Tư Tưởng Kinh Pháp Hoa

XII. Phẩm Đề-bà-đạt-đa (phẩm thứ mười hai)

Tuy thế qua cảnh thứ hai, và thứ ba của thời kinh, Thế Tôn vẫn còn nhiều điều để dạy trước khi từ biệt trần gian. Chúng ta hãy đi vào tìm hiểu cảnh thuyết giảng thứ hai.

XII. PHẨM ĐỀ-BÀ-ĐẠT-ĐA (phẩm thứ mười hai)

( Devadatta)

1. Trong phẩm kinh này, Thế Tôn thuật lại một mẩu đời của tiền thân Thế Tôn trong quá khứ xa xăm đã cầu Diệu pháp liên hoa như thế nào, như là một mẫu mực để chúng sinh sau ngày Thế Tôn nhập diệt học tập. Đồng thời Thế Tôn nhẹ nhàng giới thiệu Lục độ Ba-la-mật.

Theo tài liệu Nikàya, Tôn giả Đề-bà-đạt-đa ( Devadatta) là một hoàng thân, anh em họ với Thế Tôn. Tôn giả xuất gia sau ngày Thế Tôn trở lại thăm hoàng cung lần đầu, dưới sự hướng dẫn tu tập của Thế Tôn. Sau lần đầu nghe Thế Tôn nói Pháp tại hoàng cung, Tôn giả đắc Tứ sắc định, về sau Tôn giả phát triển thêm thần thông.

Do vì Tôn giả có tham vọng lãnh đạo Giáo hội Phật giáo, nhiều lần bạch xin Thế Tôn nhường ngôi vị giáo chủ cho Tôn giả, Thế Tôn từ chối. Sau đó Tôn giả thuyết phục được và qui y Thái tử A-xà-thế ( Ajatasattu), và lôi kéo

được năm trăm Tỷ kheo ly khai Giáo hội của Thế Tôn và vào một ngọ núi Kên Kên (núi này được vứt nhiều xác chết nên chim kên kên có mặt) lập Giáo hội riêng. Sau đó, Tôn giả Xá-lợi-phất và Tôn giả Mục-kiền-liên đến tại núi Kên Kên thuyết pháp, năm trăm vị tỷ kheo kia nghe và đắc Tu-đà-hoàn. Thấy rõ Pháp và giới luật, bàn trở về hầu Thế Tôn.

Còn lại một mình, Tôn gỉa Đề bà đạt đa cảm thấy ân hận vô cùng, quyết định đến cầu sám hối với Thế Tôn, nhưng chưa kịp thực hiện ý định Tôn giả đã thình lình qua đời.

Sự kiện chia rẽ Giáo hội kệ trên đã tạo ra một số khó khăn, tai tiếng. Nó là một niềm đau của Giáo hôi- Chính một lời dạy của Thế Tôn về sự kiện đó đã trở thành thành ngữ cho ngày sau: “ Sự tử trùng thực sư tử nhục”! – Nó còn là niềm đau cho đến ngày nay, mỗi lần chúng ta nhớ đến.

Nhưng, dưới cái nhìn của Pháp hoa- cái nhìn mong đưa đến thống nhất các bộ phái Phật giáo đương thời đang mãi tranh chấp nhau về ảnh hưởng và quan điểm giáo lý, cái nhìn làm tròn đẹp giáo lý rời khỏi các khía cạnh thị, phi, thiện, ác, toàn, bất toàn v.v… - Mọi chuyện đều có thể trở nên tốt đẹp, xua tan đám mây đen kia, cái đám mây cứ vần vũ trong ký ức của Giáo hội,

Còn hơn thế nữa đã thi hóa và đạo hóa một tâm sự ngậm ngùi.

Phẩm Đề-bà-đạt-đa trở thành một phẩm kinh của Pháp hoa, quả đã nói lên thật rõ ràng rằng tâm hướng giải thoát, thao thức xây dựng hưng thịnh Giáo hội, và tích cực truyền sâu vào xã hội loài người thông điệp cứu khổ của Thế Tôn.

2. Tư tưởng:

a. Bài học Pháp hoa nào mà tiền thân Thế Tôn đã học từ Tôn giả Đề bà?

Thế Tôn, trong phẩm 12, đã thuật lại một quãng đời quá khứ tu tập Diệu pháp, mà hầu như Thế Tôn chỉ thuật lại như một câu chuyện đời xưa. Bài học đại thừa trên là gì, qua sự việc hầu hạ tiên nhân 1.000 năm?

Nhà vua từ bỏ ngôi báu để hầu hạ tiên nhân suốt 1.000 năm chỉ vì một mục tiêu cầu Diệu pháp là một ý nghĩa bố thí, (cung kính), cúng dường tiên nhân). Pháp thí này hành cho đến mức thuần thục, tiêu tan hết tham ái, chấp ngã (đốt luôn cái ngã vua chúa, cao sang) thì pháp thí ấy là Ba-la-mật.

Nhà vua nhẫn chịu những khó khăn bị hành hạ, nhờ cậy, sai khiến 1.000 năm, với lòng ly tham và phá chấp trên là ý nghĩa Nhẫn nhục ba-la-mật.

Kiên cố thể hiện đúng nhu cầu của một người hầu hạ, không than thở, không trái ý tiên nhân với cùng một tinh thần hành trên gọi là Trì giới Ba-la-mật.

Suốt 1.000 năm giữ chặt lòng trên mục đích cầu Diệu pháp, tâm không dao động, với tinh thần phá ngã chấp trên là ý nghĩa Thiền định Ba-la-mật.

Tinh thần hầu hạ suốt 1.000 năm, không mệt mỏi là Tinh tấn Ba-la-mật.

Suốt 1.000 năm thực hành 5 độ trên chỉ để cầu Diệu pháp mà vẫn không nghe tiên nhân nói gì, nhưng lòng mong cầu và sự chuyên chú của nhà vua vào công việc hầu hạ sẽ giúp nhà vua tự thấy rõ các tướng vô thường, khổ đau, và cái ngã giả tạm của mình và của tiên nhân mà bừng sáng sự thật của các pháp (do nhờ phá ngã chấp). Đây là mở đầu của Trí tuệ Ba-la-mật.

Thật sự, qua 1.000 năm kia tiên nhân đã giúp nhà vua, kéo nhà vua ra khỏi thế giới ngã chấp rất nhiều, và tạo cơ hội để vua thực hành Lục độ của Bồ tát.

b. Về Tôn giả Đề-bà:

Trong thời gian kể trên Tôn giả Đề-bà cũng hành Lục độ:

Tiên nhân dạy pháp cho vua là nghĩa Bố thí độ.

Việc theo dõi để giúp nhà vua kiên nhẫn đi tới đều đặn là Trì giới độ.

Nhẫn chịu tiếng ác, tiếng xấu hành hạ vua là Nhẫn nhục độ.

Tinh cần trong vai trò dẫn đạo là Tinh tấn độ.

Bám sát mục tiêu Diệu pháp giúp nhà vua và cho tự thân là Thiền định độ.

Sau 1.000 năm hành như thế, các tham tưởng, sân tưởng, ngã tưởng chìm lặn, tiên nhân có điều kiện để thấy rõ thật tướng vô ngã của các pháp. Đây là Trí tuệ Ba-la-mật.

Dù hình thức bên ngoài của tiên nhân và nhà vua làm hai công việc khác nhau, nhưng cả hai vị đều thực hành Lục độ cả.

Một nghìn năm sau, hai vị tỏ ngộ, nhờ các vọng tâm bị diệt. Lúc bấy giờ trí tuệ vô ngã bừng cháy trong tâm thức hai vị: thành tựu đạo Bồ tát.

Mẩu chuyện trên nhìn qua cặp kính “ văn học-sân khấu” cũng tuyệt. Hình ảnh của nhà vua thì luôn luôn rực rỡ, trung chính, dễ được quý mến, ca ngợi. Hình ảnh tiên nhân thì “tà tà”, u ám, hắc ám dễ bị oán ghét, bị lên án. Nhưng đến hồi kết thúc thì thật là bi hùng! Và thật là cảm động!...

c. Ý nghĩa “ Nhất thừa”

Nhà vua đã xả bỏ ngai vàng, xả bỏ danh dự bản thân, bản ngã, xả bỏ tất cả những gì thuộc về thiện để được đạo giác ngộ: Ly tham hoàn toàn,

Ly thủ hoàn toàn và dẫn đến thời điểm “ trí tuệ như thật” xuất hiện, vượt khỏi các ngã tưởng. Đây là ý nghĩa nhất thừa: “ Không tướng”.

Tiên nhân xả bỏ danh dự tiên nhân của mình vượt qua các tư duy thị phi, so đo trong lòng, vô úy, can đảm để tự mình và giúp nhà vua xả sạch các ngã tướng, các chấp thủ. Cuối đường tâm lý ấy là trí tuệ vô ngã, vượt qua các khái niệm thiện, ác, thị phi, tốt xấu, được, mất, v.v…

Đây là nghĩa “ Nhất thừa”.

d. Về Bồ tát Trí Tích và Bồ tát Văn Thù:

Trí tích ( Accumulated wisdom): Trí tuệ thành tựu do công đức tu tập giải thoát.

Văn Thù là vị cổ Phật, biểu tượng của Trí tuệ Ba-la-mật.

Hình ảnh Bồ tát từ lòng biển vọt ra:

Như biểu dung chứa mọi loài thủy tộc, uế, tịnh v.v… mà vẫn như như bất động (bao giờ cũng là biển như thế), cũng thế, nguồn tâm dung chứa mọi công đức giải thoát. Chư tổ thường gọi nguồn tâm là tâm địa hay tâm hải (biển tâm).

Tất cả các Ba-la-mật của chư Bồ tát được thành tựu đều phát xuất từ chính nguồn tâm của mình. Ba-la-mật là ở tâm và do tâm: Đó là tâm rời xa khỏi hết thảy ngã tưởng. Ba-la-mật không thật sự

dính gì với các hành động, với các ngã tưởng cả. Nguồn tâm ấy mọi chúng sinh đều có: trần gian có, và thủy cung cũng có. Câu chuyện của nhị vị Bồ tát trên chuyển qua sự kiện Long nữ thành Phật như dưới đây:

e. Sự kiện Long nữ thành Phật:

Tôn giả Xá-lợi-phất, đại diện cho thính chúng chưa giác ngộ, nêu lên nghi vấn rằng: Thân nữ là cấu uế, không phải là pháp khí, có năm chướng ngại (Nikàya và A hàm cũng có đề cập đến năm chướng ngại của thân nữ: Không thể là Chánh Đẳng Giác, không thể là Đế Thích, Phạm Vương, Ma vương, Chuyển Luân Vương) thì làm sao có thể đắc Phật trí, thành Phật được?

Bồ tát Trí Tích thì phân vân: Việc tu tập để thành Phật phải trải qua vô lượng kiếp, nay chỉ thời gian không bao lâu làm sao Long nữ thành Phật được?

Hai Bồ tát đã thay mặt thính chúng còn vướng chấp thủ mà nêu ra hai thắc mắc đó. Vấn đề nam, nữ, cấu tịnh, nhanh, chậm, trẻ, già v.v… đều là các vấn đề của khái niệm mang đầy ngã tưởng. Do vì bị vướng mắc vào các ngã tưởng nên vướng mắc vào các ngã tướng mà hành giả không thể thấy được “ không tướng” của hết thảy pháp. Hết thảy pháp đã, đang và sẽ là “ không tướng”. Tất cả pháp giới là “ không tướng”.

thị hiện sự kiện Long nữ thành Phật một cách rất sống động như thế là Thế Tôn muốn phá đổ các ngã tưởng đang ngự trị trong tâm thức thính chúng chưa giác ngộ Phật trí. Hình ảnh Long nữ là một bé gái lại chóng giác ngộ Phật trí đã kích động vô cùng tâm thức của thính chúng, lay tỉnh, lay tỉnh mạnh tâm tư quý vị như thúc giục hãy thức dậy! Hãy chóng giác tỉnh!

Đây là một kỹ thuật giáo dục tâm lý thiện xảo mà Thế Tôn đã vận dụng.

Viên ngọc muôn vàn quý giá của Long nữ kính dâng lên Thế Tôn để Thế Tôn làm chứng cho sự kiện thành tựu Phật trí của Long nữ đắc Phật trí mà chưa là đức Phật chuyển pháp luân, vì thế trước khi ngồi tòa Bồ đề, theo truyền thống các pháp, Long nữ phải chuyển nữ thân thành nam thân). Sự kiện thành tựu Phật trí sở dĩ không khó mà nhanh chóng nữa, như long nữ nói, là vì mỗi người có sẵn khả năng đó ngay trong mình, tại đây và bây giờ. Có điều kiện thấy thì liền có.

Hình ảnh Long nữ thành Phật chỉ sau khoảnh khắc được giáo hóa có tác động đến thính chúng mạnh bằng triệu tiếng hét của Thiền sư đời sau, giúp thính chúng dễ bừng ngộ.

Tất cả sự kiện Long nữ đó là hình thức tuyên thuyết Diệu pháp “ Nhất thừa”, hiển bày thật

tướng “ không tướng” (nam tướng và nữ tướng là một và là “không tướng”).

g. Trong thời gian rất ngắn độ được vô số Bồ tát ngộ Phật trí:

Bồ tát Trí Tích ngạc nhiên vì sao trong một thời gian rất ngắn ở Long cung mà Bồ tát Văn Thù lại có thể giáo hóa được Bồ tát đông vô số, tất cả đều ngộ được Phật trí?

Sự xuất hiện của chư Bồ tát từ Long cung, và cả Long nữ, là câu trả lời hùng hồn nhất của Bồ tát Văn Thù về Diệu pháp.

Tất cả các thắc mắc về con người, về cảnh giới, về số lượng về thời gian đều vướng kẹt vào ngã tướng hết thảy. Chính những thắc mắc ấy là vật cản, ngăn che Diệu pháp. Những niệm tưởng ấy tưởng rằng thật tướng, thật trí là một ngã tướng cao cả và phi thường lắm, lạ lùng lắm đòi hỏi một công phu khó khăn nào đó. Nhưng thật trí, thật tướng vốn không phải là cái gì được làm ra, mà là cái gì đã có sẵn. Vấn đề giáo hóa của Bồ tát Văn Thù là giúp chỉ cho các Bồ tát thấy rõ vật cản để xô ngã nó xuống, thấy rõ cái ngăn che để loại bỏ nó đi. Cái vật cản, cái ngăn che thật tướng và thật trí chính là ái, thủ (các ngã tưởng). Nhận thức rõ như thế thì chỉ có một việc đơn giản là Bồ tát buông bỏ nó như là đặt một gánh nặng xuống. Thế là xong. Nhanh chóng

XIII. Phẩm trì (phẩm thứ mười ba)

như chuyện Long nữ dâng viên ngọc lên Thế Tôn. Chỉ do vì không biết buông bỏ ái, thủ, hay không muốn buông bỏ ái, thủ nên hành giả mới mài miệt công phu giải thoát mãi mà vẫn không thành tựu. Công phu như thế chỉ nuôi dưỡng các ngã tưởng đi vào sâu sinh tử. Đeo đẳng công phu ấy mà mong cầu thật trí thì hành giả sẽ đi vào tình trạng “mài ngói gạch mà mong thành gương”.

Những hình ảnh biểu tượng của những trang kinh phẩm 12 này tạo nên bức tranh vô giá, vừa có nét đẹp mỹ thuật nhẹ nhàng, vừa có một sứ bật vô cùng mạnh mẽ làm nghiêng đổ thế giới khái niệm ước lệ, cái thế giới khái niệm đã tạo ra những giá trị ngã tính của cuộc đời. Nhờ thế, cứ qua mỗi cảnh diễn nói bằng “sự” hay bằng “lý”, Thế Tôn đã khai mở Phật trí cho rất nhiều vị trong hàng thính chúng.

XIII. PHẨM TRÌ (phẩm thứ mười ba)

( The encouragement of keeping this Sùtra)

1. Pháp sư Cưu-ma-la-thập để nhan đề phẩm kinh thứ mười ba là Trì (giữ gìn Kinh). Murano để tên anh ngữ là “ Khích lệ việc giữ gìn này”. Pháp bản của Bourneuf dịch là “ Nỗ lực” (giữ gìn kinh).

Chư Bồ tát, hiểu được ý Phật, lần lượt phát nguyện làm người diễn giảng Pháp hoa trong tương lai. Phẩm kinh này có trọng điểm xiển

dương Diệu pháp liên hoa ở đời, xiển dương Chính giáo.

2. Tư tưởng

a. Danh hiệu Dược Vương và Đại Nhạo Thuyết đã được đề cập đến ở các phẩm kinh trước. Tên hai vị Bồ tát mở đầu phẩm kinh này phát nguyện giữ gìn Pháp hoa là hai biểu tượng nói lên hai yêu cầu cho việc giữ gìn và truyền bá Pháp hoa ở đời. Hai yêu cầu chính đó là:

+ Khả năng diễn giảng của pháp sư (Đại Nhạo Thuyết).

+ Phương thuốc thần diệu tiêu diệt tham, sân, si, (đã được đề cập) như là nội dung truyền đạt.

Về khả năng diễn giảng của người diễn giảng, phẩm kinh thứ 10 đã ấn định: lòng đại từ bi; tánh ôn hòa nhẫn nhục và trí tuệ thấy rõ “ không tánh” của các pháp.

Về phương thuốc trị tâm bệnh, là vô ngã và con đường vào vô ngã ( Tứ Thánh Đế). Như đã được bàn ở các phần trước, Tứ đế ở đây được hiểu và hành theo nghĩa “ Nhất thừa” (xem lại phần bàn ở phẩm thứ ba, Ví dụ ngôi Nhà lửa).

b. Năm trăm vị A-la-hán đã được thọ ký phát nguyện lên đường hành Bồ tát hạnh, hộ trì Pháp hoa ở các cảnh giới khác (cảnh giới khác ở đây hàm nghĩa độ tha).

c. Đến lượt chư tôn Ni được Thế Tôn thọ ký; tất cả đều phát nguyện hành Bồ tát hạnh ở các cảnh giới khác (độ tha).

Tất cả các vị ngộ Phật trí đều sẽ đi vào con đường của Bồ tát. Đây là sự kiện giữ gìn kinh Pháp hoa ở đời. Có mặt hàng Bồ tát ở đời là có mặt kinh Pháp hoa vậy. Huống hồ, chư Bồ tát ở đây phát nguyện đặc trách duy trì kinh Pháp hoa qua các hình thức đọc, tụng, biên chép, ấn hành, diễn nói kinh. Nhất là phần người diễn giảng nói: Phần giữ gìn kinh Pháp hoa ở đời là rọi sáng nghĩa “ Nhất thừa” thống nhất về một mối các quan điểm giáo lý, thống nhất ở mặt tổ chức xã hội, và thống nhất từ trong nhận thức mỗi người về giáo lý nền tảng.

Tại phẩm kinh này, Đức Thế Tôn (hay là quan điểm kinh Pháp hoa) đặt vấn đề với Hội chúng việc đem Pháp hoa vào đời, đem tinh thần Pháp hoa, nội dung Pháp hoa vào đời. Đây là vấn đề của cuộc sống xã hội, và là vấn đề giải thoát cho cuộc sống trong chính cuộc sống với tinh thần phương tiện thiện xảo nhằm đem lại an lạc lợi ích và chánh kiến cho đời.

XIV. Phẩm an lạc hạnh (phẩm thứ mười bốn)

XIV. PHẨM AN LẠC HẠNH (phẩm thứ mười bốn)

( Peaceful Practices)

1. Tiếp tục phẩm “ Trì” là phẩm “ An lạc Hạnh” này.

Nếu ở phẩm “ Trì” Thế Tôn chỉ sửa soạn tổ chức đoàn “sứ giả Như Lai”, thì ở đây Thế Tôn sửa soạn các hành trang cụ thể cho đoàn sứ giả ấy thế nào để các sứ giả an ổn, an lạc, và đem lại cho người nghe, tu tập Pháp hoa an ổn, an lạc.

Đó là những việc nên làm và không nên làm.

2. Có bốn việc mà một sứ giả Pháp hoa nên làm:

a. Việc cần làm (proper practices – hành xứ):

Vị sứ giả biết nhẫn nại, nhu hòa, thuận thảo, không nóng nảy, không sợ hãi, không tham trước bất cứ gì, cần thấy rõ như thật các pháp, không dính mắc vào cả lòng không tham lam của mình, cũng không dính mắc vào cái thấy như thật các pháp của mình.

b. Nơi tiếp xúc, gần gũi ( the proper things Bodhisattva should approach).

Vị sứ giả cần biết rõ nơi nào đặt chân đến và nơi nào không đặt chân đến.

- Nơi không nên tự ý đặt chân đến, trừ ra họ đến với mình: như vương tử, đại thần, ngoại đạo, kẻ viết sách thế tục, ca ngâm, kẻ sống tà mạng, kẻ

sống ích kỷ, các Sa di trẻ tuổi, kẻ múa hát, đấu võ, các nữ nhân (gái nhỏ, gái chưa chồng, gái góa), các phi nam phi nữ v.v…

- Nơi cần đặt chân đến ( ở đây là hiểu rõ):

Hiểu rõ hết thảy các pháp là vô ngã, vô tướng, vô lượng, vô hạnh, vô sinh; nên ham ngồi thiền và sống độc cư.

c. Cách sống an lạc (peaceful practices):

Không chỉ trích lỗi người, không khinh mạn đối với người tu hành, không hiềm hận, không ganh ghét, không dua nịch dối trá, không để người tu hoài nghi. Khởi lòng thương đối với người đời; tôn kính chư Phật là bậc từ phụ, kính trọng chư Bồ tát như bậc đạo sư.

d. Khởi tâm đại bi:

Khởi lòng thương tất cả những ai chưa tin hiểu Pháp hoa. Tìm cách thuyết giảng cho họ tin. Dẫn dắt họ vào Diệu pháp.

3. Tư tưởng

Thật sự nội dung những điều dạy trên của Thế Tôn vẫn quy vào:

Giới (những điều nên và không nên làm)

Định (hiểu rõ không tướng, như thật pháp) và lòng đại từ bi.

XV. Phẩm tùng địa dõng xuất (phẩm thứ mười lăm)

Đó là nội dung của giáo lý căn bản của Phật giáo truyền thống kiết tập ở Nikàya và A hàm.

Vị sứ giả cần kiểm soát thân, ý, khẩu, giữ gìn tư cách thế nào để tạo dựng niềm tin cho đời cả hai mặt đạo hạnh và trí tuệ của mình.

Đây là mô hình của một vị tu sĩ hành đạo và truyền đạo tích cực để lại nhiều giá trị cho đời sau.

Nội dung của “ An Lạc Hạnh” ( sống an vui hạnh phúc) vốn là nội dung của Đạo đế trong Tứ thánh đế nhằm loại bỏ khổ đau, phiền não của mình và người từ mức độ tương đối đến triệt để.

XV. PHẨM TÙNG ĐỊA DÕNG XUẤT (phẩm thứ mười lăm)

( The appearance of Bodhisattvas from underground)

1. Khi chư tôn Tăng và tôn Ni phát nguyện qua các cảnh giới khác để xiển dương Pháp hoa thì Thế Tôn yên lặng nhận lời, nhưng khi đến lượt chư Bồ tát ở các phương trời khác phát nguyện đến hộ trì kinh Pháp hoa ở cõi Ta bà thì Thế Tôn không chấp thuận. Ngài dạy ở cõi Ta bà đã có vô lượng Bồ tát rồi. Thế là vô số Bồ tát từ lòng đất vụt hiện ra làm kinh ngạc Hội chúng. Tại đây là một cảnh khác Thế Tôn vận dụng diễn bày Diệu pháp cho những ai còn chưa giác ngộ Phật trí.

2. Tư tưởng

a. Chấp nhận cho chư Bồ tát ở cõi này hành Phật sự tại các cõi khác mà không chấp nhận đạo tâm của chư Bồ tát trong các phương khác đến hành Phật sự tại Ta-bà này lá ý nghĩa Thế Tôn dạy cho chúng sinh ý thức về tự lực giải thoát, đó là nhân tố quyết định giải thoát, nhân tố đó mọi người đều có đủ trong tâm mình, kể cả nhân tố Bồ tát cũng phải tự mình phát triển dựa vào trí tuệ như thật.

b. Hình ảnh chu Bồ tát từ lòng đất vụt ra là biểu tượng cho một sự thật rằng: tuệ giác giải thoát, hay tuệ giác tối thượng là phát xuất từ nguồn tâm của mỗi chúng sinh, có mặt trong tâm thức mỗi chúng sinh. Các công phu đọc, tụng, biên chép, ấn hành, diễn nói và tu tập Pháp hoa đều là công phu làm bung vỡ tuệ giác ấy từ nguồn tâm. Tuệ giác ấy sẽ bung dậy như hình ảnh chư Bồ tát từ lòng đất vọt ra.

c. Có bốn đại Bồ tát dẫn đầu hàng Bồ tát của tâm thức là:

- Thượng Hạnh (Superior Practice): biểu tượng cho việc hành giải thoát ở cấp độ trí tuệ thật sâu.

- Vô biên hạnh (Limitless Practice): chỉ các hạnh Ba-la-mật tu tập dưới nhiều hình thức khác nhau.

- Tịnh hạnh ( Pure Practice): chỉ Phạm hạnh, hạnh Thanh văn; đó là hạnh ly dục, ly chấp thủ.

- An lập hạnh (Steadily-Established-Practice): chỉ người đã hàng phục vọng tưởng, dập tắt tất cả ngã tưởng.

d. Việc giáo hóa chư Bồ tát từ lòng đất:

Bồ tát Di Lặc vốn đã giác ngộ Phật trí, đã rõ công việc giáo hóa của Thế Tôn, nhưng biểu lộ sự kinh ngạc trước sự kiện “vọt mạnh ra từ lòng đất” của chư Đại Bồ tát chỉ là để gây sự chú ý cho hàng thính chúng hướng tâm về sự kiện này.

Bồ tát thắc mắc tại sao trong khoảng thời gian rất ngắn từ ngày thành đạo đến nay (chỉ hơn 40 năm trần thế) mà Thế Tôn lại có thể giáo dục thành tựu đến vô số đại Bồ tát như vậy, trong khi các Bồ tát phải cần đến một khoảng thời gian dài nhiều tiểu kiếp mới có thể tu tập thành tựu tuệ giác tối thượng?

- Hình ảnh “tòng địa dõng xuất” kia vốn tự nó là một bài pháp về thực tướng, về diệu dụng của thực tướng rồi. Đó là câu trả lời!

Bất cứ thắc mắc nào về thực tướng, tương tự như thắc mắc mà Bồ tát Di Lặc vừa nêu, đều là sản phẩm của ngã tưởng. Vướng vào ngã tưởng ấy thì thính chúng không thấy thực tướng hiển bày như chính nó đang là. Nếu sống nắm giữ cái khái niệm về thực tướng trong tâm tưởng mình, thì tâm sẽ khởi lên nghi vấn về sự khác biệt giữa thực tướng và khái niệm về thực tướng.

Thế Tôn chỉ xác nhận đó là sự việc như thật. Lời xác nhận ấy trước hình ảnh thực tướng: “ Tùng địa dõng xuất” như là sức mạnh có thể dập tắt hết thảy ngã tưởng về ngã tướng (tưởng thủ uẩn). Nếu ai giựt mình buông bỏ ngã tưởng mà nhìn sự kiện kia thì bừng ngộ ngay. Nếu còn nắm chặt ngã tưởng để nhìn sự kiện thì thắc mắc còn trỗi dậy.

Phải chăng do vì tự tính của đất, Bồ tát … và hết thảy pháp là vô tự tánh nên chúng tự tại dung nhiếp nhau? Phải chăng thời gian là vô tự tánh nên 40 năm trân thế không ngắn hơn vô lượng kiếp của Bồ tát? Phải chăng các vọng tâm là vô tự tánh nên tự chúng đã là pháp tính, nếu tâm người nhìn không vướng vào ngã tưởng?

Thấy được lẽ đó thì liền ngộ thực tướng và biết rõ con đường thể nhập thực tướng, và có thể tức thì thể nhập thực tướng.

Vì thế mà Đức Thế Tôn dạy Bồ tát Di Lặc rằng:

- Thời gian chư vị Bồ tát kia đảnh lễ và xưng tán chư Phật non nửa ngày trần gian, nhưng thực sự đã trải qua hơn 40 tiểu kiếp. Và,

- Việc giới thiệu thành quả hóa độ vô số đại Bồ tát ở trên từ sau ngày Thế Tôn thành đạo là sự biểu hiện uy lực, thần thông và trí tuệ của Như Lai đó vậy.

Chỉ có một lằn ranh rất mỏng manh giữa ngã tưởng và chánh tưởng vô ngã (hay giác tưởng vô

XVI. Phẩm Như Lai thọ lượng (phẩm thứ mười sáu)

ngã) mà đã tạo ra khoảng cách xa vô cùng giữa chánh và tà, giữa sinh tử và Niết bàn, giữa thánh và phàm, giữa vọng và chân!

Lằn ranh đó cũng chỉ do khái niệm lập ra. Đó là khoảng cách giữa những người chưa giác ngộ với Diệu pháp.

Đức Thế Tôn thuyết giảng để giúp thính chúng mỗi người tự thấy lằn ranh ấy và tự xóa lằn ranh ấy. Đấy cũng là Diệu Pháp!

XVI. PHẨM NHƯ LAI THỌ LƯỢNG (phẩm thứ mười sáu)

( The Duration of the life the Tathàgata)

1. Như Lai có đến ba lần xác nhận liên tục rằng các sự kiện xảy ra và các lời dạy của Như Lai về các sự kiện đó là sự thật. Bồ tát Di Lặc, đại diện cho toàn thể chư Bồ tát, bạch xin Như Lai dạy tiếp về sự thật đó, tất cả đều đặt hết lòng tin vào Như Lai.

Thế Tôn tiếp tục tuyên bố bí mật của Như Lai trong những dòng kinh kế tiếp (phẩm 16).

2. Sự kiện lịch sử ghi nhận Như Lai có ra đời, xuất gia, thành đạo và nhập diệt chỉ là thị hiện. Thực sự, Thế Tôn thành Phật đã từ lâu xa vô lượng vô biên hằng hà sa a tăng kỳ kiếp, chứ không phải mới thành Phật ở Bồ đề đạo tràng ở Ưu-lâu-tần-

loa, Ấn Độ. Do vì Như Lai là như tính, hay thật tính không tính, nên Như Lai vốn đã là Như Lai từ vô lượng xa xưa. Không thể có sự kiện Như Lai thành Phật, nên cũng không thể có sự kiện Như Lai nhập diệt, thành đạo. Như thể ấy rời khỏi hết thảy ngã tướng, nên không phải đến, không phải đi, không phải sinh, không phải diệt. Vì lẽ đó, Như Lai dạy: “ Ta từ vô lượng kiếp trước đến nay vẫn thường có mặt ở Ta bà nói pháp giáo hóa, cũng như thường giáo hóa vô lượng cõi nước khác”.

Do vì tất cả pháp đều do Duyên khởi sinh, nên cũng là Duyên khởi tính vô tính. Vì là duyên khởi tính vô tính nên một là tất cả, tất cả là một, và là vô tính. Vô tính đó là thật tính hay Như tính của các pháp gọi là Như Lai. Vì thế, dù ở đâu trong pháp giới cũng hệt như ở đây; dù mới thành đạo thì cũng hệt như đã thành từ vô lượng vô biên vô số kiếp trước. Nếu có ai thấy khác như thế, thì cái thấy của người ấy liền bị rơi vào ngã tính, ngã tướng. Chính do cái nhìn ngã tính, ngã tướng mà Diệu pháp bị che khuất; và cũng chính do cái nhìn ngã tướng, ngã tính ấy mà khởi lên tham, sân, si, sầu, bi, khổ, ưu, não.

Nói tóm, Như Lai là vô ngã, vô sinh. Còn các chuyện sinh, diệt, thành đạo, đến, đi, lâu xa, hiện tại, kia, đây là thuộc về các ngã tướng của sinh diệt.

Vô ngã, vô sinh là thực tại. Còn các tướng kia là của khái niệm. Thực tại thì không phải là khái niệm. Đơn giản là vậy, và đó là ý nghĩa lời dạy vừa trích dẫn trên của Như Lai được Như Lai bảo đó là điều bí mật của Như Lai, và đã được Như Lai diễn giảng như đoạn kinh dưới đây:

“ Ta thấy như thực Tam giới. Ta thấy Tam giới là thế giới mà chúng sinh vốn không sinh, không diệt, nghĩa là không có xuất hiện, không có nhập diệt, không phải thật, không phải không thật, không phải như “nó là”, cũng không phải như “nó không là”. Ta không thấy Tam giới như chúng sinh trong Tam giới thấy. Ta thấy một cách rõ ràng và không có sai lầm”.

Anh văn: “ I see the Triple world as it really is. I see that the Triple world is the world of which the living beings have not birth or death, that is to say, do not appear or disappear, that it is the world in which I do not appear, or from which I do not disappear, that is not real or unreal, and that it is as it seems or as it does not seem. I do not see the Triple world in the same way as the (living beings of) the Triple world do. I see all this clearly and infallibly”.

(Ibid.p.220)

Cũng như cảnh Bồ tát Văn Thù trong một thời gian ngắn giáo hóa ở Long cung đã độ vô số

Bồ tát đắc tuệ giác vô thượng. Thế Tôn trong thời gian chừng hơn 40 năm trần thế, như là một thoáng qua của cõi trời Đâu Suất, như là chỉ bằng thời gian “ một cái hắt hơi” ở cõi trời Phạm Thiên, Thế Tôn đã giáo hóa vô lượng đại Bồ tát đắc vô thượng. Cảnh ấy là biểu hiện của thực tại có tác dụng đánh tan các ngã tưởng trong tâm thính chúng. Khi ngã tưởng tan, thì hiền ngộ Phật trí.

Nếu chúng ta không để cho cái tưởng dong ruổi theo các lời lẽ, ngôn từ khái niệm kia, không để cho các ngã tưởng chụp bắt các dòng kinh ấy và khái niệm hóa chúng, thì chúng ta ắt lãnh hội được nghĩa “ Nhất thừa” (hay thật nghĩa).

Các phẩm kinh từ phẩm 11 đến phẩm 22, đã được Thế Tôn vận dụng “thế giới của sự” mà diễn bày hầu để đánh thức thính chúng đi nhanh ra khỏi ngã tưởng.

Tại đây hiện rõ ra sự khác biệt giữa cái nhìn của Như Lai và cái nhìn của chúng sinh trong ba cõi: Một cái nhìn như thực rời khỏi ngã tưởng, một cái nhìn khác vướng mắc tướng khái niệm của ngã tưởng. Nếu thính chúng biết giật mình thay đổi liền cái nhìn của chính mình thì liền bừng ngộ Phật trí, thấy rằng:

XVII. Phẩm phân biệt công đức (phẩm thứ mười bảy)

Như Lai là thực tại như thực, không tính, vì thế vượt khỏi tính thời gian mà đi vào vĩnh cửu và gọi là thọ mệnh lâu dài của Như Lai như tựa đề của phẩm kinh này đã ghi.

XVII. PHẨM PHÂN BIỆT CÔNG ĐỨC (phẩm thứ mười bảy)

( The Variety of Merits)

1.a. Các cảnh diễn nói Diệu pháp trong phẩm “ Như Lai Thọ Lượng” (phẩm 16) là các cảnh mà thính chúng cần lắng lòng, tập trung mãnh liệt sự chú ý vào đấy thì sẽ gặt được lợi ích giải thoát lớn có thể dẫn đến bừng ngộ thật nghĩa. Vì thế, Thế Tôn dạy tiếp phẩm kinh thứ 17 đề cập đến nhiều lần công đức lớn của nghe, hiểu và tin sự thật diễn bày về “ Như Lai Thọ Lượng”. Nhờ nghĩ đến công đức lớn ấy mà thính chúng hân hoan tập chú trở lại cảnh diễn bày thực tướng kia ngõ hầu có thể hưng khởi tuệ giác giải thoát.

b. Ý nghĩa của một số thuật ngữ của kinh:

Văn triền đà-la-ni (obtained the dhàranìs which they could memorize all that they had heard): có được sức tập trung (định) nhớ hết những gì đã nghe.

Vô sanh pháp nhẫn (obtained the truth of birthlessness) đắc được quả vị an trú vào “ không tính” của các pháp.

Triền đà-la-ni (obtained the dhàranìs by which they could memorize many hundreds of thousands of billions of repititions of teachings): được định nhớ được vô lượng lời dạy của Phật.

Pháp luân bất thối (obtained the faculty of turning the wheel of the pure Law): có khả năng vận chuyển bánh xe Pháp đi thẳng vào biển Thánh.

Pháp luân thanh tịnh (obtained the faculd of turning the wheel of the pure Law): có khả năng vận chuyển bánh xe Pháp đi đến chỗ giải thoát rốt ráo.

2. Tư tưởng:

a. Tùy theo mức độ liễu hội cảnh được diễn bày trong phẩm “ Như Lai Thọ Lượng” mà thính chúng co thể phát triển trí tuệ chứng được một trong các kết quả: Vô sanh pháp nhẫn, Nhạo thuyết biện tài, Văn triền đà-la-ni, Triền đà-la-ni, Pháp luận bất thối hay Pháp luân thanh tịnh.

- Kinh khích lệ: “ Khởi lòng tin hiểu dù chỉ một niệm về Như Lai Thọ Lượng sẽ được phước đức vô hạn lượng”.

Anh văn:

“ Ajita! Anyone who hears that my life is so long, and understands it by faith even at a moment’s thought, will be able to obtain innumerable merits”.

(Ibid.p.230)

Đấy là do tin vào thật tướng “ không tướng” mà rời ra khỏi chấp tướn và nuôi dưỡng được trí tuệ vô ngã. Trí tuệ ấy là đầu mối của nguồn phước đức kia; đó là phước đức giải thoát nên gọi là phước đức vô hạn lượng.

- Kinh dạy tiếp: Phước đức trên còn lớn hơn cả phước đức tu tập bố thí, trì giới, tinh tấn, nhẫn nhục và thiền định trải qua vô số kiếp.

(đoạn kinh tiếp theo phần dẫn trên)

Thế là, tin hiểu thực tướng “không tướng” là thuộc Trí tuệ độ nên dù là công phu ít mà là thực, vô lậu, nên phước đức hơn công phu tu tập hữu vi về 5 độ kia. Đây là điểm diễn đạt nhấn mạnh giá trị của trí tuệ vô ngã, cái trí tuệ nhờ đó mà hành giả có thể thể nhập vào thực tướng.

b. Thế Tôn lại nhấn mạnh:

“ Này Di Lặc! Thiện nam, tín nữ nào nghe Ta nói thọ lượng lâu dài của Như Lai và hiểu nó với lòng thâm tín, sẽ có thể thấy rằng Ta đang thuyết giảng Diệu pháp tại núi Kỳ -xà-quật với chúng Thanh văn và Bồ tát bao quanh. Các Thiện nam, tín nữ ấy sẽ thấy rằng Thế giới Ta bà đất bằng lưu ly, bằng phẳng, có dây vàng diêm phù phân ranh thành các “ đường tám lối”, cây ngọc có hàng có lối, và các tòa lâu đài bằng trân bảo. Các thiện nam, tín nữ ấy sẽ thấy chư

Bồ tát sống trong các tòa lâu đài kia. Họ thấy được như vậy bởi cị họ đã hiểu “ thọ lượng” ấy với lòng tin kiên cố”.

Anh văn:

“Ajita! The good men or women who hear of my longevity of which I told you, and understand it by profound faith, will be able to see that I am expounding the Law on Mt. Grdhrakùta, surrounded by great Bodhisattvas and Sràvakas. They also see that the ground of this Sahà-world is made of lapis lazuli, that the ground is even,etc…”.

(Ibid.p.233)

Tại đây, Thế Tôn hỗ trợ bằng lời lẽ của chính Ngài giúp thêm tuệ lực ngõ hầu thính chúng mở lớn được đôi mắt tuệ thấy rõ “ Như Lai Thọ Lượng”, và thấy ngay rằng, dù cách xa Thế Tôn cả không gian và thời gian, Thế Tôn vẫn đang thuyết Diệu pháp tại núi Kỳ xà quật, thời kinh Pháp hoa vẫn thường thuyết tại Kỳ-xà-quật. Trong cái thấy này, cái ngã tưởng về không gian và thời gian đã bị đốt cháy. Hay nói khác đi, nếu lấy cả ngã tưởng về không gian và thời gian ra khỏi cái nhìn của mình thì sự thật của những lời dạy của Thế Tôn (thực tướng) hiển lộ.

Từ cái nhìn vắng mặt ngã tưởng ấy, mật đất của trần gian sẽ biến mất đi ngay các tướng lồi, lõm, cao, thấp, dơ, sạch, ngắn, dài, rộng,

hẹp, xấu chỉ còn lại thực tướng rực rỡ, trong suốt như lưu ly, pha lê, như ngọc như ngà, như bảy thứ trân quí dựng lên các lâu đài, hiện ra nhiều ngã đường của bậc Thánh ( Bát Thánh đạo) nhìn ở bất cứ hiện hữu nào cũng thấy có mặt thực tướng có tác dụng giải thoát như gặp các bậc Đại Bồ tát vậy. Chính cái nhìn trí tuệ ấy làm cho trần gian trở thành thanh tịnh, làm cho pháp giới trở thành thanh tịnh, trở về thực tướng của nó.

Cái nhìn này giống hệt với một lời dạy của Thế Tôn được kiết tập ở Nikàya: “ Khi Ta thanh tịnh, Ta thấy thế giới thanh tịnh” (xem Phật học khái luận, cùng soạn giả) và được chỉ bày suốt những trang kinh Pháp hoa. Vì thế, Thế Tôn lại dạy:

“… Cho nên Như Lai nói rằng bất cứ ai, sau khi Như Lai nhập diệt, giữ gìn, hoặc đọc, tụng, hoặc diễn nói Pháp hoa cho những người khác nghe, hoặc tự mình biên chép hay khiến người khác biên chép Pháp hoa, hay hiến cùng kinh Pháp hoa, thì khỏi cần xây dựng điện tháp, tăng xá hay cúng dường chư Tăng. Huống chi, những người không những chỉ kính giữ kinh này, mà còn bố thí, trì giới, hành nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định và trí tuệ, họ sẽ có được tối thắng và vô lượng công đức… Những công đức vô lượng của người này sẽ giúp người ấy đạt được trí tuệ bình đẳng và trí tuệ sai biệt”.

Anh văn:

“… Therefore, I say, “ Anyone who keeps or reads or recites this Sùtra or expounds it to others or copies it or causes others to copy it or makes offerings to a copy of it after my extinction, need not to build a stùpa or a monastery, or make offerings to the Sangha? Needless to say, anyone who not only keeps this Sùtra but also gives alms, observes the precepts, practices patience, makes endeavours, concentrates his mind, and seeks Wisdom, will be able to obtain the most excellent and innumerable merits… These innumerable merits if his will help him knowledge of the equality and difference of all things”.

(Ibid. p.234)

Đoạn kinh trên là đoạn tiếp tục mở rộng lời dạy của Thế Tôn: Nếu có dịp đọc, tụng, biên chép, diễn nói kinh Pháp hoa thì sẽ có dịp liễu hội thật tướng như ở phẩm Như Lai Thọ Lượng, và sẽ được công đức vô lượng. Đấy là khởi điểm của ngộ. Nếu hành giả sau khi ngộ mà bố thí, trì giới…(lục độ) thì sẽ được công đức vô lượng vô biên và tối thắng. Nhờ công đức tu tập, nuôi dưỡng trí tuệ đó mà hành giả có thể đắc được tuệ giác vô thượng.

Ca ngợi cái công đức trên là ca ngợi Diệu pháp, ca ngợi sự ngộ nhập Phật tri kiến của Pháp hoa.

XVIII. Phẩm tùy hỷ công đức (phẩm thứ mưới tám)

XVIII. PHẨM TÙY HỶ CÔNG ĐỨC (phẩm thứ mười tám)

( The Mirits of a person who rejoice at hearing this Sùtra)

Thế Tôn tiếp tục khích lệ lòng hân hoan của thính chúng qua hình thức tán thán sự vui nghe Pháp hoa và khuyến khích người khác cùng nghe.

Dù người được nghe thuật lại kinh Pháp hoa thứ 50 từ người được nghe thuật lại thứ 49 thì phước đức vẫn lớn hơn phước đức của thí chủ bố thí vô lượng của cải cho chúng sinh trong 85 năm, rồi bố thí pháp cho chúng sinh đắc đến quả Thanh văn. Cách xác định giá trị hoàn toàn của sự ngộ thực tướng và nhập thực tướng “không tướng” của kinh, đồng thời khích lệ thính chúng nên phát tâm cầu trí tuệ như thật (Phật trí).

Cho đến nay, chư Tăng, Ni và Phật tử Việt Nam vẫn thực hiện lời dạy trên của Thế Tôn qua lời phát nguyện trong các thời lễ sám, rằng: “ Con nay không cầu phước báo của Nhơn, Thiên, Thanh văn, Duyên giác cho đến các thừa phương tiện của Bồ tát, chỉ cầu giác ngộ trí tuệ Phật” (ngã kim bất vị tự cầu nhơn thiên phước báo, Thanh văn, Duyên giác, nãi chí quyền thừa chư vị Bồ tát, duy ý Tối thượng thừa phát bồ đề tâm).

XIX. Phẩm pháp sư công đức (phẩm thứ mười chín)

XIX. PHẨM PHÁP SƯ CÔNG ĐỨC (phẩm thứ mười chín)

( The Merits of the Teacher of the Law )

1. Pháp sư ở đây có nghĩa rộng rãi, chỉ người đọc tụng, nắm giữ ý nghĩa, biên chép, ấn hành và diễn nói kinh.

Phẩm Pháp Sư Công Đức phân tích công đức của người hiểu nghĩa kinh Pháp hoa và giữ gìn kinh Pháp hoa ở đời.

2. Tư tưởng:

a. Công đức là ý nghĩa của thành quá giải thoát của hành giả trong hiện tại và trong tương lai. Thành quả ấy đến từ nguồn tâm tỏ ngộ Diệu pháp, tỏ ngộ thực tướng “không tướng”, hay tỏ ngộ tính Duyên khởi của tất cả pháp. Có thể gọi sự tỏ ngộ ấy là tỏ ngộ Thập như thị, Bách như thị từ phẩm Phương Tiện (phẩm 2).

Với người liễu hội Thập như thị hay Bách như thị, khi nhìn đến các ngã tướng (hay sáu căn và sáu trần) thì liền thấy thực tướng “ không tướng”- Đây là ý nghĩa mắt nhìn đạo hiện: “ Mục kích đạo tồn” – Do thấy rõ “không tướng” mà tâm xa lìa khỏi các tham ái, thấp trước, và bộc hiện giải thoát. Do đây mà nói đến ý nghĩa công đức phát sinh từ mắt, tai, mũi, lưỡi, thân và ý.

b. Về con số 1.200 hay 800 công đức:

Chúng ta có thể liên tường liền đến công đức thanh tịnh của các thấy Bách như thị tại 12 xứ (6 căn và 6 trần) thành có 1.200 công đức. Thành quả này có mặt hiện tiền. Do vì cái nghe của tai hầu như ít bị vướng ngại bởi các ngã tướng nên công đức tính đủ 1.200. Với mắt thì nếu thiếu ánh sáng hay bị các tướng ngăn che thì không thấy, nên công đức giải thoát tính giảm xuống với số lượng trưng là 800. Tương tự đối với thân, mũi. Lưỡi tuy cũng bị vướng ngại, không thường xuyên tiếp xúc với vị trần, nhưng lại có thêm công đức diễn nói Diệu pháp nên vẫn được tính ở con số 1.200 công đức. Với ý thì hẳn nhiên thường hoạt động hướng về “không tướng” nên kể có 1.200 công đức.

c. Khi người diễn nói giữ gìn sáu căn thanh tịnh thì có đủ nhân duyên để chứng đắc lục thông.

- Với thiên nhãn thông, người diễn nói kinh Pháp hoa có thể thấy rõ vô lượng kiếp quá khứ của chúng sinh với các nghiệp nhân và nghiệp quả, và thấy rõ con đường thác sinh của chúng sinh trong quá khứ, hiện tại và tương lai. Đây là thành quả mà Pháp hoa diễn bày dưới hình thức công đức.

- Với thiên nhĩ thông, người diễn nói kinh nghe hiểu rõ tất cả âm thanh các loài, thông rõ tất cả tiếng.

- Với lậu tận thông, người diễn nói thông rõ hết thảy pháp, khả năng thấy biết qua 6 căn, 6 trần, trở nên sáng tỏ.

Nội dung của thành quả tu tập Pháp hoa trình bày trong phẩm kinh 19 này tương xứng với các nội dung chứng đắc được kiết tập từ Nikàya và A hàm.

d. Về Bồ tát Thường Tinh Tấn ( Constant-Endeavour-Bodhisattva-mahàsattva):

Thế Tôn giảng dạy Bồ tát Thường Tinh Tấn trong phẩm kinh này. Điều đó nói lên rằng pháp dạy ở đây đòi hỏi thính chúng nỗ lực lớn để thực hiện đi đến thành tựu. Nỗ lực đó được vận dụng để nuôi dưỡng trí tuệ làm thanh tịnh tâm, thanh tịnh lục căn. Một trong các công phu nuôi dưỡng trí tuệ vô ngã là thọ trì, đọc, tụng, biên chép, diễn nói Pháp hoa. Làm như thế thì tâm giác tỉnh thực tướng thường sinh khởi và khởi mạnh. Đức Thế Tôn ca ngợi các công đức đọc, tụng… là vì thế.

e. Đến đây, kinh Pháp hoa đã xuất hiện rõ ràng những nét giáo lý truyền thống, hệt Nikàya và A hàm, duy chỉ khác có hai nét đặc biệt:

- Ngôn ngữ diễn đạt thì rất biểu tượng.

- Chuyển việc bố thí và thuyết pháp độ sinh thành lý tưởng Bồ tát, thành hạnh nguyện độ sinh với nhiều cấp độ liễu tri Phật trí sai biệt tế nhị.

XX. Phẩm thường bất khinh (phẩm thứ hai mươi)

XX. PHẨM THƯỜNG BẤT KHINH ( phẩm thứ hai mươi)

( The Never-Despising Bodhisattva)

1. Các danh gọi biểu tượng:

a. Bồ tát Đắc Đại Thế ( Great-Obtainer Bodhisattva) là vị Bồ tát đã đắc đại thần lực, bát giải thoát và lục thông.

b. Bồ tát Thường Bất Khinh (The Never-Despising Bodhisattva) là vị luôn luôn tôn trọng mọi người, luôn luôn nhắc nhở mọi người biết rằng tự mình có Phật tính và sẽ thành Phật (đây lại là một hình thức thọ ký).

c. Phật Oai Âm Vương ( Power-Voice King): Tiếng nói có đại thần lực bậc nhất: chỉ chân tâm của mỗi người.

d. Nước Ly Suy ( Free-From-Decay): Ly Suy có nghĩa là thoát ly sự hoại diệt, sinh tử.

e. Kiếp tên Đại thành ( Great Achievement)có nghĩa là sự thành tựu lớn, hay đại giải thoát.

2. Tư tưởng

a. Thời gian vô lượng vô biên thuật trong phẩm kinh 20 này là biểu hiện của thời gian như thực của thực tại. Danh xưng của Thế Tôn, tên kiếp và tên nước đều nhằm chỉ cảnh giới của chân tâm.

Đức Thích Tôn, nghiệm ra, là đã đắc Phật trí từ thời còn là ẩn sĩ Thiện Tuệ (Sumedha) và Bồ

tát Thường Bất Khinh. Xa hơn nữa, từ thực tướng mà nhìn thì Ngài đã thành Phật tử vô lượng kiếp, bởi vì thành Phật chỉ là sự kiện trở về lại với thực tướng của chính mình.

b. 20 tỷ Đức Phật có cùng danh xưng Oai Âm Vương: là ý nghĩa 20 tỷ vị trở về cùng một nguồn cội Phật tính.

Vào thời Đức Phật Oai Âm Vương đầu tiên, Ngài chỉ dạy giáo lý Tứ đế, Duyên khởi và Lục độ. Đó là giáo lý đưa đến giải thoát sau cùng.

c. Lời nói lịch sự của Bồ tát Thường Bất Khinh:

“ Tôi rất kính trọng quý vị, tôi không dám khinh khi quý vị. Tại sao? Bởi vì quý vị có thể thành đạo Bồ tát và sẽ thành Phật”.

Anh văn:

“ I respect you deeply. I do not despise you. Why is it? It is because you will be able to practise the way of Bodhisattvas and to become Buddhas”.

(Ibid.p.260)

Bồ tát đã nói câu trên cả tỉ lần suốt đời để nhắc nhở mọi người về khả năng giải thoát, và để đánh tan “ mặc cảm cùng tử” hầu làm hiển lộ Phật tính.

Các phẩm kinh của cảnh thứ hai thuyết giảng Diệu pháp đang đi sâu dần và cụ thể dần trong việc giúp thính chúng nhận rõ con đường Bồ tát là hoàn thành cùng lúc hai mục tiêu tự độ và độ tha.

d. Hạnh Lục độ của Bồ tát Thường Bất Khinh:

- Việc đảnh lễ và nói “ câu nói lịch sử” trên của Bồ tát là hình thức bố thí pháp được thực hiện với quyết tâm loại bỏ chấp thủ tướng là ý nghĩa Bố thí độ.

- Bồ tát trọn đời bám chặt việc làm trên là ý nghĩa Trì giới độ.

- Bồ tát chịu đựng mọi sự xỉ mắng, ngược đãi trọn đời là ý nghĩa Nhẫn nhục độ.

- Tâm Bồ tát không dao động trước các khó khăn và ngược đãi của người nghe là ý nghĩa của Thiền định độ.

- Nuôi dưỡng tâm giác tỉnh vô ngã vì sự giác ngộ của mình và người là ý nghĩa thực hành Trí tuệ độ.

Thành tựu sau cùng của Bồ tát sẽ là Phật tri kiến. Hạnh tu bên ngoài của Bồ tát Thường Bất Khinh có vẻ đơn giản nhưng kỳ thực là hành đủ Lục độ Ba-la-mật.

Đây là một mẫu hành Bồ tát hạnh điển hình mà Thế Tôn giới thiệu. Kết quả của hạnh ấy là sự thành tựu Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác của Thế Tôn bấy giờ.

e. Sự kiện đọa A-tỳ ngục của các vị Tăng, Ni nhiếc mắng Bồ tát Thường Bất Khinh:

A-tỳ ngục là cảnh giới của đại tà kiến. Những vị tu sĩ Phật giáo mắng nhiếc Bồ tát Thường Bất

Khinh qua lời giới thiệu về Phật tính ấy là thể hiện ba ác hạnh:

- Ác hạnh thứ nhất là biểu hiện tà kiến, bất tín Phật pháp.

- Ác hạnh thứ hai là sân hận.

- Ác hạnh thứ ba là phạm trọng tội đại ác khẩu (trọng tội vọng ngữ).

Tâm của một vị tìm cầu giải thoát như một tu sĩ mà phạm ba ác hạnh trên thì quả là dễ đọa xuống địa ngục A-tỳ. Lời xác định về tội đọa này của kinh vừa có tính chất răn đe, cảnh giác các tu sĩ Phật giáo, đưa các vị về chánh kiến giải thoát. Vì thế nên kinh lại mở ra một lối thoát cho những vị phạm các lỗi lầm trên khi kinh dạy rằng: Những tu sĩ bị đọa ấy về sau lại được Bồ tát Thường Bất Khinh giáo hóa, tương lai của các vị ấy sẽ thành Phật. Những lời lẽ mở lối thoát này lại là hình thức gián tiếp giới thiệu “tội ác” cũng là một pháp và là vô ngã. Vì nó là vô ngã nên mới được chuyển về với chánh kiến. Tại đây, những ai phạm ác hạnh, hay bị ám ảnh bởi các ác hạnh trong những đời trước có thể lại được Thế Tôn xây dựng niềm tin giác ngộ Phật trí cho, nhờ đó mà đánh tan được mặc cảm phàm phu ngỏ hầu có điều kiện tin hiểu nghĩa “ Nhất thừa”.

XXI. Phẩm Như Lai thần lực (phẩm thứ hai mươi mốt)

g. Bồ tát Đắc Đại Thế ( Great-Power-Obtainer-Bodhisattva) là biểu trưng cho định lực lớn của một Bồ tát. Đức Thế Tôn dạy Bồ tát Đắc Đại Thế trong phẩm kinh này là ý nghĩa xác định yêu cầu định lực lớn của thiền định trong việc thành tựu Trí tuệ Ba-la-mật (hay Phật trí). Đây là nghĩa thực hành Thiền định độ.

XXI. PHẨM NHƯ LAI THẦN LỰC (phẩm thứ hai mươi mốt)

(The Supernatural powers of the Tathàgatas)

1. Các phẩm kinh Đề-bà-đạt-đa và Thường Bất Khinh … nói đến sức mạnh tu tập của Bồ tát. Phẩm 21 nói đến thần lực của Như Lai.

Truyền thống kinh tạng Nikàya và A hàm có ghi sự kiện các đại đệ tử của Thế Tôn, mỗi vị thành tựu bậc nhất về một hạnh, và về hạnh này vị đại đệ từ ngang bằng Thế Tôn. Chẳng hạn, Tôn giả Xá-lợi-phất có trí tuệ thông suốt pháp giới ngang bằng Thế Tôn; Tôn giả Mục-kiền-liên có đại thần thông ngang bằng Thế Tôn; Tôn giả Đại Ca-diếp có khả năng nhập, trú và xuất thiền thiện xảo ngang bằng Thế Tôn. Nhưng nếu xét chung tất cả các mặt Giới, Định, Tuệ thì mỗi vị đại đệ tử còn có một khoảng cách nào đó đối với trí tuệ toàn giác của Như Lai. Thế Tôn có nghĩa là trí tuệ toàn giác, có một sự sai biệt giữa Phật trí và Bồ tát trí.

Kinh Pháp hoa cũng nói thế. Tuy nhiên, ở Như Lai, thì thần thông lực của Như Lai và trí tuệ Như Lai (hay Như Lai) thì chỉ có một. Thần lực ấy là Thập Như Lai Lực, Tứ vô sở úy, Cửu định và Tứ vô ngại giải.

- Thập Như Lai lực bao gồm:

+ Tri thị xứ phi xứ lực: Trí biết các pháp đúng, sai…

+ Tri tam thế nghiệp báo lực: Trí biết rõ nhân quả trong ba đời quá khứ, hiện tại và vị lai.

- Tri chư thiền tam muội lực: Trí biết rõ cảnh giới định của tất cả người tu thiền.

+ Tri nhất thiết chúng sinh tâm tính trí lực: Trí biết rõ tâm tính của hết thảy chúng sinh.

+Tri chủng chủng giải trí lực: Trí biết rõ hết thảy pháp.

+ Tri nhất thế sở đạo trí lực: Trí biết rõ pháp tu thích hợp cho hết thảy chúng sinh.

+ Tri chủng chủng giới trí lực: Trí biết rõ cảnh giới của tất cả chúng sinh.

+ Túc mệnh minh: Trí biết rõ vô lượng kiếp quá khứ của tự thân với những nghiệp nhân và nghiệp quả.

+ Thiên nhãn minh: Trí biết rõ vô lượng kiếp quá khứ của chúng sinh và con đường thác sinh

Tương lai: do nghiệp nào chúng sinh sinh về cảnh giới nào.

+ Lậu tận minh: Trí đoạn tận hết thảy lậu hoặc

- Tứ vô ngại giải:

+ Từ vô ngại: thông rõ tất cả từ ngữ.

+ Nghĩa vô ngại giải: Thông rõ nghĩa của tất cả các từ.

+ Pháp vô ngại giải: thông rõ tất cả pháp.

+ Nhạo thuyết biện tài vô ngại: có khả năng diễn nói vô ngại, làm phấn khởi, hân hoan chúng sinh.

- Tứ vô sở úy:

+ Tri nhất thiết pháp vô sở úy: do vì hiểu rõ tất cả pháp nên không sợ hãi bất cứ một chúng sinh, hội chúng nào.

+ Lậu tận vô sở úy: đoạn sạch các sai lầm, các nhân tố sinh tử nên không sợ hãi.

+ Thuyết chướng đạo vô sở úy: biết rõ pháp tu nào giúp chúng sinh đi đến giải thoát, pháp nào ngăn cản giải thoát cho chúng sinh nên không sợ hãi.

+ Chỉ rõ con đường đoạn tận khổ cho hết thảy chúng sinh nên không sợ hãi.

2. Tư tưởng

- Tướng lưỡi dài: Đã được trình bày từ phẩm đầu. Đây là khả năng chuyển âm thanh đi xa như

Ý muốn. Sự kiện này nói lên một cách rất là thực tại rằng: Thực tính các pháp là vô tính nên không ngăn ngại nhau.

- Khảy móng tay và tằng hắng vang xa đến vô lượng cõi Phật: Diễn nói bằng sự rằng các tướng là “không tướng” nên không vướng ngại nhau.

Dù Đức Thế Tôn có đủ đại thần lực như thế, nhưng vẫn không thể diễn bày hết được công đức do tu tập Pháp hoa mà phát sinh. Kinh dạy:

“ Thần thông của chư Như Lai là vô lượng, vô hạn, không thể nghĩ nghì như đã được nói đến. Nhưng Như Lai không thể nói hết công đức kinh đối với những ai được trao truyền, cho dù Như Lai liên tục nói đến hằng trăm nghìn tỉ kiếp bằng thần thông của Như Lai”.

Anh văn:

“ The supernatural powers of the Buddhas are as immesurable, limitless and inconceivable as stated above. But, I shall not be able to tell all the merits of this sùtra to those to whom this sùtra is to be transmitted even of I continue telling them by my supernatural powers for many hundreds of thousands of billions of asamkhyas of kalpas”.

(Ibid.p.266-267)

XXII. Phẩm chúc lụy (phẩm thứ hai mươi hai)

Đoạn kinh trên vừa gián tiếp gây nên sự phát khởi tâm mong cầu nơi thính chúng về giáo nghĩa “ Nhất thừa của Pháp hoa” vừa diễn nói sự thật “không tướng” thì không thể diễn bày được dù bằng bất cứ thần thông nào, dù là thần lực Như Lai. Sự thật ấy có đó, như các cảnh thần thông mà Thế Tôn đang thị hiện, đòi hỏi hành giả tự mình buông bỏ các ngã tưởng để ngộ và nhập.

Sự thật phong phú, sinh động, hết thảy Như Lai trí. Như Lai lực đều phát sinh từ đó. Đây là ý nghĩa vô lượng nghĩa của thực tướng “không tướng”. Từ không tướng, tất cả tướng sinh khởi; hay nói khác đi, vô lượng nghĩa phát sinh từ một pháp, pháp đó là thực tướng “không tướng”. Đây là thực nghĩa “Nhất thừa”.

XXII. PHẨM CHÚC LỤY (phẩm thứ hai mươi hai)

( Transmission)

Vậy là cho đến phẩm kinh thứ 21, Thế Tôn đã diễn nói những gì có thể diễn nói để giúp thính chúng ngộ, nhập Phật trí. Phần còn lại là thuộc về thính chúng, bởi vì đây là con đường của tự mỗi chúng sinh tự đối trị, loại trừ hết thảy các thứ ngăn che Phật trí. Tất cả ngăn che đều phát sinh từ ngã tưởng hay từ chấp trước các ngã tướng, tham

ái các ngã tướng. Về con đường đó, Thế Tôn dạy tiếp từ phẩm 23 cho đến phẩm 28 cuối kinh.

Thế Tôn Chúc Lụy là phó thác trọng trách, chuyển giao trọng trách mở bày sự thật “ Nhất thừa” và chỉ rõ con đường ngộ nhập “ Phật trí” cho hàng Bồ tát trong sứ mệnh hóa độ chúng sinh. Thế Tôn đã trao hết sự thật mà Thế Tôn chứng ngộ qua vô lượng kiếp tu trì, không tiếc lẫn, không nằm giữ gì trong nắm tay, trong tay áo của Ngài. Chư Bồ tát cũng nên làm như thế. Hãy đi bước đi cuối cùng của sự nghiệp chứng nhập “ Phật trí”. Thính chúng không còn chờ đợi gì nữa ở Thế Tôn.

Thế là Thế Tôn mời tất cả Hóa Phật, chư Bồ tát và tháp Đa Bảo trở về bổn độ. Chư Bồ tát tiếp tục sự nghiệp Như Lai bằng đọc, tụng, biên chép, ấn hành, khích lệ và diễn nói Pháp hoa tùy theo căn cơ chúng sinh.

Từ đây, từ khởi điểm giới hạn của diễn nói này, chư Bồ tát, thính chúng và chúng sinh hãy tự làm hiển lộ tháp Đa Bảo của tự tâm, hãy tự làm hiển hiện vô lượng Hóa Phật và vô lượng đại Bồ tát của nguồn tâm.

Sứ mệnh “khai, thị, ngộ, nhập Phật chi tri kiến” đã được giao phó. Trọng trách ấy đã được chư Bồ tát liễu hội và lãnh nhận: