Có Bấy Nhiêu Đó Thôi

Lòng tin nhân quả của Ngài thể hiện sâu sắc qua những câu chuyện của chính cuộc đời Ngài. Có lần Ngài kể khi ở Ấn Độ, có một hành giả từ Úc qua thiền tập với Ngài Munindra và đạt được quả Nhập Lưu trong vòng một tháng. Nghe thầy Munindra nói như vậy, Ngài Kim Triệu nghĩ thầm là một Phật tử cư sĩ còn làm được như thế, huống gì ta là một tỳ khưu. Ngài bảo chỉ có một chút suy nghĩ ngã mạn như vậy mà đã khiến cho Ngài mất một thời gian tu tập rất lâu, sau đó mới kinh nghiệm được Giáo Pháp.

Có vài vị đệ tử nói là họ không học được gì nhiều từ Ngài Kim Triệu. Quả thật là Ngài du giảng liên tục, lại thêm việc Phật sự bận rộn, và không ở cố định một nơi nào được lâu để có thể chỉ dạy đến nơi đến chốn một vị nào. Khi nghe được những lời đó, Ngài chỉ nhẹ nhàng nói đó là do nghiệp quả của mình. Xưa kia Ngài học ở trung tâm Mahāsi và đạt được kết quả trong khoảng sáu tháng. Đến khi gặp lại Ngài Munindra, Ngài Kim Triệu nói với Ngài Munindra là Ngài tu học ở Ấn Độ suốt 17 năm nhưng không có kết quả bằng thời gian 6 tháng ở Miến Điện. Ngài Munidra giảng là không có thời gian 17 năm ở Ấn Độ thì làm sao có kết quả trong 6 tháng ở Miến Điện.

Đối với Ngài Kim Triệu, lời nói của học trò đối với Ngài bây giờ là quả báo của việc Ngài nói với Ngài Munindra xưa kia, nên chẳng những Ngài không buồn phiền mà còn giải tỏa được tâm không hoan hỷ của nhiều người khác.

Nhìn lại hai mươi lăm năm ân phước gần Thầy, được nhiều lần nhắc bảo, chỉnh sửa khi thật nhẹ nhàng, khi rất thẳng thắn, tôi thấy mình may mắn được hưởng những bài học quý giá từ chính cuộc đời và thân giáo của Ngài. Người đời thường nói: “Núi sông dễ đổi, căn tánh khó dời.” Tôi biết mình còn nhiều tập khí từ nhiều đời nhiều kiếp, nhưng với tôi điều quan trọng hơn hết là luôn có tấm gương sáng của Thầy để cho mình noi theo về mọi mặt.

~ Sudasana (CA)

Người Mẹ

Theo thông lệ hằng năm cứ đến ngày 13 tháng 8 là chúng tôi được nhắc nhở đi tham dự một ngày thiền với nhóm bạn đạo để tưởng nhớ Ngài cố Thiền Sư U Silananda, một vị thầy khả kính mà chúng tôi từng được nghe anh trưởng nhóm ở NLTV ví như “Người Cha” của chúng tôi khi Ngài còn sinh tiền. Để mở đầu ngày thiền tập, Cô Sarah đã nghiêm túc nhắc lại tất cả những lời Ngài dạy trong khi mọi người bắt đầu hành thiền tâm từ, bằng English, với giọng chậm rãi, ấm áp, từng câu, từng lời…làm chúng tôi rất xúc động, tưởng như Ngài còn tại thế.

Tôi nhắc đến “Người Cha” này là vì “Người Mẹ” của nhóm thiền chúng tôi, chính là Ngài Thiền Sư Kim Triệu. Chúng tôi may mắn được biết Ngài, gặp Ngài, và học thiền với Ngài do một nhân duyên thù thắng, vào mùa đông năm 1987, qua sự dẫn dắt và khai tâm cho chúng tôi, là vị thầy đầu tiên của chúng tôi, Sư phụ Khánh Hỷ.

Vào những ngày cuối hè và đầu thu 1987, chúng tôi được gặp Sư Khánh Hỷ ở chánh điện Tu Viện Kim Sơn, Watsonville - California. Lúc ấy Sư mới xuất gia, nhưng chúng tôi hiểu được Sư có học vấn uyên bác ngoài đời và sự am tường về Giáo Pháp. Sư luôn có nụ cười và gương mặt hiền hòa làm chúng tôi rất có ấn tượng về Sư. Những lần chúng tôi lên chùa Kim Sơn, chúng tôi hay gặp Sư ngồi ở chánh điện. Vài lần sau gặp lại Sư, chúng tôi đã hiểu ít nhiều về Giáo Pháp. Sau đó, Sư đã cho chúng tôi quy y “dã chiến”, tức là chỉ lập lại 5 giới, đọc theo Sư, không có sớ điệp, chẳng có nghi lễ chính thức, ngay tại chánh điện của tu viện Kim Sơn. Sau này được Ngài Kim Triệu cho quy y lại ở nhà anh Lê Xuân Tân, chúng tôi được đặt pháp danh là “Temiya” và “Khantipala”.

Viết về Ngài, chúng tôi có cả một kho tàng ký ức. Riêng những dòng này, chúng tôi xin biểu lộ lòng tri ân sâu xa đến Ngài Thiền Sư Kim Triệu. Chúng tôi cũng không bao giờ quên Sư phụ Khánh Hỷ, nhờ Sư mà chúng tôi có đủ thiện duyên gặp được Ngài Kim Triệu.

Nhóm thiền ban đầu gồm các anh Phạm Phú Luyện, anh Trần Minh Lợi, cô Lưu Bình, anh Hồng. Sau này có thêm anh Kham, các bác Phật tử đến từ chùa Từ Quang, San Francisco, bác Trần Đại Khâm (sau này là vị Tỳ kheo Dhammikha), cô Nguyên Khiêm, bác Thiện Kỉnh, ông bà Trần Đình Du... Lúc đó tôi chẳng biết nhiều về pháp môn thiền Minh Sát vì mới bước chân vào đạo, và là “lính mới”, còn đang học hỏi nhiều. Sau đó, chúng tôi đã tham dự nhiều khóa tiếp theo với Ngài ở Thích Ca Thiền Viện, Riverside, tu viện Taungpulu trên Big Basin Way, Santa Cruz, ở nhà anh chị Tân, anh chị Kham, hai bác Du… Khi ấy chưa có Như Lai Thiền Viện, chúng tôi chỉ là nhóm thiền “lang thang”, nơi nào thuận tiện mà các vị thầy có thời gian hướng dẫn chúng tôi là chúng tôi đều hoan hỷ tụ họp với nhau cùng tu, cùng học với các thầy của mình.

Qua những lần thiền tập và học Giáo Pháp với Ngài, chúng tôi đã thấm nhuần ít nhiều những lợi lạc của sự cố gắng tu tập. Chúng tôi quá may mắn và có nhiều duyên phước được học hỏi dưới sự chỉ dạy tận tâm của các vị thầy có đầy đủ pháp hành lẫn pháp học thật xuất sắc mà Thiền Sư Kim Triệu là một. Ngài luôn giữ trọn giới đức trong sạch của một vị Tỳ kheo. Bản tính Ngài khiêm tốn, hiền lành… Ngài luôn từ bi, vui vẻ, thương học trò, hết lòng hướng dẫn, không phân biệt người giàu có, trí thức hay kẻ nghèo nàn, ít học khi họ đến để học Phật Pháp hay để tìm hiểu về phương pháp thiền Minh Sát.

Có một điều chúng tôi luôn nhớ ơn Ngài là Ngài đã hộ độ cho mẹ chúng tôi khi bà còn sinh tiền. Tôi thường hay đưa mẹ đi chùa, tạo hoàn cảnh, cơ hội cho mẹ tôi được gần gũi chư Tăng, được dịp làm phước, cúng dường đến Tam Bảo. Do phước lành của mẹ tôi đã vun bồi mà mẹ tôi may mắn được Ngài Kim Triệu cho bà quy y, đặt cho bà pháp danh Diệu Lạc, Ngài còn giảng nghĩa là Ngài mong cho mẹ tôi được vui vẻ, hạnh phúc. Rồi tuổi đời chồng chất theo năm tháng, đến khi mẹ tôi bệnh, bà vẫn một lòng hướng về Tam Bảo. Ngay khi nằm trên chiếc giường gấp của bệnh viện, kể cả lúc ở nhà khi bệnh nặng, bà cũng vẫn tỉnh táo chắp tay đảnh lễ các vị tăng đến thăm, nhất là với Ngài Kim Triệu, một vị Thiền Sư lỗi lạc, thầy của nhiều vị tăng tài.

Thời gian trôi đi, Ngài bước vào tuổi Bát tuần, Ngài vẫn bận rộn Phật sự khắp nơi, thế mà thỉnh thoảng Ngài không quên điện thoại thăm mẹ tôi. Mỗi năm Ngài về Như Lai Thiền Viện dạy thiền, Ngài luôn dành ra một thời gian để đến nhà thăm mẹ tôi, thăm một người bệnh, một đệ tử. Có lần xong khóa thiền, trên đường ra phi trường trở về Thích Ca Thiền Viện, Ngài đã thu xếp thì giờ đến nhà thăm bà cụ, nhưng bấm chuông mãi không ai ra mở cửa… Khi Ngài gọi tôi mới hay bà đã đi cấp cứu ở trong bệnh viện. Sau đó, Ngài đến ở lại San Jose vài ngày với chúng tôi. Mỗi sáng Ngài sang giường bệnh mẹ tôi thăm hỏi, ngồi thiền, và tụng kinh cầu an.

Có một năm khi Ngài xong khóa thiền ở Như Lai Thiền Viện, Ngài cũng đi thăm bà cụ, nhưng không phải ở nhà, mà trong bệnh viện… Ngài đứng bên giường bệnh mẹ tôi, ân cần thăm hỏi. Khi mẹ tôi mất, Ngài điện thoại thăm hỏi ngay trong đám tang của bà… Rồi lại do một nhân duyên bất ngờ, Ngài có khóa thiền mùa Xuân ở Như Lai Thiền Viện, chỉ hai tuần sau khi mẹ tôi mất. Ngài và Sư Khánh Hỷ đã đến tận chùa Bảo Phước để viếng linh vị và tụng kinh Pāli cho bà.

Để kết thúc những dòng tri ân đến Ngài Thiền Sư Kim Triệu, chúng tôi xin nhắc lại bài kệ Ngài hay đọc tụng trong các khóa thiền Ngài hướng dẫn, những câu kệ này tôi rất thích và nhớ nằm lòng:

“Các Pháp hữu vi thật không bền vững,

Pháp có tánh sanh diệt là thường,

Vì nhân sanh rồi diệt, diệt rồi sanh

nên thường hay có sự khổ não.

Chỉ có Niết Bàn là pháp tịch diệt

mới dứt trừ các pháp hữu vi ấy được.”

Thiền sinh chúng tôi ngồi im, hành thiền, mắt nhắm, tai nghe rõ từng lời kinh, từng tiếng kệ của Ngài tụng mà lòng rung cảm, lắm khi rơi nước mắt…lại nhớ lời Ngài dạy, thầm niệm “cảm động, cảm động…khóc, khóc…”

Ngài ơi! Chúng con luôn nhớ ơn Ngài và những lời dạy của Ngài. Chúng con luôn nhớ lòng bi mẫn, hiền hòa, sự dịu dàng, nhẫn nại của Ngài và nhất là với pháp học, pháp hành xuất chúng mà Ngài đã miệt mài suốt cả đời để truyền dạy cho chúng con. Chúng con cầu mong Ngài luôn có sức khỏe và trường thọ, khang an. Chúng con ước ao được Ngài hướng dẫn đi Bốn Nơi Động Tâm thêm một lần nữa và nếu may mắn như lần trước chúng con tháp tùng theo Ngài vào mùa đông 2009, chúng con sẽ có phước được ngồi chung xe bus có Ngài ngồi ở trên, Ngài luôn tụng kinh suốt hành trình từ nơi này sang nơi khác… Chúng con cám ơn thiện nghiệp đã đưa đẩy chúng con gặp Ngài và được Ngài dạy chúng con những điều mà cha mẹ chúng con và trường học của thế gian không dạy được chúng con. Chúng con kính đảnh lễ tri ân Ngài.

~ Temiya Nguyễn Cẩm Thúy (San Jose - CA)

Từ Bài Học Đầu Tiên…

Những ngày học khóa thiền đầu tiên năm 1989 ở Tu Viện Taungpulu, tôi rất sợ trình pháp. Tôi luôn chuẩn bị cho mình trước các câu hỏi có thể cao siêu kiểu Suzuki, Khrisnamurti hay bí hiểm kiểu thiền công án, khán thoại đầu…

Tôi vào phòng, quỳ xuống đảnh lễ Sư. Nhìn vào danh sách Sư hỏi: “Cô tên…phải không?”

Tôi vừa cúi lưng xuống, tay vừa chạm đất, vừa ngẩng đầu lên nhìn Sư, vừa nhanh nhẩu trả lời, “Dạ thưa phải.”

- Cô có biết bây giờ tâm cô đang ở đâu không?

- Dạ con không biết.

- Cô không biết được vì cô đang làm một lúc nhiều thứ quá! Ví dụ như hồi nãy khi đẩy cửa vô phòng, nếu có chánh niệm cô sẽ hay biết tay cô đang đẩy và chạm vào cánh cửa, rồi tâm ở chân, cô biết chân đang bước tới đụng trên sàn. Làm chậm lại sẽ hay biết từng chút tâm đang ở đâu.

Bài học này quả là mới mẻ với tôi, nhờ đó tôi hiểu rõ thêm thế nào là “đem tâm trở về thân”.

Khoảng ngày thứ ba, thứ tư của khóa thiền, vào cuối giờ thiền, tôi đang ngồi định tâm vào đề mục. Không khí thật là tĩnh lặng. Bỗng có tiếng tụng kinh thanh thoát, giọng ngân nga trầm bổng theo âm hưởng Ấn Độ như một điệu hát tươi vui. Tôi không biết ý nghĩa bài tụng, cũng chưa biết đó là tiếng Pāli (sau này mới được nghe đó là bài kệ Vô thường “Aniccā vata sankhārā”) nhưng không hiểu sao tôi thấy phấn chấn, hoan hỷ lạ thường, toàn thân nhẹ hẫng như được nhấc bổng lên cao, thấy được những ngọn tùng chót vót ngoài trời, thật là tôi chưa hề có cảm giác này bao giờ!

Hết giờ ngồi, không đợi đến phiên có tên trình pháp, tôi cũng xin vào gặp Sư kể rõ đầu đuôi. Sư lộ vẻ vui mừng nói:

- À, như vậy là cô đã có học pháp này trong kiếp trước nào rồi đó. Mà lúc đó, cô có niệm không?

- Con ngạc nhiên quá, đâu có nhớ gì mà niệm!

- Ngạc nhiên thì niệm là “ngạc nhiên, ngạc nhiên”. Mà giỏi hơn nữa thì niệm “hoan hỷ, hoan hỷ!”

Hết khóa thiền, tôi đi hỏi Chen, một cô bạn thiền sinh người Đài-loan, có cảm hứng gì khi nghe bài kệ.

- Ồ, lạ lắm! Chen đâu biết Sư phụ hát bài gì, ý nghĩa gì nhưng sao Chen cảm thấy rất quen thuộc và vui vẻ như đang ở nhà mình với những người thân.

- À, như vậy, thì theo Sư phụ nói, là Chen đã có học pháp này trong kiếp nào rồi đó!

Chúng tôi vui mừng, cảm thấy như được cùng bước đi trên con đường xưa cũ.

~ Vajira Nãni (San Francico - CA)

…Tới Một Lúc Nào Đó

Tôi lớn lên theo truyền thống Bắc tông, quen niệm Phật từ hồi sáu tuổi. Những biến động thời cuộc trước và sau 1975 ảnh hưởng đến nhiều người thân trong gia đình khiến tôi càng chuyên tâm niệm danh hiệu Đức Quan Âm và có niềm tin sâu vào năng lực cảm ứng của Ngài.

Rồi định cư ở Cali thập niên 80 vào thời gian mà tên tuổi của Thầy Nhất Hạnh đang lẫy lừng khắp nơi, tôi cũng tham gia các khóa tu đông đảo ở Tu Viện Kim Sơn. Phật tử nào thích thiền cũng thuộc những bài thiền kệ, thiền ca nổi tiếng bấy giờ như:

“Thở vào tâm tĩnh lặng

Thở ra miệng mỉm cười

An trú trong hiện tại…”

hay

“Từng bước chân thảnh thơi

Từng bước gió mát dậy

Từng bước nở hoa sen…”

Tôi cũng đã có mặt trong đoàn thiền hành dài mấy trăm người, thong dong bước theo chân Thầy trong rừng, mắt ngắm cây xanh, tai nghe chim hót. Thật là những “giây phút đẹp tuyệt vời!”

Thế nên năm 1989 ở Tu Viện Taungpulu, vào trình pháp với Sư, tôi than thở: “Thưa Sư, con quen niệm Phật Quan Âm từ nhỏ, con cảm thấy bình an, yên ổn, như được bảo vệ, che chở. Nhưng khi con chuyển qua niệm phồng xẹp như Sư chỉ dạy, con thấy sao mà khô khan, lạc lõng quá, không biết dựa vào đâu. Rồi đi thiền hành cũng vậy. Cứ niệm “giở, bước, đạp” hoài mà không thấy “nóng, lạnh, nặng, nhẹ” gì hết. Và cũng không có ai hứa hẹn là sẽ được bước tới một cảnh giới an lạc nào hết! Thưa Sư, phía sau tháp thiền đường này có một khu rừng mới, cây lá xinh tươi. Hằng ngày từ thiền đường đến nhà ăn, nhà nghỉ chúng con băng qua đó nhiều lần. Mấy bạn con nói lén với nhau: “Đi ngang qua cảnh rừng đẹp như thế này, mà mắt cứ phải nhìn xuống đất niệm “giở, bước, đạp”, thật là phí của trời! Thưa Sư, Đức Phật có cấm mình thưởng thức cảnh đẹp thiên nhiên không vậy Sư?”

Sư cười, từ tốn nói: “Được rồi! Cô quen niệm Phật thì cứ tiếp tục nhưng nhớ một điều là phải hay biết mình đang niệm Phật, ngay tại đây, ngay lúc này, và ráng theo dõi từ đầu đến cuối câu niệm. Đừng có niệm như cái máy. Rồi tới một lúc nào đó, cô sẽ hiểu rõ thế nào là tự lực, thế nào là tha lực.

Thiền hành cũng vậy. Khi không đi kinh hành trong thiền đường thì có thể niệm tổng quát “đi, đụng; đi, đụng” mà phải thật hay biết mình đang đi, đang đụng. Khi chánh niệm chưa mạnh thì tâm có thể phóng ra khỏi bước chân đang đi. Đức Phật không cấm mình thưởng thức cảnh đẹp thiên nhiên. Nhưng Ngài có dạy: “Khi mắt nhìn hình sắc thì niệm “thấy, thấy”, khi tai ghi nhận âm thanh thì niệm “nghe, nghe”. Cho tới một lúc nào đó, cô sẽ phân biệt được cái nào là thật, cái nào là không thật.”

Thật tình tôi không hiểu gì mấy những lời Sư dạy. Và dù Sư có đem “chân đế, tục đế” ra mà giải thích lúc đó thì tôi lại càng mù tịt. Nhưng vốn có lòng tin nơi Ngài và có tánh hay vâng lời, tôi cố gắng hành theo.

Không bao lâu, tới một lúc nào đó tôi cũng không nhớ rõ, “phồng, xẹp” và “giở, bước, đạp” đã tự nhiên lặng lẽ dẫn tôi đi vào khúc ngoặt tâm linh lớn nhất của cuộc đời hoặc nói theo cách Sư hay ví von là “đi vào exit 332 của freeway Bát Chánh đạo.”

~ Vajira Nãni (San Francisco - CA)

Vài Cảm Nghĩ Đơn Sơ

Em được biết Ngài Kim Triệu từ lâu. Em rất là kính và thương Ngài. Em khi nào cũng tôn quý những bậc chân tu nghiêm túc. Ngài luôn dịu dàng, giọng nhỏ nhẹ.

Mỗi lần em trình pháp, Ngài hay quan tâm hỏi thăm và chỉ dẫn. Ngài thường khích lệ em hãy cố gắng hành thiền.

~ Đào Mai Sương (Canada)

Sống Tại Gia

Con là Như Đạo có duyên lành được học với Ngài từ những năm Thích Ca Thiền Viện mới thành lập, đến nay cũng trên hai mươi năm rồi. Vì nay đã lớn tuổi, di chuyển khó khăn nên thời gian sau này con ít có dịp thiền tập với Ngài. Nhưng con ghi nhớ mãi những lời Ngài nhắc nhở từ hơn hai mươi năm trước. Nhờ những lời dạy đó và nhất là nhờ những gì con trực tiếp học được nơi chính Ngài qua cách đi đứng, nói năng, xử sự mà trong bao năm nay con đã biết sống hài hòa và bình an giữa đại gia đình, gồm 11 đứa con và trên 20 đứa cháu nội ngoại, hầu hết đều lớn lên trên đất Mỹ này và không biết gì nhiều về Đạo Pháp. Đáng kể nhất là con có sáu nàng dâu, ban đầu đều rất nghịch với con. Nhưng nhờ học Ngài luôn kham nhẫn, nhẹ nhàng, từ ái với mọi người chung quanh Ngài, không khi nào nặng nhẹ, chê trách ai mà chính con sửa đổi được cách nói năng, hành xử. Và nhất là nhờ thiền tập mà con biết nhìn lại tâm con để thay đổi cách suy nghĩ và bỏ bớt tham sân. Kết quả là giờ đây cả sáu nàng dâu đều rất hòa thuận với con và con cũng thương yêu họ thật tình.

Cuộc sống hạnh phúc trong đại gia đình ngày nay có được là do con được ân phước học hỏi và áp dụng những gì từ chính bản thân Ngài. Trong lòng con rất muốn vào chùa xuất gia sống đời tu hành nhưng nhờ noi gương Ngài mà con đã có được sự bình an trong đời sống tại gia. Mỗi lần nhớ đến tên Ngài Kim Triệu, con đều thầm nói: “Dạ, con xin cám ơn Ngài nhiều lắm.”

~Như Đạo (Orange County - CA)

Hồng Hạc Biết Tu

Qua lời giới thiệu của bạn đạo, tôi được biết Thích Ca Thiền Viện trước năm 1990. Tôi ghi danh dự khóa tu đầu tiên nhưng bị từ chối vì hết chỗ. Không bỏ cuộc, tôi lại ghi danh vào khóa sau. Điều làm tôi vô cùng xúc động là mỗi buổi sáng sớm trong lúc thiền sinh đang yên lặng ngồi thiền thì bỗng nghe có giọng trầm trầm tụng kinh bằng Pāli trước rồi sau đó là bài kệ Dâng Hoa, kế đến là bài Năm Điều Quán Tưởng bằng tiếng Việt. Thiền sinh biết là Ngài đã hiện diện và những bài kệ tụng buổi sáng của Ngài đã gieo vào lòng mọi người nhiều cảm xúc sâu xa, nhắc nhở họ phải ráng tinh tấn tu hành để mau thoát vòng sanh tử luân hồi.

Năm 2009, chúng tôi được Ngài hướng dẫn đi hành hương Ấn Độ, chiêm bái Bốn Chỗ Động Tâm. Khi về thì đến khóa thiền mùa đông kế tiếp mà tôi cũng có tham dự. Sau khi tôi trình pháp xong, Ngài hỏi tôi khi đến Việt Nam Quốc Tự có thấy được chim hồng hạc không vì khi Ngài đến nơi thì trời tối nên Ngài không thấy được loài chim quý đó. Tôi trả lời rằng có và Ngài hỏi tôi con hồng hạc ra sao? Tôi tả hình dáng con hồng hạc cho Ngài nghe và đồng thời tôi xin Ngài đặt pháp danh cho tôi là hồng hạc thì tôi sẽ rất hoan hỷ. Ngài hỏi tại sao lại thích pháp danh ấy?

- Bạch Ngài, cha mẹ sinh ra và đặt tên con là Chim. Nay trong đạo Ngài đặt cho con là Hồng Hạc thì tên Chim Hồng Hạc sẽ thật là quý đối với con.

Ngài cười và bảo:

- Nhưng hồng hạc của Việt Nam Quốc Tự thì không biết tu. Còn Hồng Hạc của Thích Ca Thiền Viện thì biết tu.

- Dạ con xin luôn ghi nhớ lời Ngài dạy bảo.

Chúng con nguyện Hồng ân Tam Bảo gia hộ cho Ngài luôn có sức khoẻ để dẫn dắt chúng con trên đường tu tập.

~ Hồng Hạc (CA)

Thấy Con Đường và Gặp Được Thầy

Tôi là Samādhi Thái Mỹ Dung và con gái Upekkhā Phiêm Yuvannary. Hai má con là đệ tử của Ngài Kim Triệu cùng quy y tại Thích Ca Mâu Ni Thiền Viện ở Pháp năm 1990, vào khóa thiền đầu tiên tại đây.

Samādhi thấy mình có nhiều duyên may bất ngờ trong đời. Thứ nhất là lúc ở quê nhà đã được biết con đường Tứ Niệm Xứ - Minh Sát Tuệ từ năm 1984, do học với Ngài Bửu Hạnh ở Chùa Gò Dưa, Thủ Đức. Đến năm 1986, Samādhi sang Pháp, ráng tìm thầy khắp nơi để tiếp tục, nhưng chẳng có vị nào cả nên đành chịu.

Một ngày nọ, duyên may lại đến với Samādhi lần thứ nhì. Tháng 5-1990, Upekkhā muốn đưa má đi viếng Canada, Samādhi nói má muốn đi chùa chớ không đi chơi, Upekkhā chiều ý. Samādhi biết có một chùa ở Maryland đang xây Chánh Điện, Samādhi có ý muốn hùn phước và được dịp thăm Sư Trụ Trì luôn. Gia đình Samādhi quen Sư rất thân. Lúc gặp, Sư rất mừng, Samādhi thưa: “Bạch Sư, Sư có biết Ngài Thiền Sư Kim Triệu ở đâu không?” Sư trả lời ngay: “Sao không biết, Ngài là bạn thân của Sư đó” Sư vừa nói vừa nắm lấy điện thoại gọi Ngài tức khắc, rồi Sư đưa cho Samādhi hầu chuyện. Samādhi liền xin gặp Ngài và quá đỗi vui mừng, vì đã lâu mong được gặp Thầy Tổ. Đến Kỳ Viên Washington D.C. vừa gặp Ngài, Samādhi thấy tâm mình thật mát mẻ. Hai má con hầu chuyện với Ngài cũng khá lâu. Sau cùng Ngài hỏi Samādhi có biết ở Pháp có người thỉnh Ngài qua dạy thiền không? “Bạch không thưa Ngài.” Ngài bảo khi trở về cố tìm cách liên lạc với họ đi.

Đấy là 2 nhân duyên tốt tột đỉnh của đời Samādhi: “Thấy con đường và gặp được Thầy.” Trở về, Samādhi tìm đến Thiền Viện Thích Ca Mâu Ni Samādhi xin ghi tên liền và có rủ được hai bạn, một trong hai bạn là Cô Bảy, con út của Ngài Hộ Tông. Trong thời gian hành đạo, Samādhi nhận thấy Ngài là một vị thiền sư hiền hậu, đáng kính, uyên bác, bình dị, khiêm tốn và trí tuệ bao la.

Sau khóa thiền đầu tiên này Samādhi luôn luôn chú tâm tu thiền. Samādhi có ở lại Thiền Viện tu tập 2 năm. Cuối năm 1993, sang Miến Điện, được gặp nhiều thiền sư lỗi lạc, Samādhi ở lại hành tích cực với Ngài Thiền Sư U Pandita được 4 tháng, thân tâm nhẹ nhàng. Năm 2000 hai má con dự khóa thiền ở Kỳ Viên Washington. Năm 2001 tới Miến Điện lần thứ nhì cùng với phái đoàn do Ngài đưa qua ở Thiền Viện Shwe Oo Min một tháng để làm lễ Dâng Y và tu thiền. Trong năm 1996, 2005, 2007 đi viếng 4 chỗ Động Tâm với Ngài ở Ấn Độ.

Năm 1997 Ngài tổ chức lễ khánh thành Thích Ca Thiền Viện ở Riverside. Samādhi có duyên được đến dự. Sau đó Ngài hướng dẫn thiền 10 ngày. Trước khi vào thiền Samādhi tự thầm nguyện, tưởng đến Đức Phật “cố gắng giữ yên lặng, không nên dễ duôi.” Samādhi hành liên tục ba ngày trong thanh tịnh và tỉnh thức. Ngày thứ ba ngồi ba tiếng không nhúc nhích, chánh niệm không gián đoạn. Bỗng nhiên Pháp đến với Samādhi, vi diệu vô cùng.

Hằng năm Ngài về Phước Sơn hướng dẫn các bạn đạo tu để thoát khổ. Samādhi và Upekkhā cũng về quê để làm phước thiện và lên Phước Sơn thăm Ngài. Năm 2012 thấy Ngài ốm yếu mà vẫn về nên Samādhi bạch hỏi Ngài có mệt lắm không Ngài, đường xa xôi quá. Ngài nói: “Có Đức Tin mạnh là không mệt đâu.” Hai má con nghe cảm động quá, cúi đầu xá lạy Ngài: “Dạ, dạ.”

Ngài có tràn đầy đức tin, cố gắng phi thường, di chuyển khắp nơi để giúp chúng sanh thoát khổ do lòng từ bi bác ái vô bờ bến của Ngài. Samādhi và Upekkhā nhờ sự dìu dắt của Sư phụ nên Samādhi thâu thập được kết quả hiện tiền, công ơn của Ngài thật là vô lượng. Samādhi và Upekkhā nguyện ghi nhớ thâm ân này mãi mãi.

~ Samādhi và Upekkhā (Lognes - Pháp)

Gieo Nhân Lành Khắp Nơi

Rất tiếc là Diệu Tịnh không có duyên may được hành thiền với Ngài Kim Triệu vì Diệu Tịnh được gặp Ngài Mahāsi trước, từ năm 1979 ở Pháp. Sau đó Diệu Tịnh sang Miến Điện xuất gia và thường xuyên được Ngài U Pandita hướng dẫn cho đến ngày nay. Dù sao Diệu Tịnh cũng có vài lần hội kiến với Sư Pañño bên Pháp rồi bên Mỹ và lúc nào Diệu Tịnh cũng kính trọng Sư qua cách xử thế nhẹ nhàng, nói năng chậm rãi, từ tốn, khiêm nhường. Được gần một vị thiền sư Việt Nam có phẩm hạnh, đầy đủ trí tuệ và từ bi, Diệu Tịnh càng tin tưởng vào Phật Pháp, vào Tam Bảo.

Nhất là Sư cũng từ thiền viện Mahāsi hành đạo và thành đạo Minh Sát Tuệ thì sự liên hệ này càng mạnh mẽ và mật thiết còn hơn cả mối giây thân tình trong gia đình quyến thuộc.

Trong ba năm liên tiếp 1991, 1992, 1993, Sư sang Pháp cho khóa thiền ở Mont - Béon. Các bà lão ở đây (trên 70) trong đó có cô Trí Phước là mẫu thân của Diệu Tịnh - hết sức hoan hỷ vì trước hết Sư là người Việt Nam nói tiếng mẹ đẻ, các bà dễ hiểu, sau là pháp Sư giảng bình dân, rõ ràng dễ hấp thụ. Cô Trí Phước hoan hỷ nhiệt tình lo việc cơm nước, cái gì cũng ráng làm thật ngon “d9e73 dâng Sư”. Cô Diệu Quả thì do giặt giũ y áo cho Sư. Các cụ khác tiếp việc lặt vặt nên khóa thiền được tươm tất trôi chảy trong không khí thuận hòa.

Lễ Kiết Giới Sakvamuni ở Pháp - 1992

Các Bà kể lại là để kết thúc mỗi giờ ngồi thiền, Sư hay tụng bài kệ: “Các pháp hữu vi thật không bền vững, có tính sanh diệt là thường vì nhơn sanh rồi diệt, diệt rồi sanh nên thường hay có sự khổ não. Chỉ có Niết Bàn là pháp tịch diệt, dứt hết mọi hữu vi, mới có sự an vui tuyệt đối.”

Diệu Tịnh xin chắp tay nguyện cầu cho Sư Pañño tiếp tục hộ độ các thiền sinh, Phật tử khắp nơi trên thế giới để gieo nhân lành Giáo Pháp cho thế giới nhân gian đầy biến đổi khổ đau này. Lành thay!

~ Diệu Tịnh Susanta (Mont-Béon - Pháp)

Trò Già Thầy Trẻ

Chúng tôi, một nhóm Phật tử tại Thiền Viện Thích Ca Mâu Ni ở Mont-Béon, Pháp được Ngài Khippapañño Kim Triệu sang hướng dẫn khóa thiền Minh Sát Tuệ 10 ngày năm 1991.

Ngày ấy thiền viện mới được thành lập do Ô.B. Lý Trương (sau này là Sư Thiện Thắng) và Cô Diệu Tịnh. Chúng tôi chỉ là một số rất ít gồm có các “lão bà”: Sư Cô Trí Phước, Diệu Lan, Diệu Thuần, Diệu Quả và Diệu Thọ, và le que vài Phật tử, tất cả độ 10 người. Lúc ấy, Sư - mà chúng tôi quen gọi là “Sư Pa-nhô” hãy còn trẻ, trong lúc các bà đã quá 70. Nhưng tất cả đều hăng hái học tập, hoan hỷ. Sư cũng hăng hái không kém vì đệ tử thật thà quá cỡ, nghe sao làm vậy. Vui là khi học trò ngồi thiền A.B.C., thì ông Thầy cầm máy ảnh chụp khung cảnh thiền đường cùng tư thế học trò!

Năm sau đó, 1992 và năm sau đó nữa 1993, Sư lại qua tiếp tục dạy. Có lần sau khóa ở Mont-Béon, Sư lại sang chùa Phật Bảo do Sư Đức Minh trụ trì. Chúng tôi lại theo Sư và chùa này gần Paris nên thiền sinh có phần đông hơn, trong đó có các nam đệ tử.

Tất cả lớn nhỏ, mới cũ, đều quý mến Sư. Sư hướng dẫn học trò không với tư cách là một ông thầy mà là một người bạn lành, chia sẻ những kinh nghiệm của mình như người đi trước đốt đuốc cho kẻ đi sau, lúc nào cũng khiêm tốn, nhẹ nhàng, kiên nhẫn và từ bi. “Khiêm tốn” không đủ, phải dùng chữ “nhẫn nhục” mới đúng. Vì vậy học trò, khi trình pháp, bao nhiêu tâm sự đều trút ra với ông Thầy, nhiều khi ngoài lề khóa học - và kéo dài. Cứ mỗi lần như vậy, Sư phải nhắc khéo đệ tử không nên dễ duôi, phải thu thúc lục căn. Nhứt là các thiền sinh dù được căn dặn phải giữ im lặng, lại kéo nhau lén lút thủ thỉ thì thầm các “thành quả” (!) của mình.

Một trong những người ấy hãy còn nhớ mãi lời nhắc khéo của Sư: “Ngài Ānanda khóc khi được biết Đức Phật sắp nhập diệt. Cô có khóc khi Ngài Hộ Tông viên tịch không?” Ôi! Lời xưa còn văng vẳng bên tai. Lời kinh tụng Năm Điều Quán Tưởng mà Sư thường tụng với giọng thật truyền cảm: “Thế Tôn lời dạy tỏ tường…Ta thọ quả báo phân minh kết thành.”

Bạch Sư, Sư đã và đang trong hiện tại, là hiện thân của Ngài Ānanda, tiếp tục để lại Pháp Bảo của Đức Phật cho hậu thế, cho những đời sau. Chúng con chỉ là những hạt bụi trôi theo gió, mong được nương theo làn hương Pháp Bảo của Sư. Sādhu! Sādhu! Sādhu!

~ Nhóm Phật tử TV Sakyamuni Mont-Béon (Pháp)

Thầy Dạy Mẫu Giáo

Ở Việt Nam em học trường Saint Paul và bên ngoại của em theo đạo Thiên Chúa Giáo nên em cũng ảnh hưởng Thiên Chúa Giáo và rất nhớ công ơn giảng dạy của các sơ, nhưng với những biến cố xảy ra trong cuộc đời của em khiến em suy gẫm về số phận của con người vì em nghĩ là không có sự công bằng trên thế gian này. Duyên may vào năm 1972 em đọc được quyển Đức Phật và Phật Pháp của bác Phạm Kim Khánh dịch nhưng lúc ấy em chỉ đọc sơ qua rồi biếu quyển sách ấy cho gia đình một người bạn theo Phật giáo.

Khi em qua Pháp vào năm 1977 em bắt đầu tìm hiểu về Phật giáo, nhưng chỉ có Phật Giáo Nguyên Thủy là thích hợp với tâm tính của em và em tìm được địa chỉ một chùa Nguyên Thủy ở gần Paris. Em liên lạc thư từ với Sư Kim Ban (lúc ấy em ở xa Paris). Đến khi em lên Paris vào năm 1982 em liền đến gặp Sư Kim Ban và nhờ Sư chỉ cho vài nghi thức bên Phật giáo như cách đảnh lễ v.v. và được Sư biếu cho em quyển Đức Phật và Phật Pháp. Thế là em nghiền ngẫm đọc đi, đọc lại quyển sách ấy và khi nào em có điều chi thắc mắc khi nghe các Sư giảng là em tra cứu ngay quyển ấy. Quyển sách ấy là kim chỉ nam cho em và em biết là chỉ có con đường hành thiền giúp mình thoát khỏi vòng luân hồi; nhưng em chưa đủ duyên để gặp một vị thiền sư thích hợp với tâm tính mình.

Nhân duyên gặp gỡ

Duyên may em gặp Ngài Kim Triệu thật là hy hữu, vì em không được biết là có khóa thiền ở chùa Phật Bảo. Em còn nhớ rõ hôm ấy là ngày thứ bảy năm 1990, em đến phòng mạch của BS Thiện, em gặp Bác Bạch ở phòng tiếp khách và Bác cho em biết là có Thiền sư Kim Triệu đang cho khóa thiền ở chùa Phật Bảo và nói em đến đảnh lễ Ngài.

Thế là trưa hôm đó em mua một bao gạo đem cúng chùa và ngồi thiền được một giờ, em cảm thấy tâm mình yên tịnh mà chưa bao giờ em được hưởng như thế và em xin ở lại hành thiền nhưng chị lo tổ chức khóa thiền cho biết là không còn chỗ bên nữ. Duyên may Sư Đồng là vị sư trụ trì ở chùa Phật Bảo cho phép em ở lại vì em nói em có thể nằm trên bàn cũng được; thế là em chạy dông về nhà đem một bộ đồ ngủ để ngủ đêm ở chùa.

Đêm hành thiền đầu tiên của em là nằm trên bàn viết, em thức gần như suốt đêm nhưng sáng thức dậy em tiếp tục hành thiền và không thấy buồn ngủ chi cả, đến chiều chủ nhật em phải về nhà vì thứ hai đi làm. Khi lên chào Ngài em xin Ngài cho em biết năm sau (1991) Ngài qua Pháp lúc nào để em xin phép nghỉ làm để dự khóa thiền với Ngài (lúc ấy em gặp nhiều khó khăn ở hãng làm, không phải xin nghỉ lúc nào cũng được). Từ đó đến bây giờ em tiếp tục sống trong sự hay biết chánh niệm và khi có dịp là em hành tích cực từ một tuần đến ba tháng.

Khi Ngài không qua Pháp vào những năm 1994-95-96 thì em qua Mỹ hành thiền với Ngài vì lúc ấy em cần sự hướng dẫn trực tiếp với Ngài (như đứa bé cần đến cha mẹ).

Đức hạnh

Điểm em ghi nhận ở Ngài là Ngài không bao giờ phê bình chỉ trích ai cả, dù cho người ta gài Ngài phải trả lời: “đúng hay không đúng.”

Một thí dụ làm em nhớ là có sự to tiếng giữa chị lo tổ chức (đồng thời cũng đang hành thiền) và một người đến thăm Ngài, chị ấy đến nói với bà ta điều chi đó khiến bà to tiếng với chị. Đến tối lúc giờ nghe giảng, chị ấy hỏi Ngài là chị ấy làm như vậy có đúng hay không mà bà khách lại to tiếng với chị. Ngài chỉ nhơn từ trả lời: “Nếu cô giữ thinh lặng thì không có chuyện to tiếng.” Câu trả lời của Ngài giúp em có thêm chánh niệm về sự nghe, sự thấy và sự ghi nhận những gì nổi lên trong tâm; chỉ có sự nghe, chỉ có sự thấy… Ngài còn nói nếu ta chánh niệm chặt chẽ thì bao nhiêu giới cũng được trong sạch.

Ngài rất khiêm tốn vì Ngài nói Ngài chỉ là người thầy dạy lớp mẫu giáo. Nếu trên đường đời chúng ta học qua bao nhiêu vị thầy cho đến ngày tốt nghiệp đại học thì trên đường đạo cũng thế. Không có vị thầy nào hay hoặc dở (vì có người hỏi phương pháp nào hay). Vị thầy làm bổn phận của người thầy nhưng học trò phải tự mình học hỏi mới thi đậu vì người thầy không thể học thế cho học trò.

Khoan hồng, rộng lượng

Em có nói với Ngài là em đã có chịu phép rửa tội bên Thiên Chúa Giáo nên em đã có một tên đạo rồi, bây giờ em không muốn thêm một tên Phật Giáo nữa, vì những tên ấy như Ngọc Liên, Katy chỉ để gọi cho một thân xác này thôi. Ngài nói là em hành Tứ Niệm Xứ nghiêm nhặt như thế là đủ, không cần phải quy y theo quy ước thông lệ.

Em ghi nhận một điều nữa là Ngài không quá chấp (câu nệ và hình thức) những hình thức bên ngoài như phải mặc đồng phục v.v. Em còn nhớ năm 1991 có 3 người mới tham dự khóa thiền, trong đó có em, không có đồng phục màu trắng (chúng em tự gọi mình là 3 tên ăn mặc technicolor.) Năm sau 1992 chị Bảy, con Ngài Hộ Tông, may cho em hai bộ đồ màu trắng để dự khóa thiền. Ngài không nói chi đến lối ăn mặc của chúng em, điều này rất hợp với tâm tính của em vì tâm em phóng túng, khi bị gò ép vào một khuôn khổ thì nó như con thú bị nhốt trong lồng, còn để nó tự do đi lại thì nó sẽ yên hơn và từ từ nó sẽ tự ý thức làm như thế nào cho thích hợp với hoàn cảnh.

Em nghĩ chắc là Ngài biết tính tình của em, nên Ngài không chấp vào lối nói của em, vì em trình pháp hoặc nói chuyện với Ngài một cách tự nhiên như con nói chuyện với cha mẹ. Lúc ấy em chưa biết là mỗi đầu câu phải nói là “Bạch Sư” trái lại em nói “Sư biết không…”

Lời dạy ảnh hưởng

Ngài chỉ khuyên em là hãy tiếp tục ghi nhận và ghi nhận thâm sâu hơn nữa. Em không bao giờ quên những lời chỉ dạy ngắn gọn ấy của Ngài và từ năm 1990 chỉ gặp Ngài 24 tiếng đến ngày nay những lời dạy ấy vẫn văng vẳng trong tâm em khi em gặp khó khăn trên con đường tu tập. Tóm lại em thấy nếu mình “thành tâm, chân thật với chính mình” thì mình sẽ gặp được một vị thầy hiểu rõ tâm tính để hướng dẫn mình và từ đó mình tiến lên để có thể tự tu tập khi không còn vị thầy ở bên cạnh nữa như Đức Phật đã dạy trước khi nhập diệt “Hãy lấy Giáo Pháp làm thầy.”

Từ 2003 đến nay em không gặp Ngài nhưng không giây phút nào em ngừng cảm ơn Ngài đã hướng dẫn em vào con đường “Bát Chánh Đạo” và chỉ có một cách cảm ơn Ngài là tiếp tục thanh lọc thân tâm qua sự áp dụng “Bát Chánh Đạo” vào đời sống của em. Đó là cách em cảm ơn Ngài.

~ Katy Ngọc Liên (Pháp)

“When The Seeker Is Ready, The Master Will Appear”

Câu châm ngôn Zen này như ứng vào chuyện ba mẹ con chúng tôi. Khi trên đường tầm đạo, cả ba đã gặp được người Thầy đúng vào thời điểm mà mỗi người trong chúng tôi đang cần một sức mạnh nào đó để mở rộng cánh cửa tâm linh.

Và ba người có ba cách thật khác biệt để tìm đến Giáo Pháp.

Mẹ tôi, Ānanda-Nguyễn Huy Ánh; em gái tôi, Anatta-Kỳ Vân và tôi, Teja-Kỳ Tú, có thể nói là ba thế giới khác nhau, ba động lực tìm đến chân lý thật khác biệt theo phương hướng và cá tánh riêng của mình.

Chúng tôi đã mày mò cho đến một lúc mỗi chúng tôi đều đang đứng trước cánh cửa một bức tường. Thì ngay giai đoạn này, một người xuất hiện và đã mở rộng cánh cửa ấy. Đó là ngài Hòa thượng Kim Triệu.

Ba chúng tôi, hai thế hệ khác nhau, con đường tiến hóa và hiểu biết về Phật Pháp quả thật là chênh lệch, vậy mà đến đúng lúc đúng thời, đều gặp cùng một người để khai mở con đường dẫn đến Pháp Bảo.

Tôi xin kể lại nhân duyên gặp Ngài và ảnh hưởng sâu đậm của Ngài trong hành trình tìm đạo của mỗi chúng tôi.

Ānanda - Nguyễn Huy Ánh

Vào khoảng 30 tuổi, thập niên 70, mẹ chúng tôi sống hạnh phúc với chồng con. Tình yêu, danh vọng, địa vị đều có nhưng bà nhận ra rằng cuộc sống con người còn có một cái gì đó cao quý và ý nghĩa sâu xa hơn là sự khắng khít với gia đình, xã hội hay quốc gia. Năm bà 34 tuổi, cái chết đột ngột của người chồng làm bà rơi vào một vực thẳm của sự đau khổ và tuyệt vọng. Một ngày, bà nhặt được tờ giấy nhỏ bên lề đường nói đôi dòng về “Vô Ngã”. Dường như hai chữ này có mãnh lực bật sáng một cái gì đó trong tim, bà quyết tìm cho ra Đạo gì nói đến sự “Vô ngã” này mà bà chưa từng được nghe đến? Và bà đã phát hiện ra đó là Phật giáo Nguyên Thủy, lúc đó còn ít được biết đến ở Việt Nam.

Như để đáp lại sự mong cầu tha thiết tìm được chân lý, nhân duyên đưa đẩy bà gặp Đại Đức Nārada. Ngài trở thành người đầu tiên dẫn dắt bà đi vào con đường Phật Pháp và đặt cho bà pháp danh Ānanda từ đó. Tâm từ bi của Ngài và theo pháp hành Tâm Từ Ngài chỉ dạy đã giúp bà xoa dịu phần nào sự khổ đau của con tim để bà còn muốn sống và vươn lên cho hai đứa con. Từ lúc đó Ānanda đam mê học hỏi và nương tựa vào Giáo Pháp để tiếp tục cuộc sống khó khăn khi rời xa quê hương, lưu trú ở Pháp.

Khoảng 20 năm sau, khi các con đã lớn khôn, gánh nặng vơi phần nào thì cũng đến lúc Ānanda cảm nhận một sự thôi thúc, nóng lòng được thực hành những gì đã học và hoàn thành ước muốn ngày xưa: tìm đến Chân lý. Các kỹ thuật thiền định Tâm Từ (Metta) đã giúp Ānanda ra khỏi vực thẳm nhưng không giúp bà thấu suốt được nguồn gốc của sự đau khổ và làm thế nào để phá vỡ nó. Trong sự khao khát tìm ra chân lý này, Ānanda bắt đầu tìm hiểu về Vipassanā. Càng nghiên cứu, bà càng thấy mình cần được một vị Chân sư dẫn dắt hơn lúc nào hết.

“Khi hoài ước người tầm đạo đã chín mùi thì người Thầy xuất hiện.”

Nhân duyên đưa đẩy một vị thiền sư Vipassanā người Việt dừng chân vài ngày ở Pháp và quyết định cho một khóa thiền ngắn. Từ lúc đó Ānanda đã gặp được vị Sư phụ khả kính - Ngài là Hòa thượng Khippapañño - và đây là người Thầy sau cùng trong suốt cuộc đời còn lại của bà. Nhưng cũng phải nói là cuộc gặp gỡ với người thầy không phải luôn êm đẹp và suông sẻ do cá tính khó khuất phục của Ānanda. Với lòng nhiệt thành và sự khẳng khái đặc trưng của mình, bà đã đặt nhiều câu hỏi đến Ngài mà ít ai dám đặt.

Cuối cùng, chính sự nhẫn nại, nhẹ nhàng, khiêm tốn của Ngài đã dần dần cảm hóa được Ānanda. Giữa hai thầy trò có một sự tương kính và cảm thông hiếm có. Ānanda hết lòng kính thương và biết ơn vị Thầy đã thắp sáng con đường cho bà tiến bước tiếp tục trong khoảng 15 năm còn lại của bà. Đến một ngày, Ānanda bất ngờ ngã bệnh rồi sau gần hai năm sống với căn bệnh, Bà đã ra đi. Trong thời gian bệnh Ānanda vẫn tận dụng hơi sức chót để chia sẻ Giáo Pháp với những người từ xa tìm đến nơi Bà. Mỗi khi nói đến Pháp, Bà linh động như có một sức sống mới thổi vào.

Trong suốt tuần chót, người Thầy thương kính đã gọi từ Mỹ sang mỗi ngày để nâng đỡ Ānanda trong sự chuẩn bị cho một chuyến đi xa. Những cuộc pháp đàm giữa hai thầy trò ngày càng ngắn dần đến khi Ānanda kiệt sức thì Bà chỉ im lặng lắng nghe tiếng Ngài tụng kinh bên kia đầu giây rồi thốt nhỏ “saddhu, saddhu..” để tạ ân. Phần Ngài có lẽ cũng yên tâm khi được tin Ānanda đã yên lành ra đi trong chánh niệm.

Kỳ Tú - Teja

Được Mẹ hướng dẫn vào con đường Phật Pháp và được quy y Tam Bảo với Đại Đức Nārada năm 13 tuổi với pháp danh Teja nhưng Kỳ Tú đã sớm không muốn lệ thuộc vào một tôn giáo nào mà muốn tự tìm con đường tâm linh cho riêng mình. Đến tuổi trưởng thành, Kỳ Tú hướng về các môn thiền ngày càng mạnh, thực hành nhiều phương pháp khác nhau nhưng không toại nguyện.

Một ngày, được Ānanda thuyết phục, Kỳ Tú đã cùng mẹ đi dự khóa thiền Vipassanā ba ngày do ngài Thiền sư Kim Triệu qua Pháp chỉ dạy. Sau mỗi ngày thực hành và mỗi lần lắng nghe Ngài từ tốn thuyết pháp vào cuối ngày thì những lời đó như từng dòng suối mát rót vào lòng một người đang chết khát, nghe đến đâu thấm thía đến đó.

Sau ba ngày đó tất cả trở nên rõ ràng. Kỳ Tú nhận thức ra đây chính thực là con đường mình đi tìm từ bấy lâu nay. Nếu không nắm được duyên lành đó có lẽ khoảng đời còn lại của Kỳ Tú sẽ hoàn toàn khác, vẫn còn mập mờ trôi nổi.

Ngài Thiền sư Kim Triệu với sự nhẹ nhàng, khiêm tốn, khả kính, cộng với oai lực Pháp Bảo khiến lời thuyết pháp có một sức mạnh nuôi dưỡng và hỗ trợ pháp hành cho những hành giả nhiệt thành. Thế nhưng nếu không có sự tinh tấn hành thiền thì chắc sẽ không thọ giáo được nhiều.

Kỳ Tú nhớ, rất thương Ngài lúc nào cũng chỉ lo Phật sự từ sớm tới khuya, cả năm cả tháng không có được chút thời giờ nào riêng nên đã thỉnh Ngài về nhà có khu vườn yên tĩnh. Vừa bước ra vườn Ngài đã thoăn thoắt trực chỉ đến ngồi dưới gốc cây Noyer già. Kỳ Tú không kịp đem chiếu trải đã thấy Ngài xếp bằng trên sàn đất đầy lá khô, giáp mặt thảnh thơi với thiên nhiên, không có đám đông xôn xao chung quanh, không ai chờ chực, Ngài có được vài giây phút ở một mình dưới gốc cây già thật sung sướng hồn nhiên.

Kỳ Tú lúc đó chỉ mới tập tễnh bước vào Pháp hành. Có lần, trong lúc nói một câu chuyện, như có linh cảm, đột nhiên Ngài bảo: “Thôi, mai mốt Kỳ Tú làm thiền sư đi!” rồi tiếp tục như bình thường. Ngài cũng thật nhẫn nại chỉ dạy từng chút những sự vụng về, từ việc đậy nắp các chén đồ ăn cho đến những cử chỉ khi dâng cúng vật thực…

Vài mươi năm sau, khi những nhân duyên dẫn dắt cho Kỳ Tú chia sẻ pháp hành dưới pháp danh Teja thì càng hiểu sự nhẫn nại, từ bi bao la của Ngài hơn. Càng hiểu thì lại càng tri ân Ngài và tri ân Tam Bảo. Hơn bao giờ hết hiểu vì sao gọi là “Bảo”, vì không có báu vật nào đáng trân quý bằng. Ngài là người đã thắp sáng ngọn đèn Pháp Bảo, khi mình đã nhận được ánh lửa thì bổn phận là mồi lại cho người khác được sáng để đáp ân Thầy tổ.

Ngài Kim Triệu được biết đến là một vị Thiền sư Việt Nam hiếm có, được sự kính mộ của Phật tử, nhưng đồng thời Ngài là một con người hiền hòa, chân thật và giản dị vô cùng. Chính khía cạnh này là những nét tô đậm bản chất đáng quý của Ngài, làm cho những người chung quanh cảm thấy vừa gần gũi vừa kính phục.

Kỳ Vân - Anatta

Kỳ Vân là một con người nghệ sĩ, thích mạo hiểm, vô tư và ham vui, không bị thu hút bởi một tôn giáo nào, nhưng dường như có sẵn khả năng tập trung tư tưởng dễ dàng và tự nhiên, cho nên vì muốn làm vui lòng Mẹ, đã nhận lời tham dự khóa thiền Vipassanā vài ngày của thiền sư Kim Triệu.

Lúc đó Kỳ Vân chỉ loáng thoáng hiểu những bài thuyết pháp tiếng Việt của Ngài, hơn nữa, những danh từ Phật Pháp lại càng khó hiểu. Nhưng trong vài ngày nhiệt tâm thực hành tích cực với sự chỉ dẫn từ bi của Ngài, Kỳ Vân đã nhận ra đích thực con đường. Rồi với sự hiểu biết qua Pháp Bảo thì ngôn ngữ không còn là một trở ngại nữa. Cho nên những lúc trình pháp với Ngài là một niềm vui mà cả hai thầy trò chia sẻ thật tự nhiên, thoải mái.

Một hôm, sau khi nghe Ngài thuyết pháp về sati - chánh niệm thì Kỳ Vân thấy Ngài giơ tay gãi đầu, với bản tánh hồn nhiên Kỳ Vân buột miệng hỏi: “Thưa Ngài có đặt chánh niệm trong khi gãi không?” Ngài ngưng hẳn động tác, nhìn một thoáng bàn tay mình rồi mỉm cười nhẹ nhàng: “Không con, sư không có đặt chánh niệm khi làm động tác này.”

Câu trả lời đơn giản ấy đã chinh phục được Kỳ Vân, lúc đó tự nghĩ: Ngài là người hết sức từ bi, chân thật và khiêm nhường. Ngài sẽ là người thầy dạy cho mình những bài học đáng quý về atta - bản ngã như Ngài vừa mới giảng dạy đây.

Từ lúc đó thâm tâm Kỳ Vân đã khẳng định: Đây chắc chắn chính là con đường mình sẽ giữ suốt đời.

Sau khóa thiền đó Ngài trở về Mỹ, nhưng Kỳ Vân đã được gieo một niềm tin khó lay nơi Tam Bảo, một hạt giống Bồ đề để nó tiếp tục nảy mầm và phát triển trong vòng mười mấy năm với bao thăng trầm của cuộc sống. Vào một lúc khó khăn nhất trong đời, Kỳ Vân đi tìm gặp lại Ngài và thọ giáo thêm. Khi trở về Pháp, ngày càng thấm nhuần Giáo Pháp nhiều hơn. Cho đến một ngày Kỳ Vân xin Ngài chấp thuận để được lấy pháp danh mà mình lựa chọn: Anatta.

Tuy ngày hôm nay Thầy và trò mỗi người một chân trời, còn Ānanda thì một cõi khác, nhưng đối với Giáo Pháp không có sự xa cách vì không gian và thời gian đều không giới hạn.

~ Teja và Anatta ( Pháp)

Một Hành Trình Tu Tập

Có lẽ do nhân duyên nhiều đời nhiều kiếp mà cháu Toàn của con được các Sư Cô Sư Chú tận bên trời Âu hướng dẫn đến Kỳ Viên Tự ở Hoa Thịnh Đốn tham dự khóa thiền mười ngày do Ngài hướng dẫn.

Khi về lại Thụy Sĩ, cháu Toàn thấy con thường hay đau ốm và nước mắt thường chảy mỗi khi trong lòng có điều gì bất toại nguyện mà không thể nói ra được nên cháu đã khuyên con nên tập thiền Vipassanā thì các khổ ưu mới có thể diệt trừ. Năm 1992, thời gian đó con không được mạnh khoẻ như bây giờ dù nay con đã 84 tuổi, con có dự một khóa thiền do Sư Thiện Thắng tổ chức ở thiền viện Sakyamuni tại Mont-Béon, Pháp. Năm 1993 con mới được học với Ngài ở thiền viện đó. Năm 1994 con được về hưu nên đã tháp tùng với sư Thiện Thắng qua Hoa Thịnh Đốn dự khóa mười ngày với Ngài ở Kỳ Viên Tự. Từ đó con có đức tin mạnh mẽ vào Pháp Bảo và vào Ngài. Tiếp đó con qua San Jose, Mỹ, khuyến khích và hướng dẫn người em trai hành thiền và cậu đã hưởng nhiều lợi lạc, có niềm tin và tiếp tục tu tập mỗi khi có các sư Miến Điện qua dạy ở Như Lai Thiền Viện.

Cuối năm 1994 con được quý sư giới thiệu qua Miến Điện tu tập tại các trung tâm của Ngài Mahāsi, U Pandita, U Kundala, và Shwe Oo Min (nơi trung tâm Shwe Oo Min, nhờ Ngài sách tấn mà gia đình con được hùn phước cúng dường xây dựng túc xá, thư viện…).

Ngài Kim Triệu ngoài công đức suốt đời tận tâm giảng dạy Giáo Pháp còn bỏ biết bao tâm lực để xây dựng nơi ăn chốn ở và chỗ hành đạo cho các thiền sinh khắp nơi. Hai lần được dự khóa thiền ở Thích Ca Thiền Viện mới tận mắt thấy được công trình hoằng pháp to lớn của Ngài qua các cảnh Tứ Động Tâm và Bảo Tháp thờ Xá Lợi, thật là trang nghiêm đẹp đẽ. Công đức và thành quả phụng sự Phật Pháp của Ngài chẳng những đem lợi lạc cho nhiều người nhiều nơi ở đời này mà cả cho nhiều thế hệ mai sau. Con nhờ noi gương Ngài mà hiện nay đã xây dựng được một trung tâm nuôi dạy trẻ mồ côi tu học theo đạo Phật tại Huế.

Con vô cùng cảm niệm công đức Ngài đã dẫn dắt con đi đúng đường theo pháp thiền Vipassanā, chữa lành được bệnh thân và tâm của con.

~ Nguyễn Trần Thị Tri (Thụy Sĩ)

Khóa Thiền Tại Gia Đầu Tiên

Lần đầu tiên con gặp Sư cũng là lần đầu tiên Sư đến dạy thiền tại nhà con ở San Francisco, năm 1991. Lúc ấy chưa có Thích Ca Thiền Viện hay Như Lai Thiền Viện và cũng chưa mấy ai biết nhiều về danh tiếng của Sư. Nhưng không hiểu sao Phật tử khắp Cali nô nức về nhà con học với Sư.

Lúc ấy tất cả chúng con đều chưa biết thiền minh sát là gì nên Sư là vị thầy khai tâm cho chúng con, là những kẻ đang hăm hở tầm sư học đạo. Cả hai, ba chục người ngồi thiền san sát nhau nơi phòng khách trên sàn nhà gỗ cứng, không có tọa cụ nên ngồi rất đau. Nhà không có đủ chỗ đi kinh hành nên vào giờ thiền hành, các bạn rủ nhau chui vào phòng ngủ chung, xúm xít kể cho nhau nghe những cơn đau “rùng rợn, khủng khiếp” khi phải ngồi thiền cả tiếng trên sàn gỗ cứng. Vậy mà khi nghe chuông báo giờ ngồi, bà con lại hăng hái bước ra phòng thiền, sẵn sàng tiếp tục chịu đựng những cơn đau.

Con không được tham dự khóa tích cực đầu tiên đó vì phải lo ngoài nhà hàng. Ban ngày thỉnh thoảng từ bếp đi ngang, thấy hình ảnh Sư ngồi thật trang nghiêm, thỉnh thoảng nhắc: “Có trí nhớ…có chánh niệm.” Gương mặt Sư hiền hóa, đôi mắt Sư kín đáo quan sát từng thiền sinh đang ngồi.

Buổi sáng tinh sương, căn nhà vang lên tiếng Sư tụng kinh Pāli và Việt vừa ấm áp vừa thiêng liêng làm nhiều người xúc động đến rơi lệ. Buổi chiều những lời pháp giản dị, giọng giảng dịu dàng của Sư như đi vào tim của từng người, nhắc nhở phải cố gắng tu hành. Có khi gần nửa đêm con mới về nhà, thấy các bạn nằm la liệt sắp lớp nhau trên sàn nhà như cá hộp, có người phải nằm trong phòng tắm (con thì ngủ trong closet áo quần). Con thật hoan hỷ, có khi con nằm xuống ôm chầm lấy các bạn hỏi han, khúc khích cười nói, quên rằng các bạn phải giữ chánh niệm và sáng mai phải dậy sớm ngồi thiền. Nhưng chính con lại phải dậy sớm hơn ai hết lúc 4, 5 giờ sáng để lo buổi điểm tâm và buổi ngọ cho Sư và thiền sinh rồi mới đi làm. Nghĩ đến phước báu được tiếp đón Sư và các bạn về nhà mình tu tập, con không bao giờ thấy mệt mỏi và dù con cũng rất muốn có chút thì giờ để học thiền với Sư.

Sư đã cho con pháp danh Visakkhā từ năm ấy. Con nguyện suốt đời sẽ cố gắng tu tập và phục vụ Tam Bảo cho xứng đáng với cái tên mà Sư đã ưu ái ban tặng cho con.

~ Visakkha Kim Quy (San Francisco - CA)

Pháp Không Dễ Duôi

Tôi muốn ghi lại nơi đây vài kỷ niệm khó quên của tôi đối với Hòa thượng Thiền Sư Kim Triệu.

Lần đầu tiên tôi gặp Ngài vào khoảng năm 1991, khi Ngài hướng dẫn khóa thiền một tuần lễ tại nhà anh chị Trần đình Kham ở San Francisco.

Lúc đó tôi rất bận công việc nhưng vẫn cố gắng tham dự suốt khóa thiền mặc dù không được liên tục như những thiền sinh khác. Dù đã trên 20 năm tôi vẫn còn nhớ rõ lúc mãn khóa thiền, tôi đã phát biểu với đầy lòng hoan hỷ là khóa thiền đã chuyển tâm tôi 180 độ bởi sự an tĩnh đầy hỷ lạc của thiền cũng như tâm từ của Ngài đối với chúng tôi. Từ đó tôi cố gắng sắp xếp thời gian để dự các khóa thiền thường xuyên do Ngài giảng dạy. Chính Ngài đã làm lễ quy y cho tôi với pháp danh Diệu Trí.

Các bài giảng của Ngài rất giản dị. Ngài thường nhấn mạnh những điểm quan trọng giúp thiền sinh nhớ hoài, như trong khóa thiền đầu tiên tại Như Lai Thiền Viện, Ngài đã hỏi thiền sinh: “Điều gì quan trọng, không thể không có, để giúp chúng ta đi đến giải thoát?” Không ai trong chúng tôi trả lời đúng cả. Ngài cười: “Đó là KHÔNG DỄ DUÔI.”

Để giúp chúng tôi giữ chánh niệm thường xuyên, ngay cả sau khi mãn khóa thiền, Ngài nói đùa: “ Hãy mang Chánh Niệm của quý vị về theo, đừng để quên lại đây nghe…” và bảo: “ Hãy luôn luôn nhắc mình NHỚ NHỚ NHỚ…” Trong một khóa thiền tại thiền viện Phước Sơn ở Việt Nam, Ngài kể rằng thầy của Ngài trước khi cho Ngài “xuống núi” (đi dạy Đạo) có dặn dò: “Con phải làm việc cho Phật Pháp chớ đừng làm việc cho Tự Ngã.” Tôi hiểu ý và thưa với Ngài: “… đây là bài học cho con bây giờ và sau này…”

Ngài dạy chúng tôi nhiều lắm, không thể kể hết nơi đây!

Tôi rất hoan hỷ được tham dự những khóa thiền Ngài hướng dẫn. Đức độ khiêm nhường và tâm từ vững chãi luôn hiển hiện nơi Ngài. Trong tâm trí tôi ghi đậm giọng ấm áp, hiền từ của Ngài khi tụng bài kệ “Năm Điều Quán Tưởng” sau mỗi ngày thiền; âm thanh ấy lúc nào cũng vang vang nhắc nhở. Mấy năm gần đây tôi ít có dịp gặp Ngài nhưng tôi đã học được từ Ngài những điều hay lẽ phải của Phật Pháp nhiệm mầu mà tôi không bao giờ quên được.

~ Diệu Trí Lữ Mỹ ( Brentwood - CA)

Lời Cầu Mầu Nhiệm

Con là Diệu Tín thành kính gởi lời cám ơn Sư đã giúp đỡ, hộ trì Pháp Tâm cùng các con cháu của con trong nhiều năm qua. Con nhớ mãi lần đầu tiên cả đại gia đình con được gặp Sư tại San Francisco năm 1991, bắt đầu một mối liên hệ thầy trò thân thương đến trọn đời.

Con không quên được lúc Pháp Tâm bị bịnh nặng, con điện thoại nhờ Sư cầu nguyện. Sư bảo con đưa điện thoại cho Pháp Tâm để Sư nói chuyện. Sau đó Pháp Tâm cảm thấy khỏe và sáng ngày hôm sau Pháp Tâm đi dạo, gặp lại bạn bè. Các bạn lấy làm ngạc nhiên và hỏi: “Ông uống thuốc gì mà mau mạnh quá vậy?” Con và chồng con không biết phải trả lời như thế nào nên chỉ mỉm cười. Nhờ sự dạy dỗ của Sư mà con và Pháp Tâm biết thiền, biết sống một đời sống đạo hạnh. Con kính mến Sư vì Sư lúc nào cũng giúp đỡ mọi người với lòng thương yêu và bình đẳng.

Con và gia đình con nhớ ơn Sư trọn đời vì lúc chúng con đau buồn vì Pháp Tâm mất, không dám mời Sư đang ở xa mà Sư tự động đến dự đám tang và thuyết pháp về sự vô thường làm cho chúng con an lòng và vơi đi một phần buồn khổ.

Một lần nữa con thành thật đội ơn Sư.

~ Diệu Tín (San Jose - CA)

Vị Thầy Mát Tay

Trong lúc học thiền với Ngài U Pandita tại Taungpulu, tôi được nghe mấy anh chị nói: “Có một vị thiền sư người Việt rất “mát tay”, dễ thương và hiền từ như một người mẹ hiền sẽ đến dạy thiền vào năm tới.” Thế thì tôi mong đợi để gặp mặt vị thiền sư này!

Sau khi tìm được sự thanh tịnh trong tâm lúc học thiền, tôi nhận thấy đây mới là hạnh phúc thật sự mà tôi chưa bao giờ có được trong cuộc sống bình thường tại tư gia. Khi trở về nhà, tôi luôn luôn kể lại cho bà con nghe kinh nghiệm thiền của tôi và mong họ sẽ theo tôi đi thiền khi Ngài Thiền Sư Kim Triệu đến San Francisco.

Vào ngày 29 tháng sáu năm 1991 chồng tôi chở mẹ tôi và gia đình đến đảnh lễ Ngài Kim Triệu tại nhà của anh Kham, San Francisco. Tôi là một trong ba người trong gia đình của tôi ở lại học thiền dưới sự hướng dẫn của Ngài.

Sau hai ngày thiền tập tôi được vào trình pháp với Ngài. Tôi trình với Ngài là tôi bị đau chân quá, phải đổi tư thế ngồi thường xuyên, cơ thể và tâm quá mệt! Ngài khuyên tôi nên nhẫn nại và cố gắng theo dõi phồng xẹp. Khi rời khỏi phòng của Ngài để trở về chỗ ngồi, tôi đi đến cuối cầu thang thì cơ thể của tôi cảm thấy quá an lạc, tôi không thể đi được nữa nên tôi ngồi dựa vào tường gần đấy. Tôi ngồi tại đấy gần hai tiếng với thân và tâm nhẹ nhàng, an lạc. Khi trình pháp lần thứ hai với Ngài, tôi tỏ lời cám ơn Ngài đã giúp đỡ cho tôi thấy được trạng thái định tâm này thì Ngài chỉ mỉm cười và nói: “Cô Phước có lòng tin mãnh liệt quá!”

Cũng như thế, vài năm sau tôi lại dự một khóa thiền dưới sự hướng dẫn của Ngài tại Như Lai Thiền Viện. Lúc ấy tôi vừa bị trẹo xương sống vài tháng, tôi cố gắng dự khóa thiền nhưng tôi không thể ngồi được vì quá đau lưng. Sáng hôm sau tôi quyết định vào đảnh lễ Ngài rồi ra về không học nữa.

Lần này Ngài lại nói: “Cô Phước nghe lời Sư đi, đừng đi về, ở lại đây tiếp tục ngồi thiền.” Thế là tôi lại nghe lời Ngài một lần nữa, khi trở lại ngồi thiền thì sự đau lưng đã biến mất rồi. Tôi lại được dự thiền đến cuối khóa.

Hai trường hợp tôi vừa kể trên đã làm tôi quý mến Ngài. Ngài không những là một vị thầy giỏi mà còn rất khiêm nhường. Khi tôi tiếp tục cảm ơn sự hỗ trợ của Ngài thì Ngài lại cứ nói: “Cô Phước có lòng tin mãnh liệt quá!”

Trong khóa thiền cứ đến gần cuối giờ thì Ngài lại đọc lên những lời kinh, tiếng kệ như lời ru của một người mẹ hiền để xoa dịu cơn đau của những đứa con đang chịu đựng. Và Ngài cũng đã dùng những lời kinh êm ái này khuyên các thiền sinh cố gắng giữ chánh niệm. Sau hai mươi năm Ngài đã yếu đi nhiều, có lúc thời tiết lạnh lẽo nhưng Ngài vẫn tiếp tục ra ngồi thiền với thiền sinh và đọc lên những bài kinh như ngày xưa vậy. Lòng từ ái, sự tận tâm cùng với lời giảng dạy không cầu kỳ của Ngài làm cho thiền sinh mau tiến bộ. Chính vì thế Ngài được gọi là “mát tay”. Hơn thế nữa, Ngài rất chân thật và nhún nhường. Ngài thường kể lại những kỷ niệm buồn vui trong cuộc đời còn trẻ của Ngài cho thiền sinh nghe mà lấy kinh nghiệm.

Dáng vóc của Ngài hơi ốm và cao, bước đi của Ngài nhẹ nhàng. Cho đến ngày hôm nay tôi vẫn chưa hề nghe được tiếng bước chân Ngài khi Ngài đi vào thiền đường. Ngài có hàng ngàn thiền sinh nhưng Ngài luôn luôn nhớ tên của mỗi thiền sinh. Khi ai đảnh lễ Ngài, Ngài nói: “À! Cô…, lúc này cô thiền thế nào?” Sau đó Ngài lại hỏi thăm những người trong gia đình của thiền sinh này. Thế nên tôi nghĩ là Ngài có một trí nhớ thật phi thường.

Vì lòng từ bi bác ái của Ngài dành cho tất cả thiền sinh và Phật tử rất bình đẳng nên Ngài được mọi người quý trọng.

Một thiền sinh đã tâm sự với tôi như sau: “Đức Phật thì đã ở quá xa trong quá khứ. Còn ngày nay thì Ngài Kim Triệu là Đức Phật đối với tôi.” Theo tôi nghĩ thì còn hàng ngàn người nữa cũng có cùng ý nghĩ như trên. Trong nhóm người này có mẹ của tôi và tôi.

Con thành thật kính gởi lời cám ơn đến Ngài và để đền đáp công ơn của Ngài con xin nguyện sẽ tiếp tục hành thiền cho đến một ngày thân và tâm của con như ngọn nến tắt hẳn.

~ Diệu Phước (San Jose - CA)

Bước Đầu Vào Đạo

Tôi vẫn còn nhớ rõ mồn một chiều thứ sáu vào tháng 6 năm 1991, người anh lớn đến nhà rước bảo là sẽ “cho đi thiền” (một điều kỳ diệu đã xảy ra với anh) ở San Francisco với Ngài Thiền Sư Kim Triệu. Ngồi trên xe mà lòng bâng khuâng lo lắng, nghĩ ngợi không biết “thiền” là gì? Tại sao thiền đã xảy đến điều kỳ diệu với anh tôi? Mà sao đi thiền đến trọn bảy ngày? Bỏ chồng con lại ở nhà một mình, chồng phải xin nghỉ phép làm việc để coi sóc hai con còn nhỏ chỉ mới 6 và 4 tuổi? Câu hỏi này đến câu hỏi khác tự đến trong đầu làm lòng tôi càng thêm băn khoăn không biết mình đã quyết định làm một chuyện tốt không?

Đến San Francisco, vào một nhà rất rộng lớn, khang trang, ban tổ chức bảo đi sửa soạn chỗ ngủ trên lầu. Tò mò, tôi đi rón rén dòm xung quanh nhà và thấy trên tường có dán “thời khóa biểu khóa thiền”, “chánh niệm”. Tự hỏi trong lòng “chánh niệm” là gì? Trình pháp là gì? Tâm tôi tự thấy quá bỡ ngỡ và rụt rè trong lúc ấy.

Sáng hôm sau, được bảo là những ai là thiền sinh mới học lần đầu, ngồi lại để được chỉ dẫn cách ngồi thiền. Quay qua tôi hỏi người ngồi bên cạnh, thiền sư đó tên gì? Là ai? Mà sao trông hiền lành, đáng kính quá vậy? Được cho biết đó là Ngài Kim Triệu, một thiền sư nổi tiếng của Việt Nam.

Ngài Kim Triệu với giọng nói hiền từ, giản dị đã hướng dẫn cách hành thiền. Rồi hôm sau, thấy tên tôi trên bảng trình pháp, lòng tôi không khỏi lo sợ, hồi hộp vì không biết “trình pháp” là gì? Phải nói gì? Phải làm sao khi gặp thiền sư vào lần đầu tiên? Vào phòng trình pháp (trước đó năm phút tôi phải đi nhà tắm hai lần vì quá lo sợ!) Ngài hỏi: “Cô nói cho Sư nghe cô ngồi thiền ra sao?” Giọng hiền từ của Ngài làm cho tôi bình tĩnh và thuật lại cho Ngài nghe mọi sự đau đớn, đầu óc nghĩ ngợi lung tung trong khi ngồi thiền. Những lời nói của Ngài về người mẹ đã khuất của tôi làm lòng tôi bớt đau khổ và bắt đầu hứng khởi ngồi thiền suốt một tuần sau đó như lời Ngài đã dạy.

Vì là thiền sinh mới nên tôi được gặp Ngài mỗi ngày. Mỗi lần trình pháp xong là lòng tôi lại thấy nhẹ nhàng hơn, bình tĩnh hơn, êm đềm hơn lúc trước. Với giọng hiền từ, giản dị và kiên nhẫn, Ngài trả lời tất cả những câu hỏi ngây ngô của tôi: “Sáng sáng Ngài ca tiếng gì mà nghe hay quá vậy?” “Ngài bảo con có ấn chứng mà ấn chứng là gì?”

Hai mươi hai năm đã trôi qua, mỗi năm Ngài đều mở khóa thiền ở Như Lai Thiền Viện, San Jose. Năm nào tôi cũng ráng xin nghỉ phép trong sở để dự khóa của Ngài. Tôi không bao giờ quên những kỷ niệm đầu tiên của khóa thiền với Ngài Kim Triệu trong đời tôi. Những gì đến đầu tiên trong đời người đều để lại một ấn tượng sâu đậm trong lòng. Tôi đã được có nhân duyên tốt, may mắn được gặp Thiền sư Kim Triệu dạy dỗ. Nhờ câu nói của Ngài 22 năm trước đây: “Cô tu được lắm, đừng bỏ uổng!” mà tôi đã cố gắng nỗ lực, không chần chờ thiền tập trong suốt 22 năm qua!

Tri ân Hòa thượng, tôi chỉ biết tinh tấn tiếp tục trên đường tu học cho đến hết quãng đời còn lại.

~ Võ Ngọc Trinh (San Jose - CA)

Học Thiền Với Thiền Sư Kim Triệu

Người nói từ kinh nghiệm thực chứng

Từ trước những năm 2000, dường như hàng năm vào mùa xuân, nếu không có những việc thật đặc biệt theo sự thỉnh mời của Sư Khánh Hỷ, trụ trì thiền viện Bát Nhã ở Montréal và Laval, Hòa thượng thiền sư Kim Triệu thường ghé qua Montréal để hướng dẫn một khóa thiền 10 ngày.

Thiền viện Bát Nhã đã từng đón chào những vị pháp sư, thiền sư khá nổi tiếng. Tuy nhiên, sự hiện diện của Hòa thượng Kim Triệu bao giờ cũng thu hút sự tham dự đông đảo Phật tử. Thiền sinh đến hành thiền, Phật tử đến đảnh lễ Ngài, đến nghe những bài giảng pháp vào buổi chiều. Hơn nữa, vào những lúc Ngài Kim Triệu qua dạy thiền, Sư Khánh Hỷ cũng cố gắng kết hợp mời Ngài tham dự vào các buổi lễ quan trọng như Lễ Tam Hợp Vesak tại chùa Bát Nhã ở trung tâm thành phố Montréal.

Khóa thiền ở Thiền Viện Bát Nhã - Laval - 2003

Tôi đi hành thiền dưới sự hướng dẫn của Ngài từ năm 2002 và rất thích được hành thiền dưới sự hướng dẫn này. Từ đó về sau, mỗi lần Ngài qua Canada, hoặc cả hai vợ chồng tôi đều đi dự, hoặc là một trong hai chúng tôi. Lần đầu tiên học với Ngài, tôi có cảm giác dễ chịu, được gần gũi với một vị thầy rất mực hiền từ, “mộc mạc”, chỉ dẫn rất có hiệu quả. Hơn nữa, qua những bài pháp hướng dẫn hành thiền, nhiều lúc tôi có cảm tưởng là Ngài thuyết pháp “cho riêng mình.” Vài bạn khác cũng có cảm tưởng như vậy.

Có lẽ, trong các vị thiền sư, pháp sư người Việt Nam ở nước ngoài, Hòa thượng Kim Triệu là người “bình dân” nhất. Ngôn ngữ, cách phát âm của Ngài là thứ tiếng nói của người miền quê Nam Bộ, vùng đồng bằng sông Cửu Long, của những năm 50, 60 của thế kỷ trước. Những từ Ngài dùng, ai đã từng sống ở vùng này đều thấy rất quen thuộc như “hát bóng”, “chớp bóng” (tức chiếu bóng, cinema), chú “dân vệ”, chú “bảo an” (binh lính địa phương)… Một số từ trong nhiều bài kinh Ngài tụng cũng rất cổ xưa. Về từ “chánh niệm”, Ngài giải thích một cách rất đơn giản, dễ nhớ là “trí nhớ”. Ngài nói “có chánh niệm là sống, không có chánh niệm là chết.” Về yếu tố “gió” thì Ngài so sánh với sức mạnh diệu kỳ của “gió” khi đi máy bay…

Ai hành thiền dưới sự hướng dẫn của Ngài đều có được sự chỉ dẫn rất cụ thể, sít sao chứ không phải là những lời khuyên chung chung. Ngài không dùng nhiều từ ngữ, không theo kinh điển, nhưng người nghe hình dung được những gì Ngài nói một cách rõ ràng. Ngài là người nói từ những kinh nghiệm thực chứng rất phong phú của mình, chứ không nói theo sách vở, theo kinh điển. Thành ra những điều Ngài nói còn có tác dụng “bổ sung” cho những lời dạy trong sách vở.

Từ bi và trí tuệ

Mỗi lần Hòa thượng Kim Triệu sang Laval dạy thiền, Ngài thường dành một chút ít thì giờ để thăm những vị Phật tử già yếu, nhất là những vị đã có công gây dựng ngôi chùa Nam Tông đầu tiên ở Montréal hay những vị đã tạo duyên cho Ngài đến Montréal dạy thiền hoặc giảng pháp, như Bác Tám, Bác Hai… Khi có Phật tử đau ốm hoặc có tang, Ngài cố thu xếp thì giờ đến thăm viếng, tham dự buổi lễ…

Hòa thượng là người có nhiều uy tín trong hàng các thiền sư thiền Minh Sát, một bậc trưởng thượng hiếm có trong hàng chư tăng Việt Nam, nhưng dường như không có những khoảng cách nghiêm khắc hay lạnh lùng giữa Phật tử với Ngài. Gần Ngài, người ta không cảm thấy khúm núm, rụt rè hay sợ sệt mà ngược lại được cảm thấy có cái gì ấm áp, dễ chịu. Người ta có thể thỉnh ý Ngài về mọi vấn đề, nhất là việc hành thiền. Khi trình pháp thì hầu như ai cũng có thể nói hết những gì xảy ra trong khi hành thiền và được Ngài chia sẻ, hướng dẫn cụ thể. Trong những buổi trao đổi chung, những buổi tổng kết các khóa thiền, thiền sinh có thể hỏi về mọi vấn đề. Có bạn muốn biết về quá trình hành thiền của riêng Ngài ở Ấn Độ, ở Miến Điện. Có người muốn hiểu về những khó khăn mà Ngài đã gặp; hay những mối quan hệ với các vị thầy như các Ngài Goenka, Munindra, Dipa Ma… Khi ấy, Ngài giải thích cặn kẽ, với sự khiêm nhường hiếm thấy ở một vị đại sư. Ngài học ở ai, cái gì, kể cả đối với những người ngang bằng với mình, thậm chí nhỏ hạ, nhỏ vai vế, Ngài đều ghi nhớ.

Ngài không câu nệ, chấp nhất về nghi thức, về con đường tu tập, dù Ngài có cách riêng của mình. Chẳng hạn có lần, trong một khóa thiền, thiền sinh người Canada hỏi về những khó khăn gặp phải khi hành thiền trong phép tu Tây Tạng, được Ngài chia sẻ và hướng dẫn. Nhưng nếu có vài thiền sinh hỏi, cốt ý để thách thức, thì Ngài không nhận cho trình pháp nữa.

Năm 2008, qua Sư Khánh Hỷ, được biết Ngài đã được 80 tuổi, theo tuổi Việt, thiền sinh và Phật tử quyết định làm lễ thượng thọ, chúc mừng Ngài. Nghe vậy, Ngài không hoan nghênh cũng không phản đối, cũng chẳng hỏi han về các chi tiết cụ thể của buổi lễ. Ngài cứ để mọi sự diễn biến một cách bình thường. Nhiều vị tăng người Miên, người Lào, người Việt, vốn rất quý trọng Ngài, rất hoan hỷ đến tụng kinh chúc phúc Ngài. Nhiều lượt thiền sinh dâng hoa, gộp thành 80 đóa hoa hồng, rồi tụng: Imāya dhammānu dhamma patipattiyā, ācariye pūjemi (Chúng con nguyện thực hành đúng Chánh Pháp để cúng dường Thầy). Sau đó Ngài cùng với Phật tử chụp hình chung. Cũng có vài người, thỉnh Ngài cho phép họ chụp riêng với Ngài, Ngài đều chấp nhận.

Có lần, một thiền sinh dẫn bà mẹ đến chào Hòa thượng. Bà mẹ là người theo Phật Giáo Bắc Tông, chỉ biết niệm Phật A Di Đà, không biết niệm Phật theo kiểu Nam Tông. Vị thiền sinh mong Ngài khuyên bảo bà. Tuy nhiên, Ngài nói niệm Phật là tốt. Nếu khi già yếu không niệm dài dòng được thì bà cứ niệm “Mô Phật, Mô Phật” cũng được.

Trong một đám tang, Phật tử thỉnh Ngài làm lễ tang cho gia đình. Họ mang cuốn sách tụng kinh bằng văn vần, với bản văn hơi xa với lời dạy chính thống, Ngài không nói gì, nhưng không sử dụng các bản văn đó. Khi Phật tử mang quyển Kinh Tụng Nam Tông bình thường, thì Ngài hướng dẫn tụng theo quyển sách đó.

Cũng vào dịp này, nhưng tại khóa thiền, vợ của một Phật tử mới vừa qua đời ngỏ ý xin xuất gia gieo duyên để tạo phước báu, hồi hướng cho chồng. Nghe vậy, cả gần mười nữ thiền sinh cũng sẵn sàng làm theo. Ngài đồng ý cho cả nhóm “xuất gia gieo duyên” trong khóa thiền, và làm lễ một cách nhẹ nhàng nhất, không gây trở ngại gì cho thiền sinh, nhất là sau khóa thiền. Thiền sinh mặc áo nâu, mang khăn, Ngài cắt một mớ tóc tiêu biểu, tụng kinh quy y, thọ giới, rồi mọi người cùng hồi hướng và tiếp tục hành thiền cho đến cuối khóa…

Có lần, một thiền sinh trẻ, do đưa Ngài đi thăm viếng các bác lớn tuổi, trong lúc rảnh rỗi, đề nghị Ngài viết vài chữ, vài câu cho những thiền sinh mà Ngài thường gặp, để nhắc nhở khuyến khích các vị đó, thì Ngài cũng viết tặng, và nhờ cậu ấy đưa lại. Có người, Ngài viết: “Có công mài sắt có ngày nên kim.” Có người Ngài viết: “Quân bình năm căn sẽ đưa đến sự giải thoát”… Dường như mỗi câu viết, không phải là tốt chung chung, mà rất phù hợp và cụ thể với từng người. Ngài đã nghĩ về từng người khi Ngài viết.

Hướng dẫn khắc phục tình trạng bị lắc, bị quay

Thời gian đầu tiên hành thiền, tôi theo dõi hơi thở vô ra ở chỗ mũi. Việc hành thiền phát triển khá tốt đẹp, hơi thở ngày càng nhẹ dần. Sau khoảng chừng hơn một năm, việc hành thiền của tôi có bước phát triển lạ. Mỗi lần, ngay khi bước vào phòng thiền, bắt đầu đi đến chỗ của mình, chỉ cần một vài bước đi chầm chậm, chỉ cần chú tâm vào một vài hơi thở vô ra, là tôi đã “nhập thiền”. Khi ngồi xuống, người tôi đã “lâng lâng”.

Sau một lúc, tôi cảm thấy người lay động nhẹ và nhịp nhàng. Rồi thân tôi bắt đầu lắc qua, lắc lại, bắt đầu quay nhè nhẹ… Nếu không có ai xung quanh, hoặc tôi thả lỏng người mình, thì cả người sẽ quay, càng lúc càng nhiều hơn, đều đặn, nhịp nhàng. Những khi ấy, tôi phải tìm một chỗ khá riêng tư, để các bạn thiền không nhìn thấy. Khi đó, sự chuyển động lắc và quay nhịp nhàng, trở thành lạ lùng. Có lúc người cúi rạp xuống đất, nghiêng sát sàn nhà, có lúc ngả nghiêng ra phía sau, cơ hồ như sắp ngã ngửa. Những chuyển động này tôi không thể nào làm được, nếu không “nhập thiền”. Giống như người mộng du, chỉ đi dây được lúc nằm mộng, chứ lúc tỉnh thì không làm được.

Tôi thấy trọng tâm của động tác quay (centrifuge center) thay đổi luôn; có khi xuất hiện đến hai, ba trọng tâm liên tiếp. Việc lắc, quay trở thành ngày càng trầm trọng. Tuy vậy, trong những lúc đó, tôi hoàn toàn ý thức, dù không thể nào chận đứng được, trừ trường hợp xả thiền, đứng lên. Sau buổi hành thiền như vậy, thân người tôi rất thoải mái. Động tác như thể dục đó đem lại sự sảng khoái cho thân xác.

Những lúc đó, dù thấy là lạ, tôi tự cho rằng mình không có gì sai. Tâm luôn luôn biết thân thể mình đang làm gì, tôi nghĩ rằng “mình có chánh niệm.” Tôi cho rằng mình hay biết tất cả chứ đâu phải ngủ mê, mà thật ra không hề ham muốn lắc, ham muốn quay như thế. Dù sao thì tôi cũng thấy rất ngại khi hành thiền ở chỗ đông người. Tôi tự an ủi rằng “chắc là một sự phát triển đặc biệt” mà mình chưa hiểu được, chưa lý giải được.

Tuy nhiên, tôi cũng thỉnh ý một số vị thầy mà tôi quen biết. Có vị khuyên tôi nên niệm đầy đủ ân đức Phật nhiều lần, trước khi thiền. Có vị nói tôi nên mở mắt khi thiền. Có vị nói nên thử dựa lưng vào tường… Tôi làm đủ các cách này, mà cái lắc, cái quay vẫn không bớt. Có vị, với tâm từ bi rất lớn, bảo tôi ngồi thiền, phía trước ông; ông thấy bắp thịt ở lưng tôi cứng, nghĩ rằng nguyên nhân có thể là ở đấy, ông thoa bóp cho tôi… Nhưng việc lắc và quay vẫn không thay đổi. Tình trạng này kéo dài khoảng sáu tháng, dù ở nhà hay ở thiền viện.

Đến mùa xuân năm 2003, Ngài Hòa thượng Kim Triệu qua Canada, hướng dẫn một khóa thiền 10 ngày ở Laval, ngoại thành Montréal. Khóa đó, vì vài lý do, tôi định không đi dự. Tuy nhiên Sư Khánh Hỷ khuyến khích tôi nên đi. Sợ tôi không đi, có thể mất đi một cơ hội quý, Sư còn nói thêm rằng, nếu không đi thiền thì cứ đến khóa thiền giúp đánh kẻng mỗi giờ. Thế là tôi miễn cưỡng đi dự khóa thiền đó.

Đây không phải là lần đầu tôi học với Ngài Kim Triệu. Tôi đã hành thiền một khóa với Ngài vào năm trước. Tôi rất quý trọng Ngài và sự hướng dẫn có hiệu quả của Ngài… Ở buổi trình pháp, tôi mô tả các chi tiết đã xảy ra về việc lắc, việc quay của tôi. Ngài lắng nghe đầy đủ, rồi chậm rãi nói rằng: “Có lẽ cậu quá chú tâm vào việc hành thiền, gắn cái tâm của mình vào hơi thở, thay vì chỉ đặt nó tại vành mũi.

Khi hơi thở ra, tâm “dính” với làn hơi thở ra; khi hơi thở vào, tâm cũng “dính” với làn hơi thở vào. Thế là tâm chuyển động liên tục theo làn hơi thở vô, ra. Bây giờ phải cố gắng luôn luôn “giữ tâm trong thân.” Phải thỉnh thoảng đưa tâm rà sát các điểm ở cổ, ở hai vai, ở lưng, ở điểm xúc chạm với sàn nhà. Tuyệt đối tránh gắn chặt tâm vào hơi thở.”

Mới nghe Ngài nói chỉ có bấy nhiêu, trong trí tôi đã thấy ngay rằng bài toán bí hiểm về việc quay, lắc của tôi chắc đã có giải đáp rồi. Ngài còn dặn thêm, cho dù cái rung, cái lắc, cái quay có thể sẽ giảm bớt, có thể biến mất, nhưng do cái “tật tiền khiên” của mỗi người, có thể cậu sẽ động đậy nhiều hơn một số người khác. Cái đó thì không sao, với chánh niệm ngày càng bền chặt, việc hành thiền sẽ đi vào đúng hướng, thân mình sẽ ngày càng yên lặng hơn. Ra khỏi phòng trình pháp, tôi ngồi xuống, thực hiện lời dạy của Ngài. Cái lắc, cái quay hoàn toàn biến mất… Thật diệu kỳ. Từ đó về sau, không bao giờ trở lại.

Thật là cảm ơn Ngài, một vị thiền sư rất giàu kinh nghiệm. Cũng rất cảm ơn Sư Khánh Hỷ, đã biết được những khả năng thâm diệu của thầy mình. Ai đó nói rằng Ngài Kim

Triệu đã từng giải cứu nhiều trường hợp khó khăn trong khi hành thiền cho nhiều hành giả.

~ Chơn Tâm Lương Châu Phước (Montréal - Canada)

Bậc Thầy Khả Kính

Bửu Chánh có cơ duyên gặp và tu học với Ngài Cả vào đầu thập niên 1990, và bắt đầu tham dự khóa thiền đầu tiên với Ngài vào mùa thu 1992. Ngài là người có thể thấu hiểu được ý tưởng của người khác. Xuất gia gieo duyên lần đầu vào đầu năm 2001, Bửu Chánh có những thắc mắc về truyền thống trì bình khất thực và thọ trai, mặc dù chưa bao giờ hỏi

Ngài, nhưng dường như Ngài đọc được ý nghĩ và truyền dạy về cách quán niệm thọ tưởng khi ẩm thực dù đồ chay hay mặn một cách tường tận kỹ càng, phá tan hoài nghi cho Bửu Chánh trong việc này.

Ngài Cả lúc nào cũng sẵn lòng truyền dạy Pháp Bảo cho những ai muốn tu học. Khi được thỉnh cầu, Ngài không màng dù một người hay trăm người hỏi Ngài cũng vẫn tận tụy giảng giải kỹ càng. Lòng từ bi của Ngài thật không bút mực nào có thể diễn giải được.

Ngài như một vị cha già hay một người mẹ hiền thương dạy, lo lắng cho đàn con. Ngay cả những đứa con ngỗ nghịch, khó khăn Ngài cũng vẫn hỷ xả hết lòng chăm sóc, lắng nghe và giúp đỡ. Trong lúc tu gieo duyên, cũng có nhiều chuyện thể hiện được lòng từ bi của Ngài khi phải tiếp các thiện nam, tín nữ dù bất cứ lúc nào (đôi khi trong lúc Ngài đang bịnh, yếu) và không phải đơn thuần là việc hỏi đạo, nhưng có những việc chuyên về khó khăn trong gia đình, tình cảm, v.v. bất cứ chuyện gì, Ngài cũng nhẫn nại lắng nghe, giúp đỡ và bồi dưỡng tinh thần tu tập của những vị Phật tử ấy.

Ngài luôn tận sức mình dù đã lớn tuổi và vẫn muốn tự lo cho mình mặc dù nhiều thiện tín sẵn lòng chăm sóc cho Ngài. Khi Ngài bịnh hoạn không tự lo được hết thì mới để cho người khác giúp đỡ, nhưng khi khỏe chút đỉnh lại và có thể tự lực thì không muốn phiền đến ai cả. Có một lần, Bửu Chánh đi công tác và ghé qua thăm Thích Ca Thiền Viện trong lúc Ngài đang quét nhà trong chánh niệm, Ngài thư thái và chú tâm quán sát mọi động tác của mình trong lúc làm việc. Chỉ vì sơ ý, Bửu Chánh làm ảnh hưởng cắt đứt giòng thiền tập của Ngài và kính xin chân thành sám hối việc đó.

Trong lần theo Ngài hành hương xứ Ấn năm 2007, Bửu Chánh có cơ duyên theo Ngài khánh thành thiền viện do Ngài và chư thiện tín cúng dường tại Bồ Đề Đạo Tràng. Thiền viện này do người bạn tu học lâu năm của Ngài, là Vua Sãi của Ấn Độ (nay đã quá cố) cùng Ngài thành lập và khánh thành. Trong lúc giao tiếp với các chư Tăng, Ni và Phật tử của Ấn, Népal, Việt Nam, v.v. Bửu Chánh cảm nhận hạnh bố thí ở Ngài được rất nhiều mặt: xây dựng chùa chiền, thiền viện, giúp đỡ các Sư, Ni tu học phương xa, các người nghèo, người bịnh đều được Ngài lo chu đáo. Có những kỷ niệm khó quên trong chuyến đi này khi đoàn người được chia ra bốn chuyến xe buýt khác nhau và phần lớn mọi người đều muốn được ngồi chung xe với Ngài. Với lòng bao dung lo lắng cho đoàn người, khi có dịp dừng lại những nơi quan trọng, Ngài lên từng chuyến xe buýt và tận tình giảng giải về địa danh ấy.

Trong những lời giảng dạy lúc theo học với Ngài, Bửu Chánh nhớ nhất hai câu:

- Câu thứ nhất trong khóa thiền:“Hành giả hãy tinh cần, tỉnh giác và chánh niệm.” Trong thiền học, ngũ căn “Tín, tấn, niệm, định, tuệ” là căn bản của thiền Minh Sát. Một câu nhắc nhở đơn giản, tóm tắt của Ngài sẽ mãi là kim chỉ nam cho con đường tu học của Bửu Chánh và các Phật tử sau này.

- Câu thứ hai Ngài thường đọc tụng khi bắt đầu giảng Pháp: “Con xin cúng dường Tam Bảo bằng sự hành đạo.” Câu nói đơn giản, nhưng rất khó tận dụng trong công việc tu học. Hành đạo là chấp nhận tuân theo giới luật theo truyền thống và sinh hoạt trong đời sống mỗi ngày, và nhất là thực hành Giáo Pháp của Đức Phật.

Bửu Chánh xin thành kính ghi nhận ân đức dạy bảo của Ngài trong những năm qua và cầu mong được tiếp tục học hỏi với Ngài trong những ngày tháng tới. Cầu mong hồng ân Tam Bảo gia hộ cho sức khỏe của Ngài để tiếp tục giảng dạy chúng con.

~ Bửu Chánh (VA)

Lời Mẹ Ru

Những năm Như Lai Thiền Viện mới thành lập, tôi thường đến dự các khóa thiền, có khi ba, bốn hoặc năm ngày. Tôi vài lần nghe Thầy Kim Triệu giảng pháp hay thấy Thầy đi lại trong thiền viện nhưng chưa có dịp gặp mặt riêng. Lần trình pháp đầu tiên với Thầy, tôi vào đảnh lễ, ngồi ngay ngắn.

Thầy hỏi: “Sao, cô thiền thế nào?”

Tự nhiên nước mắt tôi tuôn trào không thể nào kềm chế.

Tôi khóc nức nở, không ngưng được, không nói được lời nào hết. Thầy không hỏi gì thêm. Tôi cũng không thể nói gì, tay chân cứ vụng về, tìm kiếm cái gì để có thể lau nước mắt, nước mũi.

Bao nhiêu phút trôi qua, tôi vẫn không thể nói gì. Giờ trình pháp đã hết, tôi đảnh lễ, đứng lên lui ra. Ra khỏi chánh điện, tôi lựa một góc kín đáo đứng tiếp tục khóc. Tôi như vừa cảm nhận được sự thăm hỏi ân cần tràn đầy tình thương của một người Mẹ có thể trải lòng trong thinh lặng đón nhận tất cả tâm sự thầm kín của đứa con nhiều đau khổ…

Từ những buổi học sơ cơ về chánh niệm, tôi bắt đầu tập ghi nhận phồng xẹp của bụng. Tâm tôi dần dần nằm yên theo các chuyển động của thân khi cố gắng theo dõi chúng từ đầu đến cuối nên tâm bớt loạn động như lúc ở ngoài đời.

Tôi như đứa bé thơ được đặt vào nôi, tâm dịu dần xuống theo nhịp tay ru đều hay theo tiếng hát ru của người mẹ. Hình ảnh hiền hậu, lời giảng nhẹ nhàng của Thầy lại giúp tôi mạnh dạn vượt qua các trở ngại ngoài đời để có thể đến thiền viện tu tập mặc dù không đều đặn lắm. Trong khi dự một khóa thiền của một Thiền sư Miến Điện nổi tiếng, có việc bận nên tôi phải về nhà. Tôi mượn một chị bạn đạo thân ở trong chùa đưa giùm bài viết trình pháp đến tay vị thông dịch viên để đọc cho thiền sư nghe. Tôi chợt nói: “Chị ơi, thật lòng mà nói thì em vẫn chịu những cái lời dạy “ầu ơ ví dầu” của Thầy Kim Triệu mình!”

Lúc đó, chị bạn tôi cười tôi hoài về cái câu dí dỏm hồn nhiên ấy. Gần 20 năm rồi, tôi đã quên đi nhiều nhưng chính chị bạn vẫn còn nhớ và nhắc cái câu “ầu ơ ví dầu” như cùng nhau chia sẻ niềm vui của những ngày đầu sơ tâm học đạo.

~ Nguyễn Phước (San Jose - CA)

Vị Thầy Khả Kính

Thiền Sư Kim Triệu là vị thầy thật khả kính. Ngài là vị thiền sư Việt Nam duy nhất thông suốt pháp học và pháp hành Tứ Niệm Xứ, đã giảng dạy mấy chục năm qua cho thiền sinh Việt Nam tại Mỹ và khắp nơi trên thế giới. Tôi rất may mắn được học thiền với Ngài.

Đức độ và tâm từ của Ngài tỏa rộng nên khi thiền sinh, Phật tử đến gần Ngài đều cảm nhận được sự an lạc đặc biệt! Lời nói của Ngài thật hiền từ, dịu dàng như của một người cha thân thương, kính mến!

Năm 2006, Ngài khuyến khích tôi qua Miến Điện học thiền với Ngài U Pandita hai tháng vì tâm Ngài luôn mong muốn tất cả Phật tử đều thông hiểu và thực hành được Giáo Pháp. Ngài luôn luôn hy vọng tất cả mọi người đều được giải thoát khỏi sanh tử luân hồi.

Tôi luôn nhớ ơn Ngài. Trước và sau giờ thiền, tôi đều lạy ba lạy khấn nguyện cho Thiền Sư Kim Triệu cùng tất cả các vị thầy ân sư khác được sống thọ, an vui và hạnh phúc. Noi gương Ngài Kim Triệu, tôi cũng mong cầu cho tất cả chúng sanh đều được giải thoát mọi khổ đau.

~ Hiệp Võ (Pennsylvania)

Nhân Duyên Hội Đủ

Khoảng năm 1992, em đến Tam Bảo Tự ở Florida và được Sư Pháp Tông thông báo có Ngài Kim Triệu rất giới đức đang viếng chùa và do đủ duyên lành nên em được quy y với Ngài trong dịp đó.

Em còn nhớ Ngài có hỏi tại sao em quy y. Em hồn nhiên kể chuyện em như một đứa trẻ mới bước vào đường đạo, hay nói đùa, thấy ai đạo nào thì em nói em cũng đạo đó cho vui. Trước đây một tuần, em nằm mơ thấy Đức Phật thị hiện dạy em đừng phạm khẩu nghiệp như thế, phải khẳng định mình là con nhà Phật và tìm nơi nương tựa vào một vị chân tu đức độ. Hôm nay bỗng nhiên được gặp Ngài đúng như tâm nguyện nên quyết định quy y với Ngài và được Ngài cho pháp danh là Diệu Lạc Sukkhavati.

Bẵng đi gần 20 năm thăng trầm với cuộc sống, trôi lăn theo tám pháp thế gian, nhân nhắc về Ngài, chồng em khuyến khích em nên đi thăm Ngài vì Ngài đã lớn tuổi rồi. Em bèn đến Kỳ Viên Tự gặp dịp có khóa thiền 9/2009 chứ thực tình lúc bấy giờ em không biết thiền là gì cả.

Lúc gặp lại Ngài, em thật cảm xúc như gặp lại người cha tinh thần đáng kính mà mình lại đi lãng quên trong bao lâu nay, thật là một thiếu sót lớn. Khi em vào hội kiến với Ngài, Ngài khuyên em nên hành thiền vì biết em có căn duyên. Em thật sự không hiểu gì hết nhưng nể Ngài đã quan tâm khuyến khích nên em cũng cố gắng dự mười ngày thiền. Trọn khóa thiền chùa Kỳ Viên, em thú nhận chỉ qua được ải kiên trì là không bỏ giờ thiền ngồi nào thôi, chứ đau nhức tê thì thật không thể nào diễn tả được, ai thiền lúc đầu cũng đều phải trải qua. Duyên lành cho em ngồi gần bà cụ tám mươi lăm tuổi luôn có thế ngồi thật vững chắc. Em tự nhủ bà cụ già như vậy làm được, sao em lại không làm được, nhờ thế mà em qua được hết khóa thiền.

Lúc hành thiền mười ngày xong, em nghĩ mình cũng đâu có được kết quả gì lắm. Nhưng sau đó về nhà, em tự thấy mình có một số thay đổi nhỏ, chẳng hạn khi định nói gì, em dừng lại được vì thấy không cần thiết phải nói điều ấy. Em “có bệnh nói nhiều” bây giờ em từ từ ít nói hơn, suy nghĩ chín chắn hơn. Em thấy đây đúng là pháp môn mà em cần tu tập để chuyển hóa dần dần các nghiệp bất thiện đã tích lũy lâu đời lâu kiếp.

Sau mười ngày thiền tập về lại Florida, em hứa giữ giùm chùa Cát Trắng cho Thầy và Phật tử đi Ấn Độ. Một mình ở chùa ba tuần, em chuyên tâm tụng kinh và hành thiền, hưởng được một thời gian an lạc chưa bao giờ có trong đời sống này. Mỗi ngày tưới bông ở bàn tổ, thấy búp bông rụng, em chợt ngộ ra nếu mình không tu tập thì cũng giống như búp bông rụng vì không được tưới tẩm. Thế là em ghi danh đi thiền 20 ngày ở Như Lai Thiền Viện, nỗ lực tinh tấn tu tập.

Trở về nhà, em thấy mình có nhiều thay đổi tốt, có cái nhìn và suy nghĩ mới mà từ lâu tiềm ẩn bên trong, nay chợt nhiên được sáng ra cùng lúc với tâm từ cũng mở rộng hơn trước. Em quyết định không làm việc nữa, kết thúc mọi công chuyện làm ăn để dành hết thời gian cho việc tu hành. Em bắt đầu sửa sang phòng ốc để có chỗ cho nhiều người đến tu pháp thiền Minh Sát và em cũng được tu theo. Đầu tiên em thỉnh Sư Trí Dũng (cũng ở Florida và là một trong các trưởng đệ tử của Ngài Kim Triệu) đến dạy và được Sư nhận lời cho ba ngày thiền vào cuối năm 2009. Từ đó Thiền Viện Bồ Đề ra đời vào tháng 12 năm 2009. Tháng 6 năm 2012, em thỉnh Ngài về dạy khóa thiền, gặp lúc chồng em bịnh nặng ở nhà thương. Ngài vào thăm và cho giới chồng em quy y ngay tại bệnh viện, đặt pháp danh là Bửu Pháp. Thế là cuối cùng, hai vợ chồng em có cùng Sư Phụ cách nhau hai mươi năm.

Ngoài việc thiền tập, chúng em học được từ Ngài rất nhiều đức hạnh khác, nhất là tâm Từ, Bi, Hỷ, Xả vô lượng của Ngài. Ai nói qua nói lại chuyện gì, Ngài vẫn nghe nhưng rồi bỏ qua, biết đó là tám pháp thế gian, được - mất, khen - chê, khổ - vui, danh thơm - tiếng xấu. Ngài giữ yên lặng không phản ứng, không tranh chấp, cố gắng giữ được nền tảng và không khí hòa hợp với đệ tử xuất gia cũng như tại gia. Cũng có người nói rằng đôi khi Ngài không đủ cứng rắn để giải quyết các vấn đề tiêu cực chung quanh Ngài. Nhưng cuối cùng thực tế đã chứng tỏ là bằng tâm từ và kham nhẫn, Ngài đã khắc phục được các xung đột, mâu thuẫn bên trong cũng như bên ngoài trong nhiều tình huống rất phức tạp.

Càng học hỏi với Ngài, em càng tập mở rộng lòng thương yêu và sự hiểu biết với mọi người, mới tự giác phát tâm mở Thiền Viện Bồ Đề trong những điều kiện vô cùng ít ỏi, thiếu thốn và khó khăn. Đã gần ba năm, Thiền Viện mở được 14 khóa với sự hướng dẫn của các thiền sư mà em đã cố gắng thỉnh mời khắp nơi và với sự tham gia của nhiều thiền sinh Việt Nam cũng như ngoại quốc. Tuy thành quả hãy còn khiêm nhượng nhưng ai cũng hoan hỷ thấy ở miền Đông Nam hẻo lánh xa xôi này có được một nơi cho các Phật tử yêu thích hành thiền đến tu tập pháp môn Tứ Niệm Xứ.

Bây giờ nhìn lại từ đầu, em mới thấy rõ là mọi việc đều do nhân duyên hội đủ và vận hành một cách hài hòa cùng với đức tin trong sạch của em vào Tam Bảo, vào vị thầy Bổn Sư khả kính, không phải chỉ riêng em mà của rất nhiều Phật tử có duyên lành được gặp gỡ và tu học với Ngài.

~ Sukkhavati Diệu Lạc Hiếu Để (FL)

Vun Bồi Chánh Niệm

Tôi qua Mỹ năm 1992. Nhờ người chị kêu tôi đi dự khóa thiền mùa Đông ở Kỳ Viên Tự năm đó mà tôi mới biết về Tứ Niệm Xứ. Mấy ngày đầu, tâm định ngay, ngồi rất yên thấy được các cảnh giới đẹp đẽ, thần tiên nên rất thích thú, xúc động. Sau đó cứ vô ngồi là móng tâm mong được gặp lại những cảnh đó nhưng không được. Kết quả chỉ là một chuỗi ngày đau nhức, trăn trở khó chịu thê thảm... Vì lúc đó chưa hiểu được pháp hành, cộng thêm với nhiều nghịch cảnh ngoài đời nên tôi đã bỏ thiền hơn mười năm trời.

Đến khi lớn tuổi, được nghe mấy Sư dạy là muốn trả hiếu thì phải tu đi, nên tôi mới quyết tâm hành thiền liên tục từ 2009 đến nay. Được Ngài Cả nhắc nhở là phải luôn có chánh niệm trong mọi tư thế đi, đứng, ngồi, nằm, nên tôi đem áp dụng trong cuộc sống hằng ngày. Công việc của tôi là mailman nên tôi có thể ứng dụng niệm từng chuyển động một. Khi đưa thơ, như chân đụng bước, tay đưa, nắm... Cứ vậy mà niệm đều đặn, liên tục và thấy rõ dần từng tác ý.

Chỉ trong vòng bốn, năm tháng hành như vậy mà tự nhiên thấy trong người lúc nào cũng vui, vui quá! Rồi cũng thấy vui với mọi người chung quanh, đang bước đi ngoài đường cũng thấy hỷ lạc ngập tràn. Và khi vào khóa tích cực với Ngài có được nhiều tiến bộ, mới hiểu đó là do kết quả của việc vun bồi chánh niệm từng giây từng phút trong đời thường. Hằng ngày, nếu phải làm cho kịp giờ, kịp việc, tôi cố gắng giữ tâm hay biết khi cử động trong nhịp độ bình thường. Nếu có thời gian thong thả hơn, tôi di chuyển chậm lại để có thể chú tâm quan sát sự thay đổi vi tế của từng động thái trong thân cùng sự vận hành của các trạng thái tâm.

Đặc biệt tôi còn nhớ rất rõ, một hôm cô con gái hỗn hào với tôi sao đó, lập tức tôi nổi sân lên, tính phản ứng ngay.

Nhưng đột nhiên tôi thoáng thấy tác ý đó vừa khởi lên, chưa kịp niệm nó thì tâm sân bỗng tuột xuống rất lẹ làm cho thân thể xuội lơ như trong người không còn chút năng lực nào và ngừng ngay phản ứng một cách tự động.

Sau giây phút đó tôi mới hiểu rõ được cái sức mạnh của tác ý và nếu còn cái tôi trong đó thì mọi việc sẽ trở nên rất đau khổ. Nhờ biết niệm tác ý thường xuyên nên dù có thấy, có nghe điều trái tai gai mắt, thân mình cũng xuội lơ bất động như không còn sức lực gì để giận ai được nữa. Những bài học này thường được nghe trong các khóa thiền, nhưng phải có lòng tin sâu vào lời thầy mới quyết hành và có lợi lạc. Vì vậy mà tôi hay rủ mọi người đi thiền. Được người thương hưởng ứng cũng có mà bị người ghét phản ứng cũng nhiều. Nhưng tôi không màng thương ghét, tôi vẫn cứ rủ họ đi thiền vì thật lòng tôi mong mỏi họ hưởng được an vui từ thiền tập.

~ Chánh Đạo Trần văn Trung (VA)

Thời Kinh Mầu Nhiệm

Con sinh ra và lớn lên trong một gia đình theo Phật giáo Nguyên Thủy. Cha mẹ con là đệ tử thuần thành của Ngài Hộ Tông từ năm 1943. Nhờ phước duyên nên con được học Giáo Pháp của Đức Phật qua những buổi học giáo lý và được nghe nhiều bài Pháp thoại của chư Đại Đức Tăng. Con được hiểu về Pháp học, còn Pháp hành con chưa được thấm nhuần, vì không thường xuyên hành thiền. Thỉnh thoảng trong những ngày sám hối và Lễ thọ Đầu Đà, con được tập thiền trong vòng 10 phút, nên con rất ước mong có điều kiện thuận lợi được theo học pháp thiền Minh Sát.

Đến năm 1992, do lòng tín thành, con được cơ duyên gặp Ngài Kim Triệu, Ngài là một Thiền sư Việt Nam nổi tiếng về thiền Minh Sát hiện nay tại quốc ngoại mà từ lâu con vô cùng ngưỡng mộ. Lần đầu tiên được diện kiến và đảnh lễ Ngài, nhìn Ngài con rất kính yêu và xúc động. Gương mặt thật từ bi và nhân hậu, dáng người mảnh mai, ốm yếu, đôi mắt hiền lành trong sáng, nhưng đặc biệt nhất là nụ cười của Ngài rất có duyên, thân thiện và an lạc.

Ngài đã khai tâm con bằng những lời nói dịu dàng nhưng rất thuyết phục để giới thiệu pháp hành thiền Minh Sát. Ngài dành nhiều thì giờ giảng giải rõ ràng chi tiết với ngôn từ dễ hiểu cho những thiền sinh sơ cơ với từng bước đi chập chững như con được biết thế nào là giữ tâm chánh niệm, theo dõi hơi thở, tinh cần, tỉnh giác, quan sát tâm trong tứ oai nghi “đi, đứng, ngồi, nằm.” Thật vi diệu thay Giáo Pháp của Đức Thế Tôn. Từ đó con hiểu được pháp hành thiền Minh Sát và tiếp tục theo học những khóa thiền do Ngài hướng dẫn. Tuy tuổi Ngài đã ngoài 80, sức khỏe yếu dần, nhưng Ngài rất tận tụy và kiên nhẫn dạy dỗ chúng con. Nhờ vậy thiền sinh, Phật tử chúng con được nương nhờ bóng mát Ngài để rèn luyện thân tâm ngày càng thêm tiến bộ. Ngài là vị cha hiền kính yêu của chúng con, luôn quan tâm và thường xuyên nhắc nhở chúng con phải cố gắng, chuyên cần tu tập, luôn luôn giữ tâm chánh niệm.

Khi con đau yếu, Ngài ân cần thăm hỏi và đọc kinh cầu an. Ngài là vị ân nhân của gia đình chúng con, ngày Ba con đang hấp hối trong bệnh viện, Ngài đã đến thăm viếng, đọc kinh, tham thiền, hồi hướng phước báu, Ba con đã an vui ra đi theo lời kinh tiếng kệ của Ngài. Thật là mầu nhiệm, cuối cuộc đời Ba con có phước duyên gặp được Ngài. Ngài là ánh sáng soi đường cho Ba con đến nơi an lạc.

Ân đức của Ngài cho chúng con còn hơn núi cao, biển rộng, nhiều hơn sao trên trời. Chúng con không biết làm thế nào để đền đáp ơn ân đức của Ngài. Con xin mượn những dòng chữ này, cho chúng con được đảnh lễ Ngài và dâng lên Ngài những lời tri ân sâu xa với tấm lòng kính yêu vô bờ bến. Con xin cầu nguyện Hồng ân Tam Bảo độ trì cho Ngài luôn được khỏe mạnh và an vui để tiếp tục dạy dỗ, trợ duyên cho chúng con trên bước đường tu học để cho:

“Chúng con tát cạn bể sầu

Bỏ vô minh lại, lãnh thâu quả lành.”

~ Sumanā - Phạm thị Ngọc Sương (Santa Ana - CA)

Hai Thế Hệ

Kính bạch Ân Sư!

Con pháp danh Thích Nữ Viên Thành hồi nhớ công ơn của Ngài. Gần 20 năm qua, mỗi năm Ngài đã dạy pháp Tứ Niệm Xứ và con cùng các con của con hằng theo tu học.

Tiếp đến, Ngài đã hướng dẫn chủng tử của con, Thiện Viên, đi hành hương nơi Đức Phật đản sanh, thành đạo, chuyển pháp luân, và nhập diệt. Khi trở về, Thiện Viên vì cảm phục lòng từ bi của Ngài nên xin xuất gia theo Ngài và tập tu gieo duyên trong mười ngày. Sau mười ngày đó, Thiện Viên quyết định thoát ly thế tục, xuất gia theo Ngài trọn đời trở thành Sư Thiện Viên.

Ngài quả là ân sư cả trong hai thế hệ gia đình chúng con.

Con kính chúc Ân Sư pháp thể khinh an, chúng sanh dị độ! Con, Viên Thành

~ Sư Cô Thích Nữ Viên Thành (CA)

Hai Mươi Năm Gần Thầy

Năm 1993, lúc còn đi làm, nhờ một người bạn dẫn đến Kỳ Viên Tự dự khóa thiền mà Sư được duyên may gặp Ngài Kim Triệu lần đầu tiên và được Ngài ban cho bài học vỡ lòng về thiền Tứ Niệm Xứ. Sau khóa thiền, Ngài bận về Cali nên Bà Hội trưởng nhờ Sư ở lại coi chùa giùm. Nhờ sinh hoạt trong thiền viện mà Sư nhận ra được rằng nếu cả đời mình chỉ mải mê làm việc ngoài thế gian thì không sao có đủ thời gian và cơ hội để học hỏi bao nhiêu là điều thiện lành cần thiết cho cuộc sống tâm linh.

Do đó cũng cùng năm 1993, Sư xin được xuất gia với Ngài và kể từ đó Sư được Ngài dạy thiền và Phật Pháp, đọc tụng kinh Pāli theo truyền thống Nguyên Thủy. Do được nương nhờ cửa Phật, được thường xuyên sinh hoạt với các thiện tín thuần thành và nhất là được dự nhiều khóa thiền Tứ Niệm Xứ mà dần dần thân tâm được ổn định, bớt đi phiền não, tâm tính có phần điềm đạm ôn hòa hơn trước và Sư ngày càng có niềm tin mạnh mẽ vào Tam Bảo.

Dù chùa rất ít chư tăng thường trụ để chăm lo công việc hằng ngày cũng như giúp đỡ Ngài về nhiều mặt, nhưng lúc nào Ngài cũng ưu tiên khuyến khích Sư đi tu học các nơi để có thêm căn bản vững chắc về pháp học và pháp hành. Ngài cho phép Sư qua Miến Điện tu học tất cả là hai năm gồm có ở Trung tâm Mahāsi với Thiền Sư U Jatila được 14 tháng, ở Trung tâm Shwe Oo Min được 6 tháng, ở Trung tâm Ngài U Kundala được 4 tháng… Sư cũng được phước duyên theo Ngài trong chuyến hành hương năm 1995 viếng Bốn Nơi Động Tâm ở Nepal, Ấn Độ.

Được ở gần Ngài gần 20 năm, Sư đã học hỏi từ Ngài rất nhiều điều. Ngài là bậc giới hạnh trong sạch hàng đầu. Lúc nào Ngài cũng nói năng thận trọng, đi đứng khoan thai, tư cách từ tốn, cư xử chơn thật… Ngài luôn tỏ ra nghiêm túc với các đệ tử xuất gia nhưng đối với Sư, nhiều lúc chính Sư tự thấy Ngài khá thông cảm và dễ dãi với những gì Sư đã làm không đúng ý Ngài mong muốn. Ngài luôn luôn khuyên nhắc Sư phải ráng tinh tấn tu hành và cố gắng chánh niệm trong mọi công việc để sớm ra khỏi luân hồi.

Ngài là tấm gương sáng cho Sư về hạnh kham nhẫn: ít phản ứng, ít phân trần, thanh minh trước các lời phê phán, chỉ im lặng làm việc theo Giáo Pháp và tâm từ nên nhiều khi Ngài hay bị hiểu lầm, chỉ trích. Những năm sau này Ngài liên tiếp bị bao nhiêu khó khăn dồn dập nhất là do vấn đề nhân sự và thời sự bên ngoài khiến cho chùa bị nhiều ảnh hưởng và chính bản thân Sư cũng bị chao đảo, nổi trôi…

Nhưng nhìn lại tuổi đời và sức chịu đựng của Ngài trước nhiều áp lực nặng nề, Sư cảm thấy kính phục và thương quý Ngài nhiều hơn. Có ở bên Ngài mới hiểu được đức hy sinh của Ngài cho Phật Pháp đôi lúc quá sự chịu đựng của người thường nhất là ở tuổi cuối đời và sức khỏe suy kém như Ngài. Từ đó Sư nhận ra là ngay cả một bậc chân tu trí đức đầy đủ mà còn phải chịu bao nhiêu thử thách huống chi Sư chỉ là kẻ hậu học sau này.

Tự biết khả năng mình còn rất nhiều hạn chế về mọi mặt nhưng Sư luôn thầm nguyện đem hết sức mình đỡ đần cho Ngài, cho chùa những lúc khó khăn để đền đáp phần nào công ơn Thầy đã dìu dắt trên đường đạo gần hai mươi năm nay.

~ Sư Thanh Tâm (Kỳ Viên Tự - D.C.)

Hai Hình Ảnh, Một Tấm Lòng

Năm 1994, trong những tháng ngày đang bơ vơ lưu lạc trên đảo Pulao Bidong, tình cờ đọc được tên Ngài và địa chỉ Thích Ca Thiền Viện trong quyển sách nhỏ “Mười Ngày Thiền Tập”, con bèn viết thư xin Ngài sponsor cho con được cơ hội tiếp bước tu học trên đất nước tự do sắp tới.

Từ bên đảo, khi nghe được giọng Ngài gọi điện qua hỏi thăm lần đầu tiên, con thật vô cùng cảm động, tưởng như được gặp lại vị bổn sư là Hòa thượng Giới Nghiêm đã viên tịch trước đó mười năm. Ngài Giới Nghiêm thì cung cách oai nghi như một đấng nghiêm phụ, còn Ngài Kim Triệu thì hiền hòa như một bậc từ mẫu dịu dàng.

Thế rồi con được gặp mặt Ngài lần đầu tiên trong ngày lễ Dâng Y Kathina cũng năm 1994 ở TCTV. Và rồi bắt đầu từ đó con nguyện noi gương Ngài hết lòng phục vụ ngôi Tam Bảo này, nơi đã cho con thật nhiều cơ hội mở mang tâm linh và kiến thức, nơi đã cho con bao duyên lành để tạo nhiều thiện nghiệp.

Ngài luôn luôn sách tấn con phải cố gắng thiền tập bên cạnh những giờ công phu hành trì kinh kệ hằng ngày. Mặc dù Ngài ít dạy dỗ đệ tử xuất gia nhưng trong âm thầm, Ngài luôn quan tâm chăm sóc, cũng như kham nhẫn trước những mong cầu hay phê phán từ chính các học trò của Ngài. Trong khi Ngài hay tỏ vẻ ân cần, niềm nở, gần gũi với các Phật tử cư sĩ khắp nơi thì vẻ trầm tĩnh, bình lặng của Ngài đối với các tăng ni trong chùa hình như đã tạo một khoảng cách giữa thầy và trò. Ngài ít biểu lộ tình cảm và cũng không khi nào lớn tiếng la rầy hay chê trách những ai đang mặc y. Có trực tiếp nhìn thấy Ngài cẩn trọng đọc giới bổn hay tận tay trao y cho giới tử xuất gia, dù gieo duyên hay dù vĩnh viễn, mới hiểu được tấm lòng trân quý của Ngài như thế nào đối với những ai sắp bước đi trên đường Đạo Giải Thoát.

Ngài hay dạy rằng chỉ những ai có phước lắm mới đủ duyên đắp được chiếc y Phật trên mình. Cho nên Ngài không khi nào xua đuổi người xuất gia dù người ấy đang phạm lỗi mà chỉ để họ tự ý bỏ y hay rời chùa. Và Ngài cũng không kêu gọi, nắm giữ hoặc cản trở bất cứ ai ở lại mặc dù có thể họ đang làm việc đắc lực cho chùa. Ngài luôn đặt ưu tiên tu học cho hàng đệ tử, để họ có quyền tự chọn thời gian và pháp môn thích hợp với họ.

Suốt đời Ngài đem hết sức lực và tâm huyết quyết xây dựng và phát triển chùa chiền cho mọi người có nơi hành đạo. Tất cả những gì con thấy rõ nhất trong suốt hai mươi năm được cận sự với Ngài là một tấm lòng thiết tha phục vụ Đạo pháp, là một đức tin mãnh liệt và tuyệt đối vào Đức Phật ở bất cứ nơi nào, hoàn cảnh nào.

Vào những năm đầu, có lần tình cờ con thấy Ngài một mình đang ngồi đọc sách Phật trong phòng. Đến một trang nào đó, Ngài bỗng nhẹ nhàng nhắm mắt lại, chắp tay lên đảnh lễ, trên gương mặt thoáng nét cười hoan hỷ thật thâm sâu và lặng lẽ. Hình ảnh dù chỉ trong phút chốc này đã khắc ghi mãi trong tâm con từ đó và là động lực mạnh mẽ giúp cho con vượt lên các chướng ngại trên đường tu và các mối giao tiếp trong và ngoài thiền viện, giúp con biết mở lòng thông cảm với người khác.

Những năm trước đây con vì còn chút mẹ già bên Việt Nam nên phải lắm phen qua lại hai bên cho tròn đạo hiếu và được Ngài thông cảm. Nhưng chính nhờ những lần về lại quê hương rất thân thương ấy mà con thấy rõ được một điều là Phật tử Nguyên Thủy Việt Nam ở Hoa Kỳ này rất nhiều phước duyên mới có được một vị thiền sư đạo hạnh như Ngài dẫn bước tâm linh.

Năm nay 2013, vào những ngày cuối đông lạnh giá, Phật tử Cali cảm nghe ấm cúng khi có hình bóng Ngài trong mái chùa TCTV. Ai cũng mong Ngài được một thời gian tịnh dưỡng sau nhiều tháng ngày cật lực lo bao nhiêu Phật sự nhưng rồi có ngày nào mà Ngài lại được nghỉ ngơi!

Từ ngày Ngài quyết định thỉnh dời bức tượng Đức Phật Thành Đạo sang khu Bốn Chỗ Động Tâm trước Bảo Tháp, hằng ngày Ngài đều ra công trường nhắc nhở đôn đốc vì việc này vừa nặng nề vừa đòi hỏi sự cẩn trọng tối đa. Ngài đứng yên lặng hằng giờ trong gió lạnh theo dõi chiếc cần trục khổng lồ nhấc bức tượng lên xuống từng giây từng phút. Con thì bỏ bếp chạy ra đứng cầu nguyện; thiền sinh thì vừa kinh hành vừa khấn vái Chư thiên!!

Cuối cùng sau bao ngày căng thẳng, khi bức tượng Đức Phật Thành Đạo đã hoàn toàn an vị nơi địa điểm mới, Ngài mới nở được một nụ cười thật rộng, thật tươi dưới chân Đức Phật. Đây là hình ảnh thứ hai ghi đậm mãi trong tâm con về vị thầy tôn kính ở vào tuổi cuối đời, vị thầy suốt đời đã hiến trọn tấm lòng cho Giáo Pháp.

~ Tu Nữ Cariya Tịnh Thủy (TCTV - Riverside)

Khắc Ghi Hình Ảnh Thầy

Con có duyên may học hai khóa mùa đông 1993 và 1994 dưới sự hướng dẫn của Thầy.

Trong thời gian tu học ở Kỳ Viên Tự, Hoa Thịnh Đốn, mỗi tối Thầy đều có ngồi thiền trước bàn thờ Phật. Hình ảnh trang nghiêm thanh tịnh đó làm con thật cảm động, ghi khắc mãi mãi trong tâm khảm con. Hình ảnh đó đã nuôi dưỡng mong muốn và quyết tâm tu học Phật Pháp và hành thiền theo lời chỉ dạy tận tụy và chân thành của Thầy. Hình ảnh đó cũng làm đức tin vào Tam Bảo của con ngày một tăng trưởng và vững chãi. Con vì còn nhiều bổn phận với Cha Mẹ và gia đình nên không có điều kiện đi hành thiền nhiều ở các tu viện nhưng nhờ những lời sách tấn đầy tâm huyết của Thầy, nhắc nhở chúng con phải nỗ lực tu hành để sớm thoát khổ mà con đã cố gắng hằng ngày kiên trì tu tập thường xuyên ở nhà cho đến bây giờ.

Con nguyện sẽ quyết tâm tu tập thiền trong suốt thời gian còn lại trong đời sống của con. Nhờ sự chỉ dẫn tường tận của Thầy mà con biết cách áp dụng hành thiền trong mọi sinh hoạt, mọi tư thế làm việc. Nhờ vậy mà tâm con được quân bình và an vui dù việc nhà luôn bận rộn.

Con xin ghi nơi đây lòng tri ân sâu xa của con đối với một người thầy đức hạnh đáng tôn kính đã dẫn dắt con vào Chánh Pháp với tất cả tâm thành tín của con.

~ Từ Nhân Vũ thị Mai (TX)

Một Vì Sao Sáng

Hòa thượng Thiền sư Kim Triệu hiện thân giữa cuộc đời làm bóng mát che chở cho nhiều người trong hàng xuất gia và tại gia cư sĩ thuộc Phật giáo Nam tông cũng như các hệ phái Phật giáo khác. Không những Ngài chỉ có hạnh nguyện trao truyền hạt giống giải thoát cho người Việt Nam ở hải ngoại mà Ngài còn hết lòng mang lại niềm an lạc, hạnh phúc cho đồng bào nơi đất nước quê hương trên bước đường hành đạo không ngưng nghỉ của Ngài. Ngài đã đưa cốt tủy của Phật Pháp và nhân tố giác ngộ của pháp thiền Vipassanā trải rộng khắp bốn phương trời.

Ngài là vị thiền sư đầy khiêm cung và đức độ của thế kỷ 20 và 21, đạo hạnh và đức độ của Ngài tỏa sáng như một vì sao. Tăng ni, phật tử Việt Nam trong nước cũng như ngoài nước luôn trân trọng tấm lòng và công đức hoằng hóa pháp thiền Vipassanā của Hòa thượng Thiền sư Kim Triệu.

~ Thượng tọa Bửu Chánh (Trụ trì Thiền viện Phước Sơn - VN)

Ươm Mầm Tuệ Giáo

Vào thập niên 1960, ngài Hòa thượng Thiền sư Giới Nghiêm đã mang dòng thiền quán Tứ Niệm Xứ Vipassanā, theo phương pháp của ngài Mahāsi từ Myanmar về giảng dạy tại Việt Nam. Đến năm 1992-1994, do nhờ hội đủ duyên lành, thiền sư Kim Triệu Khippapañño và một đệ tử của Ngài là cô Thu Nowak tiếp nối sự nghiệp hoằng pháp, đã mở những khóa thiền Vipassanā ngắn ngày tích cực đầu tiên ở chùa Kỳ Viên, nhất là tại thiền viện Phước Sơn, lúc bấy giờ còn rất đơn sơ, thiền đường chỉ là mái lá. Một lần nữa Ngài đã ươm mầm tuệ giác Vipassanā ở tại Việt Nam, tạo nền móng cho các truyền thống và trường phái thiền khác phát triển mạnh mẽ cho đến ngày hôm nay.

Một trong những ân đức lớn nhất, là nhờ Ngài mà thiền viện Shwe Oo Min (Dhammasukkha-Pháp Lạc) đã trở thành cái nôi đầu tiên cho thiền sinh từ Việt Nam đến đây tu tập đông nhất, trong thời gian đầu sang Miến Điện. Và mãi cho đến ngày hôm nay, Ngài vẫn còn tiếp tục giúp đỡ xây dựng những trung tâm tu tập thiền quán ở Việt Nam, Miến Điện, khắp nơi trên thế giới, kể cả trung tâm thiền cho giới tu nữ Theravada.

Ngài thiền sư Kim Triệu đối với Sư như là một người cha tinh thần, luôn quan tâm hướng dẫn và chia sẻ kinh nghiệm, đã làm sống lại những pháp hành mà Sư đã thực tập, nhờ đó Sư mới có được vị trí ngày hôm nay. Hình ảnh và công đức của Ngài luôn là bóng mát sách tấn Sư trên bước đường hành đạo, nhất là trong những năm tu tập ở thiền viện Shwe Oo Min từ 1999 đến 2004.

~ Tỳ kheo Tăng Định (Trụ trì chùa Kỳ Viên - VN)

Ơn Sâu

Hòa thượng Thiền sư Kim Triệu (Khippapañño Bhikkhu Mahathero) lỗi lạc về pháp học lẫn pháp hành.

Gần hai mươi năm qua tên tuổi của Thiền sư rất được ngưỡng mộ ở Âu Mỹ, Canada và châu Á qua những khóa thiền Ngài giảng dạy. Đặc biệt ở Việt Nam, Ngài là một trong những người có công đầu tiên truyền bá và giảng dạy pháp thiền Tứ Niệm Xứ cho hành giả tu học. Những khóa thiền và thân giáo của Thiền sư đã giúp hành giả biết áp dụng chánh niệm và tỉnh giác nhằm phát huy tuệ giác trên đường tu tập và chuyển hóa những nỗi khổ niềm đau trong đời sống hàng ngày. Về đào tạo tăng, ni và Phật tử, Thiền sư đã làm lễ quy y và thọ giới cho cả hàng ngàn người, xây dựng và hỗ trợ nhiều ngôi chùa tháp ở Việt Nam, Mỹ, Úc, Miến Điện, Ấn Độ, v.v.

Kính xin được ghi lại đây vài dòng tôn vinh cuộc đời và đạo nghiệp của Ngài đã cống hiến cho Phật giáo Nguyên Thủy. Công đức Ngài quả thật vô lượng, khó diễn tả hết được. Chúng tôi nguyện sẽ học theo tấm gương cao cả của Ngài bằng sự hành đạo.

~ Đại Đức Siêu Minh (Thủ Đức - VN)

Một Thời Để Nhớ

Năm 1994 khi thăm chùa Phước Sơn theo lời thỉnh cầu của TT Bửu Chánh, Hòa thượng Thiền sư Kim Triệu đã truyền trao những trải nghiệm thiền chứng Tứ Niệm xứ cho nhiều vị trụ trì, giảng viên hướng dẫn thiền Tứ Niệm xứ ở các trung tâm thiền trước đây, và Phật tử.

Giống như người đi lạc trong sa mạc lâu ngày khao khát nước và mong mỏi tìm được nguồn nước; cùng thế ấy, tu sĩ và Phật tử mong mỏi Chánh pháp. Thiền Tứ Niệm Xứ như một dòng nước Chánh pháp đã được Thiền sư mang về.

Trên ba mươi năm trước, các bậc Thầy Tổ Phật Giáo Nguyên Thủy (Theravada) đã cử nhiều sứ giả đến Phật quốc Ấn Độ để học tập và nghiên cứu Phật Pháp. Thiền sư Kim Triệu là một trong những sứ giả đó và Ngài đã quay về.

Pháp môn Thiền Tứ Niệm Xứ được Thiền sư giảng dạy, với cả một tấm lòng từ bi vô lượng, rất rõ ràng và dễ hiểu, mở được nhiều cánh cửa tâm linh của những ai khao khát thiền tập. Phương pháp hướng dẫn thật là đặc biệt bởi kết quả liền kề, mang đến cho hành giả những trải nghiệm tự nơi tâm biết, tự nơi tâm hiểu, tự nơi tâm thanh lọc khổ ưu. Mười năm nhìn lại vóc dáng hao gầy của bậc Thầy khả kính… những dấu vết của thời gian không làm hao mòn những kỷ niệm kính tin vào sức lan tỏa diệu kỳ nhân cách từ bi của Thiền sư.

Xin thành kính tri ân các bậc thầy tổ Phật giáo Nguyên Thủy Việt Nam đã gầy dựng được Thiền sư Kim Triệu: một sứ giả Như Lai, mang Giáo Pháp của Đức Phật Gotama đến nhiều quốc gia trên thế giới.

Thành kính tri ân Hòa thượng đã cho con chiếc chìa khóa và tri ân Thiền Sư đã mở đường hồi phục môn Thiền Tứ Niệm xứ tại Việt Nam.

~ Thiền sinh Giác Trí

(Chùa Hộ Pháp, Thích Ca Phật Đài - Vũng Tàu)

Những Lời Tri Ân Mộc Mạc

Ngài Hòa thượng Thiền Sư Kim Triệu đã cống hiến cả cuộc đời mình cho Đạo Pháp và hoằng dương Chánh Pháp, đặc biệt là Thiền Tứ Niệm Xứ. Ngài đem lợi lạc đến cho hàng ngàn người trong nước và ngoài nước thông qua thực hành Thiền Vipassanā. Ngài là một trong những vị thiền sư đương thời có tầm ảnh hưởng lớn trong Phật giáo.

Bản thân chúng tôi xuất gia tu học năm mười tuổi tại Thiền Viện Phước Sơn, thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai.

Phước duyên lớn nhất cuộc đời chúng tôi là được Ngài Thiền Sư Kim Triệu dạy thiền cho tôi, cha mẹ và anh chị tôi tại Thiền Viện Phước Sơn. Vì vậy cha mẹ và anh chị tôi biết được Phật Pháp và đã xuất gia trở thành tỳ kheo và tu nữ trong Chánh Pháp của Đức Phật.

Năm 2005 chúng tôi có duyên lành đi Miến Điện tu thiền tại Trung Tâm Shwe Oo Min. Ngài Kim Triệu là một trong những người đầu tiên tạo nên nền tảng kiên cố cho Thiền Viện Quốc Tế Shwe Oo Min để người Việt Nam nói riêng và người ngoại quốc nói chung thuận duyên tu tập tại đây.

Chúng tôi xin ghi vài dòng tri ân và cầu nguyện hồng ân Tam Bảo gia hộ cho Ngài nhiều sức khỏe để hoằng pháp độ sanh.

~ Đại Đức Phước Toàn (University of Delhi)

Thầy Tôi

Lần đầu tiên trong đời, hai chị em tôi cùng với mẹ đến Chùa Phước Sơn (lúc đó chưa có thành lập Thiền viện) để dự khóa thiền tích cực một tuần lễ. Chúng tôi còn nhớ ngày đó là 15.04.1994. Theo lời thỉnh mời của Sư Bửu Chánh và toàn thể Phật tử ở Việt Nam, Ngài Thiền Sư Kim Triệu Khippapañño đã về Chùa Phước Sơn để hướng dẫn thiền Vipassanā cho Phật tử, và đó là ngày đầu tiên Ngài từ Mỹ về Việt Nam.

Quả là một phước duyên cho chúng tôi được diện kiến và thọ Giáo Pháp hành Thiền Tứ Niệm Xứ với Ngài. Chúng tôi vô cùng xúc động lẫn hân hoan phấn khởi khi nghe Ngài thuyết giảng. Lời Ngài như lời mẹ ru, mỗi lời nói của Ngài như âm vang rót vào tận tâm can chúng tôi. Lúc bấy giờ, chúng tôi còn ngờ ngợ về phương pháp niệm hơi thở qua sự chuyển động phồng, xẹp của bụng mà hành giả quen gọi là “phồng, xẹp”, thế nhưng khi nghe Ngài từ tốn giảng về ý nghĩa của từ ngữ “phồng, xẹp” chúng tôi được sáng tỏ.

Ngày khai giảng khóa thiền là ngày 15.04.1994, vào lúc 8 giờ sáng. Chùa sắp xếp pháp tọa cho Ngài Thiền Sư ngồi dưới bóng những cây tràm bông vàng cao to, xung quanh Ngài rất đông hành giả đang ngồi trang nghiêm, tịnh lòng lắng nghe Ngài giảng dạy. Nhìn thấy quang cảnh thiên nhiên và trang trọng không khác gì thời Đức Phật ngồi trên pháp tọa ở giữa rừng thuyết pháp cho hàng tứ chúng, chúng tôi vô cùng xúc động.

Ngài ngồi trầm ngâm một hồi rồi Ngài chỉ bình hoa trên bàn và nói: “Tại sao những cành hoa này lay động? Đó là tại vì có gió thổi nên cành hoa mới lay động. Cũng vậy, bụng phồng, bụng xẹp là do có hơi thở vô, hơi thở ra. Như vậy, hơi thở là sự chuyển động, chuyển động là yếu tố của gió, gió là một trong sắc tứ đại, sắc tứ đại là thành phần của sắc pháp. Như vậy, hành giả niệm phồng, xẹp cũng là niệm thân. Và niệm thân là một trong Bốn Niệm Xứ, đó là Thân quán Niệm Xứ, Thọ quán Niệm Xứ, Tâm quán Niệm Xứ và Pháp quán Niệm Xứ.” Quả thật chúng tôi rất hoan hỷ và nói thầm Sadhu, Sadhu… và cũng tự hỏi không hiểu sao Ngài lại giảng đúng như tâm trạng mình đang suy nghĩ về đề tài này!

Có một lần, tôi trình pháp với Ngài về thiền hành, rất tự tin và thầm nghĩ là Ngài sẽ khen: “Bạch Ngài, con đang đi thiền hành thì bỗng có chiếc lá từ trên cao rơi xuống trước mặt con, con liền dừng lại và quán tưởng rằng: thân xác này cũng như chiếc lá rơi, rồi ta cũng phải chết như chiếc lá kia lìa cành vậy.” Nào ngờ Ngài không khen mà từ hòa, nhỏ nhẹ vừa giảng dạy, vừa khích lệ tôi. Ngài nói: “À! Đó chỉ là suy nghĩ thôi, nó cũng là một dạng của Thất Giác Chi, là Trạch Pháp Giác Chi, nhưng nó không phải là Trạch Pháp Giác Chi, vì nếu là Trạch Pháp thì nó tự động khởi sanh cùng một lúc Bảy Giác Chi.” Rồi Ngài dạy tiếp: “Vị hành giả phải luôn có Trí nhớ, Chánh Niệm và Trí Tuệ.”

Chúng tôi rất vui mỗi khi có dịp kể lại câu chuyện này như một kỷ niệm sâu sắc trong đời, đồng thời là cùng các hành giả chia sẻ và đồng cảm với những người mới tập tễnh bước vào ngưỡng cửa của Thiền. Sau này chúng tôi có dịp đi Miến Điện, Thái Lan hành thiền, chúng tôi chiêm nghiệm được lời dạy của Ngài năm ấy.

Thấm thoát mà 20 năm lặng lẽ trôi qua. Giờ đây Ngài đã 84 tuổi. Tuy pháp thể có già yếu nhưng tinh thần của Ngài vẫn minh mẫn, sáng suốt. Hằng năm, Ngài vẫn thường được mời đi hướng dẫn thiền ở các nước Hoa Kỳ, Úc, Pháp, Canada, Nepal… và Việt Nam. Mỗi lần Ngài về Việt Nam, Ngài đều đến nhà dạy bảo và nhắc nhở chị em chúng tôi phải luôn có Trí Nhớ, Chánh Niệm, và Trí Tuệ.

Chúng con xin kính cẩn dâng lên Ngài lòng thành kính tri ân sâu sắc của chúng con bằng sự hành đạo.

“Bóng Thầy thật hiền hòa,

Lời Thầy như lời cha.

Nhắc nhở con tinh tấn,

Vẫn nhớ thật thiết tha.

Con mong Thầy còn mãi,

Pháp âm vẫn lan truyền

Lời Phật ngàn năm vẫn

Lưu lại thế gian truyền”

~ Ánh Hoa-Ánh Nguyệt (Thiền gia Lộc An - Mùa An Cư)

Ân Đức Của Ngài

Nói đến Ngài Kim Triệu tôi không làm sao quên được ân đức của Ngài. Ngài là vị thầy hướng dẫn thiền Vipassanā đầu tiên của tôi. Ngài là bậc Ân Sư đã giúp cho tôi hiểu được chánh niệm là gì.

Tôi luôn nhớ rõ lời nói của Ngài tại thiền đường Phước Sơn năm 1994 - năm tôi bắt đầu thực hành thiền Vipassanā - “Luôn cố gắng duy trì chánh niệm và cố gắng duy trì thiền tập mỗi ngày.” Qua bao năm cố gắng thực hành lời dạy của Ngài cho đến bây giờ, tôi kinh nghiệm thực sự và nếm được hương vị Pháp Bảo qua những lời dạy đó.

Ngài không những là vị thầy tinh thần mà còn luôn quan tâm giúp đỡ cho tôi trong những năm tôi học tại trường Đại Học Phật Học tại Miến Điện. Tôi tri ơn Ngài bằng cách cố gắng thực hành Pháp Bảo và giúp đỡ cho những ai theo con đường thực hành để báo đáp công ơn của Ngài. Và cuối cùng tôi xin cúng dường Ngài bằng sự thực hành Pháp Bảo của mình.

~ Sư Cô Giới Hiền

(Đại Học Phật Học Yangon, Myanmar)

Mười Lăm Năm Trở Lại

Con được Dì Thy bảo lãnh qua Mỹ năm 1992. Hai năm sau con được mẹ dẫn vào chùa Sư Cả cùng em của con là Nguyên Thanh. Lúc đó con chỉ biết thiền định và trì chú Quan Âm Đại Bi theo Bắc tông. Con có cố gắng nghe Ngài Cả giảng, dù không hiểu gì mấy nhưng con chăm chỉ lắm, có dự một vài khóa thiền. Rồi con qua tiểu bang Philadelphia học năm 1995. Con ra trường năm 1998 và ra đời làm việc nhưng trong tâm lúc nào cũng trống vắng một điều gì đó. Con không bao giờ thấy bình yên mặc dù cuộc sống của con lúc nào cũng tốt đẹp.

Con quyết định thiền lại, lúc đó cũng chưa nhớ lại Sư Cả vì con đi thiền lúc còn nhỏ quá. Dì Thy thấy con thích thiền quá mới nhắc con là sao không về học lại với Sư Kim Triệu mà cứ đi mò mẫm vòng vòng làm gì. Con cứ nhớ hoài khi gọi Sư Cả lúc sáng sớm hôm đó. Sư Cả bắt phone. Con nói xin cho phép được gặp Ngài Kim Triệu. Sư liền trả lời: “Nguyên Như đó hả con, con khỏe không? Con đi học Dược ra trường chưa?” Con bàng hoàng cả người, toàn thân con rúng động và nước mắt cứ chảy trào ra! Con hỏi sao Sư nhớ con vậy, đã hơn mười năm từ khi con dự khóa thiền đầu tiên, khi con gọi Ngài là Sư phụ, như là Ngài đã biết trước là con sẽ gọi vậy đó.

Con nhớ là con trở lại thiền khóa đầu tiên đi với dì Thy vào tháng 6/2009. Con rất ngạc nhiên là khi con quay trở lại, lần này con hiểu Pháp của Ngài từng chữ, từng câu chứ không như lần đầu của gần 15 năm về trước (chắc là duyên đã được đầy đủ). Con từ đó mỗi ngày đều thiền hai lần sáng, chiều không bỏ thời công phu nào để đền ơn Thầy. Con cứ nhớ lời Ngài dạy: “Ráng nấu nước sôi đều đều nghe con, đừng có làm biếng lúc nấu lúc không, không được đâu. Sư đã chỉ con ra được xa lộ rồi đó, bây giờ con chỉ còn chạy thẳng thôi là tới.”

Con hỏi Sư khi nào không có Sư phụ bên cạnh, nếu con có thắc mắc gì trong tâm thì lấy gì làm căn bản hướng dẫn để tự thiền. Sư dạy con hãy nhìn tâm của con, khi có bất cứ điều gì xảy ra thì xem thiền tâm của con ra sao. Nếu nó bình yên tĩnh lặng là tốt, nếu nó vui hay buồn, thương hay ghét là không tốt. Bình yên tĩnh lặng là mấu chốt.

Khi Nguyên Như học thiền với Sư, Sư không nói gì nhiều. Con chỉ học Sư qua cử chỉ, cách nói năng, hành động trong từng oai nghi. Ngài thường nói Đức Phật chế ra nhiều giới như vậy, nếu tâm không chánh niệm không thể giữ tròn các giới, hay nói cách khác, chỉ cần có chánh niệm thì bao nhiêu giới cũng đều giữ được. Ngài cũng khuyến khích mọi người tu tập theo Bát Chánh Đạo vì còn Bát Chánh Đạo là còn thánh nhân.

Còn cái đức của Ngài thì rộng lớn bao trùm cả không gian. Khi Ngài về chùa, cả khuôn viên đều thấy ấm áp và hạnh phúc; tâm con cũng được bình yên khi có lời kinh tiếng kệ của Ngài. Ngài dạy con sau này có điều kiện thì ráng vào các trường thiền để tu tập miên mật hơn. Đó cũng là tâm nguyện của con được qua Miến Điện học ba tháng, sáu tháng hoặc một năm trong tương lai nếu con đủ phước duyên.

Bây giờ thì con thiền ở nhà. Mỗi ngày được sống trong Giáo Pháp của Đức Phật thật là một niềm hạnh phúc. Đó là hạnh phúc giải thoát mà con đã tìm thấy nhờ công ơn dìu dắt của Sư Cả giúp con bước trên con đường đầy khó khăn thử thách. Con rất cảm kích ân đức cao trọng này và nguyện tu hành miên mật để đền đáp một phần nào tấm lòng của Ân Sư.

~ Nguyên Như (Virginia)

Vị Minh Sư

Vợ chồng tôi được Bác Phạm Kim Khánh cho vào tham gia nhóm Phật tử của Trung tâm Nārada Seattle. Năm 1994, Bác Khánh cho biết có mời được Thiền Sư Kim Triệu đến Seattle, dùng nhà hai cô Nguyễn thị Quí và Nguyễn thị Hiền để hướng dẫn Thiền Minh Sát trong thời gian ngắn ba ngày.

Đó là lần đầu tiên tôi được gặp Ngài. Thật sự lúc bấy giờ chúng tôi không biết gì về thiền. Tuy nhiên mỗi ngày đều có pháp thoại và tôi cố gắng nghe những lời Ngài giảng. Ngài dùng các từ rất đơn giản dễ hiểu và những thí dụ rất cụ thể bình dân, nhưng tôi cảm nhận được có cái gì đó thực chứng rất thâm sâu nơi Ngài. Rồi sau đó, thỉnh thoảng chúng tôi về Thích Ca để dự những khóa thiền chỉ với tư cách thiền sinh chứ ít khi được đàm đạo riêng với Ngài vì Ngài rất bận rộn.

Vào năm 2004 chúng tôi được tham dự cuộc hành hương Xứ Phật do Ngài hướng dẫn. Ngài rất thành thạo, chu đáo.

Mặc dù nhóm hành hương gần trăm người mà phương tiện, chỗ ăn, chỗ ở đều rất đầy đủ. Đến mỗi nơi Phật tích, Ngài đều giải thích thật tỉ mỉ khiến mọi người đều hoan hỷ và tăng trưởng niềm tin vào Đức Bổn Sư. Nhân dịp này, chúng tôi được Ngài cho biết nơi trú ngụ của Ngài lúc tu học tại Ấn Độ. Nhìn chỗ ở thật đạm bạc thô sơ, chúng tôi vô cùng cảm kích và càng kính phục. Ngài thật là một vị tu hành đầy ý chí và giới hạnh, luôn quyết tâm học đạo và hành đạo.

Đối với Ngài tôi thật sự không biết phải diễn đạt như thế nào, chỉ biết kính trọng và tán thán một vị thầy với tâm từ và tâm bi vô lượng, với sự hiểu biết và thân chứng của mình, Ngài để cả cuộc đời đi đó đi đây không mỏi mệt, không ngừng nghỉ cho tâm nguyện phục hưng Chánh Pháp, làm sáng tỏ lời dạy của Đức Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni. Ngài không bao giờ pha lẫn chính trị cũng không hề củng cố địa vị cho mình.

Ngài thật xứng đáng một vị minh sư trong các vị minh sư của thế kỷ này. Hai Bác Phạm Kim Khánh lúc sinh thời cũng hết sức kỉnh mộ đạo hạnh, trí tuệ cũng như các công trình hoằng pháp rộng lớn của Ngài ở khắp nơi trên thế giới.

~ Nam & Hiền (Lynnwood - WA)

Gương Mặt Bình An

Tôi được tu học thiền với Ngài Kim Triệu cách đây gần 25 năm. Trong quãng thời gian dài ấy, cuộc sống tôi trải qua nhiều biến động cộng thêm với tuổi tác già nua nên giờ đây mọi ký ức đều mờ nhạt và chìm vào quên lãng.

Tuy nhiên đối với Ngài Kim Triệu tôi còn giữ được một hình ảnh kỷ niệm tuy rất đơn sơ nhỏ nhặt nhưng nhờ nó mà tôi được nhắc nhở mỗi khi đối diện với tâm nóng giận xảy ra rất nhiều trong cuộc đời. Hôm đó, tôi vào trình pháp lần đầu tiên với Ngài “Thưa Sư, Sư dạy là khi đi thiền hành mình có thể thấy được đất, nước, gió, lửa trong từng bước đi. Ba hôm nay con cố gắng niệm giở, bước, đạp hoài mà sao con không thấy gì hết?”

Sư mỉm cười và nói: “Con mới thực tập có mấy bữa thôi làm sao thấy ngay được các pháp này. Phải thật nỗ lực kiên trì từng giây phút trong một thời gian mới thấy được. Mà con cũng không nên mong cầu, nôn nóng được cái gì cả. Cần phải có thái độ đúng đắn trong khi hành thiền.”

Hồi đó, Quảng An còn đầy dẫy tham, sân, si, hỷ, nộ, ái, ố. Nếu ngoài đời có ai nói ra câu nói có vẻ chê cười sự non nớt, ngây ngô của Quảng An thì phải biết tay Quảng An.

Nhưng ngay giây phút Ngài dạy Quảng An những lời chân thành đó, Quảng An mới có dịp nhìn kỹ gương mặt Ngài - một gương mặt từ bi, nhân hậu, khiêm nhu không có một nét gì là tự ngã hay sân hận trong những lời nói đó. Trái lại Ngài nói bằng một giọng ân cần đầy tình thương yêu, thật lòng muốn cho Quảng An hiểu được cách hành thiền để đời mình bớt đau khổ. Quảng An có nghe nói là Ngài rất quan tâm đến những người thiếu may mắn, tận tình dạy dỗ họ vì Ngài thường nói là chúng sanh ai cũng có một bản chất chung là muốn hạnh phúc và sợ đau khổ. Ai biết được phương pháp diệt khổ của Đức Phật sẽ được an vui.

Thời gian được tu học với Ngài rất ngắn ngủi và chỉ trong lần trình pháp vỏn vẹn mười phút đó, tuy không thâu thập nhiều về phương pháp hành thiền nhưng gương mặt bình an của Ngài giúp Quảng An đối trị được với những giây phút nóng giận của mình và người khác trong đời thường.

~ Quảng An (CA)

Kỷ Niệm Đồi Lá Giang

Viết về Ngài, chúng con tất cả thiền sinh ở Thiền Viện Phước Sơn vô vàn cảm đội ân đức sâu dày của Ngài đã không quản ngại đường xá xa xôi với tuổi cao, sức yếu, từ Mỹ về Việt Nam để đem ánh sáng Vipassanā hướng dẫn chúng con hành thiền.

Lúc ấy Phước Sơn chưa thành lập thiền viện nên chưa có thiền đường cho thiền sinh vào ngồi tu như bây giờ. Mỗi hành giả chúng con tự tìm cho mình mỗi người một gốc cây để ngồi thiền rất là thú vị. Chỉ giờ thuyết pháp, hành giả mới tập trung tại Sima. Con còn nhớ mãi hình ảnh Ngài ngồi trên một lễ đài bằng gỗ cùng với chư tăng. Chúng con quây quần ngồi dưới đất được che mát bằng những hàng cây xanh tươi. Hình ảnh ấy mới đẹp làm sao!

Chúng con thật sự là những thiền sinh may mắn được tập trung về đây hành thiền trong một khung cảnh rừng thiền thiên nhiên thoáng mát yên tĩnh giống như Đức Phật ngày xưa đã dạy đạo cho tăng chúng ở rừng thiền Lộc Uyển.

Khóa thiền năm ấy xảy ra một tình huống rất là đặc biệt và Ngài đã hết sức bình tĩnh để ứng xử một cách tuyệt vời: Một hành giả, cô Út Định, khi tìm một chỗ ngồi thiền lại chọn một ụ đất cao ngồi hai ba tiếng, nhưng không ngờ đấy là một hang kiến và chúng đã bò lên khắp người cô mà cô không hay biết. May có người phát giác ra và đi mời Ngài đến trong lúc mọi người đa số hoảng sợ lo vì bầy kiến bu trên người cô khá nhiều. Ngài thật bình tĩnh, nhẹ nhàng nhắc nhở cô “biết, biết, biết… mở mắt, mở mắt, mở mắt…” Cô từ từ mở mắt ra, chúng con giúp cô gỡ từng con kiến đen to đang đeo trên mặt, trên cổ, trên tai, trên lưng. Cũng may là kiến màu đen mà cô mặc đồ trắng nên cũng dễ nhận ra. Buổi chiều hôm đó, Ngài giảng cho chúng con biết là do định quá sâu nên khi kiến bò lên cô chỉ ghi nhận hay biết và chấp nhận mọi cảm thọ đau đớn do đàn kiến gây ra. Định lực cùng với tâm từ bi đã giúp cô ngồi yên không động đậy, chấp nhận mọi khổ thọ. Lúc ấy thân dù đau nhưng tâm không đau nên không ảnh hưởng chi cả. Xin được nói thêm là sau đó cô Út Định đã xuất gia tu nữ ở Thiền Viện Phước Sơn.

Năm sau Ngài Kim Triệu trở lại tiếp tục mở khóa thiền.

Lần này chúng con được ngồi tu trong chánh điện mới. Con nhớ mãi một lần ngồi thiền trên chánh điện, con đã cảm nhận một làn gió mát thoáng qua, thân tâm lúc đó vô cùng an lạc khiến con thắc mắc. Con mở mắt ra nhìn thấy Ngài đang đi qua đi lại xem các hành giả ngồi thiền. Con hiểu ra rằng Ngài đang rải tâm từ đến các hành giả. Khi thân tâm yên lặng, con cảm nhận rõ rệt tâm từ của Ngài ban phát ra. Điều này làm cho chính con tăng trưởng thêm đức tin và từ đấy con càng cố gắng tu tập hành thiền nhiều hơn.

Thiền Viện Phước Sơn từ con số vài ba chục hành giả nay đã lên đến hàng ngàn thiền sinh được nếm hương vị Pháp Bảo. Không làm sao nói lên được hết sự tri ân với Ngài, chúng con nguyện sẽ luôn cố gắng tu tập để xứng đáng với công lao to lớn của Ngài đã hy sinh tất cả vì chúng con.

~ Tâm Huệ (Phước Sơn - VN)

Nhìn Hình Thầy

Vào năm 1995, vì thất vọng và đau khổ trong đời sống, tôi bỏ California về Minnesota để sống gần mẹ và anh chị cho đỡ buồn. Hè năm đó ở chùa Phật Ân có mở khóa thiền Vipassanā theo pháp Niệm Thân 10 ngày do Thiền Sư Kim Triệu hướng dẫn. Tôi vội ghi danh tham dự.

Trước đó 4 năm tôi đã bắt đầu hành thiền Vipassanā theo pháp Niệm Thọ của Ngài Goenka rồi, nên giờ đây chuyển qua cách hành thiền khác, đối với tôi không khó khăn gì, nên tôi cũng gặt hái nhiều lợi lạc. Tôi quan niệm trong đạo Phật, hễ học được nhiều điều từ vị thầy nào thì vị đó là thầy tôi nên tôi xin quy y với Ngài. Biết Ngài có TCTV ở Riverside, tôi lại quyết định trở về California cho gần Ngài. Từ đó tôi thường lui tới TCTV để học thiền và hộ trì Tam Bảo.

Suốt 18 năm theo Ngài, tôi chụp hàng ngàn tấm hình của Ngài khi Ngài làm Phật sự để lúc nào rảnh thì đem ra xem.

Những tấm hình gợi lên nhiều kỷ niệm đáng nhớ trong tôi:

o Nhìn hình thiền viện Shwe Oo Min tôi nhớ một buổi tối năm 1999 khi Ngài dẫn phái đoàn đi thăm Ngài Shwe Oo Min ngụ ở thiền viện cũ. Lúc ra về, Ngài Cả và Ngài Shwe Oo Min dắt tay nhau đi ra cổng. Hai vị sư già tạo nên một hình ảnh đầy đạo vị, in sâu trong tâm tôi mãi tới bây giờ.

o Nhìn hình tháp Shwedagon ở Miến Điện, tôi nhớ Ngài Cả đi ba vòng “nhiễu tóc Phật” một cách khoan thai mà tôi theo không kịp. Hoặc nhìn hình của Ngài leo dốc một mình tỉnh queo trong chuyến hành hương Ấn Độ trong khi tôi thở xì khói. Hình như Ngài được thêm năng lực khi tiếp cận với các Phật tích. Nhìn hình Ngài chống gậy đi “hóng gió” quanh TCTV, nhớ lời Sư Hiền: “Dù hàng rào có hàng ngàn miếng gỗ, Ngài biết miếng nào sắp sụp vì đinh bị mục.” Vì cái tính này của Ngài mà ông Siêng và tôi, khi nào đóng bàn, tủ cho Ngài phải cố gắng hoàn thành cho đẹp, cho thật toàn hảo.

o Năm 2013, nhìn hình thấy Ngài tiều tụy đi nhiều vì đau thần kinh tọa mà phải bôn ba đi dạy thiền ở Như Lai Thiền Viện, rồi Thích Ca Thiền Viện, rồi Đạo Quang ở Texas, đệ tử nào mà không đau lòng? Nên ông Siêng và tôi quyết định lên Kỳ Viên xuất gia gieo duyên để có dịp lo cho Ngài.

Gần Ngài trong một thời gian dài nên có nhiều kỷ niệm:

- Ngài lo lắng cho đệ tử như cha mẹ lo cho con.

- Ngài “ôm đầu” lo tìm kiếm đủ số vị tỳ khưu để cho ông Siêng và tôi được thọ giới tỳ khưu.

- Khi chúng tôi đã thọ giới xong, Ngài đích thân chỉ đệ tử cách xếp y, mặc y.

- Có khi gần 12 giờ khuya, Ngài còn dạy chúng tôi cách phát âm chữ Pāli hầu sám hối với nhau.

- Trước khi gởi chúng tôi đi Tâm Pháp Thiền Viện giúp sư Hải Thắng sửa chữa mobil home cho ni chúng ở, Ngài soạn luật bắt chúng tôi đọc trước khi đi và nhắc phải sám hối mỗi ngày. Đối với Sư phụ, giữ giới cho trong sạch thật là quan trọng!

- Sau ba hôm, chúng tôi trở về, Ngài nói: “Mấy sư đi có hai, ba hôm mà tôi thấy lâu quá.” Tình cảm của bậc thánh làm động lòng người!

- Ngày nào sư Siêng và tôi cũng xoa bóp cho Ngài đỡ đau vào lúc 10 giờ tối. Sư Siêng lo hai chân, tôi lo phần trên của Ngài. “Sỹ trị bệnh hay quá, mai mốt đi trị bệnh được đó.” “Dạ, con chỉ trị bệnh cho Ngài thôi.” Ai làm gì cho Ngài, Ngài cũng nhớ ơn, dù là chuyện nhỏ.

- Ngài rất ít nói, chỉ dạy chúng tôi vắn tắt: “Khi đau, niệm đau, dễ thấy vô thường lắm.” Biết tôi đang thất nghiệp, sẽ kiếm việc làm sau khi xả y, Ngài dạy: “Ra ngoài, khi thấy biết thấy, khi nghe biết nghe, ngồi biết ngồi, đụng biết đụng, mỗi ngày tập như vậy chừng 15 phút khi nghỉ giải lao.” “Khi đang làm việc, không biết đang làm việc, đó là không có định.”

- Một lần đang xoa bóp cho Ngài, Ngài hỏi: “Cô Chín bệnh tình ra sao rồi?” Ngài muốn hỏi về chị Chín của tôi đang bị bệnh. Đối với một người 85 tuổi trí óc của Ngài còn rất minh mẫn. Một câu hỏi nhỏ cũng nói lên lòng bi mẫn của Ngài đối với mọi chúng sanh.

Có quá nhiều kỷ niệm về Ngài, nhưng kể ra bao nhiêu cho vừa? Thôi thì ngưng ở đây.

Cám ơn nhân duyên gặp được Phật Pháp. Cám ơn nhân duyên gặp được Ngài.

Cám ơn Ngài.

~ Sỹ Huỳnh (Anaheim - CA)

Cúng Dường Bằng Sự Hành Đạo

Năm 1995, nghe nói có khóa thiền của Sư Kim Triệu ở Riverside, chúng em rủ nhau lên chùa đảnh lễ. Ngài Thiền sư lúc ấy hãy còn rất trẻ. Em chẳng biết thiền là gì nhưng Ngài bảo em ngồi thử một chút cho Ngài coi và Ngài có vẻ hoan hỷ. Sau đó Ngài kêu em nên dự khóa thiền. Em nói con em còn nhỏ, chưa đi được. Ngài lại kêu lần nữa, nhờ vậy mà em dự được khóa đó. Ngài giải thích thật rõ ràng, cặn kẽ như hãy ráng cố gắng theo dõi trọn vẹn một hơi thở vô và một hơi thở ra mới có được định tâm. Ngài cũng dặn dò cách áp dụng thiền ngoài đời: làm việc gì hay biết việc đó một cách tổng quát nhưng không nên quên.

Từ đó em bắt đầu thích thiền và cố gắng tham dự các ngày thiền dù đang bị thất nghiệp. Có lần ngồi thiền, tâm đang suy nghĩ vẩn vơ thì nghe tiếng Ngài nhắc hãy có trí nhớ. Tuy là Ngài nhắc chung nhưng em cảm thấy như Ngài đang nhắc riêng em, dịu dàng như tiếng mẹ nhắc con. Em yêu mến không khí tĩnh lặng của thiền viện, xem như mái nhà thứ hai. Mỗi lần lên chùa em ráng nấu ăn hay dọn dẹp các phòng ốc cho nhanh để có chút thời gian vào ngồi thiền.

Hồi chưa biết thiền có lần Vân và em mua áo ấm dâng Ngài. Chưa nhìn qua nhưng Ngài hỏi có phải là áo ấm không? Vân và em phục quá chừng, nghĩ là Ngài có thần thông nên nhìn thấu suốt mọi thứ. Sau này hiểu ra đó chỉ là do hạnh từ bi, do có tấm lòng cảm thông thương yêu mọi người nên giống như Ngài đọc được tâm người khác vậy.

Chúng em hay được nghe Ngài kể về quãng đời tu học bên Ấn Độ phải chịu đựng biết bao cảnh nghèo khổ cùng cực mà Ngài vẫn quyết tâm gìn giữ giới hạnh thật trong sạch, quyết chí tu học để sau cùng đạt được pháp hành.

Nhớ gương Ngài nên từ 1995 đến nay dù cuộc sống có bận rộn khó khăn cách mấy, ngày ngày em vẫn cố gắng hành thiền hoặc dự các khóa tu dài hạn. Vì bản thân em chẳng có gì để cúng dường Ngài cho xứng đáng, em theo đúng lời Ngài dạy bảo là chỉ bằng sự hành đạo mới có thể đền đáp được phần nào ơn nghĩa đối với người thầy đức độ như Ngài.

~ Ngọc Nữ (Santa Ana - CA)

Bóng Tối và Ánh Sáng

Tôi lần đầu gặp được Ngài Thiền Sư khi tôi còn ở trung học, nhờ quen biết một người bạn cùng trường, được anh ta giới thiệu và dẫn tôi đến gặp Ngài. Lúc đó tôi hoàn toàn không biết gì về phương pháp hành thiền Vipassanā Tứ Niệm Xứ. Khi nghe anh bạn tên Tiên giải thích: “Cô học phương pháp này để phát sanh trí tuệ,” tôi vui mừng tưởng là học pháp này rồi mình sẽ khôn ra, chứ đâu hiểu trí tuệ là gì?

Hôm ấy Ngài ngồi cạnh cây đèn, lấy tay mở và tắt đèn vài lần rồi giải thích: “Ánh sáng đến thì bóng tối lui.” Nghe lời Ngài dạy như vậy nhưng tâm tôi không hiểu được gì nhiều. Mãi mấy năm sau nhờ hành thiền tôi mới nhận ra được ý nghĩa thâm sâu của lời dạy này.

Ngoài ra cũng lần lần tôi mới cảm nhận được tâm từ của Ngài đối với tôi. Ngài dạy tôi tỉ mỉ như một người mẹ hiền dạy đứa con thơ. Chẳng hạn như khi tôi đi tập thiền với Ngài ở chùa Miên. Người Miên mặc váy, lúc ngồi lâu mỏi phải trở chân. Ngài dạy tôi cách trở chân sao cho khéo léo và kín đáo…

Đó là những kỷ niệm mà tôi không bao giờ quên. Đối với tôi, Ngài là Thầy vừa là Cha là Mẹ của tôi. Tôi được Ngài dạy dỗ từ thời niên thiếu cho đến khi trưởng thành và tôi vẫn còn tiếp tục học với Ngài rất nhiều điều bằng chính thân giáo của Ngài.

~ Tường Vân (Anaheim - CA)

Phật Ngọc

Con tên là Nguyễn thị Thân xin có đôi dòng nơi đây kính dâng đến Ngài để tỏ lòng tri ân sâu xa của con đối với Ngài.

Trước kia con nghe danh hiệu Ngài từ lâu mà chưa đủ nhân duyên được gặp Ngài. Năm 1996, lần đầu tiên con được thấy Ngài ở Thích Ca Thiền Viện. Nhìn sắc tướng Ngài giống như bậc hiền thánh, từng bước đi đứng rất trang nghiêm thoát tục, con phát tâm kính quý và có đức tin vào Ngài ngay.

Ngài hay khuyên con ráng chuyên tâm giữ giới và tu tập. Ngài dạy con tham thiền, có chánh niệm, có trí nhớ. Con ghi khắc những lời chỉ bảo đó trong tâm. Nhưng vì còn đa đoan công việc ngoài đời nên chưa thực hành thường xuyên lắm.

Thật là duyên may cho con được theo Ngài trong chuyến hành hương Ấn Độ năm 2010. Đến đâu Ngài cũng giảng giải thật tường tận các sử tích của Đức Bổn Sư Thích Ca. Có một hôm Ngài lâm trọng bịnh phải đi bác sĩ, nhưng Ngài vẫn cố hết sức vui vẻ đưa cả đoàn đi thăm viếng các nơi theo đúng lịch trình hành hương. Ngài vẫn ráng giải thích thật tỉ mỉ dù rất mệt làm chúng con vô cùng cảm động.