Đại Tập 166 · Bộ Chư Tông VI · Số 1888–1910

Số 1894- Thích Môn Chương Phục Nghi

LINH SƠN PHÁP BẢO ĐẠI TẠNG KINH

TẬP 166

THÍCH MÔN CHƯƠNG

PHỤC NGHI

SỐ 1894

HỘI VĂN HÓA GIÁO DỤC

LINH SƠN ĐÀI BẮC XUẤT BẢN

SỐ 1894

GIẢI THÍCH MÔN CHƯƠNG PHỤC NGHI

LỜI TỰA

Pháp thân vô tướng, Lô-xá-na ngự các trân phục mà hợp tác căn cơ Ba thừa, ứng cơ đời trước. Như lai tự lấy thân trượng sáu mà mặc y Tăng-già-lê bằng vải thô. Người học Phật không ai chẳng vâng theo. Đến khi kiêu đại luận bàn tâm tánh, nghi tướng sơ sót thì tệ-ma thừa dịp mà phá rối Thánh chế. Đó là mùa Đông thì mặc lụa dầy ấm, mùa Hạ thì mặc lụa mỏng mát. Các thứ xa xỉ đều chẳng nên làm. Chẳng biết áo tơ tằm Như lai cấm, xuất phát từ tâm từ để làm ruộng phước cho đời, chữ để thoát nạn cướp đoạt, phụ thức cao lưu không gì bằng tâm đau xót đứng đầu. Do đó Nam Sơn Chương Phục Nghi được soạn ra thì khiến người có chí biết cách mà làm, há là việc nhỏ. Đủ lắm thay. Song sách này tuy còn mà đời sau giảng thì rất ít sao ở trong hưng phế của Thánh chế mà buộc thời vận. Ở thời tượng quí tà ma rất mạnh, thì người biết cũng tùy chúng, do đó tuy phế mà cũng hưng. Cho đến thời đấu tranh kiên cố thì kẻ tầm thường đều biết mà thôi. Do đó để cứu đời, Đại sĩ nói thẳng ý chỉ Phật tánh thường trụ để tiếp nối tuệ mạng, sau lại giúp luật nghi cứu chỗ gấp. Thí như thấy người đói lạnh thì trước phải cho ăn, sau mới cho mặc. Đó là vì hộ pháp mà cho cùng hòa quang. Nhiều người chẳng thấy ý của Đại sĩ, sau một bữa ăn sắp bị chết lạnh nên Thánh chế do đó chẳng thể hưng. Bèn tỉnh ngộ Tỳ-kheo ta, muốn khắc in Chương Phục Nghi để truyền rộng ở đời và cùng ứng pháp ghi sách mình. Lại xin lời tôi nói để ở đầu quyển, tôi ngạc nhiên bảo rằng: Tỳ-kheo dù chẳng ra gì cũng là đệ tử Phật, muốn chẳng vì người mà bỏ lời ư? Than ôi lời tôi ai theo, song tôi cũng có chỗ nghe, chỗ nghe không phải lời tôi, làm sao từ chối được, bèn soạn lời tựa.

Niên hiệu Khoan Văn năm thứ năm, mùa Đông năm Ất Tỵ.

Thảo Sơn Tang Môn, Bất Khả Tư Nghị kính đề.

THÍCH MÔN CHƯƠNG PHỤC NGHI

Sa-môn Thích Đạo Tuyên ở Thần Châu soạn.

Có Sa-môn Hán Âm bảo ở Khai Sĩ Thái Sơn nói: Kẻ hèn này nghe rằng phàm đạo Từ Tế xưa nay đã từng thấy rộng làm ở mọi nơi do xưa nay đồng kính ngưỡng. Há không phải là nhân dục thành hóa thì che trùm cả lượng nghi. Nhiếp ngự khai nghiệp thì tuệ thấm vượt cả ba đại, chắc chắn phải rộng lớn hiển bày ở tánh mạng, bốn loài sơ giải tinh linh, hợp từ bi ở chín hữu. Nếu thấy các Sa-môn oai dung tôn quí, ngôn hạnh khác thường. Chê bước lên kỳ vực mà trách trọng nạp ẩn hầu. Tằm tơ che mình không thêu dệt hóa thì không do đâu mà buông lung tâm loài côn trùng, mềm mỏng kính tạ, không mềm mỏng thì không do đâu để an nỗi lo việc áo cơm, không biết thẹn đã mất đức ở Nho tông, hạt giống Thánh sớm mất, chắc chắn chôn đạo ở huyền phủ. Ấy thì chuyên môn dạy tịnh, uổng bày nghi dạy bảo vâng theo rất ít, vọng bày ước chê, e rằng chánh pháp suy đồi trọn một ngàn sáu trăm (1600) năm. Vội đem chỗ nghi mà xin chỉ rõ cho Khai Sĩ nói: Từ khi Đấng Pháp vương thấy lợi nhiều bèn mở bày đạo từ bi bác ái, thật bến bờ ở phẩm vựng. Cõi Dục loạn thiện còn gồm cứu làm lời nói đầu. Sắc có tịnh duyên cũng bốn hoằng dẫn đầu, huống chi đạo vượt âu vũ, đức vượt ràng buộc. Chẳng phải an nhẫn ở bất nhân, đâu dung tình giết chóc, có thể đoán biết. Khanh chẳng nghe ư, lại vì khai dẫn, ăn thịt và mặc áo tơ tằm tùy cơ khai chế, tổn sinh và hại mạng mong sớm chấm dứt. Thế mới biết nghĩa cử thích hóa khéo vì đạt tánh làm công để lược nhiếp dụng, đều qui giúp lý làm mục đích. Chỉ vì thuần nguyên cửu tạ, gió nhiều chẳng dừng, bèn khiến Ca-sa có bằng chứng đổi trắng, Sa-môn dứt nẻo sưu huyền, chống gối mãi lo ấy sao nói đủ. Sa-môn nói: Kẻ hèn này vốn là Hán âm ở ngoài Kinh đô, mong được vui thừa, mong nhìn dấu vết. Mỗi khi khi biến đổi áo tục làm Sa môn vào đạo, chỗ vắng nghĩ suy làm nguyên chỉ cho cây ra đời, đến lụy áo cơm đã bỏ lâu ở tục trần, buộc ràng kiến ải chưa mở toang ở bụng dạ. Do đó chẳng xa ngàn dặm hỏi đạo ba lần, đến chỉ tốc nay lại càng thành mới. Huống mong luận khác bạc thí rộng mở đao mầu, nhiều khiến nghi hình có chứng cứ, đuốc pháp

chiếu sáng, luôn lại chiếu sáng nơi sâu kín, phong của đạo thọ vượt xa. Tôi lại dạy rằng: Đạo hưng thịnh xuống đất nầy, nhất yên. Lý thì rộng phân ở thanh tâm, sự thì hiển tướng tốt ở có hình. Vì chánh đạo mầu nhiệm, nhiều kiếp chưa thể thấy. Linh dận sáng tỏ, hàm thức ở đây mà du ngưỡng. Thế mới biết vườn Nai mới mở, cây hạc cuối cùng, mở ra khuôn phép độ đời, nêu bày dấu vết rạng rỡ, cạo đầu nhuộm áo khác lạ, đổi tập tục sinh thường. Nghi lượng cứ ắt kín cầu ở xem xét. Lại bốn hòm tám Tạng khó dùng bị nhục, một tập ba y đâu cho chẳng hiểu. Đã là việc thường của nhà Phật không thời nào chẳng trải, nghĩa chẳng dối còn, sự hợp chân giáo, nên khiến trụ trong pháp môn. Chỉ nương công đức của hình phục, sinh ra ba Thánh, gồm nghiệp tu của Tổ trước, nay lược vì ông lập mười thiên, tùy thiên mà tổ chức trình bày. 1/ Thiên Chế Ý Thích Danh, 2/ Thiên Lập Thể Bạt-tục, 3/ Thiên Thắng Đức Vĩnh Viễn, 4/ Thiên Pháp Sắc Quang Tục, 5/ Thiên Tài Chế Ứng Pháp, 6/ Thiên Phương Lượng Tràng Tướng, 7/ Thiên Đơn Phức Hữu Cứ, 8/ Thiên Phùng Chế Tài Thành, 9/ Thiên Bổ Hoán Thành giáo, 10/ Thiên Gia Pháp Hành Hộ.

1. Ý chế và giải thích tên:

Sắc phục dễ cảm người là việc gốc. Chỗ về của đạo pháp mở hóa đầu nguồn. Cho nên đấng Từ phụ vượt thành vào rừng. Gặp một thợ săn mặc áo ca-sa, bèn cởi áo báu đổi Tăng-già-lê vải thô mặc vào mà thành Chánh Giác, sau đó khai hóa. Hoặc tự hoặc tha sáng nhiễm huyền cương trước mặc áo này. Cho nên Phật gọi Thiện lai, áo tục đổi thành pháp y, tám việc tùy thân như Thiện Kiến nói: Yết-ma thọ, trước lập hình đồng chánh nghi. Cho nên luật nói: Ông ấy cạo tóc nhuộm áo đồng với người xuất gia, đây là chứng cứ. Vì sao? Vì do không đổi áo quần thì không lấy gì làm sáng nghi. Nếu không khác tục thì không lấy gì để hiển sáng đạo. Tóm lại, đều là thuyền bè thoát biển khổ, thêm thang của sự sống. Cho nên Kinh Hiền Ngu chép: Mặc pháp y nầy (sẽ) mau giải thoát sinh tử. Cho nên Phạm Vương bố hóa tồn sinh mà lập vận thông. Thích Tôn để lại khuôn phép quên ngã mà bỏ tội phước, khuynh năm trụ ở tâm trần, bài hai chết ở trong ngoài. Cho nên biết, hiến nữ một vạch bày nhiều kiếp mà y thoát được. Thú Vương vừa thấy chịu đựng khổ chết mà biết qui tâm, thật chẳng luống dối. Hỏi: Đã biết chế ý, chẳng biết tên gì? Đáp: Tìm ở Tây Phạm cho đến Đông Hoa, âm nghĩa trái vượt. Thánh chủng và phàm tập lý dứt danh ngôn. Cho nên Luận Tát-bà-đa chép: Như lai lập ba tên này khác với ngoại đạo. Ba tên

này phát từ miệng Phật, không phải kẻ thấy cạn hẹp bày ra, cũng như lời chú của Tổ chẳng dịch. Hoặc vì tên gồm nhiều nghĩa nên theo gốc chẳng dịch. Từ khi đạo đến Đông Hoa, kinh luật truyền gọi là ca sa, gọi chung là pháp phục. Nhưng ca-sa là chỉ sắc y, tức như kinh nói y hoại sắc. Sắc Thánh khác tục, có mắt đồng biết, biết những y nào, chỉ thấy sắc nó thì chỉ sắc này là y ca-sa. Trong luật nói chỗ hiển vi gá vào hình y, cho nên luật Thập Tụng xem là phu cụ, tức là đồng với chiếu. Luật Tứ Phần xem là ngọa cụ, tức là đồng với loại mền. Như Ni-sư-đàn vốn chỉ là vật của các vị tăng Ấn-độ ngồi, như đồ trải ngồi thì chánh dịch là tọa cụ. Còn y phục vẫn mê chớ luyện. Nhưng trong kinh luật chỉ gọi Tăng-già-lê thì chưa từng có pháp. Vì sao? Vì tên ngoài đạo tục đây không có gì so sánh, hình như cái mền nên gọi là ngọa cụ. Thầy tìm tên y tên lấy nghĩa mà giải thích rằng: Ngọa cụ bằng giạ, v.v... phải gia Yết-ma mà thọ và xả. Luận nói năm lỗi là chánh ở người. Cho nên Tátbà-đa nói ngọa cụ tên ba y. Tức luật Tăng-kỳ nói: Tỳ-kheo già bệnh giữ mền (chiên) Tăng-già-lê, theo Tăng xin pháp tức là nghĩa ấy, sao dùng Yết-ma mà gia vào mền chiếu ư? Nếu có nghe trước nhưng chưa làm việc ấy thì chẳng luống dối. Nay lấy nghĩa mà y cứ thì phải đặt tên. Cho nên văn nói: Trong không danh tướng mượn danh tướng mà nói. Như luật gọi là điều phục y. Cho nên văn nói kiết sử đã điều phục thì phải mặc ca-sa. Như trong kinh nói trong khởi tâm sân, ngoài mặc áo ca sa thì đều diệt mất. Hoặc kinh nói: Pháp y ứng khí tức là người theo đạo mặc thì gọi là pháp y, đựng đồ cúng dường thì gọi là ứng khí. Nghĩ kỹ về tên nghe nói quán hạnh thì chẳng uổng lập ra. Còn các tên khác đủ như trong Sớ Sao chép. Hỏi: Như Kinh Đại Tập nói: Tuy cạo bỏ râu tóc mà không bỏ kiết sử, mặc áo nhuộm mà tậm không lìa nhiễm thì đó tức là loạn lấy bỏ, làm sao phân? Đáp: Chớ mê tên nó, phải lấy ý xa. Nhiễm nghĩa là làm hoại sắc tục, tức nhiễm là sắc tiêu biểu. Cho nên biết, hai cái cứ vào đạo mà bỏ tục. Cho nên trong luật nói: Vì sắc áo ca sa nhuộm đủ năm mầu chính, đó là sắc đúng pháp.

2. Lập thể bạt tục:

Hỏi: Xuất gia y cứ vào đạo, chưa giúp bình phục cho nên văn nói: Cõi có thân để cứu nạn khổ lạnh do đó phải có mười thứ phấn y, xa nguồn gốc Thánh, ngoài nạp y ra đều được tiện dụng, y theo đó mà tu tâm đủ để độ đời. Còn kinh luật dạy bốn tà, năm tà, Hiền Thánh đã dạy phải ít muốn biết đủ, đến nỗi khiến có chương dứt đường nhờ đạo, nghi cúi ngước khoa cấm, hình thần tệ ở lưới trời, thọ trì trái chánh pháp làm

sao thông quyết hội thú để đạt được? Đáp: Bậc Chí Thánh lập giáo tùy giáo mà nhiếp tu, phải quấy lợi ích đều thông suốt. Phàm đạo ở tại thanh tâm không che lấp nghĩa. Như đời di không có trệ ngại người nay hành đạo, hai phần sự lý nói sự thì thói quen chưa mất, tìm lý thì thể chân tâm nương gá. Đây thì cưỡng phân hai đế có phàm Thánh khác nhau. Cho nên nêu hai nghi thường không lấy bỏ, đến nỗi khiến ở y mà biết vừa đủ, cốt ở không lỗi. Sự thanh tâm vào đạo. Cho nên mười thứ y di khí, tình đời đã bỏ, áo ba Thánh không nhàm chán. Chỗ về của đạo nghi xem việc không lo khác tục, hợp lý có dụng giúp thần. Đây thì hai Đế Ấp Chước, mượn có không mà nhiếp tu, qui về bốn y, tin không thẹn với lưu phạm, cho nên có trì phấn y ấy, đến ao hồ xa mà giặt giũ, các vị trời thích giải thoát lấy nước dơ để tắm gội, đều dùng tài tịnh mà tâm thanh, chẳng dùng dâu dơ mà lụy đạo, và được chung ngoại đạo cầm mền đến giặt. Các vị trời xa ngăn “chớ làm dơ nước ta”. Bảo rằng: Tà tâm cảm lợi phàm Thánh kiêng kỵ. Lấy văn này làm chứng cho nên biết đạo ở thanh tâm, chẳng dối lập. Cho nên biết, khi cầu tài, đúng như pháp mà nhận chứa. Chẳng hãm hình khoa, trong chẳng thẹn với giới thần, ngoài không thẹn với phụ tục khả, đâu được gập ghềnh cõi dục đời hằng tập, Ta-bà ác cầu đa cầu táng mạng ư? Sống thì làm giặc của Phật chết thì làm tù quỉ. Cạo tóc nhuộm áo Phật là thầy, thầy dạy chống mà không theo, tốn sức lập bày, thì có thể suy ra (bị đọa) ba đường. Chẳng nghĩ thân nầy có bốn núi ép bức. Cho nên văn chép: Khi chết thì ôm lo sợ, tức là kẻ nầy khóc gì con bọ ngựa chống xe trí dũng. Chẳng nghe kinh luận dạy hay sao? Áo thịt áo sắt tùy cảm mà đến, chịu khổ chịu nóng chẳng thể nói. Một đời hình thể gởi ở rảnh rang, linh thần nhiều đời phiền ở đạo nghiệp, mặc tình đi mãi không biết đâu trở về nguồn, chắc phải bỏ đi thói quen xưa, vâng theo lời Thánh dạy, ngoài không phạm hiến chương trong có hợp với thanh đãng, thuộc Hoài Quan này thì còn cầu gì. Hỏi: Trên nêu cầu có phương thì lý sự đều được. Song cầu may có vải trơn, có lụa thêu vẽ, hoặc chiên giạ (mền nhiều lớp) mà mặc lông bông mà dùng chằm vá trăm mảnh. Nghe các người kiệm ước ăn rau cỏ mặc lá cây, riêng giúp sơn chúng, móng là đã lầm, xin vui nói yếu. Đáp rằng: Năm chúng xuất tục phải theo bốn y, Thánh có nghi thì không lo phàm, mở cứu hình khổ ý ở tâm Thánh, sự chẳng được rồi nên bỏ giống Thánh. Mà chánh luật ngăn cản, từ bi là việc đầu được mà sinh não ắt chẳng dung nạp. Cho nên ăn thịt mặc áo tằm là phương chưa khác, hại mạng chết yểu sự đều một lý. Luộc kén giết Ngài đau không chịu nổi, nấu nướng chiên xáo thành nghiệp ác tàn khốc. Kẻ lưới cá cho

cá, trồng dâu kéo tơ, mượn tay không khác thì phân công mà đến cũng không khác. Ấy là vì chí Thánh ân cần xét ác báo khó mất, kinh luật đều nêu đủ cả hai thứ phải bỏ hết. Cho nên Niết-bàn Tượng dịch, Lănggià Đại vân nói lên hành từ, tuyên nói dứt giết. Giết hại là đứng đầu về tạo tội, thế tục còn cấm, đâu lại có ở đạo tông mà cho làm việc ấy. Nói dạy dẫn dắt ắt dạy nhân từ, áo mặc vào thân trước dùng tơ lụa, tơ lụa đã thành không giết chẳng nên, việc ấy sao chẳng nghĩ, không phạm thì không do đâu (tự xử) nhân mày nắm việc thật đáng thương. Ấy là xứ vì Chấn Đán tiếp giáo đầy đủ đã từ lâu cấm rượu thịt chẳng dùng tơ tằm, không thành giáo thì chẳng y cứ, lỗi ở mê văn, hoặc nếu chẳng mê văn thì do ưa thích mà không bỏ, cho nên trong luật nói đến nhà nuôi tằm xin tơ làm thành ngọa cụ, bị tục chê trách gọi là sát sinh. Do đó Phật chế giới chẳng cho mặc. Nếu đã thành rồi thì cắt ra mà nhét vào vách. Đây là dạy bỏ hẳn, cần phải đoạn dứt. Như trong luật nói dùng trùng uống trùng khác đường đồng chế, tằm hoang tằm nuôi phân duyên chung ước, hoặc thuần hoặc tạp đều phạm bộ thiên, mình làm thành người khác làm thành, đều chặt bằm nát hết. Nay tăng mê tên mà làm chẳng phải pháp phục nên chẳng làm, như chánh danh trên tưởng không lầm. Cho nên luận Tăng-kỳ chép: Kiêu xa chăng, tơ từ miệng tằm việc đồng ở luật Tứ Phần. Luật Ngũ Phần chẳng cho mặc. Nếu được y tài thì ngang dọc đều vải, trong đó xỏ ngang một sợi tơ cũng phải dứt bỏ. Luật Tátbà-đa chép: Nước ngoài dùng bông may áo có hai thứ, hoặc xé nhỏ ra đúng như pháp làm mền (chiên) hoặc kéo sợi ngang dọc như lông trừu, đều chẳng cho. Từ xưa các Sư chẳng nghĩ ý giáo. Nếu là xưa mê bảo là ngọa cụ, là đạo phẩm giết hại mà được còn khiến bầm nát rồi bỏ, làm sao có tướng đạo phục từ nhẫn. Do giết hại mà được, lại cho thọ trì. Thế nên biết thọ trì pháp Thánh chẳng tịnh thì không làm, dối mà truyền thì thật trái với bản ý. Cho nên Đại Đường ở ngoài biên giới, bãi biển. Đại Hạ các phiên, có chỗ Phật pháp, chỗ mặc đạo phục đều dùng vải bông không dùng tơ tằm, tức là thật chứng. Cõi này Tề Ngụy các danh tăng, y phục cao quý của Chu Tùy, đại y đều dùng vải cả, tuy chưa dạy rõ nhưng ngầm cho đồng văn. Há chẳng phải vì lòng trắc ẩn nên pháp y phải đúng pháp. Vậy Như tục thường quen lấy vải làm áo lót, cả nước đồng theo chẳng thể khác. Cho nên, Đại luận nêu Tăng-già-lê vải thô, là nói Đạo pháp Phật xưa nêu ra có Thánh tiêu, gọi là Thánh Chủng. Ấy vì Đại Thánh y mà mặc, coi là phép tắc đời sau. Luận Ngũ phần nói y bát cũng đồng ở đây. Thế nên biết pháp y ứng khí chẳng phải phàm làm ra, Phật chẳng ra đời thì không có. Cho nên kẻ sáng suốt vâng theo chớ

trái vì có chứng cứ. Kinh Tạp A-hàm chép: Tu bốn tâm vô lượng, mặc ba pháp y, thì thành y phục từ bi. Tôi ít biết kinh luật giảng về văn này không có khai già, dẫn dùng lại ít, dính nhiều mồ hôi nhơ, chưa dám ra làm, hễ được mặc áo che thân mà thôi. Cuối niên hiệu Trinh Quán đọc truyện dịch kinh tìm hỏi áo tơ tằm mới biết chẳng cho dùng rất tiếc là biết quá muộn. Hình thể được sống phải giúp ấm áp, đến báo mạnh yếu thì khó y cứ chung. Cho nên Niết-bàn mật giáo mở cấm có nguyên do, tin là có ý khác. Chẳng thể đồng với ăn thịt toàn cấm thì người dưới báo yếu thì không có lúc vào đạo, giống như sữa khai thông thì thượng hạnh mạn câu. Có người biếng học, do đó phương tiện dẫn dụ, vì đạo giúp thân. Cho nên các kinh nói: Y theo pháp mà dùng, tùy nhận mười muôn chẳng cho là nhiều, ắt chưa thể làm một chén nước, một nạp y chẳng cho mà vội nhận, đây thật là quá lắm. Cho nên biết việc lấy nạp y cốt ở thanh tâm, tuy cho mặc, mặc mà không mê đắm. Nhưng ba thứ pháp y, lý chẳng hạn, chung lại đổi vải thô mền bông dùng y cứ như trước. Vì các quần áo khác chỉ để chống lạnh. Sự chẳng được rồi, mở cứu thân khổ, sinh nhai quả báo của thần, trọn vào cửa chết, nghiệp mạng chưa nghiêng, giúp tâm trợ đạo, sự chẳng đạt được, cúng cho cơm áo, trọn gọi là nuôi oán, không ích lợi gì. Như ai hay chí tiết cao vời, tình dứt phù hoa, kính trọng chánh tông, chết cũng không hận. Đây là Tỳ-kheo pháp hạnh nêu Thánh kính trọng như thẻ cỏ buộc ván biển. Y cứ giới mạng khó là chỗ khai thông, y cứ tâm chịu chết mà chẳng bỏ. Cho nên làm Dục thế cho U minh, làm nói bày cho kinh luận, đây chỉ là giá giới lấy cái chết mà giữ, huống chi tánh trọng nhiều mà chẳng chán. Thật lạ lùng vậy. Hỏi: Lụa tằm cội gốc chẳng phải nhân từ, hạnh tốt cúng hiến có mở phước nghiệp. Vì sao sớm chấm dứt mà không có tâm mong cầu? Đáp: Phàm pháp cúng thí, tịnh ở ba việc, hễ một việc có nhiễm thì gọi là bất tịnh thí. Luận chia bốn câu há chẳng thể ư? Lại Tịnh hạnh diệt hoặc làm phước khó bì, cơ duyên tiếp nối mở ra cúng thí để bỏ gốc tham, chẳng ngăn tài tịnh, đến nỗi tạp thọ báo. Nếu hoàn toàn chống cự thì người thế tục mới học không thể dựa vào đâu mà thọ nhân, còn như tạp báo thì đời đời thường chìm biển khổ, tội phước đều vời lấy, thiếu là ở đây. Kinh Ương-quật chép: Lụa tằm da thú xoay vần đến tay không giết hại, nhưng người giữ giới chẳng nên mặc. Nếu mặc chẳng phải từ bi chứ chẳng phá giới. Y cứ vào giáo môn này mở đóng khác nhau. Cấm thì nêu hàm sinh đều phải cứu, thật khó làm tổn hại. Mở thì vì bỏ mạng mà thành áo, quyền cho cứu giúp chống lạnh. Lại tự răn là từ bi, trọn là nói phải bỏ hẳn. Cách cho mặc chỉ là để cứu nạn một lúc. Còn như núi

lạnh, giặc cướp cho mặc da lông là vì cứu nạn gấp nên cho giúp sữa mật, chẳng phải luật lập ra quyền nghi, nên lường văn thật ý nói làm thật. Mặc áo da lông, luật đều chế dủ, bỏ đi sự xa xí, chỉ biết đủ là gốc. Còn như áo giạ trắng đen luật cũng y cứ chung. Cầu tìm quá mức làm tổn tục hoại đạo. Chế xả bỏ tăng, cắt còn chừa mạng sống, thật nói lên lòng nhân từ, nên khai cho mặc nhưng lụy tổn sinh, đường ấy khó thanh nên tạm dẫn ra. Để bên phải chỗ ngồi, lại thân là vật khổ sao lại chẳng ăn, tùy thân ăn vào để nuôi mạng sống là trong. Còn việc nổi lửa đốt rừng, dẫn nước tưới đất trở lại giết hại dữ dội, lại cột nghé vắt sữa, cướp mật của ong, ruồi lằn bu vào đồ đựng còn hơn kho lúa, sinh linh củi nước, hàm thức đất cỏ, cùng bu nhóm rất nhiều, qua thân miệng thật không khỏi chết. Vậy thì lỗi lớn không gì hơn áo tằm, xem nghi nuôi giết. Kinh gọi ác giới, sánh với lượng săn bắn giết mổ còn gấp muôn lần mà người đời nói là kẻ giết mổ thì đều hổ thẹn. Cho đến đồng lợi là nói hiển dấu mà chẳng nhàm chán. Kẻ đồng ác giúp nhau, chắc chắn phải cùng y cứ để dứt phàm tình. Nhưng năm trược chưa tiêu, ba chướng luôn quấy nhiễu, há chẳng phải ưa muốn khiến cho như thế ư? Phải biết báo ở quí tục, nhà này hình thần thọ dụng làm tổn người khác mà thành cho mình, thật buồn thật nhục, rất là đáng chán. Còn Tỳ-kheo Thương-na y thai mặc trên thân, Diện vương Thích tử, báo mặc tùy thân, ngón tay dài bốn biển là nhà, ngày ăn một bữa mà lo đạo. Vô dục vô vi đây thật đáng chuộng. Huống chi ở Bắc có cây, áo ở trên trời hóa thành y phục, tùy tâm khinh trọng mà thay áo mới. Hoặc gởi thân Tịnh Bang, dùng pháp hỷ mà ăn, ở trong thần hoa hổ thẹn làm áo, đạo này đáng cầu, nhân làm đều đến.

- Hỏi: Lập hạnh thế nào để cầu việc ấy? Đáp: Muôn hóa ở một tâm, hạnh thành mà trọn được quả, giống như tiếng vang. Nghĩa phải chán thai báo này, thề hết nguồn tham thì thọ sinh y hóa. Thân đã hóa sinh thì đói khát nóng lạnh dứt ở tâm. Hình phục giúp đỡ chẳng tổn hại hàm thức đã an nhẫn thì có mặc không ngoài. Cho nên có nhiễm trần, thạc học anh tài, vị xử quyền hành, tình an nhân đức tha thứ, lập từ bi rốt ráo, luận rằng: Ngoại điển chép: Đã sáu mươi tuổi thì được mặc áo lông, trước tuổi ấy thì mặc áo vải. Bảy mươi tuổi có thể ăn thịt, trước tuổi ấy thì phải ăn rau. Thánh đạo hưng long, không nghĩ chẳng khớp, nhân khắp chúng sinh, lý không nghiêng lệch. Ý cấm thịt hiện ở lời nói nghĩa là dứt bỏ lụa tắm phải biết. Song cấm tịnh, trước cũng chung cho cả da thú và tơ tằm, bởi là nghi nói bày tùy cơ chưa xong, há chẳng phải một sớm xé lụa mà trọn đời nấu thức ăn đãi tiệc, dắt dẫn hằng ngày,

cứu nguy giúp khổ, trước việc gấp này bày nói thứ lớp nghĩa ở đây. Từ khi kinh Niết-bàn truyền về phía Đông thì ba loại thịt dẹp bỏ, hết lòng dạy dỗ, dạy mãi chẳng nhàm chán, mà áo tằm đồ lụa chẳng hề thích hợp. Đây là do cùng ở văn tự, nghĩ mê ở hoằng chỉ. Văn nhiều chẳng chép. Quán ẩn hầu luận nầy, được chỗ đại qui, luật chế nghiêm minh vì chẳng xem kỹ, cho nên hưng hoằng đến thế, đều như đã dẫn ở trên, có thể noi theo,

3. Thắng đức trải xa:

Hỏi: Trên nói y thể từ nhẫn làm gốc, tằm lụa do thế táo nghĩa mãi y cứ, vải gai ở tập phương, lý về hoằng huấn chắc được thọ tịnh vô nhiễm, vâng giữ có nghi, rất có công lớn khai mở thế biểu. Đáp: Nhân lành tích đức ở tâm, phước đức duyên thành ở cảnh. Cờ đã dựng thì bầy nai an thần, chim đầu đàn sợ sệt, rồng con bảo mạng ác quỉ ẩn thân. Người thấy sinh thiện, tức là việc ấy, huống chi Tổ thừa chánh giáo thọ dụng có nghi. Gần thì tùy hạnh tự tu, xa thì giúp thành chánh nghiệp. Cho nên, Kinh Đại Bi chép: Người mặc áo ca-sa, tánh là Sa-môn làm ô uế hạnh Sa-môn, vào thời Phật Di-lặc cho đến Phật Lâu-chí được nhập Niết-bàn. Kinh Bi Hoa nói năm thứ công đức: Một là khi vào trong pháp ta tuy phạm tội trọng một niệm kính tâm thì thọ ký ba thừa. Hai là trời rồng người quỉ luôn kính người đắp y, ba thừa không lui sụt. Ba là người quỉ được y dù chỉ bốn tấc thì thức ăn uống đầy đủ. Bốn là chúng sinh trái nghịch, nghĩ về năng lực của ca-sa thì lại sinh tâm bi. Năm là binh trận chẳng gây thương tích. Nếu không có năm năng lực này thì đó là ta dối mười phương Chư Phật

4. Pháp sắc quang tục:

Hỏi: Ở trên dẫn Đại thừa mặc y nhuộm, chẳng hay mầu nào là cđúng pháp? Đáp: Như trong kinh luật đều nói là hoại sắc. Cho nên văn nói phải dùng ba thứ mộc lan, xanh, đen, hễ dùng một loại sắc là đúng pháp. Vì quen thói tục khó đổi, tham ái khó dứt, giới luật theo duyên tướng tùy kết, điệp đắp cũ lên mới, cắt rộng về hẹp, v.v… đều thuộc về trường hợp ấy. Cho nên năm đại thượng sắc chẳng thành thọ trì, đều tùy sự tiết tâm bỏ thói quen thế tục. Như màu đỏ tía ở đời chẳng phải vinh đạt thì không so sánh y phục đồng khác, chẳng có sắc chánh hoại, chỉ có cửa Phật muốn phân biệt tà chánh. Cho nên chín mươi sáu thứ ngoại đạo đều không giống, hoặc trần truồng, hoặc mặc áo quần, hoặc để nguyên, hoặc nhuộm không nhất định. Cửa Phật chẳng như thế, chỉ

mặc áo nhuộm sắc không thuần thượng, dứt việc xa xí. Nhưng ở trên nói tên xanh đen không phải chánh. Nhuộm mộc lan thì phương này có đỏ nhiều mà đen ít như sắc càn-đà. Kinh nói: Thấy đệ tử ta mặc mầu đỏ gọi là máu. Luận nói ta mặc áo đỏ, ánh ra giống như thịt. Nay có vị tăng Ấn-độ ở Tây Trúc đến đều mặc mầu này chính là chứng cứ. Nhưng đỏ là sắc chánh hơi có khác nhau, là lụa đào cõi này. Luật Tăng-kỳ cấm, nên biết sắc chẳng chánh là sắc áo ca-sa. Do sắc hiển bên ngoài dung quang dễ sáng, thấy sắcthì biết người, đó là người giải thoát như trên đã nói. Ngoài ra có y nhuộm lẫn các mầu chẳng phải chánh, chẳng phải trên nên được gia trì. Chỉ lìa thói quen tục thì thành tướng đạo. Cho nên Đầu-đà năm nạp nước rửa sạch, áo mới hoại sắc nên xếp làm tịnh, tọa cụ mời thành cũng dùng điệp làm cũ. Dẫn nhiều văn làm chứng, đều cốt để bỏ tham xa hoa dứt phong trệ sinh tình.

5. Tài chế ứng pháp:

Hỏi: Người xuất gia lấy vắng lặng, ít việc làm đầu, hễ được gì thọ dụng thứ ấy, an tâm hành đạo. Nếu thấy pháp y liền cắt ra may lại, gọi là Thánh nghi, tổn công hỏi đạo, đâu còn hơn đây, may có văn thật để xoá nghi ngờ. Đáp: Nói về luật chế vốn tự tâm Phật, nghĩa chẳng uổng bày, chí rất rộng. Cho nên Luật Tăng-kỳ nói: Ba y là cờ nêu của Hiền Thánh, lý ngoài tâm phàm. Cho nên trong luật nói Sa-môn y có ba thứ tiện: Một là thể tiện, là lấy vải của người đời bỏ, hai là sắc tiện, là không phải mầu chánh. Ba là Đao tiện, là cắt ra nối lại, là để dứt ngay giặc tham. Lại khác với ngoại đạo. Cho nên mặc y này là tướng đê điều, như việc làm ruộng, như chứa nước mà nuôi mầm mống. Thí như mặc áo này mà sinh công đức. Phật khiến giống như hình ảnh thửa ruộng, nghĩa không luống uổng. Cho nên luật nói năm điều mười bức là đó. Còn như số điều nhiều ít đề lượng ngắn dài đều có thật văn. Như chỗ dẫn riêng. Xưa ở Giang Biểu, Luật sư Thập Tụng mạnh mẽ ức đoán, thấy y bảy điều hai dài một ngắn liền bảo là chín điều ba dài làm chánh. Chẳng nghe luận Tát-bà-đa nói chín phẩm Đại Y, có dạy rõ ràng. Đó luận rằng: Ba thứ Đạ Y Thượng Phẩm thì bốn dài một ngắn, ba thứ hạ phẩm thì đồng với bảy điều chẳng được trái. Nếu thấy lá điều chẳng theo nghi phụ chánh, ba tấc bốn tấc mặc tình mở rộng, xâm phạm riết thành tục, đó là nguồn gốc xa xỉ. Cho nên luật Tăng-kỳ nói rộng bằng bốn ngón tay chỏ, nhỏ như hạt lúa, được phân bờ ruộng làm ruộng phước cho đời. Nay thì quá mức đo nên chẳng phải pháp phục. Do đó y phục lập lượng giảm thêm quá chế đều ngăn tâm tham. Nếu thấy vị Tăng Ấn-độ may

lá điều diệp hỏi cứ vào đâu thì bảo đều như thế. Nay lấy luật mà kiểm thì không có người may. Cho nên cắt may thấy diệp biểu thị tướng cắt. Nay đều may hợp không có tướng để phân. Như luật nói Đạo hạnh thích câu diệp phá, phải đắp ngược lại, lá y diệp nói thoát, phải may như răng ngựa chân chim. Lại luật Ngũ Phần chép: Y hạ số rách phải đắp ngược, đi ngoài mưa nước vào lá thì phải mặc thuận. Mà nay đều may đâu nhọc như thế. Cho nên biết Trung quốc thất lễ tìm ở bốn di, giữa đục, ngoài bìa trong, đây có thể nghiệm. Vả lại, Ấn-độ Bộ chấp, bác bỏ bất luân. Hễ được một văn nào không hề khảo cứu. Trong luật nói có bốn chẳng cho vội làm, chỉ y thành giáo, tư không có lỗi chấp.

6. Phương lượng của cờ:

Hỏi: Ao vuông xuất tục rất khác thói đời, khoảng rộng hẹp y cứ vào đâu? Đáp: Các luật nói lượng phần nhiều y theo khuỷu tay của thân. Nhưng khuỷu tay của thân có hai thứ trái nhau, tùy báo mà định, có thể thành tiêu chuẩn. Cho nên văn nói: Vì thân mà may y, chung mà y cứ, ba khuỷu tay, năm khuỷu tay làm gốc. Gặp việc thì chế làm, chẳng cục ở danh số. Nhưng giảm lượng mà làm, đồng nghi kiệm ước, quá hạn dối tăng có pháp thành phạm. Cho nên văn chép: Bốn khuỷu hai khuỷu chẳng là phi pháp, đồng lượng với Phật, xếp vào chánh thiên, chính là chứng cứ. Khoảng ghi trở xuống là kiêu xa kỳ độ, đến luận kiểm hẹp, chẳng thấy người ấy mà Đại thành vốn chế ba y, phương Tây chỉ có y nầy không mặc các thứ khác. Cho nên văn nói chỉ ba y. Sau có đồ che vai tướng cũng thích hợp, cho nên luật Tăng-kỳ chép: Dài bốn khuỷu tay, rộng hai khuỷu. Nguyên chế ra cho Ni chúng dùng. Nay Tăng cũng mặc, chung với vị dưới mà trên hẹp dưới rộng, hoại dứt thuần nguyên. Tăng Truyện chép: Bất ý phương bào, lại có bình thúc. Lại nói ca-sa không có cổ là nêu áo giải thoát, bình bát không đáy là biểu thị đồ đựng khó lường. Đều là nói mặc y phục cột để che thân, giải thích rõ ràng không trói buộc, trở thành bản chí. Nay thì ba y như vốn chưa đổi cũng có sinh tình vọng, bày ra giềng mối, che trên hai vai ôm hai bên dây lớn buộc lại để làm Đầu-đà, trước chưa nghe nói. Nhưng luật có Nê-hoàn nội y cũng như phương phục ôm quanh eo, lấy dây cột ba vòng, lưỡng khóa chánh hậu chia làm ba xếp, kéo nhổ khiến bằng, chẳng để nhăn. Như chiếc củng mà tượng Bồ-tát mặc, xứ này các áo khác tùy thế tục cắt may. Ở Giang Hoài thì chánh quay về phía sau. Ở Quan Hà thì mặc y chừa một bên vai, cắt may nhọn xiên đồng các áo thế tục. Tuy nói lấy khác nhưng trái với bổn nghi. Nhân đề cập tới khéo không chấp lấy, như

vật của người chết trong nghi thức có nói rộng.

7. Đơn phức có y cứ:

Hỏi: Luật nói ba y, vì lạnh nên chế ra, luận khai năm nghĩa rất có công lớn. Y cứ sự khi mặc đều trái làm sao thông? Đáp: Thật câu hỏi Như lai chỉ để biến đổi tình người, chẳng suy nguyên gốc, gốc ở ngăn lạnh, đơn mỏng chẳng phân, các bộ đều hiểu chung. Tăng-già-lê thì chỉ phức mà không đơn, mới thì hai lớp, cũ thì bốn lớp, hai y kia thì hai lớp đơn, phẩn tảo ngũ nạp không luận số lớp. Nay thì cuối hạ một tháng làm y, chỉ tính quần và áo che vai nhiều ít, áo thiên sam dày mỏng, hoa hòe tốt đẹp, giày vớ mới tinh, chỉ có pháp y kia bỏ mà không nói. Ấy là làm trọng chỗ khinh của ba Thánh, làm dầy mỏng của chín dòng dùng dây để kiêu ngạo đời chẳng đáng buồn ư? Nên phải biết: Tập quán đã huân ở tâm thành hạt giống, khinh cái mà bậc Thánh trọng thì đời đời thường khinh, trọng cái mà người phàm khinh thì đời đời thường trọng. Làm sao khai đạo linh phù, dự mạng thiện lai ư?

8. Lấy ghép may thành:

Hỏi: Phàm tánh có sáng tối, mạng có dày mỏng, pháp y đúng pháp phép thành thì khó. Bậc Đại Thánh nương quyền nên phải có. Thỉnh soạn sớ giải, dùng tế thời duyên. Đáp: Không chỗ nào chẳng thông gọi là Thánh. Sao có nhầm lẫn tín độ mà làm chiếu chung ư? Các luật cho may thành y, đều tùy phong kiệm, trước ở bản chế, sau theo khai cấp. Như Tăng-già-lê muốn cắt may, phải hai mươi lăm điều bốn bức dài một bức ngắn để làm cơ bản. Tiền ít chẳng đủ thì giảm xuống mà may chín điều, lại ít nửa chẳng đủ thì may mạn y. Gia vào mạn y mà thọ trì, khai như pháp phục. Sóng là năm nạp lệ theo có thể biết. May An-đà-hội thì năm điều là gốc, cắt ra may thành. Tiến ít chẳng đủ thì sóng lá xếp nếp một bức dài một bức ngắn, còn nếu ít tiền chẳng đủ thì may mạn y mà thọ trì. Uất-đa-la tăng trong hai y phục này có thể ba góc mà biết. Cho nên biết chí nhân linh giám quyền cơ khó lường, y theo pháp mà làm, không làm phi pháp. Trái đây dối làm phải chịu tai ương, há chẳng răn dè ư? Còn khi may y chẳng cho kéo dài ngày, tùy thời may thành để được che thân, trở lại may thẳng mới cũ có khác nhau cho nên đại y thì may trong năm ngày, chẳng xong thì bị tội. Còn hai y kia tùy loại mà định phạm. Nay có người chẳng ra gì, tánh ưa mới đẹp tự mê kim chỉ, động thì giúp người, chỉ nói về cách may, chẳng kể giá công cao thấp, hoặc có người thêm về tài, lý lịch lờ mờ, chê lỗi thì trái với đây, quán

chung thành giáo, y chỉ tự may. Nay thì trái lại, tội do đây khởi, người có tâm làm dời mở dấu vết phải tìm lời răn dạy của Thánh chủ, lại dòm ý chỉ di chúc, tùy nghi ước lược liền được y thừa, trọn qui đại xả, chưa nhọc suy nghĩ, cho nên trần như nhập Bát-nhã tại cùng lâm, mục nhân mậu y, năm văn mà thôi. Ngoài ra phàm bỉ, làm sao cưỡng được. Thẹn ác y ác thực, tục nho chẳng làm, huống chi người xuất gia mà có, tâm hoài đây vậy, và cũng thành y vậy. Bốn bên đặt viền, bốn góc để vá. Trước móc sau cột, trung điều hai mép, chướng cấu nị y, xếp làm lãnh bối, đều xuất xứ từ chánh lượng, như trong sự sao. Nay làm y pháp lớn như chỗ luận, móc buộc dối bày, tướng lượng ngược ngạo. Luật Thập Tụng chép: Cách viền bốn ngón tay trước bày móc, cách viền tám ngón, sau bày dây buộc, vì dùng y góc phải che ở vai trái, thâu lại rất dễ. Luật Ngũ Phần nói về quần, bên trái che ở trên như thế tục đã truyền. Vạt áo bên trái là đó. Nay thì làm quần đều che bên phải. Pháp y mặc vào góc phải rũ xuống trước, cho nên trở về buộc lưng. Trước bày tám ngón như luật đã y cứ. Mũi voi mặc y, chánh thiên nói phạm, lý phải phản tích. Do đó tượng Thánh ở Tây Trúc truyền đến, áo ở Đông độ Linh Nghi, ở vai trái không rủ đùi gối, oai nghi chẳng mất. Nay thì chẳng phải như thế. Hoặc có người may lưng đài rủ xuống, móc bạc ở ngực, ngọc vàng trang sức làm loạn tâm, kết nhiều hoa tục, bớt sợi ở đạo phục, chữ Vạn của Phật ở ngực bày ra các điều, đối với Ni-sư-đàn mỗi lần ngồi thành tội, huống chi mặc the lụa tơ tằm, thêu vẽ mầu sắc, y cứ giáo thành y phục thế tục, ở đây đều trái, chánh thì người làm biết rõ.

9. Bổ hoán thành giáo (cách giặt vá):

Hỏi: Tướng đời thành hoại phải có phương nào hổ hoán? Đáp: Chỗ thành giáo đề cập có nghĩa có văn, như luật Thiện Kiến nói y trung bị rách nát thì may hợp hai đầu rồi dùng dao cắt ra thêm lề vào mà thành, thì chẳng mất pháp thọ, cho đến một điều, hai điều dùng vật mà chầm vá lại, như luật Tứ Phần nói rách khoảng hai ngón tay thì phải vá lại, như luận đã nói: Nếu giặt hoặc nhuộm thì đều chẳng mất thọ. Như luận Tát-bà-đa chép: Nếu đều hư hoại, chỉ lề không đứt đều chẳng mất pháp, rộng như trong sự sao.

10. Gia pháp hành hộ (pháp gia thêm và giữ gìn):

Y của Thánh chủng vì pháp thành khác, y không pháp không đáng kính thờ như luật đã y cứ khiến thọ từ mà chẳng nêu thành văn, vì truyện lược bao gồm ngoài bộ đều có văn thọ, cho nên phải gồm luyện

tùy thọ mà nói về hộ. Từ xưa, Yết-ma đều dẫn văn ấy, bởi dẫn khác tông cùng thành bộ nầy. Hoặc dùng luật Tăng-kỳ mà gia thêm thọ trì, kể pháp vốn một tùy lưu vị phần. Phải biết nghĩa giữ gìn, chẳng phải như nay. Luật Tứ Phần nói về mất, cách sáng hôm sau, luật Tăng-kỳ khai hội, tối hết đến sáng, ấy là trì phạm trái trời, đâu thành để tùy giúp thọ, chẳng thể thành được. Luật Thập Tụng nói đoạn dứt, luật Tứ Phần chẳng khác có thể y văn ấy, dùng gia y phục nầy. Cho đến hành hộ đều riêng nêu đủ. Như luật Luật Tứ Phần chép: Khi đi thì y bát mang theo bên mình, cũng như mang theo hai cánh chim bay. Luật Tăng-kỳ kính giữ ba y, phải tưởng như tháp, luật Thập Tụng nói không được kéo cây gánh phân, v.v... Trong luật nói: Có năm việc lưu lại Tăng-già-lê: Một là nghi có mưa, hai là nghi có sợ hãi, ba là cất giữ, bốn là giặt nhuộm, năm là buôn bán. Nếu bị bệnh ốm y nặng khó giữ, Tăng làm phép khai cho được lìa một y cho đến chín tháng, nếu duyên một sai chẳng cho gia pháp. Nhưng Thích Môn chánh hóa lấy pháp làm gốc, theo pháp mà tu như xe, y theo dấu. Cho nên y tuy nhiều mà chẳng thọ trì thì không tội lìa pháp, chỉ vượt oai nghi, có khoa cữu riêng. Do đó tùy đạo phải cốt gia trì. Pháp y mặc vào thân để ngăn bên ngoài, ứng khí đựng đồ ăn để nuôi bên trong. Trong ngoài chẳng trì đều kết phạm tội. Trái phạm thuận pháp đều gọi là Trì. Trên đã cơm áo giúp thân thì phải dựa chỗ mà biết rõ. Cho nên, tọa cụ theo thân dùng pháp gia trì. Chánh ý kết hình hoàn toàn ở sinh báo, việc này đã xong. Thế gian biếng học, phần nhiều chẳng y theo, ngày đầu mới thọ giới Cụ túc đều phải thọ trì, dần nhiễm mà mất, đều phóng túng tùy được, cho đến mặc chẳng lưu tâm đã không có pháp phục. Nên biết mình trần mà sinh ra đời, uổng mất ngày tháng, cho nên văn nói sống suông chết uổng, là người ấy. Rất yểu mạng không gì tàn khốc hơn. Lấy hằng độ này làm pháp ràng buộc tâm. Sự chẳng được rồi lại phải cạo tóc mặc áo là sao, là cắt đứt tình dục, ai chẳng biết cao. Nhưng thói tục chưa mất. Những sau biết tướng cạo đầu nhuộm áo mục đích để hàng phục tâm. Y pháp chẳng mặc, giao nhau lợi nhiều, ấy thì mất lợi nuôi thân trọn về với kiến mối. Dùng đây trải đời, đồng trên rất đáng buồn. Sao bằng ngoài y thanh giáo, đúng như pháp mà vâng giữ, trong quán gốc tâm để tịnh phong trệ. Dụ nghịch bạn đã treo ở tục lưu, cách mài gương, lại hoằng đạo pháp, hoài tình y cứ theo vào đây thì còn nói gì?

Tôi vào cuối niên hiệu Trinh Quán Tẫn vào cảnh sơn lâm, sau vào niên hiệu Hiển Khánh năm thứ hai, suốt mười hai năm, đến tuổi nhĩ thuận bỗng bị bệnh sáng chiều đợi chết không cho ở đời, chẳng vì xem

thường từng dự thấy nghe. Vội trích dẫn bày thức thù đến so sánh. Các người gặp sau may cứu việc xa. Nguyện chẳng vì tình lụy ở văn. Niên hiệu Hiển Khánh năm thứ tư tại chùa Tây Minh lại vì đào luyện, văn chẳng đợi ý lược có thể rõ. Cuối cùng định những người sau trội hơn thế tục. Chẳng thế uổng lời luống dối. Ở núi Chung Nam, Sa-môn Ngô Hưng Thích Đạo Tuyên ghi lời tựa mà trình bày.

Số 1895- Tân Khắc Lượng Xứ Nặng Nhẹ Nghi, Lời Tựa

LINH SƠN PHÁP BẢO ĐẠI TẠNG KINH

TẬP 166

TÂN KHẮC LƯỢNG XỨ

NẶNG NHẸ NGHI

SỐ 1895

(PHẦN ĐẦU & PHẦN CUỐI)

HỘI VĂN HÓA GIÁO DỤC

LINH SƠN ĐÀI BẮC XUẤT BẢN

SỐ 1895

TÂN KHẮC LƯỢNG XỨ

NẶNG NHẸ NGHI

Đời Đường - Năm Trinh Quán mười một Lý Thần

Châu Di Tăng Thích-ca Đạo Tuyên, soạn Tự

LỜI TỰA

Đồ dùng y phục của vị tăng qua đời xử đoán rất khó, vì Thánh giáo rộng lớn mà các bộ chấp khác nhau. Thuở xưa Tông Sư còn chẳng thể không sanh nghi, huống chi là kẻ ít học làm sao hiểu hết. Cho nên Cao Tổ của ta là Nam Sơn Đại sư Pháp Tuệ bao gồm nghĩa lớn của bộ lập ra một nhà Hồng phạm, soạn Lượng Xử Nặng Nhẹ Nghi để lại cho đời sau. Lời văn rõ ràng như ánh sáng mặt trời mặt trăng, nặng nhẹ phán ra mà không tích chứa. Do đó nhiều đời rất xem nặng làm phép tắc. Người khen có luật sư Cưu Phong Thừa Xuân là cá kình của biển luật có sách rất sâu truyền đời mà không hoằng hóa, đem đối chiếu, khắc in lưu thông. Tôi mùa thu đều ở Hội Tràng Quang Minh Chân Ngôn chùa Tây Đại thuộc Nam Kinh bỗng gặp thành chữ kính cẩn huân khai than rằng: Tư Điển do Hòa thượng Dã Nẳng Chiêu Đề Chân mới truyền sang nước nầy đến nay khoảng một ngàn năm chưa nghe in ra. Nay thời mạt pháp một lần nêu lên há chẳng nói là may mắn lớn cho chúng ta ư? Xuân Công nhờ tôi soạn lời tựa. Tôi chẳng thể chối từ được bèn vội dùng lời thô vụng góp phần tùy hỷ, làm vui người học giới xoay vần lưu hành đến hội Long Hoa, đồng lấy văn nầy mà đoán nặng nhẹ đều vâng theo một đạo tịnh hạnh.

Niên hiệu Trinh Thuần thứ năm, Tiết Trọng thu ngày rằm năm

Mậu thìn. Núi Chung Nam Viên luật Tông Hậu Duệ, Bí-sô Từ Quang Tuệ Môn kính ghi lời tựa.

Một buổi sáng tại Sơn Phương Trượng Hoa Nghiêm ở Kinh Bắc.

Số 1895- Tân Khắc Lượng Xứ Nặng Nhẹ Nghi, Phần Đầu

LƯỢNG XỬ NẶNG NHẸ NGHI

Của Thích Đạo Tuyên - biên tập

PHẦN ĐẦU

Thuở xưa tôi ở Đế Kinh các Hội giảng ở khắp nơi, các văn sâu xa nghĩa kín đáo hết lòng tìm cầu chưa hề trình bày chỉ có nặng nhẹ làm chỗ cốt yếu. Phụ vào sự hợp cơ, phần nhiều tùy theo tình ý. Rộng tìm chỗ y cứ, văn nghĩa không có chỗ nương theo, trước là chỗ y cứ của luật sư Thừa Thủ, riêng tĩnh bặt chiếu, soi xưa đoạt nay, sớ sao chất cao như núi, người học nhóm họp như mây, đều nhảy theo dòng sáng của năm bộ, mở rộng nghi biểu của mọi người, theo sự mà hành dụng mênh mông khó phân, người học chỉ có thể nhìn lên núi mà tìm đường đi, chưa thông chỗ phải dùi mài. Tôi có thưa thỉnh chỉ dứt trừ thẳng nầy, không còn nghi ngờ, bèn bảo tôi rằng: Người giảng nói phải hiểu rộng nhiều phương, đâu chỉ thấy có một điều mà giảng thành được. Giống như chấp thân, cõi nước mưu thành, không thể theo cả hai. Lại vì thọ chúng các bộ, tùy theo tướng mà mở riêng. Nếu hạn cuộc một văn thì không thể lưu thông các thuyết. Tôi bèn vỗ ngực than thở, học gốc tự nhiếp gồm tha, nay tùy theo duyên nhỏ nhặt mà mở rộng chỗ dính mắc, há gọi là rộng chiêm ngưỡng cơ giáo mà giúp cho phong tục đương thời. Cho nên các luật trì phạm, nói phải quấy lẫn nhau, loại vật nặng nhẹ y cứ suy lường rất nhiều, chỉ y theo thể của thọ tranh chấp tự dứt. Nay ở Thần Châu lưu hành luật Tứ Phần rất rộng, dùng luật nầy làm gốc, bao gồm các bộ thành văn thì việc gì mà không rõ ràng, nghĩa gì mà không giải quyết được. Tôi bèn san bổ chương cũ, soạn thuật sự sao, tuy thể hài hòa nhau nhưng sung văn y cứ rõ ràng, vẫn còn sợ ý dụng chưa hoàn hảo, sự cần phải lưu thông rộng và đích thân nghe. Đến đời Đường niên hiệu Trinh Quán năm thứ tư, tôi quyết chí tìm cầu sự kỳ lạ, khắp người truyền thấy rất nhiều, đều bộ tụng lời giữ văn. Hà Dương y theo sớ y cứ đoán, lời lẽ phiền toái, tiếp nối liền nhau. Có Luận sư ở quận Nguỵ, cũng nổi tiếng một phương, soạn thuật văn sớ, riêng đến núi đông, nhân qua theo Ngài thưa hỏi chỗ nghi ngờ mà phong văn cách nghĩa, lời kín

rộng sâu, không học giữ câu mà đội tiêu, ngoài nghe mở chương mà dứt nghĩ, cũng do nặng nhẹ khó đoán riêng chép văn sớ, nhưng trước sau lộn xộn phiền nhiều, sự nghĩa lẫn lộn, đó là một góc tuệ còn chưa thông phương cùng làm.

Nay trước y cứ Sao Xưa, lại dẫn chỗ nghe, khoa y cứ sự loại chép thành kiện riêng, gọi là Nghi thức “Lượng Xử Nặng Nhẹ”. Vốn vật nhẹ vật nặng đều mong giúp đạo, đạo ở hư không thông nghĩa chẳng hạn cuộc ở y cứ, đều là do nhân, tăng lợi mà được vật nầy. Sau khi chết trở lại nhập vào vật của tăng, khiến hai tăng hoại vật thọ dụng (tức thường trụ tăng và hiện tiền tăng, đều gánh vật lợi nặng nhẹ).

Hai thí có sự thấm nhuần của dòng nước (nghĩa là bảy chúng đạo tục đều thực hành bố thí cho tăng chúng). Cho nên đều xếp vào tăng, không thuộc Phật và Pháp, chấp nhận đều vào tăng, lý cũng thông suốt, vật cũng có nặng nhẹ hai thứ khác nhau, cho nên trong luật Phật xếp vào vật đều xếp vào tăng, đến luận phụ việc mới chia hai thứ riêng. Do nầy y theo nghĩa xử đoán phải rõ. Cho nên đối với nặng nhẹ sâu thêm gấp bội, vì nói ngược với nặng nhẹ thì hoại hai kiến. Văn luật chánh đoán không chấp nhận năm chúng cho nên thiếu suy nghĩ tìm tòi. Nhưng vì vật loại khó thâu, lời bộ xen thiếu, các giáo hiện có không ghi chép đủ, y cứ văn phụ việc lạm cong buông suy nghĩ. Vật đã hiện tiền, nghĩa phải quyết dứt, tự xưa truyền trao đại khái, nương nhau chỉ việc lẫn lộn như sông Hán mù mịt xa tít.

Tôi thường đối với con đường nầy do dự chưa dẫn, thường lúc rảnh rang nghiệp chánh, cố ý suy nghĩ, y cứ giáo mà gởi tình, ít biết phép tắc, nhưng các sư hành sự người thông ngộ ít có, tùy chỗ thấy mà lập nghĩa.

Sáu, đoán nặng nhẹ đều có y cứ rõ ràng, lại cũng khó tìm, nay chỉ lấy một phán chung cho các thuyết, tức lấy ngay luật làm chánh văn cầu trên dưới, văn hoặc ẩn hiện chẳng rõ đoán, thì liên quan cả các bộ, lệ quyết thành nhau, ngỏ hầu nay thâu giềng mỗi chủng loại, khoa điều có đầu mối, dụng đủ không buồn giúp cả nhân duyên cần ý để nhiếp khắp tài vật nuôi sống, gồm thâu các đồ vật, nương vào sự quyết chậm lỗi nghi, đến khi định nghi nặng nhẹ, chấp vật xét văn không xem mặt người, tùy cơ chọn lọc, thí như đồng tay, mong lo kẻ đạo, khi lại mở tìm chân khiến phạm lỗi, cực hình trừ chân vì rất đỗi lầm. Nhưng tình người kỵ hẹp ưng, kết chẳng là không, biết sự thì riêng tự lợi dẫn nặng. Việc tăng thì riêng tự lối, dẫn nặng theo nhẹ, đảo lộn hôn tình cần xem cuối cùng (nương nghe, sáu trăm đoạn lụa vào nặng, che gió ngăn người vào

loại nhẹ). Người xuất gia y theo đạo càng phải gắng tâm, tập tục xấu lòng cạn lâu dứt bỏ.

Lại liên tục Hoa Di, nghi hình đỗ đạt phong tục đã riêng, gọi vật cũng khác, điều chỉnh thí dụ để giải quyết. Biết nhẹ, nặng tự riêng ban đầu chưa gồm xem đủ phép tắc thí dụ. Tội soạn San Bổ Hành Sự Sao, ba quyển, thiên chia ra thượng, trung, hạ, có ba mươi môn khác nhau, lời có hơn hai mươi vạn, như phép tắc tăng pháp giữ gìn cương yếu thì thiên thượng quyển thượng, thủ lãnh vẫn còn. Nếu thọ giới chủng tướng trừ phạm nghi sám thì thiên trung quyển trung.

Nếu là áo, thuốc, thọ tịnh, các hạnh vụ cơ thì thiên hạ quyển hạ hiển bày. Cho nên liền lược, dẫn cả thô biết đại khái. Nay nương quyển hạ, trong phép y riêng giải sáu vật, lược chia ra mười môn:

1- Môn chế nhập tăng ý: tài nhăn tăng lợi Phật pháp chưa thấm, há vua kia chính thân liền vội vàng thâu nhận.

2- Môn chia pháp khác nhau: y cứ duyên ngộ sự mười lời khác nhau, chỉ thứ mười là đồng trụ chết, bèn gia thêm pháp.

3- Môn đồng sống chung tài vật: tài sinh không cạn, phần nhiều hoại tình xấu, còn mất một thời kỳ mời xứng dứt nầy.

4- Môn dặn dò thành không: quyết định xả thí lại phải giao người. Nếu nghi lo chưa phân thì một tăng quyết nhiếp.

5- Môn thiếu nợ lại chống cự: nợ dứt đưa y cứ tùy gốc nặng nhẹ, quyết chẳng phải nghĩa minh chứng cần xem xét kỹ.

6- Môn đoán chia nặng nhẹ: vật nặng nhẹ tướng sâu rất khó phân, hễ có trái nghịch thì chiêu vời hai lỗi.

7- Môn thời chỗ chia vật: đưa người chết trở về mới được y cứ lượng, phải có duyên đến, khác chỗ lựa chọn.

8- Môn xét đức thưởng công khó nhọc: công khó nhọc không thưởng, dứt sự lo tranh, không có đức may mắn, nghĩa phải xem xét.

9- Môn chánh chia nặng nhẹ: người và vật cả hai đều nhóm, pháp Phật cần tôn nặng, y theo giáo pháp mà chia không nên mua bán đổi chác.

10- Môn sở thuộc vật: phải được theo chăng, hoàn toàn vì tăng, dẫu ngoài khen lý, xa cần hậu hạ.

Mười món nầy dứt tướng thọ lại khai, mà đầu mối trong môn thứ mười chẳng phải một. Trong luật thông nếu các vật, lệ đều vào tăng, sau hợp riêng năm ba, để chia tướng nhẹ. Nầy là vật loại cũng có hai đoạn, nặng nhẹ tùy nghĩa rất dễ biết, tương truyền tùy nghĩa y cứ phán cũng là một đường phò giúp, mà đến văn luật rốt lại xét gá vào một

bên, văn xem thêm ở sau. Trước vẫn còn ôm lo lắng chìm ở chỗ mới học, nghi ngại là khó trọn chưa đồng thời, cho nên lại cắt gọt quyết thông hiểu, duyên cứ như sau đã rỏ, thì mê ngộ đều khai, trước sau hai chiếu. Cho nên trước nương bổn luật như Phật xét đoán, y theo bị chấp loại đưa ra chỗ thấy, tùy việc y cứ lượng đủ làm gương soi.

Chỗ xử lường mặc tình cắt xẻ vô hình, trước đánh khánh nhóm Tăng, kế gồm thâu hiện vật, đã ngoài món đồ nặng lớn nêu bày cụ điều, đối chúng đợi đọc cho biết hiển dạy. Trước hỏi chung về tài lợi cùng sống, tuy tin phán đoán, kế hỏi dặn trao có không, cũng tùy cơ sắp xếp. Sau hỏi thiếu nợ là ai, lại tùy xét giao. Làm ba cách trên rồi mới định hiện tài, còn bao nhiêu như Bổn Sao. Bổn luật nói: bấy giờ nước Xá-vệ có Tỳ-kheo mọi người đều quen biết qua đời, có nhiều tăng-già-lam, nhiều phòng ốc, nhiều đồ vật, nhiều các vật nặng, có nhiều giường dây, giường nằm, giường cây, mền nằm, nệm ngồi, chứa để rất nhiều, có nhiều người giữa tăng-già-lam, có nhiều xe kiệu, có nhiều đồ tắm gội, gậy, quạt, có nhiều đồ bằng thiếc, bằng gốm, bằng da, bằng tre trúc và dao cạo, có nhiều y, bát, toạ cụ, ống đựng kim v.v…các Tỳ-kheo không biết làm sao, bèn bạch Phật, Phật dạy: “có nhiều người quen biết hay không có người quen biết, tất cả đều thuộc về Tăng”. (Văn luật như thế, y theo tướng y cứ đoán mười ba thứ khác nhau. Nay nương theo điều trên, tùy điều giải đủ, đều như ở sau nêu).

- Thứ nhất, có nhiều tăng-già-lam: luật xếp vào vật nặng, y theo sau chủng loại cùng phán như trên (cho đến vật thuộc già-lam, như sau gồm xếp vào vật nặng), nghĩa là có chùa nhỏ, nhà, quán riêng …).

- Thứ hai, có nhiều cây, trái, vườn, ruộng thuộc tăng-già-lam: luật xếp vào vật nặng, y cứ sau chủng loại lệ đều theo đó, nghĩa là trong ngoài chùa viện có vườn ruộng, cây trái, rau cải, lúa gạo, các đồ dùng nuôi sống, loại ấy có bảy:

1/ Rau cải trồng trong vườn (loại ấy có bốn): Ban đầu khiến chiêu vời hai lỗi. 2/ Môn thời chỗ chia vật: đưa người chết trở về mới được y cứ lượng, phải có duyên đến, khác chỗ lựa chọn.

3/ Môn xét đức thưởng công khó nhọc: Công lớn khó nhọc không thưởng, sự dứt lo tranh, không có đức may mắn, nghĩa phải xem xét.

4/ Môn chánh chia nặng nhẹ: người và vật cả hai đều nhóm, pháp Phật phải tôn nặng, y theo giáo pháp mà chia không nên mua bán đổi chác.

5/ Môn sở thuộc của vật: Có được theo hay chăng, hoàn toàn vì

tăng, dù ngoài khen lý, xa cần hầu hạ.

Thứ hai là trồng giống cây ngũ quả (lệ ấy có ba)

1. Hiện cây ngũ quả: đó là trái cốc (tức hồ đào, cây dẻ) phu quả (tức lê, nại lâm, cầm mộc, dưa v.v…) cai quả (tức là đào, me, táo, thị v.v…) giác quả (các đậu núi đầm) cối quả (như thông, bách).

2. Hột quả lìa đất: đó là táo khổ, lô, lý, mơ, thị, cam, quýt, ngột, đắng, dẻ, bưởi v.v…(và cỏ bò sinh ra dưa, bầu, các loài dưa)

3. Cây, nhánh, da, hột: đó là các trái cây, cành, lá, tạp tướng.

- Thứ ba, trồng trên ruộng nông (loại nầy có bốn)

1. Đồ ruộng nước đất: đó là cày, lưỡi cày, nông cụ, bừa, gieo, đào, cào cái rìu, phất, chìu, sảy.

2. Hiện gieo ngũ cốc: đó là phòng cốc (tức là hạt dẻ, cao lương)

3. Ngũ cốc lìa đất: đó là gồm thâu hạt dẻ, rau, mè, các loại đậu, lúa mạch v.v… (như trong tăng-kỳ có mười bảy loại cốc, cũng chung cho tất cả loại).

4. Cỏ, hào v.v..., nghĩa là tất cả ngải, đậu, cỏ đậu dây, mè, cỏ lúa, nép, lúa, đậu v.v…

- Thứ tư kho lẫm cất chứa (có trái): Ban đầu chỗ cất chứa nghĩa là kho vựa, hôm, rượng, nhà, đấu, hộc, chảo, bồn v.v…. hai là đồ đo lường, nghĩa là đấu, thăng, hòm, hộc, thước, tấc, cân.

- Thứ năm là các thứ tạo đồ ăn (có ba): Ban đầu là chuyển sinh thực cụ, nghĩa là các đồ xay, giả, mài, quạt, xe, lưới v.v…và nhà che. Hai là đồ nấu chín, nghĩa là đảnh, vạc, chảo, bồn, bình v.v…và bàn, ghế, giá, các đồ làm bánh. Ba là đồ đựng thức ăn, nghĩa là bình sành, bình xứ, mâm, bát, oàn, mâm gỗ, hộp bảy đao v.v…

- Thứ sáu, hiện thành năm món chín: 1. Chưng chín, 2. Nấu chín; 3. Rang chín; 4. Hầm chín; 5. Sao chín (nghĩa là các món cơm, bánh, các loại đồ cần năm món thành).

- Thứ bảy, bốn thứ thuộc hiện tại: là thuốc phải lắc (gạo, bún, tương, miến, rau). Hai là thuốc phi thời ( là nước các trái cây). Ba là thuốc bảy ngày (là bơ, mật, dầu, mỡ). Bốn là thuốc trọn đời (muối, me chua, ớt và ngũ thạch tam dẫn v.v...

Bảy điều kiện ở trước, chánh bồn tùy sinh, theo luật y cứ nghĩa xếp vào của thường trụ, và do cất chứa, tính dày chê bai, trong ngoài nhiễm trần dấu vết lỗi lầm không gì hơn ở nầy. Cho nên luận Tỳ-ni Mẫu chép: Có chùa nhỏ, vườn, trái, phòng, nhà, bình, chậu v.v… riêng thuộc đồ nuôi sống, nầy hiện tiền tăng không được chia mà thuộc về bốn phương tăng, còn đồ làm các món ăn kia rất nhiều, chỉ được thông

thâu mà hạn cuộc, tướng lớn nhỏ của nó như Thập Tụng đã nêu, các luật khác không xếp chung. Nếu nói về đồ bằng cây, như luật Tăng-kỳ nói rằng: “Bát cây, chậu cây, sọt che, giỏ che, đều là vật nặng”. Lại y cứ các bộ khác, liền nương lượng nặng, như trong luật Thập tụng tất cả đồ hai đấu trở lên là vật nặng dự như việc có gánh vác. Các văn như sau có nói rõ. Chiếu hiện ăn nuốt, như luận Ma-đắc-lặc-già nói: Nếu trong tăng thỉnh ăn rồi qua đời, đồng phân y (y cứ vào vật nặng). Nếu sau khi chết đựơc đồ ăn thì trả về chỗ cũ, nhận người thì y cũng vậy. Còn ba thứ thuốc khác quyết có chứa dư, như ở sau có chia. Luận có chia ra toàn giường, bộ riêng có khai, nầy chẳng phải cô giáo như ở sau có giải thích rộng.

Thứ ba có nhiều phòng riêng: luật xếp vào thường trụ tăng, hoặc có cây, đã làm nhà, như ở sau có sắp xếp.

Từ trước cho là thôn xóm, rừng, đồng trống trong ngoài già-lam, nếu có tự mình xin người khác làm các phòng lớn nhỏ, thuộc riêng của mình, Phật khai cho thọ dụng. Nếu chủ cây chết thì nhập vào của thường trụ, mà phép chùa nương thời, tùy giáo chùa phòng, mặc tình giữ lại cũng được. Hoặc cây gỗ tươc khô, ngói đất, đá cỏ, các đồ phòng và dự định vật làm phòng (lụa, vài, tiền), đều tùy hiện vật nặng nhẹ phân xử. Do khi còn sống, vật có chủ, có thể tùy lời hạn cuộc, nếu đến lúc chết lại có chủ khác thì không được như xưa.

Thứ tư, nhiều vật phòng riêng, luật xếp vào vật nặng, chủng loại y cứ như sau mà riêng. Nghĩa là màn che cửa sổ, mành, trúc, hình phòng lầu, vách, răng rồng, màn nhà, màn che giường, ghế, giường nương trần vách v.v…các loại Trước y cứ phán nghĩa đều là vật nặng, đều gọi là vốn định phát thảo, không cho giữa chủng sửa đổi, cho nên xếp vào của thường trụ. Nếu là vách đất sụp nứt, mở cửa sổ che sương, tạm dùng vải lụa, tướng che, sau cầm tùy chỗ che mà trừ, không xếp vào loại nầy.

Thứ năm, có nhiều bình đồng, chậu đồng, búa rìu, đèn đài v.v… văn luật đều là vật nặng, nhưng bình chậu lớn nhỏ cỡ nào chưa rõ (như trước hai bài phán).

Các vật trước là do đồng, thiếc, gỗ, ngói v.v… làm ra, y theo luật Thập Tụng thì tất cả đồ đồng không nên chia, trừ bình bồn hai đấu trở xuống thì nên chia, cho đến thiền trấn v.v… nên chia, còn bao nhiêu không chia. Luật nầy xếp bình bồn vào vật nặng, không nêu ra lượng đấu, đến nay truyền học đều xếp vào vật nặng. Tôi cho là phần chừng của bình bồn cốt cất chứa. Tăng thì mặc tình cất bỏ, nếu thông từ nhẹ nhiếp, sự

thì gồm nên theo Thập Tụng mà rõ, thì kia nầy đều trước lượng kia đều dùng bổn chế của Cơ Chu, do thông giữa hay bên đồng dùng, trăm vua không sửa cách thức kia. Cho nên Tạp Lịnh đời Đại Đường nói: “Thước là dùng hai tất làm thước đấu, cân hai sắc ba v.v…thành đó”, cho đến luật luận cả hai rõ khí lượng lớn nhỏ, đều chỉ ba đấu của nhà Tần làm định, cho nên biết pháp xưa khó đổi, do cách thức thường.

Xưa Đông Tấn sao nương nầy trời khéo rõ năm, rộng chia tuần tháng, cùng Pháp Sư Tuệ Nghiêm chung bàn thiên trung, luật lịch chia bóng chỗ kế. Pháp sư Nghiêm nói: “Trung tâm châu Diệm ở Trung quốc bốn bên cách biển đều hơn muôn dặm, kia ngày hạ chí ở ngày không có bóng, phương nầy men theo góc biển đâu đồng có ngày mà nói. Cho nên giữa huyện Xích ở Lạc Dương, đến kỳ còn có bóng dư, cho nên Hà Đồ nói: “Mé Đông nam núi Côn Lôn khoảng năm ngàn dặm cũng gọi là Thần-châu, lại gọi là Xích Châu, đã nói là Đông Nam, thì rõ ràng chẳng phải chặng giữa. Lại thước tấc chia thứ kia nầy dùng chung, bóng mặt trời lậu khắc mảy may không sai, đến như tuần thứ độ lượng chung cho cõi và hạnh.

Nếu tùy phương thước chia thì tượng đem giao loạn, v.v… nương trời không cho chống cự, cho nên xét các ghi chép các sự thật để phát hoạ hạnh nầy. Lại như luận Tát-bà-đà nói: “Phật cao sáu trượng, người thường ba trượng”. Cõi nầy chép rằng: Thân tám thước, cho nên giới Phật, rộng sáu ngón tay Phật”. luật Ngũ Phần nói rằng: “Một ngón tay Như Lai thì cõi nầy là hai thước, cho nên lấy ở đầu làm tiêu y theo, theo đó thì dài một trượng hai thước. Áo người ngày nay dài sáu thước. Thước đời Đường thì năm thước, nếu ở nầy chấp nhận biểu ngón tay có thể bằng. Xưa Tùy Dượng Đế xét kinh chế lập đấu cân, một là y cứ thời Châu, tôi đích thân từng thấy đốt cháy hộp thẻ, cho nên xưa tục truyền thuật, sáu thước là trước, ruộng chỗ khởi, Khuê Sao ở ban đầu, độ đó đầu tiên thì tơ là đầu, chia ngang ở trước, dẫn kéo đầu tiên, đều có y cứ rõ không nên buông lung.

Thứ sáu, nhiều các vật nặng, luật xếp vào vật nặng (ý dùng tên cuộc hạn việc xong, kia lệ nhiều món, trên dưới các môn tùy tướng dễ thấy. Trong nầy lộn xộn khó rõ, tùy việc quan nặng lại có nhẹ thâu, cho nên dùng các môn nói rộng, loại ấy có tâm), ý nghĩa có thêm đồ thế tục.

Ban đầu, các đồ làm thành ý (có năm), đó là y, vải giường, y quang và đất son, thư hoàng, y, giống độ dây thừng v.v…. thứ hai, là các đồ cắt vải, đó là ván cắt, dao, kéo, đá mài, và đập vải, chày v.v….Thứ

ba, là đồ làm thành vải, đó là lụa, lưới, gấm, tơ dệt, lụa đẹp, dây vải, dây đai v.v…thuộc về xe cộ. Thứ tư, các đồ xe đánh: đó là xe sợi, đánh sọt, túi kinh, giá mắc áo, sợi dọc, guồng quay tơ v.v… điều độ. Thứ năm là đồ trục tơ, đó là xe quay tơ, túi nhẹ, và nuôi tằm quách mõng v.v…

Năm điều trên nầy tuy chỗ làm là nhẹ mà sự tướng phiền nặng khó gánh vác nỗi, lại đạo chia duyên sơ chẳng phải thân thích, đều thuộc về vật nặng. Trong điều thứ hai chứng có tướng nhẹ, như dao, kéo Phật cho chứa, gồm cả lớn nhỏ có thể y theo kinh mà xếp. Dao bốn tấc, bất luận là thiếc, cây, sừng hay xương, xếp vào vật nhẹ. Nếu y theo lượng, các dao ở trên hoặc dùng vàng báu trang sức, tuy lượng là dao một tấc, từ báu nên xếp vào vật nặng. Thể lượng đá mài luật không có văn, nếu dùng dao động bằng tướng theo người thì xếp vào vật nhẹ.

1. Đồ chơi đùa, nghĩa là ghế cong, gối hẹp, bàn dưa như ý ngữ, các đồ bằng lông lau chùi phủi quét.

2. Trước một điều vật gồm thắng giáng, sự thật xem xét, xếp thẳng phải đồ nhẹ đạo, nên xếp vào vật nặng, tuy đồ hộp rương đựng y đều chung.

3. Cần để trị bệnh (lệ có ba): Đầu tiên gọi là y thuật châm đốt, dao, giác các đồ trị bệnh. Thứ hai là các loại cây cỏ, sách thuốc Minh Đường Lưu Chú coi mạch. Thứ ba là nêu tên bốn thứ thuốc trị bệnh, và xếp thứ thuốc khác như trên vào vật nặng, trong thuốc trọn đời như ở sau chánh đoán.

Ba điều ở trên giúp thân là chánh yếu, chẳng phải thường có, là bệnh liền cần có. Thứ nhất dao sắt cứu trị, văn luật xếp chung như luật Thập Tụng xếp mũi v.v…vào vật nhẹ, còn có ống thuốc, hòm thuốc các đồ theo mà chia nhau. Thứ hai là các phương thuốc cây cỏ đã là tập tục, nên xếp vào vật nặng. Trong thuốc trọn đời chưa giả thì xếp vào vật nặng nếu đã giả hòa hợp thành thang, thành hoàn, thành cao, chưng khác tướng thuốc cây, đều uống trị các phần khác. Nầy thật chẳng phải chỗ may mắn nên y cứ Tăng-kỳ xếp vào phần nhẹ.

4. Trong ngoài rương kinh (lệ có năm): Ban đầu trong pháp kinh bộ, nghĩa là hễ có truyền thuật là để trừ tâm bệnh. Tâm tuy hai thông y cứ tướng, y cứ duyên chỉ ở trong, cho nên chỉ cứu gọi là nội pháp, nghĩa là hễ có thuật sự ban đầu thì không khiến cho tâm nhọc. Trong ban đầu, cõi kinh bộ, nghĩa là trong cõi Đa-la Diệp kinh, xứ nầy (Trung quốc) dịch là Thỉ Tỗ, có sáu món khác nhau: 1. Đan phiên; 2. Trùng phiên; 3. Thất dịch; 4. Tạp lục; 5. Nghi kinh; 6. Nguỵ dẫn. Thứ hai xứ nầy tập lục nghĩa là Phật pháp đông lưu đến nay, đạo tục các giới đều tuyên

dương giáo hóa chung, hoặc soạn luận lục, hoặc truyền tán, đều chẳng phải ý chỉ đều xếp vào kinh, Trí luận giải thích như vậy. Như Ý Thọ, Tân Tương Tăng Hựu, Pháp Uyển, Văn Tuyên, Vương Tịnh Trụ Tử, Lương Giản, Văn Pháp, Bảo Liên Đài v.v… Thứ ba, hai phương tạp kỹ (nghĩa là hai phương đạo tục thông kinh giải luận, đều thật ý suốt giải thích kinh nghĩa tất cả Sớ Sao v.v… hoặc truyền thuật dấu vết các vị cao tăng thạc đức, ghi chép trụ trì có không, thời suy hạnh thạnh). Thứ tư đồ biên chép kinh (là giấy, bút, mực, nghiên, bàn, ghế, gối, thì trị chỉ giới, đồ đóng sách, trụ v.v…) . Thứ năm là đồ đựng kinh (là nhà, rương, hòm, hộp, giá, lầu, khăn, túi).

Năm điều trên cái gọi là rương kinh, chính là bến đường vào đạo, nêu cốt yếu cùng tột sự việc. Nếu không có thói quen xem chung trước sau, thống lãnh then chốt kia, ngộ thú nhập kia, thì ghe, xe tranh chở chưa lên, chẳng hề bằng khí. Giềng mối đạo giáo tuy giả sữ không hiểu, nhưng luống mất thời gian cho nên thường phải đọc, tìm xem nghĩa lý kia, đáng thường các tâm đầu không theo kỳ hạn. Cho nên luận Tỳ-ni Mẫu nói: “Kinh luật trước có chỗ phó chúc liền giao cho người kia. Nếu không có người phó chúc, thì y theo người coi giữ”. Tức nương theo giáo tiến tu, chẳng gọi là thủ hộ mà thông. Cho nên Luận nói: “Phật pháp quý ở việc đúng như lời nói tu hành, không quý đọc nhiều tụng nhiều”. Người đời nay phần nhiều tham cất chứa, không có tâm dâng hiến thì không đáng gửi gắm, phải trao cho người có đức. Nếu chết có bút, mực, giấy v.v…và đồ đựng kinh vốn không người chuyên dùng, nương theo chỗ cũ dùng theo chỗ nương rương kinh, quyết đều dâng cúng, chẳng nhất định thuộc, tùy việc nặng nhẹ, nặng nhẹ xếp vào hai tăng, hoặc chứa nhiều giấy mực, nhưng dự định trị sống vốn chẳng phải chép kinh, dùng nên theo vật xếp vào nặng.

Thứ hai, ngoại tục ghi chép (kể có ghi truyền đều còn ngoài trên thì thuận trời vâng đất, giúp nước, giáo hóa dân, giữa thì hiếu thảo với cha mẹ, lập thân hành đạo, dưới thì nêu bày sáu phủ năm hạnh nương tựa, y cứ sự để cầu chẳng phải nuôi sống, nên gọi là sách ngoài. Ban đầu là sách sử cửu lưu (cửu lưu: 1. Đạo; 2. Nho; 3. Danh; 4. Pháp; 5. Mực; 6. Buông thả; 7. Âm dương; 8. Mủ chảy; 9. Tạp lưu ), tức là vĩ hầu chư tử, bảo truyền văn kỹ tạp thuyết v.v…

Hai nghĩa là sách ba chữ xưa (là văn Thượng Tổ) đều là chữ chân chữ thảo các dấu vết. Ba là đồ đựng sách (tức là trong kinh đã nêu: Giấy bút nghiên mực)

Ba điều ở trước đều xếp vào vật nặng, tuy không tạm học vì ngăn

tục mỹ, nhưng chẳng hề đùa lâu, cho nên xả cho tăng. Giấy, mực có dư bèn gồm việc đạo, mà bổn ý giúp tục không giống điều trước đều từ nặng mà nêu, kinh luật chánh chế là để trang nghiêm văn tụng, vui với thế pháp.

Thứ ba là các đồ tính đếm (lệ có hai): 1. Đồ hiện có số (nghĩa là bàn tính, phương thuật so lường tính đếm, thẻ tre v.v…); 2. Cách đếm tạp châu (là thuỷ tinh, lưu ly, nhiều mầu làm hạt châu).

Hai điều trước là lúc cần tính đếm. Tuy thể là vật nặng mà kham tùy việc đạo. Trong luật vẫn không giải thích sự đếm, tụng giới có sự quên lầm khai chứa tính toán v.v…, còn như cây gỗ, châu xỏ nhiều màu, báu quả làm thành. Y cứ theo Tăng-kỳ tất cả sự duyên tìm ở cơ chánh yếu, chớ quá số đếm, chìm tiếp hạ căn, dẫn khóa tu nghiệp, có thể y cứ Đa luận. Giống như của báu, báu giả, châu nhiều màu, khai hành trăm lẻ một vật được dùng đúng như pháp, nên xếp vào vật nhẹ, còn bao nhiêu tre, gỗ v.v…y theo nầy mà chia.

5. Các tạp nhạc cụ (lệ có bốn): Bàn đầu là nhạc tám âm (1. Nhạc kim: là chuông, linh v.v…2. Nhạc đá: là khánh v.v…; 3. Nhạc tơ: là cầm bầu, là không, hầu v.v…; 4. Nhạc trúc là sáo, địch; 5. Nhạc bầu không, là trống; 6. Nhạc đất, tức vận v.v…7. Nhạc cách, là trống v.v… 8. Nhạc cây, tức âm chúc ở trên). Hai là đồ chơi (nghĩa là quỷ, xí diện v.v… bày hình sư tử, ngựa trắng, lo lắng, truyền thuật các hình ảnh biến hiện. Ba là đồ trang sức ( là hoa, mũ, dây tơ, quần, bao nhiều mầu, các báu, thêu võ, v.v…). bốn là đồ hí kịch (kéo đạo sáu giáp làm thành và cần con súc sắc, mã đồng).

6. Đồ tạp trang sức (lệ có hai): Trước là đồ họa võ (là trang sức thế tục lấy màu đơn thanh, chu lục, nhiều màu, và giây tơ thẳng thước, vật chuyên dùng để vẽ). Sau là các đồ chơi đẹp (là bình phong, núi sông, nhân vật du tiên, các sách chép Cổ Hiền truyện kỹ và các sách lạ khác). Hai điều ở trước cũng đồng với nghi trên, nhưng có thể phù hợp chỗ tình ưa mến, hoàn toàn chẳng phải cương yếu, nên xếp vào thường trụ, đồ trang sức của tăng.

7. Vách báu, các hàng hóa (lệ có bốn): Ban đầu là nặng báu (là vàng, bạc, chân châu, ma ni, san hô, xà cừ, mã não, hỷ báu, và các ngọc bích), hai là nhẹ báu (là thâu thạch, đồng, thiếc, chỉ, kẽm, bạch lạp và các châu giả), ba là tiền báu (là tiền vàng, bạc, đồng, thiếc, cho đến da làm tám món, trên có lằn vẽ). Bốn là các vật dư (là các vật cần của lò luyện đúc và các vật nấu chảy).

Bốn điều trước là chánh nặng, nghiêm cấm tiền tài thế tục. Điều đầu tiên và ba, bốn, chẳng cho tự chứa, cho có giúp đạo nói giao cho người tại gia, thân mất xếp vào vật nặng, cho nên của thường trụ. Thứ hai là báu nhẹ, tuỳ duyên ba đường, nhưng là bổn thể hôn đoạn đồng thau, người đến xem thí không nghĩ hình dụng, thì tùy bổn nặng nói giao cho tịnh chủ. Nếu là trăm lẻ một oản, bát, y, câu theo luật khai thọ dụng, cho nên xếp vào hạn nhẹ, đồng giả nghĩ dụng lệ theo nầy là có thể chia. Nếu đã thành vật vào trăm lẻ một vật số vào vật nặng nhẹ, nầy chẳng phải chánh báu.

Cho nên luật Tăng-kỳ nói: “Tiền, vàng, bạc không được chạm, nếu báu nhẹ khác được chạm, thì không được chứa, được làm trăm lẻ vật dụng”. Như luận đã rõ, không cần thuyết tịnh, y theo làm các món đồ lý chẳng phải vật nặng.

Trong luật Tứ Phần chỉ cho rõ ba món tiền, vàng, bạc, còn các món khác không bàn, biết rõ thông hạn nhẹ, thuộc thiếc, lạp, văn tuy không nêu. Luật khiến dùng để đầy bát chẳng phải vật nặng tùy bát vào vật nhẹ không nghi ngờ. Nay có người giỏi làm luật giáo, nương luận chia vàng và tiền vàng, giường v.v…các vật. Nầy chẳng phải là thành giáo, tùy văn mà dùng, cùng mình tham hoặc giống nhau, không chỉ văn giáo sáng mờ. Phật sinh tử không rảnh, nghe tiếng liền dứt, lại đồng đạo nghe nay là nặng sơ chia vàng. Duyên nêu bày văn nầy trong luận Mađắc-lặc-già, nầy là bổn luật của bộ Ca-diếp-di, không đến ở nầy chẳng phải sở cơ kia.

Nói chia vàng, giường, ban đầu có Tỳ-kheo từ cõi trời sinh xuống, đồ vật trong người nầy chẳng phải chỗ an kia, tình loạn không an, thường suy nghĩ các đồ có được ở cõi trời. Phật sai A-nan cấp cho đồ cần thiết, trong một đêm liền chứng quả Vô học. Do duyên này mà khai, chẳng chung bộ nay. Trong luận Phân Biệt Công đức có nói đủ việc này.

Cho nên các kinh Trì Thế Phật Tạng, Phật dạy đệ tử tu đạo, vì nhớ các đồ vật có thiếu sót không thể hiểu đạo, đều quyền khai cho, quyết không tu đạo, người ưa thế pháp, nước không cho uống, đất không cho đi, các đại quỷ thần ngăn trước quét sau. Nầy há là người nói mà đại thành (Phật chánh nói, học trò chia vàng đều vọng làm không rõ giáo, thuận bổn tham chứa, lại trái học trò thanh tín, đều có Cao tăng xuất tục chánh ngăn chế không làm, tình còn tiền tài, sự chưa đủ tính. Đại bát Niết-bàn là cực giáo đều trọn, văn một bộ rõ mười tám vật bất tịnh, Phật nói, ma nói, dùng này chia đường. Cho nên văn nói rằng: Nếu có người nói Phật khai cho Tỳ-kheo chứa vàng báu tám vật rắn độc bất tịnh, này

là ma nói chẳng phải đệ tử tăng-già-lam. Trái lại là do Phật nói. Cho đến văn nói rằng: Tỳ-kheo Kỳ Hoàn chia vàng, Phật cũng chánh đoán, chia uống nước sông, cho đến trong luật Tứ Phần, Ca-chiên-diên không nhận báu thí của vua, do đây Như lai chế kiền-độ trì giới lớn nhỏ.

Đệ tử tăng-già-lam khác nhau các Sa Môn ngoại đạo nhận chứa vàng báu v.v….lại sau khi Như lai nhập diệt hai trăm năm, Tỳ-kheo Bạt-xà ở nước Tỳ-xá-ly, khéo làm mười việc, ngày thuyết giới khi xướng lời chia vàng, Tỳ-kheo Da Xá nhóm bảy trăm người ở Diêm-phù-đề, lại càng đoán rõ không chấp nhận chia. Phật ở Kỳ-hoàn chỗ lần thứ nhất sau khi Phật nhập diệt đoán rõ không chấp nhận chia. Nay hoặc có ba phạm, chia vàng phạm tội đoạ, chết vào trong lửa hai mươi mốt ức bốn bốn mươi ngàn năm, nầy là tội nhỏ. Không tin thì vị lai bị lửa đốt, hiện tại chỉ hoàn lửa ở thân, sẽ tin khổ mà bỏ.

Nay có người phạm bốn giới cấm, kinh luật đều gọi là là Đoạnđầu, người phạm an nhiên không sợ mà làm vị pháp sư chủ, không tin chín trăm hai mươi mốt ức sáu ngàn năm đọa trong ngục Vô gián, huống chỉ ở nầy chia vàng không đáng làm quái lạ. Người học giáo, đều là há ý ở ngày nay tệ phong lại nêu. Vàng là vật quý nặng của thế tục, nghe tên liền mừng nhìn ngó đâu luống, nêu của cải, thế tục còn vậy, huống chi xuất đạo gì ư? Dẫu có chia ấy, hằng hà dài chìm người không đáng quái lạ, chỉ quở phiền não người không đáng bàn.

Đến như chế giới của một phen giáo hóa đều dứt tục trước. Chỉ có bốn giới đối tục lại chế; 1. Dâm; 2. Rượu; 3. Báu; 4. Tà mạng. Dâm là gốc sinh tử say mê, bốn nghịch do đó mà có. Báu là duyên khởi tham, các hoặc phiền căn của nhân. Tà mạng là nhân hại tăng-già-lam, đường ác là tường mở. Niết-bàn các luật hiểu rõ nghĩa đó, sao không mở đọc sách Phật mà làm giáo bãi bỏ? Cho nên văn nói rằng: “Mặt trời mặt trăng không được sáng bỏ là do khói, mây, bụi mù che lấp, pháp tănggià-lam không sạch là do Tỳ-kheo gây ra bốn việc. Nếu có đệ tử tôn là thầy mà làm bốn việc trước thì tăng-già-lam chẳng phải thầy họ, kia chẳng phải đệ tử tăng-già-lam, do không tin pháp luật của tăng-giàlam. Đây cái gọi là Tứ Thiền, Thập Tụng, luật luận, v.v…đều có văn răn nhắc, đâu được nương theo luật nầy thọ giới mà dùng bộ kia chia vàng, bỏ chế mà lấy khai, chưa biết thông bít của cơ giáo rõ mà cầm, có thể không cẩn thận ư? Sống thì bụi, mồ hôi mê luống, chết thì tự phải khổ sở, tin nặng dục một thời là hoạn hung muôn kiếp, rất đáng buồn.

8. Các vật tạp nặng (lại có tám, nghĩa là tất cả đá, tất cả thuỷ tinh, tất cả ngói, tất cả đồ, tất cả răng, tất cả sừng, tất cả đồng, tất cả sắc đất,

nghĩa thêm trong tục các đồ săn, đồ ăn.

Ban đầu như kinh Thập Tụng nói tất cả vật đá không nên chia, trừ bình nước, bồn nước, vật đậy nước cạo mồ hôi, ống nhỏ mũi, đấu uất, hương, câu bát các vật đá khác không nên chia (như cối báu, cối tạp chùy và dùng chày, đồ hương nếu chưa đủ thì chẳng phải hạnh nhẹ, bao nhiêu lệ thì mà biết). Nghĩa thêm tục vào đồ vật, như mâm bàn muỗng đưa, đều xếp vào vật nặng, rộng như ở sau nêu ra.

Một đoạn ở trước, vật đá y cứ trên để đoán. Luật có thông bít, Tứ Phần không có văn, nghĩa phải y cứ theo chánh, kia đồ lê hương cúng dường hoặc hoa hương loại riêng, hoặc thiếc, đá, đồng, thau làm thành. Nếu thường nghĩ cúng dường trước Phật, bất luận trang sức vàng bạc có hay không đều tùy bổn xứ mà dùng. Nếu bổn tâm không nhất định, nghĩ sau chuyển đổi, tự giúp tùy điều kiện trước, xếp vào vật nhẹ, hỏi có vàng bạc trang sức vào vật nặng. Nếu có lòng cúng dường thì Tam bảo gồm chung, tùy người hay thọ dụng mà dùng, vốn chưa đưa ra vật làm việc cúng dường, không cho tự giúp, nên vào cửa Tam bảo. Nếu xếp vào vật nhẹ chia liền thành nghiệp trộm có thể không cẩn thận hay sao?

Cho nên trong luật Tăng-kỳ, tiền vàng bạc không được cầm, chứa cất. Nếu chân châu, lưu ly, kha bối, san hô, pha-lê, xa cừ, mã não, được chạm, không được cất dùng, biết rõ trăm lẻ một vật, được thọ dùng. Dầu trong luận tùy khả nặng cúng dường cho, nghĩa là xếp riêng vào Phật pháp. Phải có túi báu, hãy như kinh luận cúng dường không xếp vào vật nặng, kia các lò hương, đồ cúng không nhất định thuộc, tức như luật chánh đoán chia ra, kia có lửa, muỗng khăn, túi, bàn, hộp …. các món đồ vật, đều tùy theo tất cả lò hương nặng nhẹ. Quyết khăn gồm thêu dệt, tùy vào vật nhẹ, do sự ở nuôi dưỡng chẳng phải lượng chỗ khai, hoặc thường không theo hạnh, hoặc vàng báu trang sức, riêng trích vật nặng (không tùy là hương nhẹ).

Thứ hai, tất cả vật thuỷ tinh không nên chia, trừ chảo, bình, huân bát câu, lò hương, đấu lửa còn bao nhiêu như trên đã nói.

Thứ ba, tất cả vật ngói không nên chia, trừ chảo, bình hai đầu trở xuống nên chia, nắp bồn nước, bát lớn, bát nhỏ, bát nửa, chốt cửa, dao cạo mồ hôi, thuốc nhỏ mũi, bàn ủi v.v… không nên chia.

Trong các vật ngói ở trước văn luật đoán tự hai món riêng. Phật khai cho chứa hai chảo, hai bình bốn nắp, bốn muỗng, y theo đấu lượng là định nặng nhẹ, đồ tắm giặt hoặc làm bằng đồng, bằng thau, bện bằng vải, cây, da, vỏ bầu, đã thường rửa bát đồ cốt yếu, y theo lượng của vật

nhẹ, nếu nặng lớn khó giữ và vật nhỏ thì tùy theo vật nhẹ, tuy khai chảo bình chỉ là cung cấp việc thiết yếu, hoặc gồm các đồ tục, chưa nhất định đối với vật nhẹ.

Thứ tư, tất cả đồ vật không nên trừ dao cạo mồ hôi, thuốc nhỏ mũi, bàn ủi, lò hương, thiền trấn, xông, bát câu, thuốc nhỏ mắt, hòm, bảy nét, cành, nên chia, còn bao nhiêu không chia.

Thứ năm, tất cả đồ bằng ngà cũng như vậy. Xỉ là các đồ vật bằng ngà. Thứ sáu, tất cả đồ đồng hai đầu trở xuống nên chia. Như trên, kềm, nhiếp cắt móng, dao cắt vải, dao cửa hiệu, khúc cửa câu v.v…cũng vậy.

Đồ đồng ở trước chung rõ đấu lượng, còn bao nhiêu tuy không nêu ra, y theo đây mà khai, tức thau, thiếc, chì, sắt, bạch lạp v.v. Lại ngay luật khai chia dao cạo, do nầy là đồ dùng thiết yếu, thì tùy có đá mài, túi, hộp theo nhau vào vật nhẹ, có bao nhiêu dao con, dùi, kìm v.v… văn tuy không nêu mà luật Thập Tụng lại nói: Chánh xếp vào vật nhẹ như trong kinh Lăng-già, khai cho chứa dao bốn tấc, đầu dao như hình mặt trăng vì cắt may Ca Sa. Trong Tỳ-ni Mẫu cũng khai cho con dao sáu trượng, đều có chỗ làm, nầy thì có thể y cứ nêu, bất luận đầu dao vuông, nhọn, lớn, nhỏ, số bao nhiêu, đoán chung vào vật nhẹ, quá lượng là xếp vào vật nặng. Đã ngoài phi pháp, tuy vật nhỏ mà xếp vào vật nặng (nghĩa là bẻ giáp, cạo da, bỏ lông v.v…các loại dao).

Thứ bảy, tất cả vật bằng sừng không nên chia, trừ nửa đầu trở xuống thì nên chia, trừ cán y, câu tường, trên dao cạo mồ hôi, thuốc nhỏ mũi, ống đựng kim, hòm thuốc, muỗng, bát, cành, tất cả vật như vậy được chia, còn bao nhiêu không nên chia.

Thứ tám, tất cả đất đỏ không nên chia. Tất cả nhuộm sắc, hoặc nấu hay chưa nấu đều không nên chia, từng ấy có tất cả nhiễm sắc, cả tía, chồi vàng, chi tử, càn đà v.v…

Tám món các việc như trước khác nhau, luật Thập tụng y cứ thể mà xét, cho nên có chia không chia khác nhau. Nay vật chứa để đồng khác rất nhiều không cần như luật, có thể so dáng vẻ lớn nhỏ của nó, lường độ hai nghi nặng nhẹ (như bát sành xếp vào vật nhẹ, bát vàng xếp vào vật nặng, bát huân câu xếp vào vật nhẹ, bát huân xếp vào vật nặng, những loại nầy tùy việc sâu mà suy nghĩ) nghĩa là vật tục đồ sơn, trong thế tục có mâm, oản, nắp hộp, cầm bát, đồ để ăn như muỗng, ăn kiêng, bất luận lớn nhỏ nhiều ít, đều xếp vào vật nặng, do toàn là thế tục có khi chẳng phải là kẻ đạo dùng, sự đồng áo tục, cực chế không cho chứa.

Y bát người xuất gia khác với thế tục, nếu nay cho chia, tâm tục không trừ cho thì khiến xếp vào vật nặng, dứt hẳn dòng đời.

Thứ bảy, là có nhiều giường dây, giường cây, nệm nằm nệm ngồi. luật xếp vào vật nhẹ, các loại khác như riêng. Nghĩa là giường chỏng, bàn ghế, giường hẹp, đồ che lợp, nệm sàng, gối, mền v.v… tùy dùng trúc, cây, lụa, tạp vật làm thành.

Trước y cứ vào vật nặng. Nói hai mền, tùy kia lớn nhỏ nhiều ít, đều cho là trong nỉ dạ làm cốt, lụa bao ở ngoài, đều dùng vải trải, nếu chỉ một lần dạ vải là xếp vào vật nhẹ, cho đến nệm ngồi, ghế và các vật bằng dạ tướng thuộc về vật nặng.

Thứ tám, có nhiều y-lê-diện-đà-kỳ-la-kỳ-la. Đây là ba điều ở trước đều là văn luật chung đoán đối với vật nặng khác. Phật pháp Đông Độ cho đến nay giảng giải lớn nhỏ trướng bước đi chướng? Ban đầu thì ylê-diên-đà có thể chẳng chướng, kế thì kỳ-kỳ-các-la há chẳng là trướng lớn nhỏ. Trướng giống như màn, cho nên nói là kỳ-la, dùng ngay từng chưa thảo luận nguồn gốc chữ kia, tùy tiếng liền dịch, tức âm định thể vật kia, nầy thì mạnh ở thâu loại, cong nơi sự thật. Vả lại y-lê-diệu-đà gọi là lộc, trong kinh chỗ cái gọi là tướng đi của Như lai như bước đi nai đầu đàn y-lê-diên-đà. Nầy thì chứa nhiều da nai sống (chưa thuộc). Kỳla-kỳ-kỳ-la đều là tên thú, hình dáng như con hổ thuộc loại báo mạch, da dày lông mịn, có thể ngồi được. Tôi có đem việc nầy hỏi các vị tăng Ấn-độ, da hai thú nầy ở các nước mé Tây có, Trần Châu không có vật này tùy tâm bổn độ kia há có thể tức âm định thể lại nói vật che chướng. Người xưa có nói “mê tên sinh pháp si” thật đáng dè dặt.

Xưa có người mở kinh Lăng-già xem, người ngoài hỏi: “Các kinh hoặc dùng nhân pháp đặt tên. Vì sao kinh nầy dùng khổ cụ đặt tên?”. Toàn cao mờ mịt biết đâu giải cứu bèn hỏi ngược lại rằng: “Lăng-già há chẳng phải là gông lớn tám gỗ ư? Đại chúng đạo tục cùng lúc cười òa, cái gọi là hổ thẹn với một người bẻ cong trên ngàn muôn người. Da nai-y-lê, xứ nầy có mà hơi khác, xứ nầy thì da mỏng lông cứng, kia thì da dày lông mềm, nếu da dễ thường có thể dùng để ngồi, có mà không giống cho nên tên là cư. Cả ba đều là vật da cho nên xếp vào vật nặng, da và lông dê nhẹ hay nặng khác nhau mà thật cù dâu. Xứ này vốn không có, vật kia đều từ Tây Bắc truyền đến, nếu tu tập lông, biên, mà ra đầu lông gồm có bằng tượng người thú v.v…các hình trạng, gọi là Phùng kinh vì lớp lông như lụa, dùng để trải đất che vách.

Luận bổn nói: Thảm trải đất lông dài ba ngón tay, tấm thảm dài năm khuỷu tay rộng ba khuỷu nên chia. Xưa tôi cho là lượng đồng ba

y nên xếp vào vật nhẹ, thuộc dạ đắp dụ phân lượng nầy, mà khai nhẹ trong văn luật không rõ, theo văn thì lỗi, gần lấy càn phong hai năm, mùa xuân thầm cảm trời người, người thục thiếu tánh bỏ họ. Thời Hạ Trụ sinh ở thời Nam Thiên vương, làm sứ giả, thâm ư tướng luật, thêm nhận lời Phật dặn, rộng hộ làm bổn hoại, nghĩa là từ chỗ soạn Sao Sớ Nghi Lục lỗi kia càng nhỏ, nhưng ở nặng nhẹ tùy lạm thì có tuy theo luật đoán nhưng văn chẳng rõ ràng, nầy là lỗi phiên dịch, đâu phải của người học, đáng sửa mê trước nên theo ngộ sau. Trung quốc không chỉ bày cho, riêng giúp đất lạnh (nghĩa là Tây Bắc gần biển, mùa đông thì rất lạnh, gió đông cắt trúc áo mặc phải dày, có các Tỳ-kheo ở xứ nầy mặc ba y không thể hết lạnh. Phật thương xót khai trong giáo bổn, nếu ở các nước lạnh nầy phần nhiều dùng vải đôi may chồng lại. Nếu không có vải đầy, thì được cỏ khô dệt thành y mà mặc. Lại không có cỏ thì được lấy da cây, đập giả cho mềm mà mặc. Lại không có nữa thì được dùng lông dột, như cách cắt thành ba y, lông đắp ở trong. Lại không có nữa thi được dùng các da cũng đồng làm ba y mà mặc. Như vậy thứ lớp lần lượt mà khai cho, nếu đến giữa nước tự có áo đúng pháp, thì đâu được khai? Trong thế tục sửa lại mà mặc, thì không thể có việc nầy. Luật đâu không nói rằng biên địa khai cho năm việc: các thứ da dê v.v… làm ngoạ cụ cất chứa, ngoạ cụ tức là ba y. Luận Tát-bà-đa không có, y theo ngoạ cụ phương Tây liền thể hội kia, cho nên trong luật ở nước bị lạnh quá, Tỳ-kheo hạ an cư xong qua phương Nam chỗ Phật ra núi Tuyết đất bằng trời nóng, y phục dày nặng mạng gánh khốn khổ. Tôi hỏi “ Nặng bao nhiêu” đáp: “Có thể nặng ba thạch”. Xứ ấy mọi người đều cao một trượng trở xuống cho nên hơn, y nầy Phật khai vì là tu đạo chứ không khai vì đạo, khai cho một tháng hoặc năm tháng được lìa y nầy. Tôi xem trong luật Thập tụng, Tăng-già-lê của Ca-diếp nặng ba trăm cân.

Lụa gấm thêu thùa, (phương Tây có, lằn thêu hết dệt y, hoặc vải có ban mấy, phủ các màu, bất luận nam nữ dùng làm thành y, lệ y cứ là vật nặng).

Trước nói một điều y theo luật như thảm trải vào vật nặng, thuần thì xếp vào vật nhẹ, tạp thì xếp vào vật nặng. Như trước tướng ba y ở vật nhẹ, khác thì bất luận lớn nhỏ dày mỏng đều là vật nặng. Tứ Phần không cho chứa vải gấm vải thêu (thông nhiều ít rộng hẹp). Ngũ Phần. Lụa thêu, lông, lông câu chấp, quá ba ngón tay đều không thể chia, nếu thuần sắc thì nên chia, (cũng y cứ trên giải thích như tướng lượng ba y, thảm có dày mỏng, dày thì quá lượng ba y là xếp vào vật nặng, mỏng

thì được có tùy đạo xếp vào vật nhẹ, chăn thì không phải vậy, toàn là vật thế tục chẳng phải là vật để người xuất gia dùng, nếu khai cho thì không khác thế tục. Cho nên các y phục thế tục, người tại gia ngoại đạo đều không cho chứa là rất có ý, vì sợ hoại đạo. Bất luận dày mỏng lớn nhỏ hay y phục người tại gia, ngoại đạo đều xếp vào vật nặng.

Có Tỳ-kheo đắp hai thứ y phục nầy đến chỗ Phật bạch rằng: “Đây là pháp đầu-đà trang nghiêm, xin Phật cho phép”, Phật nói: “Các thầy là người ngu si, tránh điều Tăng-già-lam cấm, hãy làm việc khác. Từ nay về sau, tất cả y phục của người tại gia, ngoại đạo không được chứa mặc”, nghiêm giáo như vậy nào dám bỏ. Cho nên dứt nghĩa phù, thảm nầy có nặng nhẹ mỏng cần điều chỉnh, dày quá ba y như trên xếp vào vật nặng, mềm mỏng rất đáng cắt may, bất luận lớn nhỏ, nhiều ít đều là vật nhẹ. Cho nên trong luật Tỳ-kheo già bệnh mặc Tăng già lê bằng da, cho đến ngoạ cụ sáu năm, ngoạ cụ nhiều màu đều ba y bằng da, để tìm sự không giống, kia thì toàn là thế tục hoại, da nầy chung cho người tu đạo, còn bao nhiêu có mềm đơn, đồ ngồi sơn dã khác với tướng mền, đồng mạn bố ba y có thể theo hạn nhẹ. Cho nên Ngũ Phần nói y che thân, tức che thân mà đắp ba y. Luật Tứ Phần nói y là che đậy. Đơn phu y là đồ trải trên giường, rủ bồn mặt đều xếp vào vật nhẹ đâu thể y theo dưới chẳng cho là nặng, che trên chẳng phải là nhẹ, cho nên có thể rõ biết, phần chừng kia.

Thứ chín, nhiều người giữ Tăng-già-lam, luật xếp vào vật nặng, kia nêu đã nhiều, như sau phán nhiều phần lớn là sáu:

1. Thí sức cung cấp.

2. Bộ khúc khách nữ.

Hai điều trước tuy tốt xấu mà chia, có phiền và không phiền khác nhau. Điều trước thí sức có hai hạng người. Nếu có thể cung cấp trọn đời thì tùy tăng xử phận. Nếu chỗ cấp trọn đời thì trước tăng đã trọn, sau tình tự sửa, mặc ý xả bỏ. Nếu người khác sai đến cung cấp thì trả về chủ cũ. Nếu vốn là tự mình có tính vui vẻ che mát, nương bổn vào tăng. Nếu tạm đến chẳng phải lâu, lúc nào đem đi cũng được.

Thứ hai bộ khúc, nghĩa là vốn đồ xấu (nên) cho tánh họ, mà chưa lìa chủ cũ, chủ cũ chết, thì nhập vào thường trụ. Áo, đồ vật, súc vật, tùy chỗ thân thuộc, không nên tranh đoạt. Nếu vốn nghĩ trọn đời cung cấp tay sẽ chia rẽ, theo luận Tỳ-ni-mẫu thì xả bỏ.

3- Nô tỳ tôi tớ có con dứt nuôi xếp vào thường trụ. Nếu thân chết không có bà con thì thường trụ thâu nhận. Một điều trước xếp như Mẫu-luận nói: Nếu có nô tỳ riêng nên

thả cho đi (như trong điều trước), nếu không thả, làm tịnh nhân như luật Tăng-kỳ.

4- Chứa các gia súc, tức lạc đà, ngựa, lừa, trâu, dê v.v… và yên ngựa, dây cương, dàm ngựa, lan can, chuồng, máng ngựa v.v…

5- Chứa các súc đồng trống, tức vượn, nai, gấu, heo, khỉ, thỏ, gà rừng, vịt, ngỗng, chim ưng… và dùng lồng, giá v.v…

6- Chứa các luận nghi, tức mèo, chó, cú vọ, ưng, diều hâu, chuột, chuột độc, nỏ, cung, củi v.v… và cung, tên cỏ lưới đồ giết hại của ngũ binh, v.v…

Sáu điều trước, ba thứ trước tùy sự đã rõ. Trong thứ tư chứa gia súc, là đầu mối của phiền lự, nên xếp vào nặng. Cho nên Mẫu-luận nói lạc đà, ngựa, lừa.. có thể cho tăng thường trụ trong chùa để vận chuyển, ngoài ra các đồ chở tùy chỗ được chứa, như có roi gậy đều nên đốt, do sống bị chê trách. Thứ năm, súc vật hoang càng là chướng đạo, cho nên trong luật Tăng-kỳ nói “Nếu đem đến cho thì không nhận, sai cung cấp nước, đủ thì thả đi, vì chứa là ngăn đạo. Trong đời phần nhiều thả gà, heo, ngỗng, vịt, cũng tự trần nhiễm sự trong sạch, có nuôi chim anh vũ, ngỗng, bồ cầu, đạo tục đấng xấu hổ, hẳn có chim thú nầy, thì hãy thả nó vào rừng, sông ao, lồng, giá đồ ràng buộc đều nhóm lại là đốt. Thứ sáu, đồ ác lậu nghi, sự loại vẫn mong, thời đến duyên bên cỏ trong đầu, nêu không biết, hoặc thêm chứa dùng, đã sự ở tội Tăng, đều có thể đốt thì đồng nhà ngói phi pháp. Cho nên luật Thiện Kiến nói: “Nếu có bố thí gậy, thì tăng nên bẻ gẫy, không được bán, nếu bán cho người thì họ sẽ làm việc giết hại. Người bán đồng nghiệp kia. Trong luận ấy có chứa vật phi pháp, chúng chủ phá không có lỗi tổn tiến tài. Chánh luận đoán rõ y cứ dùng đâu nghi? Cũng có nuôi mèo chó chuyên làm việc giết hại, Kinh luận đoán ở ác nghi, đồng chứa liền mất giới lành, đưa ra bán thì là loại sống, nghiệp chướng lại sâu, thí cho người trở lại tiếp tục tâm hại, trở thành ràng buộc, nên thả nó vào chỗ sâu mặc tính nó trốn đi, hẳn phiền nó hiển trụ lại thêm phiền nhọc, nhưng nương trước kia càng rõ, lại dứt kẻ thù sinh sát, cây mới nhà Thánh từ bi (bao nhiêu chim nên thả lên hư không).

Thứ mười có nhiều xe kiệu, luật xếp vào vật nặng, y cứ nêu đoán sau (lệ có ba).

1- Thường chuyên chở (nghĩa là các thứ xe kiệu trên bờ dưới nước như ghe thuyền, xe trâu, xe dê, đi bộ, kéo xe v.v… và cung cấp giây thừng cho ghe, xe v.v…

2- Đưa cho hung khí (nghĩa là tạp sức xe kiệu cùng đồ xe cần

nhân, minh khí, quan, dựng đàn hương, áo, vải tạp phục, giá cò, hòn đá, thông, bá, các cây, bia đá trở ngại… các vật.

3- Đồ cúng tế (nghĩa là đồ cùng tế tỷ tổ, tắm gội, quỳ gối, oản, muỗng, mâm, hợp, bàn, ghế…).

Ba đều trước điều là vật nặng, hai thứ sau là đồ hung tế, nếu dự làm cho người sau, khi chết thì nhập vào của thường trụ. Nếu vì bà con thân nhân bảy chúng đọa tục, thật táng vì tương lai mà làm, do quyết nguồn gốc, xả riêng thuộc.

Thứ mười một: bình nước, bình tắm, gậy, quạt, luật đều xếp vào vật nặng, nay do vằn giữa sáng nhau xen làm nặng nhẹ.

Trước một đoạn, nếu y cứ bổn luật nêu chung nặng thâu, là vì sao? Vì thể tướng đều nặng theo nhiều y cứ, như đồ bình tưới, giúp đạo yếu duyên lý xếp vào vật nhẹ, không giống gậy, quạt, do lớn nhỏ không y cứ, dùng có thời hạn gồm cả Thánh giáo nên được chứa dùng. Bình tưới không như vậy, tùy thân tắm súc miệng, rửa dơ các việc thường cần nghĩa quyết nhẹ thâu không nên xếp vào vật nặng. Lại các bộ ảnh nhau chẳng phải nặng là nhiều, cho nên luật Ngũ Phần chép: “Trừ bình tắm cho chia, còn bao nhiêu không nên chia”, đây chính là chánh xếp vào nhẹ, nếu y cứ lượng thông hội luật vốn xếp vào vật nặng là nói theo bình lớn. Cho nên luật Thập Tụng nói: “Bình tắm bằng đồng, hai đâu trở xuống là vật nhẹ”, đây thì hiển rõ con đường chung, xưa nay truyền trao đều y theo luật , ý do giúp thân tiếp đạo, việc thường nên dùng, lại chế tự tùy cho nên xếp vào nhẹ.

Lại các luật phán rõ chẳng dám tự lượng, cho nên trong luật Tăng-kỳ, người mới thọ giới cụ túc đã khiến chứa đồ ứng pháp, tắm gội đem đi, biết rõ là phi pháp, không có khả năng theo đạo, có thể như bổn luật xếp vật nặng là đúng. Lại như dao ở duyên chánh yếu, đều đoán ở vật nhẹ, bình tươi là việc gấp hơn trứơc, nghĩa không phải thuộc về nặng cho nên rộng thông bộ khác, tinh luyện phải quấy, đã rộng lại tinh sự không do dự. Đã ngoài bình ngói đất nêu ở trên, lớn nhỏ và nặng nhẹ.

Thứ mười hai, nhiều các đồ bằng tạp chất kia, luật tự chia lạm, đều xếp vật nặng nêu lên như sau:

1- Đồ bằng sắt (lò luyện đúc, chảo, kìm, búa, ống bể lò đúc, chất sắt, cái giũa v.v…. Các đồ và bao nhiêu than sắt v.v….

2- Đồ làm bằng gốm (vòng dây, túi bạc, xẻng, gậy, tất cả các đồ đình trực và bao nhiêu bùn đất, ngói gạch….).

3- Đồ bằng da (bồn chảo, bàn ghế, dao cạo, cắt đốt, phất tạp loạn và bao nhiêu vật da lông sống, không nên chia).

4- Đố bằng trúc ( nghĩa là thuộc dao cưa, hai là vàng trúc chẻ, bè các trúc xanh, và lau, sậy.. các thứ cỏ v.v….

5- Đồ bằng cây ( nghĩa là búa cưa chẻ tre, dụng cụ đục cắt và bao nhiêu vật bằng cây gỗ, củi v.v…

Năm điều trước thuộc về chủng loại vật nặng. Người xưa đồng lời đều giải thích rằng: “Bất luận năng thành sở thành và bao nhiêu mô hình đều là nặng”, này thì lạm thông tướng nhẹ, lấy dụ khó chia. Nay lấy văn nghĩa nghiệm nhau, đều chỉ vật năng thành như trước. Cho nên trong Luật nói: “Các đồ bằng cây không có chỗ đựng, Phật dạy làm túi đựng”, cho nên biết chẳng phải do bát mà thành. Nếu có đồ sẵn có như chảo, nồi… bình bồn v.v... đều thuộc về các môn. Nếu theo người xưa nói thì các đồ không có gì lưu đây nhiếp liền vọng nêu nhiều vị luống phí công dịch, kia đồ da thuộc như trong luật Thập Tụng nói thuộc về vật nhẹ. Ba loại da y-lê kỳ-la ở trước đã là sống, Tứ Phần không xếp, chỉ y cứ thảm da, cho nên biết ba da không xếp vào phần hạn, ở biên giới áo da khai cho chúa, không tướng ba y cần gì ở vật nhẹ, nếu đến thành thị da lại xếp vào vật nặng, biên giới khai cho ngồi, cần gì ở vật nhẹ, dẫu chấp nhận đồ da thuộc đầy cả sau dùng, do tất cả áo da không cho mặc, bao nhiêu dùi, dao, tạp khí, y theo lệ cả hai dụ, nếu thường phát họa làm bằng cây, nên thuộc về nặng, nếu thường nghĩ theo thân vá chỗ rách, liền xếp vào loại nhẹ.