Hòa thượng Piyadassi, Vị Sứ giả Hòa bình - Cuộc đời và Thời đại

NHỮNG PHÁT TRIỂN KHÔNG NGỜ

Khi một viên đá rơi vào trong hồ, từ điểm hòn đá chạm vào mặt nước xuất hiện những vòng tròn rộng dần. Cũng vậy, khi Đại đức Piyadassi mang những viên ngọc trong Phật Pháp đến đại dương thế giới, những vòng tròn hoạt động Phật Pháp xảy ra ngày càng rộng lớn dần, hiệu quả âm vang của nó chưa hề tính đến. Từ khi tất cả công việc hoằng pháp của Đại đức Piyadassi được thực hiện một cách vô ngã, những hiệu qủa của nó thường thấy một cách đáng ngạc nhiên.

Vào những năm của thập niên sáu mươi là thời kỳ hoằng pháp đầu tiên của Đại đức Piyadassi đem Pháp bảo đến phương Tây, mở ra một thời kỳ đầy phiêu lưu trong đời người.

Năm1964, Quỹ tái trợ Châu Á chọn người để cấp học bổng ở Trung Tâm của Trường Đại Học Harvard cho việc nghiên cứu Các Tôn Gíao Thế Giới. Thật là một năm có ý nghĩa đối với Đại đức Piyadassi có cơ hội hoà nhập với nhiều sinh viên tôn giáo và triết lý từ trong chính nước Mỹ, cũng như các nước khác trên thế giới. Người nhớ lại thời kỳ đó như là một năm được thưởng. Nhiều sinh viên cùng thời tốt nghiệp là giáo sư đại học. Nhờ họ người có thể truyền giảng Giáo Pháp, đặc biệt giữa thanh niên Mỹ.

Trong lúc ở Harvard, người nghiên cứu đạo đức Công giáo một cách tự nhiên, cùng với những môn học khác gồm cả triết lý hữu thần và vô thần. Người có thể viếng thăm nhiều trường đại học và cao đẳng nơi đó người nói về Giáo Pháp, và thảo luận những vấn đề thế giới đương đại. Hồi tưởng lại công việc ở Harvard, Đại đức Piyadassi nói rằng điều gây ấn tượng cho người nhất là độ sâu của việc nghiên cứu được đòi hỏi và hoàn thành. Sinh viên được khuyến khích để bao quát vấn đề nghiên cứu từ những phương pháp tâm lý học, triết học, xã hội học và tiến hoá lịch sử và nghiên cứu những vấn đề học thuật, thần học và đạo đức trong nhiều tôn giáo khác nhau.

Đại đức Piyadassi từ chối chức giảng viên trong Phật Giáo sẽ là một địa vị có lợi. Thay vào đó, người chọn con đường hoằng pháp như một tu sĩ bần cùng.

Khi Đại đức Piyadassi viếng Ghana (Tây Phi) vào chuyến hoằng pháp do Hội hữu Nghị Phật Giáo Thế Giới tài trợ và Hội Phật Giáo Tích Lan vào năm 1967, chính là chuyến hoằng pháp Phật giáo được tổ chức đầu tiên đến Tây Phi. Ở Ghana, người là khách của Chính Phủ.

Người đem theo cây Bồ Đề con chiết từ Đại Thọ Bồ Đề ở Anuradhapura, Tích Lan. Cây Bồ đề con nầy được trồng tạiThành Osu ở Accra, vào ngày Rằm tháng sáu (Poson) có sự tham dự của Uỷ Viên Hội Đồng Cảnh sát và các chức sắc quan trọng khác. Đại đức Piyadassi lại viếng thăm Ghana vào năm 1973. Người hồi tưởng rằng lần viếng thăm đó xảy ra trong thời gian khi A.C.L.Ratwatte là Cao Uỷ Hội Đồng Tích Lan , và C. Mahendran là Bí Thư thứ nhất. Mahendran sau nầy leo lên đến Vụ Ngoại Giao và trở thành Đại Sứ của Tích –Lan ở Trung Quốc và Nhật Bản.

Chỉ như cây Bồ đề con ở Anuradhapura được bén rễ trước khi trưởng thành lớn mạnh, cũng vậy cây Bồ đề con ở Ghana bắt đầu với những rễ con. Nhưng bây giờ có một số người nhận ra giá trị của Đạo Phật đang tham gia các hoạt động.

Từ Ghana Đại đức Piyadassi đi Brazil. Người hồi tưởng trung tâm thiền do người và Đại đức Anuruddha ở Santa Teresa thành lập gần Rio de Janeiro khi Đại đức Piyadassi đang đi chuyến thứ hai. Vào những năm sau, những người châu Á nhập cư vào Brazil và hoan hỷ khi tìm thấy Trung Tâm Thiền Phật Giáo đã hoạt động ở đây rồi.

Đại đức Piyadassi có những kỷ niệm đặc biệt đáng yêu về chuyến hoằng pháp đầu tiên về người đàn ông xứ Đan Mạch, người đã gặp ông ấy ở Copenhagen, Tiến sĩ. Werner Jacobsen. Sau nầy ông là Giám Đốc viện Bảo Tàng Copenhagen. Ông được cử đến Ceylon để thảo luận viễn cảnh của việc bắt đầu một xưởng thịt lưng lợn muối xông khói ở Nuwara Eliya. Tuy nhiên, dự án nầy không được cụ thể hoá trong đất nước Ceylon Phật Giáo. Ông Đan từ bỏ ý định giết quá nhiều heo để sản xuất thịt lưng lợn muối xông khói. Đại đức Piyadassi mỉm cười khi nhớ lại sự kiện "từ thịt lưng lợn muối xông khói đến Đạo Phật"nầy -một trong nhiều tình tiết như thế người phải đương đầu trong những chuyến đi.

Sau khi Đại đức Piyadassi từ Ceylon về, Tiến sĩ Jacobson hình thành ý tưởng sẽ có một cuộc triển lãm Phật Giáo ở trong vùng lân cận của Copenhagen. Đó là một dự án đồ sộ, điều ti6n quyết là làm có trách nhiệm. Ông đã có những vật để trưng bày từ các nước Phật giáo trên thế giới. Một phòng thiền đẹp mô tả các vị Lạt ma Tât Tạng đang hướng dẫn thiền và các việc trong đạo của họ như thế nào, hình thành một phần của Cuộc Triền Lãm.

Khi vào khu triển lãm, người ta sẽ thấy mô hình tương tự như chùa ở Tích Lan. Sau đó đến những tượng Phật đặc biệt của Thái, Miến, Trung và Hàn Quốc và những vật trưng bày Phật giáo. Vườn Thiền Nhật Bản có một sức hấp dẫn khác. Có sẵn nhiều sách về Đạo Phật để triển lãm bằng tiếng Đan và tiếng Anh. Trong một sảnh đường được khéo bài trí, Đại đức Piyadassi nói chuyện về Đạo Phật và những vấn đề khác và có nhiều cuộc thảo luận với các thính giả đang muốn biết càng nhiều càng tốt về Đạo Phật. Sinh viên các trường đến xem triển lãm nhiệt tình lắng nghe người và được trả lời nhiều câu hỏi. Như là kết quả nhiều trường học được người nhận lời mời để nói chuyện về Đạo Phật cho hằng trăm nam nữ sinh viên.

Cũng có một rạp chiếu bóng như một toà nhà nơi đây chiếu những tình tiết có ý nghĩa liên quan đến Đức Phật và Phật Giáo- những sinh hoạt đạo trong những vùng đất ở Châu Á được diễn ra như thế nào chẳng hạn những buổi lễ xuất gia, những buổi diễu hành ngoạn mục tiêu biểu (perahera), tranh Phật giáo và những vật có liên quan đến khảo cổ về Phật giáo.

Cuộc triển lãm Phật Giáo đẹp và đầy ý nghĩa có tiếng vang ra nước ngoài và những đoàn cả trăm người từ các nước láng giềng đến xem. Thật là một cuộc triển lãm thành công như thế, và cuộc triển lãm trở thành quá phổ biến đến nỗi Ông Giám đốc phải gia hạn thời gian triển lãm mãi cho đến đầu mùa đông.

Suốt trong những năm nầy Đại đức Narada đang hoạt động tích cực ở Việt Nam, nơi đây đã trở thành quê hương thứ hai của ngài. Ngài đã nhiều lần viếng thăm và ở lại lâu trong đất nước đang có chiến tranh tàn phá đó đã đem ngài gần với nhân dân Việt Nam. Thật ra, vị sư đáng tôn kính nầy thấu cảm quá mạnh với người Việt đến nỗi ngài không chỉ là nhà truyền giáo mà còn là cuộc viễn chinh đem Phật Pháp hoà bình và vô hại (ahimsa), đến cho nhân dân trong nỗi đau quằn quại của cuộc chiến đẫm máu và dường như không dứt đang dày xé một phần đất nước và gây ra nỗi thống khổ không kể xiết cho người dân Việt.

Chính vào một trong nhiều lần viếng thăm đất nước đó; Đại đức Narada ngã bệnh vào tháng 5 năm 1970, lúc đó ngài 73 tuổi. Quằn quại vì những cơn đau trầm trọng của bệnh thuỷ đậu, ngài được đưa đến bệnh viện vì sốt cao. Điện thoại đến Ceylon nghe ấp úng với cái tin rằng Đại đức đang bệnh trầm trọng.

Những người có thẩm quyền ở Vajirarama nhanh chóng quyết định Đại đức Piyadassi cần bay qua Việt Nam ở với vị sư đang bệnh nầy. Không thể chần chờ gì hơn nữa, nhiều thủ tục hành chính chẳng hạn như hộ chiếu, visa, thủ tục kiểm dịch phải được tiến hành ngay.

Vào tháng 5 năm đó, Đảng Tự Do Tích Lan lên nắm quyền lãnh đạo. Sirima Bandaranaike lại được bầu làm Thủ Tướng ở nhiệm kỳ thứ hai. Trong Liên Hiêp Chính Phủ Mặt Trận Đoàn Kết của Tích Lan, Tiến sĩ N.M. Perera là Bộ Trưởng Tài Chính, Bernard Soysa của Đảng Lanka Sama Samaja lại được bầu làm Nghị sĩ quốc Hội Phía Nam Colombo, cùng với J.R Jayewardene như là nghị Sĩ Quốc Hội thứ nhất. Bấy giờ Soysa là trung úy‎‎ làm việc cho Tiến sĩ Perera trong Bộ Tài Chính. Đại đức Piyadassi hồi tưởng lại Phu Nhân Sirimavo Bandaranaike, Ông Bernard Soysa và anh trai của Winnam đã lịch sự và tận tình tháp tùng người để người có thể ra đi mà không bị cản trở gì về mặt hành chính, để người có thể có mặt bên giường bệnh của Đại đức Narada sớm nhất cho phép.

Trong lúc đó, ở chùa Vajirarama, đang liên tục tụng kinh cầu an và bố thí để chia phước đến Đại đức Narada cầu mong ngài sớm bình phục. Với lá thư giới thiệu của Văn Phòng Ngoại Giao, Đại đức Piyadassi rời Colombo đi Singapore. Nhân viên Chính Phủ Ceylon gặp người ở sân bay và Ông T.A.Simon, bạn thân của Đại đức Narada tháp tùng người đến chùa Sri Lankarama ở Singapore. Ngày hôm sau người đi Việt Nam. Khi đến Sài Gòn, thủ đô Việt Nam, Đại đức Piyadassi được Bộ Trưởng Nội Vụ, một người bạn của ngài Narada đón tiếp và được đưa thẳng đến bệnh viện mới xây hầu như chưa có bệnh nhân.

Đại đức Narada nằm trên giường tại bệnh viện. Nổi bật giữa những người đang đứng lo âu bên giường là cô bé, học trò ngài, Metta, đã được Đại đức Narada hướng dẫn tinh thần vào chuyến ngài viếng thăm Việt Nam năm 1963. Đại đức Piyadassi bước đến, đứng bên giường vị sư đang bệnh nặng. Trong vài giây, vị sư đang bệnh nặng mở mắt hỏi "Ồ, Piyadassi, Sư đến khi nào?" Đại đức Piyadassi đứng bên cạnh giường và tụng kinh cầu an. Sau đó người đánh một bức điện về: Đại đức Narada thoát hiểm - đang bình phục dần.

Đại đức Piyadassi hồi tưởng "Đó là một cuộc hành trình đầy phiêu lưu mạo hiểm và nhanh chóng khác thường" Đại đức Narada đang hồi phục một cách kì diệu và còn nhiều năm nữa để phục vụ Đạo Pháp.

Đối với Piyadassi, đó là lần thứ hai của nhiều lần viếng thăm Việt Nam xảy ra sau này, nơi vài năm sau, người thay thế Đại đức Narada và làm cho người được Phật Tử Việt Nam yêu mến và khắc ghi trong lòng, như Đại đức Narada đã làm mấy năm qua.

Vào năm 1972 khi ở Montreal, Canada, Đại đức Piyadassi hoan hỷ gặp bốn sinh viên Việt Nam trước đây của người - Metta,Oja, Lila và Chadra, đang nghiên cứu tại các trường đại học ở đây. Họ vẫn giữ giới và có lòng mộ đạo, không bao giờ thay đổi nếp sống văn hoá dân tộc và Phật giáo luôn giữ giới và hành thiền. Nhờ nổ lực và quyết tâm cao, họ đậu các kỳ thi đại học với tước hiệu học vị, họ đạt đến đích và hiện giờ sống ở Canada, chăm sóc cha mẹ già và giúp đỡ cộng đồng.

Chính cô nhóm trưởng sinh viên, Metta (Trần Minh Châu), đã tổ chức những ngày lễ Vesak vào năm 1992 tại Toronto. Trong buổi tiếp đón nồng nhiệt ở những buổi lễ Vesak được Chùa Amida Việt nam tài trợ, khoảng 1000 người Việt đến dự lễ và chào đón nồng nhiệt Đại đức Piyadassi vị khách chính của họ.

Cô Trần Minh Châu hướng dẫn một chương trình dài năm tiếng đồng hồ gồm có thọ giới và những bài đạo ca có tính văn hoá cùng các vũ khúc của những nhóm người Tây Tạng, Tích –Lan và Việt Nam. "Hãy đi tuyên thuyết giáo pháp có lợi ích cho nhiều người, vì lòng từ đối với đời, vì lợi ích và hạnh phúc của nhân loại," và cô nói thêm:"Đại đức Piyadassi là một tu sĩ sống đúng như lời cổ vũ của Đức Phật, không chỉ bằng đời sống gương mẫu của chính người mà còn hy sinh phần lớn đời người cho việc hoằng truyền Phật Pháp trong khắp mọi nơi trên thế giới." Cô nói thêm rằng Đại đức đã duy trì mối liên hệ thân gần với người Việt ở nhiều nơi thế giới. "Chúng tôi sẽ không bao giờ quên người đã tỏ lòng tốt đối với bốn sinh viên chúng tôi khi việc hoằng pháp thế giới có thời gian sít sao, mỗi lần người thực hiện một chuyến đi đặc biệt nào đó, người đều dành một thời gian ngắn cho chúng tôi - những sinh viên xa gia đình."

Cô nói rằng kiến thức hoàn mãn về Giáo Pháp và sức thu hút quần chúng của Đại đức Piyadassi làm hồi hộp và gây hứng thú đối với những ai có dịp tiếp xúc với người, là nguồn cảm hứng cho nhiều Phật Tử, đem nhiều người khác đến trong nhóm người theo đạo Phật. Cô chuyển những lời chúc mừng tận đáy lòng đến Đại đức Piyadassi nhân dịp người được Maha Sangha Sabba ở Tích -Lan công nhận rất xứng đáng, cùng một năm đó, người được danh hiệu là Sangha Nayaka Thera, được phong tặng danh hiệu giáo sĩ "Visvakirti Sri Sasanasobhana, Ánh Hào Quang Giáo Pháp Rạng Ngời Khắp Năm Châu".

Trong một buổi nói đạo đặc biệt của Đại đức Piyadassi, người nói giáo lý đạo Phật không có ranh giới giữa chủng tộc, đẳng cấp, giống nòi và giới tính hay bất cứ sự phân chia nào khác. "Đạo Phật là ngôn ngữ của trái tim, đó là ngôn ngữ của Chân Lý. Toàn thế giới là một đại gia đình. Đó là nghĩa phổ biến của Pháp. Khi Đức Phật thuyết Pháp cho thế gian, những gì ngài mong đáp lại là Pháp phải được thực hành. Người nói rằng "Đạo Phật không phải là một tôn giáo của một tôc người giới hạn trong bất cứ một nhóm có văn hoá đặc biệt nào."

Đại đức Piyadassi hồi tưởng lại thông điệp Vesak của Jawaharlal Nehru của Ấn Độ có lần nói: "Chúng ta sống trong thời đại xung đột và chiến tranh, hận thù và bạo lực, trên khắp thế giới. Không bao giờ trước đây có nhu cầu to lớn hơn cho tất cả chúng ta nhớ lại thông điệp bất hủ mà Đức Phật, người con trai vĩ đại và cao quí nhất của Ấn Độ đã cho thế gian. Thông điệp đó cách đậy 2500 năm vẫn còn là thông điệp sống đến ngày nay, tàng trữ trong trái tim chúng ta và chúng ta lấy nguồn cảm hứng từ đó để đương đầu với những rắc rối và khó khăn đang đe doạ phủ vây lấy chúng ta."

Thông điệp năm 1964 đó, khi Đại đức Piyadassi xem xét vẫn còn có giá trị.Và Thông Điệp Pháp mà Đại đức Piyadassi lúc đó mang đi đến những nơi xa trên thế giới vẫn tiếp tục cho trái chín ngọt ngào.

-8-

VAI TRÒ CỦA GIÁO HỘI

Khi Bác sĩ Grant, chuyên gia Harley Street, hỏi Đại đức Piyadassi về cuộc bạo động của một tộc người trong nước Tích Lan, đó là một câu hỏi có thể được trả lời trong một câu hay hai, ví không hiểu Đạo Phật ở Tích –Lan có thể được viết mà không cần tham khảo ít nhiều đến đời sống chính trị của quốc gia nầy. Người Tích Lan, đặc biệt đại đa số người Sinhala, là dân tộc nhạy cảm sâu sắc.Cường độ của họ nằm trên đam mê. Chính trị và những hoạt động của những người lãnh đạo chính trị ảnh hưởng hằng ngày đến đời sống nhân dân quá nhiều đến nỗi tự nhiên họ bị thu hút vào diễn biến chính trị. Người Tích –Lan đã dành được tiếng tăm trên thế giới nhờ ý thức đến chính trị nhiều hơn hầu hết các dân tộc khác trên thế giới. Điều nầy, cùng với tỷ lệ trí thức rất cao – cao nhất Đông Nam Á- giải thích tỷ lệ phần trăm số bầu phiếu cao đáng kể ở các cuộc bầu phiếu.

Trong bối cảnh nầy, thật không ngạc nhiên rằng Giáo Hội cũng bị thâu hút vào diễn biến chính trị. Tu sĩ Phật Giáo đóng vai trò quan trọng trong những cuộc bầu phiếu năm 1956, và có lẽ mức độ ít hơn, trong những cuộc bầu phiếu sau đó. Tất cả các đảng chính trị cố gắng giành cho được sự hỗ trợ của tu sĩ.

Năm sau, sau những cuộc bạo động của một tộc người năm 1958, Thủ Tướng Bandaranaike bị ám sát. Vào ngày 26 tháng 9 năm 1959, ông bị bắn tại bãi tập bắn gần nơi cư ngụ của ông Cung Điện Colombo Rosemead. Ngay sau khi một viên đạn bắn vào người ông, ông lẩm bẩm, "Một tên ngốc vận y nào đó bắn tôi." Câu nầy có một nghĩa khác quan trọng hơn. Không thể trở thành một vị sư chỉ vì người đó vận chiếc y.

Tuy nhiên vụ ám sát Bandaranaike không gây hỗn loạn trong nước.Toàn Quyền, Ông Oliver Goonetilleke, gọi ông Bộ Trưởng Giáo Dục, Tiến sĩ.W.Dahanayake thành lập chính phủ lâm thời. Vào tháng 3 năm 1960 Đảng Đoàn Kết Dân Tộc (UNP) do ông Dudley Senanayake thành lập chính phủ trong thời gian ngắn, nhưng bị đành bại trong cuộc bầu phiếu liên quan đến bài diễn văn từ chức.

Tiến trình dân chủ hoá đang hoạt động. Nhân dân đang bầu phiếu và dựng lên chính phủ qua các cuộc bầu phiếu tự do của họ. Các cuộc bầu phiếu là sự chứng thực, nếu thực sự cần chứng cớ sẽ có cuộc bỏ phiếu kín, không phải quân sự, cuối cùng sẽ thắng.

Cũng có sự thay đổi chính trị và xã hội lớn trong năm 1970 cũng như năm1956. Đảng Tự Do Tích –Lan (SLFP) đã hơn một lần đánh bại Đảng Đoàn Kết Dân Tộc (UNP), đã lãnh đạo đất nước suốt kỷ nguyên năm1956-1970. Nhưng khác với cuộc bầu phiếu năm 1956 lúc đó nhân dân vui mừng tự phát vì đó là "chiến thắng của nhân dân". Những người ủng hộ Đảng Tự Do Tích Lan chiến thắng tiếp tục giận dữ điên cuồng đi tấn công đối thủ, nổi lửa đốt nhà và quấy rối họ bằng nhiều cách. Cưỡng đoạt, cướp phá cùng với các lễ hội om sòm ầm ỉ.

Lake House, trụ sở của Liên Hiệp Báo Chí của Ceylon Ltd., đã tham gia tích cực ủng hộ Đảng Đoàn Kết Dân Tộc bị bọn du thủ du thực tấn công. Mấy khu trong dinh thự bị đốt phá và những dữ liệu có giá trị bị huỷ. Những quan điểm của biên tập viên từng trải đã từng cố gắng thay đổi nhiều hầu làm lắng dịu sự hiềm thù trong chính phủ đều tỏ ra vô vọng, nhưng cuối cùng chính phủ của Đảng Tự Do Tích –Lan (SLFP) tiếp quản Liên Hiệp Báo Chí của Ceylon Ltd. (ANCL). Điều đó đáng dấu sự chấm dứt việc in ấn tự do ở Tích –Lan.

Mười ngàn sinh viên nam nữ ở trong nước là hậu thuẩn cho cuộc khởi nghĩa nổi dậy vào tháng 4 năm 1971. Sinh viên trường đại học chĩa mũi nhọn, đại đa số những người nổi loạn là những người ủng hộ Đảng Tự Do Tích –Lan (SLFP) mà chỉ một năm trước đây đã từng quét sạch chính quyền bằng chính những lực lượng mà bây giờ cố tiêu diệt nó.

Thanh niên đã trở nên không còn kham nhẫn với tiến trình chính trị hoạt động chậm chạp. Chúng không còn sẵn sàng chờ đợi những giải pháp cho vấn đề của chúng. Nạn thất nghiệp, kinh tế không tương ứng, không công bằng và bất công trong xã hội, tham nhũng trong các cấp cao – đây là trong số những vấn đề quấy rầy thanh niên, và quần chúng ủng hộ và cảm thông cho những nguyện vọng của thanh niên trong nước ở mức đáng kể.

Nhưng sự ủng hộ đó nhanh chóng tiêu mất, khi thanh niên hiểu rõ luật rồi nổi lên công khai chống lại những sự thiết lập và những lực lượng của luật và trật tự.

Tuy nhiên dù gì đi nữa, chúng không có sức thuyết phục chính trị vì dân chúng luôn lắng nghe lời Giáo Hội. Đây là một bằng chứng cho thấy sự tôn kính Giáo Hội ở Tích –Lan. Và lòng tôn kính nầy đã từng được nhiều tu sĩ kế tục, quá nhiều không thể kể xiết. Những tu sĩ vị tha nầy đã từ bỏ đời sống tại gia để gánh vác nhiệm vụ lưu truyền thông điệp của Đức Phật còn sống mãi với thời gian – thông điệp hoà bình, khoan dung và vô hại / bất bạo động – thông điệp đó đôi khi bị báng bổ bởi một số ít tăng sĩ và cư sĩ Phật tử.

Như bụi của năm 1970 thủ tục tranh cử vào quốc hội ổn định dần, và người dân từ từ trở lại sinh hoạt hằng ngày như thường lệ, chính phủ mới bắt đầu thi hành những lời hứa trong Bản Tuyên Ngôn Bầu Cử. Điếu rất nổi tiếng là quyền ưu tiên trước tiên của mỗi chính phủ Tích Lan mới là trả thù những đối thủ chính trị của họ. Tôi tin rằng không có đảng phái chính trị nào ở Tích Lan có thể tuyên bố ngoại lệ quy luật nầy. Tuy nhiên khi những hệ tư tưởng chính trị và những sự khác biệt đe doạ xé đất nước Tích Lan ra thành nhiều phần, luôn luôn còn lại một lực lượng nối kết mong mỏi vào Giáo Pháp của tình thương và long trắc ẩn. Một cuộc viếng thăm chùa Vajirarama ở Bambalapitiya, Colombo, hay Đại Viện Kelani Raja ở ngoại ô vào ngày rằm tiết lộ tình huynh đệ vượt lên trên những sự khác biệt chính trị và những niềm tin khác. Khi những người nam nữ mặc đồ trắng quì gối đảnh lễ Bậc Đại Sư, họ thừa nhận giáo lý của ngài về bốn biển đều là anh em (Tứ Hải Giai Huynh Đệ).

Chính giáo lý nầy của Đức Phật mà Giáo Hội của Ngài – Maha Sangha- đang nổ lực truyền bá, hầu nhân loại có thể tiếp tục sống trong hoà bình và hoà hợp với chính mình và với nhân quần.

Khi sắp hết năm 1970, đất nước không thấy những đám mây đen che phủ. Ít ai ngờ rằng hậu quả của những cuộc bầu cử năm 1970, trong khoảng một năm ngắn ngủi, đã trở thành cơn ác mộng cho cả hai bên, người thắng và kẻ bại. Trong dấu vết của những gian khổ đó, Tích Lan còn phải đương đầu với cuộc tấn công chính yếu đầu tiên vào ngay thời điểm đó. Đất nước còn phải đương đầu với những thử thách khốc liệt đối với những thể chế chính trị và tôn giáo.

Vào năm 1971 chưa có truyền hình trong đất nước vẫn còn gọi là Ceylon. Trong đài truyền thanh cho cả nước, Thủ Tướng Chính Phủ Sirima Bandaranaike kêu gọi nhân dân. Giải thích những lý do để tuyên bố một Nhà Nước Khẩn Cấp, bà nói: "Là người mẹ, tôi muốn hỏi các bậc cha mẹ liệu nhằm hướng đến tương lai như thế nầy mà họ phải nuôi con cái với lòng thương yêu, chăm sóc và hy sinh như thế. Tôi kêu gọi các bậc cha mẹ hành động cẩn trọng và trông xa, quan tâm đến và cố vấn những sinh hoạt của các con hầu chúng không bị lầm đường lạc lối bởi những người có mưu đồ đưa vào con đường sẽ dẫn đến tai hoạ cho cả hai, cha mẹ chúng và chính chúng."

Bà Bandaranaike cũng nói rằng sẽ xuất hiện những cuộc bạo loạn của thanh niên đang cố gắng sản xuất ra cái gọi là "xã hội chủ nghĩa" bằng bạo lực và đổ máu. Thủ Tướng chính phủ nói: "Đất nước nầy đã từng là kho tàng Phật Pháp trong hơn 2000 năm, và nền văn hoá và cách sống của nó đã được hình thành nhờ học thuyết của lòng nhân từ và nhân loại được Đức Phật thuyết giảng.

Ngay cả Tiến sĩ N.M. Perera, người lãnh đạo đảng cách mạng Lanka Sama Samaja, là Bộ Trưởng Tài Chính của bà Bandaranaike phản đối cuộc bạo loạn. Ông nói: "Mấy ngàn thanh niên nam nữ không thể bắt đất nước nầy phải nhượng bộ. Những ai muốn cuộc cách mạng trong hai- mươi- bốn- giờ, chỉ thành công trong việc đẩy lùi những thay đổi cách mạng, cần có thời giờ thích đáng. Vội thì mất, mất cả thời gian lẫn tiền bạc, là câu châm ngôn xưa nay."

Đắm chìm trong tuyệt vọng bởi cuộc tàn sát xảy ra trong đất nước, người dân càng tìm khuây khoả trong Giáo Pháp của Đức Phật. Họ lại đến chùa, có lẽ là nơi nương nhờ an toàn nhất trong những ngày đen tối của cuộc bạo loạn 1971. Dân chúng đến nương nhờ vào Maha Sangha do Đức Phật thành lập để đem thông điệp của ngài về hoà bình, vô hại và tình huynh đệ.

Nhà nườc tổ chức lễ tụng kinh Hộ Trì An Lành suốt đêm trong dinh Senate. Thậm chí Colvin R.de. Silva- Bộ Trưởng Công nghiệp Đồn Điền, một người Mác- xít đã thừa nhận với ông "Tôn giáo là thuốc phiện của nhân dân", rất sốt sắng trong việc tham dự lễ tụng kinh suốt đêm cầu khẩn chư thiên tha thứ cho đất nước nầy khỏi thảm hoạ như đã xảy ra.

Trên giường trước khi Niết bàn, Đức Phật đã nói trước rằng Lanka sẽ là nơi tàng trữ giáo pháp uyên nguyên trong năm ngàn năm tròn. Nhằm thực hành có hiệu quả lời tiên đoán đó, hai đảng là cần thiết: Maha Sangha giữ Giáo lý uyên nguyên và cư sĩ hành theo Giáo lý đó.

Một Biên Niên Sử nói rằng "trong nhiều thế kỷ, Chùa không những là trung tâm từ đó phát ra tâm tận tuỵ với đạo, mà còn là lực lượng tiếp sinh lực cho nhân dân và tổ chức họ lại với nhau." Điều đó đã được tường thuật lại cho thế hệ sau rằng "Maha Sangha có ảnh hưởng lâu đời không những trong bầu cử, lễ đăng quang, và hạnh kiểm của các vị vua, mà còn, bất cứ khi nào có điều kiện phát sinh, chỉ đạo và tích cực tham gia trong công cuộc giải phóng dân tộc và nhân dân của đất nước."

Nhưng về phương diện lịch sử, Maha Sangha đã đóng vai trò chính trong việc lãnh đạo đất nước. Cuốn sách The Revolt in the Temple (Cuộc Nổi Loạn Trong Chùa) nhằm nhấn mạnh đặc biệt vai trò của Sangha trong quá khứ: "Những triều đại của đất nước nầy, do Sangha lãnh đạo, đã tổ chức đất nước thực hiện vận mạng đã định. Đạo Phật đã ảnh hưởng rất vĩ đại trong tiến trình lịch sử của Tích Lan, nhiều vị vua được Sangha chỉ đạo trong những sinh hoạt của họ, khuyến khích họ không những xây dựng bảo tháp và các tự viện quôc gia để làm huy hoàng Bậc Đạo Sư mà còn kiến tạo những công trình vĩ đại dẫn thuỷ nhập điền khắp đất nước đem lại lợi ích vô cùng cho ngành nông nghiệp nhờ đó đem lại hạnh phúcvà thịnh vượng cho nhân dân."

Thật ra, những thế kỷ trước khi những quốc gia Phương Tây giàu có giới thiệu cải cách chủ nghĩa như chương trình chăm sóc người già và lương hưu cho họ, Asoka, đã thành lập một nhà nước nhân bản để làm việc cho lợi ích và hạnh phúc của thần dân ông. Ông đã phái những sứ thần ra ngoài nước- Ấn Độ mang thông điệp của Đức Phật về lòng từ và khoan dung. Một trong số đó là hoàng tử con ông, Mahinda Thera, đã đem Đạo Phật đến Tích Lan vào 247 năm trước Tây Lịch.

Triều đại của Asoka là thời kỳ Hoàng Kim của Ấn Độ. Biên niên sử ghi chép rằng "đế quốc rộng lớn của ông trở thành vùng đất hoà bình và hạnh phúc.Đây là nhà lãnh đạo đã cai trị theo Pháp của Đức Phật," Nhờ lòng nhân từ và tình cảm của ông đối với nhân loại, ông được biết là "Dharmasoka", Pháp vương Asoka, Một cách trùng hợp trước khi trở thành đại đế, ông có tên là Piyadassi, người hài lòng.

Chính những truyền thống của Đại Đế Asoka do A- la- hán Mahinda minh họa, đã đem Đạo Phật đến Tích Lan, mà Sangha tự làm gương để giữ vai trò của nó trong nhân dân của đất nước nầy góp phần vào hạnh phúc tinh thần, xã hội và kinh tế của họ.

Trong lời nói đầu cho cuốn The Revolt in the Temple D.C Vijayavardhna nói: "Chúng tôi mạo muội trình bày xu hướng tổng hợp của chúng tôi như là một hệ thống trình bày hoàn toàn chính xác, đầy đủ và hoàn thiện, nhưng chúng tôi hy vọng rằng sự lầm lỗi trong chứng cứ của chúng tôi sẽ động viên người khác tiếp tục quá trình "khai mở đoá sen pháp’, hầu Pháp có thể lại trở thành một lực lượng năng động trong thế giới của khoa học hiện đại và tiến bộ kỹ thuật."

Đại đức Piyadassi đã thường tự so sánh sự liên quan của Đạo Phật khoa học và hình thức dân chủ của nhà nước. Dân chủ trong mối liên quan với Đạo Phật là được thảo luận kỹ trong lần xuất bản của người mới đây, The Spectrum of Buddhism. Cuốn sách, phát hành năm 1991- hơn ba thập niên sau cuộc ám sát của Bandaranaike- nói rằng "nếu dân chủ được hiểu trong nghĩa rộng nhất và thoáng nhất của nó, cần phải gồm trong phạm vi ngữ nghĩa của nó, ý tưởng tự do của tâm." Đại đức Piyadassi luận rằng "lý tưởng dân chủ và tự do của tâm được đan xen trong chính cấu trúc Phật giáo."

Phân tích dân chủ, tác giả nói rằng " dân chủ thực sự cho phép tự do ngôn luận, nhà nước do nhân dân, đại diện nhà nước; một đất nước có chính phủ do dân bầu lên. Dân chủ trong toà án trong chính phủ như thế cung cấp tư pháp công băng cho tất cả mọi người: thẳng thắn, bình đẳng, bình đẳng chính trị."

Đại đức Piyadassi kể Đạo Phật như là một tôn giáo duy nhất tập trung vào tự do của tâm, "đối với Đạo Phật là tôn goáo tâm lý học bậc nhất trong mọi tôn giáo" Tâm lý học hiện rõ trong Đạo Phật, và rằng Đức Phật đã cho tâm có tầm quan trọng vĩ đại nhất trên con đường giải thoát của ngài. "Tự do của tâm là toàn bộ giáo lý của Đức Phật."

Trong lời nói đầu của Đại đức Pannasiha Mahanayaka Thera ở Madihe của cuốn Peace through Tolerance a Comprehension- Existence xuất bản năm 1985, Đại đức Piyadassi quan sát: " Là vị thầy thực tiễn có lòng nhân từ bao la và hiểu biết sâ sắc, Đức Phật quan tâm đến tình trạng hạnh phúc về xã hội và kinh tế của đại đa số nhân dân, và tha thiết khuyên để làm khuây khoả nỗi khổ của người dân, và thấy rằng họ sống không có quá nhiều bất hạnh. Thật rõ rằng, không có mức độ an toàn kinh tế và vật chất nào đó, sẽ không đạt được tiến bộ đạo đức và tâm linh nào. Theo giáo pháp của Đức Phật, an toàn kinh tế nên đi song đôi với những giá trị tâm linh, và con người không nên xa rời con đường bổn phận, chân thật và đạo đức, nhưng cố gắng giữ quân bình giữa những giá trị vật chất và tâm linh."

Đây là những gì mà những kẻ chủ xướng thanh niên nổi loạn năm 1971 mất tầm nhìn - sự quân bình giữa những giá trị vật chất và tâm linh."

Trong tình huống nầy vai trò của tu sĩ trong đời sống của nhân dân, cũng thật thích đáng để nghe những gì Đại đức Sri Sumangala Nayaka Thera ở Pahamane cư ngụ tại tự viện Malwatta, Kandy nói. Trong lời nói đầu của cuốn The Revolt in the Temple nói: "Chính Giáo Hội đã thấy điều đó mà trong Hiệp Ứơc đó nói Pháp Đảo nầy (Dhammadipa) được nhượng lại cho Đỉnh Cao Công Giáo (Christian Crown), thể hiện những điều khoản đó bằng những thể chế chính trị và tôn giáo bản địa phải được gìn giữ cẩn thận và chỉ cốt để bảo vệ. Và cũng lại chính một thành viên của Giáo Hội, Wariyapola Nayaka Thera, người long trọng xác nhận khi nổ lực được thực hiện để đổi hướng lá cờ Anh quốc trước khi kí‎ Hiệp Định."

Đại đức Sri Sumangala tiếp tục nói " Đây là cái nhìn tổng quát nhanh của lịch sử chứng tỏ rằng ngày nay Sangha tuyên bố điều gì đều có liên quan đến xã hội, chính trị và tôn giáo, để chỉ đạo nhân dân, không phải đòi hỏi mới mà là khẳng định lại cái quyền sử dụng rộng khắp và cũng được rông rãi công nhận, cho đến khi người Anh chiếm cứ đất nước nầy.

"Chúng ta đang trải qua kỷ nguyên có nhiều thay đổi như thế, chưa từng thấy trong lịch sử trước đây. Để chứng ngộ những mục đích cao, không nghĩ đến lợi ích bản thân, làm tốt - những cơ hội nầy được tặng cho thế hệ hiện nay. Điều đó ở trong chính năng lực của các con và của chúng tôi, báo hiệu sự ra đời của một dân tộc mới và nhận ra cái nhìn mới thật sự có ý nghĩa của cuộc đời."

CUỘC VIẾNG THĂM CỦA GIÁO HOÀNG

Giáo Hoàng John Paul II đến Tích Lan vào ngày 20 tháng 1 năm 1995, lưu lại đây hai mươi sáu giờ và sau đó đi La mã. Đại đức Piyadassi nói: "Chính phủ Tích –Lan chi một số tiền lớn cho cuộc viếng thăm nầy. Hằng ngàn quân đội và cảnh sát tham gia bảo vệ an toàn và an ninh cho Giáo Hoàng. Tuy nhiên Phật Tử Tích- Lan chiếm 70% dân số chẳng biểu lộ sự tiếc rẻ gì về khoản chi phí của ngân sách quốc gia. Họ thật quá dễdãi.

Đại đức Piyadassi quan sát thêm: "Tôn Giáo là hệ thống của đức tin đem lại hoà bình, hài hoà và an ủi tâm nhân loại. Dân chúng xem tôn giáo như một điểu gì linh thiêng. Nhưng khi một vị lãnh tụ tôn giáo phải được bảo vệ nhờ lực lượng an ninh dày đặc, và vị lãnh tụ tôn giáo không thể đi đi lại lại mà không có sự cản trở hay vật chướng ngại, thế mục đích tôn giáo là gì?

Do vậy tôn giáo đã trở thành mối đe doạ cho nhân loại.

Đối với tôi hoà bình và tôn giáo là hai từ đồng nghĩa. Chúng là hai mặt của một vấn đề. Hoà bình là quyền thừa kế, và chúng ta phải nhận ra nền hoà bình nầy, hoà bình dựa trên chân lý, trên tình yêu, trên công bằng, và trên tự do. Sự thay đổi triệt để phải xuất phát từ con tim của những người ở cương vị lãnh đạo công việc, của những người có quyền lực đứng đầu các quốc gia."

Các giám mục do Tổng Giám Mục của Tích Lan dẫn đầu đã sắp đặt cho Giáo Hoàng gặp những vị chức sắc tôn giáo của ba tôn giáo trên thế giới -Đạo Phật, Ấn Độ Giáo và Hồi Giáo. Tuy nhiên những vị đạo hạnh cao thâm trong Phật giáo, chư vị Maha Nayaka Thera không tham dự cuộc họp mặt. Giáo Hoàng đã viết cuốn sách Crossing the Threshold of Hope, do Jonathan Cape của London xuất bản.

Theo Đại đức Piyadassi, Giáo Hoàng đã trình bày sai và xuyên tạc những sự kiện về Giáo Lý của Đức Phật, một cách có chủ tâm hay không trong cuốn sách nầy. Ông diễn giải, định nghĩa và giải thích vài điểm trong Giáo lý quá sai lạc đến nỗi thậm chí không thể tranh luận được. Tuy nhiên không có phản ứng thực nào hơn một nỗi buồn sâu lắng được diễn cảm không chỉ đối với Phật Tử Tích Lan mà còn Phật Tử ở Anh quốc, Châu Âu và Mỹ. Cơ hội nầy làm cho cuộc đối thoại đầy ý nghĩa của những người có tín ngưỡng khác nhau bị phá huỷ bởi những khẳng định lăng nhục ác liệt làm tổn thương Phật tử.

Lấy làm buồn, nhưng tha thứ, chư vị thạc đức cao trọng trong Phật giáo mong chờ Giáo Hoàng cố gắng sửa đổi tình huống, bắt đầu với lời xin lỗi. Tổng giám mục và giám mục Tích Lan bày tỏ lòng hối tiếc, nhưng Giáo hoàng thì không xin lỗi. Thay vào đó, Giáo hoàng nói rằng Đạo Phật là tôn giáo cao quí và rằng ông đã lưu tâm và tôn kính Đạo Phật. Bởi vì những lời nầy không đúng với những câu phát biểu sai lạc, những vị thạc đức trong Phật Giáo không hài lòng. Vì không xin lỗi cho khuyết điểm của Giáo hoàng, những vị thạc đức cao trọng không tham dự cuộc họp.

Đài BBC ở Luân đôn liên lạc với Đại đức Piyadassi hỏi người tại sao những vị chức sắc trong Phật Giáo tẩy chay cuộc họp, và Đài Truyền Thanh Ba - lê hỏi người tại sao những vị thạc đức trong Phật Giáo lại nổi giận. Đại đức Piyadassi phải giải thích rằng đó không phải là chuyện tẩy chay hay giận dữ mà là vấn đề khác biệt và bất đồng ý kiến. Người khẳng định vời hai mạng lưới truyền thanh quốc tế rằng Phật tử chúng tôi khoan dung, lặng lẽ và có thiện chí đã thể hiện suốt trong thời gian Giáo Hoàng lưu trú ở Tích Lan.

-9-

LÀNG QUÊ

Giữa sự sụp đổ và tuyệt vọng cuộc bạo loạn của thanh niên năm 1971 đã nhảy vào đất nước nầy, tôi nghĩ về Dowa- ngôi làng ít được biết đến của tôi.Cách Bandarawela bốn dặm, trên đường đến Badulla, dân cư ở đây phần lớn là nông dân cấy cày để sinh sống. Đại Tự Viện Dowa Raja được xây từ thời vua Valagambahu, là khoảng ném xa của một hòn đá từ ngôi nhà do ông bà tổ tiên tôi để lại, "Boraluwala", tôi đã sống thời thơ ấu ở đây- cách đây một thời gian dài.

Tuần nào cũng vậy, như tất cả các trẻ con khác trong làng, tôi đem một rổ hoa lài và dâng đến điện thờ Phật. Có một tượng Phật nằm to lớn dưới tảng đá chắc nặng. Là trẻ con, chúng tôi kinh sợ trong những khu vực thiêng liêng nầy. Chúng tôi thường dâng hoa thắp hương và xông long não và sau đó quì xuống đọc ngũ giới.

Trước khi dâng hoa chúng tôi thường rửa sạch bằng nước lạnh từ dòng suối nhỏ chảy qua bên dưới chùa. Sau khi dâng hoa, chúng tôi thường lưu lại nơi cư ngụ của quí sư.

Vị sư thạc đức -Nayaka Hamuduwo- là người bà con gần với gia đình tôi. Chúng tôi đảnh lễ ngài và ngài xoa đầu chúng tôi và ban phước suwapath wewa. Rồi sau đó chúng tôi ngồi xuống chiếc chiếu trải trên sàn nhà trong lúc ngài ngồi trên ghế có tay dựa và nệm ngồi có nhiều màu sắc.

Giữa hai câu rời rạc trong lúc nhổ nước trầu vào ống nhổ bằng nhôm bên cạnh, ngài ân cần hỏi mỗi một chúng tôi. Chúng tôi học hành thế nào? Có chăm học không? Có hoang nghịch không?

Sau đó ngài kể chuyện tiền thân đức Phật, thêm thắt đôi chút theo cách riêng của ngài không thể bắt chước được. Rồi chúng tôi ngây thơ nhìn nhau, không dám hỏi sự thật của câu chuyện. Từ mỗi câu chuyện, ngài Nayaka rút ra một bài học đạo đức rồi liên hệ chúng với đời sống của chúng tôi.

Cha mẹ chúng tôi không có thời gian thường đi chùa như chúng tôi. Nhưng ngay cả người lớn cũng đến chùa ít nhất là mỗi tháng một lần để đảnh lễ quí sư, cúng dường và nói chuyện với sư trụ trì chùa. Không gì có thể làm được trong làng mà chùa không biết tí gì về điều đó. Ngày xưa, chùa là trung tâm học tập và là nơi để dân làng hội họp gặp gỡ , trao đổi tin tức và bàn bạc những vấn đề chung.

Nếu ai muốn xây một cái nhà, chính nhà chùa sẽ định giờ tốt để đặt viên đá đầu tiên. Ký giấy mua bán hay chuyển giao văn bản được làm vào giờ tốt cũng do nhà chùa quyết định. Khi đứa bé được cho bài học đầu tiên hay bửa ăn đầu tiên, giờ chính xác do nhà chùa chọn. Chính vị Sư Cả là người sẽ dạy đứa bé bài học đầu tiên. Thậm chí ai muốm mua nhà cửa, đất đai hay đầu tư làm ăn, người đó sẽ hỏi ý kiến Sư Cả liệu việc đó có thể thực hành được hay không. Một đám cưới không thể xảy ra trong làng nếu không có chùa ban phúc lành.

Cha tôi luôn bận việc và không có thời gian rỗi đến viếng chùa. Nếulâu ngày ông không đến, Sư Cả sẽ đến nhà tôi hỏi xem tại sao lâu ngày không thấy.

Những lần Sư Cả đến viếng nhà tôi đều đáng ghi nhớ. Lũ nhóc chúng tôi la hét giành quyền dâng nước cho Sư Cả - trà xanh, cà phê hay nước ngọt- thường nước cam vắt, sô đa hoặc nước chanh. Tôi nhớ nhất là hồi hộp làm sao tôi thường cầm padikkama đứng gần sư cả trong lúc sư súc miệng cho sạch bả trầu trước khi dùng nước (gilampasa).

Sau đó tôi dâng Sư Cả một khay trầu- rồi chăm chú nhìn sư ngắt cái đọt lá trầu trước khi cuốn gọn lại và đặt vào trong góc miệng. Rồi Sư lấy một tí hunu-chunam và khéo léo chà răng. Đó là cách làm cho nước trầu có màu đỏ. Chúng tôi ngồi trên chiếc chiếu trước mặt Sư Cả trong lúc Sư tụng vài bài kệ an lành trước khi đi, vào lúc đó chúng tôi quì xuống đảnh lễ Sư một lần nữa.

Vào những ngày xa xưa, mùa gặt thật thú vị. Thức suốt đêm ở sân đập lúa, ăn cơm gạo mới với kollu từ ruộng của chúng tôi, làm chúng tôi vui mừng khôn xiết. Nhưng điều cho chúng tôi niềm vui lớn nhất là dâng cúng cơm của mùa gặt đầu tiên cho chùa. Chúng tôi đội thực phẩm trên đầu và đi diễu thành hàng dài – perahera - để dâng cúng. Đoàn diễu hành do những người đánh trống mặc y phục sặc sỡ dẫn đầu. Chúng tôi sớt bát đến quí sư và hoan hỷ nhìn qúi vị dùng cơm mà chúng tôi đã tự thu hoạch bằng chính đôi tay nầy.

Vào những ngày đó, Đại đức Narada thỉnh thoảng viếng thăm chúng tôi. Những chuyến đi từ chùa Vajirarama – nơi người cư ngụ đến tỉnh Uva rất khó và hiếm; cha mẹ chúng tôi không bao giờ để lỡ mất cơ hội cúng dường phương tiện vận chuyển cho những chuyến viếng thăm đó. Đại đức Narada là một trong số ít những vị sư nói tiếng Anh. Mọi người tha thiết mong ngóng ngài viếng thăm, đặt biệt những người thuộc tầng lớp trung lưu con cái họ học trường tiếng Anh và nói tiếng Anh trong gia đình họ.

Đại đức Narada nói rất đơn giản dù bằng tiếng Sinhala hay tiếng Anh. Ngài nói giọng thu hút người nghe. Là trẻ con, chúng tôi chăm chú mê mãi lắng nghe bởi vì chúng tôi hiểu những từ đơn giản của ngài. Ngài là một người truyền đạt tuyệt vời khiến người nghe lại gần người.

Tôi có thể nhắm mắt và lời của ngài vang trong tai tôi, giọng du dương, quá êm tai. Ngài nói triết lý một cách rõ ràng và đơn giản đến nỗi ngay cả bọn trẻ chúng tôi cũng có thể hiểu. Ngài nhấn mạnh nhất về những bổn phận làm con. Trong làng, chúng tôi luôn luôn đảnh lễ cha mẹ trước khi đi học và trước khi đi ngủ.

Đại đức Narada dạy chúng tôi hai bài thơ bằng tiếng Sinhala, có nghĩa như sau:

"Mẹ ơi, không thể kể xiết nỗi khổ,

Mẹ đã chịu đựng cho con từ lúc con chào đời.

Chấp hai tay lên đầu, con lạy mẹ

Mong mẹ tha thứ mọi lỗi lầm cho con.

Khi con la khóc đầy vơi,

Từ bi mẹ dỗ con yên giấc nồng.

Các vật uế trược thân con, mẹ sờ.

Với tất cả điều nầy, Mẹ đáng kính thay,

Mong quả vị Phật đà, mẹ chứng."

Chúng tôi được dạy đọc thuộc lòng những bài thơ nầy và đảnh lễ cha mẹ chúng tôi. Con cái chịu ơn sâu dày của cha mẹ chúng, Đại đức Narada thường nhấn mạnh nhằm đưa chúng vào đời và cho tất cả những điều tốt chúng đã làm trong mọi cách có thể.

Đạo Phật, như quí sư chẳng hạn Đại đức Piyadassi và nhiều vị khác, đã nhấn mạnh, thật sự là tôn giáo xã hội. Đạo Phật được giải thích thích đáng, vẫn có thể hướng dẫn con người cảm thấy có nhu cầu tạo ra một cấu trúc xã hội hòa hợp với giáo lý của Đức Phật. Trong cách nầy, bằng cách bãi bỏ sự bóc lột giữa người với người, chúng ta có thể đem lại những điều kiện tốt hơn về mặt kinh tế.

Đạo Phật đòi hỏi đạt được hạnh phúc và phát triển trí lực mới, tách mình ra khỏi những sở hữu, điều khiển những đam mê, quên chính mình trong điều gì vĩ đại hơn chính bản thân mình và hướng tâm đến những tầm cao đạo đức và tri thức. Là gương mẫu của một xã hội lý tưởng, Đức Phật thành lập Thánh Gíao Hội, gồm một số ít người ở trong nước, tự nguyện sống đời vị tha, không bám víu vào vật chất hay địa vị xã hội. Đức Phật kêu gọi các tỳ khưu chia xẻ sở hữu của họ, dù ít mấy cũng được. Ngài không yêu cầu quyền lực tuyệt đối; đối với đời tu sĩ phải tồn tại trong nước. Vấn đề là áp dụng cách sống xã hội chủ nghĩa trong cộng đồng rộng lớn hơn mà Đức Phật để lại cho chúng đệ tử ngài. Vào những thời kỳ đất nước bị khủng hoảng, Giáo Hộiđã từng tiếp tục giữ vững những truyền thống tôn giáo và lịch sử của Tích Lan, vì những điều đó đã nói với chúng tôi rằng chính Phật Pháp sẽ cứu lấy đất nước nầy.

Do đó, vào những thời kỳ khủng hoảng, Maha Sangha đang theo những truyền thống đã đặt ra bởi những người Phật Tử xuất sắc như thế chẳng hạn Anagarika Dharmapala, Valisinha Harischandra, Piyadassi Sirisena và nhiều người khác.

Thậm chí suốt trong những ngày hỗn loạn đó, cùng có mặt với chúng tôi những vị sư như Đại đức Pannasiha ở Madihe, Đại đức Piyadassi và một ít vị sư khác đã bạo dạn nói vào những lúc mà hầu hết mọi người thích im lặng hơn.

Đại đức Pannasiha, trong bài nói chuyện trong suốt cuộc nổi dậy năm 1971, nói những lời thông thái làm dịu sự căng thẳng trong thời buổi hỗn loạn mà đất nước đã trải qua, xoa dịu những vết thương nhức nhối do thanh niên bị xúi làm bậy gây ra. Sau đó trên đài phát thanh và đài truyền hình, ngài nói thẳng í‎ kiến chống lại việc bạo động và nhấn mạnh nhu cầu hay sự hoà hợp cộng đồng.

Về mặt lịch sử, đời sống cộng đồng bắt nguồn trong làng quê. Tầng lớp nông dân của Tích Lan là xương sống của đất nước và trẻ con làng quê là những công dân tương lai của đất nước. Tusĩ và chùa sẽ hơn một lần cần đóng vai trò quan trọng trong việc uốn nắn tư tưởng của những công dân Tích Lan tương lai.

Có lẽ điều có ý nghĩa là vài tháng trước khi tôi viết cuốn sách nầy, trong lúc tôi ở Toronto, Đại đức Piyadassi đã viếng thăm ngôi nhà do tổ tiên tôi để lại ở Dowa nơi tôi sinh ra và lớn lên. Chuyến viếng thăm của người giữa những bổn phận khác nhau và du lịch thế giới, đã nhen lại trong tâm của các cụ ở quê nhà, những kỷ niệm dễ thương của một thời đại đã qua.

-10-

VỊ SƯ TRUYỀN GIÁO

Vào tháng 5 năm 1975 Đại đức Piyadassi rời Tích Lan để thực hiện chuyến đi truyền giáo mười ba nước. Theo lời mời của một nhóm người Gia-nã-đại sống ở British Colombia quan tâm trong việc nghiên cứu thiền Phật Giáo và tiếng Pali, người dự định chuyến đi nầy chủ yếu ở Gia-nã-đại. Người trưởng đoàn là một cô người Áo- Gia-nã-đại sáu mươi lăm tuổi, Anagarika Dhammadinna, một vị thiền sư đầy nghị lực và gan dạ sống một mình trong rừng. Cô Anagarika mất váo năm 1990, nhưng Michelle Calvert, cũng là một người Áo-Gia-nã-đại, một sinh viên nhiệt tình của Đạo Phật và Yoga, và là người bạn thân nhất của cô, tiếp tục như là thiền sư.

Chuyến đi bắt đấu ở Hoa thịnh đốn nơi Đại đức Piyadassi đã tiếp thêm sức đẩy cho những hoạt động Phật giáo ở Tự Viện Hoa Thịnh Đốn. Bưu Điện Hoa Thịnh Đốn cảm kích sâu sắc với những hoạt động mới nầy, viết một bài báo dài về công việc của người. bài báo có tựa đề là "Giác Ngộ Làm Đường Đời Tốt Hơn". Trong câu chuyện Đại đức Piyadassi trích dẫn nói: "Trung Tâm Phật Giáo Hoa Thịnh Đốn mở ra không những cho Phật Tử. Chính nó là một người bạn cho tất cả những ai quan tâm ngày càng nhiều việc hiểu con người và cổ vũ hoà bình thế giới."

Vào lúc đó Viện Trưởng Vihara Society là Đại đức Piyananda ở Dickwela và Thư Ký là Đại đức Gunaratana ở Henepola. Suốt trong thời gian Đại đức Piyadassi lưu trú tại tự viện nầy, Ông Upali Maddumabanda và Ông Michael Roehn đã tận tình hộ độ người.

Đại đức Piyadassi tiếp tục đi đến Gia–nã-đại nơi người đã ở hầu hết thời gian tại Riondel, một ngôi làng hẻo lánh trong British Colomia, một tỉnh người Gia–nã-đại. Tại Trung Tâm Phật Giáo bên bờ hồ Đại đức Piyadassi thường hướng dẫn các lớp về Giáo Pháp và Pali. Những buổi thuyết giảng hằng tuần của người, người phải mất bốn mươi lăm phút đi bằng xà lan băng qua hồ. Hằng ngày người đi bộ hai dặm để nhận thư.

Sau nầy người kể tôi "Tôi ngạc nhiên thấy ra rằng người Phương Tây quan tâm đến Đạo Phật, đặc biệt tư tưởng Ấn, yoga và thiền Phật Giáo đang gia tăng ở mức kỳ lạ." Họ quan tâm đến Đạo Phật quá nhiệt tình đến nỗi những tổ chức Gia-nã-đại và Mỹ đều sử dụng những cái tên như là TrungTâm Bodhi Vipassana và Dharmadhatu cho những viện của họ.

Người cũng tìm thấy những cuốn sách về nghiệp và tái sinh đang được nhiệt tình đọc. "Những người trí thức phương Tây nhận thức được rằng Đạo Phật là đạo tâm lý nhất trong tất cả các tôn giáo."

Vào giữa và cuối thập niên bảy mươi người phương Tây đang nhận ra rằng Đạo Phật quan tâm đến phương diện điều trị hơn là phân tích bệnh, và tốt nhất là, về mặt cảm xúc. Mặt khác Đạo Phật giúp chúng ta đạt trên tri thức thong thường, có kinh nghiệm thực tiễn về chính cuộc đời."

Trong những lần nói chuyện Đại đức Piyadassi kích động thính giả bằng cách hỏi: "Lợi ích gì để nghiên cứu máy móc hiện đại và những tiến bộ của khoa học và kỹ thuật trong khi cần một giờ để nghiên cứu bộ máy tâm linh?" Người trích từ Hiến Pháp của Tổ Chức Giáo Dục và Văn Hoá Liên Hiệp Quốc: "Chính trong tâm con người mà những biện pháp hoà bình được đặt ra."

Ở Riondel, Gia-nã-đại, người kết thúc thành công khoá thiền một tuần về những kỹ thuật thiền quán. Hằng dòng du khách đến xem một vị sư từ một hải đảo ít ai biết đến giảng về "học thuyết tôn giáo cách mạng như thế".

"Những người tìm chân lý đến với tôi từ sáng tinh mơ đến tối mịch" người ghi nhận "Tôi đã thảo luận có hiệu quả với họ và hết sức ngạc nhiên về những câu hỏi của họ. Nhưng Đạo Phật trả lời được cả. Ở nơi họp của nhóm nghiên cứu chuyên đề, thấy thiền sinh ngồi thiền "như gà ấp trứng", một du khách thì thầm hỏi Đại đức Piyadassi: "Những người nầy đang làm gì, họ đang không làm gì cả!" Đại đức Piyadassi trả lời, "Đúng, thật tốt để không làm gì hơn là rất bận rộn mà chẳng làm được gì."

Nhưng Đại đức Piyadassi đang thấy khó ứng phó với quá nhiều lời mời thuyết giảng về Đạo Phật và hướng dẫn các khoá thiền. Những lời thỉnh cầu gởi tới tấp từ nước Anh, Tây Đức, Y Đại Lợi và Phần Lan.

Đại đức Piyadassi đến Toronto vào tháng bảy nơi đây người bắt đầu làm việc bằng cách thúc giục những người Tích Lan sống ở nước khác hội họp lại ngày càng đông ở đó để "đem thông điệp của Đức Phật đến phần đất đang cư trú" trong sổ địa chỉ của người đến những buổi lễ hằng năm đầu tiên của Hội Tự Viện Phật Giáo Toronto. Trong lời cổ vũ kích động đến thính giả Đại đức Piyadassi, học giả và tác giả nổi tiếng trên thế giới nói: "Triết lý Phật Giáo cổ xưa đã 2500 vẫn tồn tại mãi với thời gian. Giáo lý đó khởi thủy ở Ấn độ không phải chỉ hạn hẹp trong một nước đặc biệt nào đó mà cho cả thế giới."

"Tôi cảm thấy dường như tôi đang ở Tích Lan," Đại đức Piyadassi kể với những người đang hội họp, họ muốn đảnh lễ vị thầy nổi tiếng nầy. Sau khi thắp ngọn đèn dầu truyền thống và tụng kinh an lành, người làm lễ Phật (Buddha-puja). Trong buổi nói chuyện người nhấn mạnh đến nhu cầu có một Trung Tâm Phật Giáo gây ấn tượng mạnh ở Toronto như Tự Viện Hoa Thịnh Đốn (Washington Vihara) bây giờ có ảnh hưởng đến đời sống của hằng trăm người Mỹ đang tìm hoà bình và cô đơn mà triết lý Phật Giáo dâng tặng cho cuộc đời trong cơn hỗn loạn và xung đột nầy.

Vào dịp ở Toronto đó, Đại đức Piyadassi quán sát rằng Phật Pháp là học thuyết tồn tại mãi với thời gian. "Chân lý không được tìm thấy trong sách, cũng không ở trong chùa hay nhà thờ. Chân lý ở khắp mọi nơi, và những ai tìm sẽ gặp." Người nhắc nhở những thính giả Toronto đó: "Quí vị ở cách xa gia đình mười ngàn dặm. Cái điều quan trọng không phải là khám phá thế giới ‘bên ngoài’ mà là thế giới ‘bên trong’. "Người gây ấn tượng mạnh vào thính giả rằng cuộc tìm kiếm bên trong là vấn đề bất diệt, Người nói "Hãy nhìn ‘vào trong’ đời sống, không chỉ nhìn ‘ở’ bên ngoài nó", .

Sự quan trọng của gia đình và lòng trung hiếu của con cái là một phương diện khác. Người Tích Lan quan tâm rất đặc biệt vào vấn đề nầy, nhất là những ai lớn lên trong môi trường Phật Giáo. "Gia đình là nền tảng của xã hội," Tôi nghe Đại đức Piyadassi nói với những thính giả Tích Lan ở nước ngoài. "Chính gia đình hình thành xã hội; xã hội tạo nên dân tộc."

Những người rời quê hương mình để tìm kiếm đồng cỏ xanh hơn ở nước ngoài đang đương đầu với những vấn đề phức tạp, hỗn loạn như thế nầy. Những sứ giả truyền giáo như Đại đức Piyadassi đã giúp họ xây những chiếc cầu, nối lại khoảng cách đó. Vị sứ giả nầy có khả năng đặc biệt diễn giải Giáo Pháp trong những thuật ngữ thích hợp.

Edmond Holmea, một người Anh, trong cuốn The Creed of Buddha, nói: "Tôi đã đọc nhiều chuyên đề về Đạo Phật; nhưng tôi chưa tìm ra tác giả nào, khi giảng giải triết lý (đặc sắc như hệ thống đạo đức) của Đức Phật; giảng dạy, như một người có uy quyền chứ không phải là người chép thuê. Điều không thể bàn cãi rằng Chính Đức Phật đã giữ im lặng những điều liên quan đến thực tại tuyệt đối và những vấn đề tuyệt đối trong đời sống, chỉ rõ rằng nhiệm vụ diễn giải tín ngưỡng của ngài là việc cho ‘phê bình chủ nghĩa’ (trong nghĩa rộng nhất và sâu nhất của từ) hơn là cho ‘sự học rộng’ - để đánh giá, việc đánh giá có thể làm cho con người có được kiến thức, hơn là để học như thế.

"Một trong những đối tượng của tôi, trong khi viết những cuốn sách nầy đã từng chỉ rõ quyền của ‘cư sĩ’ khảo sát tỉ mỉ một tôn giáo mà chuyên gia ngôn ngữ học được phép cho đến nay vẫn xem như là lãnh vực riêng của ngài."

Piyadassi là một tu sĩ biệt lệ rất hiếm đối với lý thuyết Thám Tử. Người diễn giải Giáo Pháp, cả trong cách viết lẫn cách nói đều dựa trên việc thâm hiểu Pháp một cách thấu đáo. Người có khả năng ứng dụng Giáo Pháp vào những thực tại trong cuộc sống bằng những thuật ngữ khoa học, nhưng dễ hiểu. Trong nhiều cuốn sách người viết và hằng trăm cuộc nói đạo trên khắp thế giới cho chứng cớ phong phú về điều nầy. Trong cuốn The Ancient Path of The Buddha (Con Đường Cổ Xưa của Đức Phật) người viết: "Đạo Phật có thể được gọi là tôn giáo nhưng không phải trong cái nghĩa thường được hiểu ngày nay. Nếu tôn giáo có nghĩa là công nhận vai trò của một người về một lực không thấy nào đó như năng lực điều khiển vận mệnh con người và như được tặng cho cái tên là vâng lời, sùng kính và thờ phụng, chắc chắn Đạo Phật không phải là tôn giáo như thế. Đạo Phật là con đường tu dưỡng đạo đức, tri thức và tinh thần dẫn đến tâm giải thoát hoàn toàn.

"Đạo Phật có phải là một triết lý không? Theo từ nguyên học, triết lý có nghĩa là tình yêu trí tuệ. Trí tuệ đã từng có cả hai nghĩa là kiếm tìm trí tuệ và trí tuệ được tìm kiếm.

"Đạo Phật khuyến khích tìm kiếm chân lý. Nhưng Đạo Phật không chỉ lý luận do suy đoán, một cấu trúc thuần lý, chỉ thâu góp và tích luỹ kiến thức. Đức Phật nhấn mạnh mặt thực tiễn giáo pháp của ngài và ứng dụng kiến thức vào đời sống, nhìn vào bên trong đời sống và không chỉ nhìn ở nó. Đức Phật không tán thành những ai có ‘học thuyết huyền bí ’, nói: ‘Bí mật là dấu hiệu để phân biệt học thuyết sai lầm.’

Những tu sĩ Phật Giáo nói tiếng Anh như Đại đức Piyadassi, vài vị khác trước người, như Maha Thera Nyanatiloka người Đức, Đại đức Narada, Đại đức Ananda Maittreyya ở Balangoda, nhiều vị cùng thời khác như những vị sư người Đức Nyanaponika, Đại đức Nyanawimala, và cô tu nữ người Đức, Đại đức Ayya Khema, những tu sĩ người Anh, Đại đức Nanamoli và Đại đức Nanavira, tu sĩ Hà Lan Đại đức Dhammapala, Tu sĩ Mỹ Đại đức Bodhi, tu nữ Mỹ Đại đức Ayya Nyanasiri, những tu sĩ người Tích Lan, Đại đức Dhammavihari, Đại đức Kondanna, Đại đức Punnaji, Đại đức Ananda Managala, Đại đức Vinita, Đại đức Vimala và nhiều vị khác đã chịu nhiều gian khổ để hoằng dương giáo Pháp của Dức Bổn Sư hầu giáo pháp có thể được áp dụng trong những thuật ngữ thích hợp với thực tại đời sống trong xã hội đương thời.

Vào đầu thập niên tám mươi Đài Phát Thanh Los Angeles và mạng lưới Truyền Hình đặt ra vài câu hỏi thách thức Đại đức Piyadassi đang viếng thăm Tự Viện Phật Giáo Los Angeles theo lời mời của Hội Phật Pháp Tích- Mỹ của Los Angles. "Quan điểm của Phật Giáo như thế nào đối với những vấn đề xã hội đương thời như hôn nhân, kế hoạch gia đình, tình dục và ma tuy?" là trong số những câu hỏi. Thật không thể trả lời thích đáng những câu hỏi phức tạp như thế trong cuộc phỏng vấn truyền hình chốc lát. Nhưng trong nhiều cuốn sách và nhiều buổi nói chuyện Đại đức Piyadassi đã trình bày những vấn đề như thế một cách hoàn toàn đầy đủ.

Vào cuộc viếng thăm LosAngeles, Đại đức Piyadassi nhận lời mời của những quí thầy theo truyền thống Trung Quốc đi Cựu Kim Sơn tại Tự Viện Phật Giáo Núi Vàng. Người du hành 125 dặm từ Cựu Kim Sơn đến Talmage, Thành phố có 10,000 vị Phật, nơi những hoạt động Phật Giáo đang nở rộ nhờ những nỗ lực trường Đại Học Dharma Realm. Thể theo lời thỉnh cầu Đại đức Piyadassi thuyết pháp về Thập Nhị Nhân Duyên (Paticca S amuppada) cho chư vị tu sĩ hầu hết là Người Mỹ. Người cũng thâu băng những buổi nói đạo ngắn về "Ý tưởng cho một Ngày". Và bài Từ Bi Kinh cho Đài Truyền Thanh Cựu Kim Sơn, về chương trình do một nhà báo người Tích Lan trước đây - Deeptha Leeleratne hướng dẫn.

Ở Seattle, Đại đức Piyadassi nói về "Khái Niệm Trung Tâm của Đạo Phật" tại trường Đại Học Washington State và tại Nhà Thờ Phật Giáo Nhật theo lời mời của Giáo Sư người Nhật. Người thuyết cho sinh viên đang nghiên cứu về Châu Á ở Đại Học British Colombia ở Vancouver về đề tài: "Thiền Định - Thiền Tuệ"

Ở Edmonton, Gia nã đại, Đại đức Piyadassi được thính giả nghe đài ngưỡng mộ khi nói về nước Tích-lan, nhân dân và các tôn giáo của nước nầy. Từ Gia-nã-đại, Đại đức Piyadassi viếng thăm Hoa Thịnh Đốn D.C và sau đó bay đi Hawai nơi những tổ chức Phật Giáo người Nhật đang lên kế hoạch một chương trình cho người mở rộng . Trong những hải đảo Fiji ở Tích Lan mời người cho một buổi công diễn, trong lúc báo và đài vẫn tiếp tục phỏng vấn người.

Chuyến du hành năm 1981 đó mở rộng, cũng như kiệt sức, Đại đức Piyadassi ở lại Tân Tây Lan một tháng trước khi đi Úc, Indonesia, sau đó trở về Tích Lan vào tháng tư.

Trong lần tôi phỏng vấn người vào chuyến hoằng pháp thế giới của năm 1981. Đại đức Piyadassi nói rằng sinh viên theo Thiên Chúa Giáo La mã và Cơ Đốc trong nhiều nơi trong các nước người có viếng thăm đều tỏ ra nhiệt tình quan tâm đến triết lý Phật Giáo."Khái niệm phương Tây vật chất và phương Đông tinh thần đang thay đổi nhanh." Khi Đại đức giao tiếp với thế giới phương Tây chậm nhưng đều, chuyển những người Tây phương, hướng về phương Đông để được hướng đạo tinh thần.

"Thật rõ là không có mức an toàn nào đó về vật chất và kinh tế, thì không thể hoàn thành được chút tiến bộ nào về đạo đức và tâm linh," người nói thêm "nhưng như Đức Phật đã chỉ ra, an toàn kinh tế đi dôi với những giá trị đạo đức và tinh thần.Con người không nên đi trệch ra khỏi con đường bổn phận, có thái độ đúng và đạo đức, nhưng nên tìm sự quân bình giữa những giá trị tinh thần và vật chất."

Thông điệp đó Đại đức Piyadassi đưa đến thế giới phương Tây đang bắt đầu thấy đạo Phật, không phải là tôn giáo bi quan yếm thế mà là giáo lý có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc. Khái niệm về thiền Phật giáo mà Đại đức đã nhọc công vô cùng để giải thích cho thính giả Tây phương đang được những người phương Tây thực hành ngày càng nhiều- đặc biệt thanh niên thích gọi thiền là "văn hoá-tâm linh".

Cho đến khi những vị tu sĩ nói tiếng Anh đem thông điệp của đức Phật đến phương Tây, những từ như thiền, nghiệp, luân hồi, pháp và thiền quán rất hiếm được biết đến ở phương Tây. Đại đức Piyadassi kể với tôi cách đây mười năm, "Ngày nay có một niềm khao khát về kiến thức, và nhiều cuốn sách được viết về những phương diện khác nhau của Giáo lý."

Các trung tâm thiền đang xuất hiện trong nhiều nước ở phương Tây. "Hiện đang có niềm quan tâm bộc phát cực mạnh về Đạo Phật," Đại đức Piyadassi nói thêm cả Phật giáo Nguyên Thuỷ và Đại Thừa đang được nghiên cứu ở nhiều trường Đại Học Phương Tây.

Năm 1982, Đại đức Piyadassi rời Tích Lan đi Nam Phi, lần đầu tiên một tu sĩ Phật Giáo viếng thăm đất nước đó. Đó là thể theo lời mời của một kiến trúc sư người Hà Lan, Louis van Loon và vợ ông, Molly, cả hai đều đi theo Đạo Phật. Họ đã đọc cuốn sách Con Đường Cổ Xưa của Đức Phật và đã viếng thăm Tích Lan để thỉnh người đến Durban. Đại đức Piyadassi ở một tháng trong nông trại rộng 100 mẫu ở Ixopo, cách Durban 80 cây số nơi đây họ thành lập một trung tâm thiền gồm ba mươi phòng. Người quá hoan hỷ khi hướng dẫn lễ Vesak, Ngày Đức Phật, tại Nam Phi.

Đại đức Piyadassi được thỉnh giảng dạy về Đạo Phật ở Đại Học Durban- Westville, nhưng người từ chối vì đó không phải là nhiệm vụ của người. Mục đích của người là chuyển thông điệp của Đức Phật đến Khắp thế giới.Thay vào đó người tặng những cuốn sách Phật giáo và hướng dẫn để van Loon trở thành người diễn thuyết tại trường Đại Học của Durban-Westville.

Vesak được tổ chức tại Durban lần đầu tiên trong lịch sử Nam Phi, . Những người tham dự Vesak lần đầu tiên kể cả những người Nam Phi, Phật Từ Ấn và một số ít người phương Tây. Đại đức Piyadassi điều khiển các buổi lễ Vesak do Hội Phật Tử Ấn tổ chức. Người cũng nhiều lần nói đạo ở các trường đại học, dấy lên giữa những người Nam Phi biết ít hoặc chẳng biết tí gì về Đạo Phật quan tâm đáng kể đến Đạo nầy.

Vào một thời nào đó đã từng có niềm quan tâm lớn mạnh giữa những người Châu Phi, Đại đức Piyadassi đã tổ chức nhiều nhóm nghiên cứu Phật Pháp. Người cũng viếng những trung tâm thiền ở Johannesburg và Lesetho- một nước Thịnh Vượng Chung độc lập ở Nam Phi.

Monika Fairall từ tờ báo Sunday Tribune, ở Durban phỏng vấn Đại đức Piyadassi và ra mắt một bài báo có đầu đề là "Một Vị Sư Truyền Nội Tâm An Bình" với lời nầy: ‘Vào lúc bạn đọc bài báo nầy, bốn mươi người hay hơn ở Trung Tâm An Cư Phật Giáo ngoài Ixopo hy vọng sẽ được đến gần việc tìm ra sự an bình và tĩnh lặng trong tâm hơn hai ngày trước đây họ đã."

Cô ta kết thúc bài báo với những lời như thế nầy: "Ngài đã thêm vào niềm hy vọng quen thuộc hiện nay trong tâm tưởng của ngài, Đức Phật rất thực tiễn, và Đạo Phật, bạn có thể nói là tôn giáo-tự mình làm lấy, nhưng đó không phải là trà hay cà phê uống liền. Bạn phải đào sâu nghiên cứu và thấy cái vượt ngoài con mắt trần tục và đó là việc khó làm. Tuy nhiên việc gian khó nầy chẳng bao giờ tiêu diệt ai cả. Việc nầy căng thẳng nhưng đầy hứng thú không gây phiền toái phức tạp. Vì vậy thật tốt để thoát khỏi di động, duy trì bất động, cách ly khỏi những điều giả tạo, nhận phước lành tự nhiên như đợt khoá thiền tịnh cư ở Ixopo. Ngay cả một vị sư cũng cảm thấy an lạc ở đó."

Người nói về sự hoà hợp giữa các tôn giáo nên được thực hiện tốt nhất nếu người ta dẹp qua những sự khác nhau về mặt lý thuyết và thay vào cách nhìn ở những điểm chung- chẳng hạn như lòng từ, phục vụ và nhân quyền.

Ở Zambia, Đại đức Piyadassi gặp ba trăm gia đình người Tích Lan. Người ở lại dự lễ Poson (rằm tháng sáu) năm 1982, tại Zambia và cảm động khi được các bà Visakha đón tiếp nồng hậu, thường đền nghe người giảng. "Suốt trong mười tám ngày ở Zambia tôi cảm thấy thân mật như ở quê nhà,"Đại đức Piyadassi hồi tưởng.

Người ghi địa chỉ của một nhóm người Tích Lan ở cuộc họp được những diễn viên điện ảnh Tích- Lan nỗi tiếng tổ chức, Punya Heendeniya, vợ của Tiến sĩ Milroy de Silva. Cuộc gặp mặt được tổ chức tại nhà bà de Silva và nhiều người Tích Lan cũng có mặt ở đó, trước đây họ đã đón tiếp người ở phi trường Lusaka và Kitwe.

Bộ Trưởng Luật Pháp của Zambia, và cũng là viên chưởng lý của đất nước chủ toạ một trong mười lăm buổi thuyết giảng của người ở Lusaka. Đó là vào ngày rằm tháng sáu (Poson). Một tờ báo gọi người là "Sứ Giả Hoà Bình" Mạng lưới truyền hình ở Lusaka phỏng vấn người bốn mươi lăm phút. Bất cứ khi nào người đi, Đại đức Piyadassi mang theo bên người bức thông điệp của Đức Phật của tình Anh Em Chung trong nhân loại, và khắp nơi người đi, Đại đức Piyadassi đều sách tấn các em thiếu nhi về những đức tính hoàn thành bổn phận của các em. Nếu mỗi người xao lãng bổn phận của mình tạo nên hỗn loạn trong gia đình, trong đất nước, và cuối cùng rối loạn cả thế giới. Trong bài kinh Singala (Trường Bộ Kinh, số 31), Đức Phật nhấn mạnh nhu cầu thực hành bổn phận của tất cả mọi người, Đại đức nhắc nhở những người đang nghe nầy về điều đó.

Ở thủ đô Kenyan của Nairobi, nơi người dừng lại để đổi chuyến bay mười một tiếng đồng hồ, Cao Uỷ Viên Hoạt Động người Tích Lan, Saroja Fernando, đã sắp đặt buổi nói đạo. Khoảng một trăm người Tích –Lan đến nghe. Thiếu nhi chiếm đa số trong đó, hát bài Bakthi Gee tặng người.

Theo thói quen, Đại đức Piyadassi khen ngợi các em thiếu nhi về tầm quan trọng của tình thương của con cái đối với cha mẹ và gia đình. "Làng mạc hay thị thành tạo thành tỉnh lỵ hay bang tộc, và từ đó lại hình thành quốc gia –và nhiều quốc gia thành thế giới. Tất cả chúng ta, mỗi người đều giữ một nhiệm vụ nhỏ trong guồng máy nhân loại rộng lớn. Thế giới là những gì do nhiều gia đình làm nên.

Sau đó Đại đức Piyadassi kể tôi người cảm thấy bệnh như thế nào ở Lusaka: "ở Lusaka, sau lễ Poson, tôi từ chức vì tôi phải bay đi Canada vào sáng hôm sau. Trước khi ngủ tôi cảm nghe chứng tim đập nhanh bộc phát lại. Đó là lần thứ ba kể từ năm 1958, lần thứ nhất ở Luân Đôn, thứ hai ở Đan Mạch. Lần sau ở Lusaka, 13 năm đã trôi qua và cơn đau dường như sắp chấm dứt.

Đại đức Piyadassi đến Madrid đang ở trong tầm cao của cơn sốt Cúp Bóng Đá Thế Giới, và lưu lại ba ngày thực tập yoga tại Trung Tâm Phật Giáo Nguyên Thuỷ ở đó. Đài Phát Thanh Madrid phỏng vấn người và cho nghe nhạc thâu băng Hewisi của Tích Lan như là đoạn mở đầu cho buổi nói chuyện làm người ngạc nhiên.

Trong chuyến đó, Đại đức Piyadassi viếng thăm Phần Lan nơi đây người hướng dẫn nhiều lớp thảo luận đạo ở Berne. Tiến sĩ Mirko Fryba, một Phật Tử người Tiệp, một người bạn của cố Đại đức Nyanaponika và Đại đức Piyadassi, thành lập Đạo Tràng (Dhamma Group) và Hội Phật Tử Thụỵ Sĩ và sắp đặt những buổi nói đạo cho Đại đức Piyadassi. Tiến sĩ Fryba là tác giả của nhiều cuốn sách, kể cả Vi Diệu Pháp. Hana Pascal, một người Thuỵ sĩ đã từng viếng thăm Tích Lan, đã tổ chức một cuộc triển lãm tranh ảnh Tích Lan tại siêu thị Zurich. Điều nầy tạo nên mối quan tâm về Đạo Phật và Tích Lan.

Đại đức cũng viếng thăm Ba Lê (Paris) nơi đây có mấy ngàn sinh viên Việt Nam theo học cả Phật Giáo Đại Thừa và Nguyên Thuỷ. Đại đức Piyadassi đã gặp nhiều sinh viên Việt Nam họ từng là đệ tử của Ngài Narada trong thời gian ngài cư ngụ tại Sài Gòn.

Đại đức Piyadassi lưu lại một tuần ở Ba Lê trước khi qua Tân Tây Lan. Người lưu lại mười ngày ở Trung Tâm Buddhayana do Nayaka Thera Dammaviranatha làm Viện Trưởng. Ngài đã sắp đặt cho Đại đức Piyadassi nói đạo và hướng dẫn các khoá thiền.

Ở Amsterdam và Hague - thủ đô Tân Tây Lan có nhiều nhóm thiền Phật Giáo. Vào ngày rằm tháng sáu (Esala), người ở Luân Đôn và nói đạo nhiều lần tại Tự Viện Phật Giáo Luân Đôn. Do đó, người viếng thăm Nữu Ước và Washington D.C trước khi đi Gia Nã Đại.

"Có cảm giác leo núi không ngừng nghỉ giữa những người trên khắp thế giới," Đại đức Piyadassi kể cho thính giả Gia Nã Đại. Vị sư đang đi trong chuyến hoằng pháp thế giới năm1982 và vừa đến một thế giới mới. Trước đây người có nói chuyện với sinh viên Tích Lan ở Mạc Tư Khoa.

Đại đức Piyadassi hồi tưởng lại câu chuyện của ông Đại Sứ Tích -Lan trước đây, Tiến sĩ.G.P Malalasekera, học giả và nhà văn Phật giáo nổi tiếng, có lần thảo luận về hoà bình thế giới với nhà lãnh đạo Nga, Chú Tịch Nước. Ông đã chỉ ra những căn cứ của Hoa Kỳ trên bản đồ thế giới. "Hãy để họ dời nhưng căn cứ của họ, và chúng tôi sẽ dời những căn cứ của chúng tôi." Nhà lãnh đạo Sô Viết đã nói với Tiến sĩ Malalasekera.

Đại đức Piyadassi nói "Cuộc chiến giữa hai phe cứ tiếp tục mãi. Trái banh được ném từ sân nhà bên nầy qua sân nhà bên kia." Người quan sát rằng "phương pháp chữa trị để ngăn ngừa thảm hoạ thế giới phải đến từ con tim."

Từ nước Nga người tiến thẳng đến thành phố Luân Đôn nơi đây người thuyết trình trong nhiều cuộc họp ở Hội Tự Viện Luân Đôn (London Vihara Society) và Trung Tâm Phật Giáo Oxford. Sau một thời gian biểu bận rộn ở Luân Đôn, người đi Mỹ, nơi đây ở Tự Viện Phật Giáo Hoa Thịnh Đốn, người đã hướng dẫn một loạt bài diễn thuyết và các khoá thiền. Người cũng nói chuyện với sinh viên ở trường Đại Học Maryland- những người đã từng quan tân sâu sắc đến triết học và Thiền Phật Giáo."

Từ thủ đô của Hoa Kỳ đến Ottawa, phía bắc thủ đô của biên giới Gia Nã Đại, Đại đức Piyadassi đã đến đúng vào ngày sinh nhật Gia Nã Đại vào tháng bảy. Người thuyết pháp tại nơi cư ngụ của một cao ủy viên người Tích Lan, Vermon Mendis.

Đại đức Piyadassi cảm nhận "Trong thế giới nổi bật nhất là giới trẻ và trí thức có cảm giác bất an dao động luôn, họ muốn có giải pháp nhanh cho những rắc rối của họ. Họ đang tìm kiếm giải pháp nào cho những tình trạng hỗn độn của thế giới vật chất. Họ đang tìm bình yên và tĩnh lặng."

Đại đức Piyadassi thuyết cho người ở khắp mọi nơi bằng một ngôn ngữ họ hiểu được. Người không đơn thuần tuỳ thuộc vào Kinh Điển Phật Giáo mặc dù người tuỳ tiện rút ra từ đó. Người cũng không trích dẫn theo đúng nguyên văn từ Kinh điển. Thay vào đó người diễn giải Giáo Pháp trong ngôn ngữ hiện đại dễ hiểu đối với người bình thường. Người không làm rối thính giả bằng những bài kệ Pali mà họ không hiểu. Thay vào đó, việc truyền đạo của người là chuyển dịch Giáo Pháp thành một ngôn ngữ dễ lãnh hội.

Vào tháng 12 năm 1982 trong lúc viếng thăm Toronto, Đại đức Piyadassi cảnh báo những người luôn dao động bất an là cảm giác báo trước của thảm kịch nhân loại bất cân xứng nếu những Quyền Lực Lớn không chuyển tâm. Người nói thế giới đang ở trong mối đe doạ có thể xảy ra chiến tranh. "Chiến tranh nghĩa là huỷ diệt tất cả nhân loại. Chuyển đổi tâm của những Quyền Lực Lớn là giải pháp duy nhất cho hoà bình thế giới."

Đại đức Piyadassi lúc đó đang ở vào năm thứ chín trong chuyến hoằng pháp thế giới, do Hội Hữu Nghị Phật Tử Thế Giới bảo lãnh. Đại đức Piyadassi chỉ trích những cuộc hội nghị hoà bình do những chính khách nổi tiếng đề xướng. Người nói "Những cuộc hôi nghị đó chẳng có lợi gì. Chúng chỉ che đậy cơn khao khát quyền lực và thống trị thế giới bằng những siêu quyền lực."

Vào chuyến viếng thăm Toronto đó, Đại đức hồi tưởng lại sự kiện về cuộc tranh luận biên giới Đông Dương. Ở cuộc họp lịch sử lúc đó Thủ Tướng Ấn, Jawaharlal Nerhru, đã đọc lời trích dẫn từ văn bản Phật Giáo Kinh Pháp Cú (201):

‘Chiến thắng nuôi dưỡng hận thù

Còn kẻ chiến bại khổ sầu chẳng nguôi

Phủi tay thắng bại trên đời

Rỗng không vắng lặng ai ngoài trí nhân."

Đại đức Piyadassi đã nghi ngờ về Liên Hiệp Quốc như một tổ chức đẩy mạnh hoà bình. Người thấy nó như một hội đồng vô hiệu, tiếng nói của nó không được những Quyền Lực Lớn nghe. Những quốc Gia nhỏ hơn đang bị chiến tranh bởi vì chúng được những quốc gia giàu và mạnh trợ giúp.

Hơn một trăm nhà lãnh đạo tôn gíao đại diện cho những tôn giáo khác nhau họp ở Những Cơ Quan Đầu Não Tôn Giáo Omato trong Kamyoka, Osaka, Nhật Bản, để thảo luận về những Tôn Giáo Thế Giới trong Tình Huống của Tình Hình Chính Trị Toàn Cầu Hiện Nay.

Những nhà lãnh đạo tôn giáo đồng ý rằng những hội nghị, cuộc nói chuyện, và những cách diễn đạt khác về quan điểm tôn giáo sẽ không giúp thay đổi cuộc chạy đua vũ trang và ảnh hưởng nguy hiểm của nó đối với hoà bình thế giới, không thay đổi những thái độ cơ bản của những nhà lãnh đạo Siêu Quyền Lực.

Hội Nghị Osaka cũng đòi hỏi những nhà lãnh đạo thế giới về những quyền lực hoà giải chính để xem xét về việc cần thiết ngăn ngừa chiến tranh mà huỷ hoại đời sống con người, phá huỷ tài sản và di tích văn hóa, gây ra xung đột giữa con người, và đầu độc tâm trí những thế hệ trẻ.

Đại đức Piyadassi đại diện Tích Lan ở cuộc Hội Nghị Osaka của Các nhà Lãnh Đạo Tôn Giáo Thế Giới, và ở chính cuộc hội nghị Đại đức Piyadassi được bầu làm Chủ Tịch của những cuộc Thảo Luận Tôn Giáo Đông Phương. Những nhà lãnh đạo tôn giáo cố gắng tổ chức hoà nhạc để tạo ra bầu không khí hiểu biết và thay đổi thái độ của các nhà chính trị cao cấp thế giới.

"Có sự tăng giá sinh hoạt rất nhanh trên khắp thế giới". Đại đức Piyadassi nói với một thính giả Ottawa, đó là một phản ảnh về thực tại đương thời của đời sống hằng ngày. " Điều nầy chẳng lạ gì, cũng chẳng giới hạn trong các nước Châu Á. Hiện tượng nầy rộng khắp thế giới thúc đẩy người dân kiếm tìm phương thuốc ngoài lãnh vực vật chất." Người nói: Triết học Phật Giáo có câu trả lời và bây giờ ngày càng nhiều người hơn nữa nhận thức được về điều nầy.

Những lần hoằng pháp thế giới của Đại đức Piyadassi, đem thông điệp Đức Phật, thức tỉnh con tâm có ý thức về Giáo Pháp trong thế giới phương Tây. Càng ngày càng có nhiều người hơn tỏ ra quan tâm nghiên cứu Phật Giáo. Càng ngày càng có nhiều sách về Triết lý Phật Giáo, hầu hết sách bìa mềm, đã sẵn có. Đại đức Piyadassi nhận thấy rằng thế giới phương Tây ngày càng quan tâm đến những khái niệm Phật giáo về nhân và quả, hành động và phản ứng. Người ta hăng say muốn biết nhiều hơn về diễn giảng của Phật Giáo về luân hồi, hay như họ gọi là tái sanh.

Vào chuyến đi các tiểu bang ở Mỹ năm 1975, Đại đức Piyadassi viếng thăm British Colombia, Seattle, Los Angeles, Cựu Kim Sơn và Toronto. Bây giờ Đại đức Piyadassi viếng thăm Gia nã đại nhiều lần vào đầu những thập niên tám mươi có ý nghĩa vô cùng to lớn đối với những người Tích- Lan. Đây là những năm suốt trong thời gian đó có một cuộc di cư lớn của người Tích Lan tìm vận may cho họ trong Thế Giới Mới –vùng đất tin tưởng là phong phú- đất mà những đường phố được tưởng tượng là được lát bằng vàng; nơi mà có nhiều cơ hội có việc làm không bao giờ cạn; và nơi chất lượng đời sống có tiếng những nước tốt nhất trên thế giới.

Người Tích Lan tìm thấy những lý do riêng của họ để rời Quê Mẹ. Trong lúc những người khác nhau có những lý do khác nhau, thường được nghe nhất là: "vì tương lai của con cái". Đối với nhiều người điều nầy để hợp lý hoá, cha mẹ thường lấy con cái họ để biện hộ cho những gì chính họ muốn, nghĩa là: nhằm cải thiện đời sống của họ.

Nhưng cha mẹ người Tích Lan cũng đang tìm cái họ gọi là: "giáo dục tốt hơn", mà họ thấy như là nhu cầu cho đời sống tốt hơn. Không bằng lòng với hệ thống giáo dục ở nước nhà, họ tìm các khe hở trong các trường trung và đại học của Gia-nã -đại mà trước đây những người sống bên ngoài nước của họ đã tô hồng cho những bức tranh đó.

Nếu giáo dục có nghĩa là học đrường, thì chắc chắn được tìm thấy có số lượng lớn trong thế giới phương Tây đã phát triển vật chất chủ nghĩa. Nhưng nếu giáo dục có nghĩa là trang bị cho mỗi người để sống thích nghi trong quỹ đạo rộng lớn hơn của chính cuộc đời, lúc đó người ta sẽ đặt một dấu hỏi về "giáo dục"mà thế giới Phương Tây đang cung cấp.

Đại đức Piyadassi thường đưa ra sự khác biệt giữa "kiến thức" và "trí tuệ". Trong nhiều buổi nói đạo khắp nơi thế giới, người nhấn mạnh rằng trí tuệ không nhất thiết là hiệu quả của kiến thức, trừ phi kiến thức chính nó được ứng dụng với trí tuệ. "Kiến thức có thể được chia sẻ cho người khác, nhưng trí tuệ thì không; kiến thức đi nhưng trí tuệ thì ở lại," Đại đức Piyadassi nói.

Những người Tích Lan sống ngoài nước mình ở trong tình thế khó xử. Họ đã qua cầu rút ván. Người lớn cũng như trẻ con đang đương đầu với những vấn đề về sự khác biệt văn hóa- nói chung cú sốc văn hoá. Người Gia- nã- đại không thể phát âm những cái tên Tích Lan. Vì vậy vài người đổi tên để thích hợp với người Gia- nã- đại, xa lạ với những cái tên Châu Á đẹp và có ý nghĩa. Vấn đề tên chỉ là một trong nhiều vấn đề trong cuộc cách mạng văn hoá đang xảy ra với nhiều thay đổi ở quê nhà.

Ngôn ngữ lại là vấn đề khác nữa. Trong khi nhiều người Tích –Lan sống ở nước ngoài cố gắng duy trì tiếng mẹ đẻ, có nhiều người khác thì xấu hổ khi nói tiếng đó. Văn hoá có tiếng nói rõ ràng nhất nhờ ngôn ngữ, sự thật quá rõ thường bị mất tầm nhìn. Trớ trêu thay, vài người sống ở nước ngoài hiếm khi hoặc không bao giờ nói tiếng Anh khi còn ở Tích Lan, bây giờ họ đã chấp nhận không nói tiếng mẹ đẻ trong nhà.

Đại đức Piyadassi nhanh chóng chú ý đến những biến thái của người Tích Lan sống ở nước ngoài. Sự tôn kính đối với cha mẹ, thầy cô, người lớn, có vị trí cao quí trong Phật Pháp. Xa quê hương, thế hệ mới lớn Tích Lan mất hẳn những giá trị và thái độ như thế.

Chuyến hoằng pháp thế giới sắp kết thúc, nhưng Đại đức Piyadassi biết rằng người cần khẩn cấp trở lại phương Tây ngay. Không bao giờ người ta có nhu cầu nào to lớn vĩ đại hơn hướng đến ánh sáng của Phật- Pháp.

-11-