Thiếu Thất Lục Môn

NGỘ TÁNH LUẬN

Nói chung, đạo lấy tịch diệt làm thể, việc tu tập lấy sự lìa bỏ hình tướng làm tông chỉ. Cho nên kinh dạy rằng: “Tịch diệt chính là Bồ-đề, vì đã dứt hết mọi hình tướng.”[lxxv]

Phật là giác, nghĩa là tỉnh thức, rõ biết. Người có tâm tỉnh thức, rõ biết, hiểu được đạo Bồ-đề cho nên xưng là Phật.

Kinh dạy rằng: “Lìa bỏ hết thảy mọi hình tướng, liền gọi là chư Phật.”[lxxvi] Cho nên biết rằng mọi hình tướng có đó chính là cái tướng “không tướng”, không thể dùng mắt để thấy, chỉ có thể dùng trí để biết. Nếu ai nghe được pháp này mà phát sinh một niệm tin nhận, đó là đã phát khởi pháp Đại thừa, liền vượt thoát ngoài ba cõi.

Ba cõi đó chính là tham lam, sân hận và si mê. Khi chuyển hóa được tham, sân, si trở thành giới, định, huệ liền gọi là vượt thoát ngoài ba cõi.

Nhưng tham, sân, si cũng không có tánh thật, chỉ do nơi chúng sinh gọi tên. Nếu thường quay vào tự tâm soi rọi rõ biết sẽ thấy rằng tánh của tham, sân, si chính là tánh Phật. Ngoài tham, sân, si ra thật không riêng có tánh Phật nào khác.

Kinh dạy rằng: “Chư Phật xưa nay thường ngụ trong ba độc mà nuôi dưỡng các pháp thanh tịnh, thành bậc xuất thế.”[lxxvii] Ba độc đó, chính là tham, sân, si.

Nói pháp Đại thừa hay Tối thượng thừa đều là nói đến chỗ sở hành của Bồ-tát. Không gì không là pháp ấy, lại cũng không có gì là pháp ấy. Suốt ngày tu pháp ấy mà chưa từng tu pháp, đó là Phật thừa. Kinh dạy rằng: “Vô thừa là Phật thừa.”

Như có người nào rõ biết rằng sáu căn là không thật, năm uẩn đều là tên gọi giả tạo, cầu tìm khắp trong đó cũng không có chỗ nào chắc thật, nên biết rằng người ấy đã hiểu được lời Phật dạy. Kinh dạy rằng: “Nơi tụ hội của năm uẩn gọi là thiền viện. Soi sáng trong tâm, mở thông rõ biết tức là pháp Đại thừa. Không nhớ tưởng bất cứ pháp nào nên gọi là thiền định.” Nếu như hiểu rõ được lời dạy này thì dù trong khi đi đứng nằm ngồi cũng đều là thiền định.

Rõ biết tâm là không, gọi là thấy Phật. Vì sao vậy? Mười phương chư Phật đều dùng chỗ tâm không ấy. Không thấy ở nơi tâm gọi là thấy Phật.

Lìa bỏ tâm[lxxviii] không tham tiếc gọi là sự bố thí lớn lao.

Không còn xao động và yên định, đó gọi là phép ngồi thiền cao tột. Vì sao vậy? Người phàm tục thảy đều hướng theo xao động, hàng tiểu thừa thảy đều hướng theo yên định, nên nói rằng vượt qua khỏi chỗ ngồi thiền của người phàm tục và hàng tiểu thừa gọi là pháp ngồi thiền cao tột. Nếu nhận hiểu được điều này thì hết thảy các tướng không lìa mà tự cởi mở, hết thảy các bệnh không trị mà tự khỏi. Đó đều là nhờ sức định của pháp thiền cao tột.

Lấy tâm để cầu pháp là mê, không lấy tâm cầu pháp là ngộ. Không trói buộc vào văn tự gọi là giải thoát. Chẳng nhiễm sáu trần[lxxix] gọi là giữ được pháp. Lìa khỏi sinh tử gọi là xuất gia. Không còn thọ lãnh thân đời sau gọi là được đạo. Chẳng sinh vọng tưởng gọi là Niết-bàn. Chẳng ở trong vô minh gọi là trí huệ lớn. Chẳng còn nơi nào phiền não gọi là nhập vào Niết-bàn. Chẳng còn nơi nào có hình tướng gọi là bờ bên kia.[lxxx]

Khi mê có bờ bên này, khi ngộ không có bờ bên này. Vì sao vậy? Người phàm tục thảy đều hướng về ở nơi bờ bên này. Nếu là người hiểu rõ được pháp Tối thượng thừa, tâm chẳng ở nơi bờ bên này, cũng chẳng ở nơi bờ bên kia, nên có thể lìa cả đôi bờ. Nếu thấy bờ bên kia khác với bờ bên này, ấy là trong tâm thật không có thiền định.

Phiền não gọi là chúng sanh, tỉnh giác rõ biết gọi là Bồ-đề, chẳng phải là một, cũng chẳng phải khác nhau, chỉ phân cách do nơi mê với ngộ mà thôi. Khi mê có cõi thế để ra khỏi, khi ngộ chẳng có cõi thế nào để có thể ra khỏi.

Trong pháp bình đẳng không thấy rằng kẻ phàm phu khác với bậc thánh. Kinh dạy rằng: “Pháp bình đẳng đó, người phàm tục không thể nhập vào, bậc thánh nhân không thể thực hành. Pháp bình đẳng đó, chỉ có bậc Đại Bồ Tát và chư Phật Như Lai thực hành được.” Nếu thấy rằng sống khác với chết, động khác với tĩnh, đều gọi là không bình đẳng. Không thấy phiền não khác với Niết-bàn, đó gọi là bình đẳng. Vì sao vậy? Vì phiền não với Niết-bàn cũng cùng một tánh không.

Vì thế, hàng tiểu thừa dứt phiền não, nhập Niếtbàn đều là hư vọng, nên bị vướng mắc nơi Niết-bàn. Bồ Tát biết tánh thật của phiền não là không, liền chẳng lìa bỏ không, nên thường trụ nơi Niết-bàn.

Niết-bàn đó, niết mà không sinh, bàn mà không tử. Vượt thoát sinh tử gọi là vào Niết-bàn. Tâm không còn có chỗ đến đi, liền vào Niết-bàn. Cho nên biết rằng Niết-bàn chính là tâm không.

Chư Phật vào Niết-bàn, đó là nơi không còn vọng tưởng. Bồ Tát vào đạo trường, đó là nơi không còn phiền não. Nơi thanh nhàn tịch tĩnh[lxxxi] tức là không có tham, sân, si.

Tham là cõi Dục (Dục giới), sân là cõi Sắc (Sắc giới), si là cõi Vô sắc (Vô sắc giới). Nếu tâm khởi sinh một niệm, liền vào trong ba cõi. Một niệm trong tâm vừa dứt, liền ra khỏi ba cõi. Cho nên biết rằng ba cõi sinh diệt, muôn pháp có không đều chỉ do một tâm này.

Nói chỉ một tâm này, tưởng như là phá vỡ hết muôn vật vô tình tre cây, ngói đá. Nhưng nếu biết rằng “tâm” cũng chỉ là một tên gọi giả tạo, không có thực thể, thì liền biết được cái tâm tự tịch tĩnh, cũng không phải có, cũng chẳng phải không. Vì sao vậy? Kẻ phàm tục thảy đều hướng đến sinh tâm nên gọi là có. Hàng Tiểu thừa thảy đều hướng đến diệt tâm nên gọi là không. Chư Phật, Bồ Tát chưa từng sinh tâm, chưa từng diệt tâm, nên gọi là tâm chẳng có chẳng không. Tâm chẳng có chẳng không, đó gọi là trung đạo.

Cho nên biết rằng, dùng tâm để học pháp thì tâm với pháp đều mê. Không dùng tâm để học pháp thì tâm với pháp đều ngộ. Mê, đó là mê ở nơi ngộ. Ngộ, đó là ngộ ở nơi mê. Người có được cái thấy chân chánh thì biết rằng tâm vốn không không, liền vượt thoát cả mê và ngộ. Không có mê ngộ mới gọi là thấy biết chân chánh.

Sắc, chẳng phải tự là sắc, do nơi tâm nên là sắc.[lxxxii] Tâm chẳng phải tự là tâm, do nơi sắc nên là tâm. Cho nên biết rằng cả hai tướng tâm và sắc đều có sinh diệt.

Có, đó là đối với không. Không, đó là đối với có. Như vậy gọi là cái thấy chân thật.

Cái thấy chân thật thì chẳng có gì là không thấy mà cũng chẳng có gì thấy. Thấy khắp mười phương mà chưa từng thấy. Vì sao vậy? Vì không có gì để thấy, vì thấy được cái không thấy, vì thấy mà không phải là thấy.

Những gì người phàm tục nhìn thấy đều gọi là vọng tưởng. Nếu đạt đến tịch diệt không nhìn thấy mới gọi là cái thấy chân thật.

Do tâm và cảnh đối nhau mà phát sinh cái thấy. Nếu trong không khởi tâm thì ngoài không sinh cảnh, do đó mà tâm và cảnh đều thanh tịnh, mới gọi là cái thấy chân thật. Khi hiểu biết được như vậy mới gọi là thấy biết chân chánh.

Không thấy hết thảy các pháp, gọi là đắc đạo. Không hiểu hết thảy các pháp, gọi là hiểu pháp. Vì sao vậy? Vì không thấy cả chỗ thấy và không thấy, vì không hiểu cả chỗ hiểu và không hiểu. Cái thấy không thấy mới gọi là cái thấy chân thật. Cái hiểu không hiểu mới gọi là cái hiểu chân thật.

Cái thấy chân thật đó, chẳng phải thấy ngay trước mắt mà thấy, cũng là thấy chỗ không thấy. Cái hiểu chân thật đó, chẳng phải hiểu ngay trước mắt mà hiểu, cũng là hiểu chỗ không hiểu. Nếu có chỗ hiểu đều gọi là không hiểu. Không có chỗ hiểu mới gọi là cái hiểu chân thật. Hiểu và chẳng hiểu đều chẳng phải là hiểu.

Kinh dạy rằng: “Không lìa bỏ trí huệ, gọi là ngu si.” Nếu tâm là không thì hiểu với không hiểu đều là chân thật. Nếu tâm là có thì hiểu với không hiểu đều là hư vọng.

Như khi hiểu rồi thì các pháp đuổi theo người. Như khi chưa hiểu thì người đuổi theo các pháp. Nếu các pháp đuổi theo người thì không phải pháp cũng thành pháp. Nếu người đuổi theo các pháp thì pháp cũng thành không phải pháp.

Nếu người đuổi theo các pháp thì các pháp pháp đều là hư vọng. Nếu pháp đuổi theo người thì các pháp đều là chân thật.

Vì thế cho nên bậc thánh nhân không dùng tâm để cầu pháp, cũng không dùng pháp để cầu tâm, không dùng tâm để cầu tâm, cũng không dùng pháp để cầu pháp. Do đó mà tâm không sinh pháp, pháp không sinh tâm, tâm pháp đều vắng lặng nên thường trong định.

Tâm chúng sinh vừa sinh thì pháp Phật diệt. Tâm chúng sinh vừa diệt thì pháp Phật sinh. Tâm sinh thì pháp chân thật diệt. Tâm diệt thì pháp chân thật sinh. Rõ biết hết thảy các pháp thảy đều không phụ thuộc nhau, đó gọi là người đắc đạo. Rõ biết tâm không phụ thuộc hết thảy các pháp, người như thế thường ở trong đạo tràng.

Khi mê có tội, khi hiểu rõ thì không còn có tội. Vì sao vậy? Vì tánh của tội là không. Khi mê thì không tội thấy là có tội. Nếu như hiểu rõ rồi thì tội chính là không tội. Vì sao vậy? Vì tội vốn chẳng ở tại đâu cả.

Kinh dạy rằng: “Các pháp không thật tánh, thật dùng thì chớ nghi. Có nghi liền thành tội.” Vì sao vậy? Vì tội do nơi nghi ngờ mà sinh. Nếu hiểu được như vậy thì tội nghiệp đời trước liền tiêu mất hết.

Khi mê thì sáu thức, năm ấm đều là pháp phiền não sanh tử. Khi ngộ thì sáu thức, năm ấm đều là pháp Niết-bàn không sanh tử. Người tu hành không cầu đạo ở bên ngoài. Vì sao vậy? Rõ biết tâm chính là đạo. Khi được tâm rồi, thật không có tâm nào để được. Khi đắc đạo rồi, thật không đạo nào để đắc.

Nếu ai nói dùng tâm cầu đạo mà được, đều gọi là tà kiến.

Khi mê thì có Phật, có pháp. Khi ngộ thì không Phật, không pháp. Vì sao vậy? Chỗ ngộ ấy chính là Phật pháp.

Người tu đạo, thân diệt thì đạo thành, cũng như vỏ hạt nứt thì mầm cây sinh. Cái thân nghiệp báo này liên tục biến đổi vô thường, không một pháp chắc thật. Chỉ nên tùy theo đó mà không ngừng tu tập, không được chán lìa sinh tử, cũng không được đắm mê sinh tử. Chỉ thường trong mỗi niệm đều không vọng tưởng thì ngay trong đời này có thể chứng Niết-bàn hữu dư,[lxxxiii] lìa bỏ thân này sẽ được Vô sinh pháp nhẫn.

Khi mắt nhìn thấy hình sắc, chẳng nhiễm nơi hình sắc, khi tai nghe âm thanh, chẳng nhiễm nơi âm thanh, như vậy đều là giải thoát. Mắt không trói buộc vào hình sắc thì mắt là cửa mở đạo thiền. Tai không trói buộc vào âm thanh thì tai là cửa mở đạo thiền.

Nói tóm lại, thấy cái tánh thật của hình sắc thì lúc nào cũng giải thoát. Thấy cái tướng của hình sắc thì lúc nào cũng là trói buộc. Không bị phiền não trói buộc, liền gọi là giải thoát, ngoài ra không có giải thoát nào khác.

Người khéo quán xét hình sắc thì hình sắc chẳng sinh nơi tâm, tâm chẳng sinh nơi hình sắc, nên hình sắc với tâm cùng thanh tịnh. Khi không có vọng tưởng thì mỗi tâm là một cõi Phật. Khi có vọng tưởng thì mỗi tâm là một địa ngục. Chúng sanh tạo thành vọng tưởng, lấy tâm sinh tâm nên thường ở trong địa ngục. Bồ Tát quán xét thấy rõ vọng tưởng, không lấy tâm sinh tâm nên thường ở trong cõi Phật. Nếu không lấy tâm sinh tâm thì tâm nào cũng vào cõi không, niệm nào cũng về cõi tĩnh, từ cõi Phật này đến cõi Phật khác. Nếu lấy tâm sinh tâm thì tâm nào cũng không tĩnh lặng, niệm nào cũng về cõi động, từ địa ngục này trải qua địa ngục khác.

Nếu trong một niệm khởi tâm, liền có hai nghiệp lành dữ, có thiên đường địa ngục. Nếu trong một niệm không khởi tâm, liền không có hai nghiệp lành dữ, cũng không có thiên đường địa ngục.

Tự thể vốn chẳng phải có, chẳng phải không. Nơi người phàm tục là có, nơi bậc thánh là không. Bậc thánh nhân không có tâm ấy nên lòng dạ rỗng suốt, rộng bằng trời đất. Khi tâm được niết bàn tức không thấy có Niết-bàn. Vì sao vậy? Vì tâm chính là Niết-bàn. Nếu ngoài tâm thấy có Niết-bàn, đó gọi là vướng mắc vào tà kiến.

Hết thảy phiền não đều là hạt giống Như Lai, vì do nơi phiền não mà được trí huệ. Nhưng chỉ có thể rằng phiền não sinh Như Lai, không thể nói rằng phiền não chính là Như Lai.

Vì thế nên thân tâm là đồng ruộng, phiền não là hạt giống, trí huệ là mầm chồi, Như Lai là lúa thóc. Phật tại trong tâm như trầm hương ở trong cây. Nếu phiền não dứt sạch thì Phật từ trong tâm mà hiển lộ. Nếu gỗ mục hết thì trầm hương từ trong cây mà lộ ra. Do đó biết rằng ngoài cây không có trầm hương, ngoài tâm không có Phật. Nếu ngoài cây có hương, tức là hương khác. Nếu ngoài tâm có Phật, tức là Phật khác.

Trong tâm có ba độc thì gọi là cõi dơ nhớp xấu ác. Trong tâm không có ba độc thì gọi là cõi nước thanh tịnh.

Kinh dạy rằng: “Nếu làm cho cõi nước không thanh tịnh, dơ nhớp xấu ác đầy dẫy, tất không thể có việc chư Phật Thế Tôn từ trong đó hiển lộ.”

Không thanh tịnh, dơ nhớp xấu ác tức là vô minh, ba độc. Chư Phật Thế Tôn tức là tâm thanh tịnh giác ngộ.

Hết thảy ngôn ngữ không gì không là pháp Phật. Nếu chỗ nói năng của mình thường là không thì nói suốt ngày mà vẫn là đạo. Nếu chỗ nói năng của mình thường là có thì lặng im suốt ngày mà vẫn không phải đạo. Cho nên đấng Như Lai lời nói chẳng nương theo im lặng, im lặng chẳng nương theo lời nói, lời nói không lìa im lặng. Hiểu thấu được chỗ nói và im này thì lúc nào cũng ở trong tam-muội. Lúc hiểu mà nói thì nói cũng giải thoát. Lúc không hiểu mà im lặng thì im lặng cũng trói buộc. Cho nên, nếu lời nói lìa khỏi tướng thì nói cũng gọi là giải thoát, im lặng mà vướng mắc nơi tướng thì im lặng cũng chính là trói buộc.

Tánh của văn tự vốn là giải thoát. Văn tự không thể tạo ra sự trói buộc, sự trói buộc tự đến tạo ra văn tự.

Pháp không có cao thấp. Nếu thấy có cao thấp tức chẳng phải pháp.

Chẳng phải pháp, ấy là cái bè. Đúng pháp, ấy là người tu. Người tu cưỡi trên bè ấy liền vượt qua chỗ chẳng phải pháp, tức được đúng pháp.

Nếu nói theo người thế tục thì có nam nữ, có sang hèn. Nếu nói theo đạo pháp thì không có nam nữ, sang hèn. Vì thế cho nên vị thiên nữ đã ngộ đạo mà không biến mất hình tướng nữ.

Xa Nặc rõ lẽ thật, Ninh Di nhận là hèn hạ, đó thảy đều là không có nam nữ sang hèn, chỉ do một tướng mà ra. Vị thiên nữ trong suốt mười hai năm cầu hình tướng nữ, rốt cùng chẳng được. Như vậy tức biết rằng trong suốt mười hai năm cầu hình tướng nam cũng chẳng thể được. Mười hai năm, đó là chỉ cho mười hai nhập.[lxxxiv]

Lìa tâm không có Phật, lìa Phật không có tâm. Cũng như lìa nước không có băng, lìa băng không có nước.

Nói lìa tâm không có Phật, chẳng phải là nói lìa xa cái tâm, chỉ dạy đừng vướng mắc vào cái tướng của tâm. Kinh dạy rằng: “Không thấy hình tướng, gọi là thấy Phật.” Đó là nói lìa cái tướng của tâm.

Nói lìa Phật không có tâm là nói Phật từ trong tâm hiển lộ. Tâm có thể sinh Phật, nên Phật từ tâm mà sinh, nhưng Phật lại chưa từng sinh tâm. Cũng như cá sinh ở nước, nước không thể sinh cá. Muốn thấy cá thì chưa thấy cá trước đã thấy nước. Muốn thấy Phật thì chưa thấy Phật trước đã thấy tâm. Như vậy thì biết rằng, khi thấy cá rồi không còn nước, khi thấy Phật rồi chẳng còn tâm. Nếu chẳng quên tâm, ấy là vẫn còn bị tâm mê hoặc. Nếu chẳng quên nước, ấy là vẫn còn bị nước làm mê.

Chúng sinh với Bồ-đề cũng ví như nước với băng. Bị ba độc nung đốt nên gọi là chúng sanh. Do ba pháp giải thoát[lxxxv] mà được thanh tịnh nên gọi là Bồđề. Bị ba tháng mùa đông làm cho đông lại nên gọi là băng. Do ba tháng mùa hạ làm cho tan chảy nên gọi là nước. Nếu lìa bỏ băng, tức không có nước nào khác. Nếu lìa bỏ chúng sinh, tất không có Bồ-đề nào khác.

Nên biết rõ rằng tánh của băng tức là tánh của nước, tánh của nước tức là tánh của băng. Chúng sinh tức là Bồ-đề. Chúng sinh với Bồ-đề cùng chung một tánh, như ô đầu và phụ tử vốn cùng một nguồn gốc, chỉ do chế biến mà khác nhau.[lxxxvi] Mê và ngộ là cảnh giới khác nhau nên có hai tên gọi là chúng sinh và Bồ-đề. Rắn hóa thành rồng không đổi vảy, kẻ phàm biến thành bậc thánh vẫn không đổi mặt. Chỉ cần biết rằng, tâm thì trí huệ soi chiếu bên trong, thân thì giới luật tinh khiết bên ngoài.

Chúng sinh độ Phật, Phật độ chúng sanh, đó gọi là bình đẳng. Chúng sanh độ Phật, đó là phiền não sinh giác ngộ. Phật độ chúng sinh, đó là giác ngộ dứt trừ phiền não. Chẳng phải là không có phiền não, chẳng phải là không có giác ngộ. Cho nên biết rằng, không có phiền não thì chẳng lấy gì sinh ra giác ngộ. Không có giác ngộ thì không lấy gì dứt trừ phiền não. Nếu còn mê thì Phật độ chúng sinh, nếu ngộ rồi thì chúng sinh độ Phật. Vì sao vậy? Phật không tự thành, đều do chúng sinh độ thành.

Chư Phật xem vô minh như cha sinh, tham ái như mẹ đẻ. Vô minh và tham ái đều là tên gọi khác của chúng sinh. Chúng sinh với vô minh cũng như bàn tay phải với bàn tay trái, thật không khác biệt.

Khi mê ở bên bờ này, khi ngộ ở bên bờ kia. Nếu rõ biết tâm không, chẳng nhìn thấy các hình tướng, liền lìa khỏi mê và ngộ. Đã lìa khỏi mê ngộ, cũng không có bờ bên kia. Như Lai không ở bờ bên này, cũng không ở bờ bên kia, cũng không ở giữa dòng.

Giữa dòng là hàng Tiểu thừa, bờ bên này là kẻ phàm tục, bờ bên kia là Bồ-đề.

Phật có ba thân: Hóa thân, Báo thân và Pháp thân. Nếu chúng sanh thường trồng căn lành, tức Hóa thân thiện, thường tu trí huệ tức Báo thân hiện, thường rõ biết pháp vô vi tức pháp thân hiện.

Bay khắp mười phương, tùy phương tiện mà cứu độ, đó là Hóa thân của Phật. Dứt trừ mê hoặc, tu tập pháp lành, thành đạo trên núi Tuyết, đó là Báo thân của Phật. Không nói, không dạy, vắng lặng thường trụ, đó là Pháp thân của Phật.

Như luận cho thấu lý thì một Phật còn không có, làm sao có ba thân? Nói ba thân chỉ là dựa theo trí người có bậc cao, bậc vừa, bậc thấp. Người thấp trí mê nơi việc tu phước, thấy có Hóa thân Phật. Người trung trí mê nơi việc dứt trừ phiền não, thấy có Báo thân Phật. Người cao trí mê nơi việc chứng đắc Bồ-đề, thấy có Pháp thân Phật.

Bậc có trí tuệ vượt trội hơn hết thì trong tâm soi chiếu vắng lặng tròn đầy, rõ biết tâm chính là Phật, chẳng dựa vào tâm để được Phật.

Do đó biết rằng ba thân cùng với muôn pháp đều không thể nắm giữ, không thể chỉ bày. Như thế tức là tâm giải thoát, thành tựu đạo lớn. Kinh dạy rằng: “Phật không thuyết pháp, không độ chúng sanh, không chứng Bồ-đề.” Là nói nghĩa như thế.

Chúng sanh tạo nghiệp, nghiệp tạo chúng sanh. Đời nay tạo nghiệp, đời sau chịu quả báo, chẳng bao giờ thoát được. Chỉ có bậc chí nhân ngay nơi thân này không tạo các nghiệp nên chẳng chịu quả báo. Kinh dạy rằng: “Không tạo các nghiệp tự nhiên đắc đạo.” Phải đâu là lời luống dối đó sao?

Người có thể tạo thành nghiệp, nghiệp không thể tạo thành người. Nếu người tạo nghiệp thì nghiệp với người cùng sinh ra. Nếu người không tạo nghiệp thì nghiệp với người cùng diệt mất. Do đó mà biết rằng nghiệp là do người tạo, người là do nghiệp sinh. Nếu người không tạo nghiệp thì nghiệp không do người mà sinh. Cũng như người có thể mở rộng đạo, đạo không thể mở rộng người. Những người phàm tục đời nay thường xuyên tạo nghiệp lại mê lầm nói là không có quả báo, chẳng phải là khổ lắm sao!

Bằng như luận cho thấu lý thì tâm trước tạo, tâm sau nhận chịu, làm sao có lúc thoát được? Nếu như tâm trước không tạo thì tâm sau không phải nhận chịu, há có thể mê lầm mà thấy có nghiệp báo được sao?

Kinh dạy rằng: “Tuy tin là có Phật nhưng nói Phật tu khổ hạnh, đó gọi là tà kiến. Tuy tin là có Phật, nhưng nói Phật chịu quả báo ăn lúa ngựa,[lxxxvii] đó gọi là chưa đủ lòng tin, gọi là nhất-xiển-đề.[lxxxviii]

Hiểu rõ được pháp của bậc thánh thì gọi là thánh nhân. Hiểu pháp của thế tục thì gọi là phàm phu. Chỉ cần lìa bỏ pháp của thế tục, thành tựu pháp của bậc thánh thì phàm phu liền trở thành thánh nhân.

Những người ngu ở thế gian chỉ cầu được thánh nhân ở nơi xa xôi, chẳng tin rằng tâm trí huệ rõ biết chính là thánh nhân.

Kinh dạy rằng: “Trong đám người không có trí huệ, đừng giảng nói kinh này.” Đó là muốn nói việc tâm hiểu được pháp.

Người không có trí huệ không tin rằng chính tâm này hiểu được pháp sẽ thành thánh nhân, chỉ muốn cầu ở xa xôi, học ở bên ngoài, ưa mến hình tượng Phật giữa cõi không, cùng với những việc như ánh sáng, hình sắc, hương thơm... thảy đều rơi vào tà kiến, cuồng loạn đánh mất bản tâm.

Kinh dạy rằng: “Nếu thấy rằng các tướng chẳng phải là tướng, liền thấy Như Lai.”[lxxxix] Tám vạn bốn ngàn pháp môn, thảy đều do một tâm này sinh khởi. Nếu tướng của tâm bên trong vắng lặng, đồng như hư không, liền lìa thoát được cội gốc của tám vạn bốn ngàn căn bệnh phiền não trong thân tâm.

Kẻ phàm phu đang sống lo chết, vừa lo no đói, đều gọi là mê lầm lớn. Cho nên bậc chí nhân chẳng tính việc trước, chẳng lo việc sau, chẳng làm thay đổi việc hiện tại, lúc nào cũng quay về nơi đạo.

Đêm ngồi tụng kệ rằng:

Canh một đoan nghiêm ngồi kiết-già,

Tinh thần lặng chiếu, trải lòng xa.

Xưa nay sinh diệt không thực có,

Sao phải nhọc lòng diệt diệt sinh?

Muôn pháp thảy đều như ảo hóa,

Tự tánh vốn không, sao phải trừ?

Nếu rõ tánh tâm không hình tướng,

Vắng lặng sáng rõ tự như như.

Canh hai thần ngưng càng sáng lặng,

Tâm không nhớ tưởng, tính chân như.

Muôn hình vạn cảnh thảy về không,

Vướng mắc có không càng thêm bệnh.

Tánh pháp xưa nay chẳng có không,

Phàm tục mê lầm phân tà, chánh.

Nếu thường đúng pháp vô phân biệt,

Ai bảo phàm phu khác thánh nhân?

Canh ba tâm lặng đồng hư không,

Mười phương cõi pháp khắp biến thông.

Núi sông vách đá không ngăn ngại,

Thâu tóm vào trong thế giới đồng.

Tánh thật thế giới, chân như tánh,

Không cả tánh thật, hàm chứa hết.

Chẳng riêng chư Phật được như thế,

Hết thảy hữu tình đều không khác.

Canh tư chẳng còn diệt với sinh,

Cõi pháp lặng bình như hư không.

Chẳng đến, chẳng đi, chẳng khởi diệt,

Chẳng có, chẳng không, chẳng sáng tối.

Chẳng thấy các pháp, được mắt Phật,

Chẳng có danh xưng, được Phật danh.

Chỉ người giác ngộ mới thật hiểu,

Kẻ mê như người mù đi quanh!

Canh năm trí huệ sáng vô biên,

Trải ba ngàn cõi không động niệm.

Muốn thấy chân như, bình đẳng tánh,

Nơi việc trước mắt đừng sinh tâm.

Lý sâu mầu nhiệm không lường hết,

Chớ cố đuổi tìm chỉ nhọc công.

Tâm không một niệm biết thật cầu,

Nếu khởi tâm cầu, thật chưa biết!

Có bài tụng chân tánh rằng:

Chân tánh xưa nay vốn nhiệm mầu,

Dứt lìa hết thảy gốc tình sâu.

Quán chiếu lẽ không quên diệt sạch,

Chân thân tỏa sáng lặng tròn đầy.

第六門血脈論

三界興起同歸一心,前佛後佛以心傳心, 不立文字。

問曰。若不立文字,以何為心。

答曰。汝問吾,即是汝心。吾答汝,即是吾心。吾若無心,因何解答汝。汝若無心,因何解問吾。問吾即是汝心。

從無始曠大劫以來,乃至施為運動,一切時 中 一 切 處 所 , 皆 是 汝 本 心 , 皆 是 汝 本佛。即心是佛,亦復如是。除此心外,終無別佛可得。離此心外,覓菩提涅槃,無有是處。

ĐỆ LỤC MÔN: HUYẾT MẠCH LUẬN

Tam giới hưng khởi đồng quy nhất tâm, tiền Phật hậu Phật dĩ tâm truyền tâm, bất lập văn tự.

Vấn viết: Nhược bất lập văn tự dĩ hà vi tâm?

Đáp viết: Nhữ vấn ngô, tức thị nhữ tâm. Ngô đáp nhữ, tức thị ngô tâm. Ngô nhược vô tâm, nhân hà giải đáp nhữ. Nhữ nhược vô tâm, nhân hà giải vấn ngô. Vấn ngô tức thị nhữ tâm.

Tùng vô thuỷ khoáng đại kiếp dĩ lai, nãi chí thi vi vận động, nhất thiết thời trung nhất thiết xứ sở, giai thị nhữ bản tâm, giai thị nhữ bổn Phật. Tức tâm thị Phật, diệc phục như thị. Trừ thử tâm ngoại, chung vô biệt Phật khả đắc. Ly thử tâm ngoại, mịch

Bồ-đề Niết-bàn, vô hữu thị xứ.

自性真實,非因非果。法即是心義,自心是菩提,自心是涅槃。若言心外有佛及菩提可得,無有是處。

佛及菩提皆在何處。譬如有人以手捉虛空,得否。虛空但有名,亦無相貌,取不得 , 捨 不 得 , 是 捉 空 不 得 。 除 此 心 外 覓佛,終不得也。佛是自心作得,因何離此心外覓佛。前佛後佛只言其心。

心即是佛,佛即是心。心外無佛,佛外無心。若言心外有佛,佛在何處。心外既無佛,何起佛見。遞相誑惑,不能了本心,被他無情物攝,無自由分。若又不信,自誑無益。

佛無過患。眾生顛倒,不覺不知自心是佛。若知自心是佛,不應心外覓佛。

Tự tánh chân thật, phi nhân phi quả. Pháp tức thị tâm nghĩa, tự tâm thị Bồ-đề, tự tâm thị Niếtbàn. Nhược ngôn tâm ngoại hữu Phật cập Bồ-đề khả đắc, vô hữu thị xứ.

Phật cập Bồ-đề giai tại hà xứ? Thí như hữu nhân dĩ thủ tróc hư không, đắc phủ? Hư không đãn hữu danh, diệc vô tướng mạo, thủ bất đắc, xả bất đắc, thị tróc không bất đắc. Trừ thử tâm ngoại mịch Phật, chung bất đắc dã. Phật thị tự tâm tác đắc, nhân hà ly thử tâm ngoại mịch Phật. Tiền Phật hậu Phật chỉ ngôn kỳ tâm.

Tâm tức thị Phật, Phật tức thị tâm. Tâm ngoại vô Phật, Phật ngoại vô tâm. Nhược ngôn tâm ngoại hữu Phật, Phật tại hà xứ? Tâm ngoại ký vô Phật, hà khởi Phật kiến. Đệ tương cuống hoặc, bất năng liễu bản tâm, bị tha vô tình vật nhiếp, vô tự do phần. Nhược hựu bất tín, tự cuống vô ích.

Phật vô quá hoạn. Chúng sanh điên đảo, bất giác bất tri tự tâm thị Phật. Nhược tri tự tâm thị Phật, bất ưng tâm ngoại mịch Phật.

佛不度佛。將心覓佛,而不識佛。但是外覓佛者,盡是不識自心是佛。亦不得將佛禮佛,不得將心念佛。佛不誦經。佛不持戒。佛不犯戒。佛無持犯,亦不造善惡。

若欲覓佛,須是見性。性即是佛,若不見性,念佛誦經持齋持戒亦無益處。念佛得因果,誦經得聰明,持戒得生天,布施得福報,覓佛終不得也。

若自己不明了,須參善知識了卻生死根本。若不見性,即不名善知識。若不如此,縱說得十二部經,亦不免生死輪迴,三界受苦,無有出期。

昔有善星比丘,誦得十二部經,猶自不免輪迴,為不見性。善星既如此,今時人講得三五本經論以為佛法者。愚人也。

Phật bất độ Phật. Tương tâm mịch Phật, nhi bất thức Phật. Đãn thị ngoại mịch Phật giả, tận thị bất thức tự tâm thị Phật. Diệc bất đắc tương Phật lễ Phật, bất đắc tương tâm niệm Phật. Phật bất tụng kinh. Phật bất trì giới, Phật bất phạm giới. Phật vô trì phạm, diệc bất tạo thiện ác.

Nhược dục mịch Phật, tu thị kiến tánh. Tánh tức thị Phật, nhược bất kiến tánh, niệm Phật tụng kinh trì trai trì giới diệc vô ích xứ. Niệm Phật đắc nhân quả, tụng kinh đắc thông minh, trì giới đắc sanh thiên, bố thí đắc phước báo, mịch Phật chung bất đắc dã.

Nhược tự kỷ bất minh liễu, tu tham thiện tri thức liễu khước sanh tử căn bản. Nhược bất kiến tánh, tức bất danh thiện tri thức. Nhược bất như thử, túng thuyết đắc thập nhị bộ kinh, diệc bất miễn sanh tử luân hồi, tam giới thọ khổ, vô hữu xuất kỳ.

Tích hữu Thiện Tinh tỳ kheo, tụng đắc thập nhị bộ kinh, do tự bất miễn luân hồi, vi bất kiến tánh. Thiện Tinh ký như thử, kim thời nhân giảng đắc tam ngũ bản kinh luận dĩ vi Phật pháp giả, ngu nhân dã.

若不識得自心,誦得閑文書,都無用處。若要覓佛,直須見性。性即是佛。佛即是自在人,無事無作人。

若不見性,終日茫茫,向外馳求覓佛,元來不得。雖無一物可得,若求會,亦須參善知識,切須苦求,令心會解生死事大。不得空過,自誑無益。

縱 有 珍 寶 如 山 , 眷 屬 如 恒 河 沙 , 開 眼 即見,合眼還見麼。故知有為之法如夢幻等。若不急尋師,空過一生。然則佛性自有,若不因師,終不明了。不因師悟者,萬中希有。

若自己以緣會合得聖人意,即不用參善知識。此即是生而知之勝學也。

Nhược bất thức đắc tự tâm, tụng đắc nhàn văn thơ, đô vô dụng xứ. Nhược yếu mịch Phật, trực tu kiến tánh. Tánh tức thị Phật. Phật tức thị tự tại nhân, vô sự vô tác nhân.

Nhược bất kiến tánh, chung nhật mang mang,

hướng ngoại trì cầu mịch Phật, nguyên lai bất đắc. Tuy vô nhất vật khả đắc, nhược cầu hội, diệc tu tham thiện tri thức, thiết tu khổ cầu, linh tâm hội giải sanh tử sự đại. Bất đắc không quá, tự cuống vô

ích.

Túng hữu trân bảo như sơn, quyến thuộc như

hằng hà sa, khai nhãn tức kiến, hiệp nhãn hoàn kiến ma? Cố tri hữu vi chi pháp như mộng huyễn đẳng. Nhược bất cấp tầm sư, không quá nhất sanh. Nhiên tắc Phật tánh tự hữu, nhược bất nhân sư, chung bất minh liễu. Bất nhân sư ngộ giả, vạn trung hy hữu.

Nhược tự kỷ dĩ duyên hội hiệp đắc thánh nhân ý, tức bất dụng tham thiện tri thức. Thử tức thị sanh nhi tri chi thắng học dã.

若未悟解,須勤苦參學,因教方得悟。若自明了,不學亦得,不同迷人不能分別皂白,妄言宣佛敕,謗佛妄法,如斯等類,說法 如 雨 , 盡 是 魔 說 , 即 非 佛 說 。 師 是 魔王,弟子是魔民。迷人任他指揮,不覺墮生死海。但是不見性人,妄稱是佛。此等眾生是大罪人,誑他一切眾生,令入魔界。

若不見性,說得十二部經教,盡是魔說。魔 家 眷 屬 , 不 是 佛 家 弟 子 。 既 不 辨 皂白,憑何免生死。若見性即是佛。不見性即是眾生。若離眾生性別有佛性可得者,佛今在何處。眾生性即是佛性也。性外無佛,佛即是性。除此性外,無佛可得。佛外無性可得。

Nhược vị ngộ giải, tu cần khổ tham học, nhân giáo phương đắc ngộ. Nhược tự minh liễu, bất học diệc đắc, bất đồng mê nhân bất năng phân biệt tạo bạch, vọng ngôn tuyên Phật sắc, báng Phật vọng pháp, như tư đẳng loại, thuyết pháp như vũ, tận thị ma thuyết, tức phi Phật thuyết. Sư thị ma vương, đệ tử thị ma dân. Mê nhân nhậm tha chỉ huy, bất giác đọa sanh tử hải. Đãn thị bất kiến tánh nhân, vọng xưng thị Phật. Thử đẳng chúng sanh thị đại tội nhân, cuống tha nhất thiết chúng sanh, linh nhập ma cảnh.

Nhược bất kiến tánh thuyết đắc thập nhị bộ kinh giáo, tận thị ma thuyết. Ma gia quyến thuộc, bất thị Phật gia đệ tử. Ký bất biện tạo bạch, bằng hà miễn sanh tử. Nhược kiến tánh tức thị Phật. Bất kiến tánh tức thị chúng sanh. Nhược ly chúng sanh tánh biệt hữu Phật tánh khả đắc giả, Phật kim tại hà xứ? Chúng sanh tánh tức thị Phật tánh dã. Tánh ngoại vô Phật, Phật tức thị tánh. Trừ thử tánh ngoại, vô Phật khả đắc. Phật ngoại vô tánh khả đắc.

問 曰 。 若 不 見 性 , 念 佛 誦 經 , 布 施 , 持戒,精進,廣興福利,得成佛否。

答曰。不得。

又問。因何不得。

答曰。有少法可得,是有為法,是因果,是受報,是輪迴法。不免生死,何時得成佛道。

成佛須是見性。若不見性,因果等語是外道法。

若是佛,不習外道法。佛是無業人,無因果 。 但 有 少 法 可 得 , 盡 是 謗 佛 , 憑 何 得成。但有住著一心,一能,一解,一見,佛都不許。

佛無持犯。心性本空,亦非垢淨。諸法無修無證,無因無果。佛不持戒。佛不修

Vấn viết: Nhược bất kiến tánh, niệm Phật tụng kinh, bố thí, trì giới, tinh tấn, quảng hưng phước lợi, đắc thành Phật phủ?

Đáp viết: Bất đắc.

Hựu vấn: Nhân hà bất đắc?

Đáp viết: Hữu thiểu pháp khả đắc, thị hữu vi pháp, thị nhân quả, thị thọ báo, thị luân hồi pháp, bất miễn sanh tử, hà thời đắc thành Phật đạo?

Thành Phật tu thị kiến tánh. Nhược bất kiến tánh, nhân quả đẳng ngữ thị ngoại đạo pháp.

Nhược thị Phật, bất tập ngoại đạo pháp. Phật thị vô nghiệp nhân, vô nhân quả. Đãn hữu thiểu pháp khả đắc, tận thị báng Phật, bằng hà đắc thành. Đãn hữu trụ trước nhất tâm nhất năng nhất giải nhất kiến, Phật đô bất hứa.

Phật vô trì phạm. Tâm tánh bổn không, diệc phi cấu tịnh. Chư pháp vô tu vô chứng, vô nhân vô quả.

善。佛不造惡。佛不精進。佛不懈怠。佛是無作人。但有住著心見佛,即不許也。佛不是佛。莫作佛解。

若不見此義,一切時中,一切處處,皆是不了本心。若不見性,一切時中,擬作無作想,是大罪人,是癡人。落無記空中,昏昏如醉人,不辨好惡。若擬修無作法,先須見性,然後息緣慮。若不見性得成佛道,無有是處。

有人撥無因果,熾然作惡業,妄言本空,作惡無過。如此之人,墮無間黑暗地獄,永無出期。若是智人,不應作如是見解。

問曰。既若施為運動,一切時中,皆是本心,色身無常之時,云何不見本心。

答曰。本心常現前,汝自不見。

Phật bất trì giới, Phật bất tu thiện, Phật bất tạo ác, Phật bất tinh tấn, Phật bất giải đãi, Phật thị vô tác nhân. Đãn hữu trụ trước tâm kiến Phật tức bất hứa dã. Phật bất thị Phật, mạc tác Phật giải.

Nhược bất kiến thử nghĩa, nhất thiết thời trung, nhất thiết xứ xứ, giai thị bất liễu bổn tâm. Nhược bất kiến tánh, nhất thiết thời trung, nghĩ tác vô tác tưởng, thị đại tội nhân, thị si nhân. Lạc vô ký không trung, hôn hôn như túy nhân, bất biện hảo ố. Nhược nghĩ tu vô tác pháp, tiên tu kiến tánh, nhiên hậu tức duyên lự. Nhược bất kiến tánh đắc thành Phật đạo, vô hữu thị xứ.

Hữu nhân bát vô nhân quả, xí nhiên tác ác nghiệp, vọng ngôn bổn không, tác ác vô quá. Như thử chi nhân, đọa vô gián hắc ám địa ngục, vĩnh vô xuất kỳ. Nhược thị trí nhân, bất ưng tác như thị kiến giải.

Vấn viết: Ký nhược thi vi vận động, nhất thiết thời trung, giai thị bổn tâm, sắc thân vô thường chi thời, vân hà bất kiến bổn tâm?

Đáp viết: Bổn tâm thường hiện tiền, nhữ tự bất kiến.

問曰。心既見在,何故不見。

師云。汝曾作夢否。

答。曾作夢。

問曰。汝作夢之時,是汝本身否。

答。是本身。

又問。汝言語施為運動,與汝別,不別。

答。不別。

師 云 。 既 若 不 別 , 即 是 此 身 , 是 汝 本 法身。即此法身是汝本心。

此 心 從 無 始 曠 大 劫 來 , 與 如 今 不 別 , 未曾有生死,不生不滅,不增不減,不垢不淨,不好不惡,不來不去。亦無是非,亦無男女相,亦無僧俗老少,無聖無凡。亦無

Vấn viết: Tâm ký kiến tại, hà cố bất kiến?

Sư vân: Nhữ tằng tác mộng phủ?

Đáp: Tằng tác mộng.

Vấn viết: Nhữ tác mộng chi thời, thị nhữ bổn thân phủ?

Đáp: Thị bổn thân.

Hựu vấn: Nhữ ngôn ngữ thi vi vận động, dữ nhữ biệt, bất biệt?

Đáp: Bất biệt.

Sư vân: Ký nhược bất biệt, tức thị thử thân, thị nhữ bổn pháp thân. Tức thử pháp thân thị nhữ bổn tâm.

Thử tâm tòng vô thủy khoáng đại kiếp lai, dữ như kim bất biệt, vị tằng hữu sanh tử, bất sanh bất diệt, bất tăng bất giảm, bất cấu bất tịnh, bất hảo bất ố, bất lai bất khứ. Diệc vô thị phi, diệc vô nam nữ tướng, diệc vô tăng tục lão thiếu, vô thánh vô phàm. Diệc vô Phật, diệc vô chúng sanh, diệc vô

佛,亦無眾生,亦無修證,亦無因果,亦無筋力。亦無相貌,猶如虛空,取不得,捨不得,山河石壁不能為礙,出沒往來自在神通,透五蘊山,渡生死河,一切業拘此法身不得。

此心微妙難見。此心不同色心。[xc] 此心是人皆欲得見,於此光明中,運手動足者,如恒河沙,及于問著,總道不得。猶如木人相似,總是自己受用,因何不識。

佛言。一切眾生盡是迷人,因此作業,墮生死河,欲出還沒,只為不見性。

眾生若不迷,因何問著其中事,無有一人得會者。自家運手動足,因何不識。

tu chứng, diệc vô nhân quả, diệc vô cân lực. Diệc vô tướng mạo, do như hư không, thủ bất đắc, xả bất đắc, sơn hà thạch bích bất năng vi ngại, xuất một vãng lai tự tại thần thông, thấu ngũ uẩn sơn, độ sanh tử hà, nhất thiết nghiệp câu thử pháp thân bất đắc.

Thử tâm vi diệu nan kiến. Thử tâm bất đồng sắc tâm. Thử tâm thị nhân giai dục đắc kiến, ư thử quang minh trung, vận thủ động túc giả, như hằng hà sa. Cập vu vấn trước, tổng đạo bất đắc. Do như mộc nhân tương tự, tổng thị tự kỷ thọ dụng nhân hà bất thức.

Phật ngôn: Nhất thiết chúng sanh tận thị mê nhân, nhân thử tác nghiệp, đọa sanh tử hà, dục xuất hoàn một, chỉ vị bất kiến tánh.

Chúng sanh nhược bất mê, nhân hà vấn trước kỳ trung sự, vô hữu nhất nhân đắc hội giả? Tự gia vận thủ động túc, nhân hà bất thức.

故知聖人語不錯,迷人自不會曉。故知此難明,唯佛一人能會此法。餘人天及眾生等盡不明了。

若智慧明了此心,方名法性,亦名解脫,生死不拘。一切法拘他不得,是名大自在王如來,亦名不思議,亦名聖體,亦名長生不死,亦名大仙。名雖不同,體即是一。聖人種種分別,皆不離自心。心量廣大,應用無窮。應眼見色,應耳聞聲,應鼻嗅香, 應舌知味,乃至施為運動,皆是自心。一切時中,但有語言。[xci] 即是自心。

故云。如來色無盡,智慧亦復然。色無盡是自心。心識善能分別一切,乃至施為運用,皆是智慧。心無形相,智慧亦無盡。

Cố tri thánh nhân ngữ bất thố, mê nhân tự bất hội hiển. Cố tri thử nan minh, duy Phật nhất nhân năng hội thử pháp. Dư nhân thiên cập chúng sanh đẳng tận bất minh liễu.

Nhược trí huệ minh liễu thử tâm, phương danh pháp tánh, diệc danh giải thoát, sanh tử bất câu. Nhất thiết pháp câu tha bất đắc, thị danh Đại Tự Đại Vương Như Lai, diệc danh Bất Tư Nghị, diệc danh Thánh Thể, diệc danh Trường Sanh Bất Tử, diệc danh Đại Tiên. Danh tuy bất đồng, thể tức thị nhất. Thánh nhân chủng chủng phân biệt, giai bất ly tự tâm. Tâm lượng quảng đại, ứng dụng vô cùng. Ứng nhãn kiến sắc, ứng nhĩ văn thanh, ứng tỷ khứu hương, ứng thiệt tri vị, nãi chí thi vi vận động, giai thị tự tâm. Nhất thiết thời trung, đãn hữu ngữ ngôn, tức thị tự tâm.

Cố vân: Như Lai sắc vô tận, trí huệ diệc phục nhiên. Sắc vô tận thị tự tâm. Tâm thức thiện năng phân biệt nhất thiết, nãi chí thi vi vận dụng, giai thị trí huệ. Tâm vô hình tướng, trí huệ diệc vô tận.

故云。如來色無盡,智慧亦復然。四大色身即是煩惱。色身即有生滅,法身常住,而無所住。如來法身常不變異。

故經云。眾生應知,佛性本自有之。迦葉只是悟得本性。本性即是心,心即是性,即此同諸佛心。前佛後佛只傳此心。

除此心外,無佛可得。

顛倒眾生,不知自心是佛,向外馳求,終日忙忙,念佛禮佛,佛在何處。不應作如是等見。但識自心,心外更無別佛。

經云。凡所有相皆是虛妄。又云。所在之處即為有佛。

自心是佛,不應將佛禮佛。但是有佛及菩薩相貌,忽爾現前,亦切不用禮敬。我心空寂,本無如是相貌。若取相即是魔,盡

Cố vân: Như Lai sắc vô tận, trí huệ diệc phục nhiên. Tứ đại sắc thân tức thị phiền não. Sắc thân tức hữu sanh diệt, pháp thân thường trụ nhi vô sở trụ. Như Lai pháp thân thường bất biến dị.

Cố kinh vân: Chúng sanh ưng tri, Phật tánh bổn tự hữu chi. Ca-diếp chỉ thị ngộ đắc bổn tánh. Bổn tánh tức thị tâm, tâm tức thị tánh, tức thử đồng chư Phật tâm. Tiền Phật hậu Phật chỉ truyền thử tâm. Trừ thử tâm ngoại, vô Phật khả đắc.

Điên đảo chúng sanh, bất tri tự tâm thị Phật, hướng ngoại trì cầu, chung nhật mang mang, niệm Phật lễ Phật, Phật tại hà xứ? Bất ưng tác như thị đẳng kiến. Đãn thức tự tâm, tâm ngoại cánh vô biệt Phật.

Kinh vân: Phàm sở hữu tướng giai thị hư vọng.

Hựu vân: Sở tại chi xứ tức vi hữu Phật.

Tự tâm thị Phật, bất ưng tương Phật lễ Phật. Đãn thị hữu Phật cập Bồ Tát tướng mạo, hốt nhĩ hiện tiền, diệc thiết bất dụng lễ kính. Ngã tâm không tịch, bổn vô như thị tướng mạo. Nhược thủ tướng tức thị ma, tận lạc tà đạo. Nhược thị huyễn

落邪道。若是幻從心起,即不用禮。禮者不知,知者不禮。禮被魔攝。恐學人不知,故作是辨。

諸佛如來本性體上,都無如是相貌。切須在意,但有異境界,切不用採括,亦莫生怕怖,不要疑惑。我心本來清淨,何處有如許相貌。乃至天龍,夜叉,鬼神,帝釋,梵王等相,亦不用心生敬重,亦莫怕懼。

我心本來空寂,一切相貌皆是妄相。但莫取相。若起佛見法見,及佛菩薩等相貌而生敬重,自墮眾生位中。若欲直會,但莫取一切相即得,更無別語,都無定實。幻無定相,是無常法。但不取相,合他聖意。故經云。離一切相即名諸佛

問曰。因何不得禮佛菩薩等。

tòng tâm khởi, tức bất dụng lễ. Lễ giả bất tri, tri giả bất lễ. Lễ bị ma nhiếp. Khủng học nhân bất tri, cố tác thị biện.

Chư Phật Như Lai bổn tánh thể thượng, đô vô như thị tướng mạo. Thiết tu tại ý, đãn hữu dị cảnh giới, thiết bất dụng thải quát, diệc mạc sanh phạ bố, bất yếu nghi hoặc. Ngã tâm bổn lai thanh tịnh, hà xứ hữu như hứa tướng mạo? Nãi chí thiên long, dạ xoa, quỉ thần, đế thích, Phạm vương đẳng tướng, diệc bất dụng tâm sanh kính trọng, diệc mạc phạ cụ.

Ngã tâm bổn lai không tịch, nhất thiết tướng mạo giai thị vọng tướng, Đãn mạc thủ tướng. Nhược khởi Phật kiến Pháp kiến, cập Phật Bồ Tát đẳng tướng mạo nhi sanh kính trọng, tự đọa chúng sanh vị trung. Nhược dục trực hội, đãn mạc thủ nhất thiết tướng tức đắc, cánh vô biệt ngữ, đô vô định thật. Huyễn vô định tướng, thị vô thường pháp. Đãn bất thủ tướng, hiệp tha thánh ý.

Cố kinh vân: Ly nhất thiết tướng tức danh chư Phật.

Vấn viết: Nhân hà bất đắc lễ Phật Bồ Tát đẳng?

答曰。天魔波旬,阿修羅示見神通,皆作得菩薩相貌,種種變化皆是外道,總不是佛。佛是自心,莫錯禮拜。

佛是西國語,此土云覺性。覺者靈覺,應機接物,揚眉瞬目,運手動足,皆是自己靈覺之性。性即是心,心即是佛。佛即是道,道即是禪。

禪之一字,非凡聖所測。直見本性,名之為禪。若不見本性。即非禪也。假使說得千經萬論,若不見本性,只是凡夫,非是佛法。

至道幽深,不可話會。典教憑何所及,但見本性,一字不識亦得。見性即是佛。聖體本來清淨,無有雜穢,所有言說皆是聖人,從心起用。用體本來空名,言尚不及,十二部經憑何得及。

Đáp viết: Thiên ma Ba-tuần, a-tu-la thị kiến thần thông, giai tác đắc Bồ Tát tướng mạo. Chủng chủng biến hóa giai thị ngoại đạo, tổng bất thị Phật.Phật thị tự tâm, mạc thố lễ bái.

Phật thị Tây quốc ngữ, thử độ vân giác tánh. Giác giả linh giác, ứng cơ tiếp vật dương my thuấn mục, vận thủ động túc, giai thị tự kỷ linh giác chi tánh. Tánh tức thị tâm, tâm tức thị Phật. Phật tức thị đạo, đạo tức thị thiền.

Thiền chi nhất tự, phi phàm thánh sở trắc. Trực kiến bổn tánh, danh chi vi thiền. Nhược bất kiến bổn tánh, tức phi thiền dã. Giả sử thuyết đắc thiên kinh vạn luận, nhược bất kiến bản tánh, chỉ thị phàm phu, phi thị Phật pháp.

Chí đạo u thâm, bất khả thoại hội, điển giáo bằng hà sở cập? Đãn kiến bổn tánh, nhất tự bất thức diệc đắc. Kiến tánh tức thị Phật. Thánh thể bổn lai thanh tịnh, vô hữu tạp uế. Sở hữu ngôn thuyết giai thị thánh nhân tòng tâm khởi dụng. Dụng thể bổn lai không danh, ngôn thượng bất cập, thập nhị bộ kinh bằng hà đắc cập?

道本圓成,不用修證。道非聲色,微妙難見。如人飲水冷暖自知,不可向人說也。唯有如來能知,餘人天等類,都不覺知。凡夫智不及,所以有執相,不了自心本來空寂,妄執相及一切法,即墮外道。

若知諸法從心生,不應有執,執即不知。若見本性,十二部經總是閑文字。千經萬論只是明心,言下契會,教將何用。至理絕言。教是言詞,實不是道。道本無言,言說是妄。若夜夢見樓閣,宮殿,象馬之屬,及樹木,叢林,池亭,如是等相,不得起一念樂著。盡是託生之處,切須在意。臨終之時,不得取相,即得除障。疑心瞥起,即被魔攝。

法 身 本 來 清 淨 無 受 , 只 緣 迷 故 , 不 覺 不知。因茲故妄受報。所以有樂著不得自

Đạo bổn viên thành, bất dụng tu chứng. Đạo phi thanh sắc, vi diệu nan kiến. Như nhân ẩm thủy, lãnh noãn tự tri, bất khả hướng nhân thuyết dã. Duy hữu Như Lai năng tri, dư nhân thiên đẳng loại, đô bất giác tri. Phàm phu trí bất cập, sở dĩ hữu chấp tướng, bất liễu tự tâm bổn lai không tịch. Vọng chấp tướng cập nhất thiết pháp, tức đọa ngoại đạo.

Nhược tri chư pháp tòng tâm sanh, bất ưng hữu chấp, chấp tức bất tri. Nhược kiến bổn tánh, thập nhị bộ kinh tổng thị nhàn văn tự. Thiên kinh vạn luận chỉ thị minh tâm, ngôn hạ khế hội, giáo tương hà dụng? Chí lý tuyệt ngôn. Giáo thị ngôn từ, thật bất thị đạo. Đạo bổn vô ngôn, ngôn thuyết thị vọng. Nhược dạ mộng kiến lầu các, cung điện, tượng mã chi thuộc, cập thọ mộc, tòng lâm, trì đình, như thị đẳng tướng, bất đắc khởi nhất niệm nhạo trước. Tận thị thác sanh chi xứ. Thiết tu tại ý, lâm chung chi thời, bất đắc thủ tướng, tức đắc trừ chướng. Nghi tâm miết khởi, tức bị ma nhiếp.

Pháp thân bổn lai thanh tịnh vô thọ, chỉ duyên mê cố, bất giác bất tri. Nhân tư cố vọng thọ báo. Sở dĩ hữu nhạo trước bất đắc tự tại. Chỉ kim hữu

在。只今若悟得本來身心,即不染習。若 從 聖 入 凡 , 示 現 種 種 雜 類 等 , 自 為 眾生。故聖人逆順皆得自在,一切業拘他不得,聖成久矣。有大威德。一切品類業。

被他聖人轉。天堂地獄。無奈他何。

凡夫神識昏昧,不同聖人內外明徹。若有疑即不作,作即流浪生死,後悔無相救處。貧窮困苦皆從妄想生。若了是心,遞相勸勉,但無作而作,即入如來知見。

初發心人,神識總不定。若夢中頻見異境 , 輒 不 用 疑 。 皆 是 自 心 起 故 , 不 從 外來。

夢 若 見 光 明 出 現 過 於 日 輪 , 即 餘 習 頓盡 , 法 界 性 見 。 若 有 此 事 , 即 是 成 道 之因。唯可自知,不可向人說。

ngộ đắc bổn lai thân tâm, tức bất nhiễm tập. Nhược tòng thánh nhập phàm thị hiện chủng chủng tạp loại đẳng, tự vi chúng sanh. Cố thánh nhân nghịch thuận giai đắc tự tại, nhất thiết nghiệp câu tha bất đắc, thánh thành cửu hĩ. Hữu đại oai đức, nhất thiết phẩm loại nghiệp, bị tha thánh nhân chuyển, thiên đường địa ngục, vô nại tha hà.

Phàm phu thần thức mê muội, bất đồng thánh nhân nội ngoại minh triệt. Nhược hữu nghi tức bất tác, tác tức lưu lãng sanh tử, hậu hối vô tương cứu xứ. Bần cùng khốn khổ giai tòng vọng tưởng sanh. Nhược liễu thị tâm, đệ tương khuyến miễn, đãn vô tai nhi tác, tức nhập Như Lai tri kiến.

Sơ phát tâm nhân, thần thức tổng bất định. Nhược mộng trung tần kiến dị cảnh, triếp bất dụng nghi. Giai thị tự tâm khởi cố, bất tòng ngoại lai.

Mộng nhược kiến quang minh xuất, hiện quá ư nhật luân, tức dư tập đốn tận, pháp giới tánh kiến. Nhược hữu thử sự, tức thị thành đạo chi nhân. Duy khả tự tri, bất khả hướng nhân thuyết.

或靜園林中,行住坐臥,眼見光明,或大或小,莫與人說,亦不得取,亦是自性光明。

或靜暗中,行住坐臥,眼見光明,與晝無異,不得怪,並是自心欲明顯。

或 夜 夢 中 , 見 星 月 分 明 , 亦 自 心 諸 緣 欲息,亦不得向人說。

夢若昏昏,猶如陰暗中行,亦是自心煩惱障重,亦可自知。

若 見 本 性 , 不 用 讀 經 念 佛 , 廣 學 多 知 無益 。 神 識 轉 昏 , 設 教 只 為 標 心 。 若 識心,何用看教。

若從凡入聖,即須息業養神,隨分過日。若 多 嗔 恚 , 令 性 轉 。 與 道 相 違 , 自 賺 無益。

Hoặc tĩnh viên lâm trung, hành trụ tọa ngọa, nhãn kiến quang minh, hoặc đại hoặc tiểu, mạc dữ nhân thuyết, diệc bất đắc thủ, diệc thị tự tánh quang minh.

Hoặc tĩnh ám trung, hành trụ tọa ngọa, nhãn kiến quang minh, dữ trú vô dị, bất đắc quái, tịnh thị tự tâm dục minh hiển.

Hoặc dạ mộng trung, kiến tinh nguyệt phân minh, diệc tự tâm chư duyên dục tức, diệc bất đắc hướng nhân thuyết.

Mộng nhược hôn hôn do như âm ám trung hành, diệc thị tự tâm phiền não chướng trọng, diệc khả tự tri.

Nhược kiến bổn tánh, bất dụng độc kinh niệm Phật. Quảng học đa tri vô ích, thần thức chuyển hôn. Thiết giáo chỉ vi phiêu tâm, nhược thức tâm hà dụng khán giáo?

Nhược tòng phàm nhập thánh tức tu tức nghiệp dưỡng thần, tùy phận quá nhật. Nhược đa sân nhuế, linh tánh chuyển. Dữ đạo tương vi, tự trám vô ích.

聖人於生死中自在,出沒隱顯不定,一切業拘他不得。聖人破邪魔。一切眾生但見本性,餘習頓滅,神識不昧,須是直下便會。只在如今,欲真會道,莫執一切法,息業養神,餘習亦盡,自然明白,不假用功。

外道不會佛意,用功最多,違背聖意。終日區區念佛轉經,昏於神性,不免輪迴。佛 是 閑 人 , 何 用 區 區 廣 求 名 利 , 後 時 何用。

但不見性人,讀經念佛,長學精進,六時行道,長坐不臥,廣學多聞,以為佛法。此等眾生,盡是謗佛法人。

前佛後佛只言見性。諸行無常,若不見性,妄言我得阿耨菩提,此是大罪人。

Thánh nhân ư sanh tử trung tự tại, xuất một ẩn hiển bất định, nhất thiết nghiệp câu tha bất đắc. Thánh nhân phá tà ma. Nhất thiết chúng sanh đãn kiến bổn tánh, dư tập đốn diệt, thần thức bất muội, tu thị trực hạ tiện hội. Chỉ tại như kim, dục chân hội đạo, mạc chấp nhất thiết pháp, tức nghiệp dưỡng thần, dư tập diệc tận, tự nhiên minh bạch, bất giả dụng công.

Ngoại đạo bất hội Phật ý, dụng công tối đa, vi bội thánh ý. Chung nhật khu khu niệm Phật chuyển kinh, hôn ư thần tánh, bất miễn luân hồi. Phật thị nhàn nhân, hà dụng khu khu quảng cầu danh lợi, hậu thời hà dụng?

Đãn bất kiến tánh nhân, độc kinh niệm Phật, trường học tinh tấn, lục thời hành đạo, trường tọa bất ngọa, quảng học đa văn, dĩ vi Phật pháp. Thử đẳng chúng sanh, tận thị báng Phật pháp nhân.

Tiền Phật hậu Phật chỉ ngôn kiến tánh. Chư hành vô thường, nhược bất kiến tánh, vọng ngôn ngã đắc A-nậu Bồ-đề, thử thị đại tội nhân.

十大弟子中,阿難多聞第一,於佛無識,只學 多 聞 。 二 乘 外 道 皆 無 識 佛 , 識 數 修證,墮在因果。是眾生報,不免生死,違背佛意,即是謗佛眾生,殺卻無罪過。

經云。闡提人不生信心,殺卻無罪過。若有信心,此人是佛位人。若不見性,即不用取次謗他良善,自賺無益。

善惡歷然,因果分明。天堂地獄只在眼前。愚人不信,現墮黑暗地獄中,亦不覺不知。只緣業重故,所以不信。譬如無目人不信道有光明,縱向伊說亦不信。只緣盲故,憑何辨得日光。愚人亦復如是,現今 墮 畜 生 雜 類 , 誕 在 貧 窮 下 賤 , 求 生 不得,求死不得。雖受是苦,直問著亦言。我今快樂,不異天堂。故知一切眾生,生處為樂,亦不覺不知。如斯惡人,只緣業

Thập đại đệ tử trung, A-nan đa văn đệ nhất, ư Phật vô thức, chỉ học đa văn. Nhị thừa ngoại đạo giai vô thức Phật, thức sổ tu chứng, đọa tại nhân quả. Thị chúng sanh báo, bất miễn sanh tử, vi bội Phật ý, tức thị báng Phật chúng sanh, sát khước vô tội quá.

Kinh vân: Xiển đề nhân bất sanh tín tâm, sát khước vô tội quá. Nhược hữu tín tâm, thử nhân thị Phật vị nhân. Nhược bất kiến tánh, tức bất dụng thủ thứ báng tha lương thiện, tự trám vô ích.

Thiện ác lịch nhiên, nhân quả phân minh, thiên đường địa ngục chỉ tại nhãn tiền. Ngu nhân bất tín, hiện đọa hắc ám địa ngục trung diệc bất giác bất tri. Chỉ duyên nghiệp trọng cố, sở dĩ bất tín. Thí như vô mục nhân bất tín đạo hữu quang minh, túng hướng y thuyết diệc bất tín. Chỉ duyên manh cố, bằng hà biện đắc nhật quang. Ngu nhân diệc phục như thị, hiện kim đọa súc sanh tạp loại, đản tại bần cùng hạ tiện, cầu sanh bất đắc, cầu tử bất đắc. Tuy thọ thị khổ, trực vấn trước diệc ngôn: Ngã kim khoái lạc, bất dị thiên đường. Cố tri nhất thiết chúng sanh, sanh xứ vi lạc, diệc bất giác bất tri. Như tư ác nhân,

障 重 故 , 所 以 不 能 發 信 心 者 , 不 自 由 他也。

若見自心是佛,不在剃除鬢髮,白衣亦是佛。若不見性,剃除鬚髮亦是外道。

問曰。白衣有妻子,婬慾不除,憑何得成佛。

答曰。只言見性,不言婬慾。只為不見性 。 但 得 見 性 , 婬 慾 本 來 空 寂 , 不 假 斷除,亦不樂著。

何以故。性本清淨故。雖處在五蘊色身中,其性本來清淨,染污不得。法身本來無受,無飢無渴,無寒無熱無病,無因愛,[xcii] 無 眷 屬 , 無 苦 樂 , 無 好 惡 , 無 短 長 , 無 強弱。

chỉ duyên nghiệp chướng trọng cố, sở dĩ bất năng phát tín tâm giả, bất tự do tha dã.

Nhược kiến tự tâm thị Phật, bất tại thế trừ tu phát, bạch y diệc thị Phật. Nhược bất kiến tánh, thế trừ tu phát, diệc thị ngoại đạo.

Vấn viết: Bạch y hữu thê tử, dâm dục bất trừ, bằng hà đắc thành Phật?

Đáp viết: Chỉ ngôn kiến tánh, bất ngôn dâm dục. Chỉ vị bất kiến tánh. Đãn đắc kiến tánh, dâm dục bản lai không tịch, bất giả đoạn trừ, diệc bất nhạo trước.

Hà dĩ cố? Tánh bổn thanh tịnh cố. Tuy xử tại ngũ uẩn sắc thân trung, kỳ tánh bổn lai thanh tịnh, nhiễm ô bất đắc. Pháp thân bổn lai vô thọ, vô cơ vô khát, vô hàn vô nhiệt vô bệnh, vô nhân ái, vô quyến thuộc, vô khổ lạc, vô hảo ố, vô đoản trường, vô cường nhược.

本 來 無 有 一 物 可 得 , 只 緣 執 有 此 色 身因,即有飢渴,寒熱,瘴病等相。若不執即一任作為,於生死中得大自在。轉一切法,與聖人神通自在無礙,無處不安。若心有疑,決定透一切境界不過,不作最好作了,不免輪迴生死。若見性,旃陀羅亦得成佛。

問曰。旃陀羅殺生作業,如何得成佛。

答曰。只言見性,不言作業。縱作業不同,一切業拘他不得。[xciii]從無始曠大劫來, 只為不見性,墮地獄中,所以作業輪迴生死。從悟得本性,終不作業。若不見性, 念佛免報不得,非論殺生命。若見性疑心頓除,殺生命亦不奈他何。

Bổn lai vô hữu nhất vật khả đắc, chỉ duyên chấp hữu thử sắc thân nhân, tức hữu cơ khát, hàn nhiệt, chướng bệnh đẳng tướng. Nhược bất chấp tức nhất nhậm tác vi, ư sanh tử trung đắc tự tại. Chuyển nhất thiết pháp, dữ thánh nhân thần thông tự tại vô ngại, vô xứ bất an. Nhược tâm hữu nghi, quyết định thấu nhất thiết cảnh giới bất quá, bất tác tối hảo tác liễu, bất miễn luân hồi sanh tử. Nhược kiến tánh, Chiên đà la diệc đắc thành Phật.

Vấn viết: Chiên đà la sát sanh tác nghiệp, như hà đắc thành Phật?

Đáp viết: Chỉ ngôn kiến tánh, bất ngôn tác nghiệp. Túng tác nghiệp bất đồng, nhất thiết nghiệp câu tha bất đắc. Tòng vô thủy khoáng đại kiếp lai, chỉ vị bất kiến tánh, đọa địa ngục trung, sở dĩ tác nghiệp luân hồi sanh tử. Tòng ngộ đắc bổn tánh, chung bất tác nghiệp. Nhược bất kiến tánh, niệm Phật miễn báo bất đắc, phi luận sát sanh mạng. Nhược kiến tánh nghi tâm đốn trừ, sát sanh mạng diệc bất nại tha hà.

西天二十七祖,只是遞傳心印。吾今來此土,唯傳一心。不言戒施,精進,苦行,乃至入水火登劍輪,一食卯齋,長坐不臥,盡是外道有為法。

若識得,施為運動靈覺之性即諸佛心。前佛後佛只言傳心,更無別法。若識此法,凡夫一字不識亦是佛。若不識自己靈覺之性,假使身破如微塵覓佛,終不得也。

佛 者 , 亦 名 法 身 , 亦 名 本 心 。 此 心 無 形相,無因果,無筋骨,猶如虛空,取不得,不同質礙,不同外道。此心除如來一人能會,其餘眾生迷人不明了。此心不離四大色身中。若離此心,即無能運動。是身無知,如草木瓦礫。

Tây thiên nhị thập thất tổ, chỉ thị đệ truyền tâm ấn. Ngô kinh lai thử độ, duy truyền nhất tâm, bất ngôn giới thí, tinh tấn khổ hạnh, nãi chí nhập thủy hỏa đăng kiếm luân, nhất thực mão trai, trường tọa bất ngọa, tận thị ngoại đạo hữu vi pháp.

Nhược thức đắc, thi vi vận động linh giác chi tánh tức chư Phật tâm. Tiền Phật hậu Phật chỉ ngôn truyền tâm, cánh vô biệt pháp. Nhược thức thử pháp, phàm phu nhất tự bất thức diệc thị Phật. Nhược bất thức tự kỷ linh giác chi tánh, giả sử thân phá như vi trần mịch Phật chung bất đắc dã.

Phật giả, diệc danh pháp thân, diệc danh bổn tâm. Thử tâm vô hình tướng, vô nhân quả, vô cân cốt, do như hư không, thủ bất đắc, bất đồng chất ngại, bất đồng ngoại đạo. Thử tâm trừ Như Lai nhất nhân năng hội, kỳ dư chúng sanh mê nhân bất minh liễu. Thử tâm bất ly tứ đại sắc thân trung. Nhược ly thử tâm, tức vô năng vận động. Thị thân vô tri, như thảo mộc ngõa lịch.

身是無情,因何運動。若自心動,乃至語言施為運動,見聞覺知,皆是心動。

心 動 , 用 動 。 動 即 其 用 。 動 外 無 心 , 心外無動。動不是心,心不是動。動本無心,心本無動。動不離心,心不離動。動無 心 離 , 心 無 動 離 。 動 是 心 用 , 用 是 心動。即動即用,不動不用。用體本空,空本無動。動用同心,心本無動。

故經云。動而無所動。是故終日見而未曾見。終日聞而未曾聞。終日覺而未曾覺。終日知而未曾知。終日行坐而未曾行坐。終日嗔喜而未曾嗔喜。故經云。言語道斷,心行處滅。

見聞覺知,本自圓寂。乃至嗔喜痛痒何異木人,只緣推尋痛痒不可得。

Thân thị vô tình, nhân hà vận động? Nhược tự tâm động, nãi chí ngữ ngôn thi vi vận động, kiến văn giác tri, giai thị tâm động.

Tâm động, dụng động. Động tức kỳ dụng. Động ngoại vô tâm, tâm ngoại vô động. Động bất thị tâm, tâm bất thị động. Động bổn vô tâm, tâm bổn vô động. Động bất ly tâm, tâm bất ly động. Động vô tâm ly, tâm vô động ly. Động thị tâm dụng, dụng thị tâm động. Tức động tức dụng, bất động bất dụng. Dụng thể bản không, không bản vô động. Động dụng đồng tâm, tâm bản vô động.

Cố kinh vân: Động nhi vô sở động. Thị cố chung nhật kiến nhi vị tằng kiến, chung nhật văn nhi vị tằng văn, chung nhật giác nhi vị tằng giác, chung nhật tri nhi vị tằng tri, chung nhật hành toạ nhi vị tằng hành toạ, chung nhật sân hỷ nhi vị tằng sân hỷ.

Cố kinh vân: Ngôn ngữ đạo đoạn tâm hành xứ diệt.

Kiến văn giác tri, bản tự viên tịch. Nãi chí sân hỷ thống dương hà dị mộc nhân, chỉ duyên thôi tầm thống dương bất khả đắc.

故經云。惡業即得苦報,善業即有善報。不但嗔墮地獄,喜即生天。若知嗔喜性空,但不執即諸業脫。若不見性誦經,決無憑。

說亦無盡,略標邪正如是,不及一二也。

說頌曰。

吾本來茲土,

傳法救迷情。

一華開五葉 ,

結果自然成 。

江槎分玉浪 ,

管炬開金鎖。

五口相共行 ,

九十無彼我。

Cố kinh vân: Ác nghiệp tức đắc khổ báo, thiện nghiệp tức hữu thiện báo. Bất đãn sân đoạ địa ngục, hỷ tức sanh thiên. Nhược tri sân hỷ tánh không, đãn bất chấp tức chư nghiệp thoát. Nhược bất kiến tánh tụng kinh, quyết vô bằng.

Thuyết diệc vô tận, lược tiêu tà chánh như thị, bất cập nhất nhị dã.

Thuyết tụng viết:

Ngô bản lai tư thổ.

Truyền pháp cứu mê tình.

Nhất hoa khai ngũ diệp.

Kết quả tự nhiên thành.

Giang tra phân ngọc lãng,

Quản cự khai kim toả.

Ngũ khẩu tương cộng hành,

Cửu thập vô bỉ ngã.