Những Truyện Duyên Khởi Trong Luật Ngũ Phần

DUYÊN KHỞI CỦA GIỚI SÁT

A. Hiểu nhầm lời Phật dạy

Lúc bấy giờ đức Phật ở trong Tịnh xá nơi thành Tỳ-xá-ly. Ngài dạy các Tỳ-kheo tu tập pháp quán thân bất tịnh ³². Các Tỳ-kheo tinh tấn tu tập từ thô đến tế và càng đi sâu vào pháp quán thì càng nhìn thấy cái ghê tởm, gớm ghiếc của thân, nó giống hệt hình ảnh như vầy: “Một thiếu niên tuấn tú ăn vận rất mực đẹp đẽ, thơm phức hương hoa. Bỗng dưng có xác chết trẻ sơ sinh quấn vào cổ cậu ta. Máu, mũ, dòi...nhầy nhụa, nhun nhút, chảy, bò khắp người của cậu. Kinh tởm, hãi hùng, khổ sở hết chỗ nói, cậu ta mong sao sớm thoát khỏi tấm thân khốn nạn này”. Các Tỳ-kheo với pháp quán ấy muốn thoát bỏ tấm thân gớm ghiếc của mình như ý nghĩ của thiếu niên kia.

Trong số những Tỳ-kheo ấy, hoặc có vị tự sát, hoặc lần lượt từng mạng giết chết nhau, hoặc thắt cổ, hoặc uống thuốc độc... Có một Tỳ-kheo quá chán ngấy thân, tìm lấy cái chết như vầy: Thầy đến chỗ người Chiên-đà-la tên là Di-lân ³³, cậy nhờ rằng: “Hãy vì tôi, ông đoạn mạng này đi, y bát đây tôi cho ông”.

Sẵn máu giết, lại tham y bát, người Chiên- đà-la sẵn dao, lập tức chặt đứt mạng sống Tỳ-kheo ấy.

Bên bờ sông Bà-cầu-mạt ³⁴, trong khi rửa cái dao đẩm máu kia, người Chiên-đà-la bỗng lòng đầy hối hận, trong ông khởi lên ý nghĩ này: “Nay Ta làm điều bất thiện, tại sao chỉ vì chút lợi nhỏ mà sát hại vị Sa-môn trì giới, tội này trời không dung, đất không tha cho ta”.

Liền sau ý nghĩ này, có Thiên ma cõi Tự Tại biết rõ tâm niệm thiện ấy, nhanh như chớp, từ dưới nước vọt lên, đứng trên mặt nước, sừng sững trước mặt Di-lân, với lời khen ngợi rằng:

- Lành thay! Ông đã được điều lợi lớn vì đã đoạn mạng vị Sa-môn trì giới kia. Ông độ người chưa được độ, phước ấy vô lượng. Thiên thần ghi nhận điều đó, nên ta đến báo tin cho ông biết.

Tâm thiện biến mất, Di-lân nghe theo lời ma, trở thành tà kiến, ác độc, lòng lại vui mừng nói: “Nay ta lại độ người chưa độ”.

Người Chiên-đà-la ấy, giờ rất tinh tế, biết rõ từng tướng trạng của các Tỳ-kheo, thân nào đã nhàm chán, thân nào chưa nhàm chán. Nếu là Tỳ-kheo phàm phu, chưa ly dục, khi đưa dao đến, thân họ sợ sệt, đó là người chưa nhàm chán, ta giết người này được phước quá ít. Nay ta nên tìm những vị đã đắc đạo quả là người không có sợ cái chết là gì. Với ý nghĩ như thế, tay cầm trường đao, người Di-lân đi từ phòng này sang phòng kia, từ chỗ kinh hành này sang chỗ kinh hành khác, rao vang rằng: “Ai muốn diệt độ, tôi sẽ độ cho”. Nghe thế, các Tỳ-kheo nhàm chán, ê chề thân xác đều sẵn sàng tìm đến Di-lân để nhờ đoạn mạng. Có ngày ông ta giết từ 10, 20 cho đến 60 vị. Với lý do như vậy, Tăng số càng giảm, nhất là các Đại đức Thanh-văn đều tuần tự vắng bóng.

Bấy giờ, đức Thế tôn từ Tam muội đứng lên, đến ngồi bên chỗ đất trống và ngồi vây quanh Thế tôn là Đại chúng. Đức Phật quan sát Tăng chúng, rồi hỏi Tôn giả A-nan:

- Hôm này, Tăng chúng sao lại giảm số như vậy?

Tôn giả A-nan bạch Phật:

- Thưa Thế tôn, có một dạo, đức Thế tôn nói về lợi ích của pháp tu quán thân bất tịnh. Qua tu tập, các Tỳ-kheo chán ngán, ghét bỏ thân khổ đau này nên đã lần lượt tìm lấy cái chết dưới mọi hình thức khác nhau. Thậm chí chỉ trong một ngày mà người Di-lân đành đoạn sát hại đến 60 vị phạm hạnh. Vì vậy, hôm nay Tăng số giảm nhiều như thế. Lành thay, đức Thế tôn! Cúi xin Ngài chỉ cho con đường thiện pháp khác, khiến cho các Tỳ-kheo trụ vững trong an lạc

Đức Phật bảo Tôn giả A-nan:

- Nay, ông thông báo cho các Tỳ-kheo y chỉ nơi Tỳ-xá-ly này về hội họp tại nhà giảng đường.

Ngày ấy, Tỳ-kheo về hội đầy đủ. Tôn giả A-nan thỉnh Phật đến giảng đường. Ngài uy nghi ngồi vào pháp tòa. Ngài hỏi các Tỳ-kheo về sự việc đã xảy ra và được toàn thể Tăng xác nhận sự thật đau lòng ấy.

Đức Phật, với sự nghiêm khắc, Ngài dạy:

- Các ông là người ngu si, làm việc phi pháp, các ông há không nghe Ta nói: để hộ niệm chúng sanh thì phải có lòng từ và sự kiên nhẫn, tại sao các ông không ghi nhớ điều này?

Và sau khi nghiêm khắc quở trách, đức Phật bảo các Tỳ-kheo: “Nếu ai tự sát, phạm tội Thâu-lan-giá”. Ngài lại dạy:

- Từ nay về sau nên tu An-ban niệm ³⁵, quán Lạc tịnh, quán Lạc hỷ. Quán như vậy là trừ được các điều ác nếu có sanh ra.

Như vậy, từ nay, Tỳ-kheo tự tay giết hại kẻ khác là phạm tội cực trọng, bị loại ra khỏi hàng ngũ của Tăng.

B. Biến chứng

Những sự việc sau đây cũng được qui kết tội cực trọng như trên:

Lúc bấy giờ, có số đông Tỳ-kheo mắc trọng bệnh. Các Tỳ-kheo đến thăm hỏi:

- Bệnh tình của Đại đức có bớt không? Có đau đớn lắm không?

Tỳ-kheo bệnh nói:

- Bệnh chắc khó lành, đau đớn không chịu nổi!

Tỳ-kheo bệnh lại van xin các pháp hữu: “Đưa cho tôi con dao hay sợi dây, cho tôi thuốc độc, cho tôi thức ăn nào làm bệnh nặng thêm, đưa hộ tôi đến mé sông sâu...”

Trước tình cảnh tuyệt vọng đó, yêu cầu của con bệnh được các Tỳ-kheo đáp ứng. Tỳ-kheo bệnh đã tự đoạn mạng mình bằng một trong các phương tiện trên. Chứng kiến cảnh chết này, các Tỳ-kheo giúp phương tiện lòng đầy hối hận, đem việc này thố lộ với Tôn giả A-nan để qua trung gian nhờ Phật chỉ dạy. Đức Phật đã nghiêm khắc quở trách việc làm này của Tỳ-kheo và cấm ngặt hành động tự sát này. Tỳ-kheo phạm, bị loại ra khỏi Tăng.

Lại một trường hợp khác, cũng Tỳ-kheo mắc bệnh cực nặng, nhờ các Tỳ-kheo đến thăm giúp cho các phương tiện để tự kết liễu như trên, nhưng các pháp hữu đến thăm nói:

- Phật đã cấm làm sao chúng tôi có thể giúp thầy như thầy yêu cầu. Nhưng chúng tôi có người bạn làm nghề thợ săn, thầy có cần nhờ họ không?

Tỳ-kheo bệnh, nghe thế liền hối thúc:

- Các thầy hãy mau mau gọi họ đến.

Các Tỳ-kheo đi ngay, đến nhờ thợ săn, ngõ lời:

- Này bạn! Có Tỳ-kheo bệnh quá nặng, không muốn sống nữa! Bạn quen việc đoạn mạng, bạn giúp cho việc này, đoạn mạng Tỳ-kheo ấy bạn được phước lớn!

Người thợ săn liền bảo:

- Nếu sát sanh được phước lớn thì chắc người mổ thịt ở lò sát sanh kia phước lớn lắm, phải không?

Nghe thế các thầy tự nhủ: “Mình có lòng từ bi, nay lại bảo gọi người giết. Mình tự giết, và bảo người khác giết đâu có khác nhau chỗ nào?!”. Đã trót như thế, các thầy cảm thấy hối hận vô cùng. Tỳ-kheo đem việc này thố lộ với Tôn giả A-nan...

Đức Phật đã bổ sung sự nghiêm cấm này và nếu phạm, Tỳ-kheo bị loại ra khỏi chúng Tăng.

Một trường hợp nữa, cũng lại có Tỳ-kheo bệnh quá nặng. Các Tỳ-kheo khác đến thăm, thấy tình cảnh thương tâm như vậy nhưng chẳng biết làm gì hơn để giúp kết liễu sự sống kia. Nhưng cái điều thật tình này được nói ra như một lời đề nghị:

- Giới hạnh của thầy thật toàn vẹn nên nhận lấy được cái phước của cõi thiên. Nếu chính thầy tự kết liễu mạng sống, chắc thầy được sanh lên cõi trời, chuyện gì thầy phải nhận lấy cái khổ đau triền miên thế này?!

Tỳ-kheo bệnh nói:

- Sự việc sẽ là như vậy, song dù có bị khổ đấy nhưng không thể làm việc tự sát. Vì sao? Vì nếu tự sát thì không những phạm tội Thâu-lan-giá mà còn không thể rộng tu phạm hạnh. Vị Tỳ-kheo bệnh này còn xoay lại quở trách các Tỳ-kheo đến thăm rằng: “Tự tay mình giết người, và dạy bảo người tự giết, đâu có khác chỗ nào? Đã là Tỳ-kheo, các thầy lại làm theo ác nghiệp này ư?!

Sự việc này đến tai các Trưởng lão. Bằng mọi hình thức, các vị Trưởng lão nghiêm khắc quở trách các Tỳ-kheo kia. Sau đó, các Trưởng lão đưa các Tỳ-kheo đến trước đức Phật, trình bày lên Ngài đầy đủ sự việc đã xảy ra.

Đức Phật cho tập hợp các Tỳ-kheo. Trước Tăng, đức Phật hỏi các Tỳ-kheo kia:

- Các thầy, thật sự có nói ra như vậy không?

Các Tỳ-kheo kia thưa:

- Bạch đức Thế Tôn, có đúng như vậy.

Đức Phật nghiêm khắc quở trách:

- Các thầy rất ngu si. Tự tay giết người, huớng dẫn cho người tự kết liễu mạng sống, có gì khác đâu? Sao lại không ý thức được điều này?!

Thế là Giới điều sát, lại được bổ sung để được rõ hơn.

Lại một trường hợp khác xảy ra, đó là đem lời ca ngợi, tán dương để người tự giết chết mạng sống của mình. Chuyện như vầy:

Các pháp hữu đến thăm Tỳ-kheo bệnh nặng. Chứng kiến cái khổ sở, ngặt nghèo của chứng bệnh với nỗi buốt đau, các Tỳ-kheo đến thăm nói với Tỳ-kheo bệnh lời khuyên như vầy:

- Với chỗ đứng phạm hạnh của thầy, thầy chết chắc nhận được quả an vui ở cõi trời. Tại sao thầy không tự kết liễu mình đi, để sanh thiên, mà lại cam chịu căn bệnh hành hạ triền miên như thế này?

Tỳ-kheo bệnh nghe thế, gắng sức nói rằng:

- Dù cho có được như vậy, tôi cũng không thể tự sát. Tại sao? Bởi vì đức Phật cấm tự sát, nếu tự sát phạm Thâu-lan-giá. Vả lại, khi được lành bệnh, tôi còn có cơ hội tu phạm hạnh.

Cùng lúc ấy, ở một nước nọ, giặc giã tràn lan. Các gia đình Cư sĩ bị nạn cốt nhục phân ly, khổ não không sao kể xiết hết. Trước tình cảnh này, các Tỳ-kheo nói với các Cư sĩ rằng:

Các người đã tu phước, chắc chắn sẽ sanh thiên, tại sao không tự kết liễu cho xong, lại cam sống trong nỗi khổ cốt nhục chia lìa, đầy sầu não như vầy?!

Các Cư sĩ nghe thế, có ý bất bình, lên tiếng:

- Chúng tôi tuy chịu nỗi khổ ưu não, phân ly, đứt ruột, song không thể tự sát. Tại sao vậy? Vì ở đời có nếm trải khổ đau mới biết tu đạo nghiệp.

Họ lại gay gắt quở trách rằng:

- Đạo của Sa-môn là đạo vì chúng sanh mà từ bi, nhẫn nhục. Tại sao lại khen ngợi sự chết, thôi thúc người tự sát? Tự sát, khen ngợi, hay động viên sự chết có hơn kém gì đâu mà các thầy lại xúi dục?

Các Trưởng lão nghe việc này, sau đó, đưa sự việc lên đức Phật. Ngài nghiêm khắc quở trách, luôn đi đôi với điều răn cấm.

Giới điều sát đến đây được hoàn chỉnh như đã ghi ở trong Luật. Càng phân tích lời lẽ, càng thấy lời răn cấm chứa đầy lợi ích, nếu người tu đạo biết vận dụng triệt để.

CHUYỆN ĐẠI VỌNG NGỮ

A. Tự dối lòng mình

Trên đường du hóa, đức Phật dừng lại ở thành Tỳ-xá-ly. Lúc bấy giờ gặp lúc mất mùa, nạn đói kém xảy ra. Việc khất thực của Tỳ-kheo khó khăn vô cùng, nếu không muốn nói là chẳng nhận được gì. Trước thời buổi như vậy, đức Thế Tôn bảo các Tỳ-kheo:

- Các thầy tùy theo chỗ quen biết, nên đến đó an cư, đừng tập trung ở đây để chịu sự đói khát.

Được cho phép như thế, các Tỳ-kheo chia nhau đến những địa điểm thích hợp. Một số đến nước Ma-kiệt, một số khác về các xóm làng ven sông Bà-cầu-mạt. Cạnh bờ sông này, các Tỳ-kheo họp lại, bàn bạc như vầy:

- Nay gặp lúc khất thực khó được, trong xóm làng này có những người thành tín, chúng ta nên khen ngợi nhau, như nói: “Vị kia đắc sơ thiền, tôi cũng đắc sơ thiền. Vị kia đắc nhị thiền, tam thiền, tứ thiền, bốn vô lượng xứ, bốn vô sắc định, tôi cũng đắc chứng như vậy. Vị kia chứng bốn niệm xứ cho đến tám chánh phần, ba giải thoát môn, tôi cũng được như vậy. Vị kia được tám giải thoát, chín cấp bậc định, mười nhất thiết nhập, mười trực đạo, tôi cũng được như vậy. Vị kia Chứng Kiến tín, Kiến pháp, bốn quả Sa-môn, Tam minh, Lục thông, tôi cũng chứng được như vậy”. Chúng ta cứ khen nhau như vậy, Cư sĩ nghe ắt sanh lòng cảm phục nhiều hơn. Họ sẽ vui mừng nói lên cảm nghĩ rằng: “Chúng ta được nhiều thiện lợi mới có những vị đắc Thánh đạo như vậy an cư nơi ấp chúng ta”. Từ đó họ sẽ mua sắm các thứ ngon bổ cúng dường, Sa-môn chúng ta không thiếu thốn, chúng ta sẽ sống trong an lạc.

Giải pháp được hình thành như thế, các Tỳ-kheo đi thẳng vào thành, chia nhau đến các nhà giàu có, ca tụng nhau những điều như trên. Các thầy còn nói với họ rằng:

- Quí vị được nhiều điều lợi lắm, ruộng phước của Thánh chúng đã đến với xóm làng của quí vị rồi đó.

Các Cư sĩ nghe thế, lòng rộn rã niềm vui, hân hoan với sự việc chưa từng gặp này. Họ đồng loạt giảm chi dụng trong gia đình, bỏ qua việc cúng kỵ, không bố thí cho ai, chỉ dồn hằng tâm, hằng sản vào việc cúng dường an cư.

Mùa an cư ở đây qua nhanh. Theo thường pháp của chư Phật thì trong hai kỳ đại hội vào cuối tháng mùa Xuân và mùa Hạ, tất cả Tỳ-kheo khắp mọi nơi đều phải về thăm hỏi nhau. Các Tỳ-kheo nước Ma-kiệt-đà an cư xong, thân thể ốm yếu, gầy guộc, về trước, họ vào thăm Phật, đảnh lễ sát chân Phật rồi đứng lui qua một bên. Cũng theo thường pháp, đức Phật hỏi thăm, an ủy Tỳ-kheo từ nước Ma-kiệt: “Các thầy an cư có hoà hiệp? Khất thực có dễ được? Trên đường đi có vất vả lắm không?”

Các Tỳ-kheo thưa:

- Chúng con an cư hoà hợp, trên đường đi không mấy vất vả, chỉ có việc khất thực là khó khăn.

Sau đó, đức Phật vì họ nói từng vấn đề về diệu pháp, chỉ bày sự lợi ích của hoan hỷ. Các Tỳ-kheo theo đó có được chỗ đứng của mình trong an lạc.

Ngược lại, các Tỳ-kheo an cư bên sông Bà-cầu-mạt thân thể mập khoẻ, sung túc, đến trước Phật, đầu mặt đảnh lễ sát chân Phật rồi đứng lui qua một bên. Theo thường pháp, đức Phật thăm hỏi, an ủy các Tỳ-kheo những vấn đề đã đề cập. Các Tỳ-kheo bạch:

- Chúng con an cư hoà hiệp, khất thực rất dễ dàng, trên đường đi không mấy mệt nhọc.

Đức Phật liền hỏi:

- Hiện nay nơi đâu cũng mất mùa, khất thực khó được, tại sao các thầy nói khất thực dễ là sao?

Các Tỳ-kheo bạch Phật:

- Dễ là vì chúng con ca ngợi nhau về chỗ chứng đắc của mình. Nhờ ruộng phước đó mà Cư sĩ cúng dường đầy đủ.

Đức Phật liền hỏi:

- Những điều các thầy ca ngợi với nhau là sự thật hay là hư dối?

Các Tỳ-kheo bạch:

- Thật có, hư vọng cũng có.

Đức Phật quở trách nặng nề sự hư dối này, Ngài nói:

- Các thầy làm điều phi pháp, không hợp đạo lý. Người xuất gia không nên làm như vậy. Thà nuốt viên đá nung đỏ, hay uống nước đồng sôi, còn hơn dùng lời hư dối mà ăn của tín thí! Các thầy há không nghe Ta chê trách tội vọng ngữ, và bằng nhiều hình thức khen ngợi cái đức không nói lời dối trá đó sao?! Tại sao, nay các thầy lại vì lợi dưỡng mà dối trá nói chứng được pháp hơn người.

Đức Phật lại quở trách các Tỳ-kheo:

- Ở đời có 5 hạng người được liệt vào loại giặc lớn: Một là hạng người dẫn đầu từ một trăm đến ngàn người đi phá thành ấp, xóm làng, hại người lấy của. Hai là có ác Tỳ-kheo dẫn các Tỳ-kheo du hành trong nhân gian nói pháp tà mạng. Ba là có ác Tỳ-kheo, đối với các pháp do Phật thuyết lại tự xưng là do họ nói ra. Bốn là có ác Tỳ-kheo không tu phạm hạnh, lại tự nói ra là tu phạm hạnh. Năm là có ác Tỳ-kheo vì lợi dưỡng, không có pháp hơn người lại tự xưng là sở đắc pháp ấy.

Hạng giặc thứ năm này được liệt vào hạng giặc lớn nhất, tột cùng nhất của thế gian, của Thiên, Nhơn, Ma, Phạm ³⁶, Sa-môn, Bà-la-môn. Tại sao các thầy chỉ vì một chút lợi dưỡng mà cam tâm làm kẻ đại tặc này?!

Trước Tăng, sau khi quở trách rồi, Phật chế giới cấm như đã ghi trong Tạng Luật.

Sau đây là các trường hợp xảy ra liên hệ, dẫn đến bổ sung giới điều trên.

B. Hiểu nhầm

Lúc bấy giờ, đức Phật ở tại thành Xá-vệ. Nơi đây có một số đông Tỳ-kheo hạn chế việc nghe, học, không hỏi ai, không có pháp hơn người, nhưng lại tự cho rằng mình biết, mình thấy, mình chứng. Một thời gian sau, có dịp nghe các Tỳ-kheo giảng luận về trạng thái đắc đạo, chưa đắc đạo, các Tỳ-kheo ít hiểu biết kia mới nhận ra cái đắc đạo sai trái của mình. Lòng các thầy đầy xấu hỗ, lại có suy nghĩ: “Trước đây, chúng ta chưa đắc đạo mà mạo nhận là đắc đạo, lẽ ra ta phạm tội Ba-la-di, bị loại ra khỏi Tăng chúng”. Lòng hối hận này cứ dằn vặt các thầy.

Lại có trường hợp rơi đúng trường hợp trên, nhưng về sau các Tỳ-kheo thiếu học...này lại có cơ hội học rộng kinh điển. Bởi thế, các thầy cảm thấy hổ thẹn, hối tiếc cho việc mạo nhận đắc đạo của mình, lại có suy nghĩ: “Như chỗ hiểu biết của ta đối với Phật pháp hiện nay thì rõ trước kia ta chưa đắc đạo, mà dưng dưng tự cho là đắc đạo là Tăng thượng mạn ³⁷. Lẽ ra ta phạm tội nặng (Ba-la-di) bị đuổi ra khỏi Tăng chúng”. Lòng các thầy này cứ trăn trở với tội lỗi của mình.

Lại xảy ra một trường hợp tương tự, trùng lặp như trên. Về sau vị kia tu phạm hạnh, sở đắc được đạo quả. Thầy ngước nhìn lại, lòng thầy len lén bao điều xấu hổ, và rồi từ sự xấu hổ ấy, lại cất lên lời tự thú rằng: “Trước đây ta chưa đắc đạo, lại dưng dưng cho là đắc đạo, là Tăng thượng mạn”. Lẽ ra ta phạm tội Ba-la-di, cái tội bị đuổi ra khỏi Tăng chúng. Tội lỗi này trở thành nỗi ám ảnh trong tâm hồn của vị tu sĩ này.

Các trường hợp trên, qua trung gian Tôn giả A-nan, sau cùng được trình lên đức Phật. Trước toàn thể Tăng, từng trường hợp, đức Phật hỏi các Tỳ-kheo:

- Thật sự thầy có mạo nhận như vậy không?

Tỳ-kheo thưa:

- Sự thật là đúng như vậy.

Đức Phật bảo các Tỳ-kheo:

- Có năm hạng người làm cho pháp hơn người ³⁸ hiện rõ là: 1.Người ngu si, 2.Người loạn tâm, 3.Người chạy theo xấu ác, 4.Người Tăng thượng mạn, 5.Người thật có pháp hơn người.

Nếu ngu si, loạn tâm, chạy theo xấu ác, Tăng thượng mạn và thật có pháp hơn người, mà nói ta chứng được pháp ấy thì phạm Ba-lA-di là điều không thể xảy ra.

Đức Phật chế giới cấm này, nguyên văn ghi rõ trong Tạng.

TRƯỞNG LÃO ƯU-ĐÀ-DI BỊ LỬA DỤC THIÊU ĐỐT [39]

Lúc bấy giờ đức Phật lưu trú tại thành Xá-vệ. Chuyện xảy ra như vầy:

Trưởng lão Ưu-đà-di là một trong 6 Tỳ-kheo thuộc nhóm “Lục quần” ⁴⁰. Hiện thân như là ngọn lửa dục. Lửa dục như luôn hừng hực trong người Trưởng lão Ưu-đà-di. Ngọn lửa ấy hành hạ khiến thân thể Ưu-đà-di tiều tụy, khí lực tiêu hao, ông phải dùng tay cho ra cái bất tịnh ấy mới làm hạ được ngọn lửa dục, mới cảm thấy an ổn thoải mái.

Về sau, Ưu-đà-di thấy một Tỳ-kheo gầy yếu xanh xao. Ưu-đà-di hỏi:

- Tại sao thầy mất sức nhiều như vậy?

Tỳ-kheo kia trả lời:

- Tôi bị lửa dục thiêu đốt cho nên như thế!

Ưu-đà-di nói:

- Trước đây tôi cũng vậy nên phải dùng tay cho ra bất tịnh mới an ổn nổi. Nếu thầy áp dụng phương pháp thủ dâm như tôi thì cũng sẽ như vậy.

Tỳ-kheo kia bèn dạy cho Ưu-đà-di một bài học:

- Thầy làm điều phi Phật pháp, không phải hạnh thanh tịnh, phá pháp Sa-môn, không hợp chánh đạo. Đức Thế tôn bằng nhiều cách quở trách về dục, nhớ nghĩ về dục, cảm giác dục, lửa dục và khen ngợi người cắt đứt nhớ nghĩ về dục, cắt đứt cảm giác dục, dập tắt lửa dục. Ngài nói dục như xương đỏ, như thuốc độc. Tại sao nay thầy lại dùng tay cho ra bất tịnh để rồi nhận lấy sự cúng dường của tín thí, thậm chí thầy còn dạy người làm việc đó?!

Ưu-đà-di bị khiển trách và bị đưa đến trước Phật, lại bị Phật quở trách trước Tăng chúng.

Không dừng ở đây, vì lửa dục của Ưu-đà-di chưa dập tắt nổi. Ưu-đà-di nhìn thấy kẽ hở của điều cấm: Cấm thủ dâm, chứ có cấm tìm cảm giác rờ rẫm nơi người nữ đâu?! Được thế, cũng là cách để hạ ngọn lửa dục. Ông ta dấn thân vào việc này.

Ngày ấy, Ưu-đà-di sửa sang, quét dọn, trang hoàng phòng ở của mình, ra vẻ rất văn hóa. Ông rất đắc ý, lấy một cái ghế nhỏ ngồi dưới tàng cây ngoài cửa phòng, như để đón khách tham quan.

Phong cảnh khu tịnh xá, thường cũng là nơi để mọi người đến để tìm lấy cái phúc lợi tinh thần. Lúc ấy, có các người nữ đến viếng cảnh, được Ưu-đà-di chào đón và họ ngỏ lời với Ưu-đà-di muốn đi xem các phòng xá. Họ được Ưu-đà-di săn đón đưa đi tham quan.

Sau khi các người nữ vào tham quan phòng Ưu-đà-di, thì cửa ra, vào đóng lại, cửa sổ mở ra. Ưu-đà-di lẫn lộn trong đám người nữ này. Bấy giờ lửa dục trong ông càng bốc lên hừng hực, đốt cháy luôn cả lý trí của ông. Bằng kiểu cách rờ rẫm, và không người nữ nào ở đây là không bị ông rờ mó hoặc nắm, hoặc ôm, hoặc bóp, hoặc xoa, hoặc bồng lên, hoặc để xuống, hoặc cỡi lên, hoặc cõng đi... mặc cho các người nữ ấy có mắc cở hay không mắc cở. Đối với người không mắc cở thì như đồng lõa, thích thú nói:

- Sao không làm cái việc chính kia, làm chi những việc phụ như vậy?

Ưu-đà-di liền bảo:

- Cái việc chính ấy bị cấm ngặt, tôi không được phép.

Còn đối với người mắc cở, không ưa thói xằng bậy như vậy thì giận dữ ra mặt, dạy cho Ưu-đà-di bài học nặng nề:

- Xưa nay gọi chỗ này là nơi an ổn, nay ngược lại thành chỗ đáng ghê sợ, lửa bốc cháy trong nước chưa đủ để so sánh điều quái gỡ này. Kẻ Cư sĩ ở trong nhà còn xấu hỗ khi làm việc này, tại sao Tỳ-kheo lại làm điều ác như thế?!

Như thế, vẫn chưa hả dạ, ra khỏi Tịnh xá họ đi ngay đến từng người rêu rao, hủy báng. Những người không có lòng tin, không ưa thích gì Phật pháp, được dịp họ tha hồ xuyên tạc, mạ lị: “Chúng Ta là Cư sĩ rờ rẫm đàn bà, Sa-môn Thích tử cũng làm như vậy, thế thì cái đầu này cạo tóc đi, ta với họ có khác gì nào? Họ không hạnh Sa-môn, họ phá pháp Sa-môn”. Tiếng xấu đồn xa là vậy.

Lại cũng bữa ấy, có vợ chồng Bà-la-môn đến vãng cảnh, lần lượt họ đến phòng Ưu-đà-di, nói:

- Vợ chồng chúng tôi muốn vào xem phòng xá.

Ưu-đà-di bảo:

- Không được cùng một lúc hai người vào, có thể vợ trước, chồng sau.

Người chồng để người vợ vào phòng trước. Ưu-đà-di cũng lại giở trò rờ rẫm như trước. Kéo dài lâu lắm, người phụ nữ mới ra khỏi phòng. Người chồng liền hỏi vợ:

- Chứ làm chuyện gì mà lâu thế? Không muốn đi xem các phòng khác hay sao?!

Bà vợ nói:

- Thôi! Thôi! đừng nói đến nữa! Chỉ vào một phòng mà gần muốn chết mới ra được đây. Xem các phòng khác lại phải chịu nổi cái cảnh như thế sao?!

Người chồng hỏi lý do. Người vợ nói rõ sự thật. Ngay khi ấy, người Bà-la-môn mạ nhục rằng:

- Các ác nghiệp này, tại sao Sa-môn Thích tử phải làm như thế?!

Sau đó ông ta vào thành Xá-vệ, nơi ngã tư đường, nơi chợ búa xóm làng, tận hang cùng ngõ hẽm, ông là cái loa hết cỡ rằng: “Sa-môn Thích tử rờ rẫm vợ tôi”.

Chính đây cũng là dịp để cho những người không tin yêu Phật pháp tha hồ mạ lỵ, mắng nhiếc: “Sa-môn Thích tử làm hạnh xấu xa như thế, tại sao lại tự xưng là phạm hạnh, là tịnh là tu?”.

Ưu-đà-di đã nhận bao nhiêu quở trách của chúng Tăng và của Phật, Ngài đã kiết giới bổ sung.

Như vậy, cố ý cho ra bất tịnh, rờ rẫm thân người nữ là điều đức Phật cấm nhưng Trưởng lão Ưu-đà-di biết lợi dụng ngay điều chưa cấm. Điều ấy như vầy:

Cũng tại căn phòng của mình, được phép người nữ vào tham quan như đã nói ở trên, vào phòng rồi đóng cửa ra vào. Ông ta lân la làm quen rồi sổ sàng hỏi người nữ: “Tay, chân của cô, bắp chân, cổ tay của cô, eo, lưng, bụng, vú, đầu, mặt, móng tay, tóc, đường tiểu tiện của cô em giống như cái gì?”

Lại nói: “Này cô em, tay chân cho đến đường đại, tiểu tiện của cô em, chỗ nào cũng xấu xí, mà lại cũng đẹp lắm phải không?”

Lại hỏi: “Khi chồng cô gần gũi cô, âu yếm cô ra sao? Nếu chiều theo ý muốn của tôi thì tôi sẽ cho cô trân bảo, cô em cần gì cho tôi biết. Tất cả thiên thần đều chứng giám cho lòng tôi.

Các người nữ tham quan hôm ấy, nghe thế, người thì cười, kẻ thì bực dọc khinh bỉ, có những phản ứng như đã xảy ra ở hai lần trước.

Không quanh co, trước các Trưởng lão rồi trước Đức Phật, Ưu-đà-di thành thật nhận lấy lời nói thô tục, bất thiện của mình. Đức Phật nhân đó chế cấm bổ sung điều giới.

Tuy nhiên, một Ưu-đà-di luôn luôn bị lửa dục thiêu đốt, nhưng cũng là một con người lanh lợi, hoạt bát, luôn biết lợi dụng vấn đề. Ưu-đà-di suy nghĩ vấn đề như vầy: “Cố ý... rờ rẫm, nói lời tục tỉu, đức Phật cấm. Còn liệu hướng đến người nữ tự khen ngợi, hiến dâng thân xác, tìm cái vui khát dục như thế, chắc là không phạm đâu?!”

Ngày nọ, cũng ở trong phòng của Ưu-đà-di có người nữ tham quan. Ưu-đà-di không ngần ngại nói với người nữ lời này:

- Này cô em! Trong việc cúng dường, cô em cúng dường cho Sa-môn, Bà-la-môn đến cả các vị thiền định, chứng bốn đạo quả không bằng đem sự dâm dục hiến cúng cho người trì giới.

Các người nữ nghe thế, có người cười, có kẻ nhăn mặt, khinh bỉ... Họ cũng đã hết lời hủy báng như trước đây.

Tại Kỳ-hoàn ⁴¹, Xá-vệ, trước toàn thể Tăng, Ưu-đà-di nhận tội. Đức Phật quở trách nặng nề và Ngài kiết giới chế cấm hành động này.

LÀM MAI

Lúc bấy giờ, đức Phật lưu trú tại thành Xá-vệ. Ca-lưu thuộc nhóm Lục quần Tỳ-kheo. Trước khi xuất gia ông là Trưởng giả của thành này. Bẩm chất Ca-lưu rất thông minh, có khả năng giải quyết mọi rắc rối cho thiên hạ. Người trong thành, hễ ai có việc gia đạo, kể cả việc hôn nhân là đều tìm đến Ca-lưu để hỏi ý kiến hay nhờ vả giải quyết việc này, việc nọ. Nếu việc có kết quả tốt thì thân chủ nói: “Nhờ Ca-lưu nên họ mới được thế này, nên làm thế nào để Ca-lưu cũng vui với chúng ta”. Còn nếu kết quả xấu thì họ nói: “Do Ca-lưu nên ta mới ra nông nỗi này, làm sao phải cho Ca-lưu chịu chung nỗi khổ như ta”. Như vậy, tiếng khen, tiếng chê, điều tốt, việc xấu... đồn vang khắp cả nước. Được một thời gian, sau đó với lòng tin Phật pháp, ông xuất gia học đạo. Bấy giờ, thân chủ của Ca-lưu càng lúc càng đông, đông hơn lúc xưa nhiều, thậm chí Vua Ba-tư-nặc cũng đích thân đến Ca-lưu hỏi việc nước. Cho nên, điều vui mừng, sự phẫn nộ đến với Ca-lưu cũng được nhân lên gấp bội.

Thế rồi, có một quả phụ rất tự hào về người con gái của mình là hoa khôi thiên hạ. Rất nhiều người đến cầu hôn, song bà đều không nhận lời. Bà ta nói:

- Nếu người nào muốn cưới con gái bà thì phải ở rể luôn, bà mới gả.

Khi ấy, có người Bà-la-môn giàu có, tiền của không sao kể xiết, đến nói với bà quả phụ rằng:

- Cho con trai tôi cưới con gái bà thì sự sống chúng nó ắt có nhiều hạnh phúc.

Bà quả phụ vẫn một mực từ chối như trước đây.

Bị từ chối, người Bà-la-môn bèn dò la trong quần chúng và biết được trong số người thường lui tới nhà bà ta thì Ca-lưu là người số một.

Người Bà-la-môn liền mời Ca-lưu đến nhà để cúng dường và sự cúng dường này là thường xuyên. Khi đã trở thành chỗ thân thiết, hiểu nhau, người Bà-la-môn đem sự việc trình bày:

- Thưa Đại đức, tôi muốn cưới con gái của bà quả phụ ấy cho con trai tôi, nhờ Đại đức nói giúp lời để bà ta chấp nhận việc cầu hôn này.

Ngày ấy, Ca-lưu y bát trang nghiêm đến nhà bà quả phụ. Bà quả phụ liền ra đón tiếp, bái chào.

Ca-lưu, sau đó đi ngay vào việc, nói:

- Ông Bà-la-môn ấy cầu hôn, bà có thể gả con gái cho con trai ông ấy. Gia đình ông ta rất giàu có, chắc chắn con gái bà có nhiều hạnh phúc.

Bà quả phụ nhất quyết không nghe. Ca-lưu lại nói:

- Nếu bà không gả, con gái bà khi bị lỡ thì, nó sẽ không nghe theo lời bà nữa đâu. Tại sao lại để mất đứa con gái lại mất luôn cả người rể tốt!

Khi nghe lời thuyết phục hữu lý này, bà ta nghe theo Ca-lưu, chấp thuận việc gả cưới.

Cuộc hôn nhân giữa con cái hai nhà: Bà-la-môn và bà quả phụ, sau đó thành tựu tốt đẹp. Nhưng sự thật hạnh phúc không xảy ra. Sau khi về nhà chồng, người con gái hoa khôi ấy không chịu nổi sự cực khổ, cô ta viết một lá thư gửi về mẹ, nhờ mẹ can thiệp, nói với phía nhà chồng cầu xin chút thông thả. Người mẹ nghĩ đến ông mai Ca-lưu, nhờ ông đánh lời hộ cho việc này.

Ngày hôm sau, Ca-lưu đến nhà người quả phụ. Sau khi nghe bao điều cực khổ về cảnh làm dâu của người con gái kia, từ cửa miệng người mẹ, Ca-lưu còn nghe bà ta quy kết:

- Do Đại đức mà có cuộc hôn nhân này, Đại đức vì tôi đến can thiệp nói giúp lời để con tôi bớt khổ.

Ca-lưu trả lời:

- Con của bà vô phúc nên mới gặp cảnh khổ này, nếu nó có phúc thì cơ sự đâu đến nỗi như vậy. Pháp Sa-môn, không cho phép tôi can dự việc thế sự, xin bà cảm phiền!

Bà quả phụ liền mắng:

- Trước kia việc gì của người ta cũng xen vào, nay lại nói không biết, người ác như thế này thì cuối cùng cũng chẳng ra chi!

Bà ta đủ cách tru tréo, ngôn từ hết sức cay nghiệt mắng nhiếc Ca-lưu. Những người hàng xóm nghe đều đến khuyên can, họ bảo rằng:

- Con bà bạc phước nên phải chịu lắm cái khổ như vậy, chứ can chi đến Sa-môn này mà mắng nhiếc ông ta thậm tệ như vậy?

Bấy giờ, những người thiếu lòng tin đối với Phật pháp thì buông lời mỉa mai rằng:

- Bà tin Sa-môn nên con bà chịu khổ, đáng đời! Nếu ai còn tin lời họ thì cứ nhìn cái gương đó mà tin!

Có người lại cay độc mắng:

- Chúng Ta là cư sĩ, sự thường làm mai mối, Sa-môn Thích tử lại cũng như vậy, thử hỏi, họ với ta có khác gì đâu, có khác chăng là cái đầu trọc với chiếc áo hoại màu chẳng giống ai mà thôi!

Tiếng xấu ấy đồn vang khắp gần xa, các Tỳ-kheo Trưởng lão nghe được, bèn hết lời quở trách Ca-lưu, rồi trình sự việc lên đức Phật. Trước Tăng, đức Phật cho xác định lại vấn đề. Ca-lưu thành khẩn nhận tội. Sau khi Phật quở trách Ca-lưu là kẻ ngu si, Ngài kiết giới cấm Tỳ-kheo làm mai dong.

MAI MỐI

Bấy giờ các tay hào phú trong thành Xá-vệ muốn mua vui trò dục lạc, họ nhờ những mụ lớn tuổi làm con “Chim xanh”. Các mụ này xỏ lá, chơi khâm, đem việc này nhờ Lục quần Tỳ-kheo. Các mụ nói với các Tỳ-kheo này rằng: “Quý thầy có thể làm giúp cho chúng tôi việc ấy, cần chi tôi lo liệu đầy đủ cho quý thầy. Một ngày, một đêm hay chỉ một lần giao hợp giá là bao nhiêu? Các tay hào phú đâu kể số gì tiền. Quý thầy giúp được là trúng mánh đó!”

Con chim xanh đậu đúng ngay trên cửa miệng Tỳ-kheo Lục quần. Thầy ta đến với những người nữ, bắn tiếng mối lái việc tư thông kia với những lời đề nghị béo bỡ, mà không chút ngượng ngùng, e ngại.

Chẳng những không được gì mà còn mang tiếng dữ dội về hành động không đạo lý này. Thiên hạ đồn đãi rằng: “Sa-môn Thích tử tịnh tu phạm hạnh, tại sao, nay lại đi làm cái ác nghiệp này. Chỗ nhục nhã là cấu kết, hợp tác với bọn tà dâm mà không phải cư sĩ. Các Sa- môn này chẳng còn chút xấu hổ nào cả, thật đồi bại làm sao!

Việc này đến tai các Trưởng lão. Các Trưởng lão nghiêm khắc quở trách Lục Quần, rồi trình sự việc lên đức Phật.

Trước toàn thể Tăng, Lục Quần thú nhận tội lỗi của mình. Đức Phật cấm làm việc tư thông, bổ sung cho điều giới làm mai mối.

ĐỪNG VẮT KHÔ SỮA

Lúc bấy giờ, đức Phật lưu trú tại thành Xá-vệ. Ở vùng cận thành có ấp A-trà-bệ ⁴². Tạm trú ở ấp này, các Tỳ-kheo tự động đi xin các nguyên vật liệu để làm phòng xá. Họ đến các nhà Cư sĩ để xin: xin xe cộ hoặc trị giá bằng xe cộ, xin nhơn công hoặc trị giá bằng nhơn công, gỗ cây, tre trúc... thứ gì dùng được cho xây dựng là xin, tranh thủ xin cho được. Cư sĩ chán ngấy việc xin này của các thầy, họ đâm ra tránh né. Hễ nhìn thấy Tỳ-kheo là họ tránh xa.

Đi vào ngõ cụt, các Tỳ-kheo xoay xở hết ra vật liệu, phải tự lực chặt cây, phát cỏ, đào đất.v..v... Có một Tỳ-kheo tự mình chặt cây của một vị thần. Con của vị thần cây này đang vui chơi ở đây bị Tỳ-kheo chặt phạm đứt mất một ngón tay. Thần cây đau khổ vô cùng, ác ý nổi dậy, muốn đánh chết Tỳ-kheo, song thần kịp nghĩ lại: “Tỳ-kheo này có oai đức lớn, nếu ta phóng tay đánh chết thì chắc phải nhận bao khổ não miên trường nơi địa ngục”. Vị thần lại sực nhớ ra: “Hiện giờ đức Thế Tôn đang ở trong thành, ta nên đến trình bày việc này, đức Phật dạy sao, ta trân trọng làm theo thế ấy”.

Vị thần liền bay đến Kỳ-hoàn trình bày lên Phật việc đã xảy ra thật cặn kẽ. Đức Phật liền tán thán vị thần cây:

- Hay thay! Hay thay! Ông có được niệm thiện như thế! Quả thật Tỳ-kheo ấy có oai đức, nếu đánh, ắt phải nhận lấy khổ báo.

Sau đó, đức Phật lại hướng dẫn vị Thọ thần này, Phật dạy:

- Nơi vùng ấy có một cây rất lớn, chưa thuộc về ai. Ông có thể đưa quyến thuộc đến đó để nương tựa.

Vị Thọ thần cáo từ và thực hiện đúng như lời chỉ giáo của Phật.

Với sự việc như thế, trên đường du hành, đức Phật thư thả đi về ấp A-trà-bệ.

Sáng sớm hôm ấy, Trưởng lão Đại Ca-diếp với y, bát trang nghiêm vào thành khất thực. Thực tế ở đây, Cư sĩ thấy hình bóng Tỳ-kheo thì lánh mặt là rành rành, nhưng Đại Ca-diếp vẫn hỏi người đi đường về lý do của vấn đề. Họ bảo rằng:

- Các Tỳ-kheo ở ấp ấy, xin vật liệu để làm phòng xá, không biết thế nào là đủ. Xin riết, Cư sĩ đâm ra khổ tâm và tốt nhất là họ tránh đi. Họ tránh Ngài là thế.

Đại Ca-diếp sau khi thọ thực trở về lại chỗ đức Phật, trình bày sự việc lên Ngài. Nhân việc này, đức Phật cho tập hợp toàn thể Tỳ-kheo ở đây và trước Tăng, sự thật của sự việc được xác định lại rõ ràng. Các Tỳ-kheo ấp A-trà-bệ thú nhận lỗi xin xỏ thái quá kia. Đức Phật quở trách, Ngài dạy:

- Các thầy nên tu hạnh ít ham muốn, biết vừa đủ, không nên cầu xin nhiều, cầu xin không biết chán ngán là sao?!

Và để làm rõ việc xin xỏ khiến ai cũng ghét, Ngài dẫn chứng câu chuyện cũ, Ngài nói:

Vào đời quá khứ, có một Tiên nhơn ở trong hang đá, bên bờ sông Hằng. Bấy giờ, hằng ngày từ dưới nước xuất hiện lên, Long vương đến nhiễu quanh vị Tiên nhơn bảy vòng, rồi đưa đầu lên xuống để bày tỏ sự cung kính. Sau đó, vị Tiên nhơn du hành trong nhân gian. Ở lại trông nom cái hang là người đệ tử của Tiên nhơn. Hằng ngày, con rồng vẫn đến hang để bày tỏ sự cung kính như trước. Cứ mỗi lần rồng đến hang, người đệ tử càng phát khiếp. Nỗi lo sợ hãi hùng này khiến người đệ tử suy nhược tinh thần đến nghiêm trọng. Lúc ấy, Ta đang hành Bồ Tát đạo, du hóa ven sông Hằng, chứng kiến sự việc này và người học trò của Tiên nhơn cũng đã thố lộ với Ta nỗi kinh khiếp ấy. Ta lại hỏi:

- Nay ông không muốn thấy con rồng này đến đây nữa phải không?

Người đệ tử trả lời:

- Đúng như vậy, thưa Bồ Tát.

Ta hỏi:

- Ông thấy dưới cổ con rồng có vật báu gì không?

Người đệ tử đáp:

- Có hạt châu Ma-ni.

Ta bảo người đệ tử:

- Khi con rồng đến, ông chấp tay hướng về nó, nói lên ý muốn như vầy: “Nay tôi cần hạt châu Ma-ni dưới cổ của ngươi, xin ngươi cho ta”.

Người đệ tử ghi nhận lời chỉ bảo này. Sau đó, con rồng đến hang. Người đệ tử kính cẩn ngỏ lời xin hạt Ma-ni của rồng. Con rồng nghe lời cầu xin này thì sững cả thân, đứng lặng thinh. Người đệ tử Tiên nhơn lại vì Long vương nói lên lời kệ này:

Long vương, nay cần ngươi

Cho hạt châu dưới cổ.

Lòng nào được không vui!

Cớ sao lặng cả người?

Con rồng liền đáp kệ rằng:

Tất cả chỗ ta cần

Đều được từ ngọc châu

Nay ông cầu xin nó

Vĩnh viễn ta cáo từ

Như tiếng lửa vỡ bùng

Khiến lòng người khiếp sợ

Nay ta nghe ông cầu

Hoảng hốt lo đau đáu.

Bấy giờ dẫn tích xưa, Thế Tôn lại nói kệ:

Người xin không ai ưa

Xin mãi bị oán ghét

Long vương nghe cầu xin

Một đi không trở lại.

Đức Phật bảo các Tỳ-kheo: Long vương vì thọ nghiệp báo tự nhiên mà không còn hoan hỷ khi nghe lời cầu xin. Nay các Cư sĩ làm ăn vất vả, khốn khổ mới có được của tiền. Tại sao các ông không biết được điều đó, lại cứ lần lựa cầu xin?

Đức Phật lại dẫn một câu chuyện khác, Ngài bảo các Tỳ-kheo:

- Xưa kia, một thời Ta ở tại thành Xá-vệ, có một Tỳ-kheo, sau khi an cư, về chỗ Ta, nhân đó Ta hỏi:

- Thầy an cư ở đâu? An cư có được an ổn không? Khất thực có dễ được không? Đi đường có vất vả lắm không?

Tỳ-kheo kia trả lời:

- Con an cư trong khu rừng cạnh sườn núi Tuyết, an cư được an ổn, khất thực dễ được, trên đường đi không mấy vất vả. Tuy vậy cũng không tránh khỏi một ít chướng ngại, đó là nạn chim, ban đêm chúng phát tiếng kêu ồn ào lắm, làm xáo trộn việc chuyên niệm trong khi con tọa thiền tư duy.

Ta hỏi Tỳ-kheo ấy:

- Nay thầy còn muốn vui sống với khu rừng đó nữa không?

- Bạch Thế tôn con rất thích. -Tỳ-kheo ấy thưa.

Ta nói:

- Thầy về lại nơi đó, đợi lúc sẫm tối, muôn chim bay về, thầy chấp tay hướng đến đàn chim, nói: “Nay ta cần những cánh lông của các ngươi, các ngươi có thể cho ta. Giữa đêm, sau đêm, thầy cũng nói lời cầu xin ấy”.

Tỳ-kheo ấy, sau đó làm y theo lời Ta bảo. Đàn chim ấy suốt đêm bàn bạc: “Nay Tỳ-kheo này xin ta đôi cánh lông, chúng ta có nên cho hay không?”. Cả đàn đều bảo: “Không thể cho được. Thế là cả đàn bay đi mất, không còn trở lại nữa”.

Đức Phật bảo các Tỳ-kheo:

- Loài chim còn không muốn nghe đến lời cầu xin, huống chi là con người.

Đức Phật lại dẫn chuyện tiếp theo, Ngài bảo các Tỳ-kheo:

- Thuở quá khứ, có Quốc vương tên là Ca-di, ưa làm việc bố thí, cung cấp cho người nghèo khổ. Khi ấy, có Phạm chí ⁴³ được nhà vua rất mến trọng, nhưng chưa bao giờ Phạm chí đến cửa vua xin thứ gì. Thế rồi, giữa Vua và Phạm chí có cuộc đối thoại bằng lời kệ với nhau:

Vua kệ hỏi:

Phương xa, người đều đến

Khắp nơi đến ta xin

Nay sao ông gần ta

Không xin, có ý gì?

Phạm chí đáp kệ:

Người xin không ai thích

Không cho còn oán giận

Không xin, im lặng vậy

Đâu sợ mất thân tình

Nhà vua lại nói kệ:

Người trí nào ghét xin

Lắng vọng nghe tiếng cầu

Huống ông, tình thân ái

Bao dung luôn sẵn lòng

Cam nghèo thẹn cầu xin

Chỗ đáng nhận,không nhận

Mất người rộng lòng phước

Lại tự khổ lấy thân

An bần thẹn thùng xin

Nhận đi chỗ đáng nhận

Vun xới thiện cho người

Cho tự thân an lạc

Đức hạnh xin được tròn

Cũng chẳng lỗi miệng, thân

San sẻ giữa có, không

Cớ sao lại chối từ!

Phạm chí lại đáp kệ:

Người hiền không nói xin

Nói xin chẳng phải hiền

Im lặng không cầu xin

Đại nhân ấy người hiền.

Nhà vua nghe kệ về Hiền nhân, tâm vua rất hoan hỷ, liền cho lấy một con trâu chúa và một ngàn con trâu khác biếu cho Hiền nhân Phạm chí.

Đức Phật bảo các Tỳ-kheo:

- Mối quan hệ giữa nhà vua với Phạm chí tuy rất thân tình, song còn khó xảy ra việc xin xỏ nhờ vả, huống chi các Cư sĩ đối với các thầy đâu có mặn mà gì cho cam, mà cầu xin nhiều như thế?!

Đức Phật lại dẫn chuyện để được rõ hơn bài học về xin xỏ, Ngài nói:

- Xưa kia có một người thuộc hàng vọng tộc, danh giá, tên là La-tra-ba-la ⁴⁴ được cha mẹ rất mực yêu quý, chiều chuộng. Nhưng từ khi La-tra-ba-la xuất gia, không hề xin cha mẹ bất cứ thứ gì. Ngạc nhiên, cha mẹ bằng lời kệ hỏi con:

- Xa xôi người tìm đến

Khắp nơi đến xin ta

Con là con yêu quý

Không xin có ý gì?

La-tra-ba-la đáp kệ:

Người xin, không ai ưa

Đã không cho còn ghét

Con đã xuất gia rồi

Không nên lại cầu xin.

- Này các Tỳ-kheo, La-tra-ba-la được cha mẹ yêu quý còn viện cớ xuất gia, không trở về xin một vật gì, huống chi các Cư sĩ đối với các thầy đâu có gần gũi, mặn mà gì mà lại xin họ nhiều đến thế ư?

Đức Phật nghiêm khắc quở trách lỗi lầm xin xỏ kia, rồi kiết giới cấm về vấn đề này.

PHẦN 02 THẤT NHÂN TÂM

Bấy giờ đức Phật và Tăng chúng của Ngài đang lưu trú tại nước Câu-xá-di ⁴⁵

Tỳ-kheo Xiển-đà cũng là một tay cự phách của nhóm sáu Tỳ-kheo. Thầy ta thường lui tới các gia chủ của mình để nói pháp, đồng thời cũng lo liệu, xử lý việc nhà quan cũng như chữa trị, thuốc thang cho người bệnh bổn đạo. Quốc vương, Đại thần, Trưởng giả, Cư sĩ không ai là không thân tình, trọng thị. Họ coi Xiển-đà như ông Thánh sống. Bổn đạo thuộc các giai cấp trên thường đến Tăng xá để thăm viếng Xiển-đà. Ngày ấy đang kinh hành, các bổn đạo quý ấy đến tận nơi kinh hành, đảnh lễ sát chân Xiển-đà. Nhân đó, Xiển-đà thuyết pháp cho họ nghe, họ rất vui mừng, vì phúc lợi của việc nghe pháp đối với họ thật lớn lao. Khi mọi người thân lui về, Xiển-đà cũng trở về phòng của mình thì phòng này đã có Thượng tọa đến trưng dụng rồi. Cứ như vậy phòng nào cũng có Tỳ-kheo ở cả, thậm chí phòng nhỏ nhất cũng có sở hữu chủ. Xiển-đà hiểu rõ vấn đề mất chỗ ở. Thầy đành phải lên đường du hành nhân gian.

Sau đó không lâu, các bổn đạo thuộc giai cấp trên ấy đến thăm, mới hay thầy mình đã lên đường. Hỏi thăm các Tỳ-kheo đang kinh hành nơi đất trống, nhưng nào ai có biết thầy Xiển-đà ở chân trời góc bể nào mà trả lời. Các bổn đạo quý kia đành ra về với nỗi lo... Họ tìm khắp nơi nhưng bặt vô âm tín...

Ra đi rồi lại quay về, Xiển-đà mặc y, bưng bát đến các gia chủ cũ của mình. Trông thấy thầy mình đến, họ mừng hết lớn, họ vồn vã đón tiếp. Có người thưa:

- Bạch Trưởng lão, gần đây chúng con có đến Tăng phòng tìm thăm Ngài mà không gặp, vậy Ngài từ đâu đến đây?

Xiển-đà trả lời:

- Tôi là hàng Hạ tọa nhỏ nhất, tất cả phòng, các Thượng tọa đều ở hết, cho nên tôi phải du hành. Rất tiếc các vị đến thăm mà không gặp nhau.

Các gia chủ thưa:

- Có thể tìm nơi nào đó, chúng con sẽ cất phòng xá cho Trưởng lão ở, không những chúng con được phước mà Trưởng lão lại có chỗ ở an ổn để tu hành, việc thăm viếng của chúng con cũng không bị trở ngại.

Xiển-đà trả lời:

- Tôi không thể đứng ra tự làm, vì sẽ xao nhãng việc hành đạo. Hơn nữa, khi tuổi càng lớn thì theo thứ lớp, tự nó sẽ có được chỗ ở, đó là lẽ tự nhiên.

Các gia chủ thưa:

- Chúng con may mắn có vật liệu vừa lại có thiện tâm. Tài vật thì vô thường, còn thiện tâm khó lòng giữ được lâu, vậy xin Trưởng lão tranh thủ tìm chỗ, chúng con nhanh chóng cất phòng xá cúng dường Ngài.

Xiển-đà thấy họ quá ân cần, khó lòng từ chối, bèn đi khắp vùng tìm đất cất thất. Nhận thấy địa điểm Thọ thần ⁴⁶ là nơi rất tốt cho việc tạo dựng phòng xá. Quyết chọn nơi đây, nên Xiển-đà liền cho triệt hạ cây cổ thụ này. Người trong nước coi cây cổ thụ này như một vị thần. Họ thờ phụng, cúng bái, cầu khẩn thần đại thọ này rất mê say. Họ đều nhận được sự cảm ứng tốt lành của thần, cho nên lòng kính cẩn của họ đối với thần đại thọï này cao vời vợi. Cổ đại thọ này bị Xiển-đà triệt hạ không tiếc thương, đó là một cú sốc lớn của toàn dân, họ hốt hoảng, vô cùng kinh ngạc, tưởng chừng như tai họa sắp giáng xuống đầu họ. Sẵn lòng tin Phật pháp không có, họ đồng loạt mắng nhiếc không tiếc lời:

- Sa-môn Thích tử thật vô đạo hết chỗ nói, chỉ biết lợi cho mình mà làm thương hại đến trời, người, quỉ thần.

Đối với những người có lòng tin Phật pháp thì nói:

- Cây này có Thần ở, mọi người đều kính sợ, ngày đêm hằng khấn nguyện không dám ngạo mạn, xúc phạm, nay các Tỳ-kheo lại chặt cây không chút ngại ngùng. Nghĩ rằng, nơi đây rồi ra mọi sắc tâm đều trong sáng như thường. Có thể nói rằng vị thần cây này đã vô cùng kính trọng Tỳ-kheo.

Lời khen, tiếng chê đồn vang khắp nước. Các Trưởng lão nghe được và sự việc được làm rõ trước Tăng. Đức Phật lại nghiêm khắc quở trách Xiển-đà. Ngài kiết giới cấm vấn đề này.

HẬU QUẢ CỦA VIỆC VU KHỐNG

Bấy giờ đức Phật lưu trú tại thành Vương-xá, là kinh đô nước Ma-kiệt-đà, thuộc Trung Ấn. Đối với Phật pháp, vua Bình-sa rất thâm tín. Hằng ngày, cứ lần lượt vua thỉnh 500 vị Tăng vào trong cung để thọ trai. Thần dân cũng theo gương ấy cúng dường như vậy. Hồi ấy, các Tỳ-kheo chỉ nghĩ đến việc hành đạo, không quan tâm mấy đến việc quản lý Tăng, cho nên việc sắp xếp theo trên dưới, đi thọ trai nơi này hay nơi khác không đặt thành vấn đề. Đối với Lục quần Tỳ-kheo, đây là cơ hội tốt, sáu vị này luôn luôn có mặt ở chỗ tốt. Ngày ấy, Lục quần được mọi người đặt câu hỏi như vầy:

- Chúng con thỉnh Tăng theo thứ tự thọ trai, tại sao các Trưởng lão thường đến đây mà không thấy các vị khác,?

Đây là câu hỏi chê khéo Lục quần không biết tự trọng, song đối với Lục quần, biết điều hay không biết điều chả là gì!

Mặc dù còn nhỏ, tuổi đang 14, tuy mới xuất gia hành đạo, Đà-bà Lực Sỹ Tử ⁴⁷, nhìn thấy cái cảnh mất trật tự trong Tăng chúng như thế, nên trong chốn thanh vắng đã có suy tư: “ Vua Bình-sa cũng như thần dân, hằng ngày mời 500 thầy theo thứ tự thọ trai, song trong Tăng không có người chuyên trách phân phối việc thọ trai, nên đưa đến tình trạng Lục quần cứ lựa chỗ tốt mà đến, điều này làm mất sự ngưỡng vọng chung và lệch đi ý nghĩ của người tín thí. Nếu đến tuổi 20, ta thọ giới Cụ túc, đắc A-la-hán ⁴⁸, có được thần thông, sẽ vì chúng Tăng làm người chỉ định Tăng đi phó hội, và phân phối tư cụ cho Tăng”.

Ý nghĩ sâu kín đầy trách nhiệm này của Đà-bà, ngày một hiện thực: Năm 16 tuổi, Đà-bà thành tựu quả A-la-hán , sở đắc lục thần thông. Năm 20 tuổi thọ Cụ túc giới. Như thế, bao điều nguyện trước kia nay đã hội đủ điều kiện, Đà-bà đi ngay đến thành Vương-xá. Trước các Tỳ-kheo, Đà-bà nói lên lời nguyện từ trước của mình. Vì lời nguyện này, các Tỳ-kheo bạch lên Phật. Đức Phật cho tập hợp các Tỳ-kheo Tăng, hỏi Đà-bà:

- Thật sự ông muốn vì Tăng làm người sai Tăng đi tham dự hội và phân phối ngọa cụ ⁴⁹ cho Tăng phải không?

Đà-bà thưa:

- Bạch Thế Tôn thật sự lòng con là như vậy.

Đức Phật bằng mọi hình thức khen ngợi hạnh thiểu dục, tri túc, khen ngợi giới, khen ngợi người gìn giữ giới, rồi bảo các Tỳ-kheo:

- Nay cho phép Đà-bà vì Tăng làm người chỉ định Tăng đi tham dự hội, và phân phối ngọa cụ... Tăng nên sai một Tỳ-kheo bạch nhị Yết-ma để sai.

Trước toàn thể Tăng, lời dạy của đức Phật được thực hiện như sau, một vị Tăng thưa:

“Đại đức Tăng xin lắng nghe! Tỳ-kheo Đà-bà này muốn vì Tăng làm người sai Tăng đi tham dự hội và phân phối ngoạ cụ. Nếu việc làm này đối với Tăng là thích hợp, Tăng chấp thuận thì lời thưa này là lời đề nghị trước Tăng”.

Tăng tác pháp Yết-ma: “Đại đức Tăng xin lắng nghe! Tỳ-kheo Đà-bà này muốn vì Tăng làm người sai Tăng đi tham dự hội và phân phối tư cụ cho Tăng. Các Trưởng lão nào chấp thuận thì im lặng. Vị nào không đồng ý thì xin nói lên”.

Vị Yết-ma chung quyết: “Tăng đã chấp thuận Tỳ-kheo Đà-bà làm người sai Tăng đi tham dự hội và phân phối tư cụ cho Tăng rồi. Tăng đã đồng ý nên im lặng. Việc Yết-ma thành tựu phải thi hành đúng như vậy”.

Từ đó Đà-bà đủ tư cách pháp lý sai Tăng, điều phối công việc của Tăng chúng, đối với đời sống tu hành hằng ngày.

Để nhanh chóng ổn định tổ chức, cũng như đạt được hiệu quả cao, Đà-bà tiến hành việc phân phát ngọa cụ thành Chúng, theo hạnh tu của Tăng: Chúng thiểu dục tri túc - Chúng Lạc tịnh - Chúng tụng Tu-đa-la (Kinh) - Chúng Trì luật - Chúng Pháp sư - Chúng Tán tụng - Chúng A-lan-nhã - Chúng khất thực - Chúng ngồi thiền v.v...

Nhờ có khiếu tổ chức mà việc quản lý, điều hành của Đà-bà trở thành nền nếp, kỷ cương, đặt Tăng đúng chỗ, đúng người và cũng chính nhờ thế mà tất cả Tỳ-kheo, dù tu theo hạnh tu nào, cũng được an ổn.

Đối với các Tỳ-kheo phương xa có việc đến trú xứ của Đà-bà, dù trời đã tối cũng vội đến người quản lý này để xin chỗ tạm trú nghỉ ngơi. Đà-bà liền nhập Hỏa quang tam muội, tay trái phóng ra ánh sáng, tay phải chỉ chỗ trải ngọa cụ một cách trung thực, hợp tình, hợp lý.

Chính sự điều hành mầu nhiệm này mà Đà-bà được đồn vang và mọi người hết sức ngưỡng mộ con người quản lý đầy đức độ ấy. Vì hiếu kỳ, mọi người đến trú xứ thăm hỏi đức Thế tôn càng đông hơn, luôn thể họ được diện kiến Đà-bà, cũng như để được trông thấy thần lực của người. Có lúc, cứ vào xẫm tối, người phương xa về xin tạm trú rất đông, và qua việc sắp xếp nơi ăn chốn ở, họ chứng kiến sự thật về đức độ và cách hành xử của Đà-bà.

Với thần lực này, việc sai Tăng đi dự hội của Đà-bà bỗng chốc trở thành dễ dàng. Tăng đã tuân thủ sự điều phối đúng người, đúng việc, đúng nơi, đúng chốn này một cách triệt để.

Thế nhưng, với việc làm cắt cử Tăng đi dự hội, Đà-bà đã bị vu khống. Sự việc xảy ra như vầy:

Hồi ấy, trong thành Vương-xá có một Trưởng giả tên là Thiện Phạn. Qua nhận thức được các pháp mà ông đắc quả. Hằng ngày ông đích thân mời hai Tỳ-kheo về nhà cúng dường bữa ăn thượng vị. Hai Tỳ-kheo Từ và Địa ⁵⁰ là hai anh em, tự thân họ là kẻ thiếu phước nên rơi vào cấp bậc thấp. Họ thường nhận sự phân phối tương xứng. Tuy nhiên, ngày ấy bỗng Từ, Điïa được Tăng sai đến nhà Trưởng giả Thiện Phạn thọ trai.

Thiện Phạn biết được sự cắt cử này của Tăng, ông không mấy vừa lòng, thầm nghĩ như vầy: “Hai vị này là người ác, không có hạnh thanh tịnh, tại sao lại được nhận thức ăn thượng vị của ta cúng dường?!”. Với ý nghĩ này, Trưởng giả liền lui về trước và tìm gặp vợ, căn dặn rằng: “Hôm nay bà chỉ nên làm thức ăn đơn giản, đạm bạc để mời họ mà thôi”.

Kẻ ăn người ở được lệnh trải tòa phu cụ tiếp đón anh em Từ, Địa. Từ lúc huynh đệ Từ, Địa đến, cho đến lúc trì bát, gia đình Thiện Phạn ngồi yên nơi tòa ngồi của mình, mặc cho nô tỳ lo việc dâng cúng thức ăn thô, kém phẩm chất do người vợ Trưởng giả chế biến.

Từ, Điïa thấy vậy hỏi:

- Này chị em! Nhà này thường cúng dường bữa ăn rất ngon, tại sao nay lại cúng thức ăn thô dở đến thế?!

Nô tỳ thưa:

- Tôi là kẻ thấp hèn, làm sao biết rõ lý do này!

Ăn xong ra về. Trên đường đi, trong lòng Từ, Điïa đầy hậm hực, định bụng dạy cho Đà-bà Lực Sĩ Tử một bài học.

Về đến trú xứ, Từ và Điïa đến ngay các Thượng tọa buộc tội Đà-bà, bảo rằng:

- Đà-bà Lực Sĩ Tử, làm việc theo cảm tính: Yêu, ghét, giận, thù, si mê, sợ hãi. Sợ ai thì cho đồ tốt, ai không sợ thì cho đồ xấu.

Các Tỳ-kheo nói:

- Hai thầy chớ nên nói những lời như thế. Tỳ-kheo Đà-bà nào có tùy tiện vì yêu ghét, giận hờn, si mê, sợ hãi. Tại sao vậy? - Bởi lẽ, Tỳ-kheo Đà-bà đã đắc A-la-hán, đầy đủ sáu thần thông, mà làm việc theo cảm tính kia là điều không cơ sở.

Từ, Điïa nói:

- Chính vì đắc thần thông nên biết được nhà nào có thức ăn ngon, nhà nào có thức ăn dở. Chỗ nào ngon thì dành cho người khác, chỗ nào dở thì sai chúng tôi đến. Cho nên tôi kết luận: Đà-bà làm việc theo yêu ghét, giận thù, si mê, sợ hãi. Mắng như thế vẫn chưa thỏa, sau đó Từ, Điïa đến chỗ nào, việc hàng đầu là rêu rao nói xấu Đà-bà. Đến thành Vương-xá, Từ và Địa tìm gặp người em gái là ni cô Di-đa-la. Trông thấy hai anh đến, ni cô ra nghinh đón, đảnh lễ hỏi chào, nhưng anh em Từ, Điïa lặng thinh không nói một lời. Trước sự biến đổi này, Di-đa-la thưa:

- Em không nhớ, em có phạm điều chi, tại sao hai anh có thái độ thế này?!

Từ, Điïa trả lời:

- Tại em không giúp hai anh, nên khiến cho Đà-bà làm khổ hai anh như vậy!

Di-đa-la hỏi:

- Hai anh muốn em trợ giúp hai anh bằng cách nào?

Từ, Điïa bảo:

- Em hãy giúp hai anh bằng cách đến chỗ đức Phật thưa rằng: “Kính bạch đức Thế Tôn, con từ chỗ không có lo sợ, hốt hoảng, xoay lại bị sự khủng bố, sợ hãi. Nay con không còn chỗ nào để tìm được sự an ổn. Đà-bà vốn được cho là người phạm hạnh, thì giờ đây, đến xúc phạm làm hoen ố con, phạm Ba-la-di”.

Di-đa-la nói:

- Đà-bà thanh tịnh, nếu em hủy báng người thì ắt Tăng sẽ tác pháp Tự ngôn ⁵¹, đuổi em. Em đã xuất gia, cần phải có chỗ để nương tựa!

Từ, Điïa nói:

- Hai anh sẽ làm chứng cho em, để Đà-bà bị đuổi, làm gì có chuyện em bị tác pháp Tự ngôn để đuổi em.

Di-đa-la nói:

- Nếu Tăng đuổi Đà-bà thì Tăng có thêm được cái gì nữa đâu?

Hai anh em Từ và Địa nói:

- Điều cần thiết là làm cho Thế Tôn ruồng bỏ Đà-bà. Há lẽ Đà-bà bị đuổi đi, làm cho em khổ sở hay sao? Hai anh cần tự do, cần có hình ảnh tốt đẹp để được sống an lành với trú xứ.

Với lời lẽ như thế, ni cô Di-đa-la im lặng, không dám trái mạng và để làm vừa lòng hai ông anh của mình, Di-đa-la đến trước đức Phật tố cáo Đà-bà với lời lẽ như trên.

Khi ấy, Đà-bà và La-hầu-la đang đứng hầu hai bên đức Phật, đức Phật hỏi Đà-bà:

- Ông có nghe Di-đa-la nói điều gì không?

- Bạch Thế Tôn, con có nghe, nhưng việc đó Thế Tôn đã tự biết rõ rồi. -Đà-bà đáp lời.

Ba lần đức Phật hỏi như vậy, và ba lần Đà-bà cũng trả lời đúng như vậy.

Trước sự việc như thế, La-hầu-la bạch Phật:

- Bạch đức Thế Tôn, phiền gì phải ba lần hỏi Đà-bà, chỉ cần tẫn xuất cô ni là xong.

Đức Phật lại hỏi:

- Nếu Di-đa-la sử dụng thủ thuật này để phỉ báng La-hầu-la thì La-hầu-la phải xử trí ra sao đây?

La-hầu-la thưa:

- Con sẽ nói việc này, Phật tự biết cho con.

Đức Phật dạy:

- Ông có thể làm như thế song đối với Đà-bà lại cũng nói như vậy được sao?

Đức Phật xoay sang Đà-bà dạy:

- Ông nên đứng lên tự làm sáng tỏ vấn đề, nay không phải là lúc ông im lặng. Ông cần vận dụng ký ức của mình, có thì nói có, không thì nói không, không được tránh né mà nói “Phật tự biết điều này”.

Đà-baø liền từ chỗ ngồi đứng dậy, sửa lại y phục rồi quỳ gối, chấp tay thưa:

- Kính bạch đức Thế Tôn, từ khi con sinh ra đến nay, kể cả trong mộng con cũng chưa hề nghĩ tưởng về việc này. Tại sao, nay với sự việc như thế, lại có được trong trí nhớ của con?

Đức Phật khen Đà-bà:

- Lành thay! Hay thay! Ông đã quả quyết tự biện minh được vấn đề. Người muốn tự biện minh phải nói lên được như vậy.

Đức Phật bảo các Tỳ-kheo:

- Nên trao cho Đà-bà Ức niệm Tỳ-ni ⁵², không nên nêu tội, phải bạch tứ Yết-ma trao cho Di-đa-la pháp Tự ngôn, đuổi ra khỏi Tăng chúng. Thi hành lời dạy này, trước Tăng, một Tỳ-kheo dõng dạc đọc lên Yết-ma sau đây để lấy biểu quyết tẫn xuất cô ni: “Đại đức Tăng xin lắng nghe! Tỳ-kheo ni Di-đa-la đã tự nói lời vu khống: Đà-bà làm ô nhiễm cô ta. Nay Tăng trao cho Tỳ-kheo ni này pháp Tự ngôn diệt tẫn. Nếu bây giờ, việc này là thích hợp đối với Tăng, Tăng chấp thuận thì lời thưa này là lời đề nghị trước Tăng”.

Pháp Yết-ma: “Đại đức Tăng xin lắng nghe! Tỳ-kheo ni Di-đa-la tự nói lời vu khống: Đà-bà làm ô nhiễm cô ta. Nay Tăng trao cho Di-đa-la pháp Tự ngôn diệt tẫn. Các Trưởng lão nào chấp thuận thì im lặng, nếu không đồng ý thì xin cho ý kiến (Lời này được đọc lại lần thứ hai, lần thứ ba).

Tăng chung quyết: “Tăng đã đồng ý trao cho Tỳ-kheo ni Di-đa-la pháp Tự ngôn diệt tẫn rồi. Tăng đồng ý nên im lặng. Vậy Yết-ma thành, việc thi hành phải nghiêm túc thực hiện”.

Tỳ-kheo ni Di-đa-la sau khi bị diệt tẫn, lang thang lê bước giữa nhân gian đa sự này. Còn về phía hai người anh Từ và Địa thì vẫn ngoan cố đỗ trách sự việc ấy xảy ra là do Đà-bà Lực Sĩ Tử phá hoại phạm hạnh em gái của hai ông ta. Trước giọng điệu phỉ báng này, các Tỳ-kheo bạch Phật. Đức Phật nhân đó cho tập hợp Tỳ-kheo Tăng. Ngài bảo các Tỳ-kheo:

- Các thầy phải phối kiểm lại, hỏi Từ và Địa: “Các ông nói Đà-bà phá hoại phạm hạnh của em gái các ông là thật hay là hư cấu, đặt điều?

Các Tỳ-kheo làm theo lời chỉ giáo, hỏi thẳng Từ và Điïa vấn đề. Từ, Địa trả lời:

- Điều tôi nói là sự thật.

Tăng lại hỏi:

- Ông thấy khi nào? Thấy chỗ nào? Thấy trong trường hợp nào?

Từ, Điïa trả lời:

- Tôi thấy chỗ đó, tôi thấy khi đó, tôi thấy như vậy?

Tăng liền hỏi Đà-bà:

- Khi ấy thấy ở chỗ nào?

Đà-baø liền đáp:

- Lúc ấy tôi ở chỗ kia.

Tăng lại dồn dập hỏi Từ, Điïa:

- Địa điểm không tương ứng, thời gian không tương ứng. Tại sao ông nói là chỗ đó, lúc đó, thấy như vậy?

Tăng lại đem lời thức tỉnh Từ, Điïa:

- Nếu đối trước một Tỳ-kheo có lòng tin kiên cố mà nói láo, thì tội nặng như giết hại vô số chúng sanh. Còn nếu đối trước một vị mà chánh pháp của vị này rất kiên cố, đem lời nói láo với vị này, thì tội nặng gấp trăm lần hơn đối với vị có lòng tin kiên cố. Như vậy, đối với trước Tăng mà cứ lần lữa nói dối, thì tội này của ông nặng gấp trăm lần vị A-la-hán bị giết. Tăng lại vặn hỏi Từ, Địa:

- Nay Tăng quy tụ về hội họp, không tùy thuộc yêu ghét, giận hờn, si mê, sợ hãi, thì điều này ông bảo là sự thật hay là hư dối?

Từ, Địa nói:

- Đà-bà làm theo yêu ghét, giận hờn, si mê, sợ hãi nên tôi phải nói Đà-bà như vậy.

Các Tỳ-kheo bằng lời lẽ nghiêm khắc quở trách, rồi cùng đưa Từ, Điïa đến chỗ đức Phật, trình bày lên Ngài sự việc đã làm rõ.

Trước toàn thể Tăng, Từ Điïa thú nhận tội lỗi của mình. Đức Phật lại quở trách:

- Hai ông là kẻ ngu si! Tại sao lại dùng sự việc không căn cứ thuộc Ba-la-di để hủy báng Tỳ-kheo phạm hạnh thanh tịnh? Các ông há không nghe về ba hạng người đọa vào địa ngục sao? Đó là:

- Một là người phạm giới, không có pháp Sa-môn mà tự nhận là mình có, không tu phạm hạnh mà tự nói mình tu. Với hạng người này là loại giặc trong Phật pháp.

- Hai là hạng người hành động như vậy, thấy như vậy, lại bảo rằng dâm dục không phải là điều xấu, rồi làm việc phóng dật.

- Ba là hạng người dùng vô căn cứ Ba-la-di hủy báng vị Tỳ-kheo thanh tịnh, phạm hạnh.

Ba hạng này người chắc chắn đọa vào địa ngục. Tại sao, nay ông lại làm việc ác này?!

Sau khi quở trách và vì 10 điều lợi ⁵³ cho Tăng chúng, đức Phật kiết giới nghiêm cấm việc này.