Các Kinh Nói Về Chánh Niệm

Tên Kinh Pali: Các số thể hiện:

A.

Anguttara Nikaya

(Tăng Chi Bộ Kinh)

số tập & số bài kinh

D.

Dıgha Nikaya

(Trường Bộ Kinh)

số bài kinh, tập, & dòng kệ trong Trường Bộ Kinh

It.

Itivuttaka

(Kinh Phật Thuyết Như Vậy)

số bài kinh

M.

Majjhima Nikaya

(Trung Bộ Kinh)

số bài kinh, tập, & dòng kệ

S.

Samyutta Nikaya

(Tương Ưng Bộ Kinh)

số chương & số bài kinh

Snp.

Sutta Nipata

(bộ Kinh Tập)

số dòng kệ

Thag.

Theragatha

(Trưởng Lão Kệ)

số dòng kệ

Ud.

Udana

(Kinh Phật Tự Thuyết)

số chương & số bài kinh

Hết

Trưởng lão Nyanaponika (và nhiều dịch giả) đã dịch chữ ‘ekayano maggo’ là “con đường duy nhất. Tác giả cũng trích dẫn một giảng luận giải thích về chữ ‘duy nhất’ (ekayano) này, coi đoạn trích số 69 của sách này. Có một vài học giả dịch chữ ‘ekayano maggo’ là “con đường trực chỉ”, tức dịch chữ ‘ekayano’ là ‘trực chỉ’, ‘trực tiếp’. Coi thêm phần ‘Giải thích thêm’ ở cuối sách.

Nguyên văn đầy đủ trong sách là: “Ở đây, một người tu sống thực hành sự quán-xét-thân về thân . . . thực hành sự quán-xét-cảm-giác về những cảm giác . . . thực hành sự quán-xét-tâm về tâm . . . thực hành sự quán-xét-đối-tượng-của-tâm về những đối tượng của tâm,”. Nhiều nhà sư và học giả trước giờ cũng ghi như vậy. Tỳ kheo Alayo thì dịch đoạn này là: “Ở đây, đối với thân (những cảm giác, tâm, những đối tượng của tâm), một Tỳ kheo sống thực hành quán-xét thân (những cảm giác, tâm, những đối tượng của tâm,)”. (Cách diễn đạt này cũng dễ đọc hơn trong tiếng Việt). Coi thêm phần ‘Giải thích thêm’ ở cuối sách.
• Trong tất cả các phần còn lại của sách, bản dịch Việt, các câu trên đều được ghi một cách giản lược: “thực hành quán xét thân… (những cảm giác, tâm, những đối tượng của tâm,)” như vậy.

Nghĩa là: Khi có đau bệnh, ta liền khởi chánh-niệm rằng: giờ đã đến lúc già bệnh, phải lo tu tập vì đâu còn thời gian nữa mà lười biếng.

Chánh-niệm là một trong bảy yếu tố (giúp) giác ngộ. Đọc tiếp là sáu yếu tố còn lại.

Chỗ này giống Chú thích 37 ở trên về sự tham muốn và phiền não, tức tham và sân, sự thích và không thích..., và được giải thích ở cuối sách.

Đây chính là vitakka: ý tưởng ban đầu, ý tưởng được chọn, ý tưởng để học (HV: tầm) và vicara: ý tưởng suy lý, ý tưởng được duy trì (HV: tứ). Chỗ này mời quý vị đọc thêm sách về thiền định, phần nói về tầng thiền định đầu tiên (Nhất Thiền).

Đại Hội Kết Tập Kinh Điển Phật Giáo (Chaṭṭha Saṅgāyana) lần thứ 6 tại Yangoon, Miến Điện (được tổ chức và kết tập trong 2 năm liên tục, từ lễ Phật Đản Vesak 1954-Vesak 1956, để tưởng niệm 2.500 năm từ khi Đức Phật Bát-niết-bàn.

Trích đoạn 69 này và các chú thích của nó được dịch theo nguyên văn của tác giả và bản gốc.
Giống như chú thích i, quý vị có thể đọc thêm phần ‘giải thích thêm’ ở cuối sách về chữ ‘con đường duy nhất’ (ekayano maggo).

Còn được dịch là (HV) “Giáo Tập Yếu”, “Tập Bồ-Tát Học Luận”.

Còn được gọi là (HV) “Nhập Bồ-Đề Hành Luận”. Sách còn có tên tiếng Phạn khác là “Bodhisattvacharyavatara“: “Dẫn Nhập Vào Đời Sống BồTát”, còn được dịch là (HV) “Bồ-Tát Hạnh”, hay “Nhập Bồ-Tát Hạnh”.

(Cách diễn dịch này là của đa số các nhà sư và học giả, ví dụ như thiền sư Gunaratana, thiền sư Ajahn Chah… Đây là dịch từ chữ vitakka và vicara; HV đã dịch là tầm và tứ. Hãy so sánh với cách dịch của trưởng lão Nyanaponika trong trong các Phần 1 và 2 của sách này, ở đó trưởng lão đã diễn dịch là ‘khái niệm-ý tưởng’ (tầm) và ‘ý tưởng suy lý’ (tứ).)
(Mời quý độc giả tham khảo thêm phần giải thích này trong quyển ‘Chánh Định, giảng bằng ngôn ngữ thông thường’ của thiền sư Gunaratana)

(Trong các phần trước, trưởng lão Nyanaponika diễn dịch là “Người … có chánh niệm là hạnh phúc”; khác nhau chút ít, nhưng nội dung coi như giống nhau.

(Có thể coi đoạn kinh này Phật đã tóm lược một cách vắn tắt diễn tiến các giai đoạn tu phương pháp ‘Chánh Niệm Hơi Thở’: từ những bước ban đầu cho đến những bước chứng nhập các tầng thiền định sắc giới và vô sắc giới, và cuối cùng là các bước thổi tắt mọi nhận thức và cảm giác, Niết-bàn!).

(Đoạn kinh này cho chúng ta thấy: ngay cả Đức Phật đã là Phật vẫn sống an trú vào sự ‘Chánh Niệm Hơi Thở’—đó là cách sống của Phật. Rồi đến các Tỳ kheo là các học nhân chưa giác ngộ, cho đến các bậc A-la-hán đã giác ngộ: đối với họ, họ vẫn luôn tu tập và thường xuyên thực hành sự ‘Chánh Niệm Hơi Thở’, họ sống an trú vào sự ‘Chánh Niệm Hơi Thở’—đó cũng là cách tu, cách sống, cách an trú của họ. Như vậy, phương pháp ‘Chánh Niệm Hơi Thở’ đã được Đức Phật hết mực đề cao, được Phật giảng bày và tuyên thuyết rất nhiều lần cho Tăng đoàn và mọi bậc người tu tập!).