Tư Tưởng Kinh Pháp Hoa

XXIII. Phẩm Dược Vương Bồ tát Bổn Sự (phẩm thứ hai mươi ba)

“ Chúng con sẽ thực hiện như Thế Tôn bảo. Chắc thật, xin Thế Tôn đừng lo!”

Anh văn:

“ We will do as you command. Certainly, World-Honoured One! Do not worry!”

(Ibid.p.271)

Con đường vào Diệu pháp “Nhất thừa” ấy là Tứ Thánh đế, Duyên khởi và Lục độ Ba-la-mật được giới thiệu với các phương tiện thiện xảo tùy theo căn cơ.

XXIII. PHẨM DƯỢC VƯƠNG BỒ TÁT BỔN SỰ (phẩm thứ hai mươi ba)

( The Previous life of the Medecine Bodhisattva)

1. Như đã được giới thiệu từ đầu sách, sự và lý trong kinh Pháp hoa không rời nhau: lý là chỉ về sự thật của sự; sự là biểu hiện đích thực của lý. Vì thế trong nội dung khai thị đã hàm chứa nội dung của ngộ nhập; trong phần giới thiệu về ngộ nhập đã có mặt phần khai thị. Có thể phát biểu rằng 22 phẩm kinh đầu là phần hiển lộ thật tánh (gọi là hiển tánh); sáu phẩm kinh cuối là phần giới thiệu con đường thể nhập thực tính (gọi là hiển hạnh). Phần hiển hạnh này bao gồm đủ hai bước đi giải thoát cơ bản này:

- Bước thứ nhất là bước đi dập tắt ngọn lửa tham, sân, si, sầu, bi, khổ, ưu, não của Tam giới ( Dục giới, Sắc giới, và Vô sắc giới) để đạt đến Niết bàn của giải thoát thân ( Vimukti-Kàya).

- Bước thứ hai là bước cuối cùng thể nhập Phật trí, hay thể nhập pháp giới thật tánh, còn gọi là chứng nhập Niết bàn của pháp thân ( Dharma-Kàya).

Đức Thế Tôn ra đời nhằm chỉ rõ cho chúng sinh thấy hai bước đi ấy và trao trọng trách cho hàng Bồ tát tiếp tục ở lại cuộc đời chỉ dạy cho chúng sinh con đường và dẫn dắt chúng sinh đi trên con đường giải thoát của hai bước vào pháp giới tánh.

Phẩm Dược Vương Bổn Sự (thứ 23) thuật lại một mẫu đời điển hình của Bồ tát đi đến giác ngộ Diệu pháp trong quá khứ hầu giúp chúng sinh noi gương.

2. Tư tưởng

a. Dược Vương có nghĩa là liều thuốc thần diệu nhất (liều thuốc chúa). Như một liều thuốc thần diệu chữa lành các thân bệnh, liều thuốc chúa ở đây có tác dụng chữa lành các tâm bệnh ngăn che Phật trí.

Vì thế, tại đây Thế Tôn dạy về sự tích Bồ tát Dược Vương và vì thế tại đây Bồ tát Tú Vương Hoa ( biểu tượng cho đóa hoa tinh anh của hành tinh lớn nhất, hay biểu tượng cho thực tướng của các tướng), tiếng nói của thực tướng, hỏi về phương thuốc đối trị các nhân tố ngăn che Phật tánh.

b. Phật Nhật Nguyệt Tịnh Minh Đức ( Sun-Moon-Pure-Bright-Virtue):

Danh hiệu Thế Tôn này là biểu tượng. Đức (Vir tue) là biểu tượng cho Thánh giới uẩn (và cả định uẩn bao hàm trong đó); Minh (Bright) là biểu tượng cho Thánh tuệ uẩn. Ba uẩn này nếu được tu tập cho đến chỗ thuần tịnh sẽ phát khởi trí tuệ sáng như Nhật Nguyệt.

- Đức Nhật Nguyệt Tịnh Minh Đức ra đời từ vô lượng kiếp lâu xa về trước biểu tượng cho thời gian vô ngã của thực tại như thật.

- Cảnh giới của Phật Nhật Nguyệt Tịnh Minh Đức không có nữ nhân, không có địa ngục, ngạ quỉ v.v… là biểu tượng cho thanh tịnh, “ giải thoát thân” rời xa các dục, các ngã tưởng. Vì rời hết thảy dục tưởng và ngã tưởng nên rời khỏi các tướng bị diệt. Đây là nội dung kinh dạy đất bằng trân bảo …

- Nhất Thiết Chúng Sinh Hỷ Kiến Bồ tát ( Gladly-seen-By-All Beings).

Vị Bồ tát mà ai gặp cũng sinh hăm hở, hân hoan. Đây là biểu tượng mong cầu giải thoát của hết thảy chúng sinh. Bồ tát Hỷ Kiến, hay đúng hơn là hạnh nguyện của Bồ tát, là giấc mơ giải thoát rốt ráo của toàn thể chúng sinh. Giấc mơ đạo ấy chính là phương thuốc thần diệu nhất gọi là Dược Vương để hủy diệt hết

Thảy căn bệnh trầm kha của vô minh, sinh tử. Giấc mơ đó là gì? – Chúng ta hãy tuần tự đi vào hạnh nguyện của Bồ tát Nhất Thiết Chúng Sinh Hỷ Kiến thì sẽ rõ.

c. Theo kinh thuật, Bồ tát tinh tấn kinh hành trong 12.000 năm cầu giải thoát mới đắc được định Hiện Nhất Thiết Sắc Thân ( Obtained the samàdhi by which he could transform himself into any other living being), là kết quả định có khả năng hóa hiện bất cứ sắc thân nào hành giả muốn.

Đây là ý nghĩa diễn bày công phu chuyên chú tâm và tinh cần nỗ lực tu thiền định để nhiếp phục 6 căn và 6 trần, thể hiện “ thiên như thị” tại 6 căn, 6 trần ấy. Nói gọn là công phu chuyên chú, tinh cần hành, quán niệm vô ngã (khởi tưởng vô ngã) thường soi chiếu 6 căn và 6 trần.

d. Bồ tát sau khi đắc định trên đã dùng hỏa định lực đốt cháy thân để cúng dường Phật:

Sự kiện đốt thân để cúng dường có xảy ra trong thực tế cuộc sống, nhưng ở đây là biểu tượng đưa ra để giáo dục, đó là ý nghĩa xả bỏ thân ngũ uẩn để cầu Phật trí: Đốt cháy ngã tưởng về thân, về 5 uẩn. Chỉ khi nào đoạn diệt thân ngũ uẩn thì khi đó hành giả mới phá tung tất cả những sợi dây ràng buộc. Thấy rõ sắc là vô ngã, thọ là vô ngã, tưởng là vô ngã, hành là

vô ngã và thức là vô ngã là nhen lên ngọc lửa trí tuệ đốt cháy thân sắc vậy – Tại đây chúng ta cần có nhận thức tế nhị rằng: Chỉ có những tu sĩ đã đoạn tận tham ái, chấp thủ thì việc đốt thân cúng dường mới đúng Phạm hạnh; những ai chưa rời khỏi ái, thủ mà đốt thân thì vi phạm giới bổn Ba-la-đề-mộc-xoa.

Sự thật thân ngũ uẩn không ràng buộc tâm thức con người, chỉ có lòng tham ái, chấp thủ năm uẩn mới ràng buộc. Vì thế, để minh định ý nghĩa rõ ràng, Bồ tát sau đó tiếp tục đốt cháy hai cánh ta công đức để cúng dường xá lợi Phật. Tay là biểu tượng của nắm bắt; đốt cháy hai cánh tay là đốt cháy tâm chấp thủ ngã và chấp thủ pháp. Đây là sự kiện đốt cháy triệt để chấp thủ. Kết quả của sự đốt cháy chấp thủ triệt để này là được thân vàng của Phật, như kinh diễn đạt. Được thân vàng và được Phật trí.

Truyền thống Đại thừa thường dâng năm phần hương cúng dường Phật là: hương giới, hương định, hương tuệ, hương giải thoát và hương tri kiến giải thoát. Chính là ý nghĩa tự công phu tu tập Giới, Định, Tuệ, giải thoát và tri kiến giải thoát là hương giải thoát dâng cúng chư Phật có ý nghĩa và đúng ý nghĩa.

Pháp hoa, trong phẩm kinh này, đã giới thiệu Bồ tát Hỷ Kiến dùng định lực thành tựu để đốt các

hương quí cúng dường, nhưng tự thấy cách cúng dường ấy không bằng đốt chính thân mình, chính cánh tay ngà ngọc của mình; thế là Bồ tát tiếp tục cúng dường hương tuệ, hương giải thoát và hương tri kiến giải thoát. Hình thức cúng dường rất giải thoát và trí tuệ này phù hợp với giáo lý truyền thống được kiết tập từ Nikàya.

Phẩm Tương ưng Tế Đàn ( Tương-Ưng-Bộ-Kinh) dạy: Trong các loại tế đàn thì tế đàn bố thí là cao cả; tế đàn giới, định là cao cả hơn, và cao cả hơn hết là tế đàn trí tuệ. Chính trí tuệ giải thoát tự nó là ý nghĩa tế đàn cao cả nhất.

e. Ngọn lửa hỏa thiêu thân và tay của Bồ tát Hỷ Kiến: Thân và tay của Bồ tát là thân và tay của trăm phước đức, những phước đức do trí tuệ thấy “bách như thị”, hay thấy thực tướng “không tướng” của các pháp. Do có mặt trí tuệ này mà Bố tát thiêu cháy hết thảy các ngã tưởng. Ngọn lửa hỏa thiêu ấy rõ thật là lửa trí tuệ vô ngã.

g. Hình ảnh đốt cháy các hương thơm bằng thiền định và hình ảnh đốt thân và tay ngọc của Bồ tát Nhất Thiết Chúng Sinh Hỷ Kiến là một hình thức diễn nói Pháp hoa rất sinh động, rất cảm động, đập mạnh vào tim và óc của thính chúng giúp thính chúng giác tỉnh buông bỏ tham ái và chấp thủ thân ngũ uẩn, và dựng đứng dậy lòng tin hiểu Diệu pháp

nơi thính chúng qua sự việc đôi tay Bồ Tát phục hồi trong thân vàng của Bồ tát. Kinh đã cho tuôn chảy những dòng Pháp hoa kỳ tuyệt!

Hình thức biểu hiện việc cúng dường, tôn kính Phật của Bồ tát Hỷ Kiến vừa chấp nhận quan điểm, chủ trương, hình thức tín ngưỡng tôn thờ xá lợi, vừa chấp nhận chủ trương tôn thờ kinh trí tuệ Kim Cương, đồng thời vừa vượt hẳn ra ngoài và trỗi lên cao hơn hai chủ trương kia: Đoạn trừ ái, thủ mới là đúng chân nghĩa của tôn kính, cúng dường Phật.

h. Vì thế, cùng với tinh thần tín ngưỡng vừa trình bày, kinh Pháp hoa dạy:

“ Năm trăm năm sau cùng của thời kỳ Chánh pháp suy đồi sau khi Như Lai nhập diệt, nếu có tín nữ nào nghe kinh này và làm theo lời dạy của Như Lai trong kinh, người ấy sau này chết sẽ sinh về trên đóa hoa sen nở ra cõi Cực lạc, nơi có Đức Phật Di Đà với chư Đại Bồ tát vây quanh”.

Anh văn:

“The woman who hears this sùtra and acts according to the teachings of it in the later five hundred years after my extinction, will be able to be reborn, after her life in this world, (as a man) on the jewelled seat in the lotus flower blooming in the World of Happiness where Amitàyus Buddha lives surrounded by great Bodhisattvas”.

(Ibid.p.278)

Nghe và tin hiểu kinh Pháp hoa là nghe và tin hiểu rằng hết thảy các pháp là “không tướng”. Do vì sự thật là “không tướng” nên hành giả an trú vào Giới, Định, Tuệ để đoạn trừ tham ái và chấp thủ 5 uẩn, như Bồ tát Hỷ Kiến thể hiện; nếu tại đây hành giả chưa giải thoát, thì sau khi chết sẽ sanh vào cảnh giới Cực lạc, thanh tịnh của Đức Phật A Di Đà, Đức Phật biểu hiện của Giới, Định và Tuệ (vô lượng thọ là ý nghĩa của Định, vô lượng công đức là ý nghĩa của Giới, và vô lượng quang là ý nghĩa của Tuệ).

Công đức để được thác sanh về cõi Cực lạc đúng là công đức thực hành Giới, Định, Tuệ. Và ý nghĩa vãng sinh về Tịnh Độ đúng là chỉ kết quả đoạn trừ tham, sân, si, rửa sạch bụi tham ái và chấp trước dính mắc vào tai, mắt, mũi, lưỡi, thân và ý.

i. Chỉ nghe và hiểu phẩm kinh Dược Vương Bổn Sự, hành giả đã được nhiều công đức ngay trong hiện tại, miệng tỏa hương thơm của hoa sen xanh, lỗ chân lông tiết ra hương thơm của gỗ chiên đàn trên núi Ngưu Đầu như một đoạn kinh viết:

“ Nếu ai hân hoan khi nghe kinh Dược Vương Bổn Sự và tán thán phẩm kinh, thì miệng sẽ tỏa ra hương thơm hoa sen xanh, và các lỗ chân lông tiết ra hương thơm của gỗ chiên đàn trên núi Ngưu Đầu, và hiện tại được nhiều công đức như đã được nói đến”.

XXIV. Phẩm Diệu Âm Bồ Tát (phẩm thứ hai mươi bốn)

Anh văn:

“ Anyone who rejoices at hearing this Chapter of the Previous Life of the Medecine King Bodhisattva and praises (this chapter), saying “ exellent”, will be able to emit the pragrance of the blue lotus flower from his mouth and the pragrance of the Cadana of Mt. Ox-Head from his pores, and obtain the merits as states above in his present life”.

(Ibid.p.279)

Nghe và hiểu phẩm kinh thứ 23 này là nghe và hiểu con đường thực hành Giới, Định, Tuệ để loại trừ tham, sân , si cấu uế ra khỏi tâm thức. Tán thán phẩm kinh này là tán thán con đường “ Tam vô lậu học” ấy, vừa nói lên rằng người nghe muốn nuôi dưỡng trí tuệ giải thoát, do đó mà miệng sẽ nói những lời trí tuệ và đúng pháp, thân sẽ làm các việc trí tuệ và đúng pháp. Đây là ý nghĩa mà kinh diễn đạt một cách biểu tượng và thi vị bằng hình ảnh tỏa hương thơm của hoa sen xanh và hương thơm chiên đàn trên núi Ngưu Đầu. Hương thơm ấy là hương ly ái, ly thủ vậy.

XXIV. PHẨM DIỆU ÂM BỒ TÁT ( phẩm thứ hai mươi bốn)

( The Wondrful-Voice Bodhisattva)

1. Các danh từ biểu tượng

+ Tịnh Quang Trang Nghiêm thế giới (All-Pure-Light-Adornment): là thế giới được trang nghiêm bằng ánh mắt thanh tịnh, biểu tượng cho thế giới của chân tâm.

+ Tịnh Hoa Tú Vương Trí Phật ( Pure-Flower-Star-King-Wisdom): Chỉ trí tuệ giải thoát sáng tỏ hơn muôn sao, rực rỡ hơn muôn hoa là biểu tượng cho Phật tính (bản giác diệu tâm).

+ Bồ tát Diệu Âm (Wondrful Voice Bodhisattva): Tiếng nói tuyệt diệu là chỉ tiếng nói của thực tướng. Các pháp tướng đều tự hiển lộ thực tướng “không tướng”, tự nói lên tiếng nói “không tướng” đó.

+ Diệu tràng tướng tam muội (Hundred of thousands of billions of great samàdhis): nghĩa là hằng trăm nghìn tỉ thiền định sâu. Chỉ đại định của chân tâm.

+ Pháp hoa tam muội ( The samàdhi of the Lotus Flower of the Wonderful Law): Khả năng định an trú nơi Diệu pháp.

+ Tịnh Đức tam muội (The samádhi of pure virtue): chỉ khả năng định an trú tịnh giới.

+ Tú Vương Hí tam muội ( The samàdhi for travelling of the King of the Star): Chỉ tâm định tự tại như các đại tinh tú di chuyển không vướng ngại.

+ Vô duyên tam muội ( The samàdhi for freedom from causality): chỉ định giải thoát không vướng mắc vào các duyên.

+ Trí ấn tam muội (The samàdhi for the emblem of the wisdom): khả năng nuôi dưỡng tuệ giác, an trú vào tuệ giác.

+ Giải nhất thế ngôn ngữ tam muội (the samàdhi by which one could understand the worlds of all living being): là định lực nhờ đó mà hiểu được ngôn ngữ của các loài chúng sinh.

+ Tập nhất thiết công đức tam muội (The samàdhi by which one could conllect all merits): là thiền định mà nhờ đó có thể gom lại tất cả công đức.

+ Thanh tịnh tam muội (the samàdhi for purity): Khả năng an trú trong vắng lặng của tâm thức.

+Thần thông du hí tam muội (the samàdhi for exhibiting – supernatural powers): định hiển lộ các thần thông.

+ Huệ cự tam muội (the samàdhi for the torch of wisdom): thiền định làm sinh khởi trí tuệ lớn.

+ Trang nghiêm vương tam muội ( The samàdhi for the adornment king): định an trú khỏi chấp trước.

+ Tịnh Quang Minh tam muội (the samàdhi for pure light): thiền định để có ánh sáng thuần tịnh (trí tuệ).

+ Tịnh Tạng tam muộn ( The samàdhi for the pure store): an trú vào nguồn tâm thanh tịnh.

+Bất động tam muội ( the samàdhi for special teaching): khả năng định hiểu sâu các biệt giáo.

+ Nhật triền tam muội ( the samàdhi for the race of the sun): Thiền định trú vào các vật đại oai lực như mặt trời.

Các loại thiền định trên là cách trình bày của riêng Pháp hoa , khác với thể thức trình bày chín cấp định của Nikàya và A hàm. Các loại đại định trên của Bồ tát Diệu Âm hẳn phải tương đương với Diệt thọ tưởng định.

Tại đây ta cần phân định rõ rằng:

Đại thừa thường thường (có thể là luôn luôn) quan niệm phải vào sâu định hành giả mới có thể đi vào đại tuệ. Nikàya và A hàm thì xem từ Tứ thiền sắc định là đã có thể đi vào biển Thánh nếu có chính kiến vô ngã.

Một vị đắc A-la-hán có thể không khinh qua các cảnh giới định mà chỉ nhờ có trí tuệ lớn đốt cháy các lậu hoặc. Sau đó, nếu muốn, các vị A-la-hán dễ dàng đi vào các định.

Các bậc Thánh tu tập “ Tứ như ý túc” thì thường đắc nhiều loại thần thông có thể được xem là tương tự các loại định mà kinh Pháp hoa đề cập.

Tuy đề cập như thế, nhưng chúng ta cũng cần cẩn trọng ghi nhớ lời dạy của Đức Thế Tôn rằng có bốn đối tượng mà tư duy không thể đặt chân đến được, đó là: Quả dị thục của nghiệp; cảnh giới định của các thiền giả; Pháp giới tâm; và Phật tâm.

2. Tư tưởng

a. Diệu âm là tiếng nói vô ngã của các pháp. Muốn nghe được tiếng nói đó, hành giả cần có công phu học hỏi, tu tập nhiều công đức. Thí như chúng ta phải trải qua một thời gian tu học mới có thể liễu hội nghĩa lý của vô ngã. Tất cả mọi hiện hữu đều nói lên tiếng nói đó, nhưng muốn nghe được, hành giả cần có chánh kiến như lời Thế Tôn dạy: “ Nhờ hào quang của Thế Tôn soi chiếu, chúng sinh cõi Ta bà mới thấy tôn dung của Bồ tát Diệu Âm”.

b. Trước khi đến Ta bà, Bồ tát Diệu Âm đã được Đức Thế Tôn Tịnh Hoa Tú Vương Trí dặn dò rằng: “ Đừng khinh thế giới Ta bà! Đừng xem Ta bà là kém thua thế giới Tịnh Quang Trang Nghiêm!... Đừng xem Đức Phật ở Ta bà và các Bồ tát ở đó là kém thua Như Lai và các Bồ tát ở đây!”.

Anh văn:

“ Do not despise that world! Do not consider it to be inferior “to our world”! Good man! The Sahà World… The Buddha… Do not consider that the Buddha and Bodhisattva of that world are inferior “to us”!”.

(Ibid.p.281)

Lời dặn dò của Đức Tịnh Hoa Tú Vương Trí Phật xác nhận rõ hết thảy các pháp là vô ngã nên các thế giới, các Bồ tát và chư Phật đều đồng đẳng ở mặt thật tướng. Ta bà vốn thanh tịnh như cõi

Nước của chư Phật. Tại đây, kinh Pháp hoa diễn nói về bản giác và thỉ giác vốn là một, không khác.

c. Sau lời dạy Thế Tôn Tịnh Hoa Tú Vương Trí, Bồ tát Diệu Âm đáp:

“ Bạch Thế Tôn! Con đến thế giới Ta bà là do thần lực của Thế Tôn, do thần thông du hí của Thế Tôn , do các công đức và trí tuệ của Thế Tôn đã trang nghiêm cho con”.

Anh văn:

“ World-Honoured One! I can go to the Sahà-World by your powers, by your supernatural powers, by your suppernatural powers of travelling, and by your merits and wisdom which adorn me”.

(Ibid.p.281)

Lời bạch của Bồ tát bộc bạch rõ chính là nhờ trí tuệ vô ngã (Thế Tôn) mà Bồ tát xuất hiện ở Ta bà trong nháy mắt; cũng nhờ trí tuệ ấy mà thấy thực tướng tất cả các hiện hữu ở Ta bà, nên sẽ không thể có sự so đo tính toán của các ngã tưởng. Thế Tôn hãy an tâm!

Lời bạch vừa hé mở rằng: Ở Ta bà, nếu ai nghe được tiếng nói vô ngã thì thấy được thực tướng, và những ai tu tập trí tuệ sẽ nghe được tiếng nói của thực tướng.

d. Bồ tát Diệu Âm không rời khỏi chỗ ngồi mà vẫn đặt chân đến Ta bà:

Đây là hình thức Thế Tôn diễn bày thật nghĩa. Vì thật tướng là vô ngã, nên kia và đây là một, cõi Tịnh Quang kia Ta bà này là một, do vậy dù Bồ tát không rời khỏi chỗ ngồi mà vẫn hiện diện ở Ta bà. Hình ảnh biểu tượng của Bồ tát trong vị trí này còn nói lên thật tướng “ không tướng” có mặt khắp nơi, ở Tịnh Quang thế giới và ở Ta bà thế giới.

e. Thế Tôn Tịnh Hoa Tú Vương Trí cùng hàng Bồ tát đến Ta bà nghe Đức Thích Tôn giảng về Diệu pháp:

Hình ảnh này nói lên rằng trong thật pháp, thật nghĩa thì Bản giác; cảnh giới sinh diệt và cảnh giới vô minh vốn không phải là sai biệt, chân và vọng là không phải hai, bồ đề và phiền não là một.

Nghĩa không phải là hai, hay là nghĩa một này là nghĩa “ Nhất thừa” hay diệu nghĩa.

g. Nơi Bồ tát Diệu Âm đi qua thì chấn động:

Hình ảnh này biểu tượng hóa hai ý nghĩa:

Người nào rõ thực tướng là “ không tướng” thì các vọng tưởng của tâm sẽ bị gây chấn động, dao động mạnh; các vọng tưởng rơi đổ; tham, sân, si rơi đồ.

Nơi nào, các ngã tướng bị soi rọi bởi cái nhìn vô ngã thì các ngã tướng ấy chao đảo và rơi đổ.

h. Mắt của Bồ tát Diệu Âm như cánh sen xanh:

Về mặt văn học, thi ca, mắt xanh là biểu lộ chân tình. Mắt trí tuệ là mắt thấy rõ sự thật nên được biểu tượng bằng màu xanh của cánh hoa sen. Cũng nói lên rằng con mắt vô cấu, không vẫn đục bởi tham ái, sân hận và si mê nên được gọi là mắt xanh. Con mắt vốn là cửa sổ của tâm, nên mắt mà xanh thì tâm là tâm vô cấu, hay tâm là vô cấu nên mắt mới hiện ra màu xanh cánh sen.

i. Kết quả giải thoát của Bồ tát Diệu Âm là do đãi trải qua 12.000 năm cúng dường Phật Vân Lôi Âm Vương (Cloud-Thunder-Roll-King): là tràng âm thanh lớn như tràng sấm. Đây là biểu tượng tiếng sấm vang lớn nhất, là âm thanh của trí tuệ thực tướng công phá các vọng tưởng.

k. Bồ tát Diệu Âm hiện ra tất cả tướng ở khắp nơi để diễn nói Diệu pháp:

Biểu tượng rằng thực tướng có mặt khắp nơi. Tất cả các pháp đều đang nói Diệu pháp, đang thường nói Duyên khởi, Vô ngã, Vô thường. Các hình ảnh trăng tròn rồi khuyết, hoa nở rồi tàn, bèo hợp rồi tan biểu hiện rõ nhất tướng vô ngã, vô thường. Các hiện hữu khác điều hiện tướng duyên sinh nên cũng thường nói tiếng nói vô ngã.

l. Bồ tát Diệu Âm ra mắt các Bồ tát Văn Thù, Dược Vương, Đắc Cần Tinh Tấn Lực và Dõng Thí:

XXV. Phẩm Quán Thê Âm (phẩm thứ hai mươi lăm)

Có nghĩa là nếu người ở Ta bà thực hành Giới, Định, Tuệ (ra mắt Dược Vương Bồ tát), nếu nỗ lực thực hành và dõng mãnh tu tập thì sẽ thảnh tựu các đại định và trí tuệ vô ngã mà Bồ tát Diệu Âm đã thành tựu.

m. Nghe xong phẩm Diệu Âm Bồ tát, nhiều thiên tử được “ vô sinh pháp nhẫn”.

Các Thiên tử là các vị có thân, khẩu, ý hành thiện hạnh, phát triển mạnh thiện tâm. Do nương vào thiện tâm mà dễ phát sinh trí tuệ vô ngã, và để nuôi dưỡng trí tuệ này. Nhờ vậy mà các thiên tử khi bừng tỏ vô ngã thì liền an trú trên tâm vô ngã đó, gọi là đắc “vô sinh pháp nhẫn”, đây là yêu cầu của phẩm kinh Diệu Âm Bồ tát, tiếng nói vô ngã của pháp giới.

XXV. PHẨM QUÁN THẾ ÂM ( phẩm thứ hai mươi lăm)

( The Universal Gate of the Seeing-World-Voice Bodhisattva)

1. Danh hiệu Quan Thế Âm

Danh hiệu này đã được phẩm kinh này định nghĩa:

“ Này thiện nam! Nếu hằng trăm nghìn tỉ chúng sing đang chịu khổ đau, những chúng sinh ấy biết danh hiệu Bồ tát, hết long xưng danh hiệu Bồ tát

Quán Thế Âm tức thì Bồ tát nghe hiểu tiếng niệm ấy sẽ giúp các chúng sinh kia giải thoát khỏi khổ đau”.

Anh văn:

“ Good man! Many hundreds of thousands of billions of living beings who hear “the name of” the Seeing-World-Voice Bodhisattva and call his name with all their hearts when they are under various sufferings, the Seeing-World-Voice Bodhisattva will immediately understand their voices, and cause them to emancipate themselves “from the sufferings”.

(Ibid.p.287)

Theo tài liệu của tông Bát nhã, Bồ tát Quán Thế Âm có tên là Quán Tự Tại ( Avalokitesvara) và có sức thần thông lớn có thể hành xử mọi việc cứu độ chúng sinh thoát khỏi các khổ ách. Bồ tát sau khi giải thoát hết thảy các lậu hoặc đã nhìn xuống thế gian và thấy chúng sinh khổ não là do vì chấp 5 uẩn có tự ngã, là tự ngã, trong khi chúng rỗng không tự ngã. Bồ tát Quán Thế Âm do nhờ giác ngộ vô ngã mà thấy rõ gốc của khổ đau và con đường đi ra khỏi khổ đau.

Ai mà thấy 5 uẩn là vô ngã thì sẽ thành tựu giải thoát như Bồ tát đã thành tựu.

Về ý nghĩa biểu tượng, Quán Thế Âm là biểu rõ, nghe rõ tiếng nói của cuộc đời, tiếng nói vô

ngã, vô thường và khổ đau (ba pháp ấn). Liễu hội ba pháp ấn ấy thì hành giả có điều kiện lìa xa tham ái và chấp trước 5 uẩn và thoát ly hết thảy khổ đau.

Tất cả hiện hữu, gồm cả âm thanh (sound), đều có tiếng nói thực tướng của chúng: Tiếng nói vô ngã, tiếng nói duyên sinh.

Có ý kiến cho rằng Bồ tát Quán Thế Âm tu hạnh nhĩ căn viên thông, theo kinh Thủ Lăng Nghiêm. Ý kiến ấy hầu như không phù hợp với phẩm Phổ Môn này.

Phổ Môn là cửa ngõ chính từ đó tham ái chấp thủ và khổ đau vào, nhưng cũng chính từ đó tham ái, chấp thủ và khổ đau ra đi. Cánh cửa đó là 6 căn, 6 trần, và 6 thức bị chấp thủ. Hiểu như vậy là phù hợp với nội dung Pháp hoa mà khế hợp với giáo lý truyền thống được kiết tập từ Nikàya và A hàm.

2. Vô Tận Ý Bồ tát ( Endless Intent)

Có nghĩa là ý nghĩa vô hạn, khái niệm vô hạn không dứt, hay mục tiêu vô hạn. Ý nghĩa ở đây tương tự ý nghĩa của tên kinh “ Vô Lượng Nghĩa”. Sự kiện Bồ tát Vô Tận Ý muốn biết nghĩa và hạnh của Bồ tát Quán Thế Âm là biểu tượng rằng: Phải vô niệm, vô chấp (Vô tận ý) thì mới có thể hiểu và hành những gì mà Bồ tát Quán Thế Âm đã hành và thành tựu.

3. Tư tưởng

a. Kinh Phổ Môn dạy:

“ Nếu chúng sinh hết lòng xưng danh hiệu của Bồ tát Quán Thế Âm thì liền thoát được khổ ách”. Thông thường quần chúng thường đến với Bồ tát với tâm tín ngưỡng, cầu Bồ tát cứu độ những khi gặp nguy cấp, hoặc cầu Bồ tát lấp đầy cho những mong cầu, ước vọng trần gian. Ít khi, và ít người, đến với Bồ tát như là người tìm cầu tiếng nói vô ngã và ly tham, giải thoát.

Thực ra thì lời dạy vừa trích dẫn minh định rằng: “ Nếu ai có sức định sâu (nhất tâm) từ định ấy mà khởi tưởng vô ngã, thiền quán vô ngã thì tự tâm sẽ lìa xa các phiền não, lìa xa tham, sân, si nhờ tâm giác tỉnh, hoặc do khởi tâm đại từ, đại bi mà vượt khỏi các khổ sở, ách nạn – đây là sức mạnh cảm ứng do tâm đại từ bi mà có.

b. Tương tự Bồ tát Diệu Âm, Bồ tát Quán Thế Âm ứng hiện đủ các thân tướng mà chúng sinh cần để hóa độ. Ở đâu có mặt lòng đại từ đại bi, ở đâu có mặt trí tuệ vô ngã thì ở đó vắng mặt khổ đau, ở đó được cứu khổ và được gọi là ở đó có Bồ tát Quán Thế Âm cứu khổ.

Năng lực độ khổ này một phần do giao cảm với ngoại duyên-các năng lực ở bên ngoài-một phần chính là do sức mạnh của tâm lý hành giả chuyển đổi.

Hình thái độ khổ của tiếng nói vô ngã biểu hiện qua nhiều cách thể khác nhau. Chẳng hạn:

Do vì các pháp là vô ngã tính mà con người có thể chuyển đổi si thành minh, từ vô văn đến đa văn, từ xấu đến tốt, từ bất toàn đến toàn vẹn v.v… Nhờ tự ngã của các pháp là không thật có nên có các sự kiện sáng tạo xây dựng văn hóa và văn minh con người. Nhờ từ ngã của các pháp là vô ngã, nên cuộc đời mới dựng nên niềm tin “ sinh con theo ý muốn” (trai hay gái), niềm tin cải thiện tự thân và xã hội.

c. Công đức lễ lạy Bồ tát Quán Thế Âm trong một thời công phu được ngang bằng với phước đức lễ lạy và cúng dường 60.000 Bồ tát khác. Vì sao?

Công đức lễ lạy và cúng dường chư Bồ tát khác chỉ vun trồng lòng tôn kính và tâm bố thí, giữa khi lễ lạy Bồ tát Quán Thế Âm là lễ lạy, đắm mình vào trí tuệ vô ngã. Vì thế khi Pháp hoa khích lệ người đời đi vào trí giác hơn là chỉ nuôi dưỡng một lòng tin Phật pháp.

d. Hạnh thí của Bồ tát Quán Thế Âm:

Kinh dạy: “ Bồ tát Quán Thế Âm ban cho những ai đang sợ hãi trong các ách nạn khẩn cấp niềm không sợ hãi. Cho nên, Bồ tát được gọi là “ người cho niềm không sợ hãi” ở thế giới Ta bà này”.

Anh văn:

“ This Seeing-World-Voice Bodhisattva mahàsattva gives fearlessness “to those who are” in fearful emergencies. Therefore, he is called the “ Giver of fearlessness” in this Sàha-world”.

(Ibid.p.290)

Ý nghĩa đích thực của hạnh “ thí vô úy” của Bồ tát Quán Thế Âm là năng lực giác tỉnh vô ngã trong tự tâm mỗi người ban cho người ấy lòng không sợ, lòng dũng cảm. Tâm lý giác tỉnh sinh khởi tâm vô tham; tâm vô tham là tâm nhổ bật gốc rễ lòng sợ hãi (bởi gốc sợ hãi là lòng tham).

Mặt khác, nhờ trú Giới, Định, Tuệ mà tha nhân sẽ có thiện cảm giúp đỡ cho mình vượt qua được nhiều bệnh tật, tai nạn.

Người có trí tuệ vô ngã thì đã thấy ngay niềm sợ hãi là rỗng không, nên đối với người ấy, sợ hãi không có mặt.

e. Khi Bồ tát Vô Tận Ý dâng xâu chuỗi ngọc quí cúng dường Bồ tát Quan Thế Âm, đã nói: “ Xin vì lòng đại bi mà nhận chuỗi ngọc…” thì Bồ tát Quan Thế Âm mới nhận. Cử chỉ nhận xâu chuỗi ngọc một cách tế nhị, theo kinh trình bày, là vì lòng đại bi, vì sự thành tựu Bồ tát đạo của Bồ tát, mà không phải vì xâu chuỗi ngọc.

Thực hành hạnh bố thí hay thực hành tâm xả là hạnh tu vừa tự độ, vừa độ tha.

g. Xâu chuỗi ngọc được phân đôi để dâng lên Thế Tôn Thích Ca và Đức Đa Bảo là ý nghĩa thỉ giác và bản giác là một, như hơn một lần kinh đã xác nhận ý nghĩa.

h. Sự khác biệt giữa hạnh Diệu Âm và hạnh Quán Thế Âm:

Bồ tát Diệu Âm ứng hiện vô số thân chỉ để nói pháp (hành pháp thí), chỉ giữ phần khai thị.

Bồ tát Quán Thế Âm ứng hiện vô số thân tương tự, hành tài thí, pháp thí và vô úy thí, vừa khai thị, vừa chỉ đường ngộ nhập.

Phạm vi nói pháp của Bồ tát Diệu Âm thì giới hạn hơn phạm vi hành đạo của Bồ tát Quán Thế Âm: Chúng sinh khổ đau vì nhiều nguyên nhân khác nhau đều cần đến Bồ tát: Bồ tát cứu giúp về vật chất trước khi giới thiệu Chánh pháp, bởi lẽ không thể nói pháp cho một người nghe đang đói và đang khổ!

Bồ tát Diệu Âm thì khai mở về tuệ (Chánh kiến) Bồ tát Quán Thế Âm thì mở đường thực hành.

i. Bài học đại thừa mà Bồ tát Quán Thế Âm để lại:

Cách tích cực nhất là mỗi người tự hành thiền quán vô ngã, vô thường để làm bùng dậy năng lực cứu khổ vốn có trong mình.

Thể hiện lòng đại từ đại bi là một hình thức khác để khai mở năng lực cứu khổ tự thân ở trong tâm mình.

Hành hạnh của Bồ tát Quán Thế Âm là cách vừa tự giải thoát vừa truyền bá Phật giáo sâu rộng, gắn liền đạo với đời.

Nếu việc làm của cá nhân có giới hạn, thì tập thế Giáo hội (gồm tu sĩ và cư sĩ) cùng làm: Thiết lập ở bất cứ nơi nào có thể, các cơ sở giáo dục, y tế, xã hội để hộ đời.

Trên đường thể hiện hạnh Quán Thế Âm, hành giả thường làm các việc:

+ Chân quán thanh tịnh quán (He sees truth of all things and the purity of them): nhìn thấy sự thật duyên sinh và vô ngã tướng của tất cả pháp.

+ Quảng đại trí tuệ quán (He sees all things with his great wisdom): nhìn tất cả pháp với trí tuệ lớn của mình.

+ Bi quán tập từ quán ( He sees all things with his loving – kindness and compassion): nhìn thấy tất cả pháp, tất cả chúng sinh với lòng đại từ đại bi.

+ Thường nguyện, thường chime ngưỡng ( Think of him constantly, look up at him constantly): hãy thường tư duy, niệm tưởng về hạnh Quán Thế Âm, hãy trân trọng đối với hạnh ấy!

XXVI. Phẩm Đà la ni (phẩm thứ hai mươi sáu)

Nếu hành giả hành thuần thục các pháp thiền quán ấy trên cơ sở của Giới và Định, và thể hiện lòng đại từ, đại bi cứu cuộc đời đi ra khỏi khổ đau của vật chất và khổ đau của tâm thức, thì hành giả sẽ viên mãn công hạnh giải thoát, mở ra cánh cửa thể nhập pháp giới. Cánh cửa ấy gọi là Phổ Môn ( Universal gate).

Hành giả chỉ đổi chiều cái nhìn sự vật của mình thì tâm lý sẽ đổi chiều phản ứng từ tham, sân, si qua vô tham, vô sân, vô si, và hành giả sẽ từ cánh cửa kia đi vào pháp giới tánh, thay vì trở lại vòng quay của sanh tử.

XXVI. PHẨM ĐÀ LA NI (phẩm thứ hai mươi sáu)

( The Dhàranìs)

1.a. Suốt 25 phẩm kinh, Pháp hoa chỉ giới thiệu con đường giải thoát của Giới, Định, Tuệ, Giải thoát và Tri kiến giải thoát của Tứ đế, Duyên khởi và Ngũ uẩn. Do vậy, phẩm Đà-la-ni, dù với ngôn ngữ của mật chú, cần được nhìn dưới cái nhìn Pháp hoa, cái nhìn minh bạch của Tứ thánh đế, mà không được nhìn như là một phần giáo lý của Mật tông. Bởi vì Nikàya, A hàm và Bát-nhã đều không giới thiệu Mật tông.

b. Các Đà-na-ni của phẩm kinh 26 này chỉ là hình thức yểm trợ cho các thiện nam, tín nữ trong các thời kỳ sau thời kỳ chánh pháp ổn định tâm lý để

tu tập Pháp hoa. Các bài chú chỉ là trợ duyên mà không phải là pháp môn giải thoát của Pháp hoa.

Phẩm Phổ Môn, Bồ tát Quán Thế Âm thân đi vào cuộc đời để cứu khổ và để giáo hóa, mà không dạy chúng sinh nào trì chú.

Con đường Phật tri kiến là Đạo đế được hành với cấp độ giải thoát của Bồ tát. Tại đây cũng không có mật mã chú nào được đề cập.

c. Thật là không thể hiểu được nếu có ý cho rằng trì mật chú là pháp tổng trì đưa đến vô phân biệt trí, cao hơn cả hạnh của Bồ tát Quán Thế Âm ! Vô phân biệt trí, thực sự là kết quả của thiền chỉ và thiền quán dập tắt các ngã tưởng. Hành giả phải đi từng bước đi giác tỉnh vô ngã dập tắt các ngã tưởng. Dập tắt các ngã tưởng là dập tắt tham ái và chấp trước.

Ngày nay, thừa hưởng được bao nhiêu di sản tư tưởng Phật học, chúng ta cần khởi lên cái nhìn rất là « Diệu Âm » và rất là « Quán Thế Âm » để liễu hội thực tướng các pháp và liễu hội phẩm Đà la ni này.

2.Tư tưởng

a. Ý nghĩa khích lệ người thọ trì, đọc, tụng, diễn nói và tu tập Pháp hoa :

Trong các phẩm kinh trước, Thế Tôn khích lệ thính chúng bằng cách trợ duyên đánh thức giác tính của thính chúng để thính chúng tự mình tin hiểu

nghĩa « Nhất Thừa » . Sự khích lệ đó trao đến cho toàn thể thính chúng, đặc biệt là các căn cơ đã có một căn bản thực hành Thánh giới uẩn và Thánh định uẩn, và đã có mầm trí tuệ dù chưa vững chắc. Ở phẩm Đà la ni này Thế Tôn gián tiếp để Bồ tát Phổ Hiền và chư Thiên, thiện thần nói lên để khích lệ phàn thính chúng với căn cơ non yếu về Giới, Định và Tuệ, chưa tự mình xây dựng được tin hiểu vững chắc, và cũng để khích lệ các chúng sinh về sau, sau thời Chánh pháp. Vì vậy cần đến tha lực là thần chú để giúp cho các tâm lý cần nương tựa bên ngoài ấy đứng vững, hầu khởi đầu cho các bước đi giải thoát.

b. ý nhĩa của sự ủng hộ vủa Bồ tát Dược Vương.

Đây là công phu tu tập Giới, Định, Tuệ để đoạn trừ tham, sân, si. Công phu đó là phương thức thần hiệu giúp hành giả tiến gần Diệu pháp, đi vào nghĩa « Nhất Thừa ».

Bồ tát Dõng Thí ủng hộ là ý nghĩa của việc bố thí, cúng dường ủng hộ người tu tập Pháp hoa. Nhờ bố thí mà hành giả xả nhẹ dần các tâm tham, và tâm sân, có thêm điều kiện thăng tiến giải thoát để vào Diệu pháp.

Ý nghĩa Tứ Thiên Vương ủng hộ là ý nghĩa công phu hành các thiện sự sẽ giúp hành giả chế ngự các ác tâm, hại tâm, các tâm lý vọng động mạnh, hầu tạo thiện duyên vào sâu định, tuệ giải thoát.

Ý nghĩa các La-sát nữ và quyến thuộc La-sát nữ ủng hộ là ý nghĩa công phu đoạn trừ, xả ly dục ái sẽ giúp hành giả có điều kiện tốt để ngộ và nhập Diệu pháp.

Nếu hành giả các công phu vừa nêu trên, thì nhất định hành giả có điều kiện để ngộ, nhập thực tướng. Nhưng khi hành giả chưa thực sự hiểu rõ và tự mình thực hành các công phu ấy thì niềm tin có các năng lực trên hộ trì qua các mật chú cũng có tác dụng giúp ổn định tâm lý để đọc, tụng, ghi nhớ, biên chép và diễn nói kinh Pháp hoa. Các công phu này sẽ là điều kiện để hành giả liễu hội nghĩa kinh và sẽ đưa hành giả vào con đường thực hiện.

Mặt khác, với tâm lý mong cầu Diệu pháp của hành giả, có thể có sự cảm ứng với các năng lực hộ trì ở bên ngoài tạo cho hành giả một điều kiện thuận lợi đi vào Diệu pháp.

c. Kỹ thuật giáo dục qua phẩm kinh pháp hoa thứ 26 :

Thật tướng vô tướng vốn ở ngoài ngôn ngữ khái niệm và diễn đạt. Thế Tôn đã vận dụng phương tiện khế cơ và thiện xảo trình bày thật tướng và con đường vào thật tướng qua 25 phẩm kinh. Tất cả ngôn ngữ, hình ảnh và phương thức diễn đạt đều biến thành khái niệm của ngã tướng đối với phần thính chúng còn vướng mắc chấp thủ. Vì thế, trước lúc kết thúc thời gian giảng kinh Pháp hoa,

XXVII. Phẩm Diệu Trang Nghiêm Vương Bổn Sự (phẩm thứ hai mươi bảy)

Thế Tôn dựng nên cảnh nói Đà-la-ni là những mật ngữ chứa đựng mật nghĩa, thứ ngôn ngữ mà hành giả không còn khái niệm hóa được nữa. Đã là mật nghĩa thì thoát ly ý nghĩa. Đấy là gián tiếp chỉ cho thính chúng thấy có sự thật ở ngoài thế giới ý nghĩa, nó là Diệu nghĩa hay Diệu pháp.

Khi biết những dòng khinh Đà-la-ni là mật nghĩa, thì hành giả dừng tại dòng suy nghĩ tư đầy ngã niệm. Tại đây, hành giả có thể đi ra khỏi ngã tưởng để bắt được thực tướng.

Vấn đề thực tướng, thực nghĩa không phải là vấn đề của nhận thức, mà là của thể nhập của tâm lý là rời khỏi hết thảy tham ái, chấp thủ, vô minh.

Kinh nói lên phẩm Đà-la-ni là kinh muốn đóng cửa tư duy đầy ngã tính để lại đưa hành giả vào những bước nhảy giải thoát của con đường thực hành Giới, Định và Tuệ.

XXVII. PHẨM DIỆU TRANG NGHIÊM VƯƠNG BỔN SỰ (Phẩm thứ hai mươi bảy)

(King Wonderful-Adornment as the Previous life of a Bodhisattva)

1. Thời gian Pháp hoa đến đây hầu như thính chúng đã được nghe đủ những gì cần được nghe. Thính chúng yên lặng không đặt thêm câu hỏi nào về Diệu pháp. Riêng đức Thế Tôn, dù

thu nhiếp về tất cả thần thông của Như Lai lực đã thị hiện, nhưng vẫn còn vài vấn đề phải căn dặn trước khi Ngài vào Niết bàn vô dư y. Thế Tôn đã kể lại một câu chuyện xa xưa liên hệ đến tiền thân của một số chư Bồ tát đang có mặt cạnh Thế Tôn như Bồ tát Dược Vương, Bồ tát Dược Thượng, Bồ tát Hoa Đức và Bồ tát Quang Chiếu Trang Nghiêm Tướng, như để tổng kết lại những gì mà một người mong cầu Phật trí cần phải trang bị cho tâm giải thoát. Phẩm kinh này vẫn có đủ nội dung của " khai, thị, ngộ, nhập Phật chi tri kiến ".

2. Có ý kiến cho rằng các hình ảnh biểu tượng tại đây, phẩm thứ 27, nói lên tư tưởng của Pháp Tướng Duy Thức Tông, như ý kiến của Minh Chính Thiền sư, và của một số nhà nghiên cứu Phật học hiện nay.

Chúng tôi thì không quan niệm như thế, bởi lẽ theo lịch sử tư tưởng Phật học thời kỳ phát triển, Pháp hoa ra đời từ thế kỷ thứ nhất trước Tây lịch đến thế kỷ thứ nhất sau Tây lịch (300 năm sau thời kỳ Pháp hoa). Lúc Pháp hoa ra đời thì Pháp Tướng Duy Thức chưa có mặt, do vậy mà không thể hiểu phẩm kinh 27 Pháp hoa là xiển dương Bát thức của Duy thức.

3. Tám thái tử con của nhà vua mà về sau xuất gia thành Phật hiệu Nhật Nguyệt Đăng Minh (như một phẩm trước đã đề cập) tên là Hữu Ý (Having Intention), Thiện Ý (Good-Intention), Vô lượng Tăng Ý (Increasing-Intention), Trừ Nghi Ý (Doubts-Removing-Intention), Hướng Ý (Resounding-Intention) và Pháp Ý (Law-Intention) thì không liên hệ gì đến tám thức tâm vương cả. Đây là biểu hiện cho thế giới ý nghĩa của khái niệm (Intention là ý nghĩa, khái niệm) : khái niệm về hữu (như Hữu Ý) ; khái niệm về vô niệm (như vô lượng ý), về chân (như Bửu ý), khái niệm về thật (như Trừ nghi ý), về pháp (như Pháp ý) và về sự toàn vẹn (như Tăng ý).

Đấy là tất cả biểu hiện của tâm thức lúc chưa xuất gia, chưa giác ngộ của nhà vua (nhà kinh gọi là 8 thái tử), bấy giờ vua chỉ có các khái niệm về pháp giới và về thực tại, mà chưa có cái thấy thẳng thực tướng của nó.

Sau khi 8 thái tử xuất gia và giác ngộ Phật pháp, thì tất cả khái niệm ấy rụng đổ để nhường chỗ cho sự ngộ nhập thực tướng của tâm.

Nếu nhìn Pháp hoa dưới nhãn quan Duy Thức thì sẽ đi vào lạc điệu tư tưởng ngay !

Vậy chúng ta hãy trả phẩm kinh 27 này về với dòng mạch Pháp Hoa.

4. a. Ý nghĩa biểu tượng Diệu Trang Nghiêm Vương : (Wonderfull Adornment)

Vua thoạt đầu là tà kiến, sau nhờ hai thái tử Tịnh Tạng, Tịnh Nhãn và hoàng hậu Tịnh Đức chuyển hóa thành Chánh kiến.

Như thế, ý nhĩa chuyển đổi trong lộ trình tu tập giải thoát là chuyển đổi tâm lý từ tâm tà sang tâm chánh, mà không phải là chuyển đổi gọi về cuộc đời bên ngoài. Ý nghĩa là chỉ chuyển đổi tâm thức, chuyển đổi cái nhìn gọi là trang nghiêm tam hay trang nghiêm cuộc đời. Kinh gọi là Diệu Trang Nghiêm. Đây hiện rõ tinh thần diệu hữu của Đại thừa.

b. Tịnh Đức (Hoàng hậu) : là biểu tượng cho Thánh giới uẩn. (Tịnh Đức : Pure Virtue).

Tịnh Tạng (Pure Store) là biểu tượng cho Thánh định uẩn.

Tịnh Nhãn (Pure eyes) là biểu tương cho Thánh tuệ uẩn.

- Tịnh Đức là mẹ sinh hai thái tử Tịnh Tạng, Tịnh Nhãn là ý nghĩa nhân Giới, tu tập Giới, mà sinh Định, nhân Định mà xuất khởi Tuệ.

- Tịnh Đức, Tịnh Tạng và Tịnh Nhãn chuyển hóa nhà vua là ý nghĩa con đường Tam vô lậu học sẽ chuyển tà kiến sang chánh kiến, chuyển nhiễm thành tịnh, chuyển sinh tử thành Niết bàn.

5. Phẩm kinh 27 này dẫn dắt chúng sinh từ tà kiến, ngoại đạo vào Diệu pháp, nên Đức Thế Tôn dạy trọn đủ lộ trình tu tập cho đến Phật trí.

Con đường dẫn từ mê đến ngộ nhập Phật trí là con đường mà hai thái tử Tịnh Tạng, Tịnh Nhãn tu tập, bao gồm :

- Lục độ Ba-la-mật và phương tiện Ba-la-mật.

- Tứ vô lượng tâm.

- 37 phẩm trợ đạo (Đạo đế của Tứ đế).

Do tu tập như thế mà hai thái tử thành tựu các thiền định của một Bồ tát và chứng nhập Diệu pháp.

6. Tịnh Tạng và Tịnh Nhãn, gồm cả Tịnh Đức là biểu tượng cho các khả năng Giới, Định, Tuệ có mặt trong nhà vua Diệu Trang Nghiêm, có mặt trong tâm mỗi chúng sinh. Nói khác đi, nguồn giác tính có sẵn ở mỗi chúng sinh.

7. Tịnh Tạng , Tịnh Nhãn thỉnh mời hoàng hậu Tịnh Đức cùng yết kiến Thế Tôn là ý nghĩa Giới, Định, Tuệ gắn liền nhau trên đường vào Phật trí.

8. Chuỗi ngọc của nhà vua và hoàng hậu biến thành đài báu có Thế Tôn ngự ở trên (sau khi cả hai vị đều giác ngộ Diệu pháp ) biểu tượng cho ý nghĩa : Khi tâm còn ô nhiễm thì cuộc đời là thuộc ô nhiễm ; khi tâm giải thoát, thì cuộc đời là cảnh giới thanh tịnh giải thoát.

Hình ảnh chuỗi ngọc trần thế biến thành đài báu giải thoát lờ lững giữa hư không (không tướng) đẹp biết bao ! Cuộc đời bỗng được trang nghiêm kỳ diệu biết bao !

9. Khi vọng tâm được chế ngự bởi tâm giác tỉnh vô ngã thì vọng được chuyển thành chân : Ta bà thành Tịnh độ. Vì vậy phẩm kinh 23 dạy đắc được định " Nhất Thế Tịnh Công Đức Trang Nghiêm".

Những người nghe được phẩm kinh này, có đến 84.000 người, đều đắc Pháp nhãn. Pháp nhãn là con mắt thấy vô ngã tướng của các pháp và thấy tất cả ngã tướng biến mất, là rỗng không ( kinh Pháp hoa thì cắt nghĩa là pháp nhãn tịnh – the eyes purified enough to see all teachings – có trí tuệ hiểu biết Đức Phật dạy trong các kinh).

10. Vua Diệu Trang Nghiêm theo Bà-la-môn giáo trước khi quy hướng Thế Tôn nên bước đường đến Diệu pháp của nhà vua đã trải qua hai giai đoạn thay đổi lớn :

a. Bước chuyển từ tà kiến sang chính kiến : bấy giờ nhờ đến giáo lý phương tiện, khế hợp tâm lý nhà vua mà thuyết phục. Đây chưa nói đến « Nhất thừa ».

b. Khi được chuyển tâm rồi, nhà vua mới được nghe tiếng nói Diệu pháp, tiếng nói từ "Nhất thừa ".

XXVIII. Phẩm Phổ Hiền Bồ Tát Khuyến Phát (phẩm thứ hai mươi tám)

Con đường giáo hóa chúng sinh, theo kinh nghiệm tâm lý giáo dục hiện đại cũng thế, luôn luôn phải vận dụng đủ hai tinh thần khế cơ và khế lý thì công việc giáo hóa mới đạt thành quả tốt.

XVIII. PHẨM PHỔ HIỀN BỒ TÁT KHUYẾN PHÁT (Phẩm thứ hai mươi tám)

(The Encouragement of the Universal Sage Bodhisattva)

1. Bồ tát Phổ Hiền (Universal-Sage) : là vị Bồ tát chung của mọi chúng sinh, luôn luôn có mặt khắp nơi để khích lệ, che chở người tu tập Pháp hoa. Đây là biểu tượng của sức mạnh ý chí thực hiện giải thoát có mặt trong tâm hành giả. Có thể gọi đây là năng lực Tinh tấn.

2. Khuyến phát (Encouragement) : là sự cổ võ, động viên, an ủi, khích lệ hành giả tu tập Pháp hoa phát khởi lòng tin Diệu pháp.

3. Mở đầu kinh Pháp hoa, Bồ tát Văn Thù Sư Lợi dẫn đầu chúng Bồ tát vân tập. Bồ tát Văn Thù là biểu tượng cho Phật trí, theo đại thừa, đại tuệ giải thoát. Đây là biểu hiện của kinh Pháp hoa giới Phật trí : muốn thể nhập thực tướng thì cần phải đắc đại tuệ.

Nhưng để đắc đại tuệ thì hành giả cần phát đại bi tâm và tinh cần thực hiện Đạo đế, nghĩa là cần

hưng khởi Phổ Hiền là tiếng nói của nỗ lực đi đến sự thể nhập thực tướng.

Nói tóm lại, để đắc Phật trí, hành giả cần có tiếng gầm trí tuệ của sư tử, và có sức mạnh thực hành chuyên chở như voi.

4. Nơi nào Bồ tát Phổ Hiền đi ngang qua, nơi đó có sự chuyển động rung động, nở hoa và trỗi nhạc : đây là biểu tượng về lộ trình giải thoát mà hành giả sẽ đi qua. Lộ trình đó đầy nhạc và hoa giải thoát khổ. Hoa giải thoát mà hành giả sẽ đi qua. Lộ trình đó đầy nhạc và hoa giải thoát khổ. Hoa giải sẽ nở rộ và nhạc giải thoát sẽ trỗi lên trong từng bước đi tu tập của hành giả. Lộ trình của nhạc và hoa ấy có thể được biểu đồ hóa như sau :

Tinh tấn – Tín – Hỷ - Kinh an – Định – Xả - giải thoát – Tri kiến giải thoát.

Cũng có thể hình dung Bồ tát Văn Thù là tượng trưng cho Tuệ uẩn, và Phổ Hiền là Thiền định như là sức mạnh của Bồ tát, sức mạnh như một cỗ xe lớn có thể chở nhiều căn cơ chúng sinh đi vào giải thoát.

5. Nhiễu hữu bảy vòng quanh Thế Tôn của Bồ tát Phổ Hiền :

Truyền thống Phật giáo ghi lại rằng các đệ tử thường nhiễu hữu quanh Thế Tôn ba vòng để tỏ dấu tôn kính, quy ngưỡng. Tại đây, Bồ tát Phổ Hiền nhiễu hữu đến 7 vòng. Như vừa hình dung Bồ tát

Phổ Hiền là biểu trưng cho sức mạnh của Tinh tần và Định lực, nên 7 vòng nhiễu hữu phải là quyết tâm thành tựu 7 chi phần giác ngộ của con đường thực hành thiền định gọi là Thất giác chi (Niệm, Trạch pháp, Tinh tấn, Hỷ, Khinh an, Định và Xả).

6. Bốn điều kiện để đắc Pháp hoa :

a. Được chư Phật che chở : nghĩa là có chánh kiến.

b. Trồng các căn giới đức : Là tu tập trì giới thanh tịnh

c. Đạt được chánh định : cần đắc từ Tứ thiền sắc định trở lên.

d. Phát tâm Bồ tát độ chúng sinh : là hành Lục độ Ba-la-mật.

Đó là Giới, Định, Tuệ được tu tập thuần thục với tâm đại từ đại bi.

7. Tinh thần khích lệ : Thế Tôn khích lệ thính chúng, hành giả từ mỗi phẩm kinh. Tại đây, Bồ tát Phổ Hiền hứa theo dõi hộ trì người đọc, tụng, biên chép, diễn nói và tu tập Pháp hoa. Tinh thần khích lệ hiện rõ rất là « tâm lý giáo dục ».

8. Các thứ ma chướng : Có hai chướng ngại lớn ngăn cản giới thoát.

a. Chướng ngại ở bên ngoài (hay gọi là ngoại ma) : là sự cám dỗ của lục trần.

b. Chướng ngại bên trong (hay gọi là nội ma) :

là các vọng tâm như tham, sân, si, mạn, nghi, trạo cử, hôn trầm, phóng dật, sầu, bi, khổ, ưu, não.

Nói tóm, đó là chướng ngại của chấp thủ 5 uẩn mà thường được gọi là « ma ngũ ấm ».

9. Đức Thế Tôn kết thúc :

« Này Phổ Hiền ! Bất cứ ai nếu thọ trì, đọc, tụng kinh Pháp hoa này, nhớ đúng, học hỏi và biên chép (ấn hành) kinh, phải xem người ấy là Ta, và nghe kinh này từ miệng Ta nói »

Anh văn :

« Universal Sage ! Anyone who keeps, reads, and recties this Sùtra of the Lotus Flower of the wonderfull Law, memorizes it corretly, studies it, practices it, and copies it, should be considered to see me, and to hear this Sùtra from my mouth ».

(Ibid.p.309).

Người học hỏi, đọc, tụng, biên chép và tu tập Pháp hoa là học, hiểu và hành trì giáo lý Duyên Sinh, Vô ngã dẫn đến lìa bỏ tham ái, chấp thủ. Do học, hiểu và hành trì như thế nên liễu hội vô ngã tướng, thấy các tướng vốn là vô ngã. Thấy vô ngã tướng là ý nghĩa thấy thực tướng hay thấy Như Lai. Với trí tuệ ấy, vị ấy sẽ hiểu thực nghĩa của kinh Pháp hoa và khỏi tín tâm mạnh mẽ, khởi giác tâm mạnh mẽ, kết quả hệt như được nghe lời kinh chính từ Đức Thế Tôn dạy.

10. Thế Tôn xoa đầu, trùm y, phá chúng ma...

Nếu hành giả học, hiểu và hành thiền quán vô ngã, vô thường để ly tham ái, ly chấp trước thì trí tuệ sẽ được nuôi dưỡng. Đây là ý nghĩa được Thế Tôn xoa đầu và lấy y trùm cho (có trí tuệ và giải thoát).

Nếu trí tuệ ấy và giải thoát ấy được tiếp tục tu tập thì hành giả sẽ đi đến đích điểm giải thoát. Đây là ý nghĩa đi đến đạo tràng phá dẹp chúng ma.

"Khi Thế Tôn dạy kết thúc phẩm Phổ Hiền Khuyết Phát, thì có vô lượng Bồ tát được Đà-la-ni có thể nhớ rõ hằng trăm nghìn tỉ lời Phật dạy".

Anh văn :

"When the Buddha expounded this Chapter of the Encouragement of Universal Sage, as many Bodhisattvas as there are sands in the River Ganges obtained the dhàrani by which they could memorize hundreds of thousands of billions of repitions of teachings".

(Ibid.p.310)

Khi một vị Bồ tát ly tham ái, chấp thủ sâu thì định sinh. Nhờ định này làm sụp đổ các phiền não mà ký ức trở nên trong sáng, trí tuệ trở nên trong sáng, và biết rằng những lời Thế Tôn chỉ dạy có thể được tóm rằng :

- Thực tướng "không tướng" không có trong ngôn ngữ, mà chỉ có ở tâm thể nhập.

- Thể nhập thực tướng là làm sụp đổ hoàn toàn các ngã tưởng.

Muốn làm sụp đổ các ngã tướng thì hành thiền quán vô thường, vô ngã để lìa ái, thủ và phát đại bi tâm độ sinh.

Dù Đức Thế Tôn có giảng đến hàng trăm nghìn tỉ lời thì nội dung cũng được tóm gọn vào 3 nét trên.

Nắm được 3 điểm ngắn gọn ấy là nắm được toàn bộ lời Phật dạy. Với hành giả có hành thiền sâu thì định nhớ được hằng trăm nghìn tỉ lời Thế Tôn dạy là đại định từ Tứ thiền sắc giới trở lên có thể có.

Mặt khác, phẩm Phổ Hiền Khuyết Phát, với lời Thế Tôn dạy vừa nêu trên, nhằm nhắc nhở hành giả phải tu tập vào đại định thì trí tuệ toàn giác mới xuất hiện.

Học hỏi và tu tập Diệu pháp là con đường quay trở về với chính mình và thực tại, nhận rõ ở đó không có mặt một ngã tướng nào để từ đó từ bỏ lòng tham ái, chấp thủ các ngã tướng.

Trên đường cắt lìa ái, thủ, hành giả nỗ lực an trú vào chánh niệm vô ngã cho đến thời điểm dập tắt hết tất cả lậu hoặc, phiền não, và phát khởi đại bi tâm hoằng pháp độ sinh cho đến ngày thể nhập pháo giới "không tánh".

Đấy là lúc mà đóa hoa của trí tuệ vô ngã rộ nở giữa thực tại hoàn toàn "không tướng".

Phần Kết Của Soạn Giả, I. Về quan điểm của kinh Diệu Pháp Liên Hoa

Phần kết của soạn giả

I. VỀ QUAN ĐIỂM CỦA KINH DIỆU PHÁP LIÊN HOA

Tự thân của giáo lý Phật giáo vốn là tích cực, bởi vì Phật giáo giúp người đời dập tắt mọi nhân tố của khổ đau ngay giữa cuộc đời này. Ý nghĩa đi ra khởi ngôi nhà lửa Tam giới của Pháp hoa không phải từ bỏ cuộc đời để đi đến một thế giới xạ lạ nào khác, mà là từ bỏ tham, sân, si, sầu, bi, khổ, ưu, não. Con đường đi ra khỏi Tam giới thực sự là con đường đi vào cuộc đời với tâm lý vô tham, vô sân, vô si, vô chấp, với lòng đại từ đại bi. Đó là nghĩa tích cực của Pháp hoa.

Nhưng ý nghĩa tích cực vừa đề cập là ý nghĩa thông thường. Cứ một nếp sống cách ly quần chúng, lánh xa khổ đau thì người đời cho là yếm thế, tiêu cực ; một nếp sống đi vào giữa chốn xôn xao, gần gũi với khổ đau trần thế thì được gọi là nhập thế, tích cực. Sự đánh giá đó đầ tính hình thức.

Thực sự, hình thái tu tập nào đúng nghĩa Giới, Định, Tuệ đều mang ý nghĩa tích cực cả, bao gồm cả nếp sống độc cư, thiền định.

Pháp hoa không dừng lại ở ý nghĩa tích cực và tiêu cực có tính hình thức trên, mà xây dựng một mẫu Phật tử lý tưởng (tu sĩ và cư sĩ) gọi là Bồ tát, kết hợp chặt chẽ và điều hòa giữa tự do và độ tha

Để vừa đáp ứng với yêu cầu của giải thoát và yêu cầu của xã hội. Đấy là việc thực hành Tứ thánh đế cho đến rốt ráo song song với việc thể hiện tâm đại bi.

Qua đó, Pháp hoa đã định nghĩa rõ ràng rằng :

Đạo chính là đời được xóa bỏ phiền não, khổ đau, chấp thủ.

Pháp hoa cũng không đánh giá cao hay thấp giáo lý của bất cứ bộ phái Phật giáo nào, mà chỉ giới thiệu con đường giải thoát Giới, Định, Tuệ và lòng đại bi như là con đường truyền thống đưa đến giải thoát tối hậu. Phải chăng đây là cái nhìn giáo lý có thể đặt nền tảng cho việc thống nhất các giáo lý bộ phái Phật giáo ?

Pháp hoa chấp nhận có cảnh giới Tịnh độ của đức Phật A Di Đà, nhưng xác định đó là cảnh giới của sự thành tựu công phu tu tập Giới, Định, Tuệ, Giải thoát và Tri kiến giải thoát.

Pháp hoa vẫn ca ngợi việc tôn thờ xá lợi Phật hay việc thực hành tín ngưỡng giải thoát, nhưng xem việc tự tu tập phát triển trí tuệ toàn giác do sự tự nỗ lực là cao quý nhất.

Pháp hoa rất quan tâm đến hạnh Bồ tát cứu khổ chúng sinh, nhưng xem trọng điểm của việc độ sanh vẫn là giảng dạy Diệu pháp « Nhất thừa ».