Những Đóa Hoa Thiền - Q2

Những Đóa Hoa Thiền - Q2

NHỮNG ĐOÁ HOA THIỀN

Dịch giả: Dương Đình Hỷ

Phước Quế Publications, Arlington, USA 2003

Mục Lục

QUYỂN TRUNG

661. Lấy Đầu Làm Ghế

662. Hoằng Nhẫn

663. Gạo Trắng Chưa?

664. Tâm Như Hư Không

665. Bài Giảng Của Thiền Sư La Sơn

666. Thầy Tôi Không Có Lời Này!

667. Hoàng Long Tam Quan

668. Vạn Dặm Không Tấc Cỏ

669. Ngàn Mắt, Ngàn Tay

670. Lâm Tế Phỏng Vấn Tam Phong

671. Cây Gậy Lớn Của Cảnh Thanh

672. Giọt Nước Tào Khê

673. Chư Phật quá khứ, hiện tại, vị lai đang thuyết pháp gì vậy?

674. Hãy chỉ cho ta cái cây không lay động trong cơn gió mạnh

675. Văn Thù cưỡi sư tử, Phổ Hiền cưỡi voi trắng, còn Thích Ca cưỡi gì?

676. Đã nghe được tiếng vỗ của một bàn tay, hãy đưa chứng cớ ra coi!

677. Nghe được tiếng vỗ của một bàn tay, khai ngộ thành Phật, xin hỏi làm sao làm Phật?

678. Khi ngươi đã biến thành tro, còn nghe được tiếng vỗ của một bàn tay không?

679. Bàn tay này (tức bàn tay cho tiếng vỗ) có bị xuy mao kiếm chặt đứt không?

680. Thế nào là sáng tới Tây Thiên, chiều về Đông Độ?

681. Thế nào là tiếng không tiếng của một bàn tay?

682. Cảnh Giới Giáp Sơn

683. Vạn Dặm Không Một Cụm Mây

684. Ngựa Trắng Vào Đám Hoa Lau

685. Đè đầu trâu bắt ăn cỏ

686. Thế Tôn Chẳng Nói, Ca Diếp Chẳng Nghe

687. Vũ Trụ Không Hai Mặt Trời, Càn Khôn Chỉ Một Người

688. Một Tiếng Sấm Động, Gió Mát Khởi

689. Mộng

690. Trúc Rậm Không Ngăn Nước Chẩy . Núi Cao Chẳng Cản Mây Bay

691. Vân Cư

692. Chuông Kêu

693. Vân Nham

694. Bảo Tích

695. Đại Đường Đánh Trống Tân La Múa

696. Suối Sâu Dùng Gáo Cán Dài

697. Bên Ngọn Lửa Hồng Không Chủ Khách

698. Trăng Mọc Trên Biển , Bao Người Lên Lầu

699. Dép Cỏ Rách

700. Mây Bay, Nước Chẩy

701. Bài Kệ Phó Pháp Của Ma Noa La Tôn Giả

702. Trực Tâm là Đạo trường

703. Bõm

704. Một bài thơ Xuân

705. Chị dâu Mã Tổ

706. Kim Bích Phong

707. Linh Quyển

708. Phật là ai?

709. Bài kệ của Bố Đại

710. An Lạc

711. Duy Khoan

712. Tiết Giản

713. Đốn, tiệm

714. Thần Hội và Lục Tổ

715. Trăng soi đáy hồ không lưu dấu . Bóng trúc quét thềm bụi chẳng động.

716. Để gió thành gió

717. Vàng ròng không đổi sắc

718. Sư tử lông vàng biến thành chó

719. Trong điện Hàm Nguyên hỏi đường đến Trường An

720. Hoa rụng, nước chẩy bát ngát

721. Xuân đến, trăm hoa nở vì ai?

722. Quang minh tịnh chiếu biến hà sa

723. Một cọng cỏ

724. Thổi vào tai

725. Con chó ghẻ

726. Tổ Bát Nhã Đa La (tổ thứ 27 của Ấn Độ)

727. Tượng bẩy tấc

728. Nói khẽ chứ

729. Xem nước

730. Đập vỡ nồi

731. Đức Sơn mắng Phật, mắng Tổ

732. Phật là thế nào?

733. Thiền là gì?

734. Thiền là gì? (II)

735. Kẻ cướp không cướp của người nghèo

736. Phật là thế nào?

737. Thân tâm thoát lạc, thoát lạc thân tâm

738. Cá bơi nước đục, chim bay lông rụng

739. Sông đều chẩy về biển, trăng lặn chẳng lìa trời

740. Sáng tối song song

741. Ngồi Đạo trường trăng, nước; tu không hoa vạn hạnh

742. Ngàn sông cùng một bóng trăng, Xuân đến khắp mọi nhà

743. Vô Tận Tạng

744. Lồng đèn là tâm

745. Đập nước cá sợ

746. Cả ngày ăn cơm

747. Tiếng trống báo giờ ăn

748. Một quả hồng

749. Đập vỡ gương

750. Đỉnh núi không có người

751. Khổ nhất

752. Đắp chăn bông

753. Đừng bước sai

754. Rồng bị rắn cắn

755. Hành giả thanh tịnh

756. Lần này gã đã hiểu

757. Chính tà

758. Tuyết phủ ngàn núi

759. Tỳ Bà Thi Phật

760. Nam Tuyền Di Hóa

761. Thọ Tháp của Sơ Sơn

762. Vào rừng không lay cỏ . Vào nước chẳng tạo song

763. Mười phương không ảnh tượng .Ba giới tuyệt hành tung

764. Hổ đá nuốt dê gỗ

765. Hoa đàm dễ thấy. Tri thức khó gập

766. Sắc Xuân không cao thấp . Cành hoa có ngắn dài

767. Trong bầu, ngày tháng dài

768. Hoa tàn cây không bong

769. Cá nhẩy ba bậc biến thành rồng

770. Một hạt bụi vào mắt, không hoa rơi loạn

771. Chánh Pháp mật phó

772. Giá gạo ở Lô Lăng

773. Thạch Đầu Hy Thiên

774. Đầu bếp

775. Ý Tổ Sư

776. Nhất Tự Thiền

777. Giống cây khổ luyện

778. Mời vào lồng đèn

779. Tên bán muối rong

780. Xách bình

781. Ta không bao giờ nói

782. Thế nào là:

783. Người sáng mắt rơi xuống giếng

784. Cẩn thận!

785. Ba bệnh của Pháp Thân

786. Tặc cơ của Quan Sơn

787. Núi Đông đi trên nước

788. Chẳng rời đương niệm

789. Rùa là ba ba

790. Sám hối

791. Việc dưới áo nạp

792. Thế nào là Đạo

793. Khay vỡ

794. Khâm Sơn ăn gậy

795. Lỗ Tổ xoay mặt vào vách

796. Niệm Phật

797. Soi bóng mặt hồ

798. Nghi

799. Tiếng hét nặng bao nhiêu?

800. Phật Thủ

801. Kinh Triệu

802. Ngưỡng Sơn

803. Động Lão

804. Quan Sơn

805. Đạo Khải

806. Khoái Xuyên

807. Huệ Xuân

808. Không thè lưỡi

809. Không có tâm đạo

810. Giết người sao?

811. Không giảng nữa

812. Ý tổ sư từ Tây sang

813. Đại Đăng quốc sư

814. Bắc Dã

815. Nhà ở đâu?

816. Lục Hằng khóc cười

817. Vô Tam

818. Hoàng Long

819. Phương tiện chỉ dạy

820. Điểm tâm nào?

821. Biện đạo là gì?

822. Đạo Nguyên giác ngộ

823. Rồng kêu trong cây khô

824. Ta đánh ngươi vô lý

825. Đức Sơn mất sớm

826. Ba chuyển ngữ của Ba Lăng

827. Đạt Ma tổ sư đến Trung quốc độ ai?

828. Sai một ly

829. Vinh Tây

830. Vất bỏ gia tài

831. Một cũng chẳng giữ

832. Bảo Tích

833. Ngưỡng Sơn

834. Thiên Vương

835. Thiết Chu đoạn sắc

836. Sông thiền sâu nông

837. Trời lạnh, người lạnh?

838. Giáo dục

839. Một câu

840. Tự độ

841. Lưỡng kiến

842. Duy Chính

843. Tháo chuông vàng

844. Kỳ Vực

845. Giọt thủy ngân

846. Tứ tổ và Pháp Dung

847. Tâm, Phật, Đạo

848. Đoạn Kiều Diệu Luân thiền sư

849. Vẽ bát quái

850. Sám hối với ai?

851. Tống Thái Tông

852. Bàn luận về Phật pháp

853. Buồm cũ chưa treo

854. Pháp Vân thị chúng

855. Hoàng Long Hối Cơ

856. Cối xay tám góc bay trong không

857. Hoằng Nhất

858. Viễn Bá

859. Xem kinh

860. Người trong nhà

861. U Thê

862. Trúc biếc hoa vàng

863. Phổ Ân

864. Trúc biếc hoa vàng

865. Ngọc trong áo rách

866. Chân, giả

867. Bảo Phúc

868. Đi ra

869. Không có một pháp nào để được

870. Phiền não của Phật

871. Tâm và tánh

872. Không phải lời ngươi nói

873. Chữ xuôi ngược

874. Địa ngục và thiên đường II

875. Im lặng không lời

876. Ngươi hãy bảo trọng

877. Nước mắt thiền sư

878. Vả vào mồm

879. Đốn tiệm

880. Chết đi sống lại

881. Phật nay ở đâu?

882. Cầu Phật và hỏi Đạo

883. Không hổ là thị giả

884. Tuyết Phong và Tây Sơn

885. Buông bỏ

886. Vân thủy tùy duyên

887. Diệu dụng của Thiền

888. Một khối củi

889. Đi tham mùi khai

890. Chỉ trộm một lần

891. Ai tội?

892. Tụng kinh tám lạng

893. Tướng quân sám hối

894. Nhất Hưu phơi kinh

895. Bánh ngọt

896. Ta không phải là Phật

897. Con cũng có miệng lưỡi

898. Tâm yếu của Thiền

899. Hóa duyên độ chúng

900. Chẳng hứa làm thầy

901. Tâm của cổ Phật

902. Tháp vô phùng

903. Tìm linh dương

904. Bốn chín năm trước

905. Pháp thân

906. Quý mến hiện tại

907. Bịt tai

908. Một đường Nát Bàn

909. Cổ đức vì sao mà thôi?

910. Cái nào không là Phật

911. Không được, không biết

912. Ý tổ sư

913. Thế nào là Thiền, là Đạo?

914. Tây sang không ý

915. Giơ phất tử

916. Đà La Ni

917. Cá chép trên núi, cỏ bồng dưới song

918. Thế nào là Phật

919. Tự độ

920. Là một, là ba

921. Thân này ở đâu?

922. Tổ sư chưa tới

923. Hồng!

924. Bùa hộ mạng

925. Một và hai

926. Ném gậy

927. Nhà điêu khắc

928. Cắn không?

929. Không gập được

930. Sự cấp thiết

931. Ý Tây sang

932. Huyền Chỉ

933. Im lặng hồi lâu

934. Ứng vật hiện hình

935. Quỷ tàn phế

936. Cầu người chẳng bằng cầu mình

937. Quốc sư gọi thị giả

938. Hợp Đạo

939. Há mồm

940. Thè lưỡi

941. Tóm chặt lấy

942. Dang hai tay

943. Túm ngực

944. Đạp cho một cái

945. Im lặng

946. Đánh

947. Hét

948. Thầy của Văn Thù

949. Pháp yếu của chư Phật

950. Thế nào là Thiền?

951. Nhớ đóng cửa lại

952. Ta về tây phương

953. Vào núi sâu

954. Mười điều về sau hối hận

955. Rễ cây

956. Xô

957. Tâm tịnh quốc thổ tịnh

958. Một mớ rau tươi

959. Đứng lại

960. Vung tay

961. Cái chùa

962. Phía Nam, phía Bắc

963. Giáo lý cao hơn

964. Thiền trượng của Phần Dương

965. Thuyền sắt

966. Chém rắn

967. Thuận buồm xuôi gió

968. Tất cả đều là Thiền

969. Ý Tây sang

970. Gương cổ chưa lau

971. Bay vượt sanh tử

972. Bài học thứ nhất

973. Quốc sư là báu vật

974. Chặt ngón tay cầu pháp

975. Chân chính trả lời

976. Làm sao thấy đạo?

977. Chẳng thiếu tương

978. Phật Ấn và Tô Đông Pha

979. Nhặt nhiều một chút

980. Là tà, là chánh?

981. Nơi mát mẻ

982. Ngày nào cũng tốt

983. Nước trong, trăng hiện

984. Không chỉ một đường

985. Hạt cải đựng núi Tu Di

986. Phật mặt trời, phật mặt trăng

987. Phó Đại Sĩ giảng kinh

988. Hớp một ngụm cạn hết nước Tây Giang

989. Đầu con mèo chết là quý nhất

990. Trị bệnh

991. Chân dung Triệu Châu

992. Trừ danh

993. Kêu tự ngã ra

994. Uống rượu, ăn thịt

995. Lạc vào giai cấp nào?

996. Mai đã chín rồi

997. Câu chuyện cái bánh

998. Con chó ở Tử Hồ

999. Có và không

1000. Mời uống trà

1001. Pháp chẳng hai

1002. Người câm ăn mật

1003. Động tĩnh là một

1004. Xuất thế, nhập thế

1005. Con trâu đực

1006. Làm giống khác

1007. Cứu hỏa

1008. Tâm đệ tử chẳng an

1009. Ngươi còn cái đó sao?

1010. Tác dụng của mật

1011. Như bò kéo xe

1012. Gặp hổ không?

1013. Cán dao có công dụng gì?

1014. Ai ở trong giếng?

1015. Biện luận về ngón tay và mặt trăng

1016. Một mình trên núi

1017. Tự tánh thần châu

1018. Sa di có chủ

1019. Đường Thạch Đầu trơn lắm

1020. Con chó không có Phật tánh

1021. Mây trên trời xanh, nước trong bình.

1022. Muỗi đốt trâu sắt

1023. Mặt mũi lúc chưa sanh

1024. Chẳng nghĩ thiện, chẳng nghĩ ác

1025. Chẳng có thánh gì cả

1026. Tất cả hiện thành

1027. Xả thức, dụng căn

1028. Diệu dụng của chữ vô

1029. Rửa bát

1030. Vô vị chân nhân

1031. Vô Tình thuyết pháp

1032. Tâm là Phật

1033. Chuột thuyết pháp

1034. Thế nào là Chánh Nhãn

1035. Đỉnh núi không mây vờn . Lòng sóng, bóng trăng rơi

1036. Ly khai hai bên

1037. Thể hội đại Đạo

1038. Không ra không vào

1039. Ai là người sau?

1040. Một trở về đâu?

1041. Con vịt trời của Bách Trượng

1042. Hạt gạo này từ đâu tới?

1043. Đầu Tạng trắng, đầu Hải đen

1044. Phật tánh ở mọi nơi

1045. Cây trà

1046. Do sinh hoạt hàng ngày mà ngộ Đạo

1047. Lễ Phật

1048. Tổ sư thiền

1050. Hư không mất tiêu

1051. Bặt đường suy nghĩ

1052. Đại ý của Phật pháp

1053. Chém mèo

1054. Phá cả ba cửa

1055. Cốt tủy đạo Phật

1056. Triệu Châu cổ Phật

1057. Truyền y bát

1058. Đổ nước trong bình

1059. Hai hổ cắn nhau

1060. Nhiệm vụ của thiền sư

1061. Bí mật công khai

1062. Mượn chuyện để dạy Đạo

1063. Phúc Thuyền

1064. Chính là thế đó

1065. Ba loại cảnh giới

1066. Dùng đây, lìa đây

1067. Tâm có thể chuyển cảnh thì là Như Lai

1068. Tuyển chọn

1069. Một sợi cũng không

1070. Là phàm hay là thánh

1071. Chẳng lầm nhân quả

1072. Làm trâu

1073. Rửa bát

1074. Đánh cuộc

1075. Từ Hàng phổ độ

1076. Làm sao hoằng dương

1077. Cá vàng

1078. Một ngón tay thiền

1079. Lại là cái đó

1080. Cây khô và cây tươi

1081. Tướng nam nữ

1082. Hãy còn cái đó

1083. Nơi nơi đều thấy chân Phật

1084. Rơi này, vỡ này

1085. Tâm bình thường là đạo

1086. Ngồi 40 năm

1087. Tâm không được đậu

1088. Sống vui

1089. Bị người mượn mất rồi

1090. Leo núi

1091. Nhổ đàm

1092. Đi đâu?

1093. Không mồm nói pháp

1094. Chém đầu

1095. Thuyết pháp

1096. Nghe và không nghe

1097. Một được, một mất

1098. Phi lai Phật

1099. Biến và không biến

1100. Không có thời gian già

1101. Khẳng định tự kỷ

1102. Ta còn có ngươi

1103. Giáo dục

1104. Thiện tri thức

1105. Khóa trình

1106. Chẳng giữ tâm bình thường

1107. Không cầu gì cả

1108. Tang lễ

1109. Sinh hoạt

1110. Tâm lìa tiếng nói

1111. Một giây chẳng rời

1112. Lão bán muối

1113. Thì cũng thế

1114. Pháp Bảo Vô Thượng

1115. Thiền là gì?

1116. Không động tâm

1117. Không tìm lại được

1118. Gà trống và côn trùng

1119. Kiếm tâm thiền

1120. Ta có thể vì ngươi mà bận rộn

1121. Nhọt mặt người

1122. Đại Thiên là giường

1123. Lục Hy Thanh

1124. Chuyện tốt chẳng bằng không chuyện

1125. Thọ tín vật

1126. Từng bước, từng bước chẳng lạc hướng

1127. Ai là Thiền sư?

1128. Đốt hương tăng phúc

1129. Nên im lặng

1130. Nghi cái gì?

1131. Mặc áo, ăn cơm

1132. An trú ở đâu?

1133. Thiền Đạo

1134. Làm sao hiểu được?

1135. Kết bạn

1136. Chiến sĩ

1137. Hiểu căn nguyên

1138. Người thiếu nữ hấp dẫn nhất

1139. Đại Điên và Hàn Dũ

1140. Ta ở đâu?

1141. Tông Diễn

1142. Làm sao thấy Đạo?

1143. Còn nặng không?

1144. Nghe mà chẳng hiểu!

1145. Chẳng là hỗn tạp sao?

1146. Mặc kệ. Đừng để ý

1147. Lớn làm nhỏ

1148. Rễ cây

1149. Làm trâu

1150. Rửa mặt bẩn

1151. Ngươi từ đâu tới?

1152. Bảo tọa của thiền sư

1153. Độ kẻ trộm

1154. Nguyên lý của guồng nước

1155. Phật pháp chân chính

1156. Gõ mõ đánh trống

1157. Hàng ngày ăn gì?

1158. Một cái áo nạp

1159. Phá hư không

1160. Vân Môn trong ngoài

1161. Đánh và hét

1162. Bán gừng sống

1163. Tướng tròn

1164. Trách mắng và từ bi

1165. So lớn

1166. Địa ngục

1167. Sa di vấn đáp

1168. Cắt tai cứu gà

1169. Không biết

1170. Mặn, nhạt đều có vị

1171. Không để cho người hoài nghi

1172. Không vẽ nữa

1173. Nhất Hưu ăn mật

1174. Làm rể

1175. Nhất Hưu và Ngũ Hưu

1176. Ba món đồ cổ

1177. Y phục ăn cơm

1178. Dành tiền cho tín đồ

1179. Duyên khởi tánh không

1180. Tâm Phật là gì?

1181. Đừng chùi!

1182. Bài kệ của Hoàng Bá

1183. Niêm Hoa Vi Tiếu

1184. Sơn Thần Thọ Giới

1185. Nga Sơn

1186. Liễu Nguyên

1187. Phục Tòng

1188. Thế nào là tự kỷ?

1189. Núi Ba Tiêu

1190. Bài kệ phó pháp của tổ Đạt Ma

1191. Không sắc vốn đồng

1192. Quốc sư và Hoàng đế

1193. Thành thật không dối

1194. Trăm năm như một giấc mộng

1195. Vân Môn

1196. Ý Tổ Sư

1197. Làm ác và tu than

1198. Khách thành chủ

1199. Tâm lượng

1200. Nan Đà Tôn Giả

QUYỂN TRUNG

661. Lấy Đầu Làm Ghế

Trong thiền viện do Tiên Nhai trụ trì có một học tăng thường lợi dụng đêm tối leo tường ra ngoài chơi.

Một hôm, Tiên Nhai đi tuần trong chùa, phát hiện có một cái ghế đẩu ở góc tường liền biết ngay có người đã leo tường ra ngoài chơi. Ông không kinh động ai cả, tiện tay dời ghế đẩu đi chỗ khác tự mình đứng ở chỗ ghế đó đợi học tăng trở về. Đêm đã khuya học tăng đi chơi trở về, không biết ghế đẩu đã bị dời chỗ, cứ đạp lên đầu thiền sư mà nhẩy xuống. Xuống tới đất mới biết người mình đạp lên đầu là Tiên Nhai thì kinh sợ, hoang mang không biết làm sao cho phải, nhưng Tiên Nhai không có ý giận lại còn an ủi:

- Trời khuya, sương nhiều ngươi phải cẩn thận kẻo bị lạnh, mau về phòng mặc thêm áo!

Sau đó, tự viện không ai biết chuyện này. Tiên Nhai cũng không đề cập đến, nhưng từ đó ban đêm không còn thấy ghế đẩu đặt ở góc tường nữa.

(Nhất Vị Thiền: Quyển Phong)

Ông tăng đã được thiền sư dùng tâm từ cảm hóa.

662. Hoằng Nhẫn

Đạo Tín sau khi được Tăng Xán truyền tâm ấn, một hôm trên đường đến Hoàng Mai gập một đứa nhỏ khoảng 7 tuổi nói năng kỳ lạ, bèn hỏi:

- Ngươi tánh gì? (tiếng trung Hoa tánh là Họ)

- Tánh thì có mà chẳng phải tánh thường.

- Là tánh gì?

- Phật tánh.

- Ngươi không có tánh sao?

- Vì tánh vốn không.

Đạo Tín nói với tả, hữu:

- Đứa nhỏ này rất phi phàm, sau khi ta diệt độ hai mươi năm, sẽ đại hưng Phật pháp.

(Tổ Đường Tập)

Công án này nói về Phật tánh, siêu việt thời gian và không gian. Nó có thể biểu thị bằng một vòng tròn Thiền. Vòng tròn này hở vì không có trong, ngoài. Phật tánh có trong tất cả chúng ta: kẻ hành quyết, nạn nhân, anh hùng, thục nữ, kẻ sát nhân…ở tất cả mọi người, không có ngoại lệ.

(Barragato)

663. Gạo Trắng Chưa?

Một hôm, Hoằng Nhẫn đến nhà giã gạo hỏi Huệ Năng:

- Gạo trắng chưa?

- Trắng đã lâu, nhưng còn chưa sàng.

Hoằng Nhẫn lấy gậy gõ vào cối ba cái rồi bỏ đi.

(Pháp Bảo Đàn Kinh)

- Gạo đã trắng chưa: gạo trong câu nói này chỉ tâm Huệ Năng. Đã loại hết trấu và sạn chưa? Tâm ngươi đã thanh tịnh chưa?

- Trắng đã lâu nhưng còn chưa sàng: con đã ngộ rồi, nhưng còn chờ thầy chứng cho thôi.

Hoằng Nhẫn gõ vào cối ba cái là tỏ ý chấp nhận.

(Barragato)

664. Tâm Như Hư Không

Thiền sư Trí Hoàng, sau khi tham phỏng Ngũ tổ Hoằng Nhẫn tự xưng đạt được tâm tưởng bặt, duyên lự mất của thiền định tam muội. Do đó ở trong am tập thiền hơn 20 năm. Đệ tử của Huệ Năng là Huyền Sách, vân du đến Hà Bắc nghe danh Trí Hoàng bèn đến thăm, hỏi rằng:

- Ông ở đây làm gì?

- Nhập định.

- Ông nói nhập định là hữu tâm hay vô tâm nhập? Nếu là vô tâm nhập định thì tất cả loài không tình thức như cây cỏ, ngói gạch đều được định. Nếu là hữu tâm nhập định thì tất cả chúng sanh hữu tình, hàm thức đều được định rồi.

- Khi tôi nhập định không thấy có hữu tâm, vô tâm.

- Không thấy hữu tâm, vô tâm thì là thường định làm gì còn có nhập định, xuất định. Nếu có xuất, nhập thì chẳng phải là Đại Định.

Dưới tay tướng giỏi, không có binh hèn. Kiến địa của Huyền Sách làm cho Trí Hoàng không lời nào đối lại. Một lúc sau mới hỏi:

- Ông kế thừa pháp của vị nào?

- Thầy tôi là Tào Khê Lục tổ.

- Lục tổ lấy gì làm thiền định?

- Thầy tôi nói diệu trạm viên tịch, thể dụng như như, năm uẩn vốn không, sáu trần chẳng có, chẳng ra chẳng vào, chẳng định chẳng loạn, thiền tánh vô trụ lìa "trụ thiền tịch.” Thiền tánh vô sanh, lìa "sinh Thiền tưởng.” Tâm như hư không cũng không có số lượng hư không có thể đạt được.

Trí Hoàng nghe lời này rồi liền tự đến bái kiến Lục tổ. Lục tổ hỏi:

- Ngươi từ đâu tới?

Trí Hoàng mang chuyện gặp Huyền Sách kể lại. Lục tổ nói:

- Thật đúng như vậy, nếu tâm ngươi như hư không, không chấp không kiến, ứng dụng vô ngại, tâm không động tịnh, phàm thánh đều quên, năng sở đều diệt, tánh tướng là một, chẳng có định và hết định.

Trí Hoàng nghe rồi đại ngộ, cái tâm sở đắc từ 20 năm tiêu diệt không còn dấu vết.

(Nhất Vị Thiền: Quyển Nguyệt)

Chấp có pháp để đắc, có ngộ để chứng là chưa thật ngộ. Thiền không rơi vào nhị biên có, không. Cũng không chấp ở giữa. Nhị biên đã không có thì làm gì có trung gian? Không thọ một hạt bụi, cũng không xả một pháp, thâu phóng tự như.

665. Bài Giảng Của Thiền Sư La Sơn

Mân Vương xây một tự viện cho thiền sư La Sơn và mời ông ban cho một thời pháp vào ngày khánh thành. Ông lên giảng đàn, khoác cà sa vào rồi cởi ra và nói:

- Xin chào!

Nói rồi xuống tòa giảng.

Mân Vương lại gần ông và nói:

- Bài giảng bữa nay của thầy cũng giống như bài giảng của Thế Tôn ở núi Linh Thứu.

- Tôi tưởng ngài không biết gì về giáo lý không ngờ ngài cũng biết chút ít về thiền.

(Zen Koans)

Bài giảng được coi là hay nhất của đức Phật là bài giảng ở núi Linh Thứu (sự tích niêm hoa vi tiếu). Bài giảng yên lặng và sự truyền tâm ấn là sự khởi đầu của Thiền. Mân Vương so sánh bài giảng của La Sơn và của đức Phật. Nhưng thiền sư biết rằng người đi tìm chân lý sốt sắng nhất luôn luôn đến với tâm không. Biết chút ít về Thiền còn tệ hơn là không biết gì cả.

666. Thầy Tôi Không Có Lời Này!

Có người hỏi Triệu Châu:

- Thế nào là ý tổ sư từ Tây sang?

- Cây bách trước sân.

Lúc đó vấn đáp này đã trở thành thoại đầu danh tiếng. Về sau, Pháp Nhãn hỏi đệ tử trực truyền của Triệu Châu là Giác Thiết Chủy:

- Nghe nói Triệu Châu có câu "cây bách trước sân" có phải không?

- Thầy tôi không có lời này, xin đừng hủy báng ổng.

- Ngươi thiệt là sư tử con, lời nói y hệt lão sư tử Triệu Châu.

(Nhất Nhật Nhất Thiền Ngữ)

Cổ nhân tán thưởng Giác Thiết Chủy rằng:"Con tốt không xài tiền cha." Câu nói "Thầy tôi không có lời này" của Giác Thiết Chủy cũng giống như câu nói của Triệu Châu "Cây bách trước sân" đều rất sinh động.

667. Hoàng Long Tam Quan

Hoàng Long khi thấy người tới bèn duỗi tay ra hỏi:

- Tay ta sao giống tay Phật?

Nếu trả lời một câu thiền sư liền duỗi chân ra hỏi:

- Chân ta sao giống chân lừa?

Sau đó lại hỏi:

- Cái nào là sinh duyên của thượng tọa?

(Minh Tâm Kiến Tánh Thoại Thiền Tông)

Câu thứ nhất là so sánh người với Phật.

Câu thứ hai là so sánh người với súc vật.

Tổng hợp lại là Tâm, Phật, chúng sanh không có sai biệt.

Hai câu đầu đề thị học nhân: chúng sanh đều có Phật tánh, cho nên không thể coi thường mình và chúng sanh. Sau đó tham câu thứ ba, coi khuôn mặt xưa nay của mình là cái gì? Đó là cái trong Đàn Kinh, Lục tổ nói: chẳng nghĩ thiện (Phật), chẳng nghĩ ác (lừa), lúc đó cái gì là khuôn mặt xưa nay (sinh duyên).

668. Vạn Dặm Không Tấc Cỏ

Động Sơn bảo đại chúng rằng:

- Đầu Thu, cuối Hạ các huynh đệ hoặc đi Đông hoặc đi Tây, nên hướng thẳng vào nơi vạn lý không tấc cỏ mà đi.

Lại nói:

- Nơi vạn lý không tấc cỏ làm sao đi?

Về sau có ông tăng đến Lưu Dương, kể lại cho Thạch Sương nghe. Thạch Sương bảo:

- Ra cửa liền là cỏ.

Ông tăng trở về trình lên Động Sơn. Động Sơn nói:

- Trong nước Đại Đường có được mấy người?

(Bình Thường Tâm Thị Đạo)

Vạn dặm không tấc cỏ mọc là chỉ sa mạc hay sao? Dĩ nhiên không thể căn cứ vào chữ mà giải thích được. Đây là diễn tả cảnh giới không tịch của tự tánh, rộng lớn vô biên, siêu việt hình tượng. Lại sợ đại chúng kẹt vào câu nói nên lại nói "làm sao đi?" là ý ở ngoài lời nói. Câu "Ra cửa liền là cỏ" của Thạch Sương là nói ngoài "không giới" là sắc giới, những người chưa ngộ đạo ra cửa liền gập cỏ.

"Trong nước Đại Đường có được mấy người" là lời Động Sơn khen ngợi Thạch Sương đã hiểu ý mình.

669. Ngàn Mắt, Ngàn Tay

Nhân một ngày đến Hà Bắc, phủ chủ Vương Thường Thị mời Lâm Tế thượng đường nói pháp. Ma Cốc bước ra hỏi:

- Quán Thế Âm ngàn mắt, ngàn tay, mắt nào là chánh?

Lâm Tế đáp:

- Quán Thế Âm ngàn mắt, ngàn tay, mắt nào là chánh? Nói mau! Nói mau!

Ma Cốc kéo sư xuống ngồi vào chỗ của sư.

Sư lại gần chào:

- Ngươi mạnh chăng?

Ma Cốc định nói , sư kéo Ma Cốc ra, ngồi vào chỗ cũ. Ma Cốc đi ra, sư cũng hạ đường.

(Lâm Tế Lục)

Tượng bồ tát Quán Thế Âm tượng trưng cho lòng từ bi, có một ngàn tay, một ngàn mắt. Một ngàn mắt để nhìn thấy những người đang cần cứu và một ngàn tay giơ ra để giúp. Một vài tượng có mười một mặt để có thể nhìn khắp mọi nơi. Lâm Tế lặp lại câu hỏi của Ma Cốc, chỉ thêm vào mấy chữ :"Nói mau! Nói Mau!"

Lâm Tế lấy câu hỏi của Ma cốc, do đó Ma Cốc lấy chỗ ngồi của Lâm Tế (chủ, khách đảo ngược). Sau đó Lâm Tế chiếm lại chỗ ngồi (chủ khách không khác). Ngàn mắt của Quán Thế Âm mắt nào cũng là chánh. Chúng ta có 2 mắt, mắt nào cũng thật, không ai hỏi mắt nào là giả. Một câu hỏi như vậy thật vô nghĩa.

(Kubose)

670. Lâm Tế Phỏng Vấn Tam Phong

Lâm Tế tới Tam Phong, Bình hoà thượng hỏi:

- Từ đâu tới?

- Từ Hoàng Bá.

- Hoàng Bá nói gì? (1)

- Hôm qua cho trâu vàng vào lò nấu chảy không còn dấu vết.

- Gió vàng thổi tiêu ngọc, ai là kẻ tri âm? (2)

- Qua vạn cửa không ngừng ở thanh không.

- Câu đối thoại của ngươi thực cao thâm! (3)

- Rồng sanh phụng hoàng vàng, xung phá sóng nước xanh.

- Mời uống trà!

Bình hòa thượng lại hỏi:

- Gần đây ngươi đi đâu?

- Long Quang.

- Long Quang thế nào rồi?

Lâm Tế không đáp, đi ra.

(Lâm Tế Lục)

Đoạn vấn đáp (1):

Hoàng Bá nói gì?

- Hoàng Bá dạy ta chân lý tột cùng, nhị nguyên đối đãi biến mất không còn dấu vết.

Đoạn vấn đáp (2):

- Dĩ nhiên giáo lý của Hoàng Bá cao siêu, nhưng ngươi có thực sự hiểu không?

- Không những ta hiểu mà còn vượt lên trên nữa kìa!

Đoạn vấn đáp (3):

- Ngươi đã rời khỏi tầm tay!

- Con rồng Hoàng Bá sanh con phượng Lâm Tế, đã đạt tới cảnh giới cao nhất.

Bình hòa thượng ngưng tranh luận.

(Akizuki, dẫn theo Watson)

671. Cây Gậy Lớn Của Cảnh Thanh

Cảnh Thanh hỏi một ông tăng mới đến, từ đâu lại. Ông tăng đáp:

- Từ ba núi.

- Lần kết hạ cuối ở đâu?

- Từ năm non.

- Ta sẽ cho ngươi 30 gậy.

- Sao lại đánh con?

- Vì ngươi hết đi từ thiền viện này lại sang thiền viện khác.

(Zen Koans)

Có lẽ ông tăng này chỉ đơn giản thích đi loanh quanh các thiền viện. Mặt khác, có thể ông đang đi tìm một vị thầy tốt. Một vị thầy tốt sẽ biết ngay phẩm chất của đồ đệ. Kỷ luật thiền rất nghiêm ngặt, bất cứ chấp vào một cái gì cũng đều bị đánh.

672. Giọt Nước Tào Khê

Một ông tăng hỏi Pháp Nhãn:

- Thế nào là giọt nước Tào Khê?

- Là giọt nước Tào Khê!

(Zen Koans)

Thiền bắt đầu ở Trung Hoa với Bồ Đề Đạt Ma (năm 520) và đạt đến sung mãn với Huệ Năng. Vì vậy, câu hỏi có nghĩa là cốt tủy của thiền là gì? Ông tăng chờ đợi được nghe những giảng dạy cao siêu, nhưng Pháp Nhãn chỉ lập lại câu hỏi. Thường thường câu trả lời đã nằm sẵn trong câu hỏi. Nước là nước dù ở đâu. Thiền ở khắp mọi nơi. Tất cả mọi sự vật đều là thiền. Dầu ta có bỏ chữ Thiền đi, Thiền vẫn ở đấy không cần phải dán nhãn Cồ Đàm, Đạt Ma, chúng ta.

673. Chư Phật quá khứ, hiện tại, vị lai đang thuyết pháp gì vậy?

- Chíp chíp (tiếng sẻ), meo meo (tiếng mèo) gâu gâu (tiếng chó).

(Chích Thủ Chi Thanh)

Câu trả lời nhấn mạnh ở đây, bây giờ.

674. Hãy chỉ cho ta cái cây không lay động trong cơn gió mạnh

Ông tăng đứng dậy, thân ngả tới ngả lui, hai tay vung trong không khí, miệng kêu vi vu.

(Chích Thủ Chi Thanh)

Nếu ngươi đứng yên , ngươi đã bị động (tâm ngươi động vì có ý kháng cự lại với gió). Nếu ngươi động theo gió, ngươi không động (vì tâm ngươi không động).

675. Văn Thù cưỡi sư tử, Phổ Hiền cưỡi voi trắng, còn Thích Ca cưỡi gì?

- Con ngồi thiền trên một cái nệm rách, bất động.

(Chích Thủ Chi Thanh)

Ông tăng không thèm để ý đến lịch sử và thần thoại, ông chỉ biết Phật hiện tại (là ông và thiền sư).

676. Đã nghe được tiếng vỗ của một bàn tay, hãy đưa chứng cớ ra coi!

677. Nghe được tiếng vỗ của một bàn tay, khai ngộ thành Phật, xin hỏi làm sao làm Phật?

678. Khi ngươi đã biến thành tro, còn nghe được tiếng vỗ của một bàn tay không?

(Chích Thủ Chi Thanh)

Trong cả ba công án trên, ông tăng không nói chỉ giơ một bàn tay ra phía trước.

Trong công án 676, ông tăng không bị chứng cớ trói buộc, chỉ ám thị là thế đó.

Trong công án 677, ông tăng không bị mê, ngộ trói buộc, ám thị ở đây, bây giờ.

Trong công án 678, ông tăng không bị sanh, tử trói buộc. Khái niệm sau khi chết chỉ có khi ta còn sống.

679. Bàn tay này (tức bàn tay cho tiếng vỗ) có bị xuy mao kiếm chặt đứt không?

- Không chặt được.

(Chích Thủ Chi Thanh)

Ông tăng vừa nói không chặt được vừa giơ một bàn tay ra. Chặt không được vì chặt không ta lại được không.

680. Thế nào là sáng tới Tây Thiên, chiều về Đông Độ?

Ông tăng đi tới đi lui trong phòng và nhắc lại sáng tới Tây Thiên, chiều về Đông Độ.

(Chích Thủ Chi Thanh)

Ông tăng không bị thời gian (sáng, chiều) và không gian (Tây Thiên, Đông Độ) trói buộc, chỉ phản ứng lại với Đi và Về.

681. Thế nào là tiếng không tiếng của một bàn tay?

Ông tăng không nói, đứng dậy lạy rồi lại ngồi xuống.

(Chích Thủ Chi Thanh)

Trong nghi thức chào hỏi Nhật Bản, ngoài động tác còn kèm theo lời chào hỏi. Ở đây ông tăng chỉ dùng động tác không nói là để diễn tả tiếng không tiếng.

682. Cảnh Giới Giáp Sơn

Có ông tăng hỏi Giáp Sơn:

- Thế nào là cảnh Giáp Sơn?

Giáp Sơn trả lời bằng một câu kệ:

猿 抱 子 歸 青 嶂 後

Viên bão tử quy thanh chướng hậu

鳥 啣 花 落 碧 巖 前

Điểu hàm hoa lạc bích nham tiền

Vượn ẵm con về sau núi biếc

Chim tha hoa rụng trước non xanh.

(Thích Thanh Từ dịch)

(Thiền Ngộ)

Ông tăng hỏi Cảnh giới giác ngộ của Giáp Sơn. Câu đáp của Giáp Sơn cho biết Vô Tâm là giác ngộ, muốn vậy phải từ bỏ Tâm phân biệt.

683. Vạn Dặm Không Một Cụm Mây

(Thiền Ngộ)

Vạn dặm không một cụm mây chỉ cảnh giới giác ngộ. Mây chỉ phiền não. Mặt trời, mặt trăng dụ cho Phật tánh, bị mây che không nhìn thấy được. Muốn thấy được mặt trời, mặt trăng chỉ cần gió thổi, mây tan. Gió ở đây là Bát Chánh Đạo, trong đó Chánh Định là đại biểu.

684. Ngựa Trắng Vào Đám Hoa Lau

(Thiền Ngộ)

Hoa lau mầu trắng, ngựa cũng mầu trắng. Khi ngựa vào khóm lau ta khó phân biệt đâu là ngựa, đâu là hoa. Câu này cũng như câu “Tuyết đầy chén bạc”, đều chỉ Thiên Địa vạn vật khách quan và tự ngã chủ quan đều cùng một thể.

685. Đè đầu trâu bắt ăn cỏ

(Thiền Ngộ)

Đây là chỉ cưỡng bức trâu no phải ăn cỏ. Ý là cơ duyên chưa chín mùi, dù dụng công thế nào cũng không liễu ngộ được.

686. Thế Tôn Chẳng Nói, Ca Diếp Chẳng Nghe

(Thiền Ngộ)

Đây là dẫn sự tích “niêm hoa vi tiếu.” Sự thực thì Thế Tôn nói rất nhiều và Ca Diếp chú ý nghe. Nói cách khác, cảnh giới chân chính giác ngộ không thể dùng lời mà thuyết minh được; chỉ dùng tâm truyền tâm.

687. Vũ Trụ Không Hai Mặt Trời, Càn Khôn Chỉ Một Người

(Thiền Ngộ)

Vũ chỉ không gian; trụ chỉ thời gian, càn chỉ trời, khôn chỉ đất. Đây là cảnh giới sau khi lãnh ngộ rồi, câu này cũng tương tự như câu “duy ngã độc tôn.”

688. Một Tiếng Sấm Động, Gió Mát Khởi

(Thiền Ngộ)

Sau cơn mưa gió sấm chớp, phiền não và vọng tưởng đều bị rửa sạch, tiến vào ngộ cảnh thanh tịnh.

689. Mộng

Trạch Am thiền sư sắp mất, chúng đệ tử xin ngài cho một bài kệ phó pháp. Thiền sư bèn viết một chữ Mộng rất lớn, bên cạnh đề hàng chữ nhỏ:

Thị là mộng , phi cũng là mộng

Di Lặc là mộng , Quán Âm cũng là mộng.

Phật nói nên quán như thế!

Sau đó liền mất

(Thiền Ngộ)

Ý của Trạch Am là coi sự vật hữu hình và vô hình ở thế gian là mộng, do đó thoát ly được những nhận thức tương đối của thế gian và tiến vào cảnh giới giác ngộ.

690. Trúc Rậm Không Ngăn Nước Chẩy . Núi Cao Chẳng Cản Mây Bay

(Thiền Ngộ)

Nước, trúc, núi, mây đều tự nhiên vô tâm; do đó không bị sự vật gì làm trở ngại. Tâm Kinh có nói: “Cố tâm vô quái ngại” là chỉ vô tâm thì không bị trở ngại. Chỉ khi nào tự giác tất cả đều không thì mới đạt được tâm cảnh “Trúc rậm không ngăn nước chẩy.”

691. Vân Cư

Vân Cư đến tham Động Sơn. Động Sơn hỏi:

- Tên ngươi là gì?

- Vân Cư.

- Nói lên trên.

- Nói lên trên thì chẳng phải là Vân Cư.

- Lời nói của ngươi cũng giống như câu trả lời của ta khi đến Vân Nham.

(Zen Light)

Có tên là có phân biệt. Chúng ta sống ở trong thế giới nhị nguyên đối đãi, ở thế giới danh tướng. Chúng ta nên biết rằng còn có thế giới không danh tướng. Danh tướng chỉ là tương đối, luôn thay đổi và không thật. Chân lý không có tên, không chỗ, không vật.

Khi chúng ta ở trong một phòng sáng chúng ta không cần mở đèn.

692. Chuông Kêu

Một lần nghe gió thổi làm chuông kêu, Tăng Già Nan Đề hỏi Già Da Xá Đa:

- Chuông kêu hay gió kêu?

- Chẳng phải chuông hay gió kêu mà là tâm con kêu.

- Tâm như thế nào?

- Thẩy đều im lặng.

- Tốt, ngươi sẽ nối pháp ta!

(Zen Light)

Công án này có thể là nguồn gốc của công án gió động hay cờ động trong Vô Môn Quan (xem Công án số 95). Khi ta nhìn một sự vật bên ngoài chúng ta đã có sự phân biệt chủ thể và đối tượng. Có phân biệt là có đối đãi: Chúng ta đang sống trong thế giới hư vọng.

Samuel Johnson đạp mạnh ngón chân cái trên một hòn đá và kêu lên Ối! Làm thế ông đã chứng minh được sự hiện hữu của ngón chân, hòn đá và sự đau đớn. Lúc đó không phải chỉ có tiếng ối hay sao? Tiếng ối đó không phải là sự hợp nhất của ngón chân, hòn đá và sự đau đớn hay sao? Tiếng ối đó đã chứng minh sự không thể tách rời chủ thể và đối tượng, tất cả là tiếng ối đó. Ối! là toàn thể vũ trụ. Ối!

693. Vân Nham

Vân Nham tham học với Bách Trượng hai mươi năm, sau lại đến học với Dược Sơn. Dược Sơn hỏi:

- Bách Trượng dạy pháp gì?

- Có lần, thiền sư thượng đường, đại chúng sắp thành hàng, Bách Trượng cầm gậy sua mọi người đi hết sau đó lại gọi: “Đại chúng!” Đại chúng xoay đầu lại, Bách Trượng nói: “Là cái gì.”

Dược Sơn bảo:

- Sao ngươi không nói sớm, hôm nay nghe ngươi kể lại, ta được

thấy Hải huynh.

Ngay câu nói ấy, Vân Nham tỉnh ngộ.

(Zen Light)

Mục đích của thiền là ngộ. Thiền sư dùng đủ mọi cách để thiền sinh đạt tới đích này. Đôi khi cách thức có vẻ kỳ lạ nhưng chỉ là muốn thiền sinh vượt qua những lề thói thông thường. Trong công án này, Bách Trượng không giảng cho một thời pháp, dùng gậy đuổi đại chúng đi, sau đó lại hỏi là cái gì? Ông ám chỉ phải buông bỏ tất cả những thành tựu, học vấn . . . vì tất cả chỉ là không, ngay cả cái không này cũng phải bỏ thì mới có thể ngộ, Lúc đó Vân Nham còn chưa tỉnh chỉ sau khi nghe lời nói của Dược Sơn ông mới thực sự giác ngộ.

694. Bảo Tích

Bảo Tích một hôm ra khỏi cửa thấy một đám tang, người hát thuê rung chuông hát rằng:

Vầng hồng quyết định lặn về Tây

Chưa biết ủy hồn hướng về đâu?

Người con hiếu ở dưới màn khóc hu hu, sư bỗng nhiên thân tâm vui mừng, khai ngộ.

(Niêm Hoa Vi Tiếu)

Chữ bỗng nhiên này thật sinh động, diễn tả thiền sư trong tình huống ngẫu nhiên mà ngộ. Trải bao thời gian tìm tòi, cuối cùng trong lúc vô ý như một tia điện chớp lòe đạt tới tâm phát sáng, chiếu cả mười phương. Các thiền sư không thể nào giải thích tại sao tại lúc đó mà không tại lúc khác, ở trong tình huống đó mà không ở trong tình huống khác, mà bỗng nhiên khai ngộ, chỉ tự mình thể hội.

695. Đại Đường Đánh Trống Tân La Múa

(Thiền Ngộ)

Biểu thị sự lãnh ngộ.Thiên địa nhất thể, siêu việt không gian và thời gian. Cũng để chỉ 2 người bạn tuy xa cách nhau trong không gian nhưng tâm ý tương thông.

696. Suối Sâu Dùng Gáo Cán Dài

(Thiền Ngộ)

Dùng gáo để múc nước suối. Suối cạn dùng gáo cán ngắn, suối sâu dùng gáo cán dài. Trong Phật giáo có câu: “Ứng cơ thuyết pháp,” nghĩa là tùy theo căn cơ của người nghe mà thuyết pháp. Đối với người ngu thì dùng lời lẽ thông thường, còn người thông minh thì dùng lý lẽ cao siêu của Phật lý mà giảng. Cũng tỷ như dùng dao mổ trâu mà làm gà hoặc ngược lại dùng dao giết gà mà mổ trâu thì không thuận lợi.

697. Bên Ngọn Lửa Hồng Không Chủ Khách

(Thiền Ngộ)

Ý là khi ngồi sưởi ấm bên ngọn lửa thì không phân biệt ai là chủ, ai là khách. Chủ là chủ thể, khách là khách thể, tuy có sai biệt nhưng vẫn tương đồng, cũng như con người ai cũng có Phật tánh.

698. Trăng Mọc Trên Biển , Bao Người Lên Lầu

Nếu muốn ngắm trăng mọc trên biển thì phải lên lầu cao, ý nói nếu có một người đức cao vọng trọng xuất hiện, mọi người đều tôn kính và ngưỡng vọng.

699. Dép Cỏ Rách

(Thiền Ngộ)

Dép cỏ dùng để đi đường cho khỏi đau chân, rách rồi thì phải vứt bỏ nếu cứ khư khư giữ bên mình thì chỉ làm trở ngại. Cũng vậy, văn tự, công án dùng để thức tỉnh, ngộ rồi thì phải bỏ.

700. Mây Bay, Nước Chẩy

(Thiền Ngộ)

Mây tự do bay lượn, gió cuốn tới đâu thì tới, không bị bó buộc. Nước chẩy không ngừng. Câu này ý nói người tu hành tự do, tự tại đi khắp nơi tìm thầy hay, bạn giỏi để học hỏi. Do đó, người ta thường gọi các ông du tăng là hành vân lưu thủy tăng hay vân thủy tăng.

701. Bài Kệ Phó Pháp Của Ma Noa La Tôn Giả

心 隨 萬 境 轉

Tâm tùy vạn cảnh chuyển

轉 處 實 能 幽

Chuyển xứ thật năng u

隨 流 性 認 得

Tùy lưu tánh nhận đắc

無 喜 亦 無 憂

Vô hỷ diệc vô ưu

Tâm theo muôn cảnh chuyển

Chỗ chuyển thật kín sâu

Theo dòng nhận được tánh

Không mừng cũng không lo.

(Thích Thanh Từ dịch)

(Thiền Ngộ)

Thông thường con người bị ngoại giới mê hoặc, có lúc cảm thấy vui, có lúc cảm thấy buồn, đó đều là do nhân duyên cả. Nếu như sống trong thế giới vô thường này mà có thể vô tâm và vô ngã thì sẽ được tự do vô ngại.

702. Trực Tâm là Đạo trường

Một hôm Quang Nghiêm đồng tử lìa bỏ nơi náo nhiệt, tìm một chỗ thanh tịnh để tu hành, ngẫu nhiên gập Duy Ma Cật, bèn hỏi:

- Cư sĩ từ đâu lại?

- Ta từ đạo tràng lại.

- Đạo trường ở đâu vậy?

- Trực tâm là đạo trường.

(Thiền Ngộ)

Người thường khi đề cập đến tu hành phần lớn đều nghĩ đến tìm một chỗ thanh tịnh, xa rời nhân quần để tu tập. Nhưng nếu tâm còn phân biệt, vọng tưởng thì bất cứ đi đến đâu cũng không thể nào tới được đạo trường. Đạo trường ở đây không phải là chỉ cơ sở mà là chỉ tâm cảnh.

703. Bõm

Phật Đính hòa thượng đến thăm thi sĩ Ba Tiêu. Hòa thượng biết Ba Tiêu đã khai ngộ, tới nơi bèn hỏi:

- Gần đây có chuyện gì tốt chăng?

- Mưa xuống rêu xanh tươi.

- Khi rêu chưa mọc, Phật pháp thế nào?

Ba Tiêu trả lời bằng một bài hài cú:

Mặt ao cũ yên lặng

Một con ếch nhẩy vào

Bõm!

(Đồ Giải Thiền vấn đáp)

Trong thế giới Thiền - thế giới của tự tánh- không có sự phân biệt có hay không có giá trị; không quan trọng hay quan trọng. Bất cứ sự việc gì dù tầm thường hay có vẻ vô ý nghĩa cũng có thể làm thức dậy sự tỉnh thức đang ngủ. Con ếch trong tâm Ba Tiêu, khi nhẩy xuống ao đã tạo nên những vòng tròn lan ra mặt nước, vượt qua ao, qua mặt trăng, mặt trời, qua những vì sao xa nhất, vượt lên không gian. Và nó cũng chìm sâu hơn Ba Tiêu, Bồ Đề Đạt Ma, Thích Già Mâu Ni trong cảnh giới không thời.

(Marian Mountain)

704. Một bài thơ Xuân

Một vị tỳ khưu ni đời đường sau khi đi khắp nơi tham học, khai ngộ rồi viết bài thơ sau:

盡 日 尋 春 不 見 春

Tận nhật tầm xuân bất kiến xuân

芒 鞋 踏 破 嶺 頭 雲

Mang hài đạp phá lãnh đầu vân

歸 來 偶 把 梅 花 嗅

Quy lai ngẫu bả mai hoa khứu

春 在 枝 頭 已 十 分

Xuân tại Chi đầu dĩ thập phần

某 尼

Mỗ Ni

Trọn buổi tìm Xuân chẳng thấy Xuân

Giầy cỏ dẫm khắp mây đầu non

Trở về bỗng qua dưới hoa mai

Xuân ở đầu cành đà mười phần.

(Đồ Nam dịch)

(Thanh Tịnh lưu ly)

Chúng ta cầu đạo cũng như đi tìm xuân. Cả ngày đi khắp sơn cùng, thủy tận, mòn cả dép mà cũng chẳng thấy xuân ở đâu. Đến khi trở về, ngửi thấy mùi thơm của hoa mai trong vườn mới biết xuân đã tới rồi. Bài thơ này thuyết minh chúng ta đi tìm chân lý, trí tuệ, tìm hoài mà vẫn không thấy vì không biết hướng nội.

705. Chị dâu Mã Tổ

Đời Đường, thiền sư Mã Tổ Đạo Nhất chứng đạo rồi trở về quê cũ. Bà chị dâu ông rất kính trọng ông, coi như bậc thầy và cầu đạo với ông. Mã Tổ bảo:

- Tẩu tẩu hãy lấy một quả trứng gà, dùng dây treo giữa khoảng không, hàng ngày chú ý lắng nghe, chỉ cần nghe thấy quả trứng phát ra tiếng là ngộ đạo.

Bà chị dâu tin đó là thực, hàng ngày chú ý lắng nghe không hề trễ nải. Đã nhiều năm trôi qua rồi mà vẫn không nghe được âm thanh nào của quả trứng phát ra cả. Dần dần, sợi dây treo quả trứng bị mục nát; một hôm đứt ra, quả trứng rớt bạch xuống đất. Bà chị dâu nghe rồi liền ngộ: nguyên lai vật ngã là một.

(Thanh Tịnh Lưu Ly)

Tiếng “bạch” đó giúp bà chị dâu Mã Tổ đả phá trong ngoài, nhân ngã, đạt tới cảnh giới như như.

706. Kim Bích Phong

Kim Bích Phong tuy đã ngộ đạo, có thể buông bỏ tất cả tham ái, tuy nhiên ông rất thích cái bát ngọc để ăn cơm.

Trước khi nhập định, đều cất cái bát ngọc cẩn thận rồi mới an tâm ngồi thiền.

Một hôm, Diêm Vương thấy thọ mạng của ông đã dứt, bèn sai vài tên tiểu quỷ đến bắt. Kim Bích Phong biết trước thời đã tới, bèn nhập vào cảnh giới thiền định rất sâu. Các tên tiểu quỷ đợi một hôm, hai hôm rồi đợi mãi mà vẫn không thấy ông xuất định, không biết làm sao về tâu với Diêm Vương bèn đi hỏi thổ địa lập kế nào để Kim Bích Phong xuất định. Thổ Địa nói:

- Kim Bích Phong rất thích cái bát ngọc, nếu các ngươi lấy được bát ngọc, nhất định ông ta sẽ xuất định.

Lũ tiểu quỷ vội đi lấy bát ngọc, dùng hết sức lay động làm bát kêu keng keng.

Kim Bích Phong nghe tiếng vội xuất định. Lũ tiểu quỷ vỗ tay cười:

- Được rồi! Bây giờ mời ông đi gặp Diêm Vương.

Kim Bích Phong trong sát na đó đại ngộ, hiểu rằng chỉ vì một chút tham ái mà hủy diệt thiên cổ tuệ mạng. Ông bèn ném bát ngọc vỡ tan và lập tức nhập định vào cảnh giới niết bàn.

(Thanh Tịnh Lưu Ly)

Nếu còn một chút tham ái dù rất nhỏ cũng không thể vào niết bàn thanh tịnh được.

707. Linh Quyển

Linh Quyển đến tham phỏng Quy Tông hỏi:

- Phật là gì?

- Không thể nói cho ngươi biết vì ngươi không tin. Nếu ngươi tin thì lại gần đây ta bảo cho.

Linh Quyển bước lại gần, quy Tông ghé tai thì thầm:

- Chính là ngươi!

(Thanh Tịnh Lưu Ly)

Học thiền cần có ngộ tánh linh xảo , lại cần phải có tính khôi hài nữa.

708. Phật là ai?

Có ông tăng hỏi Bách Trượng:

- Phật là ai?

Bách Trượng hỏi ngược lại:

- Ngươi là ai?

(Thanh Tịnh Lưu Ly)

Câu trả lời của Bách Trượng rõ ràng chỉ rằng mình là Phật lại còn đi hỏi ai nữa?

709. Bài kệ của Bố Đại

Bố Đại hòa thượng có bài kệ:

手 把 青 苖 插 滿 田

Thủ bả thanh miêu tráp mãn điền

低 頭 便 見 水 中 天

Đê đầu tiện kiến thủy trung thiên

六 根 清 淨 方 為 道

Lục căn thanh tịnh phương vi đạo

退 步 原 來 是 向 前

Thối bộ nguyên lai thị hướng tiền

Tay cấy mạ non đầy cả đồng

Cúi đầu thấy trời trong vũng nước

Sáu căn thanh tịnh Đạo mới thông

Lùi về sau là tiến tới trước.

(Ngộ Không dịch)

(Thanh Tịnh Lưu Ly)

Người thường hay có khuynh hướng nhìn cao chẳng nhìn thấp, cầu xa chẳng cầu gần. Bài kệ này nói cho chúng ta biết từ gần có thể thấy xa, thối lui chính là tiến bước.

710. An Lạc

Có ông tăng đang ngồi thiền, một vị ngoại đạo đến hỏi:

- Có phải ông tu để kiếp sau an lạc không?

- Không, tôi tu để kiếp này an lạc!

(Thanh Tịnh Lưu Ly)

Sự an lạc ở Niết Bàn không phải chết rồi mới được, mà là dập tắt mọi phiền não.

711. Duy Khoan

Có ông tăng hỏi Duy Khoan:

- Đạo ở đâu?

- Chỉ ngay trước mắt.

- Sao con không thấy?

- Vì ngươi có “ngã” nên không thấy.

- Con có “ngã” nên không thấy, còn hòa thượng có thấy không?

- Có ta có ngươi thao thức nên không thấy.

- Không con, không hòa thượng lại thấy chăng?

- Không ta, không ngươi thì ai cầu thấy!

(Thanh Tịnh Lưu Ly)

Khi ta có thể an trú ở vô nhân ngã, vô đối đãi thì ta và hư không là một. Tâm, Phật, chúng sinh vốn không sai biệt. Phật, chúng sinh, vạn vật đều ở trong tâm ta. Ngoài tâm nào có chúng sinh. Nói là độ chúng sinh nhưng không có một chúng sinh nào để độ.

712. Tiết Giản

Tiết Giản hỏi lục tổ:

- Hiện ở kinh thành các đại đức tham thiền đều nói nếu muốn giác ngộ phải tọa thiền, tập định. Xin hỏi đại sư có cao kiến gì?

- Đạo do tâm ngộ, há phải tại ngồi sao?

(Thanh Tịnh Lưu Ly)

Đi, đứng, nằm, ngồi, gánh nước , bửa củi, chau mày, chớp mắt, nhất cử nhất động đều có thể làm đốn ngộ. Mài gạch không thể thành gương, tọa thiền chẳng thể thành Phật. Tham thiền cầu đạo điều quan trọng là giác ngộ chân tâm, bản tánh.

713. Đốn, tiệm

Đường Tuyên Tông hỏi Hoàng Biện:

- Thế nào là đốn, là tiệm?

- Đốn là thấy rõ tự tánh, đồng thọ với Phật, nhưng từ vô thủy tâm đã bị tập nhiễm nên phải dùng tiệm để trị, thuận theo tánh mà khởi dụng như người ăn cơm chẳng thể vừa và một miếng mà đã no bụng được.

(Thiền Ngoại Thuyết Thiền)

Nhà Phật lấy nghịch làm thuận. Trải qua khổ tu bỗng nhiên linh cơ nhất động thấy rằng nghịch chính thực là thuận. Nhưng ở thế tục lực lượng thuận rất mạnh muốn tránh khỏi bị lôi cuốn vào vòng nguy hiểm thì không một giây phút nào được buông lơi. Nghĩa là linh cơ nhất động (đốn) vẫn phải liên tục tu hành (tiệm).

714. Thần Hội và Lục Tổ

Thần Hội lúc 13 tuổi từ chùa Ngọc Tuyền ở kinh Nam đến tham kiến lục tổ. Tổ nói:

- Thiện trí thức từ xa đến khó nhọc, có mang bản lai theo không, nếu có thì nhận biết được chủ nhân ông, vậy hãy nói thử coi?

- Lấy vô trụ làm gốc, “thấy” là chủ nhân ông.

- Gã tiểu sa di này sao dám khinh xuất nói vậy?

- Hòa thượng ngồi thiền thấy hay chẳng thấy?

Lục tổ hươi gậy đánh cho 3 cái rồi hỏi:

- Khi ta đánh thì ngươi đau hay không đau?

- Cũng đau, cũng chẳng đau.

- Ta cũng thấy, cũng chẳng thấy.

- Thế nào là cũng thấy, cũng chẳng thấy?

- Ta thấy là thường thấy những sai lầm của nội tâm ta, nhưng không thấy phải trái, tốt xấu của người khác. Vì vậy mới nói cũng thấy, cũng chẳng thấy. Còn người nói cũng đau, cũng chẳng đau là sao? Nếu ngươi chẳng đau thì khác chi cỏ cây, sỏi đá? Nếu ngươi đau thì giống kẻ phàm phu có lòng sân hận. Như ngươi hỏi thấy chẳng thấy là chấp nhị biên; đau chẳng đau là chấp sinh diệt. Ngươi còn chưa kiến tánh sao dám dỡn người?

Thần Hội nghe rồi đảnh lễ sám hối.

(Nhất Vị Thiền Quyển Nguyệt)

Lời nói của lục tổ hợp “lý” hợp “cơ” khiến Thần Hội á khẩu, tự biết mình vô tri do đó lạy tổ 100 lạy và theo hầu một bên.

715. Trăng soi đáy hồ không lưu dấu . Bóng trúc quét thềm bụi chẳng động.

(Thiền Ngộ)

Vô Học Tổ Nguyên (người đời Tống, được Nhật Bản mời sang truyền dạy Phật pháp, là tổ khai sơn của Viên Giác tự). Lúc nhỏ nghe một ông tăng ngâm câu này, bèn quyết tâm xuất gia. Bóng trăng, bóng trúc đều biểu thị tâm đã thoát ly mọi phiền não, vọng tưởng, đạt tới cảnh giới đại ngộ.

Muốn bụi trúc chẳng động thì tâm phải trừ mê hoặc và vọng tưởng. Thực ra nhất tâm vốn chẳng động. Ánh trăng chiếu xuống bụi trúc tạo ra bóng trên thềm. Khi gió thổi, bụi trúc lung lay, bóng trúc trên thềm cũng chuyển động qua lại như quét thềm. Ánh trăng tuy soi suốt tới đáy hồ nhưng bóng trăng không để lại một dấu vết nào trong nước. Cả hai câu trên đều nhấn mạnh đến chẳng động. Chúng ta đều bị 8 vạn bốn ngàn phiền não quấy nhiễu, vì vậy chúng ta phải làm chủ lấy mình. Mê hoặc và vọng tưởng chỉ là hình bóng là ảo tưởng chẳng có thực thể.