Tư Tưởng Kinh Pháp Hoa

IV. Phẩm tín giải (phẩm thứ tư)

Bồ tát, mà không nhập Niết bàn. Như thế, tự bản tâm, năm Tôn giả đã là Bồ tát theo quan điểm của Pháp hoa.

Những luận cứ khác đáng giá thấp về quả A-la-hán trong Nikàya và A hàm, đáng giá thấp giáo lý Tứ đế và Duyên khởi được kiết tập trong Nikàya và A hàm là những luận cứ hoàn toàn ngộ nhận mà chúng ta cần tránh.

Chỉ có hai điểm nổi bậc của Pháp hoa mà thời đại cần trầm tư là:

- Giáo lý Tứ đế, Duyên khởi và Ngũ uẩn vẫn là giáo lý nền tảng của Pháp hoa, nhưng đã được Pháp hoa giới thiệu đến chỗ uyên áo, vượt khỏi các quan điểm nhật thức của các bộ phái.

- Lý tưởng Bồ tát được xây dựng rất cao thượng, dựa vào các hạnh Bồ tát đã được kiết tập rải rác trong Nikàya và A hàm.

IV. PHẨM TÍN GIẢI (phẩm thứ tư)

( Understanding by Faith)

1. Về tựa đền phẩm kinh này

Bản dịch ra Hán văn của Pháp sư Cưu-ma-la-thập lấy nhan đề là Tín Giải (tin hiểu). Với bản dịch ra Anh văn từ Hán bản của Pháp sư Cưu-ma-la-thập thì dịch giả Senchu Murano đề

“ Understanding by Faith” (hiểu qua lòng tin). Bản dịch từ Phạn văn sang Anh văn của H.Kern đề “ Disposition” ( thú hướng, thiên hướng hay phơi bày trường hợp tin hiểu Diệu pháp). Bản dịch từ Phạn văn sang Pháp văn của Burnouf đề “ Inclination” (khuynh hướng, thú hướng).

Theo nội dung của phẩm thứ tư này thì Thanh văn và Duyên giác chưa nhập được Phật tri kiến, nên chỉ có thể biết được Phật trí qua lòng tin Thế Tôn. Do đó, nhan đề của phẩm kinh có thể được hiểu là “ Hiểu do lòng tin”. Tin hiểu Diệu pháp là tin hiểu sự thất chỉ có “ Nhất thừa”, đó là “ không tướng” được đón nhận với trí tuệ rời hết thảy ngã tưởng. Tin rằng, Thanh văn, Duyên giác và mọi chúng sinh đều có điều kiện đắc Phật trí.

Qua bốn phẩm kinh đầu, Pháp hoa đã phân biệt có một số A-la-hán giác ngộ qua tuệ căn, có một số các vị giác ngộ qua tín căn v.v… tương tự như Nikàya và A hàm cho rằng dù tu tín căn, niệm căn hay tuệ căn, định căn điều có thể đắc trí tuệ giải thoát sau cùng.

2. Tìm hiểu “ Nhất thừa” của các Tôn giả có đời sống trí tuệ:

Sau khi nghe Thế Tôn xác nhận Tôn giả Xá-lợi-phất sẽ thành Phật (điều này có nghĩa là Tôn

giả đang đi trên con đường Bồ tát dẫn đến đích điểm Phật trí cuối cùng) và nói lên ví dụ ngôi nhà lửa của ba cõi ( Dục, Sắc và Vô Sắc), các Tôn giả trí tuệ như Đại Mục-kiền-liên, Đại Ca-diếp, Tu-bồ-đề và Ca-chiên-diên khấp khởi vui mừng, phát khởi lòng thấy tin “ Nhất thừa” và trình bạch Thế Tôn khúc tự tình tin hiểu Phật thừa của quý tôn giả. Đó là khúc tự tình của một kẻ cùng tử nói lên những mặc cảm về thân phận hèn mọn của người Thanh văn đệ tử (của toàn thể thính chúng đương thời và của chúng ta ngày nay), và nói lên giới hạn trí tuệ giải thoát của Thanh văn không nhận ra tự tâm vốn “ Nhất thừa”, và trí tuệ nhất thừa đó đang ở trong tầm tay của mình.

Các Tôn giả trí tuệ trên nói lên sự thật rằng từ thời pháp “ Sơ chuyển pháp luân” tại Lộc Uyển cho đến thời Pháp hoa cuối cùng đều hàm đủ nghĩa “ Nhất thừa”, chỉ vì các Tôn giả an phận chỉ tìm kiếm ở các pháp đó kết quả đi ra khỏi khổ đau của Tam giới mà thôi. Hệt như tâm lý của thời đại chúng ta chỉ tìm kiếm các giáo lý vô thượng của Phật các kết quả quả của Người, Trời hay xa lắm là Tu-đà-hoàn quả (nhập Thánh lưu để nghỉ mệt trong sinh tử). Vì thế Phật thừa trở thành khó ngộ và khó nhập.

Ý nghĩa sự khác biệt giữa ba thừa, do đó, dựa vào sự khác biệt của trí tuệ, ý chí, lòng khát vọng đạo quả vô thượng mà không phải đến từ giáo lý.

3. Tư tưởng

a. Câu mở đầu Phẩm kinh này là: “ Lúc bấy giờ các Tôn giả trí tuệ như Tu-bồ-đề, Đại Ca-chiên-diên, Đại Ca-diếp, và Đại Mục-kiều-liên…”

Anh văn:

There upon the men living the life of wisdom: Subhuti; Mahà – Kàtyàyama, Mahà-Kasyapa, and Mah à-Maudgalyàyama…

(Ibid, p.80)

Có một số dịch phẩm Việt văn lại chép thành một từ ngữ “ huệ mạng Tu-bồ-đề” (theo Hán bản) và lầm tên của Tôn giả Tu-bồ-đề là Huệ mạng Tu-bồ-đề. Đây là một lầm lẫn.

Trong hàng đệ tử trí tuệ của Thế Tôn, Tôn giả Xá-lợi-phất là trí tuệ bậc nhất, rồi đến bốn Tôn giả kể trên.

Tại đây, chúng ta có thể đặt ra một nghi vấn rằng: Tại sao phẩm kinh này không đề tựa là Understanding by Wisdom? Mà rằng Understanding by Faith?

Như chính bốn Tôn giả đã bộc bạch, bốn Tôn giả đã không tự tin mình có thể vào Phật trí dù có nghe Thế Tôn đề cập đến Phật trí, viện lẽ là đã già lụ khụ v.v…

Không tin mình vào được vì lý do sức khỏe, tuổi tác v.v… là tâm bị vướng mắc các ngã tưởng tế nhị, xem Phật quả như là kết quả của một nỗ lực nào đó bị ràng buộc với thời gian, không gian, tuổi tác. Chính ngã tưởng ấy ngăn che các Tôn giả, khiến không thấy rõ Phật trí . Cho đến khi do nhờ lòng tin đặt vào Thế Tôn rất mạnh nên lúc nghe Thế Tôn và thấy Thế Tôn thọ ký Tôn giả Xá-lợi-phất (cũng già lụ khụ như các Tôn giả) thì tâm nghi ngờ do ngã tưởng kia dựng lên sụp đổ. Ngăn che Phật trí đã sụp đổ thì Phật trí xuất hiện.

Bốn Tôn giả đã nhờ nhiều vào lòng tin Phật sâu xa của tự thân mà liễu hội được Phật trí, nên gọi là Hiểu biết qua lòng tin.

Trường hợp của Tôn giả Xá-lợi-phất thì khác, chỉ lắng nghe lời dạy của Thế Tôn mà trí tuệ giải thoát sau cùng tự thức dậy. Không phải kêu gọi, níu kéo gì đến lòng tin cả. Trường hợp này đáng gọi là Hiểu biết qua trí tuệ, liễu hội nghĩa phương tiện giáo hóa của chư Phật.

Hiểu như vậy, tâm chúng ta sẽ lóe sáng lên rằng: Chư Tôn giả được thọ ký trong các phẩm kinh đầu, có thể đến cả làng vô học, đều thấy rõ Phật trí, thấy rõ thật tướng không tướng một cách trong sáng khi được Thế Tôn trực tiếp thọ ký.

b. Câu chuyện gã cùng tử mà Tôn giả Ca-diếp trình bạch Thế Tôn soi sáng cho chúng ta thêm một nét đặc biệt của tự mình khúc nói lên.

Chỉ có mặc cảm khốn cùng ngăn cách người con khốn cùng với người cha đích thực và giàu sang. Chỉ có thế thôi! Cho đến khi tình cảm của nếp sống mới tạo nhân duyên thuận lợi cho người con khốn cùng không hốt hoảng, và hân hoan vô cùng nhận ra người cha đích thực (vị trưởng lão ấy) của mình và thừa hưởng gia tài của cải vô lượng.

Cũng thế, chỉ có một mặc cảm duy nhất, một dấu ấn duy nhất là dấu ấn ngã tưởng đã hằn sâu vào tư duy con người qua nhiều kiếp luân hồi lăn lóc, mà khiến cho người chối bỏ Phật trí, trí tuệ vô ngã, hay thực tướng không tướng đang tràn ngập, bao bọc chung quanh mình (trong tâm, ngoài thân và cả thế giới). Chối bỏ thực tướng ấy là chối bỏ Phật trí, chối bỏ người cha thương quí với một gia tài giải thoát vô lượng sẵn sàng trao liền cho chúng ta.

Chỉ thế thôi! Chỉ vì một ngã tưởng ấy thôi!

Khi nào ngã tưởng rụng đổ trong tâm mình thì liền khi đó toàn bộ thực tại giải thoát trao về mình.

Ngay cả khi gã cùng tử từ chối người cha thân của mình thì gã vẫn đích thực là con ruột của người, không thừa không thiếu gì cả. Cũng thế!

Ngay cả khi chúng ta đang ngậm ngùi với sinh tử giữa cuộc trầm luân, thì ta vẫn có trước mắt mình, trong tâm mình, Phật trí kiến và toàn bộ thực tại “ không tướng” giải thoát.

Chư đệ tử còn đòi hỏi Thế Tôn phải dạy gì khác?!Há chúng ta chưa trải qua vô lượng kiếp rồi đó sao?! Còn ngần ngại chờ đợi thời gian nào nữa mới đủ can đảm, hay hân hoan nhận lãnh cái chìa khóa cửa gia tài Phật tri kiến.

Ở tự tình khúc này, Tôn giả Tu-bồ-đề và Đại Ca-chiên-diên, Đại Ca-diếp, Đại Mục-kiều-liên không cảm động đến rơi nước mắt và khóc thin thíc như Tôn giả Tu-bồ-đề trong kinh Kim Cương (ở thời điểm Thế Tôn đặt tên kinh), nhưng đọc tự tình khúc này chúng ta cũng vô cùng cảm động, ngậm ngùi rời khỏi trang kinh với tâm trạng: “ Giật mình mình lại thương mình xót xa. Khi sao phong gấm rủ là, Giờ sao tan tác như hoa giữa đường!” ( Truyện kiều – Nguyễn Du).

Quả là Diệu pháp!

Giờ chúng ta hãy trang trọng tụng đọc nhiều lần tự tình khúc thiết tha ấy của bốn đại Tôn giả trí tuệ.

“ Lúc này chúng con nghĩ rằng Thế Tôn đã chỉ dạy cho chúng con Thanh văn và Duyên giác thừa, nhưng nay chúng con biết rằng Thế Tôn đã

dạy chúng con Phật thừa từ ban đầu cho đến nay. Cho nên chúng con nói rằng các kho tàng vĩ đại của đấng Pháp vương đã đến với chúng con dù chúng con không cầu tìm, và rằng chúng con đã được tất cả những gì mà những người con của Đức Phật đáng có”.

Anh văn:

“ At that time we thought that you had taught us only the Lesser Vehicle, but now we know that you have been teaching us the Great Vehicle from the outset. Therefore, we say that the great treasures of the King of the Law have come to us althoungh we did not seek them, and that we have already obtained all that the sons of the Buddha should obtain”.

(Ibid.p.485)

Những dòng kinh trên thanh lương như những dòng suối ngọc. Tuyệt vời biết bao! Với ai giác tỉnh gốc của khổ đau mà buông bỏ dục ái, hữu ái và vô hữu ái thì sẽ dễ dàng bắt gặp những giây phút được Phật thọ ký xảy đến với quý Tôn giả kể trên.

c. Chư vị Thanh văn vào những giờ phút chưa ngộ được nghĩa “ Nhất thừa”, hay trí tuệ Phật, là chỉ vì tâm bị ngăn che bởi các tập khí sinh tử thô hoặc tế. Tập khí đó là dục vọng rong ruổi theo trần cảnh như Thế Tôn khai mở ở phẩm ví

V. Phẩm Dược Thảo Dụ (phẩm thứ năm)

Dụ ngôi nhà lửa Tam giới (phần 3). Tập khí đó là những ngã tưởng rất tề nhị như được chỉ bày ở phẩm Tín Giải (phẩm 4). Tập khí đó là khả năng đón nhận Diệu pháp và ý chí thực hành Diệu pháp, như được dạy ở Phẩm Dược Thảo Dụ (phẩm 5) tiếp theo.

Thế Tôn lần lượt chỉ rõ những nguyên nhân ngăn che Phật trí, giúp thính chúng làm rụng đổ dần các ngăn che ấy để làm hiển lộ thực tướng không tướng trong các phẩm kinh tế tiếp.

V. PHẨM DƯỢC THẢO DỤ (phẩm thứ 5)

(The Simil The of Herbs)

1. Sau phần trình bày chỗ thấy biết Phật tri kiến của mình, Tôn giả Đại Ca-diếp ( đại diện cho bốn Tôn giả trí tuệ) được Thế Tôn khen ngợi đã nói hay và nói đúng về các đức của Như Lai trong vai trò dẫn dắt các Tôn giả đến “ Nhất thừa”.

Bấy giờ các đệ tử Thanh văn căn trí thấp kém vẫn chưa rõ “ Nhất thừa”, Thế Tôn bèn nói đến khả năng giáo dục phương tiện thiện xảo và hữu hiệu vô cùng của Như Lai để xây dựng vững lòng tin của thính chúng. Rồi Thế Tôn dạy tiếp ảnh dụ về cây cỏ để tiếp tục soi sáng các nhân tố ngăn che nghĩa “ Nhất thừa”.

2. Tư tưởng

a. Đức Thế Tôn đưa ra ảnh dụ một đám mây lớn cho mưa khắp loài hoa cỏ để nói lên thái độ giảng dạy cùng các điều kiện tiếp thu giáo lý của chúng sinh, lần lượt chỉ rõ nghĩa “ Nhất thừa”.

- Như đám mây lớn phủ khắp bầu trời cho mưa xuống khắp muôn loài hoa cỏ một cách bình đẳng giảng dạy cho mọi căn cơ chúng sinh với cùng một hệ giáo lý giải thoát.

- Như nước mưa rưới xuống chỉ có cùng một vị, dù các loài hoa cỏ đón nhận khác nhau. Cũng vậy, pháp mà Thế Tôn thuyết giảng chỉ có thuần một vị giải thoát “ Nhất thừa”.

- Như cùng nhận nước nhiều vô lượng thuần một vị từ cùng một đám mây ấy, nhưng mỗi loài hoa cỏ tiếp thu khác nhau tùy theo khả năng của mỗi loài. Cũng vậy, giáo lý Thế Tôn dạy cùng một vị “ Nhất thừa” và cho đồng đều tất cả, nhưng vì mỗi chúng sinh có các điều kiện trí tuệ, ý chí, tình cảm v.v… khác nhau, nên sự đón nhận từ một cơn mưa pháp bình đẳng ấy lại khác nhau; do đó mà thành ra có ý nghĩa các thừa khác nhau như Thanh văn, Duyên giác và Bố tát.

Tại đây, kinh chỉ rõ tập khí ( hay nhân tố) ngăn che nghĩa “ Nhất thừa”, mà hiện ra ba thừa là do khả năng học, hiểu và hành khác nhau của hàng đệ tử. Thực sự pháp chỉ có một sự thật của nghĩa “ Nhất thừa”, và Thế Tôn cũng chỉ nói ra nghĩa “ Nhất thừa”.

b. Đoạn cuối của ảnh dụ, Thế Tôn cắt nghĩa lý do khiến cho các đệ tử khó thấy nghĩa “ Nhất thừa” như là: Do vì chúng sinh có căn tánh khác nhau, trí tuệ khác nhau, tình cảm, ý chí, kiến thức và dục vọng khác nhau, nên Thế Tôn phải nói pháp cho thích ứng những căn cơ ấy bằng lời lẽ khác nhau, diễn đạt khác nhau v.v… do đó thính chúng khó thấy trọng điểm của giáo lý.

Tuy thế, Thế Tôn đã xác định về tính chất của giáo lý. Ngài giảng dạy là giúp chúng sinh rời chấp thủ ngã tướng, hủy diệt lòng tham ái các pháp. Qua đó, nghĩa “Nhất thừa” ló dạng đằng sau sự dập tắt ái, thủ. Chấp thủ diệt thì các ngã tưởng diệt, và thực tại “ Không tướng” hiển hiện. Thực tại hoàn toàn “không tướng” ấy là thực tướng, là nghĩa “Nhất thừa”. Chứng ngộ thực tại đó là chứng ngộ Phật trí.

c. Khi thính chúng rõ thêm lý do đức Phật dạy pháp nhân ra ba thừa thì đồng thời rõ được sự thật “Nhất thừa” của pháp. Rõ được sự thật này thì nghi

VI. Phẩm xác nhận thành Phật (phẩm thứ sáu)

tâm, nhân tố ngăn che Phật trí đổ. Tại đây có thể có thêm một số vị Thanh văn giác ngộ Phật trí.

Những ảnh dụ của Thế Tôn có tác dụng đáng tan các ngăn che trí giác, ảnh hưởng còn mạnh hơn những tiếng hét, những con roi quất của các vị Thiền sư Trung Hoa dùng khi khai ngộ các đệ tử.

VI. PHẨM XÁC NHẬN THÀNH PHẬT (phẩm thứ sáu)

( Assurance of Future Buddhahood)

1. Thế Tôn dạy thêm ảnh dụ về cây cỏ trước khi xác nhận sự kiện sẽ thành Phật của bốn Tôn giả trí tuệ đề cập ở phần Tín Giải (phẩm 4).

2. Tư tưởng:

a. Ý nghĩa của sự kiện ghi nhận thành Phật:

Các vị Thanh văn được ghi nhận thành Phật vào thời điểm mà trí tuệ các Tôn giả thấy rõ nghĩa “Nhất thừa”, không còn chút mây ngờ vực nào vờn che bầu trời tâm thức. Nhưng bấy giờ quý Tôn giả chưa nghiễm nhiên là Đức Phật với đủ 10 danh hiệu Như Lai, bởi vì còn trải qua một thời kỳ độ sinh cho đến khi tròn đầy tất cả các hạnh, đủ nhân duyên để vận chuyển bánh xe Pháp.

b. Ý nghĩa danh hiệu Phật được thọ ký:

Qua các danh hiệu được thọ ký, chúng ta phát hiện ra mối liên hệ giữa danh hiệu và hạnh nguyện của từng vị:

- Tôn giả Đại Ca-diếp trong tương lai sẽ nói pháp sâu rộng, nên thành Phật có hiệu là Quang Minh (Light). Quang Minh là biểu tượng cho ánh sáng chân lý soi sáng sinh tử.

- Hạnh Bồ tát trong tương lai của Tôn giả Tu-bồ-đề là Phạm hạnh nên thành Phật có hiệu là Danh Tướng ( Beautiful From), biểu hiện một thân tướng trang nghiêm, đẹp đẽ, là kết quả của Hạnh Tỷ kheo.

- Hạnh Bồ tát trong tương lai của Tôn giả Ca-chiên-diên là dâng cúng chư Phật, dựng tháp Phật và cúng dường tháp Phật với các thứ hương hoa quí, nên thành Phật có hiệu là Diêm-phù-na-đề Kim Quang ( Jàmabùnada- Gold-Light)- Jàmbu: xứ Ấn, xứ có nhiều mận đỏ; onada: bao bọc, biểu tượng cho ánh sáng vàng rực khắp xứ Ấn.

- Hạnh Bồ tát trong tương lai của Tôn giả Mục-kiều-liên tương tự với hạnh của Tôn giả Ca-chiên-diên, có Phật hiệu là Đa ma la Bạt Chiên Đàn Hương (Tamàlapatracandana-Fragrance), biểu tượng cho hương trầm thơm của cây Tamàla.

Theo đó, hạnh nguyện và danh hiệu của chư vị có mối liên hệ nhân quả (cùng loại), cho dù các hạnh trên không còn bị trói buộc bởi nghiệp.

c. Cõi nước của chư vị Phật trong tương lai:

Cõi nước của chư vị Phật trong tương lai, theo lời kinh, thì thanh tịnh như cõi nước của Đức A Di Đà. Đó là cách diễn đạt biểu tượng một cảnh giới tốt đẹp, an lành, thanh tịnh theo liên hệ của chánh báo ( giải thoát hoàn toàn) và y báo (cõi nước). Từ y báo là cõi nước có thể hình dung ra chánh báo của chúng sinh trong cõi nước đó: Hẳn là chúng sinh thì hạnh phúc, bình an, thanh thản và trí tuệ.

Lối diễn đạt ấy tạo nên một khích lệ tâm lý đáng kể đối với thính chúng đương thời, những vị chưa giác ngộ Phật trí, khiến quí vị khởi tâm hân hoan, hỷ lạc. Trong điều kiện tâm lý hỷ lạc đó thì dễ bừng sáng tâm thức.

Về mặt tư tưởng, hình ảnh cõi Tịnh độ của chư Phật tương lai, không có sạch dơ, không có cao thấp v.v… là nói lên thực tại (cõi nước) vô ngã tướng. Vì vô ngã tướng nên vắng mặt tướng sạch, tướng dơ, tướng cao, tướng thấp v.v…

Từ khi được thọ ký giác ngộ Phật trí cho đến khi thực sự thể nhập hoàn toàn Phật trí để khai mở con đường giải thoát vô thượng cho chúng sinh là một khoảng thời gian dài lắm mà (thực ra

VII. Phẩm hóa thành dụ (phẩm thứ bảy)

Là vô ngã rồi) chư đệ tử cần tiếp tục hành hạnh Lục độ Ba-la-mật. Đây là chặng đường để thể nhập Phật trí.

d. Thọ ký 500 đệ tử A-la-hán:

Tiếp đến, Thế Tôn thọ ký sự kiện thành Phật trong tương lai của 500 vị đệ tử A-la-hán. Thọ ký như thế là xác định rằng hết thảy những ai đã loại bỏ hết hậu hoặc ra khỏi tâm thì nhất định sẽ thành Phật.

VII. PHẨM HÓA THÀNH DỤ (phẩm thứ bảy)

( The Parable of a magic city)

1. Đến đây, các bậc Thanh văn hữu học và Nhơn,Thiên còn chưa tin hiểu Phật trí và nghĩa “Nhất thừa” rốt ráo, Đức Thế Tôn dạy tiếp phẩm 7 và 8 mở bày nhân duyên tu hành của các vị này, và tiếp tục mở bày thực tại vô ngã. Nhắc lại công phu tu hành của một số vị hữu học để tạo nên một sức mạnh khích lệ lớn hơn hầu có thể giúp quí vị xé tan lưới nghi đang bọc chặt tâm tư mình nhờ tín khởi và hỷ khởi.

Phẩm Hóa Thành trình bày thêm một lý do, nhân tố khiến giáo pháp “ Nhất thừa” biểu hiện ra “Tam thừa”, đó là là khả năng về ý chí giới hạn của hành giả, quyết tâm giải thoát giới hạn của hành giải.

2. Tư tưởng:

a. Chữ kiếp (kalpa): có nhiều tài liệu cắt nghĩa khoảng thời gian của một kiếp khác nhau. Theo tự điển Phạn ngữ-Anh văn (của Monier – Wiliams), kiếp là thời gian bằng tuổi thọ của một vũ trụ hệ, bằng một ngày và đêm của Trời Phạm Thiên, bằng 4.320 triệu năm.

Khoảng thời gian vô lượng A tăng kỳ (assamkhya) kiếp-A tăng kỳ được xem là con số vô lượng rồi, là thời gian ở ngoài ước định của tư duy con người, ý chỉ thời gian vô ngã của thực tại (phi thời gian). Ở đó thoát ly ý niệm thời gian và không gian: Vô lượng quá khứ và thời điểm hiện tại là một; vô lượng vũ trụ hệ và tại đây là một.

b. Phật Đại Thông Trí Thắng ( Great Universal-Wisdom-Excellence) là đức Phật của biểu tượng (mà không phải là Đức Phật lịch sử), biểu tượng cho Phật tri kiến, hay tuệ giác hoàn toàn thấy suốt toàn thể pháp giới (great universe).

c. Nước Hảo Thành ( Well-Composed): biểu tượng cho sự thật duyên sinh, nhưng là duyên sinh tự thể (tự nó); nó là vô vi.

d. Thế Tôn thấy kiếp lâu xa vô lượng như là thấy ở hiện tiền: nói lên rõ ràng Thế Tôn đang diễn bày thực tại vô ngã (quá khứ và hiện tại là một). Do vì thời gian là vô ngã nên không có sự

cách biệt, vướng ngại nào về thời gian cả. Mặt khác, Thế Tôn đang thị hiện khả năng của trí tuệ vô ngã (Phật trí) để gợi lên trong tâm thính chúng niềm tin về Phật trí và “ Nhất thừa” (đây là khả năng Thiên nhãn minh) để hất ngã những nghi ngờ còn lại trong tâm.

e. Tất cả khoảng thời gian lâu xa về thọ mạng, về nhập định, về thành đạo và về “ chuyển bánh xe pháp” đều được thu nhiếp vào trong khoảng thời gian mà đức Thích Ca đang thuyết pháp, trong st1 na hiện tại, nói lên tính vô ngã của thực tại. Do vì vô ngã tính nên chúng nhiếp nhau vô ngại. Tại đây, Thế Tôn đang hiển bày lý “ Nhất thừa” và trí tuệ vô ngã.

g. Về 16 người con trai của đức Đại Thông Trí Thắng trước khi xuất gia là biểu tượng cho lộ trình giải thoát của Thế Tôn từ xuất gia cho đến khi đắc Phật trí:

1. Người con trưởng tên Trí Tích ( Accumulated Wisdom): có nghĩa là trí tuệ thành tựu nhờ công đức tu tập lâu dài. Khi thành Phật có danh hiệu là A-súc (Aksobhya), nghĩa là Bất Động.

2: Vị thứ hai thành Phật hiệu là Tu-di Đảnh ( Sumeru-Peak): điểm cao nhất của Pháp giới.

Hai vị này là biểu tượng của trí tuệ (hay tuệ uẩn). Trên lộ trình giải thoát, hành giả cần có trí

Tuệ vô ngã ( Chánh kiến) dẫn đầu. Chánh kiến là giá trị cao nhất, là dẫn đầu và linh hồn của mọi công phu giải thoát (ví như đỉnh Tu-di).

3-4: Hai vị ở phương Đông Nam là Sư Tử Âm và Sư Tử Tướng, biểu trưng cho Chánh tư duy, tiếng nói của Chánh kiến, tiếng nói của thực tướng, tiếng nói làm run rợ, rung đổ hết thảy tà kiến, như tiếng gầm của sư tử, hay bóng dáng sư tử, làm khiếp đảm muông thú.

5-6: Hai vị Phật ở phương Nam là Hư Không Trú ( Sky-Dwelling) và Thường Diệt ( Eternal Extinction) biểu tượng cho Thánh định uẩn (Chánh tinh tấn, Chánh niệm và Chánh định). Chỉ có đại định tâm mới vững trú như hư không, nhiếp phục được các vọng tưởng, như hư không không dao động. Với định ấy, tâ vô ngã đốt cháy các ngã tưởng, diệt hết các ngã tưởng gọi là Thường diệt.

7-8: Hai vị Phật tử phương Tây Nam ( Đế Tướng: Emperor-From; Phạm Tướng: Brahma-From): là biểu tượng cho Thánh Giới uẩn ( Chánh ngữ, Chánh mạng, Chánh nghiệp). Tướng là biểu trưng cho giới.

9-10: Hai vị Phật tử phương Tây là A Di Đà (Amitàyus) và Độ Nhất Thế Thế Giới Khổ Ách ( Saving-All-Worlds-From-Sufferings). Đức Di

Đà là biểu trưng cho toàn bộ Giới ( vô lượng công đức), Định (vô lượng thọ), và Tuệ (vô lượng Quang). Giới, Định, và Tuệ uẩn cũng được tu tập nhuần nhuyễn, tròn vẹn, thì sẽ dẫn đến kết quả loại bỏ hết thảy khổ ách cho chúng sinh của vô lượng thế giới.

11-12: Hai vị Phật ở phương Tây Bắc (Đa-ma-la Bạt Chiên Đàn Hương và Tu-di Tướng: Sumeru-From): là biểu tượng cho Thánh giải thoát uẩn, tỏa ngát hương ly tham, ly thủ như hương gỗ Chiên Đàn của cây Tamàla. Bấy giờ hành giả đứng vững trong cảnh giới giải thoát như nói Tu-di vững chắc.

13-14: Hai vị Phật ở phương Bắc ( Vân Tự Tại: Cloud Liberty; Vân Tự Tại Vương: Cloud-Liberty-King): là biểu tượng cho Thánh tri kiến giải thoát uẩn (tri kiến giải thoát). Tự tại như mây trời và có đủ khả năng thuyết pháp độ vô lượng căn cơ chúng sinh như đám mây lớn phủ khắp trời cho mưa.

15-16: Đức Phật thứ 15 ở phương Đông Bắc có hiệu là Hoại Nhất Thế Thế Giới Bố Úy là biểu tượng cho Tứ vô sở úy của Như Lai, Chánh Đẳng Giác (Eliminating-Fear-Of-All_World). Cho đến cấp độ giải thoát này mới là cấp độ giải thoát của một đức Phật bổ xứ.

Đức Phật thứ 16 là Đức Thích Ca.

Mười lăm vị Phật đầu là biểu tượng cho tâm giải thoát của Đức Thích tôn thành tựu trên quá trình giải thoát đi đến Phật trí. Đó là Bát Thánh đạo được tu tập qua ba cấp độ giải thoát của Thanh văn, Duyên giác và Bồ tát đã được kinh dạy tượng trưng rằng: Phải ngồi đạo tràng qua 24 tiểu kiếp, diệt hết chúng mà vẫn chưa chứng quả Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác. Đây là lối diễn đạt tượng trưng.

Kinh dạy tiếp: Cần ngồi tòa Sư tử thêm 8 tiểu kiếp mới thành Vô thượng Chánh Đẳng Giác Phật. Điều này có nghĩa là vị Đại Bồ tát vẫn an trú trên Giới, Định, Tuệ hay Bát Thánh đạo, ở cấp độ toàn giác mới chứng nhập hoàn toàn Pháp thân ( Dharma-kàya).

3. Về Tứ Đế - Thập nhị chuyển

Lúc nói Tứ đế lần đầu tại Lộc Uyển, Thế Tôn chuyển ba lần về Khổ, Tập, Diệt, Đạo thành 12 chuyển.

a. Thị chuyển: Lượt đầu Thế Tôn chỉ cho thấy các hành tướng của khổ, nguyên nhân của khổ, khổ diệt và con đường đưa đến khổ diệt.

b. Khuyến chuyển: Thế Tôn khuyên dạy cần phải hiểu rõ Khổ, cần phải đoạn trừ Tập, cần phải chứng ngộ Diệt, và cần tu tập Đạo đế.

c. Chứng chuyển: Thế Tôn xác nhận tự Ngài đã chứng ngộ Tứ đế, có tri kiến như thật về Tứ đế.

Phần trình bày Tứ đế ở đây giống hệt Tứ đế được kiết tập ở Nikàya và A hàm.

Ngang đây, chúng ta đã thấy rõ giáo lý nền tảng của Pháp hoa vẫn là Tứ đế hay Tứ đế và Duyên khởi. Thực sự thì Tứ đế đã bao hàm cả Duyên khởi và tất cả các giáo lý khác của Phật giáo. Không nên lầm lẫn xem nhẹ Tứ đế. Trên thực tế, Tứ đế được nhận thức và tu tập qua nhiều cấp độ khác nhau như là Tứ đế của nhận thức và tu tập của phàm phu, của Thánh hữu học, của Thánh vô học, của Bố tát, và sau cùng là Chân nghĩa Tứ đế của Phật.

Về Lục độ Ba-la-mật, nội dung đích thật là Đạo đế của Tứ đế, là Thánh giới uẩn, Thánh định uẩn, và Thánh tuệ uẩn ( Giới Ba-la-mật, Định Ba-la-mật, và Tuệ Ba-la-mật) ba chi còn lại cũng được bao gồm trong đó) được các Bồ tát an trú để hành pháp độ sinh.

Theo Pháp hoa, sau khi hành giả đắc được giải thoát thân (Niết bàn ly sanh tử) thì lên đường hành pháp cứu độ chúng sinh cho đến ngày viên mãn Phật trí). Sau đó, theo nhân duyên mà ra đời chuyển vận bánh xe pháp. Mỗi đức Phật thường xuất hiện qua nhiều cảnh giới khác nhau để hóa

độ, sau mỗi lần nhập Vô dư y Niết bàn. Đức Thế Tôn sẽ là giáo chủ của một cõi nước khác với danh hiệu khác như đoạn kinh giới đây diễn đạt:

“ Này các Tỳ kheo, khi chúng ta còn là Sa di, mỗi chúng ta đã dạy nhiều trăm nghìn tỷ chúng sinh nhiều như số cát sông Hằng. Những chúng sinh ấy đã theo Ta để nghe Diệu pháp để chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác. Một số trong những chúng sinh ấy hiện còn là Thanh văn. Bây giờ Ta chỉ dạy họ con đường vào Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác…Vào lúc ấy ta sẽ là một vị Phật có một danh hiệu khác ở một thế giới khác. Những ai tưởng là mình đã vào Niết bàn sẽ có thể tái sinh vào thế giới mà Ta sẽ ra đời, để cầu tuệ Phật”.

Anh văn:

“ Bhikshus! When we were sramaneras, we each taught many hundreds of thousands of billions of living beings, that is as many living beings are there as sands in the River Ganges. Those living beings who followed me, heard the Law from me in order to attain Anuttara-Samyak-Sambodhi. Some of them are still in Sràvakahood. I now teach them the way to Anuttara-Samyak-Sambodhi… At that time I shall be a Buddha of another name in another

World. Those who will enter into the Nirvàna as they conceive will be able (to be reborn) in the world I shall live in, to seek the wisdom of the Buddha”.

(Ibid.p.130-131)

Nói tóm, Tứ đế là giáo lý nền tảng của Pháp hoa và của toàn thể các bộ phái Phật giáo.

Pháp hoa triển khai Tứ đế truyền thống và đưa vào Bồ tát đạo. Điều này có nghĩa là Lục độ Ba-la-mật là Tứ đế được thực hành cùng với lòng đại bi, đại từ ( độ tha). Sứ mệnh của Bồ tát là cứu độ chúng sinh, mà cứu độ tích cực là hạnh bố thí; và bố thí cao cả nhất là bố thí pháp giúp chúng sinh ra khỏi khổ đau sinh tử. Nội dung của pháp này lại là Tứ đế được hiểu và hành từ cấp độ phàm phu lên đến Bồ tát.

4. Ví dụ về Hóa thành (Magic City)

Hóa thành là ý nghĩa kinh thành do thần thông của Phật thị hiện; cũng có nghĩa là các thành tạm bợ, không thật, chỉ là bóng dáng ảnh hiện của thực tại như thực.

Thế Tôn dùng ảnh dụ hóa thành để chỉ rõ một động cơ khác, một nhân tố khác khiến “ Nhất thừa” hiện ra “ Tam thừa”, đó là do ý kiến cầu giải thoát yếu kém của chúng sinh. Thế Tôn phải nương vào ý chí giới hạn đó mà dẫn dắt dần vào

giải thoát sau cùng. Thế Tôn bèn phương tiện chỉ bày giáo lý Tứ đế (giải thoát) qua từng chặng để tránh các phản ứng không thuận lợi của tâm lý mệt mỏi của hàng đệ tử với nhiều căn cơ bất đồng. Vì thế, Thế Tôn thoạt đầu mở ra lộ trình đầu tiên đi ra khỏi tham, sân, si – đi ra khỏi sinh tử luân hồi – với bốn Thánh quả. Về sau, với các căn trí nhạy bén của đệ tử, Thế Tôn dạy chặng đường đến Phật trí.

Pháp của Bồ tát luôn đề cập đến khoảng thời gian vô lượng kiếp và thế giới vô lượng cõi, với chúng sinh vô lượng vô biên a tăng kỳ hằng hà sa. Điều này đối với tâm lý chấp nặng ngã tướng sẽ vô cùng ngao ngán, có thể quay lưng lại với đạo giải thoát. Do đó, Thế Tôn đã khéo dạy Duyên khởi và Vô ngã mà tránh đế cập đến nghĩa thâm diệu nhất của nó, chỉ triển khai vừa đủ theo từng đối tượng hầu xóa tan dần các ngã tưởng (gốc của tham, sân, si) của họ. Cho đến khi nào ngã tưởng đã vơi nhẹ hay bị tiêu diệt hoàn toàn thì Thế Tôn mới chỉ thẳng nghĩa “ Nhất thừa”, Phật trí hay thực tại như thật.

Tại đây, Pháp hoa nổi bậc hơn một số kinh khác ở hai điểm:

a. Có lý tưởng xã hội, vì thế đặt nặng việc xây dựng lý tưởng Bồ tát rõ ràng.

b. Pháp hoa xiển dương giáo lý Tứ đế, Duyên khởi và Vô ngã đến chỗ tinh yếu nhất, thâm thúy nhất.

5. Nhưng đối với chúng ta ngày nay thì việc nói thẳng hạnh Bồ tát đầy khó khăn trải qua vô lượng kiếp thì kinh Pháp hoa sẽ có tác dụng như thế nào? Có tạo ra tâm lý mệt mỏi, chán chường không?

Các câu trả lời cho câu hỏi trên và các biện pháp giáo dục tâm lý dành cho chúng sinh vào thời Chánh pháp suy đồi đã được Thế Tôn tiên liệu để lại trong các phẩm kinh cuối.

Tại đây, chúng tôi thiết nghĩ một Phật tử hành giải thoát với hạnh nguyện lợi tha, theo tinh thần Pháp hoa, chỉ cần nắm giữ và thực hiện một số điểm căn bản như sau:

- Tỉnh giác vô ngã và nuôi dưỡng tỉnh giấc ấy.

- Từ tỉnh giấc ấy, phát triển tâm rời khỏi dục vọng ( hay chấp thủ ngã).

- Giới thiệu con đường giải thoát cho tha nhân trong điều kiện có thể.

- Hiểu rằng thời gian vô ngã nên vô lượng kiếp cũng chẳng khác một kiếp. Liên tục tư duy về vô ngã thì tâm lý lo âu, mệt mỏi sẽ lặn mất.

- Tin và hiểu rằng giải thoát sâu xa có thể thực hiện ngay trong hiện kiếp.

VIII. Phẩm 500 đệ tử được thọ ký (phẩm thứ tám)

VIII. PHẨM 500 ĐỆ TỬ ĐƯỢC THỌ KÝ ( phẩm thứ tám)

( The Assurance of future Buddhshood of the five hundred Disciples)

1. Tại đây, Thế Tôn chính thức ghi nhận sự kiện sẽ thành Phật trong tương lai của 500 vị A-la-hán.

Sự kiện thọ ký này, thoạt đầu, Thế Tôn chỉ xác nhận sự giác ngộ Phật trí ngay hiện tiền trong hội chúng của Ngài qua một số Tôn giả đại trí tuệ. Dần dần, Thế Tôn thọ ký rộng rãi ra đến chúng sinh. Điều mà Thế Tôn đã thực sự đề cập đến một cách tế nhị từ phẩm thứ hai: Tất cả sẽ thành Phật, bởi vì tất cả vốn có Phật tánh. Đây là nội dung lớn mà Pháp hoa xiển dương và thiết lập lòng tin cho chúng sinh (chúng ta hãy đọc lại kỹ từng dòng kinh, bên ngoài câu chuyện như là thuật lại những mẫu chuyện quá khứ, nhưng thực sự, Thế Tôn đã giới thiệu cho thấy mọi chúng sinh sẽ thành Phật, như trường hợp một em bé vẽ hình Phật trên cát đã thành Phật v.v…)

2. Tư tưởng

a. Lời Tôn giả Phú-lâu-na tán thán Thế Tôn:

“ Thế Tôn thật khác thường. Những gì Ngài dạy thật hiếm có. Với tuệ giác, Ngài tuyên thuyết Diệu pháp tùy theo căn tính khác nhau của chúng sinh, và cứu chúng sinh rời khỏi tham trước. Các

công đức của Thế Tôn vượt ngoài các ngôn ngữ diễn đạt. Chỉ có Thế Tôn biết được ước mong trong thâm tâm chúng con”.

Anh văn:

“ The World-Honoured-One is extraordinary. What he does is rare. He expounds the Law with expedients by His insight according the various natures of all living beings of the world, and save them from various attachments. The meritsof the Buddha are beyond the expression of our words. Only the Buddha, onlythe World-Honoured-One, knows the wishes we have deep in our minds”.

(Ibid.p.140)

Dâng lời tán thán Thế Tôn là Tôn giả đã gián tiếp trình bày sở ngộ Phật trí của tôn giả. Tôn giả đã thực sự ngộ những gì?

- Liễu ngộ rằng Thế Tôn nói pháp tùy căn cơ người nghe: Đây là sự sở ngộ về lý do có “ Tam thừa”, có nghĩa là Tôn giả đã liễu hội “ Nhất thừa”.

- Thế Tôn tuy nói pháp tùy duyên, nhưng mục đích giải thoát thì luôn luôn có mặt trong mọi lời dạy, mọi thời pháp. Mục đích giải thoát vừa có nghĩa là bản chất của giáo lý Thế Tôn dạy, là ly tham ái, chấp thủ. Tùy theo cấp độ thành tựu của công phu rời xa tham trước ấy mà có tên các thừa như Thanh văn, Duyên giác hay Bồ tát. Nếu ly

chấp thủ triệt để thì sẽ giác ngộ Phật trí, và nếu hành Bồ tát đạo thì sẽ nhập Phật trí.

- Lời bạch “ Chỉ có Thế Tôn biết được các ước mong trong thâm tâm của chúng con” vừa nói lên sự liễu hội Phật trí của Tôn giả, vừa mong được Thế Tôn thọ ký (bởi vì sự thành tựu trí tuệ của Tôn giả đã đến Toàn giác), vừa hé mở cho thính chúng biết rằng: yếu tố quyết định tính chất Thanh văn, Duyên giác hay Bồ tát là nằm ngay trong tâm, trong trí tuệ giải thoát, mà không phải ở ngoài các tướng trạng ngôn ngữ, giáo lý, thời gian, không gian, hình tướng ( Thanh văn, Bồ tát…) mà trí tuệ giải thoát hoàn toàn thì chỉ có một và là Vô ngã (không có ngã Thanh văn, ngã Duyên giác hay ngã Bồ tát).

Sự hé mở đó được Thế Tôn hiển lộ rằng:

“ Các Thầy có biết Tôn giả Phú-lâu-na đây chăng? Ta luôn luôn khen ngợi Tôn giả là người nói Pháp tuyệt giỏi trong hàng những người nói Diệu Pháp. Ta cũng thường tán thán công đức của Ta, giúp Ta tuyên bày Chánh pháp. Tôn giả chỉ rõ con đường cho bốn chúng đệ tử, giảng dạy, làm lợi ích cho họ, và khiến họ vui mừng. Tôn giả giải thích Chánh pháp một cách toàn mỹ, và đem lại lợi ích lớn cho những người cùng Phạm hạnh.

Không có ai khác ngoài Như Lai có thể ca ngợi tài biện luận của Tôn giả. Không phải chỉ hộ trì giáo pháp của Ta, giúp Ta duyên bày giáo pháp!Trong quá khứ, Tôn giả đã từng hộ trì Chánh pháp và đã giúp chín nghìn triệu Đức Phật tuyên bày Chánh pháp. Dưới thời chư Phật ấy, Tôn giả đã là người nói pháp tuyệt hảo nhất trong hành những người nói Pháp. Tôn giả hiểu một cách rõ ràng sự thật của không tính đã được chư Phật dạy, và đã được Bốn vô ngại biện tài. Tôn giả luôn luôn giảng nói Diệu pháp một cách rõ ràng, trong sáng và quyết chắc. Dù Tôn giả đã đắc đại thần thông của chư Bồ tát, Tôn giả vẫn hành Phạm hạnh trong suốt thời gian quá khứ…”

Anh văn:

“ Do you see this Pùrna, the son of Maitrayani? I always praise him, saying that he is the most excellent expounder of the Law. I also praise him for his various merits. He protects my teachings strenuously, and helps Me propagate them, benefits them, and causes them to rejoyce. He explains my right teachings perfectly, and gives great benefits to those who are performing Brahma practices with him. No one except the Tathàgata excels him in eloquence. Do not say that he protects only my teachings and help Me propagate them! In his

previous existence he also protected the right teachings of nine thousand million Buddhas and helped them propagate their teachings. Under those Buddhas also he was the most excellent expunder of the Law. He clearly understand the truth of the void expounded by those Buddhas, and obtained the four kinds of unhindered eloquence. He always expounded the Law clearly and purely, with no doubt-funess. Although he had the supernatural powers of Bodhisattvas, he performed Brahma practies throughout his previous existence…”

(Ibid.p.140 -141)

Các điểm giáo lý đề cập trong phẩm kinh này,đặc biệt từ hai đoạn trích dẫn trên, hầu như có nội dung giống hệt với giáo lý kiết tập ở Nikàya. Chẳng hạn như các điểm:

- Chánh pháp dạy lìa tham trước.

- Giáo lý vô ngã (hữu vi và vô vi đều vô ngã)

- Những lời Thế Tôn khen vai trò diễn giảng của Tôn giả Phú lâu na hệt với khen Tôn giả kiết tập ở Nikàya.

- Không tánh ở đây không khác một li nào với ý nghĩa không tánh của Nikàya (khắp Tương Ưng II,IV; Tiểu Bộ I; kinh Tiểu Không và Đại Không, Trung III).

Lời tán thán trên của Thế Tôn vừa xác nhận sự chứng ngộ Phật trí của Tôn giả, vừa chỉ rõ ý nghĩa có tính cách tạm thời của các thừa (Thanh văn, Duyên giác và Bồ tát), vừa gián tiếp khích lệ thính chúng phá tan mặc cảm trí tuệ yếu kém của mình, thời gian tu tập ngằn ngủi của mình, hình thức Thăng văn của mình. Nhờ đó mà tín tâm sanh, hỷ tâm sanh để thêm duyên lành mở bung trí tuệ giải thoát của tự thân.

b. Năm trăm vị Phật tương lai có cùng danh hiệu Phổ Minh:

- Phổ Minh ( Universal Brightness) là sự sáng phổ quát. Năm trăm vị Phật có cùng một danh hiệu nói lên rằng danh hiệu của Như Lai không nhất thiết dựa vào hạnh tu trước khi chứng ngộ, và quả Phật là quả vị tròn tất cả đức và tuệ, do đó mà chư Phật đều đồng đẳng và đồng đẳng với thật tính của tất cả pháp.

- Năm trăm vị A-la-hán được thọ ký vào giờ phút này lại dâng lời buộc bạch lên Thế Tôn. Chúng ta có thể tự tình khúc số hai của các bậc giác ngộ “ Nhất thừa” của Pháp hoa.

Khúc tự tình này cũng để lại đằng sau ngôn ngữ, và đằng sau sự giác ngộ, một cái gì quá ngậm ngùi, ngậm ngùi nhất trần gian!

Đến hai lần ngậm ngùi thay cho những ai chưa giác ngộ:

* Phật tánh có sẵn trong mình mà chúng ta vẫn chạy đôn chạy đáo tìm cầu giác tánh, tìm cầu Chánh pháp để kéo dài những ngày tháng khổ lụy!

* Sự khám phá lớn nhất, quan trọng nhất và là đối tượng mong chờ của hành giả trong vô lượng kiếp kiếm tìm lại nằm ngay ở chính ta, nơi gần gũi nhất của cuộc sống. Quả hạnh phúc chân thật không phải là một sự tìm kiếm! Đó là viên ngọc ở trong gấu áo! Đó là thực tại tính vô ngã nằm ở khắp nơi! Đó là một sự hoàn toàn không mong ước, không chờ đợi và không chiếm đắc!

Những ảnh dụ trong kinh Pháp hoa, hoặc do Thế Tôn dạy, hoặc do các Tôn giả bộc bạch, thật là kỳ tuyệt! Ảnh dụ đến với chúng ta như những tiếng gầm của sư tử, một trăm lần mạnh hơn tiếng hét của các Thiền sư, đã làm khích động tâm thức chúng ta khiến tâm thức bừng tỉnh.

c. Lời trần bạch của năm trăm Tôn giả giác ngộ “ Nhất thừa” vừa lập ra một chủ trương xiển dương của Pháp hoa là: Mọi chúng sinh đều có Phật tánh, do đó mọi chúng sinh đều có thể giác ngộ ngay trong hiện tại, tại đây, trên cuộc đời

IX. Phẩm thọ ký các vị hữu học và vô học (phẩm thứ chín)

này; vừa chỉ hướng tu tập cho hành giả quay trở về chính mình để nương tựa mình và nương tựa chánh kiến về giải thoát, con đường rời khỏi mọi tham ái, chấp thủ.

IX. PHẨM THỌ KÝ CÁC VỊ HỮU HỌC VÀ VÔ HỌC (phẩm thứ chín)

( The Assurance of future Buddhshood of the Sràvakas who have something more to learn and of the Sràvakas who have nothing more to learn)

1. Tiếp tục thọ ký hàng Thánh hữu học là Thế Tôn tiếp tục mở ra cho thính chúng thấy rõ ràng rằng không phải chỉ các vị đoạn hết lậu hoặc mới được thọ ký, mà hàng Hữu học còn vướng năm thượng phần kiết sử(hữu ái, vô hữu ái, mạn, trạo cử và vô minh) cũng được ghi nhận sẽ thành Phật trong tương lai. Ý nghĩa ghi nhận này đã được ghi lại trong hầu hết kinh điển các bộ phái, qua định nghĩa của Tu-đà-hoàn (quả Thánh thấp nhất) là nhập Thánh lưu (bất thối) đi thẳng về Niết bàn. Bất thối, có nghĩa là nhất định sẽ thành Phật trong tương lai.

Tứ thánh quả Tu-đà-hoàn đã bừng ngộ vô ngã rồi, nên đối với vị này, thời gian lâu xa vô lượng kiếp không còn gây dao động tâm lý nhiều ( bởi thời gian là vô ngã, còn số chỉ có ý nghĩa tạm thời), các

chướng ngại ngăn che giác tính cũng thế, chúng là vô ngã nên có thể bị hủy diệt bất cứ khi nào hành giả giác tỉnh mạnh.

2. Tư tưởng

a. Hàng Bồ tát mới phát tâm, vì chưa rõ truyền thống của giải thoát, băn khoăn chưa thấy Thế Tôn thọ ký cho một vị Bồ tát nào. Thế Tôn kể lại hạnh nguyện Bồ tát của Tôn giả A-nan như là gián tiếp thọ ký hàng Bồ tát trong sự kiện thọ ký Tôn giả. Thế Tôn thực sự không trực tiếp thọ ký một Bồ tát nào. Có lẽ là do hạnh Bồ tát là vô tướng, mà thọ ký là hình thức hữu tướng nên không phù hợp với hạnh nguyện ấy chăng? Huống nữa, Thế Tôn đã nhiều lần dạy: Bồ tát đạo quyết định dẫn đến Phật trí.

b. Qua việc thọ ký Tôn giả A-nan và Tôn giả La-hầu-la, Pháp hoa thêm một lần xác định trí tuệ giải thoát và khả năng giải thoát nói lên bản chất các Thừa, chứ không phải là các hình tướng của hành giả, hay hành tướng của giáo lý. Thí như cùng một giáo lý Thế Tôn dạy mà thính chúng giác ngộ quả vị khác nhau: Có vị chỉ chứng Sơ quả Thánh, có vị đắc A-la-hán, có vị tu đắc Bích chi, cũng có vị vào Bố tát vị.

c. Thọ ký hàng hữu học, Thế Tôn đã thêm một lần khích lệ trực tiếp hàng đệ tử này khỏi hỷ, tín để chóng giác ngộ Phật trí.

X. Phẩm pháp sư (phẩm thứ mười)

Phần mở bày khai, thị, ngộ, nhập Phật tri kiến bằng ngôn ngữ lập nên cảnh thuyết giảng thứ nhất đến hết phần thọ ký là kết thúc. Chúng ta hãy đi vào khảo sát phẩm cuối của phẩm thứ nhất này: phẩm Pháp sư.

X. PHẨM PHÁP SƯ (phẩm thứ mười)

( The Teacher of the Law)

1. Thế Tôn không dừng lại phần thọ ký thành Phật ở hàng Thanh văn, mà mở rộng thọ ký đến hàng Bồ tát và đến cả những người chỉ biết tùy hỷ một lần về việc nghe, nói, đọc, tụng, biên chép, ấn hành Pháp hoa, như Thế Tôn đã hé mở từ phẩm Tựa và phẩm Phương tiện. Thế có nghĩa là Pháp hoa chủ trương mọi chúng sinh đều có trong mình khả năng thành Phật. Phần này Thế Tôn đặc biệt khích lệ cổ vũ, làm cho phấn chấn hàng Nhơn, Thiên… phát khởi Bồ đề tâm cầu quả Phật.

Tinh thần thọ ký này tỏa ngát hương lạc quan của Phật giáo trước cuộc diện sinh tử vô lượng thời gian. Thái độ sống lạc quan ấy càng hiện rõ nét hơn trước một đời sống 100 năm ngắn ngủi của con người.

Như là ngọc quý trong gấu áo của mình, chính kiến về vô ngã là viên ngọc quá của tâm thức giúp con người thanh thản đứng vững trước

Mọi sóng gió vô thường, khổ đau của cuộc đời. Phương chi Phật giáo mới phát sinh ra những tâm hồn “ Nhậm vận thịnh suy vô bố úy, thịnh suy như lộ thảo đầu phô” ( Vạn Hạnh Thiền sư)

2. Tư tưởng

a. Biểu tượng của Bồ tát Dược Vương ( Medecine King): Dược Vương có nghĩa là phương thuốc chúa, phương thuốc thần hiệu nhất để trị tâm bệnh.

Phẩm kinh này Thế Tôn dạy chuyện trực tiếp với Bồ tát Dược Vương có nghĩa là nội dung phẩm kinh là phương thuốc thần diệu nhất để chữa lành tâm bệnh tham, sân, si, chấp thủ các ngã tướng của chúng sinh.

Phương thuốc ấy là gì?

Đó là Diệu pháp liên hoa. Hay gọi đó là pháp “ Nhất thừa”, đó là pháp “ Duyên khởi”, Vô ngã được diễn giảng trong kinh Pháp hoa này.

Hơn nơi nào khác, và hơn phẩm kinh nào khác trong 28 phẩm, phẩm “ Người giảng dạy Pháp hoa” (Pháp sư) này trình bày chi li về sự việc hết lới cac ngợi Pháp hoa đi song song với kỹ thuật giáo dục, khích lệ người đời học hỏi và tu tập theo Pháp hoa.

Lược ý đại để rằng:

- Những ai dù chỉ tùy hỷ Pháp hoa, hoặc đọc, nghe, chép, giảng Pháp hoa dù chỉ một dòng kinh,

- Những ai cung kính đảnh lễ kinh Pháp hoa, cúng dường kinh như là cung kính đảnh lễ chư Phật.

- Những ai giới thiệu người khác nghe Pháp hoa, nhường chỗ cho người khác ngồi nghe, hoặc giảng nói một dòng Pháp hoa, hoặc ấn loát, sao chép Pháp hoa v.v…

- Những ai giảng dạy toàn kinh cho công chúng nghe.

Tất cả những người đó, kinh ghi nhận, là đã gieo trồng nhiều công đức ở hành vạn ức chư Phật, quyết định vị lai sẽ thành Phật. Tất cả những người đó đáng được cung kính, tôn trọng, cúng dường … Tất cả những người đó được xem là các Bố tát xuất hiện ở đời để giới thiệu Pháp hoa, tất cả là sứ giả của Như Lai.

Huống chi là những người học hiểu, giảng nói và thực hành Pháp hoa! Quyết định họ đang tiến gần tuệ giác vô thượng!

Đề cao công đức của những thiện nam tín nữ biên chép, đọc, tụng, giảng nói, tôn kính cúng dường và tu tập pháp hoa như trên là Thế Tôn gây một sự chú ý rất mạnh vào giáo lý “ Nhất thừa” và những quan điểm giáo lý khác chứa đựng trong kinh Pháp hoa này. Đấy là Thế Tôn nhấn mạnh tính thống nhất của giáo lý Phật giáo, nhấn mạnh chủ trương thống nhất giáo lý các bộ phái Phật

giáo, nhấn mạnh giáo lý Tứ đế, Duyên khởi được tu tập theo tinh thần Bồ tát, nhấn mạnh sự tu tập lìa bỏ tham ái, chấp thủ và phát đại từ bi tâm cứu độ chúng sinh.

Lời ca ngợi ấy của kinh có ý nghĩa khoa đại không? Chúng ta thấy rằng những dòng kinh ca ngợi, khích lệ ấy là đúng mực và cần thiết.

Tất cả việc làm hướng về Diệu pháp kể trên đều thể hiện việc nuôi dưỡng và phát triển trí tuệ Vô ngã, mà trí tuệ này lại có công năng trừ diệt hết thảy chổ và giúp vô số chúng sinh trừ tất cả khổ, nên đáng được đánh giá cao nhất. Sự thật bao giờ cũng quý hơn mộng, hơn một nghìn vũ trụ trân bảo của ngã tướng, của ngã tưởng, của mộng mị.

b. Chúng ta hãy chiêm nghiệm một lời dạy tiêu biểu của phẩm kinh này:

“ Bất cứ ai mong cầu tuệ giác của Phật mà nghe hay thấy kinh Diệu pháp liên hoa này, và sau khi người ấy tin hiểu, gìn giữ, phải biết rằng người ấy đang đến gần Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác”.

Anh văn:

“ Anyone who, while he is seeking the enlightenment of the Buddha, sees or hears this Sutra of the Lotus flower of the Wonderful law,

And after hearing it, understands it, by faith and keeps it, know this, will come near Anuttara-Samyak-sambodhi”.

(Ibid.p.161)

Lời dạy trên dạy thẳng vào pháp giải thoát dành cho chư Bồ tát gọi là “ Vô lượng nghĩa”. Vô lượng nghĩa lại phát xuất từ một pháp gọi là “không tướng” (thực tướng). Nghe, hiểu, gìn giữ chính niệm hoa như vậy là nghe, hiểu và gìn giữ chính niệm về “ không tướng” (vô ngã) và còn đường thể nhập “ không tướng”, con đường thể nhập “không tướng” là con đường hành pháp lợi sanh rời xa hết thảy ngã tưởng (gọi là Lục độ Ba-la-mật). Do vì tính cần dập tắt các ngã tưởng hay dập tắt chấp thủ các ngã tướng, mà hành giả đến gần thực tướng ấy, quả là trí tuệ đến gần quả vị Vô thượng Chính đẳng Chánh giác, như kinh Pháp hoa dạy. Đây là sự thật:

c. Tinh thần trí tuệ và thiết thực của Pháp hoa:

Thế Tôn dạy: “ Này Dược Vương! Hãy dựng tháp bảy báu nơi nào diễn nói, đọc, tụng, biên chép kinh Pháp hoa này, ở bất cứ nơi nào có mặt kinh Pháp hoa này! Hãy xây tháp cao, rộng và đẹp đẽ. Người không cần để xá lợi của Ta trong tháp ấy.

Anh văn: “ Medecine King! Erect a stùpa of the seven treasures in any place where this sùtra is

Expounded or read, recited or copied or in any place where a copy of this sùtra exists! The stùpa should be tall, spacious, and adorned. You need not enshrine my sarìras in the stùpa”.

(Ipid.p.160)

Rất nhiều đoạn kinh Pháp hoa nói lên tinh thần giáo lý rất thiết thực và trí tuệ, theo đúng truyền thống kinh tạng Phật giáo.

Đoạn kinh này nghe có vẻ là dạy xây tháp quý để tỏ lòng tôn kính, cúng dường kinh Pháp hoa, nhưng kỳ thực Pháp hoa tế nhị khuyên dạy người đời nên học hỏi, trầm tư và tu tập Chánh pháp hơn là tôn trọng kinh một cách hình thức (dù sự tôn quý kinh là nhân duyên khởi đầu để học hiểu và thực hành kinh), hoặc là tôn kính, đảnh lễ xá lợi Phật. Nói cách khác, hình thức biểu hiện lòng tôn kính Phật, xá lợi Phật, và lòng tôn kính Pháp có ye nghĩa nhất là học hiểu và tu tập giải thoát, hành Bồ tát hạnh.

Đây đích thị là việc làm thiết thực vì sự nghiệp trí tuệ giải thoát của con người.

d. Điều kiện diễn nói kinh Pháp hoa:

Kinh ghi người diễn nói kinh Pháp hoa cho các hội chúng cần hội đủ ba điều kiện:

- Vào thất của Như Lai: Ngôi nhà đại từ bi.

- Khoác y Như Lai: Nhu hòa, nhẫn nhục.

- Ngồi chỗ ngồi của Như Lai: Thấy rõ “ không tánh” (hay không tướng) của tất cả pháp.

Lòng đại từ bi là lòng của một Bồ tát khởi tâm cứu độ chúng sinh. Tính nhu hòa, nhẫn nhục là hạnh của Bồ tát. Nhưng linh hồn của Bồ tát đích thực vẫn là sự liễu hội không tánh.

Thiếu tâm đại từ bi thì Bồ tát hạnh không còn. Thiếu nhu hòa nhẫn nhục thì Bồ tát hạnh khó thực hiện. Thiếu sự liễu hội thực tướng, thì Bồ tát đánh mất bản chất của mình và đánh mất sứ mệnh diễn nói Diệu pháp.

Qua ba điều kiện trên mà một giảng sư Pháp hoa cần có, theo lời dạy của Thế Tôn, kinh Pháp hoa đã xác định rõ ràng Diệu Pháp đúng là không tính của các pháp, là sự liễu tri không tánh đó.

Đây là điểm giáo lý tinh yếu nhất của các bộ phái Phật giáo, mang tính chất rất truyền thống của đạo Phật. Và đây cũng đúng là phương thuốc thần hiệu trị lành vĩnh viễn căn bệnh sinh tử, vô minh. Phương thuốc này kinh Pháp hoa gọi là Bồ tát Dược Vương.

XI. Phẩm Hiện bảo tháp (phầm thứ mười một)

XI. PHẨM HIỆN BẢO THÁP (phẩm thứ mười một)

( The appearance of a stùpa of treasures)

1. Từ phẩm 11 đến phẩm 22 là cảnh thuyết giảng thứ hai của thời kinh Pháp hoa. Cảnh thuyết giảng này, ngoài hội chúng có mặt trong cảnh thuyết giảng đầu, còn có sự tham thính của chư Phật và chư Bồ tát từ mười phương, và sự chứng kiến của Đức Phật Đa Bảo như một chứng nhân của lịch sử thuyết giảng Pháp hoa từ vô lượng kiếp trước cho đến nay.

Phẩm “ Hiện Bảo Tháp” diễn bày đầy hình ảnh và ngôn ngữ biểu tượng. Nội dung giáo lý của phẩm kinh chỉ được nhận biết rõ ràng qua các biểu tượng ấy. Nay với khung cảnh mới, Thế Tôn đã tiếp chỉ bày khai, thị, ngộ, nhập qua một phương thức khác: Đức Thế Tôn để thực tại tự nói lên sự thật hơn là các lời lẽ của Thế Tôn.

2. Tư tưởng

a. Tháp Đa Bảo và Thế Tôn Ba Bảo: (Many Treasures)

Đức Đa Bảo, theo hạnh nguyện, đã cùng tháp Đa Bảo xuất hiện trước hội chúng của Đức Thích Tôn để tán dương Diệu pháp và Đức Thích Tôn.

Tháp Đa Bảo: là biểu tượng cho nguồn tâm giải thoát. Nguồn tâm chứa vô lượng tâm giải thoát của Giới, Định, Tuệ và Tứ vô lượng tâm ( đại từ, bi, hỷ, xả) gọi là đa bảo. Đức Phật Đa Bảo, vị Phật từ vô lượng vô biên kiếp xa xưa, làm chứng nhân của chân lý, giữ gìn Diệu pháp trong pháp giới này, là biểu tượng của Phật tính, Pháp giới tính của chúng sinh.

Tháp báu từ lòng đất vọt ra và trú giữa hư không: Chư Tổ sư thường ví tâm như đất và gọi là tâm trưởng dưỡng vô lượng đức; như đất chứa vô lượng của cải trong lòng nó, tâm chứa tất cả tâm và tuệ giải thoát, như đất, tính vốn bền, bất động nhẫn chịu mọi ngã tướng (các thứ sạch, dơ, lửa, nước v.v…). Cũng thế, tâm bền bỉ, bất động nhẫn chịu mọi vô thường, sinh diệt, như đất bình đẳng trước mọi tướng, tâm cũng có tính bình đẳng ấy…

Tháp Đa Bảo từ lòng đất vọt ra nói lên rằng Phật trí có mặt trong tâm chúng sinh, từ tâm mà hiện. Người tìm cầu Phật trí phải quay về chính mình, chính tâm mình, mà không tìm cầu ở bên ngoài.

Tháp báu trú giữa hư không xác định thêm rằng: Tâm người, chúng sinh đầy cả ngã tưởng, nhưng cũng có mặt thường xuyên thật tướng

Không tướng. Tháp báu có Đức Đa Bảo trú là ý nghĩa trú ở không tướng của tâm, trú ở chánh niệm vô ngã, ở ngoài các ngã tưởng.

Đức Thích Tôn và đức Đa Bảo tuy thị hiện ra hai, nhưng thật sự chỉ là một, là nguồn thác trí duy nhất của tâm. Đức Đa Bảo là bản giác, chân thật tướng, Đức Thích Tôn là thỉ giác là vị chứng ngộ chân thật tướng, chứng nhập chân thật tướng.

Thế Tôn Đa Bảo xuất hiện trước hội chúng của Thế Tôn, với vô lượng chư Phật và chư Bồ tát, để tán dương Đức Thích Tôn và Diệu pháp mà Đức Thích Tôn vừa giảng dạy, đang giảng dạy, như là một sự xác chứng cao vời để thiết lập niềm tin vững chắc vào Diệu pháp cho những vị trong hội chúng yếu kém trí tuệ và cho chúng sinh về sau.

Điểm tâm lý quan trọng này đã được Thế Tôn vận dụng trong suốt thời kinh Pháp hoa. Nhờ lòng tin khởi mà hân hoan khởi, nhờ hân hoan khởi mà hỷ lạc khởi, hỷ lạc khởi thì các nghi tâm diệt, nhờ đó mà thính chúng dễ liễu hội Diệu pháp. Đây là một lối vận dụng kỹ thuật tâm lý giáo dục tuyệt vời. Như chúng ta vừa thấy, thời kinh trôi chảy đến phẩm thứ mười như là Diệu pháp chảy qua mười phẩm kinh đã

Chở đi chư vị Thanh văn trí tuệ đầy đủ Giới, Định, Tuệ với Phật trí. Giờ đây ( từ phẩm 11) phần thính chúng còn lại trí tuệ yếu kém hơn cần được Đức Thích Tôn tiếp tục mở bày “ Nhất thừa” với một kỹ thuật mở bày khác hơn: Ngài vận dụng “sự”, hình ảnh, sự thực của chính các pháp nhiều hơn là ngôn ngữ. Hình thức mở bày này sẽ đánh mạnh và sâu hơn vào tâm thức của thính chúng còn lại để có thể khơi dậy sự tin hiểu nghĩa “ Nhất thừa”. Cảnh thuyết giảng thứ hai, này tiếp diễn đến phẩm kinh 22.

b. Âm thanh vang dội của cửa pháp Đa Bảo:

Để mở cửa tháp Đa Bảo, Đức Thích Tôn thu hồi về tất cả hóa thân Phật: Đây là biểu tượng sống động, rằng phải bằng thiền định sâu nhất mới có đủ nhân duyên ( hay sức mạnh của tâm thức) để mở ra khỏi tâm thức nguồn đại tuệ (Phật trí).

Âm thanh lớn vang dội khi cửa tháp mở là biểu tượng của sự bùng vỡ của tâm thức, chiếu rọi trí tuệ vô ngã, làm sụp đổ tất cả vọng tưởng.

c. Đức Đa Bảo toàn thân không rã và phân hai tòa ngồi …

Hình ảnh thân Thế Tôn Đa Bảo không rã là biểu tượng cho Phật trí (chân tâm) là vô minh diệt, là chân thường.

Bấy giờ Đức Đa Bảo xuất hiện với thân tướng trang nghiêm của Như Lai, phân hai tòa ngồi và thỉnh mời Đức Thích Tôn cùng ngồi. Hình ảnh này nói lên ý nghĩa bản giác (được tượng trưng đức Đa Bảo) và thỉ giác ( Đức Thích Tôn) là một, đồng đẳng; quá khứ và hiện tại là một, đồng đẳng.

Đức Đa Bảo còn được hiển như là đối tượng tôn thờ của hàng tu tập theo Tín căn, tôn thờ xá lợi Phật; Đức Thích Tôn thì biểu thị cho đối tượng quy hướng của hàng tu tập Tuệ căn. Và như thế, tại đây Pháp hoa diễn bày sự thật hàng Tín căn và Tuệ căn đều vào Phật trí đồng đẳng – Hình ảnh biểu tượng này rất đáng được chú ý, bởi vì trong khoảng thời gian phát triển bộ phái chủ trương tín ngưỡng tôn thờ xá lợi Phật và phái chủ trương tôn thờ kinh Kim cang (trí bát nhã).

Hình ảnh hai Đấng Như Lai ngồi chung tòa trong bảo tháp ở giữa hư không đã xiển dương rõ ràng giáo nghĩa “ Nhất thừa”, đó là sự thật “ không tướng” và trí tuệ thể nhập “ không tướng” của Pháp hoa.

d. Toàn bộ thính chúng được đưa lên trụ giữa hư không:

Sau khi hai Đấng Như Lai vừa ngồi chung tòa, thì liền có một sự kiện khác thường xảy ra:

toàn bộ thính chúng được đưa lên trụ giữa hư không. Đây là ý nghĩa khi sự thật “ Nhất thừa” biểu hiện, thì thật tướng “ không tướng” hiển bày (hư không biểu trưng cho “không tướng”) khắp tất cả pháp, do đó toàn thể hội chúng tự tại trú giữa hư không.

Sự kiện Đức Thích Tôn đưa toàn thể thính chúng lên trụ giữa hư không như thế còn hiển bày một khía cạnh khác của thật nghĩa: Sự và lý đều vô ngã nên sự và lý viên thông. Ở mặt lý, vì là “không tướng” nên không vướng ngại, thì ở mặt sự cũng thế, khi hàng giả đắc được trí tuệ vô ngã thì sự kiện “ sự vô ngã” sẽ xảy đến với hành giả như thính chúng ngồi lơ lửng giữa hư không vậy, bởi vì tự bản chất của “ sự” là như thế.

e. Mười phương hiện về Linh Thứu:

Sự kiện mười phương chư Phật đang cùng giảng dạy Diệu pháp cho hàng Bồ tát mà kinh gọi là các hóa Phật được Đức Thích Tôn thu nhiếp về trước khi mở cửa tháp Đa Bảo là sự kiện diễn bày thật tính, thật tướng của các pháp: “ Một” là mười phương và mười phương là “một” và là vô ngã (không tướng).

Sự diễn bày này rất “sự” và rất thực, giúp Chính chúng thấy thẳng sự vật, có điều kiện để bước ra khỏi vùng trói buộc của các ngã tưởng tế nhị.

g. Hiện tượng cõi đời chuyển thành Tịnh độ:

Khi mà mười phương hóa Phật và chư Bồ tát quyết định tụ về Linh Thứu ra mắt Đức Thích Tôn thì liền khi ấy cõi thế gian bỗng chuyển thành Cực lạc, với thế đất, thế nước, địa hình hệt của cõi nước Đức Di Đà. Đây là sự diễn bày thật tướng hay thật trí vô ngã xuất hiện thì tất cả pháp giới trờ thành cõi nước Cực lạc, Niết bàn.

Hình ảnh này của Pháp hoa thật là tuyệt thú! Vừa nói lên sự thật tâm tịnh (có mặt trí tuệ vô ngã) thì độ tịnh, vấn đề là chuyển hóa tâm thức từ các vọng tưởng thành chính tưởng vô ngã, khi tâm thức sạch bóng ngã tưởng thì Ta bà chính là Cực lạc, bởi vì khi ấy các khái niệm sạch, dơ v.v… không còn. Thoát ly khỏi hết thảy ngã tưởng sạch, dơ v.v… thì gọi là thân tịnh; thoát ly khỏi các tưởng đối đãi sinh, diệt thì gọi là chơn thường; thoát ly khỏi các tưởng về ngã và về vô ngã thì gọi là chơn ngã; và thoát ly khỏi các tưởng về khổ, lạc, thì gọi là chơn lạc. Và đây chính là Niết bàn.

Tinh thần giáo lý đó rất là người, rất là thiết thực, rất là diệu hữu và rất là trí tuệ!

Hình ảnh đó vừa tế nhị chuyển kiến thủ của những người theo tông Tịnh độ (hay tông tôn

thờ xá lợi) và của những người tôn thờ kinh Kim cương Bát nhã đương thời (đang tranh chấp) thành chính kiến về “ Nhất thừa”, rằng: chính kiến ở đây là không bài bác; không tranh chấp, thị phi; Tịnh độ ở đây chính là Ta bà của tâm rời khỏi chấp thủ các ngã tướng.

Trọn phẩm kinh này là nói tiếng nói của “ Nhất thừa” và là tiếng nói thống nhất các quan điểm dị biệt về giáo lý Phật giáo của đương thời.

Chúng tôi thiết nghĩ nét giáo lý “ Nhất thừa” này và thái độ nhận thức tu tập này của Pháp hoa đã đặt Pháp hoa vào vị trí “ vua của các pháp” (vua của các kinh). Chỉ có những nét giáo lý này nổi bật lên hẳn giữa những nét giáo lý đương thời khác, là thích đáng với danh nghĩa “ Pháp vương”

h. Lời thăm viếng: “ Ít bệnh, ít não, chúng sinh dễ độ…?”

Đây là lời thăm hỏi có tính truyền thống của chư Phật, đã được kiết tập trong nhiều kinh Nikàya và A hàm.

i. Lời hỏi của Đức Thích Tôn hướng vào thính chúng vọng từ bảo tháp:

“ Ai sẽ tuyên thuyết Diệu pháp liên hoa ở cõi Ta bà này?” Nay đúng là lúc diễn nói!

Anh văn:" Who will expound the Sùtra of the Lotus flower of the Wonderful Law in this Sahà world? Now is the time to do this!”

(Ibid.p.170)

Sau câu hỏi này là Thế Tôn cho biết Thế Tôn sắp nhập Niết bàn. Câu hỏi nói lên rõ ràng thời kinh Pháp hoa có thể kết thúc ngang đây, đã trình bày đủ khai, thị, ngộ, nhập Phật tri chi kiến. Sự kiện tháp Đa Bảo vào thời điểm này cũng thế: Thế Tôn Đa Bảo đến vào cuối phẩm kinh thứ mười để xác nhận những gì Đức Thích Tôn dạy về Diệu pháp là chân thật, là sự thật của ba đời ( quá khứ, hiện tại và vị lai). Nhưng cũng tựa như kinh Kim Cương, sau khi đặt tên kinh, Thế Tôn còn dạy tiếp thêm một phần nữa vì thính chúng còn nhiều người chưa giác ngộ, tại đây Thế Tôn vẫn còn diễn bày về khai, thị, ngộ, nhập tri kiến Phật cho đến phẩm 28.

Câu hỏi trên vừa nói thêm rằng: Những gì cần giới thiệu về Diệu pháp, Thế Tôn đã dạy đủ. Chân lý là thế! Sự thật tối hậu, “ Nhất thừa” là thế! Cảnh giới chân thật là “ không tính” hay “không tướng”! Giờ đây chư Tôn giả đã sẵn sàng lên đường hành Bồ tát đạo đi đến thể nhập Phật trí chưa? Những ai? – Thế Tôn đã rõ biết tất cả.

k. Bồ tát Đại Nhạo Thuyết ( Bodhivattva of Great Elouquence):

Thế Tôn sẽ nhập Niết bàn sau thời giảng kinh Pháp Hoa này, vì vậy sai khi Thế Tôn nhập diệt, Thế Tôn muốn có nhiều sứ giả Như Lai tiếp tục diễn giảng Diệu pháp ở giữa đời này, trong cõi Ta bà này. Hiện Ngài đang chuẩn bị thêm một số hành trang cho đoàn Như Lai sứ giả lên đường độ sinh, nên tại đây Ngài dạy chuyện với Bồ tát Đại Nhạo Thuyết.

Đại Nhạo Thuyết, còn gọi là Đại Lạc Thuyết, là tên của một khả năng biệt tài trong “ Bốn biện tài vô ngại giải” ( từ vô ngại, nghĩa vô ngại, pháp vô ngại, và biện tài vô ngại giải-còn gọi là nhạo thuyết biện tài).

Khả năng đại nhạo thuyết là khả năng trình bày giáo lý rõ ràng, minh bạch với kỹ thuật trình thiện xảo khiến người nghe vui nghe và hân hoan nghe.

Từ phẩm Tựa đến phẩm 11 này, nếu dựa vào nội dung giáo lý được chuyên chở qua những dòng kinh mà xét, thật sự đã bao gồm đủ phần Tích môn và Bản môn (theo phân đoạn kinh của Pháp sư Trí khải), đủ lý và sự, vào đủ bốn phần khai, thị, ngộ, nhập chi tri kiến rồi.