Tìm Hiểu Trung Bộ Kinh Tập 1, 2, 3

PHẦN V

(Từ Kinh số 143 đến Kinh số 152)

Phần Lục xứ

493 KINH SỐ 143 KINH GIÁO GIỚI CẤP CÔ ĐỘC (Anāthapiṇḍikovādasuttaṃ)

- Discourse on an Exhoration to Anāthapiṇḍika -

I. GIẢI THÍCH TỪ NGỮ (Các từ ngữ quen thuộc).

II. NỘI DUNG KINH 143

1. Lúc Thế Tôn đang trú ở tịnh xá Cấp Cô Độc, Thắng Lâm, thánh Xá Vệ (Sāvatthi), bấy giờ cư sĩ Cấp Cô Độc lâm bệnh rất nặng; cư sĩ sai người nhà đến thay mặt cư sĩ đảnh lễ dưới chân Thế Tôn và đến đảnh lễ dưới chân Tôn giả Sariputta và bạch xin Tôn giả đến trú xứ của cư sĩ Cấp Cô Độc, Tôn giả im lặng nhận lời đi đến thăm cư sĩ với Tôn giả Ananda.

2. Sau khi thăm hỏi bệnh tình, Tôn giả Sariputta đã thuyết pháp cho cư sĩ, bao gồm các pháp: 2.1. Nói rõ không chấp thủ 18 giới: cần học tập.

2.2. Không chấp thủ sáu xúc: cần học tập.

2.3. Không chấp thủ 18 thọ: cần học tập.

2.4. Không chấp thủ 5 đại (địa, thủy, hỏa, phong và không đại): cần học tập.

2.5. Không chấp thủ Ngũ Uẩn: cần học tập.

2.6. Không chấp thủ tứ Không định: cần học tập. 2.7. Không chấp thủ thế giới này, và các thế giới khác: cần học tập.

2.8. Không chấp thủ các sở kiến, sở văn, sở xúc, sở cầu, sở tri: cần học tập.

3. Cư sĩ Cấp Cô Độc giác ngộ, xúc động và khóc, tán thán là bài pháp lợi ích mà cư sĩ chưa từng nghe. Sau khi Tôn giả ra về không bao lâu, cư sĩ xả báo thân và liền sanh về Đâu Suất thiên (Tusita). Ngay hôm đó, khi đêm gần mãn, Thiên tử Cấp Cô Độc xuất hiện trước Thế Tôn đảnh lễ và nói kệ tán thán Thế Tôn. Thế Tôn thuật lại câu chuyện Thiên tử Cấp Cô Độc cho chúng Tỷ kheo nghe.

Bấy giờ Tôn giả Ananda bạch: “Cư sĩ Cấp Cô Độc có lòng tịnh tín bất động đối với Tôn giả Sariputta”.

III. BÀN THÊM

1. Với công đức hộ trì Thế Tôn và Giáo hội của Thế Tôn, cư sĩ Cấp Cô Độc đã có lòng tịnh tín bất động đối với Thế Tôn và đối với Tôn giả Sariputta – nơi khác, cư sĩ đã xác nhận đắc Tu đà hoàn lúc sinh tiền – nhưng vẫn lâm bệnh nặng trước lúc mệnh chung: Không thể dựa vào cơn bệnh để nghi ngờ công đức hộ trì Chánh pháp và công đức tu tập giải thoát của cư sĩ: Ở đây, cần liên hệ với nhiều cơn đau nghiệt ngã của nhiều Đại Tôn giả đắc A la hán, với sự kiện Tôn giả Pukkusati (đắc A na hàm) bị bò điên húc, v.v... đề thấy rằng: chánh trí, chánh kiến, chân tu độc lập với cái bệnh, không bệnh trước lúc mệnh chung: có thân thì có thể có bệnh nặng ở bất cứ thời điểm nào trong đời sống.

Vấn đề đáng quan tâm suy nghĩ là có giác tỉnh hay không giác tỉnh lúc mệnh chung. Có ý kiến ngộ nhận cho rằng bệnh như vậy là do ít tu, ít phúc, nghiệp nặng,...

2. Thời pháp của Tôn giả Sariputta có tác dụng đánh thức trí tuệ, giác tỉnh của cư sĩ rời khỏi chấp thủ, tham ái hầu tạo một cận tử nghiệp tốt, giải thoát.

Thực sự, sự hiện diện của Tôn giả Sariputta và Tôn giả Ananda đã đủ làm sống dậy đạo niệm và sự giác tỉnh một đời hộ trì Phật pháp của cư sĩ. Bấy giờ là lúc cư sĩ đến thấy nhất sự tan rã của ngũ uẩn và của các pháp hữu vi. Do thấy rõ sự tan rã đó, tâm lý tham ái, và giải thoát đến.

-oo0oo- KINH SỐ 144 KINH GIÁO GIỚI CHANNA (Channa vadasuttam)

- Discourse on an Exhortation to Channa -

I. GIẢI THÍCH TỬ NGỮ (Các tử ngữ quen thuộc).

II. NỘI DUNG KINH GIÁO GIỚI CHANNA

1. Lúc Thế Tôn trú ở tịnh xá Trúc Lâm (Veluvana), thành Vương xá (Rajagaha), Tôn giả Channa, đã đoạn chấp thủ ngã, đang lâm trọng bệnh, rất đau đớn, Tôn giả muốn tự kết liễu mạng sống.

Tôn giả Sariputta cùng Tôn giả Cunda đến thăm và khuyên Tôn giả Channa nhẫn nại chạy chữa thuốc thang (dược liệu), tiếp tục sống, nhưng Tôn giả Channa vẫn không thay đổi ý định kết liễu mạng sống.

2. Tôn giả Sariputta mạo muội xin ý kiến cho phép Tôn giả Channa nêu lên một số câu hỏi xem Tôn giả Channa có nhìn vạn hữu: “Cái này không phải của ta, không phải là ta, không phải là tự ngã của ta” không?

Tôn giả Channa xác nhận tự mình đã thấy như thế, đã thấy sự đoạn diệt trong 18 giới, trong sở kiến, sở văn, sở tri,...

Tôn giả Sariputta liền tiếp lời giáo giới: “Do vậy, này hiền giả Channa, lời dạy này của Thế Tôn cần được tác ý: Ai có chấp trước là có dao động. Ai không chấp trước thì không dao động. Không dao động thì khinh an.

Có khinh an thì không hy cầu; không hy cầu thì không khứ lai;

không khứ lai thì không tử sinh; không tử sinh thì không có đời này, đời sau, không có giữa hai đời. Như vậy là đoạn tận khổ đau”. 3. Sau khi từ giã Tôn giả Channa, Tôn giả Sariputta đã trình sự việc lên Thế Tôn. Thế Tôn dạy: Tôn giả Channa từ bỏ thân này, nhưng không chấp thủ thân khác; vì thế Channa không có phạm tội.

III. BÀN THÊM:

1. Đối với vị Tỷ kheo, tự sát cũng phạm tội sát. Nhưng với tâm không chấp thủ ngã, thực sự không chấp thủ thân nào khác, không tham ái, tham trước một thân nào khác thì không phạm tội. Tôn giả Channa biết tự mình đã đoạn trừ chấp thủ ngã nên việc “đem đến con dao” là không phạm tội.

Tại đây, ý nghĩa phạm tội, phạm trọng giới được xác định nếu tâm hiện hữu tham ái, chấp thủ. 2. Có lẽ sau khi đặt các câu hỏi trắc nghiệm về sự thể chứng đoạn trừ chấp ngã của Tôn giả Channa, Tôn giả Sariputta biết rõ sự thật đó nên yên tâm không ngăn cản việc Tôn giả Channa đòi “đem đến con dao”.

Sự việc trình lên Thế Tôn toàn bộ cuộc thăm viếng, đàm đạo với Tôn giả Channa và xin lời dạy của Thế Tôn là chỉ để cho Tăng chúng hiểu sự việc, và để trấn an các gia đình thân hữu đã từng hộ trì thân hữu Channa.

Không còn tham ái, chấp thủ thì không còn sinh xứ, nghĩa là vào Niết bàn. Vì thế, Thế Tôn chỉ xác nhận sự không phạm “tội sát” của Tôn giả Channa mà không nói đến sinh xứ của Tôn giả. -oo0oo- 498 KINH SỐ 145 KINH GIÁO GIỚI PHÚ LÂU NA (Punnovàdasuttam)

- Discourse on an Exhortation to Punna -

I. GIẢI THÍCH TỪ NGỮ (Các từ ngữ quen thuộc).

II. NỘI DUNG KINH GIÁO GIỚI PHÚ LÂU NA

1. Lúc Thế Tôn đang trú ở tịnh xá Cấp Cô Độc, Thắng Lâm, thành Xá Vệ (Savatthi), Tôn giả Phú Lâu Na đến hầu Thế Tôn cầu giáo giới trước khi Tôn giả rút vào sống tinh cần độc cư, nhàn tịnh.

Thế Tôn dạy: “Có những sắc do mắt nhận thức, khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến dục hấp dẫn. Nếu Tỷ kheo hoan hỷ tán thưởng, chấp thủ và an trú trong ấy do vậy dục hỷ sanh; và này Punna, Ta nói rằng, từ sự tập khởi của dục hỷ, là sự tập khởi của khổ.”

(Tương tự đối với các căn trần còn lại) Ngược lại, nếu không hoan hỷ, không chấp thủ thì dục hủy diệt. Ta nói rằng sự diệt tận dục hỷ là sự diệt tận đau khổ.

2. Tôn giả Punna, sau lời giáo giới của Thế Tôn, sẽ đến ở xứ Sunaparanta. Thế Tôn dạy dân Sunaparanta rất hung bạo sẽ nhục mạ Tôn giả, Tôn giả sẽ như thế nào?

- Thế nào là hiền thiện,...,vì họ chưa đánh đập.

- Nếu họ đánh đập?

- Thế là còn hiền thiện,..., vì họ chưa đâm bằng dao.

- Nếu họ đâm bằng dao?

- Thế là còn hiền thiện,..., vì họ chưa đoạt mệnh.

- Nếu họ đoạt mệnh? - Bạch Thế Tôn, con sẽ nghĩ như sau: “Có những đệ tử của Thế Tôn, ưu phiền và nhàm chán thân thể và sinh mạng đi tìm con dao (để tự sát). Nay ta khỏi đi tìm con dao ấy”. - Lành thay! Ông sẽ làm những gì ông nghĩ là hợp thời. 3. Trú ở xứ Suraparanta một mùa mưa, Tôn giả Punna đã nhiếp độ được 500 nam cư sĩ và 500 nữ cư sĩ; sau đó, cũng trong mùa mưa ấy Tôn giả đắc “Tam minh” và mệnh chung, nhập Niết bàn tại đó.

III. BÀN THÊM

1. Gương giác tỉnh và nhiệt tâm hoằng hóa của Tôn giả Punna là đáng để người tu sĩ các đời sau học tập: Chỉ có sự giác tỉnh, không tham ái, không chấp thủ ngũ uẩn mới không ngại các gian nan, nguy hiểm trên đường hoằng pháp vì lợi ích lâu dài của số đông. 2. Pháp tu thiền quán về ngũ uẩn, hay về 18 giới, 18 xúc, gìn giữ 18 ý hành không để vướng mắc vào các cảm thọ hỷ, ưu, xả là dẫn đến sự tận trừ dục hỷ, tận trừ khổ đau. Rất đơn giản, nhưng rất rõ ràng, rất thực và rất trí tuệ! Nhờ đó mà chỉ qua một mùa mưa tinh cần thực hành, Tôn giả Punna đã đắc “Tam minh” và nhiếp độ đến 1000 người vốn có bản chất hung bạo

(người dân Sunaparanta).

3. Vấn đề giác tỉnh, nhàm chán thân thể và sinh mạng này không phải là sự biểu hiện tiêu cực của giáo lý, mà sự giác tỉnh ấy, hành giả mới có thể tích cực xả thân vì lợi tha. Tuy nhiên, ở đây một số đệ tử Đức Phật đã “lấy con dao” không phải vì yếm thế, mà là vì thấy, ở trường hợp của cá nhân họ, không cần đến thân thể và sinh mạng ấy nữa. Do vì họ không có tham ái, chấp thủ một thân khác, một đời sống khác nên họ không vi phạm

“giới sát” (tự sát).

-oo0oo- KINH SỐ 146 KINH GIÁO GIỚI NANDAKA (Nandakovadasuttam)

- Discourse on an Exhortation to Nandaka -

I. GIẢI THÍCH TỪ NGỮ (Các từ ngữ quen thuộc).

II. NỘI DUNG KINH GIÁO GIỚI NANDAKA

1. Cũng tại tịnh xá Cấp Cô Độc lúc Thế Tôn đang trú, Ni trưởng Mahapajapati Gotami hướng dẫn 500 Tỳ kheo ni đến yết kiến Thế Tôn xin được giáo giới (thuyết pháp). Bấy giờ các vị Tỷ kheo Thượng tọa thay phiên giáo giới các Ni.

2. Đến phiên Thượng tọa Nandaka, Thượng tọa mở ra một cuộc luận thuyết bằng cách đặt câu hỏi, nếu biết thì nói rằng:

“Tôi biết”. Qua đó, Thượng tọa Nandaka giúp cho các Tỷ Kheo ni thấy rõ các căn, các trần, các thức, các uẩn là vô thường; cái gì vô thường thì sẽ đem lại khổ đau. Cái gì vô thường khổ đau thì không hợp lý để nói rằng: “Cái này là của tôi, là tôi, là tự ngã của tôi”... và giới thiệu pháp Thất giác chi... Thời pháp này đã giúp cho 500 vị Ni hoan hỷ nhưng hầu như chưa được hoàn toàn thỏa mãn.

Thế Tôn lại dạy Tôn giả Nadaka nói lại thời pháp trên một lần nữa vào ngày tiếp theo. Sau thời pháp này, cả 500 vị Ni đều chứng đắc các Thánh quả. Người chứng thấp nhất là quả Dự lưu; tất cả đều rất hoan hỷ về thời pháp.

III. BÀN THÊM

1. Sau khi giác tỉnh các hữu vi là vô thường dẫn đến khổ đau, hành giả hành Niệm giác chi, y chỉ viễn ly, ly tham, đoạn diệt, hướng đến từ bỏ... Trạch pháp giác chi...; ... Tinh tấn giác chi;... Hỷ...; ... Khinh an...; ... Định...; ... Xả...; thì sẽ chứng ngay trong hiện tại vô lậu tâm giải thoát; vô lậu tuệ giải thoát: Đây là pháp hành “Như lý tác ý” từ bước đi đầu tiên, đến bước đi cuối cùng.

2. Đặc biệt ở đây là cùng một nội dung bài pháp, Tôn giả Nandaka nói đến hai lần và qua lần thứ hai, thì tác dụng thức tỉnh giải thoát mạnh mới đến với chư Ni: chỉ đến lần thứ hai người nghe mới nắm rõ sự thật, nắm rõ ý nghĩa; sau khi hiểu rõ, tâm ly tham, hoàn toàn ly tham mới khởi sinh.

Bài kinh này vừa gián tiếp cắt nghĩa vì sao các đoạn kinh kiết tập thường hay lập lại ý: sự lập lại ý có tác dụng như thủy triều đập mạnh vào tâm thức, như đánh thức: hãy từ bỏ, hãy buông bỏ các pháp hữu vi mộng mị!!!

-oo0oo- 502 KINH SỐ 147 KINH NGẮN (KINH NHỎ):

GIÁO GIỚI LA HẦU LA (CulaRàhulovàdasuttam)

- Lesser Discourse on an Exhortation to Ràhula -

I. GIẢI THÍCH TỪ NGỮ (Các từ ngữ quen thuộc).

II. NỘI DUNG KINH GIÁO GIỚI LA HẦU LA

1. Cũng tại thành Vương Xá (Rajagaha), Thắng Lâm, lúc Thế Tôn đang trú ở tịnh xá Cấp Cô Độc, Thế Tôn đã thấy đến thời điểm giúp Tôn giả Ràhula đoạn tận lậu hoặc. Sau khi khất thực, sau bữa ngọ, Thế Tôn bảo Tôn giả Ràhula đem tọa cụ theo hầu Thế Tôn vào rừng Andhavana để nghỉ ban ngày. Bấy giờ nhiều vị Thiên biết sắp đến thời điểm Thế Tôn giúp tôn giả Ràhula đoạn tận lậu hoặc, đã cùng đến rừng Andhavana. 2. Tại Andhavana, Thế tôn đặt nhiều câu hỏi với Tôn giả Ràhula về 18 xứ là thường hay vô thường? Cái gì là vô thường là lạc hay khổ? Cái gì là vô thường, khổ, chịu sự biến hoại có hợp lý chăng nhìn nhận cái ấy: “Cái này là của tôi,...” và Tôn giả đã trả lới đúng pháp tất cả các câu hỏi.

3. Thế Tôn kết luận: “Này Ràhula, do thấy vậy, vị đa văn Thánh đệ tử yếm ly con mắt, yếm ly các sắt, yếm ly nhãn thức, nhãn xúc; do duyên nhãn xúc này được khởi lên thọ, tưởng, hành, thức. Vị ấy yếm ly các pháp khởi lên ấy. (Tương tự đối với tai...mũi...lưỡi...ý...thinh...hương...vị...xúc...pháp...).

Tôn giả Rahula đại hoan hỷ thọ lãnh lời dạy của Thế Tôn, tâm Tôn giả đoạn trừ tất cả các lậu hoặc không có chấp thủ. Và hàng ngàn chư Thiên nghe (theo) khởi lên Pháp nhãn ly trần, vô cấu: “Phàm cái gì được khởi lên đều được diệt tận”.

III. BÀN THÊM

1. Thời kinh dành cho Tôn giả Rahula chuyên chở một nội dung rất cơ bản: Đó là sự hiện hữu của con người và thế giới, đã được Thế Tôn dạy với hình thức luận đàm hay vấn đáp. Nội dung này hầu hết các Tôn giả đã nghe và đã hiểu. Nhưng lần này, lúc tâm thức Tôn giả Rahula với sự giác tịnh gần chín muồi, giữa khung cảnh khoáng đạt và yên tĩnh của rừng núi Andhavana, lại được Thế Tôn thân hành giảng dạy, khai mở cho chính một mình Tôn giả Rahula. Sự kiện này khiến tâm lý Tôn giả đại hoan hỷ, khiến Tôn giả trong điều kiện tâm lý hân hoan thuận lợi, đã đại ngộ, đại giác và đại xả ly tham ái, chấp thủ, đoạn tận hết lậu hoặc. 2. Ở đây, cũng thế, nội dung bản kinh đã được Tôn giả Rahula học và nghe nhiều lần rồi, nhưng đến lần này mới có đại tác dụng. Tu tập là sự nghe lại nhiều lần, hành lại nhiều lần và xả ly nhiều lần mới thuần thục tâm lý giải thoát. Tác ý “vô thường, khổ, không, vô ngã” của mọi hiện hữu, nếu được hành giả tác ý nhiều lần, tu tập nhiều ngày cũng sẽ (có hy vọng) dẫn đến cùng một kết quả giải thoát.

3. Trong thời pháp này có hàng ngàn chư Thiên (ẩn hình)

cùng nghe và tất cả cùng đắc quả Dự lưu.

Vậy chư Thiên đã nghe như Tôn giả Rahula nghe: nghe tiếng nói và khái niệm của con người? Hay có thần thông chuyển dịch ngôn ngữ con người thành ngôn ngữ chư Thiên? Hay là chính đại thần thông của Thế Tôn khiến phạm âm của

Thế Tôn giúp các chúng hữu tình đều nghe được? Trên thực tế, vào nhiều tảng sáng, chư Thiên thường đến hầu Thế Tôn và tham vấn các đạo lý mà các đệ tử (con người) của Thế Tôn không biết đến, chỉ thấy hào quang mà thôi. Thế Tôn thường thuật lại nội dung của các cuộc đàm luận ấy. Điều này nói lên rằng: Thế Tôn đã vận dụng định lực (thần thông) nghe rõ và hiểu rõ ngôn ngữ của chư Thiên và giúp chư Thiên nghe và hiểu ngôn ngữ của Thế Tôn. Có một định gọi là: “Tri nhất thiết chúng sinh ngôn ngữ”, như đã được trình bày ở Trung Bộ Kinh I. KINH SỐ 148 KINH SÁU SÁU (Chachakkasuttam)

- Discourse on the Six Sixes -

I. GIẢI THÍCH TỪ NGỮ (Các từ ngữ quen thuộc).

II. NỘI DUNG KINH SÁU SÁU

1. Cũng tại thành Vương Xá, Thắng LÂm, lúc Thế Tôn trú ở tịnh xá Cấp Cô Độc, Thế Tôn dạy các Tỷ kheo về kinh Sáu

Sáu (sáu lần sáu).

2. Sáu Sáu: “sáu” lần “sáu”. 2.1. Sáu căn: Mắt, tai, mũi, lưỡi, thân và ý.

2.2. Sáu trần: Sắc, thanh, hương, vị, xúc và pháp.

2.3. Sáu thức: Nhãn, nhĩ, tỷ, thiệt, thân vá ý thức. 2.4. Sáu xúc: Nhãn xúc, nhĩ, tỷ, thiệt, thân và ý xúc.

2.5. Sáu thọ: Thọ do nhãn xúc sanh, nhĩ xúc..., tỷ..., thiệt..., thân..., và thọ do ý xúc sanh.

2.6. Sáu ái: Ái khởi lên từ nhãn thọ, nhĩ, tỷ, thiệt, thân và ái khởi lên từ pháp thọ. 3. 36 pháp trên là do có sanh và có diệt đã được thấy rõ nên không thể xem là “tự ngã”, mà chúng là vô ngã.

4. - Do tham trước lạc thọ khởi lên từ Sáu thọ kể trên mà tham tùy miên tăng. - Do sầu muộn về khổ thọ khởi lên từ Sáu thọ kể trên mà

Sân tùy miên tăng.

- Do cảm xúc bất khổ bất lạc thọ, mà không như thật biết sự tập khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly khỏi cảm thọ ấy, mà vô minh tùy miên tùy tăng. - Do đoạn tận tham tùy miên, tẩy sạch sân tùy miên, và nhổ tận gốc vô minh tùy miên mà đoạn tận khổ đau ngay trong hiện tại: giải thoát tất cả lậu hoặc, không còn chấp thủ.

III. BÀN THÊM:

1. Cùng một nội dung như bản kinh này mà Thế Tôn giáo giới cho Tôn giả Punna rất ngắn (xem kinh 145), giáo giới cho Tôn giả Rahula cũng rất ngắn (dài hơn kinh 145 một ít; xem kinh 147).

Riêng kinh 148 này là bản kinh được Thế Tôn dạy đầy đủ nhất: đầy đủ văn và nghĩa của các cấp sơ thiện, trung thiện, và hậu thiện. Đây là bản kinh tiêu biểu nhất về sáu căn, sáu trần, sáu thức, sáu xúc, sáu thọ và sáu ái, tiêu biểu về thiền quán, về “như lý tác ý” để thực hành “Thất giác chi”. 2. Với nội dung của kinh này, nếu với quyêt tâm giải thoát mạnh, hành giả chỉ ghi nhận và hành trì (tác ý) ba điểm chính:

2.1. Vạn hữu đều sinh diệt nên vô ngã, không thể là tự ngã.

2.2. Vạn hữu đều sinh diệt nên vô thường và dẫn đến khổ đau. 2.3. Do vậy nên đoạn trừ tất cả các thọ (lạc, khổ, bất khổ bất lạc thọ) khởi lên từ thân tâm mình ở mọi nơi, mọi thời. Công phu này nhất định dẫn đến đoạn tận lậu hoặc, không còn chấp thủ.

3. Công phu này cũng tương tự công phu từ Bát Nhã Tâm Kinh “Chiếu kiến ngũ uẩn giai không, độ nhất thiết khổ ách”.

- Hay tựa như công phu tu hành giới thiệu từ bài kệ cuối kinh Kim Cương: “ Nhất thiết hữu vi pháp Như mộng, huyễn, bào ảnh, Như lộ, diệc như điễn, Ưng tác như thị quán”. KINH SỐ 149 KINH ĐẠI LỤC XỨ (Mahàsalàyatanikasuttam)

-Discourse Pertaining to the Great Sixfold (Sense – Field)-

I. GIẢI THÍCH TỪ NGỮ (Các từ ngữ quen thuộc).

II. NỘI DUNG KINH ĐẠI LỤC XỨ

1. Cũng tại tịnh xá Cấp Cô Độc, Thắng Lâm, thành Xá Vệ (Savatthi), một thời Thế Tôn giảng dạy chúng Tỷ kheo kinh Đại Lục Xứ. Nội dung tương tự kinh 147 và kinh 148, nhưng được Thế Tôn triển khai một cách đặc biệt khác rằng:

- Cũng trình bày 18 giới,sáu xúc, 18 thọ và sáu ái... - Nếu thấy biết như chơn các căn, các trần, các thức và các thọ và không ái trước chúng thì Ngũ thủ uẩn đi đến tàn diệt trong tương lai, khổ não được đoạn tận.

- Nếu không như chơn thấy biết chúng thì sẽ sanh tâm ái trước chúng thì Ngũ thủ uẩn sẽ đi đến tích trữ trong tương lai, sẽ cảm thọ khổ về thân và khổ não về tâm.

2. Tại đây, Thế Tôn dạy thấy biết như chơn ấy là Chánh kiến. Tư duy như chơn là Chánh tư duy;

Tinh tấn như chơn là Chánh tinh tấn;

Niệm ấy như chơn là Chánh niệm;

Định ấy như chơn là Chánh định;

Thân, ngữ nghiệp và sinh mạng sẽ thanh tịnh và vị ấy phát triển tốt đẹp Bát Thánh đạo. Do sự phát triển tốt đẹp Bát Thánh đạo, Tứ niệm xứ đi đến viên mãn, Tứ chánh cần đi đến viên mãn, Ngũ căn đi đến viên mãn, Ngũ lực đi đến viên mãn, Thất giác chi đi đến phát triển viên mãn.

3. Với vị tu tập như thế, với thượng trí, Chỉ và Quán được phát triển song song; với thượng trí, vị ấy liễu tri ngũ uẩn; với thượng trí, vị ấy đoạn tận vô minh, hữu ái; với thượng trí, vị ấy tu tập Chỉ và Quán; với thượng trí, vị ấy chứng ngộ Minh và Giải thoát.

III. BÀN THÊM

1. Lục xứ do được triển khai rộng rãi như nội dung vừa được trình bày trên kinh 149 này có tên là kinh Đại Lục Xứ. 2. Qua sự trình bày cặn kẽ của kinh 149, ta thấy rằng các công phu thực hành đạo đế, thực hành Giới, Định, Tuệ, hay thực hành Phạm hạnh, giải thoát tựu trung chỉ tập chú vào hai điểm chính yếu sau đây: 2.1. Thấy như thật, như chơn các căn, các trần, các thức, các xúc, các thọ để kiểm soát (chế ngự hay loại trừ) lòng tham ái, sân hận và si mê (hoặc loại trừ tham tùy miên, sân tùy miên và vô minh tùy miên).

2.2. Tập trung theo dõi chúng và nổ lực liên tục viễn ly tham ái, chấp trước chúng thì tự động hành giả sẽ thành tựu Chỉ, Quán, phát triển viên mãn Bát Thánh đạo, Tứ niệm xứ, Tứ chánh cần, Tứ như ý túc, Ngũ căn, Ngũ lực và Thất giác chi để tối hậu thành tựu Minh và Giải thoát, khổ não được diệt tận, lậu hoặc được đoạn tận và chứng đắc Niết bàn. -oo0oo- 508 KINH SỐ 150 Kinh NÓI CHO DÂN CHÚNG NIGARAVINDA (Nigaravindeyyasuttam)

- Discourse to The People of Nigaravinda – I. GIẢI THÍCH TỪ NGỮ (Các từ ngữ quen thuộc).

II. NỘI DUNG KINH SỐ 150

1. Một thời, Thế Tôn cùng đại chúng Tỷ kheo du hành giữa dân chúng Kosala và dừng lại tại làng Nigaravinda. Tại đây, Thế Tôn nói chuyện với các Bà la môn, gia chủ (đang) đến yết kiến Thế Tôn về đề tài: “Hạng Sa môn, Bà la môn nào không đáng và đáng kính trọng, cung kính, cúng dường?”.

2. Thế Tôn dạy:

- Các Sa môn, Bà la môn nào, khi các căn tiếp xúc với các trần mà không ly tham, ly sân, ly si; nội tâm không tịch tĩnh; thân nghiệp, ngữ nghiệp, ý nghiệp khi được thăng bằng, khi thì không, đối với các vị này, không đáng cung kính, tôn trọng, cúng dường, bởi vì sở hành các vị này không hơn gì các gia chủ. - Ngược lại, các Sa môn, Bà la môn nào, khi các căn tiếp xúc với các trần thì ly tham, ly sân, ly si; nội tâm tịch tĩnh;

thân, khẩu, ý nghiệp được thăng bằng: các vị này đáng cung kính, tôn trọng, cúng dường, bởi sở hành các vị này hơn hẳn các gia chủ.

3. Nếu có câu hỏi: Vì sao biết được, do truyền thống gì mà biết được các Tôn giả kia là ly tham, ly sân, ly si, hay đang trên đường ly tham, ly sân, ly si?

Câu trả lời tốt đẹp sẽ là: do các vị ấy sống xa vắng trong các khu rừng tịch mịch, nhờ đó mà lòng không có điều kiện để thích thú đắm trước các trần...

4. Các Bà la môn, gia chủ ở Nigaravinda hân hoan xin làm đệ tử cư sĩ trọn đời của Thế Tôn.

III. BÀN THÊM

1. Hình thức biểu lộ của các Bà la môn, gia chủ làng Nigaravinda có thể xếp vào bốn thái độ có tình cảm khác nhau đối với Thế Tôn:

1.1. Hạng nói lời chào đón, hỏi thăm: có nhiều thiện cảm đối với Thế Tôn.

1.2. Hạng chắp tay vái chào: có thái độ kính trọng, lịch sự đối với Thế Tôn.

1.3. Hạng nói lên tên họ trước Thế Tôn trước khi ngồi xuống: tỏ lịch sự theo truyền thống dân Kosala đương thời. 1.4. Hạng im lặng ngồi xuống: tỏ vẻ ít có thiện cảm đối với

Thế Tôn. Bốn hạng người trên do nghe danh Thế Tôn là Thái tử bỏ vương vị xuất gia và thành đạo nên phần lớn là do hiếu kỳ đến tham kiến Thế Tôn. Do vậy, họ chưa sẵn sàng và chưa đủ nhân duyên để nghe Tứ đế, cả đến pháp bố thí. Đức Thế Tôn từ đó chỉ nói chuyện theo hướng giúp họ khởi lòng tôn trọng, cung kính, cúng dường các vị có dấu hiệu của sự chứng đắc giải thoát.

2. Bên cạnh đó, Thế Tôn đã gián tiếp giới thiệu địa bàn chú tâm tu tập (các căn, các trần, các xúc, các thọ) và đối tượng đối trị trong tu tập (tham, sân, si) hầu giúp một số người trong nhóm họ phát tâm mong cầu chánh pháp.

3. Dù sao, những người trên tìm đến tham kiến Thế Tôn cũng có ít nhiều thiện duyên với Phật pháp, nhờ đó mà sau câu chuyện ngắn ngủi, nhóm dân Nigaravinda đều đã xin quy y với Thế Tôn, làm đệ tử tại gia. KINH SỐ 151 Kinh KHẤT THỰC THANH TỊNH (Pindapapàtapàrisuddhisuttam)

- Discourse on Complete Purity for Alms – Gathering – I. GIẢI THÍCH TỪ NGỮ (Các từ ngữ quen thuộc).

II. NỘI DUNG KINH KHẤT THỰC THANH TỊNH

1. Bấy giờ là lúc Thế Tôn đang trú ở tịnh xá Trúc Lâm, thành Vương Xá (Ràjagaha), Thế Tôn dạy kinh Khất Thực Thanh Tịnh cho Tôn giả Xá lợi Phất (Sàriputta).

2. Thế Tôn hỏi Tôn giả Sàriputta, phần lớn Tôn giả an trú loại an trú nào mà các căn Tôn giả thanh tịnh, trong sáng? - Tôn giả Sàriputta đáp: “Phần lớn con an trú ‘không trú’”

(trú “không tánh”).

- Thế Tôn dạy an trú “không tánh” là an trú của bậc Đại nhân. Nếu các Tỷ kheo nào mong phần lớn có thể an trú “không tánh” thì cần suy tư trên đường đi khất thực, và trên đường khất thực trở về, rằng:

2.1. “Ta đã đoạn trừ ngũ dục lạc chưa?”: Nếu đã đoạn thì an trú hân hoan và hỷ; nếu chưa thì nỗ lực đoạn.

2.2. “Ta đã đoạn trừ ngũ ái chưa?”: Nếu đã đoạn, thì an trú hân hoan và phát triển các thiện pháp; nếu chưa, thì phải tinh tấn đoạn.

2.3. “Ta đã liễu tri Ngũ uẩn chưa?”... 2.4 (2.10) “Ta đã tu tập Tứ niệm xứ cho đến Bát Thánh Đạo

(37 phẩm trợ đạo) chưa?”...

2.11. “Ta đã tu tập Chỉ và Quán chưa?”...

2.12. “Ta đã chứng ngộ Minh và Giải thoát chưa?”...

Bằng cách tư duy như thế trên đường khất thực (quá khứ và trong tương lai cũng thế) là làm cho khất thực được thanh tịnh.

III. BÀN THÊM

1. “Khất thực thanh tịnh” nói lên phương pháp và nội dung giáo dục của Thế Tôn rất cặn kẽ và rất hoàn mỹ: Ngài quả là một Bậc Đạo sư tối thượng trong các Bậc Đạo sư, đã bằng mọi cách giúp cho các đệ tử thành tựu giải thoát với sự thành tựu lớn nhất, được hạnh phúc với hạnh phúc chân thật và cao thượng nhất.

2. Bản kinh cũng nói rõ công phu đầy đủ của một Tỷ kheo là Văn đầy đủ, Tư đầy đủ, và Tu đầy đủ, viên mãn các hạnh giải thoát; công phu đầy đủ phải là công phu viên mãn toàn bộ 37 phẩm trợ đạo của Đạo đế cho đến Minh và Giải thoát.

3. Hoàn thành công phu Phạm hạnh thì trở thành Bậc Đại nhân thường trú vào “Không trú” (“vô trú”) hay trú “không tánh”. Đây là chỗ Phạm trú, Thánh trú, Phật trú. -oo0oo- 512 KINH SỐ 152 Kinh CĂN TU TẬP (Indriyabhavannasuttam)

- Discourse on The Development of The Sense – Organs -

I. GIẢI THÍCH TỪ NGỮ - Mukhevana, Kajanngala: Kinh không ghi rõ trú xứ này ở đâu, mà chỉ chú giải đó là một cánh rừng có nhiều cây như là rừng trúc.

II. NỘI DUNG TU TẬP

1. Bà la môn Uttara chủ trương căn tu tập rằng: “Không nên thấy sắc với mắt, không nên nghe tiếng với tai”.

Thế Tôn nói với Uttara rằng: “Nếu thế thì người mù và nười điếc là có căn tu tập?”.

Ngoại đạo Uttara cảm thấy xấu hổ với chủ trương của mình, ngồi cúi mặt, rụt vai...

2. Bấy giờ Thế Tôn dạy Tôn giả Ananda (gián tiếp nói cho Uttara nghe) về Vô thượng căn tu tập trong Giới luật của bậc

Thánh, bao gồm các điểm: - Sau khi sáu căn tiếp xúc sáu trần (các căn xúc tiếp xúc với các trần tương ứng) khởi lên các cảm thọ khả ý, bất khả ý, hành giả biết các cảm thọ ấy đều đoạn diệt, chỉ giữ cảm thọ xả là tồn tại. Đây là ý nghĩa của vô thượng căn tu tập đối với sự xúc tiếp giữa các căn và các trần.

3. Đạo lộ của vị Hữu học: Thế nào là Bậc Thánh, các căn được tu tập?

- Dù các thọ khởi lên khả ý, khởi lên bất khả ý, hay khởi lên khả ý và bất khả ý, hành giả đều làm chủ trong ước muốn yếm ly hay không yếm ly các đối tượng hoặc yếm ly hoặc không yếm ly; và làm chủ an trú trong ước muốn an trú xả, chánh niệm, tỉnh giác.

II. BÀN THÊM

1. Bản kinh trình bày một nội dung rất giản dị về sự huấn luyện, hộ trì các căn.

Vấn đề là giác tỉnh làm chủ các căn mà không phải là xóa bỏ, khống chế các căn. Vấn đề trọng tâm tu tập là làm chủ ý thức, giác tỉnh đoạn trừ tham, sân, các uế tâm khởi lên khi các căn tiếp xúc các trần, mà không phải là đoạn trừ các xúc. Chỗ an trú là xả, trú xả (Chánh niệm, tỉnh giác). Đây là chỗ an trú của bậc Hữu học.

2. Suốt các bản kinh cuối của Trung Bộ, lời dạy của Thế Tôn đều xoáy vào công phu tu tập các căn. Nói khác đi, tất cả công phu phạm hạnh để thành tựu Đạo đế đều liên hệ đến công phu tu tập các căn cả. Kinh cuối, số 152 này, thì nhấn mạnh đến điểm “Vô thượng căn tu tập”, đó là công phu an trú xả, hay xả các thọ, chánh niệm, tỉnh giác.

Đây là cốt lõi của công phu để thành tựu Phạm trú, Thánh trú, hay an trú “Không tánh” vậy.

MỤC LỤC

Kinh số 1: Căn Bản Của Tất Cả Các Pháp Kinh số 2: Tất Cả Các Lậu Hoặc Kinh số 3: Thừa Tự Pháp Kinh số 4: Sợ Hãi Và Khiếp Đảm Kinh số 5: Không Uế Nhiễm Kinh số 6: Ước Nguyện Kinh số 7: Ví Dụ Tấm Vải Kinh số 8: Đoạn Giảm Kinh số 9: Chánh Tri Kiến

Kinh số 10: Niệm Xứ Kinh số 11: Kinh Ngắn Sư Tử Hống Kinh số 12: Kinh Dài Sư Tử Hống Kinh số 13: Kinh Dài Khổ Uẩn Kinh số 14: Kinh Ngắn Khổ Uẩn

Kinh số 15: Tư Lương Kinh số 16: Tâm Hoang Vu Kinh số 17: Khu Rừng Kinh số 18: Mật Hoàn Kinh số 19: Song Tầm Kinh số 20: An Trú Tầm Kinh số 21: Ví Dụ Cái Cưa Kinh số 22: Ví Dụ Con Rắn Kinh số 23: Gò Mối Kinh số 24: Trạm Xe Kinh số 25: Bẫy Mồi

27 33

35 39

41 45 Kinh số 26: Thánh Cầu Kinh số 27: Kinh Ngắn Dấu Chân Voi Kinh số 28: Kinh Dài Dấu Chân Voi Kinh số 29: Kinh Dài Ví Dụ Lõi Cây Kinh số 30: Kinh Ngắn Ví Dụ Lõi Cây Kinh số 31: Kinh Ngắn Rừng Sừng Bò Kinh số 32: Kinh Dài Rừng Sừng Bò Kinh số 33: Kinh Dài Người Chăn Bò Kinh số 34: Kinh Ngắn Người Chăn Bò Kinh số 35: Kinh Ngắn Saccaka Kinh số 36: Kinh Dài Saccaka Kinh số 37: Kinh Ngắn Đoạn Tận Ái Kinh số 38: Kinh Dài Đoạn Tận Ái Kinh số 39: Kinh Dài Xóm Ngựa Kinh số 40: Kinh Ngắn Xóm Ngựa

Kinh số 41: Sàleyyaka Kinh số 42: Verañjaka Kinh số 43: Kinh Dài Phương Quảng Kinh số 44: Kinh Ngắn Phương Quảng Kinh số 45: Kinh Ngắn Pháp Hành Kinh số 46: Kinh Dài Pháp Hành Kinh số 47: Tư Sát Kinh số 48: Kosambì Kinh số 49: Phạm Thiên Cầu Thỉnh Kinh số 50: Hàng Ma Kinh số 51: Kandaraka

107 110

113 115 119

125 128 130

134 136 140

143 Kinh số 52: Bát Thành Kinh số 53: Hữu Học Kinh số 54: Potaliya Kinh số 55: Jìvaka Kinh số 56: Upàli Kinh số 57: Hạnh Con Chó Kinh số 58: Abhaya Kinh số 59: Nhiều Cảm Thọ Kinh số 60: Không Gì Chuyển Hướng Kinh số 61: Kinh Ngắn Giáo Giới La-Hầu-La Kinh số 62: Kinh Dài Giáo Giới La-Hầu-La Kinh số 63: Kinh Ngắn Màlunkyàputta Kinh số 64: Kinh Dài Màlunkyàputta

Kinh số 65: Bhaddàli Kinh số 66: Ví Dụ Con Chim Cáy

Kinh số 67: Càtumà Kinh số 68: Nalakapàna Kinh số 69: Gulissàni Kinh số 70: Kìtagiri Kinh số 71: Tam Minh Vacchagotta Kinh số 72: Aggivacchagotta Kinh số 73: Kinh Dài Vacchagotta Kinh số 74: Dìghanakha Kinh số 75: Màgandiya Kinh số 76: Sandaka Kinh số 77: Kinh Dài Mahà - Sakuludàyi

194 196

198 200 202

205 207 210

214 221 223

225 Kinh số 78: Samanamandikà Kinh số 79: Kinh Ngắn Sakuludàyi Kinh số 80: Vekhanassa Kinh số 81: Ghatìkàra Kinh số 82: Ratthapàla Kinh số 83: Makhàdeva Kinh số 84: Maddurà Kinh số 85: Bồ Đề Vương Tử Kinh số 86: Angulimàla

Kinh số 87: Ái Sinh Kinh số 88: Bhàhitika (Tấm Vải Ngoại) Kinh số 89: Pháp Trang Nghiêm Kinh số 90: Kannakatthala

Kinh số 91: Brahmàyu Kinh số 92: Sela Kinh số 93: Assalàyana Kinh số 94: Ghotamukha Kinh số 95: Canki Kinh số 96: Esukàrì Kinh số 97: Dhànanjàni Kinh số 98: Vàsettha Kinh số 99: Subha Kinh số 100: Sangàrava Kinh số 101 : Devadaha Kinh số 102 : Năm, Ba Kinh số 103 : Như Thế Nào

281 284

286 291 294

297 299 301

304 309 313

315 Kinh số 104 : Làng Sàma Kinh số 105 : Sunakkhatta Kinh số 106 : Bất Động Lợi Ích Kinh số 107 : Ganaka Moggallàna Kinh số 108 : Gopaka Moggallàna Kinh số 109 : Kinh dài Mãn Nguyệt Kinh số 110 : Kinh ngắn Mãn Nguyệt Kinh số 111 : Bất Đoạn Kinh số 112 : Sáu Thanh Tịnh Kinh số 113 : Chân Nhân Kinh số 114 : Nên Hành Trì Và Không Nên Hành Trì

Kinh số 115 : Đa Giới Kinh số 116 : Thôn Tiên Kinh số 117 : Đại Tứ Thập (kinh 40 Lớn)

Kinh số 118 : Nhập Tức Xuất Tức Niệm

Kinh số 119 : Thân Hành Niệm Kinh số 120 : Hành Sanh Kinh số 121 : Kinh ngắn Không Tánh Kinh số 122 : Kinh dài Không Tánh Kinh số 123 : Hi Hữu Vị Tằng Hữu Pháp Kinh số 124 : Bạc Câu La Kinh số 125 : Điều Ngự Địa Kinh số 126 : Phù Di Kinh số 127 : A Na Luật Kinh số 128 : Tùy Phiền Não Kinh số 129 : Hiền Ngu

372 375

378 382 385

389 395 399

403 406 408

411 Kinh số 130 : Thiên Sứ Kinh số 131 : Nhất Dạ Hiền Kinh số 132 : A Nan Nhất Dạ Hiền Kinh số 133 : Kaccàna Nhất Dạ Hiền Kinh số 134 : Lomasakanyiga Nhất Dạ Hiền Kinh số 135 : Phân Biệt Nhỏ Về Nghiệp Kinh số 136 : Phân Biệt Lớn Về Nghiệp Kinh số 137 : Phân Biệt Sáu Xứ Kinh số 138 : Tổng Thuyết Và Biệt Thuyết Kinh số 139 : Vô Tránh Phân Biệt Kinh số 140 : Giới Phân Biệt Kinh số 141 : Phân Biệt Về Sự Thật Kinh số 142 : Phân Biệt Cúng Dường Kinh số 143 : Giáo Giới Cấp Cô Độc Kinh số 144 : Giáo Giới Channa Kinh số 145 : Giáo Giới Phú Lâu Na

Kinh số 146 : Giáo Giới Nandaka Kinh số 147 : Giáo Giới La Hầu La Kinh số 148 : Sáu Sáu Kinh số 149 : Đại Lục Xứ Kinh số 150 : Nói Cho Dân Chúng Nigaravinda

Kinh số 151 : Khất Thực Thanh Tịnh Kinh số 152 : Căn Tu Tập

451 455

459 460 461

462 465 470

474 477 483

TÌM HIỂU TRUNG BỘ KINH

TẬP I - II - III

THÍCH CHƠN THIỆN

NHÀ XUẤT BẢN TÔN GIÁO

53 Tràng Thi, Hoàn Kiếm, Hà Nội ĐT: 024.37822845 - Fax (024).37822841 Email: nhaxuatbantongiao@gmail.com

Chịu trách nhiệm xuất bản: Giám đốc - Tổng biên tập

TS. Nguyễn Công Oánh

Biên tập :

Trình bày và sửa bản in :

Bìa: Lê Hồng Sơn

Nhất Như Nhất Như Đơn vị liên kết: Tổ Đình Tường Vân & Thiền Viện Vạn Hạnh Cuốn Tìm Hiểu Trung Bộ Kinh tập 1-2-3,

được ấn tống nhân ngày lễ Tiểu tường của

cố Hòa thượng Thích Chơn Thiện.

Do Môn đồ tứ chúng phát tâm thực hiện

Tổ Đình Tường Vân - Thừa Thiên - Huế

Năm 2017