Những Đóa Hoa Thiền - Q1

Những Đóa Hoa Thiền - Q1

NHỮNG ĐOÁ HOA THIỀN

Dịch giả: Dương Đình Hỷ

Phước Quế Publications, Arlington, USA 2003

Mục Lục

T Ự A

QUYỂN THƯỢNG

01. Đệ tử đến tay không

02. Lão tăng hiếu sát

03. Cây cờ

04. Con lừa kêu

05. Chín chín tám mốt

06. Hét, đánh

07. Nhất tự quan

08. Trăng lặn hướng Tây

09. Muốn ngủ thì ngủ

10. Làm lừa, làm ngựa

11. Ngươi thiếu gì?

12. Cửa thiên đường

13. Gà vàng chưa gáy

14. Người đắc đạo

15. Dao Giang Tây

16. Sanh tử trật tự

17. Đại Thừa, Tiểu Thừa

18. Không rửa mặt

19. Nơi sanh

20. Nước vẩy không tới

21. Văn Thù

22. Giả Thiền

23. Không cho mọc rễ

24. Quay đầu

25. Địa Tạng gập trộm

26. Một đám mây trong không

27. Phí công khoác cà sa

28. Cho ta một đồng

29. Rau sống, rau chin

30. Tới số

31. Không biết gã này

32. Đại ý Phật Pháp

33. Con lừa

34. Trời đất cùng cười

35. Tạp dịch

36. Hai rồng tranh châu

37. Mới vào cửa Thiền

38. Thế nào là giải thoát

39. Gà mẹ ấp trứng

40. Ta có thể đánh trống

41. Mắt thấy như cục đất

42. Một đám mây trắng.

43. Thế nào là siêu Phật, vượt Tổ?

44. Không nói

45. Người có Nam, Bắc; Phật Tánh vốn không Bắc, Nam

46. Làm trâu

47. Xanh, vàng, đỏ, trắng

48. Lão Tăng đau lưng

49. Dụng tâm liền sai

50. Xá Lợi

51. Ngươi tên chi?

52. Thùng nước thủng đáy

53. Chết đứng

54. Chẳng đi đêm

55. Bán một cân thịt thượng hạng

56. Hành cước tăng

57. Tường Đông đánh tường Tây

58. Đinh một tấc

59. Thả trâu

60. Chỉ có ta thôi

61. Ngón tay trỏ mặt trăng

62. Kẻ cướp giác ngộ

63. Số mạng trong tay mình

64. Vô Ngôn Đồng Tử Kinh

65. Đánh vào đầu

66. Giết trâu

67. Gia phong của La Hán

68. Rùa đá nói rồi

69. Trời, trăng chưa sang

70. Thiền lý của tách trà

71. Ta chẳng vào địa ngục thì ai vào?

72. Trên trời, dưới trời chỉ có ta là đáng tôn quý

73. Gà lạnh lên cây, vịt lạnh xuống nước

74. Cầu đá Triệu Châu.

75. Bạch Cư Dị và Điểu Sào Thiền Sư

76. Tiếng mưa

77. Sừng trái, sừng phải.

78. Cây gậy hóa rồng.

79. Tuyết rơi về đâu?

80. Quan lớn ngốc

81. Ngay trước mắt

82. Chủ nhân ông

83. Ngồi lâu sanh mệt

85. Tre cao, tre thấp.

86. Tre đen, tre đỏ

87. Trích Thủy Hòa Thượng

88. Pháp Thân

89. Cái gì chẳng phải là Phật Pháp?

90. Cha ngươi tên gì?

91. Nắm bắt hư không

92. Không thể thay thế

93. Vì ta ở đó

94. Thiền không thể giảng

95. Tâm động

96. Vượt lên lời nói

97. Thiết Nhãn in Kinh

98. Tri Thánh Thiền Sư

99. Đại Đạo

100. Cách ngôn

101. Ngoại cảnh mê hoặc

102. Chổi và phất trần

103. Con chim phóng uế

104. Hạ cây phướn xuống

105. Nắm bắt hiện tại

106. Ta không nói cho ngươi biết

107. Mẹ trâu đến rồi.

108. Tất cả đều không

109. Giới Ngữ

110. Cho và nhận

111. Lên Ngũ Đài Sơn đi đường nào?

112. Không gì không là thuốc

113. Ba giới không Pháp, cầu Tâm ở đâu?

114. Cây kiếm của Hoàng Sào

115. Rợ Hồ không râu.

116. Tới Giang Bắc hoặc Giang Nam Hỏi Lão Vương

117. Tuyết đầy chén bạc.

118. Trường Sa đi dạo.

119. Ngồi một mình trên đỉnh núi Đại Hùng

120. Cơm trong bình bát, nước trong thùng.

121. Hoa Dược Lan

122. Mù, câm, điếc

123. Thể dụng của Bát Nhã

124. Ba cân gai

125. Cảnh Thanh kêu mổ

126. Củ cải to của Triệu Châu.

127. Lông mày Thúy Nham

128. Trước sau ba ba

129. Tất cả mọi âm thanh đều là Phật thanh

130. Lục bất thâu.

131. Kinh Kim Cương khinh tiện

132. Cổ Phật và lộ trụ

133. Một chậu nước

134. Một cỗ quan tài

135. Từ nơi nào tới?

136. Đứa trẻ Hoài Nam.

137. Dã Hồ quỷ

138. Đến báo ơn

139. Cửa đóng rồi

140. Ba năm

141. Bò đực sanh bê

142. Vòng tròn của Nam Tuyền

143. Đức Sơn đến Quy Sơn

144. Chết chìm suối sâu

145. Vân Môn có báu vật

146. Một hạt bụi của Phong Huyệt

147. Ngoại đạo hỏi Phật

148. Hạt gạo của Tuyết Phong

149. Tên đầu rỗng

150. Bọn ăn hèm

151. Đối nhất thuyết

152. Con rắn mũi rùa

153. Diệu Phong Đỉnh của Bảo Phúc

154. Thân bầy gió vàng

155. Thuốc, bệnh trị nhau

156. Thùng cơm của Kim Ngưu

157. Nông nô

158. Vân Môn dang hai tay

159. Tuyết Phong là gì?

160. Bánh Hồ

161. Trẻ sơ sinh

162. Kiếp hỏa

163. Còn Pháp nào chưa nói không?

164. Ba chuyển ngữ của Triệu Châu

165. Hươu trong hươu

166. Ngũ Lão Phong

167. Một cành hoa

168. Vòng tròn của Tư Phúc

169. Ma Cốc hai lần dộng tích trượng

170. Thiết Ngưu cỏ của Phong Huyệt

171. Đảo nhất thuyết

172. Tháp Vô Phùng

173. Gậy cau của Liên Hoa Phong

174. Vương Thái Truyền nấu trà

175. Thiên Bình hai lần sai

176. Thổi lông trên kiếm

177. Mười thân Điều Ngự

178. Cây quạt tê ngưu của Diêm Quan

179. Đức Phật giảng Pháp

180. Lăng Nghiêm chẳng thấy

181. Khai Sĩ đi tắm.

182. Cây gậy của Ô Cữu

183. Đơn Hà đã ăn cơm chưa

184. Trường Khánh hai loại lời

185. Tay, mắt Đại Bi

186. Cửa kho

187. Tiếng cọp của Đồng Phong

188. Triệu Châu bối rối

189. Chỉ là Chí Đạo Vô Nan

190. Một mũi tên phá ba cổng

191. Đại Quang múa

192. Hề Trọng làm xe.

193. Phật Đại Thông Trí Thắng

194. Thanh Thoát Cô Bần.

195. Triệu Châu khám phá Am Chủ

196. Đức Sơn bưng bát

197. Nghe tiếng chuông mặc áo cà sa

198. Ba lần gọi của Quốc Sư Huệ Trung.

199. Que cứt khô

200. Lìa ngôn ngữ

201. Ba gậy của Động Sơn

202. Một được, một mất

203. Đệ tam tọa nói Pháp

204. Trên đường gập người đạt Đạo.

205. Thiếu nữ xuất định

206. Cây gậy của Ba Tiêu

207. Người ấy là ai

208. Một đường của Càn Phong

209. Đại Lực Sĩ

210. Đạp đổ tịnh bình

211. Cây gậy của Thủ Sơn

212. Long Đàm thổi tắt đèn

213. Thiến Nữ Ly Hồn.

214. Văn Thù vào cửa

215. Không vì gì cả

216. Quạt lửa

217. Người mù không biết đèn đã tắt

218. Vì ta ở đây

219. Sắc tức thị không

220. Đồ cổ của một vị tướng

221. Sóng lớn trong long

222. Bà già hay khóc

223. Ông tăng tương tư.

224. Chết rồi đi đâu?

225. Tu hành như thế nào?

226. Giầu và nghèo

227. Khô mộc Thiền

228. Bế một cô gái qua vũng bùn

229. Trở lại đời thường

230. Tánh Khí

231. Con rùa trong vườn

232. Bữa cơm chiều của Đăng Sử

233. Sư tử con

234. Sau khi chết gập nhau ở đâu?

235. Kho báu nhà ngươi

236. Câu nói của Thủ Sơn

237. Một ông tăng bị chối bỏ

238. Giải quyết vấn đề của một ông tăng

239. Tâm không phải là Phật

240. Tượng Phật Quán Thế Âm

241. Am cỏ của Nam Tuyền.

242. Trước thời Đức Phật

243. Phật đá

244. Làm sao thấy Phật Tánh?

245. Tâm này là Phật

246. Cây bách trước sân

247. Thổ thần báo mộng.

248. Bàn tay của Nhật Trí Mặc Tiên

249. Lăn quả bóng gỗ

250. Ba ngày

251. Giấy trắng của Huyền Sa

252. Ba giới

253. Phật là gì?

254. Tiến, lui

255. Cái này, cái kia

256. Không nói

257. Một câu của La Hán

258. To, nhỏ

259. Không tên

260. Không Pháp trao người

261. Tâm

262. Giáo huấn của La Hán

263. Bài kệ của Phó Đại Sĩ

264. Hai bài kệ củaThần Tú và Huệ Năng

265. Vạn Tượng

266. Đơn Hà Thiên Nhiên

267. Tể tướng Bùi Hưu

268. Ăn trộm măng

269. Cổ đức ở đâu?

270. Tân Như Lai

271. Lạy chó

272. Không biết

273. Thần Tán

274. Xem hoa đào nở

275. Đầu sào trăm trượng

276. Vân Môn bị què

277. Chân Như

278. Tiếng vỗ của một bàn tay

279. Gia đình Bàng Uẩn

280. Triệu Châu gập Hàn Sơn Tử

281. Sanh tử

282. Thượng thư Trần Tháo

283. Kiếm vị của Võ Tạng

284. Độ rắn

285. Không sợ chết

286. Chánh Đạo

287. Cây, cỏ giác ngộ

288. Đại ý của Phật Pháp

289. Tụng kinh siêu độ

290. Đi, về

291. Con trâu qua cửa

292. Lệch đường

293. Nghe gà gáy

294. Quả linh

295. Cột gỗ, lò lửa

296. Thương lượng

297. Bài ca chăn trâu

298. Pháp đường tốt

299. Vách núi vạn trượng

300. Cái hồ của Dược Sơn

301. Sống một mình trên đỉnh núi

302. Sen xanh

303. Chúa động

304. Báu trong nang

305. Bửa củi

306. Giáo lý tối thượng

307. Cà sa trùm đầu

308. Cử động Thiền

309. Không thể nghĩ bàn

310. Mời vào

311. Lưỡi rơi xuống đất

312. Kim tre, dây gai

313. Nước không gân cốt

314. Chẳng nghĩ

315. Vạn dậm không mây

316. Thiên Long trốn nơi nao?

317. Tay không về quê

318. Đốn cây

319. Nhìn dưới chân

320. Cây và dây leo

321. Ta kêu viện chủ

322. Lồng đèn lớn

323. Tốt ở chỗ nào?

324. Tiếc thay một chén trà

325. Hồ Hán đều ẩn

326. Trương Chuyết

327. Đại nhân duyên

328. Thiền sàng

329. Trăng như vành cung

330. Xem tên

331. Nửa đêm bàn chuyện

332. Bát sứ Định Châu

333. Chỗ trú của Triệu Châu

334. Biển khổ sóng lớn

335. Người trong làng

336. Cái nón

337. Phật ở trong nhà

338. Khẩu đầu Thiền

339. Cái ghế

340. Thiện Tĩnh

341. Ăn trái cây

342. Đánh trống vì ba quân

343. Hột đào ngàn năm

344. Ngưỡng Sơn vẽ một vạch

345. Vô Nghiệp

346. Ngắm trăng

347. Rắn nuốt ếch

348. Xác ve

349. Xuẩn động

350. Ngậm miệng nói

351. Không thể trộm mặt trăng

352. Người cho phải cám ơn

353. Tam Tạng của Động Sơn

354. Đệ nhất nghĩa đế

355. Niết Bàn Diệu Tâm

356. Trong không có châu

357. Sâm la vạn tượng

358. Đừng hiểu sai ý

359. Tu Di và hạt cải

360. Người ở trong

361. Chân Như Bát Nhã

362. Từ đâu tới?

363. Sư tử ngu

364. Một triệu vật

365. Đã mắc bệnh lại trúng độc

366. Một nhà giáo dục

367. Một đêm giác ngộ

368. Thiền Định và phiền não

369. Nói một vật tức không trúng

370. Buông dao đồ tể

371. Bôi cứt lên đầu

372. Thiên hạ sẽ cười ta

373. Quan tiền

374. Thủ sảo, tâm sảo

375. Một cái là bóng

376. Đại Châu

377. Siêu việt không thời gian

378. Ta cũng tội

379. Đại sanh, đại tử

380. Đốt lửa sưởi ấm

381. Vào lửa không cháy

382. Không phải giống tốt

383. Que cời lửa

384. Hàng rào vườn hoa

385. Nương tựa vào ai?

386. Nghe tiếng sấm

387. Vân Cư Đạo Ưng

388. Tha tâm thông

389. Mới vào cửa Thiền

390. Nơi đây chẳng có cơm thiu

391. Mã Tổ và Tuệ Tạng

392. Hòn đá toát mồ hôi

393. Một con chim anh vũ giỏi

394. Mai xanh trong giỏ

395. Thuyền Tử được cá

396. Bố thí

397. Bát Nhã

398. Ai tội?

399. Khoai nước động

400. Hai loại công án

401. Lục Tổ lâm chung

403. Lã Động Tân

404. Môi khuấy trà

405. Đơn Hà và Huệ Trung

406. Ở trong điện ấy

407. Niệm kinh

408. Đi hỏi lá vàng

409. Trâu tốt

410. Trong hang núi nghe được tiếng

411. Quả nhiên nhìn không thấy

412. Là ý gì?

413. Giang Tây chẳng lập tông sư

415. Siêu việt hình tượng

416. Vạn tùng không dậy

417. Một giấc hoàng lương

418. Tang lễ

419. Lâm chung

420. Nhặng xanh đẻ trứng

421. Động Sơn và Vân Nham

422. Tôn trọng

423. Tham lam

424. Quét đất

425. Đồ chồn hoang

426. Nắng vào cửa giấy

427. Vì một người

428. Đạo lý ảo diệu

429. Con hổ

430. Na Tra thái tử

431. Tên bán dưa ở Qua Châu

432. Nhắm mắt thè lưỡi

433. Ba vị bồ tát

434. Oanh hót

435. Nghe tiếng ếch

436. Giảng Kinh Niết Bàn

437. Một cây bách

438. Nửa mảnh trăng

439. Sọt tre

440. Bài Kệ Của Tô Đông Pha

441. Thân, tâm là một

442. Đạt Ma về nước

443. Thiện tri thức

444. Hàn Sơn và Xả Đắc

445. Tọa Thiền

446. Đức Sơn và thị giả

447. Ba Tư ăn hồ tiêu

448. Cưỡi trâu tìm trâu

449. Xoè tay

450. Ngã xuống

451. Vỗ kiếm giết người

452. Tâm của cổ Phật

453. Điều sâu xa nhất

454. Vân Cư

455. Thời gian của Quy Sơn

456. Vượt lên ngoài vật

457. Bài kệ cuối cùng của Pháp Tiến

458. Khoái hoạt! Khoái hoạt!

459. Lùn và cao

460. Ngưỡng Sơn ngồi Thiền

461. Đức Phật và Phạm Chí

462. Quy Sơn và Ngưỡng Sơn

463. Tiếp kiến Thiền sinh

464. Gõ vào thành ghế

465. Nằm đọc Kinh

466. Trúc đến mắt hay mắt đến trúc

467. Đại Vương đến rồi!

468. Ba câu của Lâm Tế

469. Ngọa Luân

470. Lục Tổ giảng cho Tiết Giản

471. Một mũi tên

472. Đừng phụ lão tăng

473. Không đi hỏi người

474. Trước 33 sau 33

475. Uống trà đi

476. Bất động Đạo tràng

477. Người xuất gia

478. Xem Kinh Hoa Nghiêm

479. Thanh Nguyên Duy Tín

480. Thượng thượng căn khí

481. Đệ nhất đẳng nhân đến

482. Một hạt hoàn đơn

483. Mạt vàng vào mắt

484. A!

485. Dưới cầu Ma Giang

486. Hang chuột

487. Tướng mạo đường đường

488. Gập trà thì uống, gập bữa thì ăn

489. Đạo nhân

490. Siêu việt hình tượng

491. Cái búa của Nham Đầu

492. Bảo Thọ xoay lưng

493. Bách Linh và Bàng Uẩn

494. Thần thông

495. Chẳng lìa ly tấc

496. Lão Bảo Ứng không có nhà

497. Đàm Tạng

498. Sơn hà đại địa

499. Phổ Chiếu

500. Lại Toản

501. Tự tánh

502. Không thể nói

503. Vàng thật không sợ lửa

504. Thông Tuệ

505. Bài tụng Ngũ Vị Quân Thần của Động Sơn

506. Đạt Ma giảng tâm

507. Duy Ngã ĐộcTôn

508. Đồng tử rót trà

509. Quy Tông

510. Đạo chính ở công việc bình thường hàng ngày

511. Nam Tuyền bác bỏ tu sĩ và cư sĩ

512. Giảng pháp

513. Trị sự tăng

514. Hậu tục tử

515. Giận dữ

516. Củ cải Trấn Sơn nặng ba cân

517. Bồn hoa sen

518. Giải thoát

519. Chuyện khó

520. Dỡn sư tử

521. Đo nước

522. Thường thức

523. Trí Thông

524. Khẳng Đường Ngạn Sung

525. Tâm thủy tinh

526. Tự kỷ

527. Đạo

528. Bí truyền

529. Đọc kinh

530. Sư Tử Liễu Nghĩa

531. Giám, Di của Vân Môn

532. Ngộ Đạt quốc sư

533. Phó Đại Sĩ và Lương Võ Đế. (I)

534. Phó Đại Sĩ và Lương Võ Đế. (II)

535. Tô Khâm

536. Vá hư không

537. Hư Vân

538. Cỗ cúng của Vân Môn

539. Chân Hòa Thượng không thể dối

540. Đánh Rắm

541. Một nụ cười trong đời

542. Thần Tú

543. Châu Quang

544. Sau bức mành giấy

545. Cành cây

546. Lương Khoan

547. Pháp Nhãn

548. Hư Minh Giáo Hanh Thiền sư

549. Thiền của Dược Sơn

550. Không đi đường chim bay

551. Thạch Đầu

552. Lâm Tế ngủ

553. Huệ Trung và Ngư Triều Ân

554. Hai ông tăng

555. Diêm Đề

556. Huệ Minh còn nghi

557. Hổ ăn thịt người

558. Ba cương lãnh

559. Nói và không nói

560. Chẳng thấy Pháp Thân

561. Đam Nguyên

562. Vô Vị Chân Nhân và Phi Vô Vị Chân Nhân

563. Lâm Tế và Đức Sơn

564. Lời giảng của Lâm Tế

565. Thân Phật

566. Tùy duyên bất biến

567. Hoa mẫu đơn

568. Siêu việt động tĩnh

569. Vô lễ

570. Một chút

571. Đi chết đi

572. Tới Nam Đường mà nghỉ

573. Làm phiền đại chúng

574. Hừ! Hừ!

575. Lẩm bẩm gì đó?

576. Gánh phẩn

577. Hiếu thuận

578. Lời giảng của Hoàng Bá

579. Lâm Tế trồng tùng

580. Theo dòng mà đi

581. Lâm Tế đối thoại với ni cô

582. Chôn sống

583. Lâm Tế phỏng vấn Long Quang

584. Lâm Tế phỏng vấn Tượng Điền

585. Núi Hồn Lôn

586. Năm trăm đệ tử của Kinh Sơn

587. Tứ liệu giản

588. Lâm Tế phỏng vấn Minh Hóa

589. Tháp Đạt Ma

590. Bài kệ của Huệ Khả phó Pháp cho Tăng Xán

591. Bài kệ của Tăng Xán phó Pháp cho Đạo Tín

592. Bốn tiếng hét của Lâm Tế

593. Lâm Tế đến Phụng Lâm

594. Lâm Tế đối thoại với Hạnh Sơn

595. Định thượng tọa

596. Mua một cỗ quan tài

597. Không đi Hà Nam thì đi Hà Bắc.

598. Vòng tròn của Mã Tổ

599. Hai đệ tử của Đại Mai

600. Ngưỡng Sơn và Như Hội

601. Tỉnh thức

602. Năm nào, ngày nào cũng tốt

603. Ẩn Phong Đến Thăm Quy Sơn

604. Dược Sơn Xem Kinh

605. Túc Tông hỏi Đạo Huệ Trung

606. Chứng Ngộ

607. Tượng Phật Bùi Hưu

608. Tỳ Lô Giá Na Phật

609. Rửa ra cái đó

610. Không Thể Nói

611. Không có gì được tức là được

612. Không mượn tay người

613. Ở đâu?

614. Lá Phong

615. Bách Trượng Khóc Và Cười

616. Nghe tiếng quạ kêu

617. Ai quán?

618. Ngồi lâu ích gì?

619. Ni cô thuyết pháp

620. Không nghi, không ngộ

621. Đại hảo sơn

622. Lời nguyện của bà lão

623. Cưỡi lừa

624. Cơ duyên ngươi ở nơi Đức Sơn

625. Lúa, đậu, mạch

626. Con sẽ làm Phật

627. Thật lạ kỳ!

628. Vốc nước và nghịch hoa

629. Sắc Tức Là Không

630. Đạo ở trong không ở ngoài

631. Giỗ Vân Nham

632. Lỗ Mũi

633. Không Mồm

634. Đóng Cửa

635. Trâu Tốt

636. Dấu Vật Ở Đây

637. Động Đất

638. Viên Thuốc Trị Bá Bệnh

639. Nghe Tiếng Chuông Chùa

640. Một Chiếc Dép Cỏ Rách

641. Ý Tổ Sư

642. Mặc Kệ Nó

643. Tối Nay Không Trả Lời

644 Vì Sao Chẳng Ngộ?

645. Hai Mươi Năm Lại Từng Cay Đắng

646. Bính Đinh Đồng Tử Đến Xin Lửa

647. Bệnh Nhân

648. Pháp Nhãn

649. Ta Muốn Bán Thân

650. Đánh Phèng La

651. Chỉ Đông, Chỉ Tây

652. Không Còn Hơi Sức

653. Cắt Cỏ

654. Trời Sáng Lại Mất Lửa

655. Mê Thời, Ba Giới Có

656. Đầu Hổ Đuôi Rắn

657. Gia Phong Của Vân Môn

658. Thọ Trai

659. Vô Học Tổ Nguyên

660. Tăng Xán

敎 外 別 傳

Giáo ngoại biệt truyền

不 立 文 字

Bất lập văn tự

直 指 人 心

Trực chỉ nhân tâm

見 性 成 佛

Kiến tánh thành Phật

T Ự A

Khi đọc đến hai câu chuyện Thiền “Sọt Tre” và “Người Xuất Gia” trong tập bản thảo của dịch giả Dương Đình Hỷ, tôi đã cười ngất, cười sảng khoái, cười an lạc, cười thấm thía.

Thiền là thế đó! Là đương cơ, là chớp nhoáng, là phóng tới, là tự chứng, là thể nghiệm, là vượt ngoài văn tự ngữ ngôn.

Không thể dùng ngôn ngữ hữu hạn của loài người để diễn đạt niềm pháp lạc đó.

Chân Lý như viên kim cương chiếu sáng nhiều mặt.

Trong rừng hương giáo pháp, “Những Đoá Hoa Thiền” cũng mang một đặc vẻ đặc kỳ diễm ảo của chúng.

“Như nhân ẩm thủy, lãnh noãn tự tri.” Mỗi người phải tự chiêm nghiệm lấy và hân hưởng đuợc hương hoa Thiền hay không là do sức hành trì quán chiếu của chính mình.

Dịch giả Dương Đình Hỷ đã góp một bàn tay gieo trồng, vun xới những cây Pháp, hoa Thiền trên mảnh đất tâm linh của chúng ta.

Ánh sáng mặt trời Chân Lý, giọt mưa Cam Lộ, ngọn gió Giải Thoát và trăng sáng Bồ Đề sẽ giúp “những cánh hoa Thiền” rộ nở khoe sắc lung linh trên vạn nẻo đường về Bảo Sở.

Chỉ cần “Hồi đầu thị ngạn, Phật địa khai hoa!”

Thiền là đóa hoa trong sự trọn vẹn cái Đẹp của nó!

Thích nữ MINH TÂM cẩn bút.

QUYỂN THƯỢNG

01. Đệ tử đến tay không

Một lần, có một vị khách đến tham phỏng Triệu Châu. Vị khách không mang theo lễ vật, cảm thấy bất an, nên nói:

- Đệ tử đến tay không.

Triệu Châu đáp:

- Bỏ xuống đi!

Vị khách không hiểu hỏi:

- Đệ tử không mang gì đến, làm sao bỏ xuống được?

- Vậy ngươi hãy mang đi!

(Thiền Viên)

Ý của Triệu Châu là: ngươi không mang theo lễ vật có gì là quan trọng đâu! Hãy buông bỏ cái tâm chấp trước của ngươi đi. Bỏ tất cả, vượt lên tất cả chấp trước là có thể thành Phật.

02. Lão tăng hiếu sát

Có ông tăng theo Triệu Châu ra vườn rau, thấy một con thỏ hoảng sợ chạy trốn.

Ông tăng hỏi:

- Thiền sư là người tu, vì sao con thỏ trông thấy lại sợ?

- Vì lão tăng hiếu sát.

(Thiền Cơ)

Ông Tăng thấy thỏ hoảng sợ bỏ chạy là lạc vào hiện tượng giới mà không tự biết. Câu đáp của Triệu Châu có ý bảo ông phải cắt đứt mọi trói buộc.

03. Cây cờ

Trong thiền viện có một cây cờ bị gió thổi gẫy. Một ông tăng hỏi Triệu Châu:

- Cây cờ đi về phàm hay đi về thánh?

- Không phàm, không thánh.

- Vậy đi về đâu?

- Rơi xuống đất.

(Thiền Cơ)

Câu hỏi của ông tăng còn phân phàm thánh là còn có sai biệt, vì vậy Triệu Châu bảo không phàm, không thánh.

04. Con lừa kêu

Duy Chính nhân có việc phải đến kinh thành, trên đường gập một viên quan lại. Ông này mời thiền sư thọ trai. Bỗng nhiên một con lừa hí lên, viên quan lại kêu "Thiền sư.” Duy Chính ngẩng đầu lên, viên quan lại bèn chỉ con lừa. Thiền sư bèn chỉ viên quan lại.

(Thiền Cơ)

Ở hiện tượng giới, con lừa, thiền sư, viên quan lại có sai biệt, nhưng ở bản thể giới thì chỉ là một

05. Chín chín tám mốt

Một ông tăng hỏi Ba Tiêu:

- Ẩn thân ở Bắc Đẩu là ý gì?

- Chín chín tám mốt.

Ngưng lại một lát, Ba Tiêu lại hỏi:

- Ngươi hiểu không?

- Không hiểu.

- Một, hai, ba, bốn, năm...

(Thiền Cơ)

Ẩn thân ở Bắc Đẩu chỉ trụ ở bản thể giới. 81 là chung điểm của 9x9.

1, 2, 3, 4, 5... sẽ dẫn đến vô cực.

06. Hét, đánh

Có ông tăng hỏi Thủ Sơn:

- Lâm Tế hét, Đức Sơn đánh, cứu cánh là ý nghĩa gì?

- Ngươi thử làm coi.

Ông tăng bèn hét một tiếng.

- Đồ mù!

Ông tăng lại hét một tiếng nữa.

- Đồ mù hỗn, còn ra thể thống gì?

Ông tăng nghe rồi bèn hướng Thủ Sơn hành lễ. Thủ Sơn đánh ông một gậy.

(Thiền Viên)

Đánh và hét đã làm nhiều thiền sinh khai ngộ là do áp dụng đúng thời cơ; nhưng cái cơ duyên đó nhìn không thấy, cảm không được, nếu ta cứ đánh hét một cách máy móc thì chẳng khác gì nói chuyện với người câm, điếc.

07. Nhất tự quan

Có ông tăng hỏi Đầu Tử :

- Thế nào là Phật?

- Phật.

- Thế nào là Đạo?

- Đạo.

- Thế nào là Thiền?

- Thiền.

(Thiền Viên)

Nhất Tự Quan là loại công án mà lời đáp chỉ bằng một tiếng. Những câu trả lời của Đầu Tử dường như là không trả lời, nhưng xét kỹ lại thì đó lại là những câu trả lời hoàn toàn nhất.

08. Trăng lặn hướng Tây

Một ông tăng hỏi Như Mẫn:

- Thiền sư bao nhiêu tuổi rồi?

- Ngày nay sanh, ngày mai mất.

- Vậy sao? Sanh ở đâu vậy?

- Mặt trời mọc phương Đông, mặt trăng lặn phương Tây.

(Thiền Cơ)

Ở hiện tượng giới có sai biệt về thời gian (nay, mai) về không gian (Đông, Tây) nhưng ở bản thể giới chỉ là một.

09. Muốn ngủ thì ngủ

Một ông tăng hỏi Chiêu Hiền:

- Thế nào là tâm bình thường?

- Muốn ngủ thì ngủ, muốn ngồi thì ngồi.

- Đệ tử không hiểu.

- Nóng thì tìm chỗ mát, lạnh thì lại gần lửa.

(Thiền Cơ)

Tâm bình thường là chỉ cảnh giới an nhiên, tự tại.

10. Làm lừa, làm ngựa

Một ông tăng hỏi Chiêu Hiền (đệ tử của Nam Tuyền):

- Nam Tuyền mất rồi đi đâu?

- Đến nhà phía Đông làm lừa, hoặc đến nhà phía Tây làm ngựa.

- Nghĩa là sao?

- Muốn cưỡi thì nhẩy lên, không muốn thì nhẩy xuống.

(Thiền Cơ)

Lừa, ngựa chỉ hiện tượng giới; cưỡi hay không cưỡi chỉ phàm, thánh là một.

11. Ngươi thiếu gì?

Một ông tăng hỏi Linh Mặc:

- Thiền sư không có pháp nào tiếp dẫn người sao?

- Đợi ngươi thỉnh cầu, ta sẽ tiếp dẫn.

- Thỉnh thiền sư tiếp dẫn.

- Ngươi thiếu gì?

(Thiền Cơ)

Tự tánh ai cũng có, việc gì phải cầu xin ở bên ngoài?

12. Cửa thiên đường

Một vị tướng quân hỏi Bạch Ẩn:

- Có thật là có Thiên Đường và Địa Ngục không?

- Ngươi làm gì?

- Thưa, là một vị danh tướng.

- Ha! Ha! Đồ ngu ngốc nào mời ngươi làm tướng, trông ngươi giống như một tên đồ tể!

Vị tướng quân gầm lên: “Nói cái gì? “và rút phắt kiếm ra.

Bạch Ẩn nói:

- Cửa địa ngục đã mở ra rồi đấy!

Vị tướng quân bừng tỉnh, vội đút kiếm vào vỏ và tạ tội.

- Đó! Cửa thiên đường đã mở rồi!

(Thiền Thuyết)

Địa ngục và thiên đường không phải sau khi chết rồi mới có, mà ngay trong hiện tại, ngay trong một niệm, tùy thiện hay ác mà cửa mở.

13. Gà vàng chưa gáy

Một ông tăng hỏi Đầu Tử:

- Gà vàng chưa gáy thì sao?

- Không có tiếng.

- Gáy rồi thì sao?

- Mọi người tự biết thời khắc.

(Thiền Cơ)

Gà vàng chỉ tự tánh, chưa gáy chỉ chưa ngộ, gáy rồi chỉ đã ngộ. "Mọi người tự biết thời khắc" chỉ tự tánh phải tự mình thể hội.

14. Người đắc đạo

Một ông tăng hỏi Như Nột:

- Thế nào là người đắc đạo?

- Đi không lưu dấu chân, đứng ngồi không người biết.

(Thiền Cơ)

Câu đáp mô tả cảnh giới kiến tánh.

15. Dao Giang Tây

Tư Minh thưa :

- Đệ tử không mang đến lễ vật gì tốt, chỉ tại Hà Nam mua một con dao Giang Tây để tặng thiền sư!

Bảo Ứng đáp :

- Ngươi từ Hà Nam lại, mua dao ở đâu?

Tư Minh nắm lấy tay Bảo Ứng bóp một cái.

Thiền sư nói :

- Thị giả! Mau nhận lấy dao.

(Thiền Cơ)

Giang Tây chỉ dòng thiền của Nam Nhạc Hoài Nhượng. Hà Nam chỉ dòng thiền của Thanh Nguyên Hành Tư. Dao chỉ phương cách kiến tánh. Câu hỏi của Bảo Ứng "Ngươi từ Hà Nam lại, mua dao ở đâu?" là hỏi Tư Minh giác ngộ do phương pháp của Hoài Nhượng, Hành Tư hoặc từ phái khác? Tư Minh bóp tay thiền sư biểu thị không phải do phái ngoài. Do đó, thiền sư gật đầu kêu thị giả nhận dao.

16. Sanh tử trật tự

Có một vị phú ông nhờ Tiên Nhai viết chữ.

Tiên Nhai viết:"Cha chết, con chết, cháu chết.”

Phú ông nổi giận :

- Đệ tử nhờ thầy ban cho những lời tốt lành, sao lại giỡn cợt như vậy?

- Đây là những lời tốt lành đó nha! Nếu như con ông chết trước ông, có phải là ông đau khổ không? Lại nữa nếu cháu ông chết trước con ông thì hai cha con ông đau khổ biết chừng nào? Nếu gia đình ông cứ theo như lời ta viết thì có phải là thực sự hưng vượng không nào?

(Thiền Thuyết)

Sống gửi, thác về; chết ví như kẻ du tử về nhà. Nếu cứ theo trật tự mà chết chẳng phải là có phúc sao!

17. Đại Thừa, Tiểu Thừa

Có một lần Hoàng Bá lên chơi Ngũ Đài Sơn, trên đường gập một vị quái tăng. Hai người vừa đi vừa chuyện vãn, tâm đầu ý hợp. Gập một con suối, sức nước rất mạnh. Vị tăng bảo Hoàng Bá:

- Chúng ta qua bờ bên kia đi!

Hoàng Bá nói:

- Ngươi muốn qua thì cứ tự mình qua đi.

Vị tăng không nói một lời vén quần chạy qua suối như chạy trên đường lộ, còn quay đầu lại kêu Hoàng Bá:

- Lại mau! Lại mau!

Hoàng Bá đáp :

- Nếu ta biết ngươi như vậy ta đã chặt chân ngươi rồi!

Vị tăng nghe rồi tán thán rằng: “Ngươi thật là một vị đại thừa pháp khí, ta thật không bằng!”, nói rồi biến mất.

(Thiền Viên)

Tiểu thừa là tự độ; Đại thừa là tự độ rồi độ tha. Do đó vị quái tăng biểu thị cho tiểu thừa phải biến mất.

18. Không rửa mặt

Một ông tăng hỏi Đạo Hạnh:

- Thế nào là đường tu chánh?

- Sau niết bàn sẽ có.

- Sau niết bàn sẽ có là ý gì?

- Không rửa mặt

- Đệ tử không hiểu!

- Không mặt để rửa!

(Thiền Cơ)

Mặt chỉ tự tánh, vì tự tánh không bẩn, không sạch nên không cần rửa.

19. Nơi sanh

Một ông tăng hỏi Huệ Hải :

- Thiền sư có biết nơi mình sẽ sanh không?

- Chưa chết làm sao biết nơi sanh?

(Thiền Cơ)

Chết chỉ ngộ, sanh chỉ tự tánh.

20. Nước vẩy không tới

Một ông Tăng hỏi Đạo Khuông:

- Một trận mưa pháp, có nơi nào không thấm nhuần không?

- Có

- Là nơi nào vậy?

- Nước vẩy không tới!

(Thiền Cơ)

Câu trả lời của Đạo Khuông có nghĩa là tự tánh phải tự mình tự chứng.

21. Văn Thù

Văn Hỷ có lần lên Ngũ Đài Sơn, trên đường gập một ông lão.

Văn Hỷ hỏi ông lão:

- Nơi đây, Phật pháp như thế nào?

- Rồng rắn hỗn tạp, phàm thánh giao tham.

- Có bao nhiêu người?

- Trước 33, sau 33.

Tới hôm sau không thấy ông lão đâu nữa, chỉ thấy bồ tát Văn Thù cưỡi sư tử hiện trên không. Sau Văn Hỷ tu tập ở Ngưỡng Sơn mà ngộ, làm việc ở nhà bếp. Một hôm, nhân mở vung nồi cơm, trong hơi nóng bốc ra lại thấy Văn Thù hiện ra. Văn Hỷ vơ lấy đồ vụt Văn Thù và nói: "Văn Thù tự Văn Thù, Văn Hỷ tự Văn Hỷ, hôm nay không thể cảm hoặc ta được đâu!"

(Thiền Viên)

Người tu Thiền thấy cảnh lạ: Phật, Thánh sinh lòng sợ hãi hoặc kính ngưỡng đó là vì tâm chưa thanh tịnh. Ngộ rồi, thì đó chỉ là hiện tướng, là mê hoặc mà thôi.

22. Giả Thiền

Trong đám đệ tử của Bạch Ẩn có một ông tăng có vẻ đã khai ngộ. Ông không lễ Phật, không dâng hương, thậm chí còn xé kinh Đại Niết Bàn làm giấy đi cầu, nói rằng: “Ta chính là Phật, kinh văn là ghi lại những lời Phật nói. Đã có Phật ở đây rồi, thì kinh văn chỉ là mớ giấy lộn làm việc vệ sinh lại chẳng đuợc sao?”

Bạch Ẩn biết chuyện, gọi ông tăng lại bảo rằng: “Nghe nói ngươi đã thành Phật! Đáng mừng! Đáng mừng! Nhưng mà đít Phật cũng đáng tôn quý, dùng giấy lộn làm vệ sinh thì không xứng chút nào, sau này ngươi nên dùng giấy trắng thanh khiết thì hơn.”

(Thiền Viên)

Ông tăng nghe Bạch Ẩn nói "đít Phật cũng đáng tôn quý" mà không có phản ứng gì, đủ biết đó là giả ngộ. Sau ông tăng đó hướng Bạch Ẩn mà sám hối.

23. Không cho mọc rễ

Dược Sơn thấy một ông tăng đang trồng rau, bèn chạy lại nói:

- Trồng thì cứ trồng nhưng đừng cho nó mọc rễ.

- Nếu không cho nó mọc rễ thì đại chúng ăn cái gì?

Dược Sơn hỏi:

- Ngươi còn dùng miệng sao?

Ông tăng không trả lời được.

(Thiền Cơ)

"Rễ" trong câu nói của Dược Sơn là chỉ căn trần không phải là rễ cây.

24. Quay đầu

Linh Mặc vào phòng phương trượng thấy Thạch Đầu đang ngồi thiền bèn hỏi:

- Nếu nói một câu khế hợp, thì ta ở lại, bằng không thì ta đi!

Thạch Đầu ngồi yên không nói. Linh Mặc bèn đi ra. Thạch Đầu theo ra đến ngoài cửa hét: "Hòa thượng!"

Linh Mặc quay đầu lại.

Thạch Đầu nói:

- Từ sanh đến tử, chỉ là cái đó, quay đầu lại làm gì?

(Thiền Cơ)

Cái đó chỉ tự tánh, quay đầu chỉ sự hướng ngoại.

25. Địa Tạng gập trộm

Lý Sùng nhân đi tuần phương Nam, vào thăm thiền viện Văn Thù thấy tượng bồ tát Địa Tạng bèn hỏi:

- Vì sao Địa Tạng giơ tay?

Viên Minh đáp:

- Hạt châu trong tay bị trộm lấy mất.

- Đã là Địa Tạng sao còn gập trộm?

- Hôm nay bắt được rồi.

(Thiền Cơ)

Châu chỉ tự tánh, trộm chỉ trần ai.

26. Một đám mây trong không

Đường Túc Tông hỏi Huệ Trung đã đắc pháp Phật nào?

- Bệ Hạ có thấy đám mây trong không?

- Thấy.

- Lấy đinh sắt mà đóng nó lại.

(Thiền Cơ)

Phật pháp lưu động như mây, cố định một chỗ là không phải.

27. Phí công khoác cà sa

Một ông tăng nói :

- Dộng chuông rồi, thỉnh thiền sư thượng đường.

Dược Sơn bảo:

- Ngươi mang giúp ta y bát.

- Thiền sư không có tay bao lâu rồi?

- Uổng cho ngươi khoác áo cà sa!

(Thiền Cơ)

Ông tăng còn phân biệt ta, người nên bị Dược Sơn mắng.

28. Cho ta một đồng

Tòng Thần thấy một ông tăng đang đếm tiền bèn nói:

- Cho ta một đồng.

- Thiền sư vì sao tới nước này?

- Ta tới nước này!

- Nếu đã tới nước này, cầm lấy một đồng.

- Ngươi vì sao tới nước này?

(Thiền Cơ)

Tiền là vật ngoài thân. Thiền sư muốn ám chỉ phải quay vào trong để ngộ tự tánh; ông tăng không hiểu tưởng thiền sư nghèo quá nên phải xin tiền thật.

29. Rau sống, rau chin

Triệu Châu hỏi ông tăng coi vườn rau:

- Hôm nay ăn rau sống hay rau chín?

Ông tăng lấy một nắm rau đưa cho thiền sư.

Triệu Châu nói:

- Ngươi biết ơn ít, ngươi phụ ơn nhiều!

(Thiền Cơ)

Muốn biết rau sống hay chín, phải tự mình ăn mới biết, đưa cho thiền sư làm gì?

30. Tới số

Nhất Hưu từ nhỏ đã rất thông minh. Sư phụ ông có một cái tách để uống trà là một đồ cổ rất hiếm quý. Một hôm ông vô ý đánh vỡ, trong lòng cảm thấy khốn đốn. Ngay lúc đó ông nghe tiếng bước chân sư phụ đến nơi ông liền hỏi:

- Sư phụ! Con người vì sao phải chết?

Sư phụ ông đáp:

- Đó là chuyện tự nhiên, ở trên thế gian này, tất cả mọi sự vật có sanh thì có tử!

Lúc đó Nhất Hưu đưa mảnh tách vỡ ra và nói:

- Tách trà của sư phụ đã tới số rồi!

(Thiền Thuyết)

Nếu đã hiểu được sanh tử của con người thì cũng hiểu được sự thành hoại của sự vật.

31. Không biết gã này

Khế Xung là một vị đại sư ở thời Minh Trị, trụ trì Đông Phúc Tự nhiều năm. Một hôm đại tướng quân Bắc Viên là Tổng Đốc Kinh Đô đến thăm viếng. Thị giả đưa danh thiếp có mấy chữ "Tổng Đốc Kinh Đô Bắc Viên" trình lên.

Thiền sư nói:

- Ta chẳng có quan hệ gì với gã Tổng đốc này, bảo gã hãy đi đi.

Thị giả đưa trả danh thiếp.

Bắc Viên ngỏ lời xin lỗi :

- Đó là lỗi của ta, (bèn lấy bút xóa bốn chữ Tổng Đốc Kinh Đô), phiền thầy trao lại.

Thiền sư đọc danh thiếp nói:

- A, thì ra là Bắc Viên, ta tiếp gã này.

(Thiền Thuyết)

Danh lợi, địa vị, của cải, thành tựu thường làm che mất chân ngã, làm chúng ta mê man như du tử lạc lối về nhà.

32. Đại ý Phật Pháp

Có ông tăng hỏi Thạch Sương:

- Đại ý Phật pháp là thế nào?

- Ngày xuân, gà gáy.

- Đệ tử không hiểu.

- Trung thu, chó sủa.

(Thiền Viên)

Đạo là do tham cứu những sự vật tầm thường mà ngộ.

33. Con lừa

Quang Dũng là truyền thừa của Ngưỡng Sơn, một hôm về thăm Ngưỡng Sơn.

Ngưỡng Sơn hỏi:

- Đến làm gì?

- Đến tham bái hòa thượng.

- Còn thấy lão tăng không?

- Thấy!

Ngưỡng Sơn lại hỏi:

- Thấy lão tăng giống con lừa không?

- Lão tăng cũng không giống Phật.

- Vậy giống cái gì?

- Nếu giống cái gì thì đối với con lừa có gì là khác biệt đâu?

Ngưỡng Sơn nghe rồi khen rằng:

- Ta dùng câu này 20 năm rồi để khảo nghiệm mà chỉ có con là đáp được, thật là phàm thánh tận tình hộ trì!

(Thiền Viên)

Câu đáp của Quang Dũng chỉ rằng ông đã thể hội Tánh, Tướng là một.

34. Trời đất cùng cười

Một tối, Dược Sơn lên núi kinh hành, đột nhiên mây tan, lộ vầng trăng sáng, thiền sư bỗng phá lên cười. Kết quả là dân dưới núi trong vòng 10 dậm đều nghe thấy tiếng cười, không biết ở đâu tới. Ngày hôm sau, mọi người đều hỏi nhau, tin tức lan truyền tới núi, chúng đệ tử nói rằng:"Đó chính là sư phụ chúng tôi đêm qua tại đỉnh núi cười đó."

(Cảnh Đức Truyền Đăng Lục)

Dược Sơn đã vong ngã, hòa cùng trời đất thành một thể mà cười lớn vậy. Lý Cao có làm một bài thơ tặng Dược Sơn nói về chuyện này:

選 得 幽 居 合 野 情

Tuyển đắc u cư hiệp dã tình

終 年 無 送 亦 無 迎

Chung niên vô tống diệc vô nghinh

有 時 直 上 孤 鋒 頂

Hữu thời trực thượng cô phong đỉnh

月 下 披 雲 叫 一 聲

Nguyệt hạ phi vân khiếu nhất thanh

Chọn chốn cô liêu thỏa dạ quê

Quanh năm nào biết đón đưa gì

Có khi lên tận đầu non vắng

Điểm nguyệt khơi mây lớn giọng kỳ.

(Tuệ Sĩ dịch)

Hòa Sơn cũng đã từng nói qua "Lạ thật! Lạ thật! Giả như ta cười thì trời cũng cười, đất cũng cười!"

35. Tạp dịch

Một hôm Tây Viên đun nước để tắm, một ông tăng thấy nói rằng:

- Những việc tạp dịch này, thiền sư để các chú tiểu lo được rồi!

Tây Viên không nói, chỉ phủi tay.

(Thiền Viên)

Thiền phải do tự mình thể hội, không thể nhờ kẻ khác.

36. Hai rồng tranh châu

Một ông tăng hỏi Thủ Sơn :

- Hai rồng tranh châu, con nào được?

- Con được, thua.

- Con không được, thì sao?

- Châu ở đâu?

(Thiền Cơ)

Châu chỉ tự tánh; được, thua chỉ sai biệt là hiện tượng giới. Không thể tìm tự tánh trong sự sai biệt.

37. Mới vào cửa Thiền

Ông tăng hỏi :

- Đệ tử mới vào cửa Thiền, xin thiền sư chỉ dậy.

Trần Tôn Túc đáp:

- Ngươi không biết cách hỏi.

- Vậy sao, ý của thiền sư là gì?

- Tha cho ngươi 30 gậy, hãy tự mang đi.

(Thiền Cơ)

Đừng hỏi người, hãy tự hỏi mình.

38. Thế nào là giải thoát

Một ông tăng hỏi Thạch Đầu:

- Thế nào là giải thoát?

- Ai trói ngươi?

- Thế nào là Tịnh Độ?

- Ai làm bẩn ngươi?

- Thế nào là Niết Bàn?

- Ai làm ngươi, sống, chết?

(Cảnh Đức Truyền Đăng Lục)

Câu trả lời của Thạch Đầu chỉ mình tự trói, tự ô uế, tự gây ra sanh, tử.

(Thiền Cơ)

39. Gà mẹ ấp trứng

Một ông tăng hỏi Đầu Tử:

- Đệ tử hỏi một câu, thiền sư liền đáp ngay; nếu bỗng nhiên hỏi ngàn vạn câu thì thiền sư làm sao?

- Giống gà mẹ ấp trứng.

(Thiền Cơ)

Phương pháp có nhiều nhưng không ngoài mục đích kiến tánh.

40. Ta có thể đánh trống

Có ông tăng hỏi Hòa Sơn:

- Thế nào là chân quá?

- Ta có thể đánh trống!

- Thế nào là chân đế?

- Ta có thể đánh trống!

- Tức tâm tức Phật không thể hỏi, nhưng phi tâm phi Phật là sao?

- Ta có thể đánh trống!

- Đối với bậc thượng nhân, làm sao mà giáo hóa?

- Ta có thể đánh trống!

(Thiền Viên)

Chân là chân thật, quá là độ quá; chân quá nghĩa là đã giác ngộ. Trong Phật học, tu tập học vấn gọi là văn; học tận học vấn gọi là "lân" đã tiếp cận đạo, là hàng xóm của Phật. Đã thông quá "Văn" và "Lân" là đạt tới cảnh giới tối cao gọi là "Chân Quá.” Ngôn ngữ không truyền đạt được sự thật, nếu bị lời nói làm cho khốn quẫn thì càng ngày càng đi sâu vào mê lộ, không tìm ra được chân lý.

41. Mắt thấy như cục đất

Một ông tăng hỏi Lệnh Siêu:

- Hai rồng tranh châu con nào được?

- Châu ở khắp nơi, mắt thấy như cục đất.

(Thiền Cơ)

Châu chỉ tự tánh.

42. Một đám mây trắng.

Một ông tăng hỏi Nguyên An:

- Kinh Phật nói cúng dường cho trăm ngàn vị Phật chẳng bằng cho một người phàm tục ăn cơm, không biết trăm ngàn vị Phật có tội lỗi gì, còn người phàm tục có công đức gì?

- Một đám mây trắng ngang cửa hang, biết bao chim lạc lối về tổ.

(Thiền Cơ)

Mây trắng chỉ sự chấp Phật, càng chấp càng xa lìa tự tánh.

43. Thế nào là siêu Phật, vượt Tổ?

Có ông tăng hỏi Vân Môn:

- Thế nào là siêu Phật, vượt Tổ?

- Ma Hoàng Bồ Châu, Phụ Tử Ích Châu!

(Vân Môn Lục)

Câu hỏi hãy còn chấp Phật, pháp; Câu đáp đả phá mọi trói buộc để tiến tới cảnh giới tối cao.

(Long Mãn)

44. Không nói

Đạo Ngô dẫn đệ tử Tiệm Nguyên đến tang gia phúng điếu. Tiệm Nguyên vỗ quan tài mà nói:

- Sống ư? chết ư?

Đạo Ngô nói:

- Ta không nói sống, cũng không nói chết.

- Tại sao không nói?

- Không nói! Không nói!

Khi về tự viện, Tiệm Nguyên nói:

- Lão sư nói mau, nếu không con sẽ đánh.

- Muốn đánh, cứ đánh, ta không nói.

Tiệm Nguyên bèn đánh sư phụ. Khi Đạo Ngô mất Tiệm Nguyên đến Thạch Sương và kể lại câu truyện trên. Thạch Sương nói:

- Ta không nói sống, cũng không nói chết!

- Tại sao không nói?

- Không nói, không nói.

Tiệm Nguyên nghe rồi liền ngộ. Một hôm, tại pháp đường Tiệm Nguyên vác cuốc đi từ Đông sang Tây. Thạch Sương hỏi:

- Ngươi làm gì đó?

- Tìm linh cốt của tiên sư.

- Ngươi chẳng thấy nước lớn mênh mông, sóng bạc ngập trời, tìm linh cốt tiên sư cái gì?

- Vậy, con đã phí công rồi!

(Cảnh Đức Truyền Đăng Lục)

Đạo Ngô và Thạch Sương không nói sống, không nói chết vì sống chết là những ý niệm đối đãi, còn ở trong hiện tượng giới. Câu của Thạch Sương "ngươi chẳng thấy nước lớn mênh mông, sóng bạc ngập trời" chỉ Phật tánh sung mãn khắp trời đất. Câu đáp của Tiệm Nguyên hàm ý "Đúng vậy! Đó là điều con muốn nói!"

(Long Mãn)

45. Người có Nam, Bắc; Phật Tánh vốn không Bắc, Nam

Huệ Năng lúc mới đến gập Ngũ tổ Hoàng Nhẫn, Hoằng Nhẫn hỏi:

- Ngươi là người ở đâu, đến đây cầu việc gì?

- Đệ tử người Lãnh Nam đến vái sư phụ, chỉ cầu làm Phật, không cần gì khác.

- Người Lãnh Nam còn dã man sao thành Phật được?

- Người có Nam, Bắc, Phật tánh vốn không Bắc, Nam

(Pháp Bảo Đàn Kinh)

Phật tánh ai cũng có, làm gì có phân biệt!

46. Làm trâu

Phổ Nguyện lúc sắp mất, một ông tăng hỏi:

- Thiền sư mất rồi đi đâu?

- Xuống núi làm trâu.

(Thiền Cơ)

Tự tánh ở khắp mọi nơi, không vì sanh tử mà tăng hay giảm.

47. Xanh, vàng, đỏ, trắng

Một ông tăng hỏi Huệ Chân:

- Thế nào là tùy sắc ma ni châu?

Ngộ Chân đáp:

- Xanh, vàng đỏ, trắng.

- Thế nào là không tùy sắc ma ni châu?

- Xanh, vàng, đỏ, trắng.

(Thiền Cơ)

Tùy sắc ma ni châu chỉ tướng; không tùy sắc ma ni châu chỉ thể. Câu đáp của Ngộ Chân chỉ thể tướng là một.

48. Lão Tăng đau lưng

Một ông tăng thưa với Đầu Tử:

- Đệ tử từ ngàn dậm lại, thỉnh cầu thiền sư tiếp dẫn.

- Hôm nay lão tăng đau lưng.

(Thiền Cơ)

Câu đáp của Đầu Tử ám chỉ ông tăng tự tiếp.

49. Dụng tâm liền sai

Một ông tăng hỏi Thủy Lục:

- Đệ tử dụng tâm chỗ nào?

- Dụng tâm liền sai.

- Khi không khởi một niệm thì sao?

- Là một gã vô dụng.

(Thiền Cơ)

Dụng tâm là có sai biệt, là còn ở trong hiện tượng giới; không khởi một niệm là bước vào bản thể giới, "là một gã vô dụng" là lại quay về hiện tượng giới.

50. Xá Lợi

Một hôm Đơn Hà đến Huệ Lâm Tự ở Lạc Dương. Hôm đó trời rất lạnh. Đơn Hà bèn lên điện Phật lấy tượng Phật bằng gỗ xuống, đốt để sưởi ấm. Chính lúc đó viện

chủ tới, bèn hét lên:

- Sao ngươi lại đốt tượng Phật vậy?

Đơn Hà lấy gậy bới trong đống tro mà đáp:

- Ta tính đốt tượng Phật này để tìm xá lợi.

Viện chủ kinh ngạc hỏi:

- Phật gỗ làm sao có xá lợi?

- Không có sao? Vậy ta xin thỉnh hai vị nữa, đốt để sưởi ấm được không?

(Thiền Thuyết)

Đạo nhân vô tâm, nên mọi hành động đều tự do, tự tại không bị hình thức trói buộc.

51. Ngươi tên chi?

Tam Thánh là đồ đệ của Lâm Tế đến gập Ngưỡng Sơn. Ngưỡng Sơn hỏi:

- Ngươi tên chi?

- Huệ Tịch.

- Huệ Tịch là tên của lão nạp.

- A! Đúng rồi, đệ tử là Huệ Nhiên.

Ngưỡng Sơn ha hả cười lớn.

(Bích Nham Lục)

Khi vượt lên khỏi cá thể thì Huệ Tịch tức là Huệ Nhiên, Huệ Nhiên tức là Huệ Tịch.

52. Thùng nước thủng đáy

Ni cô Như Đại mới đầu theo Tổ Nguyên học thiền, sau lại theo Thánh Nhất quốc sư, phụ trách bửa củi, gánh nước. Một hôm, ni cô đội thùng nước trên đầu mà đi, bỗng đáy thùng rơi ra. Ni cô do đó tỉnh ngộ, bèn làm bài kệ:

頂 頭 桶 底

Đính đầu dõng để

忽 脫 落

Hốt thoát lạc

水 已 不 留

Thủy dĩ bất lưu

月 不 宿

Nguyệt bất túc.

Trên đầu đội thùng nước

Đáy thùng bỗng vỡ tung

Không còn nước trong thùng

Không còn trăng trong nước!

(Nhất Nhật Nhất Thiền Ngữ)

Bài kệ cho thấy Ni cô đã đạt được tâm cảnh chân không vô tướng.

53. Chết đứng

Có một lần Ẩn Phong đi đường gập hai đoàn quân đang giao chiến chưa phân thắng bại. Thiền sư lấy tích trượng ném lên không. Hai đạo quân đang đánh nhau, bỗng thấy một vị hòa thượng bay qua bèn ngưng đánh nhau mà xem sự kiện lạ lùng ấy. Ẩn Phong hiển lộ thần thông rồi, sợ người nói mình thi hành yêu thuật hoặc chúng bèn về Ngũ Đài Sơn mà nhập diệt. Ẩn Phong hỏi chư tăng:

- Ngoài chết ngồi, chết nằm, có ai chết đứng chưa?

Mọi người đáp có. Lại hỏi:

- Có chết đứng rồi, nhưng có lộn ngược đầu mà chết chưa?

Chư tăng đáp:

- Chưa thấy qua.

Ẩn Phong bèn lộn ngược đầu mà hóa. Chúng tăng rất phục, muốn đem đi hóa nhưng đẩy thế nào cũng không được. Thiền sư có một em gái là Tỳ khưu ni, nghe vậy chạy đến nói rằng:

- Sư huynh sống tác quái, chết rồi còn tác quái!

Nói rồi đẩy một cái, thây liền ngã.

(Thiền Viên)

Thiền có chỗ không thể nghĩ bàn, đây chính là một trong những truyền kỳ của Thiền vậy.

54. Chẳng đi đêm

Triệu Châu hỏi Đầu Tử:

- Kinh nghiệm của người tu Thiền “chết đi sống lại” như thế nào?

- Đêm tối chẳng đi, đợi trời sáng hãy đi.

(Nhất Nhật Nhất Thiền)

Người tu Thiền tham công án đến mức hòa với công án là một, lúc đó là đạt tới mức Chân Không Vô Tướng, từ cái không đó lại tạo ra cái có (Chân Không Diệu Hữu). Đó là từ u ám (đêm) mà dẫn tới sáng (trời sáng) vậy.

55. Bán một cân thịt thượng hạng

Có một lần Bàn Sơn đi đường, thấy một người khách mua thịt heo, nói với người bán thịt rằng:

- Bán cho ta một cân thịt thượng hạng.

Người bán thịt bỏ dao xuống, khoanh tay trước ngực, nói rằng:

- Thớt thịt này chẳng phải toàn là thượng hạng sao?

Bàn Sơn nghe câu nói đó bỗng nhiên tỉnh ngộ.

(Chánh Pháp Nhãn Tạng)

Bàn Sơn vì vấn đề thiện ác đối lập làm cho phiền não, nghe được câu nói của người bán thịt rồi liền nhập vào cảnh giới Bình Đẳng Vô Sai Biệt, không còn ác cũng không còn thiện.

(Long Mãn)

56. Hành cước tăng

Có một ông tăng tới tham kiến, Trần Tôn Túc hỏi:

- Ngươi là một vị hành cước tăng phải không?

- Phải.

- Lễ Phật chưa?

- Lễ Phật đất đó làm gì?

Ngươi hãy tự mình mang đi!

(Thiền Cơ)

Đã biết Phật đất, vậy hãy tự mang Phật thật đi.

57. Tường Đông đánh tường Tây

Một ông tăng hỏi Lũng Chân:

- Thế nào là ý của Tổ sư từ Tây sang?

- Tường Đông đánh tường Tây.

(Thiền Cơ)

Phải phá bỏ sai biệt (Đông, Tây) mới thấy được tự tánh.

58. Đinh một tấc

Một ông tăng hỏi Thẩm Triết:

- Thế nào là chỗ thăm thẳm?

- Lấy đinh một tấc đóng vào gỗ, tám con trâu kéo chẳng ra!

(Thiền Cơ)

Chỗ thăm thẳm chỉ tự tánh.

59. Thả trâu

Một hôm Tuệ Tạng đang làm việc ở nhà bếp. Mã Tổ hỏi:

- Làm gì vậy?

- Thả trâu.

- Thả làm sao?

- Khi trâu vào bụi cỏ, buông liềm, kéo mũi lôi ra.

- Ngươi thực biết thả trâu!

(Thiền Cơ)

Trâu chỉ tự tánh.

60. Chỉ có ta thôi

Một ông tăng hỏi Đầu Tử:

- Trên trời, dưới trời chỉ có ta là hơn cả, cái ta đó là gì?

- Đẩy ngã lão Hồ đó!

(Thiền Cơ)

Lão Hồ chỉ Phật Thích Ca; câu đáp của Đầu Tử là để phá cái chấp Phật của ông tăng.

61. Ngón tay trỏ mặt trăng

Ni cô Vô Tận Tạng thưa với Huệ Năng rằng:

- Con tụng kinh Niết Bàn đã nhiều năm nhưng vẫn còn nhiều chỗ chưa hiểu, nhờ thầy chỉ dậy.

- Ta không biết chữ, ngươi cứ tụng đi ta sẽ giải nghĩa cho.

- Chữ thầy còn chẳng đọc được thì làm sao giảng chân lý?

- Chân lý và chữ viết có liên quan gì với nhau đâu! Chân lý ví như mặt trăng ở trên trời, chữ viết ví như ngón tay. Ngón tay có thể chỉ cho biết mặt trăng ở chỗ nào, nhưng ngón tay không phải là mặt trăng, muốn ngắm trăng đâu cần thiết phải nhờ ngón tay.

(Thiền Thuyết)

Lời nói, chữ viết chỉ là công cụ để diễn tả chân lý; tưởng lầm lời nói, chữ viết là chân lý cũng như tưởng lầm ngón tay là mặt trăng vậy.