Phật Giáo Nhập Thế Và Phát Triển (Quyển II)

Hóa thành dụ

Hóa thành dụ

(Bài giảng chùa Ngọc Phương, quận Bình Thạnh, thành phố Hồ Chí Minh)

Phẩm Hóa Thành Dụ thứ bảy trong kinh Pháp Hoa đề cập đến hai vấn đề chính, đó là việc tu hành của Đức Phật Đại Thông Trí Thắng trong thời quá khứ và ý nghĩa của năm trăm do tuần đường hiểm. Các vị Tổ sư khi kiến giải kinh Pháp Hoa thường đặt phẩm này vào phần nhân duyên thuyết pháp. Vì đã có nhân duyên sống với Phật pháp từ kiếp quá khứ, cho nên ngày nay chúng ta mới được gặp Phật pháp. Thật vậy, phát tâm tu học, sống trong pháp Phật trên cuộc đời này không phải là việc dễ làm. Kinh Nguyên thủy nói rõ việc gặp được Phật pháp rất khó, ví như con rùa mù mắt trồi lên trên mặt biển mà gặp được bộng cây nổi trôi qua. Chúng sanh trong sáu đường sanh tử luân hồi gặp Phật pháp cũng vô cùng khó khăn như vậy. Nhưng chúng ta ngày nay được tu hành theo Phật là biết chúng ta đã từng trồng căn lành với Phật pháp, đã học Phật pháp, nên tái sanh trong hiện đời mới được dìu dắt tiếp tục con đường tu hành.

Vào thời Đức Phật Đại Thông Trí Thắng, tiền thân của Đức Phật Thích Ca là một trong mười sáu vương tử tuy còn là Sa di, nhưng

là Sa di Bồ tát. Nghĩa là các ngài là Sa di nhưng đã có đủ khả năng thay Phật giáo hóa đại chúng. Tiền thân Phật Thích Ca còn là Sa di đã có tư cách và năng lực siêu phàm như vậy, gợi cho chúng ta nhận thức rằng khi tu hạnh viễn ly, hàng Thanh văn không giáo hóa chúng sanh, nhưng tự tìm đường giải thoát cho mình. Đi trên lộ trình của Nhị thừa, tu hành là cố gắng trừ phiền não, dứt trần lao và bỏ nghiệp chướng, nên chúng ta được giải thoát. Chỉ có bản thân ta được giải thoát và thậm chí chỉ có tâm ta giải thoát thôi, còn thân vẫn không giải thoát, vì không có phước đức, không bằng ai, bị thiên hạ xem thường. Trong khi tâm ta được giải thoát vì không còn tham cầu, không ham muốn, nên có sự nghiệp hay không cũng không cần; đó là giải thoát của hàng Nhị thừa. Nhưng theo kinh Pháp Hoa là giáo Bồ tát pháp, tức pháp dạy cho Bồ tát, không phải dạy Nhị thừa. Vì vậy, chúng ta thấy mười sáu vị vương tử của Đức Phật Đại Thông Trí Thắng đã xuất gia thọ Sa di, nhưng là Sa di Bồ tát giới. Sa di giữ mười giới khác với Sa di Bồ tát thực hành mười giới trọng, bốn mươi tám giới khinh và bước khỏi cửa Quyền thừa Bồ tát, chỉ giữ Tam tụ tịnh giới là thay thế được tất cả các giới.

Mười sáu vị vương tử tuy xuất gia, nhưng là Sa di Bồ tát, nên việc chính là chuyên giáo hóa chúng sanh. Trước khi tu, các vị này làm vua lãnh đạo bốn châu thiên hạ, không phải là con nhà thứ dân tầm thường. Ở đây gợi ý về thành quả của người có phước báo đi tu khác với người có nghiệp chướng trần lao đi tu. Người có phước báo đi tu dễ làm được việc lớn. Người cung kính cúng dường họ thì cả đại chúng cùng hưởng, ví như một cây trổ hoa,

cả vườn thơm hương, tiêu biểu cho hàng thượng căn. Chúng ta may mắn không có ác nghiệp, nên nương nhau tu, không tạo việc ác, làm được một số việc thiện cho đời, là bậc trung của hàng Thanh văn, như vậy cũng tốt. Còn hàng hạ căn là nghiệp chướng trần lao đi tu một người, nhưng làm khổ cả chúng, huống chi nhiều người ác nghiệp như vậy tham gia vào Tăng chúng thì phiền lắm. Thời Phật tại thế, có lục quần Tỳ kheo nghiệp nặng, nghèo đói, tham lam, hung dữ, thiếu hiểu biết, không thực hành lời Phật dạy, nên đã phạm nhiều tội lỗi. Nhiều người ác nghiệp hiện hữu trong đại chúng, chắc chắn Phật pháp phải suy yếu. Hàng hạ căn này phải khắc phục được ác nghiệp, nếu không, họ gây rối loạn trong chúng.

Mười sáu vị vương tử Sa di có phước đức và năng lực siêu tuyệt để lãnh trị bốn phương. Nghĩa là những vị này đã đầy đủ năm phước, một là tâm họ luôn hoan hỷ, an lành, không tranh chấp với bất cứ ai. Họ có khởi niệm là chỉ khởi tâm từ bi, nghĩ đến ai và nghĩ điều gì không ngoài tinh thần từ bi; nghĩ tức giận, phiền muộn không phải là Sa môn. Phước báo lớn nhất là có được tâm an lạc và lòng thương người. Không trang nghiêm đời tu bằng hai tâm này cũng giống như nấu cát muốn thành cơm và cuối cuộc đời còn phải trả giá đắt. Phước thứ hai là có ngoại hình dễ coi. Mười sáu vương tử đều có ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp hay còn gọi là tướng trượng phu. Trong kinh Pháp Hoa nói rõ Bồ tát Ngọc Nữ muốn thành Phật cũng phải chuyển từ thân nữ thành thân nam. Thực tế cho thấy người nữ xuất gia tự nhiên chịu nhiều thiệt thòi hơn nam giới, vì thiếu tướng trượng phu; ngoại trừ những vị vì hạnh nguyện mà mang

thân nữ, kinh gọi là nội bí ngoại hiện, như Đức Quan Âm bên ngoài thị hiện tướng phụ nữ bình thường, nhưng bên trong đầy đủ hạnh Bồ tát.

Người có ngoại hình dễ coi chắc chắn dễ làm đạo hơn. Tướng hảo quang minh là do phước báo đời trước mà mười sáu vị vương tử hiện thân trong đời này có đầy đủ; cho nên những vị này mới có sức thuyết phục nhiều người và lãnh đạo được bốn phương thiên hạ từ lúc chưa tu. Các vị này thị hiện phước tướng khiến người nhìn thấy phải kính nể. Ở ngoài đời, chúng ta thấy những người có năng lực đã lãnh đạo từ lúc còn trẻ tuổi trong các hoạt động địa phương. Chúng ta đi tu cũng vậy; có năng lực lãnh đạo thì còn là Sa di đã làm được việc lớn, như cố Thượng tọa Minh Phát còn nhỏ tuổi, đã có uy tín lớn. Phước thứ ba là sức khỏe tốt, nên làm việc không biết mệt mỏi. Còn nay đau mai bệnh ở trong chúng khó thăng tiến. Tuy nhiên, nếu thông minh vẫn được chấp nhận. Thông minh là tướng phước thứ tư. Mười sáu vương tử với trí thông minh nhạy bén, hiểu biết trọn vẹn mọi mặt, nên đã lãnh đạo bốn phương thái bình và thịnh vượng. Từ bốn phước này dễ dàng làm nên sự nghiệp, tạo thêm được phước thứ năm là có đồ chúng tài giỏi hỗ trợ. Phật dạy đức chúng như hải, vì có giỏi thì một mình cũng không làm được việc, phải có nhiều người hợp tác. Tuy nhiên, nhiều người mà không có lãnh đạo giỏi dễ trở thành loạn.

Mười sáu vị vương tử đủ năm phước nên tu hành với tư cách là Sa di Bồ tát khác với Sa di giữ mười giới chỉ chấp tác bình

thường. Mười sáu vị Sa di Bồ tát này có thể thay Phật giáo hóa chúng sanh. Thật vậy, sau khi nghe Phật thuyết pháp xong, các vị này chia nhau đi hành đạo ở tám hướng khác nhau. Đức Phật Thích Ca cũng thường dạy rằng mỗi Tỳ kheo phải đi một hướng để truyền bá chánh pháp. Mười sáu vị Sa di Bồ tát giáo hóa chúng sanh ở tám hướng cho đến khi đầy đủ hạnh Bồ tát thì thành tựu quả vị Phật, trong đó có tiền thân Phật Thích Ca vào thời đó đã thành Phật ở phương Đông Bắc.

Phật Thích Ca khẳng định rằng vào thời Đức Phật Đại Thông Trí Thắng khi tiền thân Ngài còn là Sa di đã từng giáo hóa nhiều người, mà chính những người này ngày nay họ hiện diện ở hội Linh Sơn gồm có Tỳ kheo, Tỳ kheo Ni, Ưu bà tắc, Ưu bà di cho đến Thiên long Bát bộ. Đó chính là ý nghĩa "Nhân duyên đời trước” mà phẩm Hóa Thành Dụ muốn nhắc đến. Trong sinh hoạt đạo pháp, chúng ta nhận thấy rõ ý này, có những người bình thường nhưng cảm hóa được người khác một cách dễ dàng; vì thực sự họ đã gặp nhau và giúp đỡ nhau từ kiếp trước rồi. Hòa thượng Giác Nhu cho biết ngài trông thấy Tổ sư Minh Đăng Quang là phát tâm xuất gia liền.

Theo kinh Pháp Hoa, nhân duyên Thầy trò đã có, nên khi gặp lại, thấy Thầy là kính trọng và tiếp nhận được sự khai ngộ của Thầy một cách nhanh chóng. Có nhân duyên với kinh Pháp Hoa, tôi đọc kinh này cảm nhận như đã đọc rồi, thậm chí chưa biết đọc chữ Hán mà được Hòa thượng Đạt Vương tặng cho bộ kinh Pháp Hoa, tôi rất cảm động và quý trọng giữ gìn bộ kinh này cẩn thận. Hoặc tôi gặp vị cao Tăng nào mà cảm thấy như quen,

nghĩa là đã gặp ở kiếp quá khứ rồi, nên trao đổi với nhau thì ý hợp tâm đầu. Có nhân duyên Thầy trò như vậy, nghe Thầy nói pháp suốt ngày không biết chán. Điển hình như vua Trần Thái Tông khi rời bỏ triều đình trốn lên núi Yên Tử đã gặp Phù Vân Quốc sư và thốt lên rằng "Cảm đức từ bi để nghìn kiếp nguyền cho thân cận. Đội ơn tế độ nát muôn thân thà chịu đắng cay”. Vua gặp nhà Sư nhưng cảm thấy gần gũi, thân thương và kính trọng.

Tiếp nhận được lực quan hệ vô hình với một vị Thầy nào từ quá khứ cho đến hiện tại và cảm thấy thấm thía, vui thích tình nghĩa Thầy trò thì dễ tiến tu. Thiếu vắng tình nghĩa Thầy trò, không thể tu được. Thật vậy, nhiều Thầy cô than khổ vì không bằng lòng Thầy mình và bất mãn với huynh đệ; vướng mắc như vậy thì cuộc đời tu sẽ bị mai một. Tôi khuyên những người này nên tìm nơi khác ở; vì không bằng lòng đại chúng, không hợp với Thầy, Thầy và mình giận nhau, làm sao tu được. Thầy trò, huynh đệ phải thương nhau thực sự mới có nghĩa Thầy trò, tình huynh đệ. Tôi nhận rõ rằng mình đã bỏ cha mẹ anh em, xuất gia vào chùa tu hành, nhận Thầy và pháp lữ làm quyến thuộc; nhưng lại không thương quý nhau làm sao sống yên vui được. Ý thức như vậy, tôi luôn gắn bó với Tăng Ni, Phật tử và Giáo hội để tồn tại, phát triển Báo thân của mình.

Những vị còn là Sa di đã được Phật giáo hóa từ thời xa xưa, nay gặp Phật thì Ngài mới tập trung, cảm hóa họ được. Điển hình là mười đại đệ tử của Phật đều có những hoàn cảnh riêng, suy nghĩ riêng; nhưng tất cả mười vị đều nghĩ tốt về Phật, nên Phật lãnh đạo họ dễ dàng. Nay chúng ta chưa làm được như Phật,

vì chưa đủ hạnh Bồ tát, chưa đủ tâm đại bi, cho nên còn giận, còn khó chịu, từ đó vấn đề rắc rối với cuộc đời mới còn tồn tại, không thể hết. Đầy đủ tâm đại bi, tự động chấm dứt mọi thứ phiền phức đến với mình. Theo kinh nghiệm riêng tôi, gặp người không mến mình, tôi liền quán từ bi. Là đệ tử Phật phải nhớ quán từ bi. Quán từ bi là thế nào? Người không ưa ta, thường gây rắc rối với ta, nên dùng quán từ bi để xóa bỏ ác cảm này. Nghĩa là ta luôn tìm xem người đó cần gì, ta giúp đỡ. Họ nói xấu, mình cứ vui; vì nghĩ đây là túc nghiệp của mình, mình từng nói xấu họ, nên nay sẵn sàng trả xong món nợ này, cảm thấy sung sướng, nhẹ nhàng. Họ mắng chửi, mình sướng hơn là họ tử tế, vì nghĩ đã trả được nợ. Bị mắng chửi biết đó là ác nghiệp đời trước; oan gia này trả xong thì hết, nhưng làm sao biết hết? Mình vẫn an lạc và người xung quanh đánh giá tốt về mình thì tự nhiên người này không nói xấu được nữa là biết hết nghiệp. Còn bị nói xấu, mình khóc, bực tức, than thở là lộ rõ nghiệp tướng. Nếu tốt thực, không ai tác động được mình. Quán từ bi để thấy khi nào họ cần và cần gì. Khi họ sa cơ thất thế, cần được giúp đỡ, mình sẵn lòng. Làm được như vậy, người xấu hóa thành người tốt, người hung dữ hóa hiền lành.

Lòng từ bi là mang an lạc cho người. Nay họ ghét, muốn mình đi cho khuất mắt, mình đi cho họ vui, có sao đâu. Ở trong đại chúng, người ta không ưa mà càng ở càng tăng nghiệp, nhưng mình đi thì họ mừng, cảm thấy nhẹ. Nhưng ta đi xa, họ cảm thấy nhớ, không biết mình ra sao. Thiết nghĩ chúng ta bỏ đi cho họ bớt giận cũng là cách thể hiện tâm từ bi và cần thì chúng ta giúp đỡ. Hành Bồ tát đạo, chỉ giúp đỡ và xong việc rồi thì tránh mặt

để lưu lại cảm tình tốt đẹp. Trên bước đường tu, sống với tâm từ bi là cách duy nhất giúp chúng ta an lạc.

Đức Phật khẳng định rằng tất cả những người ở hội Linh Sơn Pháp Hoa không phải tự nhiên đến với Ngài, nhưng vì Ngài đã từng giáo hóa họ trong những kiếp quá khứ. Vì thế những ai muốn thành Phật cũng nên hành Bồ tát đạo, phát huy tự thân; còn ở không mãi, cuối đời cũng mất trắng. Quý vị ngày nay xuất gia tu học cần phát Đại thừa tâm, hành Bồ tát đạo, tìm chúng sanh hữu duyên để giáo hóa; đừng nghĩ ở chùa này tốt rồi ở hoài. Cần chịu cực đi xa những nơi cần mình, cần Phật pháp. Ở đây mình không làm được gì, nhưng ở xa mình được việc. Phật dạy rằng trong chúng phàm phu, người chứng Sơ quảTu đà hoàn là nhất; nhưng trong chúng A la hán, Tu đà hoàn là thấp nhất. Quý vị ở đây thuộc hạng chót, nhưng về Bù Đăng giảng pháp là nhất. Tìm người kém phước đức hơn dạy họ dễ dàng. Tìm người hơn mình để dạy thì phiền não cứ sanh ra.

Mười sáu vị vương tử là Sa di Bồ tát đi khắp nơi giáo hóa độ sanh, còn ở mãi với Phật Đại Thông Trí Thắng, đại chúng chỉ nghe lời Phật thôi; vì hào quang Phật sáng quá, che hết cả trí tuệ của đại chúng, cho đến hào quang của Đại Phạm Thiên vương cũng bị mất. Dưới cây đại thọ, cây cỏ mọc không được. Muốn hành Bồ tát đạo, phải đi ra ngoài bóng mát để tiếp thu được ánh sáng mặt trời, mới trưởng thành được. Đức Phật dạy mười sáu vương tử thành công cũng ngầm nhắc nhở chúng ta tìm nơi giáo hóa được, tìm người kém hơn để hướng dẫn.

Có vị Tỳ kheo nói với Phật rằng ông chỉ còn một y một bát mà Phật ca ngợi pháp bố thí, làm sao ông thực hiện được. Phật

dạy rằng tâm mới quan trọng, tâm thanh tịnh giải thoát là thánh tài vô tận tạng có sẵn đem ra giúp đời không bao giờ hết được. Phật chỉ rõ khi đi khất thực với tâm thanh tịnh, được người cúng dường, có thể dành một phần cơm cho người nghèo khổ hay cho con chim con kiến vẫn được. Nhìn lên không được, nhưng nhìn xuống người kém, cần giúp đỡ bao giờ cũng có. Đừng đợi phải chứng được quả vị nào mới giáo hóa. Phật nhắc lại chuyện tiền kiếp Ngài đã từng giáo hóa những người trong đại chúng hiện nay khi Ngài mới là Sa di; còn những người tu lâu không làm được việc này thì uổng phí đời tu. Nếu cứ nghĩ mình nhỏ, bao giờ mình cũng nhỏ, vì đứng cạnh Phật, cạnh cây đại thọ. Ra ngoài, so với cỏ, chúng ta vẫn cao hơn. Hiểu ý nghĩa này, ai cũng có thể hướng dẫn được chúng sanh, không phải chỉ có Phật. Quý vị mới thọ giới cũng dìu dắt được người khác, nếu phát tâm Đại thừa.

Vấn đề thứ hai trong phẩm Hóa Thành Dụ thứ bảy của kinh Pháp Hoa là phải vượt qua năm trăm do tuần đường hiểm; đây cũng là một vấn đề lớn. Đức Phật đưa ra thí dụ có một Đạo sư dẫn đoàn người đi, nhưng mới đi được ba trăm do tuần, chúng nhân mệt mỏi, sợ sệt, không muốn đi tiếp mà xin quay về. Vị Đạo sư liền tạo ra một Hóa thành có đầy đủ tiện nghi cho chúng ở và khi họ nghỉ ngơi khỏe rồi, Ngài liền diệt bỏ Hóa thành, bảo mọi người tiếp tục lên đường, chỉ còn hai trăm do tuần nữa sẽ đến Bảo sở thì tha hồ hưởng thụ sự an lạc.

Câu chuyện tuy đơn giản, nhưng chúng ta phải hiểu được nghĩa lý sâu xa ẩn chứa bên trong để có thể tiến tu đạo hạnh. Vị Đạo sư dắt chúng nhân vượt năm trăm do tuần đường hiểm là chỉ cho Phật và chúng nhân là chúng ta, hay chúng xuất gia đồng hành

cùng một con đường với Phật. Nhưng Đức Phật có phước đức lớn, đầy đủ năm phước, nên Ngài làm việc gì cũng dễ dàng, tự tại. Trong khi các Tỳ kheo khác ốm yếu, bệnh hoạn, không sáng suốt, bị người lấn lướt, nên lúc nào cũng phải núp bóng Phật. Phật dạy phải vượt hai trăm do tuần đầu nghĩa là nhắc nhở trên bước đường tu thân cận với Phật, chứng được quả vị của Thanh văn, Duyên giác. Quả vị này là gì, chúng ta phải suy nghĩ để tu.

Chưa theo Phật tu, chúng ta giống như người phàm, chẳng có ai nể trọng mình. Nhưng theo Phật, đắc quả vị A la hán là quả Ưng cúng, được người kính quý cúng dường, nghĩa là chúng ta đã vượt một trăm do tuần đầu tiên của đường hiểm trên bước đường xuất gia học đạo. Thật vậy, nhờ được gần Phật, nghe pháp, tu hành, chúng ta phát huy đạo hạnh để cuối cùng đạt được đỉnh cao của hàng Thanh văn là Bát Chánh đạo. Điều đó nói lên rằng chúng ta đã vượt được một giai đoạn khó khăn và vượt qua nguy hiểm nhất là sự cám dỗ của vật chất, sự chi phối của xã hội và thiên nhiên. Tu hành mà còn bị vật chất cám dỗ, còn bị người tác động gây buồn phiền, tức giận coi như chưa được gì cả. Vì vậy, cần thực hiện cho được sự xa rời vật chất và không để xã hội tác động khởi tâm. Tâm lắng yên là Thánh La hán.

Giai đoạn một chúng ta tu, phải đạt được sở đắc này. Bề ngoài cũng như mọi người, nhưng ta luôn sống với sự thực, nghĩa là ta có chánh kiến, khác với người tà kiến nhìn sự vật không chính xác, nên khởi vọng tâm gây đau khổ. Có chánh kiến, chúng ta nhìn khác. Có tà kiến thì nghe người khác nói xấu, chúng ta nghĩ lung tung. Có chánh kiến, nghe người nói xấu, tâm chúng ta vẫn thanh thản. Một là vì chúng ta đã quá rõ biết, không thể nào có

chuyện đó và biết người này đặt chuyện. Người nói xấu, chúng ta cũng biết rõ lý do, nên chúng ta bình thường, thấy họ như vậy thì phải nói như vậy. Nhưng họ nói xấu, nói oan mình mà còn có người nghe theo là biết đời trước chúng ta có tội, nên sám hối tội này. Tốt thực thì không ai chê trách được, vì không ai nghe theo lời bịa đặt của họ. Đức Phật dạy rằng người ác hại người tốt như tung bụi ngược gió, phải gánh lấy quả báo ác. Tôi trải qua giai đoạn này, nên nhận thấy rất rõ. Còn người tin theo điều bịa đặt là biết mình còn túc nghiệp, nhân đây sám hối, vì nghiệp khởi từ đâu thì sám hối từ đó. Không còn người nói xấu được là biết hết nghiệp. Họ nói mà chúng ta giận buồn là còn nghiệp, vì giận buồn là nghiệp. Thực sự mong cho người bươi móc cho chúng ta sạch nghiệp. Người đời thường nói không có lửa làm sao có khói. Khói vì lửa dục, lửa sân bên trong còn, không phải lửa ngọn bên ngoài. Chúng ta tu hành không dám phản ứng thì đè nén, nhưng đỏ mặt tía tai là không hành động bằng lời nói, nhưng hành động bằng tâm. Còn tệ hơn thì tức phải nói mới chịu được.

Đức Phật dạy thấy một việc xảy ra nên quán sát từ nhân đến quả và cũng thấy được duyên. Và thấy đúng nhân quả, nhân duyên là thấy chân lý không thể khác; cho nên chúng ta mỉm cười nhẹ nhàng. Thể nghiệm pháp Phật như vậy trên bước đường tu, nghiệp chướng trần lao sẽ tiêu trừ, vượt được một trăm do tuần thứ nhất, đứng trên đỉnh cao của Bát Chánh đạo.

Tu Tứ Thánh đế, Phật dạy hàng Thanh văn chứng được quả vị của Tứ Thánh đế, đi qua một trăm do tuần đường hiểm rồi thì tu hành có phần dễ dàng hơn, nhẹ nhàng an vui hơn. Còn chưa vượt được đoạn đường hiểm này, việc xảy ra cho chúng ta quá ác, quá khổ.

Tôi kinh nghiệm lúc còn là Sa di, nay sống ở chùa này, mai đi chùa khác, khổ vô cùng. Đến khi được vào tu học ở Phật học đường Nam Việt, chùa Ấn Quang, cuộc đời đã đổi khác tốt đẹp hơn. Khi đi tu học ở Nhật Bản trở về, mọi việc chuyển đổi khác hơn trước nhiều và khi lãnh đạo lại càng khác nữa. Vượt qua được đoạn đường nào, tu hành được nhẹ nhàng thêm, từng bước đi bỏ lại phía sau những khó khăn, nguy hiểm, buồn phiền.

Vượt tầng một, một trăm do tuần đầu là A la hán và tầng thứ hai phát triển tri thức, quán sát rõ nhân duyên giữa ta và người. Ở giai đoạn hai, chuyển đổi được nhân duyên xấu ác tạo thành nhân duyên tốt đẹp. Hành đạo đến chùa nào quán nhân duyên giữa Thầy Trụ trì và ta. Chùa tốt và thích hợp, ta ở và sanh tâm hoan hỷ; nhưng đề phòng hoan hỷ dễ sanh ra tâm hưởng thụ sa đọa. Gặp cái tốt, cố gắng nuôi cái tốt lớn mạnh thêm; ở chùa cảnh đẹp, vun bồi cảnh đẹp hơn, gặp Trụ trì tốt nỗ lực làm cho tâm niệm tốt này tăng thêm. Theo tôi, ở đâu làm lợi, họ thương, giữ chúng ta lại. Làm thiệt thòi, tất nhiên họ ghét. Họ tốt với chúng ta vì nhân duyên đời trước đã gieo trồng, hoặc vì chúng ta làm lợi cho họ. Thí dụ thuyết pháp, người đến nghe pháp, cúng dường nhiều hơn, nên Trụ trì muốn lưu mình ở lại và Phật tử cũng muốn giữ mình để học hỏi. Còn nhiều Thầy sử dụng của chùa lãng phí, làm cho Trụ trì khổ tâm, phải canh chừng xem có xài phí điện nước hay không. Ở mà giúp được Trụ trì, làm được lợi, nhẹ việc cho ông thì tất nhiên tốt rồi. Tuy nhiên, không thể phục vụ như vậy suốt đời, cho nên làm một giai đoạn nào đó thì phải ra đi để cuộc đời tu hành được thảnh thơi, giải thoát. Sang Nhật, tôi cố gắng làm việc cho chùa thực tốt, vì tự nghĩ mình không thể ở lâu làm thay cho họ được.

Cố gắng phát triển, nuôi dưỡng cái tốt, tạo mối thiện cảm giữa ta với chùa quen biết được gắn bó sâu xa tốt đẹp thêm. Đó là tu quán nhân duyên của Duyên giác thừa vượt thêm một trăm do tuần kế tiếp, nhận biết được người suy nghĩ điều gì, đáp ứng cho họ. Chính năm trăm vị A la hán theo Phật tu hành, đã vượt được hai trăm do tuần đường hiểm. Thật vậy, trước khi theo Phật, các ngài nhìn đời mờ mịt, nhưng khi nhận được sự dìu dắt của Phật, thể nghiệm pháp Phật chỉ dạy rồi, các ngài trở thành người đạo đức được cung kính cúng dường và trí sáng ra, biết được mối tương quan tương duyên với người.

Chúng nhân theo Phật, chỉ còn trải qua ba trăm do tuần nữa là đến Bảo sở, tức thành Phật; nhưng nếu không tiếp tục đi mà quay trở về thì thật uổng phí công sức đã vượt được hai trăm do tuần đường hiểm trước đó. Đức Phật vì thương xót họ mà Ngài hóa ra một cái thành để họ tạm dừng chân nghỉ ngơi cho đỡ mệt nhọc rồi đi tiếp. Hóa thành này của Phật nhằm chỉ hai Niết bàn của hàng Nhị thừa Thanh văn và Duyên giác tu được. Tuy nhiên giải thoát mà Thanh văn Duyên giác tu chứng thực sự là giải thoát do Đức Phật tạo ra, không phải bản thân họ tạo nên. Trên bước đường tu, cần biết rõ điều gì mình tu chứng được và điều gì của Phật cho mình. Nếu chỉ an phận hưởng thụ những gì Phật cho thì Phật nhập diệt hay Phật không che chở, chắc chắn cuộc sống khó được an lạc.

Để chúng nhân không ỷ lại vào Phật, Ngài diệt Hóa thành, nghĩa là hành giả muốn đạt đến Vô thượng Bồ đề, tất yếu phải tự tiến bước lộ trình ba trăm do tuần đường hiểm còn lại. Đó chính là hành Bồ tát đạo trên nhân gian, làm người tốt và có ích thực sự

cho đời, tức đã vượt thêm một trăm do tuần thứ ba. Và còn lại hai trăm do tuần cuối cùng thì đến Bảo sở là con đường của các Bồ tát Pháp thân ở Thường Tịch Quang đạt được quả vị Phật hằng hữu, bất sanh bất diệt.

Cầu mong tất cả mọi người đều tinh tấn dũng mãnh phát huy trí tuệ và đạo hạnh để vượt qua năm trăm do tuần đường hiểm sanh tử, đến Bảo sở, mãi mãi tỏa sáng ngọn đèn chánh pháp cho chúng hữu tình được an vui, giải thoát.

Phật giáo Nam tông và Giáo hội Phật giáo VN

Phật giáo Nam tông

vá Giáo hội Phật giáo Việt Nam

Sau khi Phật diệt độ, Phật giáo bắt đầu phát triển trên thế giới theo nhiều hướng khác nhau, tạo thành nhiều tông phái khác nhau. Tuynhiên, điều chắc chắn rằng tất cả tông phái Phật giáo đều phát xuất từ kinh điển của Đức Phật. Một trong những con đường mà Phật giáo theo đó phát triển mạnh mẽ là từ An Độ truyền lên phía Bắc, Phật giáo đã tiếp cận với những nền văn minh lớn của Trung Đông thường được gọi là văn minh Ai Cập và văn minh Hy Lạp. Với sự gặp gỡ và kết hợp hài hòa như vậy, Phật giáo đã phát triển thành Phật giáo Đại thừa, còn gọi là Phật giáo Bắc tông. Điều này đã nói lên rằng trên con đường hoằng truyền Phật pháp, các nhà truyền giáo đã tiếp thu có chọn lựa những tư tưởng văn minh của nhân loại và đã kết hợp khéo léo những tư tưởng tiến bộ ấy vào nếp sống tu hành của Phật tử, từ đó tạo thành sự phát triển mạnh mẽ của Phật giáo ở các nước Trung Á.

Cho đến khi Hồi giáo xuất hiện thì Phật giáo Đại thừa bắt đầu suy yếu tại các nước này. Tuy nhiên, với tầm nhìn sáng suốt về lý nhân duyên, các nhà truyền giáo đã chuyển hướng phát triển của Phật giáo đến các nước Trung Quốc, Việt Nam, Triều Tiên, Nhật Bản. Tại các nước này, Phật giáo Đại thừa đã cắm rễ và phát triển rất vững mạnh, cho nên trong nhiều thời kỳ Phật giáo đã từng là quốc giáo và giữ vai trò trọng yếu trong mọi sinh hoạt tại các nước này.

Ngoài hướng truyền bá từ An Độ lên phía Bắc, một hệ thống khác của tư tưởng Phật giáo đã được truyền xuống phía Nam, nên gọi là Nam truyền Phật giáo mà trung tâm tiếp nhận tư tưởng Phật giáo Nam truyền là đảo Sri Lanka. Tạng kinh Pali của Nam truyền cũng bắt đầu hình thành và phát triển từ đây. Có thể thấy rõ rằng hệ thống Nam truyền Phật giáo đã không gặp nền văn minh lớn nào trên con đường truyền bá theo hướng Nam, cho nên Phật giáo đến các nước đó đã trở thành độc tôn và giữ nguyên được hình thái sinh hoạt của Tăng già thời Phật tại thế, điển hình như Phật giáo Campuchia, Thái Lan, Lào, Miến Điện. Riêng Việt Nam cũng tiếp thu Phật giáo Nam truyền để hình thành Phật giáo Nam tông Việt Nam và đã kết hợp hài hòa trong ngôi nhà chung của Phật giáo Việt Nam.

Như vậy, chúng ta thấy rõ Phật giáo Việt Nam kế thừa hai hệ thống tư tưởng Phật giáo của Nam truyền và Bắc truyền. Và sau này, chúng ta lại tiếp nhận thêm một hệ thống tư tưởng

thần bí từ Phật giáo Tây Tạng truyền sang thường gọi là Mật tông.

Với sự tiếp nhận Phật giáo đa dạng như vậy, có thể nói Phật giáo Việt Nam đã trải qua hàng ngàn năm sinh hoạt gắn bó mật thiết trong lòng đất nước Việt Nam và thực sự kết hợp sâu sắc với tín ngưỡng dân gian của người Việt, tạo thành Phật giáo Việt Nam có nhiều hình thức sinh hoạt rất khác nhau. Tuy nhiên, các nhà truyền giáo của Phật giáo Việt Nam lúc nào cũng có ý niệm thống nhất các sinh hoạt khác biệt này; vì nhận thức rằng tất cả mầu sắc khác nhau của các tông phái Phật giáo đều phát xuất từ một cội nguồn duy nhất là Đức Phật và giáo pháp của Ngài. Từ nền tảng chung nhất ấy cộng với những kinh nghiệm tu hành riêng biệt của từng tổ chức Phật giáo khác nhau, Phật giáo tại miền Nam đã hình thành nên Giáo hội đầu tiên mang tính thống nhất với danh xưng là Giáo hội Tăng già Nam Việt. Thể hiện tinh thần thống nhất ấy, Giáo hội Tăng già Nam Việt chủ trương Tăng Ni phải vừa học Phật giáo Nguyên thủy và nghiên cứu Phật giáo Nam tông vừa phát triển tinh thần Phật giáo Đại thừa.

Giáo hội Tăng già Nam Việt, hạt nhân đầu tiên ra đời mang tư tưởng thống nhất các sinh hoạt Phật giáo, đã được tán đồng nhiệt liệt; nhưng chưa hoạt động được bao lâu thì xảy ra pháp nạn, Phật giáo Việt Nam bị đàn áp vào năm 1963. Nhưng nhờ nghịch duyên này, các nhà lãnh đạo của tất cả hệ

phái Phật giáo Việt Nam lúc bấy giờ có cơ hội sát cánh với nhau và cảm thông nhau, tạo thành sự đoàn kết giữa Giáo hội Tăng già Nam Việt với mười một hệ phái khác trong một tổ chức gọi là Ủy ban Liên phái Bảo vệ Phật giáo để bảo vệ Phật giáo. Nhưng khi pháp nạn qua rồi, phần nhiều các nhà lãnh đạo thuộc các hệ phái trở lại con đường tu hành giải thoát theo hướng riêng đã chọn, chứ không quan tâm đến tổ chức thống nhất sinh hoạt Phật giáo.

Cho đến năm 1981, Đại hội Phật giáo toàn quốc tại thủ đô Hà Nội đã thống nhất được 9 hệ phái, chúng ta mới có một tổ chức thống nhất thật sự là Giáo hội Phật giáo Việt Nam. Vì đặt trên nền tảng thống nhất, cho nên Giáo hội chúng ta đã sinh hoạt theo phương châm thống nhất tổ chức, thống nhất ý chí và thống nhất hành động, nhưng pháp môn tu hành biệt truyền vẫn được tôn trọng. Chủ trương này được đa số Tăng Ni và Phật tử cả nước hoan hỷ ủng hộ. Từ ngày thành lập đến nay, Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã phát triển được các hoạt động ở nhiều lãnh vực trải qua hơn một phần tư thế kỷ. Điểm đặc biệt là sự sinh hoạt của Giáo hội chúng ta vẫn tuân thủ lập trường tốt đẹp có sẵn từ trước đến nay, đó là Tăng Ni phải học hiểu đầy đủ giáo pháp của Phật giáo Nguyên thủy, Phật giáo Nam tông và Phật giáo Bắc tông. Với chủ trương hài hòa đúng đắn này, chúng ta đã xây dựng một Giáo hội Phật giáo Việt Nam vừa đóng góp cho sự phát triển của xã hội, cũng vừa thể hiện được tính truyền thống của đạo Phật.

Thật vậy, hiện hữu và sinh hoạt trong Giáo hội Phật giáo Việt Nam, một ngôi nhà Phật giáo thống nhất thực sự, Phật giáo Nam tông của Việt Nam đã thể hiện nét đặc sắc riêng biệt, theo đó kết hợp hài hòa với Phật giáo Bắc tông mà vẫn giữ được nét đẹp truyền thống của Phật giáo Nguyên thủy thời Đức Phật tại thế.

Ngoài điểm son của Phật giáo Nam tông tại Việt Nam như thế, Phật giáo Việt Nam còn nổi bật nét đẹp đáng trân trọng trong thời hiện đại, vì Giáo hội chúng ta đã kết hợp hài hòa mọi sinh hoạt của Phật giáo Bắc tông và Phật giáo Nam tông, thể hiện tinh thần Phật pháp không xa rời thế gian và trăm ngàn giáo pháp khác nhau đều có cùng một hương vị giải thoát mà thôi. Vâng, tinh thần đoàn kết hài hòa trong một ngôi nhà chung mà Giáo hội Phật giáo Việt Nam thành tựu, đã tỏa sáng hình ảnh cao quý của đoàn thể Tăng già hòa hợp, trong sáng của thời Phật tại thế, vừa thể hiện tinh thần hội nhập vào đời để giáo hóa độ sanh, phát huy tri thức và đạo đức cho mọi người, xây dựng cuộc sống an vui, phát triển.

Thành quả này của Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã phần nào đáp ứng được niềm mong ước chung của hàng Tăng già thế giới được đề ra trong hai hội nghị Phật giáo thế giới tại Trung Quốc và Thái Lan vừa qua. Phật giáo Nam tông và Phật giáo Bắc tông đều là đệ tử của Đức Phật, đều tiến bước trên con đường thánh thiện, hướng đến mục tiêu giác ngộ,

giải thoát và xây dựng thế giới hòa hợp, phát triển, hòa bình, hạnh phúc trên trái đất này.

Phật giáo trong lòng nhân dân miền Nam

Phật giáo trong lòng nhân dân miền Nam

Trên con đường hoằng hóa độ sanh, Phật giáo Đại thừa đã phát triển một cách nhanh chóng, vì chú trọng đến tính cách khế lý và khế cơ của giáo pháp. Tuy nhiên, để đạt được thành quả như vậy, đòi hỏi nhà tu hành phải đạt đến đỉnh cao của chân lý mới thấy biết đúng đắn về thực trạng của xã hội và đời sống của dân chúng ở nơi mà họ đang hành đạo. Và thực tế đã chứng minh rõ rằng các vị Tăng lữ từ thời xa xưa trên bước đường truyền giáo, với sự am hiểu nhân tình thế thái, các ngài đã đáp ứng được yêu cầu về tình cảm, về tâm linh của quần chúng một cách tốt đẹp. Với tuệ giác, nhận biết nơi nào có nhân duyên, có thể làm đạo được, thì các ngài sẵn sàng dấn thân.

Trên tinh thần ấy, chúng ta thấy xuất hiện từ buổi giao thời những bậc cao Tăng Ấn Độ, Trung Hoa, Trung Á sang Việt Nam, truyền bá Phật pháp. Từ sự bén rễ và lớn mạnh của Phật giáo ở đất Giao Châu thuộc miền Bắc nước ta ở thời kỳ khởi nguồn, cho đến khi đất nước chúng ta được mở rộng đến khu vực miền Trung và vùng đất phương Nam, thì cuộc sống người dân đi khai hoang

những vùng đất mới này hẳn nhiên còn rất nhiều khó khăn về mọi mặt. Vì thế, quần chúng cần có chỗ nương tựa tinh thần, cần có người giúp họ an tâm sau những tháng ngày vật lộn với cuộc mưu sinh đầy gian khổ, lắm hiểm nguy ở những vùng hoang dã. Và đó chính là nhân duyên thúc đẩy các nhà Sư dấn thân vào vùng hiểm trở để an ủi, giúp đỡ những người di dân định cư, lậpnghiệp.

Đến thời kỳ đất Gia Định được mở mang, chúng ta cũng thấy sự hiện hữu của các nhà Sư từ miền Trung đi vào, mà dấu ấn còn ghi đậm ở vùng Saigon – Gia Định. Bằng chứng cụ thể là sự hiện diện của những ngôi chùa do các ngài sáng lập, cũng như qua những truyền thuyết dân gian nói lên cuộc sống xả kỷ vị tha của các bậc chân tu, từ đó đã tạo nên mối quan hệ rất gần gũi với quần chúng và hài hòa trong đời sống thực tiễn của xã hội hơn là mang tính cách siêu hình. Điển hình như ở Gia Định có câu chuyện nổi tiếng về nhà Sư đánh hổ để cứu người; hay nhà Sư khai hoang ở bưng Đĩa thuộc tỉnh Bình Dương ngày nay. Theo truyền thuyết, có một nhà Sư đến vùng sình lầy rất nhiều con đĩa nên gọi là bưng Đĩa. Không ai dám đi qua vùng đất này vì họ sợ những con đĩa hút máu người, mà họ hình dung ra loài yêu tinh. Nhưng nhà Sư đã đến đó cất am tu hành một cách an lành, khiến một thời gian sau, dân chúng thấy vậy mới tìm đến sinh sống và lập làng, không còn hiện tượng ghê sợ kia nữa.

Có thể thấy rõ các nhà Sư làm thuốc cứu người hiện diện ở khắp mọi nơi trên đất nước chúng ta. Điều này cũng dễ hiểu, vì những vùng đất mới còn nhiều chướng khí, không ít bệnh tật chính là nơi có nhiều thắng duyên đối với các nhà Sư hành Bồ tát đạo.

Thật vậy, các bậc chân tu đắc đạo rất tinh thông dược liệu, nên phần nhiều đã sử dụng cây thuốc ở địa phương, hoặc được trồng trong vườn chùa để chữa bệnh, cứu người. Dân chúng được cứu giúp, khỏi bệnh, khỏe mạnh, sống an vui; đó chính là những hạt nhân tất yếu tạo nên mối thiện cảm sâu sắc của nhân dân đối với đạo Phật. Và cũng vì thế mà gần như chùa nào cũng phát xuất những câu chuyện về thành tích kỳ vĩ của các nhà Sư đắc đạo.

Ngày nay, nhìn lại lịch sử phát triển của miền Nam, có thể khẳng định rằng sự đóng góp công sức của Phật giáo không nhỏ. Và vì thế, dân chúng miền Nam theo Phật giáo cũng là điều tất yếu, hầu như trong lòng mọi người ít nhiều đều cảm thấy đã thọ ơn các nhà Sư từng che chở, cưu mang, dạy dỗ, cứu giúp họ trong cuộc sống đời thường ở nhiều lãnh vực khác nhau.

Ngoài ra, Phật giáo được kết hợp với truyền thống tín ngưỡng của dân gian, với phong tục thờ cúng ông bà tổ tiên, thì Phật giáo càng gắn bó mật thiết với quần chúng hơn nữa. Thể hiện sự gắn bó sâu sắc giữa nhân dân và Phật giáo, tất cả các ngôi chùa cũng là nơi thờ cúng tổ tiên, ông bà của người dân. Tình cảm sâu đậm này được truyền đạt qua câu nói của dân gian gần như khắc ghi trong tâm khảm mọi người:

Mái chùa che chở hồn dân tộc

Nếp sống bao đời của tổ tiên.

Thật vậy, khi ông bà, cha mẹ, hoặc người thân qua đời, người ta thường đem hài cốt hoặc di ảnh vào chùa thờ cúng; vì họ nghĩ rằng ở chốn già lam thanh tịnh, giải thoát, hàng ngày sớm hôm tiếng kinh câu kệ của các vị tu hành sẽ là niềm an ủi quý báu cho linh hồn người quá vãng và giúp hương linh được siêu sanh Tịnh độ.

Phật giáo đi sâu vào lòng người dân miền Nam, hòa nhập vào cuộc sống mọi người như hơi thở, như không khí. Điều này đã thể hiện rõ nét qua lịch sử. Dưới thời Pháp thuộc có một số quan lại và dưới chế độ Diệm, ở miền Nam có một số tướng lãnh đã chối bỏ tư cách Phật tử để theo tôn giáo khác. Tuy nhiên, đến năm 1963, sau khi chế độ Diệm bị sụp đổ, những người tưởng chừng mất gốc gác đạo Phật từ lâu, họ đã trở về với Phật giáo. Có thể thấy dù hoàn cảnh đổi thay khiến họ thay đổi, nhưng trong lòng họ vẫn tin tưởng trời Phật, vẫn quý mến các bậc chân tu, vẫn nhớ nghĩ đến truyền thống thờ cúng ông bà tổ tiên của gia đình.

Thiết nghĩ Phật giáo và nhân dân miền Nam đã gắn bó mật thiết với nhau một cách tự nhiên từ thuở sơ khai lập quốc cho đến ngày nay và mãi về sau, thời gian càng dài xa thì cây Bồ đề càng lớn mạnh; mối tương quan tương duyên giữa nhân dân và Phật giáo càng thêm sâu sắc, giúp mọi người thăng hoa tri thức, đạo đức và phát triển một xã hội an vui, đầy tình người .

Vị trí của Pháp sư Huyền Trang trong Phật giáo

Vị trí của Pháp sư Huyền Trang

trong Phật giáo

Nhắc đến công hạnh vĩ đại của ngài Huyền Trang, người đời sau đều kính phục và ca ngợi rất nhiều. Đặc biệt là bài kệ của Pháp sư Nghĩa Tịnh đời Đường đã nói rõ sự gian khó vô cùng và sự thành đạt kỳ vĩ của ngài Huyền Trang trên bước đường cầu pháp, xiển dương tam tạng Thánh điển Phật giáo. Ngài Nghĩa Tịnh cảm kích về việc làm siêu phàm của bậc cao Tăng, Huyền Trang pháp sư, như sau:

Tống, Tấn, Tề, Lương, Đường đại gian

Cao Tăng cầu pháp ly Tràng An

Khứ nhân thành bách quy vô thập

Hậu giả an tri tiền giả nan.

Nghĩa là trải qua năm triều đại, từ đời Tống, đến đời Tấn, Tề, Lương và đời Đường của nước Trung Hoa, các vị cao Tăng rời thủ đô Tràng An đi sang Ấn Độ cầu pháp có hơn một trăm người; nhưng người thành đạt và trở về không tới mười người. Ngài Huyền Trang là một vị trong số cao Tăng hiếm hoi ấy đã

trải qua nhiều cam go, hiểm nguy nhất trên bước đường cầu pháp. Người đời sau làm sao biết được cái khó của người đi trước.

Thật vậy, theo sử liệu, ngài Huyền Trang đã một mình một bóng lặn lội qua nhiều vùng hiểm trở, vượt qua sa mạc gần năm trăm cây số, gian nan leo núi Thông Lĩnh cao hơn bảy ngàn thước và tổng cộng ngài đã đi qua 128 nước, mới đến được Tây Trúc. Hình dung theo ngày nay, ngài thể hiện hình ảnh của một nhà thám hiểm tuyệt vời có một không hai trên thế gian này. Ngài ra đi với phương tiện chính yếu hoàn toàn vô hình, đó là sự hiểu biết cao tột, một thể lực phi thường, một chí nguyện dũng mãnh quyết tâm đi tìm kho báu chánh pháp của Đức Phật.

Ngoài ra, so với các nhà du hành thời xưa, ngài Huyền Trang là một hành giả nổi bật với quá trình du học ở Ấn Độ lâu dài nhất. Đặc biệt sau mười sáu năm tìm tòi nghiên cứu giáo điển, khi trở về Trung Hoa, ngài lặn lội trở lại con đường vạn dặm sơn khê, vất vả biết dường nào, mà còn chở theo 657 bộ kinh và nhiều pháp khí quý báu. Chỉ một tháng sau, ngài đã dồn mọi nỗ lực vào việc trước tác cũng như tổ chức dịch thuật một cách rất quy mô trong suốt mười chín năm. Vì thế, số lượng tác phẩm dịch thuật và trước tác của Pháp sư Huyền Trang được xếp vào hàng nhiều nhất trong mười vị Pháp sư thành đạt ở Trung Hoa.

Qua hành trạng và đạo nghiệp đồ sộ, cao quý mà ngài Huyền Trang đã để lại cho Phật giáo, có thể khẳng định rằng ngài là hành giả duy nhất đã thành tựu một cách tuyệt vời ba điều nhất là cầu học trong thời gian dài nhất ở đất Ấn, trước tác và dịch thuật tam tạng giáo điển nhiều nhất và thành đạt nhất trong sự nghiệp hoằng pháp lợi sanh.

Chính vì lòng ngưỡng mộ đức hạnh xả thân cầu pháp của ngài Huyền Trang, cũng như thán phục sự thành công siêu phàm của ngài đã gợi cho ông Ngô Thừa Ân cảm hứng sáng tác câu chuyện Tây Du Ký với nhiều phong cách thần thánh hóa cuộc đời cầu pháp của ngài. Và cũng vui thay, câu chuyện tưởng tượng kỳ bí ấy đã được nhiều người thích thú theo dõi, trong đó không ít người đến với đạo Phật nhờ đọc chuyện và xem phim Tây Du Ký.

Điểm đặc biệt tuyệt vời nữa ở ngài Huyền Trang, có thể nói ngài là nhà dịch giả chuẩn mực nhất trong các dịch giả chuyển dịch từ Phạn ngữ Pali sang Hán ngữ. Thật vậy, các vị Pháp sư khác, nếu là người Trung Hoa cũng không có thời gian nghiên cứu lâu dài ở Ấn Độ như ngài Huyền Trang và cũng không giỏi về Phạn ngữ Pali như ngài. Còn các Pháp sư từ Ấn Độ sang Trung Hoa thời bấy giờ không có mấy người am hiểu văn hóa Trung Hoa. Vì thế, so với các bản dịch khác, người đời sau thường chọn tác phẩm của ngài Huyền Trang làm chuẩn mực để nghiên cứu. Điều này cho chúng ta thấy sức thông minh vượt trội của ngài Huyền Trang, cùng sự tham cứu của ngài đã đạt đến đỉnh cao.

Ngoài những bản dịch chuẩn mực nhất của ngài trong ba tạng kinh, luật, luận nói chung, ngài Huyền Trang còn nổi danh là vị Tổ sư sáng lập Duy Thức tông. Với sự kiến giải trên nền tảng của Duy Thức học, ngài đã triển khai một cách sâu sắc tâm lý học theo Phật giáo. Các nhà nghiên cứu và các nhà tu hành thể nghiệm pháp môn Duy Thức sẽ nhận ra được những phản ứng sâu kín nhất trong thâm tâm con người và biết rằng chúng là tác nhân khiến con người tạo tội lỗi, sống khổ đau, hoặc giúp người ta đi trên con đường an lạc, giải thoát sanh tử luân hồi.

Có thể kết luận rằng sau Đức Phật, ngài Huyền Trang tiêu biểu cho hình ảnh vị Pháp sư vĩ đại có một không hai trên thế gian này. Nương theo những kiến giải sâu sắc nhất và chuẩn mực nhất mà ngài Huyền Trang đã chứng đắc, những người đời sau có thể áp dụng trong việc nghiên cứu và tu hành, để loại bỏ được vô số điều xấu ác hiện hữu trong tâm thức của mỗi người, tác hại họ phải trôi lăn trong cuộc sống khổ đau sanh tử và đồng thời giúp mọi người phát huy được những tâm ý tốt đẹp, thánh thiện trên lộ trình tiến đến quả vị Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác.

Xuân về trên cõi Tịnh

Xuân về trên cõi Tịnh

Nhớ lại tuổi ấu thơ, tôi luôn trông mong Tết đến để được ăn ngon mặc đẹp, để được về quê nội, có tiền mừng lì xì mừng tuổi. Và khi lớn hơn một chút, tôi thường đọc truyện phong thần hay Tây Du Ký cho bà ngoại tôi nghe. Lúc đó, thực sự tôi cũng chỉ là chú bé bảy tám tuổi thôi, vậy mà trong tâm hồn tôi đã miên man suy nghĩ về kiếp sống của con người, về ngày Xuân sao mà ngắn ngủi, một năm ba trăm sáu mươi lăm ngày chỉ vui được ba ngày là hết.

Từ sự cảm nhận cái vui thoáng chốc, ngắn ngủi của con người càng khiến cho tôi nghĩ nhớ đến quyền năng của Đức Như Lai được kể trong truyện Tây Du Ký. Và tôi càng say mê hình ảnh Đức Phật hiện hữu trên cuộc đời này như một con người siêu việt vượt hơn tất cả, Ngài không bao giờ phải gánh chịu tất cả nạn tai và Ngài giải quyết hoàn toàn tốt đẹp mọi việc trên bước đường giáo hóa độ sanh. Từ niềm kính phục tuyệt đối Đức Phật như vậy, tôi bắt đầu tìm hiểu nhiều hơn về cuộc sống của Đức Phật và đó cũng chính là lý do thúc giục tôi xuất gia tu học.

May mắn thay, khi tôi bắt đầu phủi tóc, vào sống trong chốn Thiền môn, tôi liền nhận ra mình đã bước được một chân vào cõi

Tịnh. Thật vậy, từ đây, tôi thấy lòng mình nhẹ tênh, không còn lo toan gì cả, không phải bận rộn với miếng cơm manh áo như những người bạn của tôi đang sống trong nhà thế tục, mặc dù đời sống vật chất trong chùa phải nói là thật hẩm hiu. Tôi mới thấy rõ đời sống vật chất càng thấp thì tinh thần người cầu đạo càng lên cao. Quả đúng như lời tâm sự thốt lên tự đáy lòng vua Trần Thái Tông khi được hầu chuyện với vị giải thoát Tăng, Phù Vân Quốc sư trên non Yên Tử thuở nào. Câu nói nức lòng của Đức vua Trần mà tôi thấm thía vô cùng và nhớ mãi:

Mùi Thiền trong ấy nào ai biết

Thức suốt đêm trường vui với Tăng.

Vâng mùi Thiền mà Đức vua Trần đã sung sướng cảm nhận cũng là niềm hỷ lạc của chính tôi khi bắt đầu bước một chân vào cõi Tịnh. Và từ đó, niềm vui ngắn ngủi, tạm bợ theo thế nhân cũng tắt dần trong cuộc sống ở chốn Thiền môn của riêng tôi. Tôi bắt đầu hướng tâm về cuộc sống vĩnh hằng. Nơi chốn già lam yên tĩnh, ngày ngày trầm mình trong nguồn vui của nếp sống Thiền, tôi cảm nhận được thế nào là Ly sanh hỷ lạc, một nguồn vui mà Đức Phật đã chỉ dạy cho những ai biết thoát khỏi sự chi phối của cuộc sống vật chất, sẽ tiếp nhận được.

Thể nghiệm sâu sắc về tâm chứng Ly sanh hỷ lạc, tôi mới ý thức được sự quan trọng vô cùng của tự thọ dụng thân đối với người tu. Niềm vui thanh tịnh, giải thoát được nuôi dưỡng và lớn mạnh trong tâm mình liên tục bằng Pháp thực và Thiền duyệt thực, nên thế giới vật chất bên ngoài như kẻ bàng quan chẳng có cách gì xen vào được. Sống với niềm vui vững chãi như thế, tự động thọ

dụng thân của chúng ta lớn mãi, lớn mãi và cõi Tịnh của Ly sanh hỷ lạc cũng tự động theo đó mở rộng thêm.

Tuy nhiên, theo bước chân tiến xa trong cõi Tịnh ấy, khi khởi lên ý niệm vui với bất cứ sự thành đạt nào của mình trên bước đường hành đạo, liền nhớ đến "Ly sanh”; vì biết mọi việc ở thế giới vô thường này tất yếu phải chịu sự chi phối của định luật sanh diệt, tôi liền trở về nếp sống trầm mặc để giữ vững nguồn vui ngoài cuộc sống vật chất.

Cuộc đời hành đạo của tôi chắc chắn không dễ dàng gì, nhưng lúc nào cũng được an vui, thậm chí có lúc bạn bè cho rằng tôi quá khổ, mà tôi nào có thấy khổ, nhờ trải qua quá trình thể nghiệm nếp sống Ly sanh hỷ lạc. Và cũng nhờ an trú trong nguồn vui của cõi Tịnh, mới có thể vượt qua mọi chống phá, bức hại mà đạo tâm không bị tổn thương, đạo hạnh không lui sụt, đạo lực vẫn kiên cố, tôi mới vững bước trên quãng đường dài, tạo được một số thành quả nhất định.

Tôi suy nghĩ nhiều về nếp sống trầm mặc của các vị ẩn sĩ, đặc biệt là Đức Phật Thích Ca. Khi Ngài còn là Sa môn đã thể hiện cuộc sống Ly sanh hỷ lạc trên bước đường vân du hóa độ, vừa sống với cuộc đời để chỉ lối đưa đường cho chúng sanh ra khỏi sông mê biển khổ, vừa sống với thế giới trầm mặc vĩnh hằng của Ngài. Tôi cảm nhận giữa con người chân linh và con người vật chất gắn liền với nhau qua hơi thở, mà kinh điển thường diễn tả là "mạng người qua hơi thở”.

Người tu thể nghiệm pháp Phật, đã bước một chân vào cảnh giới Vô sanh, nhưng trên thực tế con người vật chất vẫn hiện hữu;

cho nên đối với người tu, trong cuộc sống thường có sự qua lại, tương thông giữa thế giới Phật và chúng sanh. Nói đơn giản, nhắm mắt lại thì thấy Phật, mở mắt ra thì thấy mọi người, đó là cuộc sống của người tu.

Tôi tìm hiểu thêm về những cảnh giới cao hơn, tức sự hỷ lạc trong thế giới Thiền định. Nhưng tôi không thể sống trong thế giới Thiền định được vì lúc ấy, với tư cách là nghiên cứu sinh tại Nhật, tôi phải tham dự liên tục các khóa học của trường. Nghĩa là tôi phải luôn sinh hoạt với mọi việc trên thực tế cuộc sống. Nhưng có thể khẳng định rằng chính vì nhờ sự thâm nhập thế giới Vô sanh trong giai đoạn tu hành trước đó đã giúp cho cuộc sống thực tế của tôi đạt được những thành quả tốt đẹp hơn, mỗi ngày thăng hoa tri thức và có thêm nhiều pháp lữ đồng hành, xây dựng thêm nhiều quyến thuộc Bồ đề. Cuộc sống ung dung tự tại, dường như không có gì khó khăn đối với tôi, mọi người, mọi việc đều trở nên đáng quý, đáng mến, đáng trân trọng, đang tỏa hương thơm cho khu vườn Xuân vĩnh hằng, chơn thường, chơn lạc của cõi Tịnh. Niềm vui này xin chia sẻ với tất cả những người đồng hành hữu duyên và cầu mong cho mọi người luôn dạo bước trong vườn Xuân của cõi Tịnh.

Xuân trên từng bước chân

XUÂN TRÊN TỪNG BƯỚC CHÂN

Theo sự tuần hoàn của vũ trụ, thời tiết đổi thay qua bốn mùa Xuân, Hạ, Thu, Đông. Mùa Xuân, muôn hoa đua nở, khí trời ấm áp, phong cảnh xinh tươi, muôn vật bừng lên sức sống sau một thời gian dài chịu đựng cái rét của mùa Đông. Lòng người cũng cảm nhận được niềm vui tràn đầy sức sống của đất trời, hay đó là sự ảnh hưởng tốt đẹp của thiên nhiên đối với con người.

Tuy nhiên, trước cảnh thiên nhiên vui tươi như vậy mà cũng có những người chẳng những không hòa được cùng niềm vui của đất trời; trái lại, tâm hồn họ ảm đạm, buồn bả. Tâm sự u buồn này thể hiện qua câu thơ của thi sĩ Vũ Hoàng Chương:

Xuân sang mà vẫn là Thu trong lòng.

Vì sao họ không thưởng ngoạn được cảnh Xuân như thế. Với người bình thường, phong cảnh bên ngoài vui thì lòng họ vui theo. Nhưng người không bình thường, vì tâm

hồn đang sầu não quá mức, mùa Xuân vui tươi cũng trở nên tàn úa như mùa Thu. Hoặc người mãi mê đuổi theo danh lợi, được mất, chẳng có thì giờ vui Xuân, cái tâm tính toán làm cho cặp mắt họ bị mờ đi trước cảnh Xuân xinh tươi, nói chi đến tiếp nhận được nguồn vui Xuân. Hoặc người bất mãn, bực tức, thì gió Xuân mát dịu cũng không hưởng được, vì đang lao mình vào cảnh hừng hực nóng bức của mùa Hạ.

Đó là những tâm trạng vui buồn của người đời đối trước mùa Xuân của vạn vật. Riêng hành giả bước theo dấu chân Phật, làm chủ được tâm mình, không bị sự tác động của ngoại cảnh. Nói cách khác, dù cảnh vật bên ngoài không còn là Xuâ , mà đang là Đông giá buốt hay Hạ nóng bức, hoặc Thu ảm đạm, hành giả vẫn có cho riêng mình mùa Xuân của Đức Phật.

Thật vậy, sống với mùa Xuân của Đức Phật, từng bước chân đi nở hoa sen, tức cảnh vui bên ngoài hiện hữu theo bước chân hành đạo, mà đó cùng là đóa hoa thanh tịnh đã nỡ ra trong tâm hành giả. Hai niềm vui này hỗ tương cho nhau. Từ đó, an trú trong cảnh Xuân theo Phật, mùa Đông lạnh lẽo, hành giả vẫn luôn cảm thấy ấm áp như mùa Xuân. Riêng tôi, trải qua những mùa Đông ở Nhật Bản, tôi hành Thiên trên núi tuyết, từng bước chân đi trong tuyết trắng băng giá, vẫn cảm thấy ấm áp. Thể nghiệm này gợi cho tôi cảm nhận sâu sắc lời Phật dạy rằng khi phiền não lắng yên, hoàn cảnh khắc nghiệt bên

ngoài như thế nào, hành giả vẫn có được niềm hỷ lạc. Xuân trong tâm, hay niềm an lạc phát xuất từ tâm thanh tịnh, trí sáng suốt giúp cho hành giả luôn luôn có được mối giao hòa với cảnh sống thiên nhiên một cách tự tại, tiếp nhận được sự tương thông mật thiết giữa mình với thiên nhiên, giữa mình với Phật. Chính sự gắn bó vô hình này đã tạo cho tôi sức mạnh vô biên, khiến cho từng bước chân đi trong tuyết lạnh cảm thấy hỷ lạc như đang dạo chơi trong rừng hoa anh đào rực thắm.

Mùa Xuân thiên nhiên luôn đổi thay theo định luật vô thường, hoa nở rồi tàn, cảnh đẹp rồi úa, muôn vật không thể nào giữ mãi sức sông tươi trẻ. Con mùa Xuân của thế nhân cũng không hơn gì, bên ngoài luôn chịu sự chi phối của ngoại cảnh, bên trong luôn bị bức bách ràng buộc bởi tâm tham vọng, mê mờ, chấp trước. Vì thế, người đời hết vui đến buồn, không thể an vui lâu dài; tâm trí giao động liên tục, sự thấy biết không thể chính xác, nên khổ đau cũng nối tiếp nhau triền miên.

Chỉ có mùa Xuân của hành giả an vui trụ pháp Phật là vĩnh hằng bất tử, tiềm ẩn nguồn sống an lạc bất tận từ Pháp giới cho đến hiện hữu an lành, hỷ lạc ngay trong cuộc sống ở cảnh Ta bà này.

Cầu mong tất cả mọi người cảm nhận được mùa Xuân nở hoa trên từng bước chân đi, trên từng tâm niệm hướng đến cảnh giới thường trú của Đức Phật, sẽ được Đức Phật

hộ niệm, phát huy được tri thức và có các thiện hữu tri thức cùng chung xây dựng cảnh giới an vui, hữu ích cho nhiều người.