Tổ đình Ba La Mật366 Nguyễn Sinh Cung, TP. Huế
← Sách Phật họcTrang 8/20

Nghi lễ và Sách Phật học · Sách Phật học · Duy thức

Khảo Nghiệm Duy Thức Học Trọn Bộ 2 Tập

Thông tin
Nguồn: adidaphat.net

2. THỈ KHỞI CHỦNG TỬ:

Thỉ Khởi là mới phát khởi, mới phát sanh. Thỉ Khởi Chủng Tử nghĩa là những hạt giống mới phát sanh sau này. Những hạt giống mới phát sanh chỉ là những nghiệp tướng và những nghiệp lực được nội kết thành hạt giống. Tự thể của những hạt giống mới phát sanh thì không có bản chất chân thật và chúng nó không phải được xuất thân từ nơi thể tánh Chân Tâm, cho nên những hạt giống này được gọi là Thỉ Khởi Chủng Từ. Ngoài những hạt giống của tám Thức Tâm Vương, của Tứ Đại thuộc Bản Hữu Chủng Tử, tất cả hạt giống khác đều thuộc Thỉ Khởi Chủng Tử. Tất cả hạt giống thuộc Thỉ Khởi Chủng Tử thì hoàn toàn hữu lậu, không thật thể và bị sanh tử lưu chuyển trong ba cõi.

Trước hết, những hạt giống thuộc loại Nghiệp Tướng đều là những ảnh tử ảo vọng nằm trong Thức Thể Alaya. Những hạt giống này có loại được phát sanh từ nơi thế giới vọng hiện và có loại được phát sanh từ nơi thế giới nghiệp duyên. Đã là do mê vọng hiện bày hay là do nghiệp duyên nội kết, những hạt giống Nghiệp Tướng nói trên hoàn toàn thuộc về hữu lậu và không có thể chất chân thật, nghĩa là chúng nó không bao giờ có mặt trong thế giới Chân Như. Nhà Duy Thức cho những hạt giống Nghiệp Tướng đây là Vô Chất Tánh Cảnh. Những hạt giống Vô Chất Tánh Cảnh trên cũng thuộc về loại Thỉ Khởi Chủng Tử.

Thí dụ, hình ảnh của thành phố Sài Gòn, chùa thành phố Washington D.C., hay của thành phố Paris v.v... không thể có mặt trong thế giới Chân Như, nhưng chúng vẫn có mặt trong thế giới nội tâm của Thức Thể Alaya với hình thức hạt giống, nguyên vì những hình ảnh thành phố Sài Gòn, thành phố Washington D.C., thành phố Paris v.v... có khi xuất hiện trong mơ. Những hình ảnh thế giới trong mơ là những cảnh giới không có thể chất chân thật nên gọi là Vô Chất Tánh Cảnh và cũng thuộc về loại Thỉ Khởi Chủng Tử.

Còn những hạt giống thuộc loại Nghiệp Lực đều là những năng lực của thiện, ác và vô ký nghiệp đã được nội kết thành tập khí (Fetters), nằm trong Thức Thể Alaya. Những hạt giống Nghiệp Lực này, có loại được phát sanh từ nơi Vô Minh Nghiệp Tướng và có loại được phát sanh từ nơi Vô Minh Chi Mạt (vô minh thuộc ngọn ngành của Tham, Sân, Si tạo nên). Những hạt giống này cũng thuộc về loại Thỉ Khởi Chủng Tử.

Thí dụ, nghiệp lực Tham, Sân, Si, Mạn, Nghi, Ác Kiến..v..v... tất cả đều không thể có mặt trong thế giới Chân Như, nhưng chúng vẫn có mặt trong thế giới nội Tâm của Thức Thể Alaya với hình thức hạt giống, nguyên vì những hạt giống tham, sân, si ... thường xuất hiện trong hành động. Những nghiệp lực Tham, Sân, Si, Mạn, Nghi, Ác Kiến v.v... sở dĩ được thành hình là do Thân Nghiệp, Khẩu Nghiệp và Ý Nghiệp của chúng sanh hữu tình tạo thành hạt giống qua hành động, lời nói và ý tưởng. Những hạt giống Tham, Sân, Si..v..v... cũng thuộc về loại Thỉ Khởi Chủng Tử, mặc dù chúng nó mang tính chất phiền não căn bản.

Riêng thế giới Vọng Hiện, những cảnh giới này đều là hình tướng của thế giới Chân Như đã được ảnh hiện qua lớp màn Vô Minh Nghiệp Tướng để hiện hữu trong Thức Thể Alaya. Hình ảnh của những cảnh giới Vọng Hiện cũng giống như hình ảnh của những cảnh giới mộng mơ. Nguồn gốc phát sanh ra hình ảnh của những cảnh giới Vọng Hiện chính là Kiến Phần Thức

Alaya. Đầu tiên, Kiến Phần Thức Alaya nương theo những hình ảnh của những cảnh giới Chân Như biến hiện qua lớp màn Vô Minh Nghiệp Tướng lưu ảnh thành thế giới Vọng Hiện trong Thức Thể Alaya. Những cảnh giới trong thế giới Vọng Hiện là những hình ảnh ở trạng thái không có thể chất chân thật. Vì thế nhà Duy Thức cho những cảnh giới này là Vô Chất Tánh Cảnh và cũng gọi là Thỉ Khởi Chủng Tử.

Thí dụ, cảnh trí núi rừng trên đất liền do ánh sáng mặt trời ảnh hiện dưới đáy sông hồ. Sông hồ là biểu tượng cho Thức Thể Alaya. Ánh sáng mặt trời là biểu tượng cho Kiến Phần Thức Alaya. Cảnh trí dưới đáy sông hồ đều là hình ảnh của cảnh trì núi rừng chân thật trên đất liền.

Cảnh trí núi rừng dưới đáy sông hồ đều thuộc về thế giới Vô Chất Tánh Cảnh.

Kiến Phần Thức Alaya khi bị Hành Nghiệp của Vô Minh Nghiệp Tướng kích động và lôi cuốn liền nương nơi hình ảnh của những cảnh giới Vọng Hiện trong Thức Thể Alaya xây dựng thành những cảnh giới sống động trong thế giới Vọng Hiện để cho bảy Tâm Thức của các chúng sanh hữu tình sinh hoạt. Những cảnh giới sống động này cũng thuộc về loại thế giới Vọng Hiện. Nhà Duy Thức cho những cảnh giới sống động trên là Hữu Chất Tánh Cảnh. Hình tướng của những cảnh giới sống động chính là hình ảnh thật sự chưa bị biến tướng của thế giới Chân Như, mặc dù những hình ảnh đó đều là ảnh tử của thế giới Chân Như lưu xuất. Những cảnh giới sống động đây cũng thuộc về loại Thỉ Khởi Chủng Tử.

Trường hợp như thế giới Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ là một trong bốn cõi của Vô Sắc Giới. Thế giới Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ là những cảnh giới Vọng Hiện của thế giới Chân Như lưu xuất qua bức màn Vô Minh Nghiệp Tướng và được Kiến Phần Thức Alaya xây dựng thành thế giới sống động để cho bảy Tâm Thức của các chúng sanh hữu tình trong thế giới đó sinh hoạt. Thế giới Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ giao thoa với thế giới Chân Như. Thế giới này cũng thuộc về loại Thỉ Khởi Chủng Tử.

Xác định một lần nữa, tất cả hạt giống thuộc loại ảnh tử trong Thức Thể Alaya, mặc dù là hình ảnh vọng hiện của thế giới Chân Như, nhưng chúng đều thuộc về loại Vô Chất Tánh Cảnh và chúng hoàn toàn không có thể chất chân thật, nhưng tất cả hạt giống thuộc loại ảnh tử nói trên đích thực là những nguyên nhân rất cần thiết cho việc sanh khởi những cảnh giới vọng hiện sống động thuộc Hữu Chất Tánh Cảnh trong thế gian. Tất cả hạt giống ảnh tử trong Thức Thể Alaya đều thuộc về loại Thỉ Khởi Chủng Tử.

Đặc biệt hơn, những hạt giống thuộc Nghiệp Duyên trong Thức Thể Alaya đều được ghép vào loại Thỉ Khởi Chủng Tử. Trong Thức Thể Alaya, những hạt giống Nghiệp Duyên cũng có hai loại, một loại thuộc về Ảnh Tử Lạc Tạ và một loại thuộc về Chủng Tử Nghiệp Lực. Hai loại hạt giống thuộc Vô Chất Tánh Cảnh này là nguyên nhân sanh thành những cảnh giới Nguyệt Duyên thuộc Hữu Chất Tánh Cảnh trong thế gian.

Điều cần biết, những hạt giống Ảnh Tử Lạc Tạ trong Thức Thể Alaya là do Kiến Phần sáu Tâm Thức (từ Nhãn Thức cho đến Ý Thức) của các chúng sanh hữu tình thuộc kiếp trước tạo nên. Kiến Phần sáu Tâm Thức nương nơi những cảnh giới nghiệp duyên thuộc Hữu Chất Tánh Cảnh của kiếp trước phân biệt và chấp trước thành hạt giống Ảnh Tử Lạc Tạ nằm trong Thức

Thể Alaya. Những hạt giống đây đều thuộc về loại Thỉ Khởi Chủng Tử. Những hạt giống Ảnh Tử Lạc Tạ là nguyên nhân để tạo thành những cảnh giới thực chất nơi thế giới Nghiệp Duyên trong thế gian.

Ngoài ra, Kiến Phần sáu Tâm Thức còn nương theo những cảnh giới nghiệp duyên thuộc Hữu Chất Tánh Cảnh nói trên phân biệt và chấp trước qua sự điều khiển của Tham, Sân, Si, Mạn, Nghi, Ác Kiến ... tạo thành hạt giống mang danh nghĩa Chủng Tử Nghiệp Lực. Chủng Tử Nghiệp Lực là những hạt giống thuộc loại tập khí cũng được nội kết trong Thức Thể Alaya giống như các hạt giống khác. Các hạt giống nghiệp lực đây cũng thuộc về loại Thỉ Khởi Chủng Từ. Các hạt giống Nghiệp Lực là nguyên nhân thúc đẩy Kiến Phần Thức Alaya xây dựng thành thế giới Nghiệp Duyên thuộc Hữu Chất Tánh Cảnh trong thế gian và còn khiến cho các chúng sanh hữu tình nơi thế giới Nghiệp Duyên nói trên hưởng thọ quả báo khổ vui trong thế gian.

Kiến Phần sáu Tâm Thức của các chúng sanh hữu tình ngay từ bây giờ chẳng những mang vào hai loại hạt giống, một loại thuộc Chủng Tử Nghiệp Lực và một loại thuộc Ảnh Tử Lạc Tạ từ nơi những cảnh giới nghiệp duyên Hữu Chất Tánh Cảnh hiện tại để cất giữ trong Thức Thể Alaya. Kiến Phần sáu Tâm Thức này vẫn còn tiếp tục mang vào hai loại hạt giống nói trên từ vô lượng kiếp về trước cho đến muôn đời về sau, qua các thế hệ chúng sanh hữu tình nhiều kiếp, luôn luôn tàng trữ nơi Thức Thể Alaya để làm nhân duyên cho việc sanh khởi những thế giới sanh tử lưu chuyển trong ba cõi. Từ đó có thể nhận thấy, tất cả hạt giống Ảnh Tử Lạc Tạ và Chủng Tử Nghiệp Lực trong Thức Thể Alaya do Kiến Phần sáu Tâm Thức của các chúng sanh hữu tình tạo nên đều hoàn toàn không có thể chất chân thật, nghĩa là chúng nó không bao giờ có mặt trong thế giới Chân Như. Cho nên chúng nó được gọi là Thỉ Khởi Chủng Tử hoặc gọi là Tập Sở Thành Chủng Tử.

III. GIÁ TRỊ:

Những hạt giống thuộc thế giới vọng hiện cho đến những hạt giống thuộc thế giới nghiệp duyên từ vô lượng kiếp về trước cho đến ngày nay đã được tàng trữ quá nhiều trong Thức Thể Alaya không thể nghĩ bàn. Nhà Duy Thức cho vô số hạt giống không thể nghĩ bàn với danh nghĩa là Nhút Thiết Chủng Tử. Thức Thể Alaya tàng trữ vô số hạt giống này được nhà Duy Thức đặt cho một danh hiệu là Nhứt Thiết Chủng Thức. Mặc dù hạt giống chứa trong Thức Thể Alaya nhiều vô số, nhưng giá trị của chúng có thể phân ra ba loại khác nhau: một loại Thiện, một loại Ác và một loại Vô ký.

1. MỘT LOẠI THIỆN:

Thiện nghĩa là những điều lành có lợi ích cho chúng sanh về phương diện phước nghiệp hữu lậu trong thế giới sanh tử. Những điều thiện của phước nghiệp như là những công hạnh thuộc công tác bắt cầu, đắp đường, bố thí v.v... Những thiện nghiệp này cũng được nội kết trong Thức Thể Alaya để thành hạt giống. Những pháp thiện trên đây mặc dù đã được thành nghiệp, nhưng vẫn còn thuộc về loại tạp nhiễm, chỉ có giá trị trong thế giới sanh tử và chúng nó hoàn toàn không có giá trị trong thế giới Chân Như thanh tịnh. Tất cả hạt giống thiện nghiệp nói trên đều thuộc về loại Hữu Lậu Thiện.

Thí dụ, những điều thiện của đạo thờ Bò không thể có trong đạo thờ Heo, cũng như những điều thiện theo quan niệm tập quán của quốc gia này, của thế giới này không thể có trong quốc gia khác hay trong thế giới khác.

2. MỘT LOẠI ÁC:

Ác nghĩa là những điều trái ngược với pháp thiện ở trên. Những điều ác thường gây tổn hại cho chúng sanh chẳng những ở đời này, cho đến muôn đời về sau. Những điều ác được thành hình là do bởi hành động, lời nói và ý tưởng của các chúng sanh hữu tình tạo nên. Những điều ác được minh định như sau:

a. VỀ HÀNH ĐỘNG:

Ba điều ác do hành động của chúng sanh hữu tình gây nên chính là sát hại, trộm cướp và dâm dục. Tánh chất của ba điều ác được xây dựng từ nơi thân nghiệp tạo nên. Ba điều ác đây được nội kết thành nghiệp lực trong Thức Thể Alaya với dạng thức hạt giống. Hành động của ba điều ác được trình bày như sau:

Sát Hại: nghĩa là hành động chém giết, đánh đập và hành hạ các loài hữu tình (những loài có tình cảm và hiểu biết), trong đó chủ yếu là giết người. Những người có nghiệp háo sát thường ham thích chém giết làm nghề thú vui. Họ chẳng những tự mình hại chúng sanh và còn khuyến khích kẻ khác đi chém giết hoặc tán thành sự chém giết của kẻ khác. Nghiệp sát hại cũng được nội kết thành hạt giống nằm trong Thức Thể Alaya.

Trộm Cướp: nghĩa là hành động trộm cắp, hoặc dùng bạo lực tước đoạt của cải, quyền lợi của chúng sanh hữu tình bằng mọi thủ đoạn không chân chánh, nên gọi là trộm cướp Những người có nghiệp trộm cướp thường ham thích đi cướp đoạt những vật sở hữu của kẻ khác bằng mọi cách và khiến cho họ trở nên đau khổ, nghèo đói và bệnh tật. Nghiệp trộm cướp cũng được nội kết thành hạt giống nằm trong Thức Thể Alaya.

Dâm Dục: nghĩa là hành động háo sắc bất chánh, say đắm dục lạc quá độ, không biết chừng mực trong sự tiết dục. Những người có nghiệp dâm dục thường ham thích say đắm dục lạc với những người khác phái, hay phá hoại hạnh phúc gia cang của chúng sanh và khiến cho thân thể của họ trở nên bệnh tật, yếu đuối và mất dần trí tuệ. Nghiệp dâm dục cũng được nội kết thành hạt giống nằm trong Thức Thể Alaya.

b/. VỀ LỜI NÓI:

Bốn điều ác do miệng lưỡi của chúng sanh hữu tình gây nên từ lời nói không chân chánh. Bốn điều ác đây được nội kết thành nghiệp lực trong thức thể Alaya. Bốn điều ác như là:

Vọng Ngôn: nghĩa là nói dối, nói không thật, vu khống, chụp mũ. Chuyện không có tội lại ghép cho là có tội và chuyện có tội lại che chở cho là không tội. Chuyện phải lại cho là quấy và chuyện quấy lại cho là phải. Người vọng ngữ là kẻ thường hay nói những điều không đúng sự thật. Lời nói vọng ngôn cũng được nội kết thành hạt giống nằm trong Thức Thể Alaya.

Ý Ngữ: nghĩa là nói quanh co, nói dua nịnh, nói dụ dỗ, nói lường gạt qua những lời đường mật nhằm mục đích lợi dụng lòng tin của mọi người. Người ỷ ngữ là kẻ thường hay nói những lời không đúng đắn, không chân chánh. Lời nói ỷ ngữ cũng được nội kết thành hạt giống nằm trong Thức Thể Alaya.

Lưỡng Thiệt: nghĩa là nói hai lưỡi, tức là đến người này nói chuyện xấu của người kia và đến người kia lại nói chuyện xấu của người này, khiến cho hai bên thù nghịch lẫn nhau. Người lưỡng thiệt là kẻ thường hay gây sự bất hoà giữa người này với người khác. Lời nói lưỡng thiệt cũng được nội kết thành hạt giống nằm trong Thức Thể Alaya.

Ác Khẩu: nghĩa là lời nói hung dữ, độc ác. Những lời nói ác khẩu như là, chửi mắng, nguyền rủa, doạ nạt, thề thốt v.v... khiến cho người nghe bị đau khổ bứt rứt tâm can. Lời nói ác khẩu cũng được nội kết thành hạt giống nằm trong Thức Thể Alaya.

c. VỀ Ý TƯỞNG:

Ba điều ác do ý tưởng của chúng sanh hữu tình gây nên. ý tưởng của chúng sanh hữu tình thường hay thúc đẩy miệng lưỡi và thân thể gây nên ba điều ác qua nói năng và hành động. Ba điều ác sau khi được ý tưởng chỉ huy tạo nghiệp liền nội kết trong Thức Thể Alaya thành hạt giống nghiệp lực. Ba điều ác này cũng là nguyên nhân khiến cho chúng sanh hữu tình bị luân hồi sanh tử lưu chuyển mãi trong ba cõi. Ba điều ác như là:

Tham Lam: nghĩa là ham muốn, tham đắm, nhiễm trước những điều mà mình ưa thích và say mê chạy theo năm dục lạc của thế gian, như là: tiền của, sắc đẹp, danh vọng, ăn uống và ngủ nghỉ, vì lòng ham muốn không đáy, chúng sanh hữu tình luôn luôn tự gây tạo không biết bao nhiêu tội lỗi sinh tử trong ba cõi. Người hành động tham lam theo ý tưởng chỉ đạo cũng được nội kết thành hạt giống nằm trong thức Thể Alaya.

Sân Hận: nghĩa là giận ghét, thù hận mỗi khi gặp phải những hoàn cảnh trái nghịch, khổ đau, thất vọng. Người sân hận thường hay thù ghét, tức giận những ai cản trở sự tham muốn của mình và luôn luôn đối nghịch với những kẻ phá hoại công trình mà mình đang xây dựng theo chiều dục vọng lôi cuốn. Người sân hận thường tìm cách hãm hại những kẻ mà họ đã thù ghét. Người hành động sân hận theo ý tưởng chỉ đạo cũng được nội kết thành hạt giống nằm trong Thức Thể Alaya.

Si Mê: nghĩa là ngu si, mê muội, không sáng suốt, không minh định được rõ ràng những vấn đề phải quấy, chánh tà, chân vọng của vạn pháp. Người si mê là người không tin nhân quả, không tin chánh pháp, thường hay cuồng tín, mù quáng chạy tin theo những pháp bất chánh và hành động theo những tà giáo có tánh cách mê tín dị đoan. Người hành động si mê theo ý tưởng chi đạo cũng được nội kết thành hạt giống nằm trong Thức Thể Alaya.

Mười điều ác vừa kể trên sở dĩ được tạo thành hạt giống và được dung chứa trong Thức Thể Alaya là do hành động gây nên bởi thân thể, là do phát ngôn bất chánh bởi miệng lưỡi và cũng là do kế hoạch chỉ đạo bởi ý tưởng. Tánh chất của những hạt giống nghiệp lực này đều thuộc về loại Chủng Tử Hữu Lậu.

3. MỘT LOẠI VÔ KÝ:

VÔ nghĩa là không.

KÝ nghĩa là ghi nhận, nhất định.

VÔ KÝ nghĩa là không nhất định thiện hay ác. Có những sự việc do chúng sanh hữu tình gây tạo không thể xác định giá trị là thiện và cũng không thể xác định giá trị là ác, nghĩa là những sự việc đó có mang một phần tánh chất của thiện và cũng có mang một phần tánh chất của ác, nên gọi là Vô Ký. Một số hành động của các chúng sanh hữu tình ở thời gian quá khứ cũng như một số hành động của các chúng sanh hữu tình ở thời gian hiện tại nếu cho là thiện thì cũng không thể được, nguyên vì những hành động đó thuộc loại bất thiện. Ngược lại, một số hành động của các chúng sanh hữu tình vừa kể trên nếu cho là ác thì cũng không thể được, nguyên vì những kẻ gây nên nghiệp nhân đó lại hoàn toàn không cố tâm chủ mưu, cho nên những hành động này được gọi chung là Vô Ký. Những hành động không phải thiện và những hành động không phải ác vừa mới trình bày đều được nội kết thành một loại hạt giống mệnh danh là Ký Nghiệp Nhân. Hạt giống Vô Ký Nhân là nguồn gốc để đi đến kết quả phải trả ở kiếp sau cho được tương xứng, nên gọi là Vô Ký Quả. Quả vô Ký ở đây mà chúng sanh hữu tình phải hưởng thọ lấy chính là sự kết quả đưa đến cho họ trong tình trạng bất ngờ, như là sự kiện chết bất đắc kỳ tử. Sự kiện chết bất đắc kỳ tử nghĩa là những kẻ bị chết bởi tai nạn bất ngờ hiện đến. Những kẻ bị chết đi trong tình trạng bất ngờ do bởi những hành động tạo nên không cố tâm chủ mưu của họ nên gọi là chết bất đắc kỳ tử thuộc Quả Vô Ký.

Thí dụ, một thanh niên bị động viên đi lính. Anh thanh niên này cố nhiên không muốn giết người, nhưng hoàn cảnh bắt buộc anh phải giết kẻ địch. Anh nếu như không giết kẻ địch thì kẻ địch trở lại giết anh. Vì lý do tự vệ, anh đành phải thi hành nghĩa vụ giết người. Sự hành động giết người của anh, nếu cho là thiện thì cũng không thể được, nguyên vì anh đang thi hành chém giết. Ngược lại, hành động đó của anh nếu cho là ác thì lại cũng không thể được, nguyên vì tâm của anh không muốn đi lính. Sự hành động của anh ở đây được gọi là Vô Ký Nghiệp Nhân. Đã tạo nên Vô Ký Nghiệp Nhân thì anh thanh niên kia nhất định phái trả quả ở kiếp sau bằng cách bị chết trong tình trạng bất đắc kỳ tử của Vô Ký Nghiệp Quả.

Tóm lại, về phương diện Bản Hữu Chủng Từ, hạt giống Tự Chứng Phần của tám Thức Tâm Vương chính là trí tánh của Tạng Như Lai. Trì tánh của Tạng Như Lai đã tác dụng và lưu trú trong cái vỏ (Form) Chứng Tự Chứng Phần để hiện thành hình tướng hạt giống. Do đó bản tánh của tám Thức Tâm Vương thì vốn sẵn có từ vô thỉ và không có vấn đề sanh diệt, tăng giảm hay nhơ sạch. Cho nên bản tánh của tám Thức này thuộc về loại Bản Hữu Chủng Tử thuần thiện vô lậu (hạt giống hoàn toàn thuần thiện, đã có bản chất từ vô thỉ và không bị sa rớt vào vòng sanh tử lưu chuyển trong ba cõi).

Còn bản tánh của Tứ Đại là chỉ cho bốn năng lực thực thể của đất, nước, gió và lửa. Bốn năng lực này đều phát sanh từ nơi Thức Thể Alaya để làm yếu tố cần thiết cho sự sanh khởi vạn pháp về vật chất. Vì phát sanh từ Thức Thể Alaya, cho nên bốn năng lực Tứ Đại cũng thuộc về loại Bản Hữu Chủng Tử. Bản Hữu Chủng Tử của bốn năng lực Tứ Đại thì vốn sẵn có từ vô thỉ và cũng không có vấn đề nhơ sạch hay tăng giảm, nhưng chúng thuộc về thuần thiện nhưng cố một điều là hữu lậu, vì chúng bị biến thể.

Riêng về phương diện tu chứng để phát huy Chủng Tánh (tánh chất hạt giống) của tám Thức Tâm Vương, nhà Duy Thức căn cứ theo trình độ tu tập của mỗi chúng sanh hữu tình chia thành bốn hạng: Thinh Văn, Duyên Giác, Bồ Tát và Bất Định. Hạng Thinh Văn Chủng Tánh và Duyên Giác Chủng Tánh tuy là đã phá được bệnh chấp ngã, nhưng họ vẫn còn bị bệnh chấp pháp kiên cố không thể hoá giải, còn hạng thuộc Bất Định Chủng Tánh thì không cố chấp và cũng không an trú một cách cố định vào những địa vị tu chứng nào của những hạng nêu trên. Hạng Bất Định Chủng Tánh chỉ mong cầu thành Phật làm mục đích cuối cùng.

Đặc biệt hạng Bồ Tát Đại Thừa Chủng Tánh thì đã hoàn toàn phá được sự chấp ngã, sự chấp pháp và chứng đến bậc Nhứt Thiết Chủng Trí, tức là đã thành Phật, thuộc ngôi vị tột cùng của đạo giải thoát.

Trái lại, tất cả hạt giống thuộc loại Thỉ Khởi Chủng Tử, từ thế giới Vọng Hiện cho đến thế giới Nghiệp Duyên đã mang tánh chất thiện, ác và vô ký thì hoàn toàn hữu lậu, nghĩa là chúng nó đều thuộc về những loại hạt giống giả tạo của sanh tử luân hồi. Những hạt giống Thỉ Khởi Chủng Tử đã được nội kết một cách liên tục, từ lâu đời và cũng đã được nội kết thành tiềm năng do sự phân biệt, do sự chấp trước cố định của các chúng sanh hữu tình trong vô lượng kiếp về trước. Những hạt giống này đã được nội kết từ nơi sáu Tâm Thức ở trước mê hoặc vọng hiện tạo nên và chúng nó hoàn toàn không có thể tánh chân thật trong Tâm Chân Như cho nên những hạt giống thuộc loại Thỉ Khởi Chủng Tử ở đây cũng gọi là Vô Chủng Tánh (hạt giống không có thể tánh chân thật).

C. VẤN ĐỀ TỰ BIẾN VÀ CỘNG BIẾN:

Vấn đề tự biến và cộng biến được thành lập là căn cứ nơi tánh chất của vạn pháp để phân loại, nhằm mục đích làm sáng tỏ lập trường "VẠN PHÁP ĐỀU DO DUY THỨC BIẾN HIỆN". Vạn pháp trong vũ trụ, có loại hiện ra hình tướng nhìn thấy được như là hiện tượng vật chất, có loại chỉ biết qua sự tác dụng của chúng như là hiện tượng tâm linh, tất cả đều mang tánh chất nghiệp báo để hiện tướng, mặc dù chúng nó vẫn do Duy Thức biến hiện. Nguyên vì mang tánh chất nghiệp báo, vạn pháp do Duy Thức biến hiện đều phát khởi từ nghiệp nhân và bị chuyển thành nghiệp quả để cảm thọ những điều khổ đau hoặc những điều vui sướng không giống nhau. Riêng vấn đề nghiệp báo, có loại thuộc về cộng nghiệp (nghiệp chung) và có loại thuộc về biệt người (nghiệp riêng). Cho nên vạn pháp do Duy Thức biến hiện cũng có hai loại: một loại thuộc về Cộng Biến và một loại thuộc về Tự Biến.

I. ĐINH NGHĨA:

TỰ: là mìmh, riêng mình, chính mình, nghịã là chỉ có riêng mình sinh hoạt một cách độc lập và sự sinh hoạt của riêng mình hoàn toàn không liên hệ chút nào đến kẻ khác trong mọi công việc.

CỘNG: là chung, cùng nhau, nghĩa là sự sinh hoạt của từng cá nhân rất quan hệ chặt chẽ với nhiều người chung quanh trong mọi công việc.

BIẾN: là biến đổi, chuyển biến để hiện ra, nghĩa là trạng thái này biến đổi ra trạng thái khác, biến đổi từ hình tướng này sang hình tướng khác. Những trạng thái hay những hình tướng của vạn pháp đã có sẵn gốc rể trong Thức Thể Alaya và chúng phải nhờ đến Kiến Phần Thức Alaya giúp đỡ để hiện ra hình tướng, nên gọi là biến.

TỰ BIẾN: nghĩa là những pháp chỉ do Kiến Phần Thức Alaya riêng mỗi cá nhân của chúng sanh hữu tình tự biến hiện ra để tự hưởng thụ. Những pháp do kiến Phần Thức Alaya riêng mỗi cá nhân tự biến bằng cách xây dựng hệ thống sinh lý riêng biệt cho những pháp đó để tự sử dụng và không quan hệ với nhiều Kiến Phần Thức Alaya khác của nhiều chúng sanh hữu tình chung nhau đóng góp trong sự hợp tác, nên gọi là Tự Biến.

CỘNG BIẾN: nghĩa là những pháp được thành hình phải nhờ đến nhiều Kiến Phần Thức Alaya của các chúng sanh hữu tình liên hệ cùng nhau biến hiện. Nhiều Kiến Phần Thức Alaya liên hệ biến hiện bằng cách, trước hết kết hợp các yếu tố cần thiết để cùng nhau xây dựng cho những pháp hội đủ điều kiện nhân duyên. Những pháp do nhiều Kiến Phần Thức Alaya liên hệ hợp tác xây dựng được gọi là Cộng Biến. Các chúng sanh hữu tình nhờ những pháp thuộc loại cộng biến mới có chỗ sinh hoạt và hưởng thụ. Nếu như không có sự đóng góp chung của nhiều Kiến Phần Thức Alaya liên hệ, những pháp thuộc loại cộng biến nhất định không thể hiện hữu một cách độc lập. Hơn nữa một Kiến Phần Thức Alaya của riêng từng chúng sanh hữu tình cũng không thể tự động xây dựng thành những pháp thuộc loại cộng biến nêu trên. Cho nên những pháp hiện hữu được nhiều Kiến Phần Thức Alaya liên hệ chung nhau xây dựng đều gọi là Cộng Biến.

II. TÁNH CHẤT VẠN PHÁP:

Đứng trên lập trường nghiệp báo để khảo sát, chúng ta nhận thấy vạn pháp hiện cố mặt trong vũ trụ, mặc dù có hình tướng hay không có hình tướng, mặc dù là sự vật nhỏ nhoi như vi trần, như cát bụi v.v...cho đến sự vật lớn như sông núi, địa cầu, hành tinh v.v... đều là kết quả của những nghiệp tướng do Duy Thức biến hiện. Sự kết quả về nghiệp tướng của vạn pháp nêu trên được gọi là nghiệp báo. Nghiệp báo nghĩa là những nghiệp nhân đã được kết thành quả báo. Vạn pháp thuộc nghiệp báo có hai loại, một loại thuộc chánh báo và một loại thuộc y báo. Những loại thuộc chánh báo là những loại chịu ảnh hưởng trực tiếp của nghiệp nhân, còn những loại thuộc y báo là những loại chịu ảnh hưởng gián tiếp của nghiệp nhân.

Thí dụ, anh A là người thuộc về chánh báo và nhà cửa, cơm ăn, áo mặc v.v... là những sự vật thuộc về y báo để anh A sử dụng. Những sự vật thuộc về y báo chính là những sản phẩm của anh A biến hiện. Anh A tận dụng mọi khả năng biến hiện những sản phẩm trên bằng cách sáng tạo thành vật dụng theo nhu cầu hưởng thụ.

1. THUỘC VỀ CHÁNH BÁO:

Những chúng sanh thuộc về chánh báo là những loại hữu tình có thể chất chân thực, nghĩa là những loại có Kiến Phần Thức Alaya ở trong. Kiến Phần Thức Alaya ở trong những chúng sanh hữu anh nối trên bằng cách thể hiện sức sống để duy trì sự có mặt của chúng tồn tại trong thế gian. Quả báo của mỗi chúng sanh hữu tình được gọi là Chánh Báo. Tất cả chúng sanh hữu tình hiện có mặt trong thế gian đều thuộc về chánh báo. Chúng sanh hữu tình là chỉ cho những chúng sanh có tình cảm, có hiểu biết, trong đó gồm có các loài động vật và hẳn nhiên kể cả loài người. Trong tất cả chúng sanh hữu tình, mỗi cá thể đều được xây dựng theo biệt nghiệp để họ tự hưởng thụ quả báo. Tất cả chúng sanh hữu tình thuộc chánh báo đều làm chủ trong mọi sự sinh hoạt và cảm thọ quả báo. Những chúng sanh hữu tình này, nếu như Kiến Phần Thức Alaya của mỗi loại không chịu xây dựng và không chịu duy trì sanh mạng thì nhất định không thể nào góp mặt trong thế gian. Nói cách khác, sự có mặt của họ trong thế gian chính là nhờ sự góp phần xây đựng của mỗi Kiến Phần Thức Alaya để duy trì sanh mạng được tồn tại. Nhà Duy Thức cho tất cả chúng sanh hữu tình hiện có mặt trong thế gian đều là thành quả của Duy Thức Biến.

2. THUỘC VỀ Y BÁO:

Chúng sanh chánh báo thuộc hữu tình đã được xây dựng thì nhất định thế giới y báo thuộc vô tình cũng phải được thành lập để họ nương tựa và sanh trưởng. Những thế giới y báo thuộc vô tình đều là thế giới đối tượng nhằm mục đích làm chỗ nương tựa cho chúng sanh chánh báo thuộc hữu tình sinh hoạt (sở duyên). Từ đó cho thấy, những thế giới y báo đều thuộc về cộng nghiệp của tất cả chúng sanh chánh báo sinh hoạt. Những thế giới cộng nghiệp được thành lập là do biệt nghiệp của tất cả chúng sanh hữu tình hợp tác xây dựng để cùng nhau nương tựa. Sự xây dựng những thế giới y báo thuộc cộng nghiệp được phân làm hai loại:

a. Loại thứ nhất là do Ý Thức thứ sáu tạo thành. Ý Thức thứ sáu căn cứ theo các duyên hiện có mặt trong thế gian xây dựng thành những hiện tượng hoàn toàn vật chất để làm bối cảnh cần thiết cho những nhu cầu của các chúng sanh hữu ảnh hưởng thụ. Những bối cảnh y báo cần thiết do Thức thứ sáu xây dựng như là, quốc gia, xã hội, chủng tộc luân lý, đạo đức v.v... Những bối cảnh y báo này đều mang tánh chất Biến Kế Sở Chấp Pháp.

b. Loại thứ hai là do Kiến Phần Thức Alaya xây dựng. Kiến Phần Thức Alaya y cứ theo thế giới hạt giống nghiệp nhân trong Thức Thể Alaya tạo thành hiện tượng y báo.

Hiện tượng y báo đây được xây dựng nhằm mục đích để làm cơ sở nương tựa (sở y) cho việc sinh trưởng và để làm bối cảnh cần thiết cho việc nhận thức (sở duyên) của các chúng sanh chánh báo thuộc hữu tình sinh hoạt. Những hiện tượng y báo do Kiến Phần Thức Alaya xây dựng như là, vũ trụ, núi sông, địa cầu, hành tinh, mặt trời, mặt trăng v.v... Những hiện tượng này chính là những thế giới mang tánh chất Y Tha Khởi pháp.

Sự có mặt của những thế giới y báo vừa giải thích đều tùy thuộc vào sự có mặt của các chúng sanh chánh báo liên hệ thuộc hữu tình làm chủ yếu. Các chúng sanh chánh báo khác nhau hình tướng thì nhất định thế giới y báo của họ nhũng tùy theo đó hình thành những hiện tượng không giống nhau.

Thí dụ 1, bóng đèn điện chánh báo thuộc màu xanh thì biện tượng y báo của bóng đèn chiếu tỏa đều là vũ trụ ánh sáng hoàn toàn màu xanh. Bóng đèn điện chánh báo thuộc màu đỏ thì hiện tượng y báo của bóng đèn chiếu toả đều là vũ trụ ánh sáng hoàn toàn màu đỏ và không thể nào màu xanh được. Bóng đèn điện chánh báo 15wtt thì hiện tượng y báo của bóng đèn chỉ chiếu toả vũ trụ ánh sáng 15wtt và không thể 20wtt được. Đây là giải thích về sự có mặt của hiện tượng y báo quan hệ với sự có mặt chúng sanh chánh báo thuộc hữu tình.

Thí dụ 2, vấn đề khối nước là y báo chung của loài người và loài cá cùng nhau hưởng thụ, nhưng loài người khác với loài cá về chánh báo. Cho nên đối với loài người, khối nước chỉ là nhu cầu cho họ sử dụng vào những việc như, ăn uống, tắm giặt..v..v... Trái lại đối với loài cá, khối nước chính là lâu đài, nhà cửa, không khí v.v... để cho chúng nó sanh tồn. Loài cá cần nước để sống cũng như loài người cần không khí để thở. Đây cũng là trình bày về hiện tượng y báo quan hệ với chúng sanh chánh báo. Chúng sanh chánh báo khác nhau thì thế giới y báo của họ nương tựa cũng không giống nhau về phương diện đời sống cũng như về phương diện công dụng.

III. ĐẶC TÁNH BIẾN HIỆN CỦA TÂM THỨC:

Đặc tánh biến hiện của Tâm Thức được nhận định qua hiện tượng của sự vật mà nó sanh khởi. Trong thế giới tánh cảnh (thế giới có tánh chất thực) thuộc y báo do Kiến Phần Thức Alaya biến hiện, một số hiện tượng thì thuần nhất Tự Biến, một số hiện tượng thì hoàn toàn Cộng Biến và một số hiện tượng vừa là Tự Biến mà cũng vừa là Cộng Biến. Thế giới hiện tượng thực tại này, nếu như chỉ có riêng Kiến Phần Thức Alaya của một chúng sanh nào đó tự biến hiện và không quan hệ đến nhiều Kiến Phần Thức Alaya của các chúng sanh khác hỗ trợ thì nhất định sẽ không tồn tại một khi sanh mạng chúng sanh đó bị hoại diệt. Hơn nữa, thế giới hiện tượng thực lại trên giả sử không phải do Kiến Phần Thức Alaya của nhiều chúng sanh chung nhau biến hiện thì ngoài những Thức Alaya này, nhất định phải có thế giới khách quan tồn tại và biệt lập giúp cho Tâm Thức nương tựa để sanh khởi. Nhưng trên thực tế, thế giới tánh cảnh thuộc y báo thì luôn luôn sanh diệt và biến hoại. Điều đó chứng tỏ, thế giới tánh cảnh này nhất định phải do Kiến Phần Thức Alaya của nhiều chúng sanh hữu tình chung nhau xây dựng. Riêng vấn đề vạn pháp trong thế giới tánh cảnh thì được nhận thức trên hai phương diện, một phương diện Tự Biến và một phương diện Cộng Biến. Phương diện Tự Biến và phương diện Cộng Biến của vạn pháp được phân loại như sau:

1. TỰ BIẾN (BIẾN RIÊNG):

Trên lãnh vực Tự Biến (biến riêng), vạn pháp cũng được phân làm hai hình thức, một hình thức thuộc về loại hoàn toàn Tự Biến và một hình thức thuộc về loại một phần Cộng Biến trong Tự Biến.

a)- Hoàn toàn tự biến:

Những hiện tượng hoàn toàn tự biến là những hệ thống bộ máy sinh lý nằm phía bên trong thân thể nơi mỗi con người, nơi mỗi chúng sanh hữu tình. Những hệ thống bộ máy sinh lý này gồm có năm hệ thống Tịnh Sắc Căn, nghĩa là năm hệ thống thần kinh (Five Nervous Systems) của Mắt, Tai, Mũi, Miệng Lưỡi và toàn bộ Thân Thể hiện đang được an bày nơi phía bên trong thân thể của mỗi cá nhân. Theo nhà Duy Thức, nhũng hệ thống bộ máy sinh lý nói trên sở dĩ được thành lập là do Kiến Phần Thức Alaya của mỗi con người, của mỗi chúng sanh hữu tình tự động xây dựng theo nghiệp riêng để họ sinh hoạt mà không có sự hợp tác của các chúng sanh hữu tình khác. Nguyên vì hệ thống bộ máy sinh lý này chỉ ảnh hưởng riêng cho Kiến Phần Thức Alaya của mỗi con người, của mỗi chúng sanh hữu tình và không ảnh hưởng chút nào đến nhiều

Kiến Phần Thức Alaya của các chúng sanh hữu tình khác. Nói rõ hơn, mỗi con người đều có một Kiến Phần Thức Alaya riêng và Kiến Phần Thức Alaya của người nào thì chỉ sinh hoạt trong thân thể của người đó và không thể sinh hoạt trong thân thể của người khác ngoài sự liên hệ với nó. Các chúng sanh hữu tình khác cũng thế. Đây là hiện tượng hoàn toàn tự biến của một pháp trong vạn pháp. Những hiện tượng nào nhận thấy không quan hệ đến và không ảnh hưởng đến nhiều chúng sanh hữu tình thì những. hiện tượng đó đều nằm trong lãnh vực hoàn toàn tự biến cả.

b)- Một phần cộng biến trong tự biến:

Những hiện tượng có một phần cộng biến trong tự biến là những hiện tượng có những nét giống nhau về hình tướng. Chúng sanh trong vũ trụ có vô số hình tướng khác nhau. Hiện tượng khác nhau về hình tướng của các chúng sanh là do mỗi Tâm Thức của chúng sanh đó tự động biến hiện (tự biến) để hưởng thụ. Nhưng hình tướng trên của mỗi chúng sanh thì lại có một phần ảnh hưởng nghĩa là có một phần nét giống nhau với hình tướng của nhiều chúng sanh. Những nét giống nhau của các hiện tượng vừa trình bày chính là những hình ảnh đã được nhiều Tâm Thức của nhiều chúng sanh chung nhau biến hiện (cộng biến). Hình tướng giống nhau của các chúng sanh được gọi là Thọ Giả Tướng. Thọ Giả Tướng nghĩa là hình tướng có những nét giống nhau vừa kể là do ảnh hưởng đến hình tướng của nhiều chúng sanh đồng loại chung nhau biến hiện qua hình thức cảm thọ tạo nên. Đây là trường hợp chỉ cho sự giống nhau về Ngã Tướng và Pháp Tướng của tất cả chúng sanh.

Mỗi con người, mỗi chúng sanh hữu tình đều có một tướng trạng riêng biệt gọi là Ngã Tướng. Tướng trạng riêng biệt của ngã tướng thì được biểu hiện qua năm giác quan thô thiển bên ngoài (năm Phù Trần Căn) như là, mắt, tai, mũi, miệng lưỡi và toàn bộ thân thể của mỗi con người, của mỗi chúng sanh hữu tình. Năm giác quan của Ngã Tướng được thiết lập không ngoài mục đích là giúp cho sáu Tâm Thức của chính họ nương tựa để nhận thức vạn pháp. Nguồn gốc phát sanh ra Ngã Tướng được nhận định như sau:

a. Ngã Tướng của một con người, của một chúng sanh hữu tình sở dĩ được phát sanh là do Ý Thức thứ sáu của con người đó, của chúng sanh hữu tình đó tự tạo nên. Ý Thức thứ sáu của họ nương theo Ngã Tướng nơi chúng sanh hữu tình ở kiếp trước chụp lại cho kiếp này. Ngã Tướng của kiếp trước do ý Thức thứ sáu chụp lại đều được tàng trữ trong Thức Thể Alaya với hình thức Lạc Tạ Ảnh Tử. Lạc Tạ Ảnh Tử chỉ là một cuốn films gốc gồm có rất nhiều hình ảnh Ngã Tướng (Forms) của một chúng sanh hữu tình ở kiếp trước nội kết thành hạt giống. Có bao nhiêu chúng sanh hữu ảnh ở kiếp trước thì có bấy nhiêu Ngã Tướng của kiếp này trong Thức Thể Alaya. Tất cả Ngã Tướng trong Thức Thể Alaya đều được Thức Mạt Na thứ bảy quản lý. Nhà Duy Thức định mức giá trị những cuốn Films Ngã Tướng thuộc Lạc Tạ Ảnh Tử trong Thức Thể Alaya với danh nghĩa là Chủng Tử Căn Bản (hạt giống căn bản). Đơn cử con người, một trong tất cả chúng sanh hữu tình làm thí dụ. Giả sử có một người bị chết, Kiến Phần Thức Alaya của họ được sự hướng dẫn bởi Thức Mạt Na thứ bảy riêng họ, trước hết chọn một Ngã Tướng nào trong cuốn Films gốc nơi Thức Thể Alaya xây dựng thành hình tướng con người cho kiếp sau. Hình tướng con người của kiếp sau được tạo dựng với mục đích làm chỗ nương tựa (sở y) cho sáu Tâm Thức của chúng sanh hữu tình ở kiếp trước tiếp tục sinh hoạt. Ngã Tướng con người của kiếp sau nói trên, nhà Duy Thức cho là Tướng Phần (Image) của Ngã Tướng con người ở kiếp trước. Ngã Tướng kiếp sau này được thành hình con người là nhờ Kiến Phần Thức Alaya xây dựng từ nơi cuốn Films gốc Lạc Tạ Ảnh Tử trong Thức Thể Alaya. Cho đến Ngã Tướng kiếp sau đó lại cũng là hình bóng (Image) được chiếu soi từ nơi cuốn Films gốc Lạc Tạ ảnh Tử trong Thức Thể Alaya. Ngã Tướng kiếp sau vừa kể được gọi là hiện tướng của Films gốc Lạc Tạ Ảnh Tử.

Trường hợp đây cũng giống như những hình ảnh nơi màn ảnh (Cinema Screen) trong Television. Những hình ảnh nơi màn ảnh trong Television chính là những cái Forms được thể hiện từ nơi cuốn Films gốc Video Tape qua ánh sáng điện chiếu soi. Những hình ảnh nơi màn ảnh nếu như bị mất đi là khi nào điện không còn chiếu soi nữa. Nhưng cuốn Films gốc Video Tape đó vẫn còn y nguyên và được cất giữ trong kho. Cũng thế con người, một trong những chúng sanh hữu tình, trên sân khấu trần gian nếu như bị hoại diệt là khi nào Kiến Phần Thức Alaya của họ không còn chiếu soi và không còn duy trì sức sống nữa. Ngã Tướng của họ lúc đó đã bị tan biến. Nhưng cuốn Films gốc Ngã Tướng Lạc Tạ Ảnh Tử của họ vẫn còn y nguyên và vẫn được cất giữ trong kho Thức Thể Alaya. Ánh sáng điện nếu không cố cuốn Films gốc Video Tape thì không thể hiện lên được hình ảnh trên màn ảnh của Television và ngược lại, cuốn Films gốc Video Tape đó nếu như không có ánh sáng điện chiếu soi thì cũng không thể nào tự động hiện lên được những hình ảnh trên màn ảnh nơi Television. Hơn nữa những hình ảnh trên màn ảnh nơi Television không phải là cuốn Films gốc Video Tape và những hình ảnh đó chỉ là hình bóng của cuốn Films gốc hiện ra mà thôi.

Tương tợ như thế, Kiến Phần Thức Alaya nếu như không có cuốn Films gốc Lạc Tạ Ảnh Tử Ngã Pháp (Ngã Tướng và Pháp Tướng) thì không thể tạo thành vạn pháp trên sân khấu trần gian và ngược lại, cuốn Films gốc Lạc Tạ Ảnh Tử Ngã Pháp đó nếu như không có Kiến Phần Thức Alaya chiếu soi và xây dựng thì cũng không thể tự động thành hình vạn pháp trên sân khấu trần gian. Hơn nữa những hình tướng Ngã Pháp của hiện tượng vạn pháp nơi sân khấu trần gian không phải là cuốn Films gốc Lạc Tạ Ảnh Tử Ngã Pháp trong Thức Thể Alaya và những hình tướng Ngã Pháp đó chỉ là hình bóng của cuốn Films gốc Ngã Pháp hiện ra mà thôi.

Có thể xác định rằng, hiện tượng cuốn Films gốc Ngã Pháp thuộc Lạc Tạ Ảnh Tử trong Thức Thể Alaya chính là sản phầm đã được sáng tạo từ nơi ý Thức thứ sáu của mỗi con người, của mỗi chúng sanh hữu tình tự động biến hiện để làm nền tảng cho kiếp sau. Đây là hiện tượng hoàn toàn rự Biến với hình thức tánh cảnh.

b. Riêng con người, đã sẵn có cuốn Films gốc Ngã Tướng thuộc Lạc Tạ Ảnh Tử trong Thức Thể Alaya và cũng đã sẵn có hạt giống Nghiệp Lực thúc đẩy, Kiến Phần Thức Alaya của họ đầu tiên chọn một Ngã Tướng nào trong tất cả ngã tướng để sinh hoạt và cùng lúc biến Ngã Tướng đó thành Thân Trung Ấm qua sự hướng dẫn của Thức Mạt Na thứ bảy. Thân Trung Ấm này gọi là Nhân Dị Thục và Kiến Phần Thức Alaya trong Thân Trung Ấm được gọi là Thức Dị Thục. Ngã Tướng sở dĩ được thành Thân Trung Ấm là do Kiến Phần Thức Alaya của chính con người đó riêng biệt tự biến một cách độc lập và không liên hệ chút nào đến nhiều Kiến Phần Thức Alaya của các chúng sanh hữu tình khác. Hình tướng Thân Trung Ấm chỉ sống có giá trị trong bảy ngày và phải trải qua bảy lần biến đổi hình tướng trong thời gian 49 ngày. Trong thời gian 49 ngày, hình tướng Thân Trung Ấm sở dĩ bị biến đồi bảy lần là do sự tranh giành và lôi kéo của các nghiệp lực khác nhau. Nghiệp lực nào mạnh nhất đã chiến thắng những nghiệp lực khác liền lôi kéo hình tướng Thân Trung Ấm cuối cùng an trụ vào nghiệp nhân và thúc đẩy nghiệp nhân đó chuyển sang kiếp sau để biến thành nghiệp quả. Ngã Tướng của Thân Trung Ấm cuối cùng vừa kể trên trong mười hai nhân duyên gọi là DANH. DANH là một hình tướng của thân Trung Ấm cuối cùng được thành lập không ngoài mục đích làm Nhân Dị Thục cho kiếp sau. Để hoàn thành Ngã Tướng của thân thể kiếp sau, Kiến Phần Thức Alaya của riêng người đó trước hết nhờ đến Kiến Phần Thức Alaya của cha mẹ liên hệ tiếp tay hổ trợ trong sự kiến tạo con người. Kiến Phần Thức Alaya của cha mẹ tiếp tay bằng cách cung cấp nguyên liệu Tứ Đại để giúp cho Kiến Phần Thức Alaya trong Thân Trung Ấm cuối cùng của Danh tiếp tục xây dựng Ngã Tướng thuộc Nhân Dị Thục sớm hoàn thành thân thể con người của Quả Dị Thục. Nhờ Kiến Phần Thức Alaya của cha mẹ liên tục yểm trợ suốt thời gian 280 ngày (tức là 9 tháng và 10 ngày), Kiến Phần Thức Alaya trong Thân Trung Ấm cuối cùng mới hoàn thành bộ máy sinh lý của một con người ở kiếp sau. Do nhờ một phần đóng góp của cha mẹ, thành thử Ngã Tướng của con người có một phần giống Ngã Tướng của cha mẹ. Sự giống nhau Ngã Tướng cha mẹ, nhà Duy Thức gọi là Thọ Giả Tướng. Thọ Giả Tướng nghĩa là hình tướng giống nhau được tạo nên là do sự cảm thọ từ nơi Ngã Tướng của cha mẹ. Trường hợp này đã cho chúng ta thấy rằng, tại sao người giống người, voi giống voi, cá giống cá v.v... Sự giống nhau về Ngã Tướng vừa kể trên được gọi là một phần Cộng Biến nơi Tâm Thức của cha mẹ trong sự Tự Biến nơi Tâm Thức của riêng họ.

c. Còn vấn đề nguyên liệu đầu tiên do cha mẹ cung cấp trong bào thai chính là tinh cha huyết mẹ. Tinh cha huyết mẹ thuộc phần vật chất chỉ trợ duyên cho Kiến Phần Thức Alaya của con người trong thân Trung ấm cuối cùng xây dựng ngã tướng sớm được hoàn thành. Tinh cha huyết mẹ nơi mười hai nhân duyên gọi là Sắc Uẩn, một trong năm Uẩn. Tinh cha huyết mẹ theo nhà Duy Thức cho là Thuận Duyên, gọi cho đủ là Sở Duyên Duyên (huyết mẹ) và Tăng Thượng Duyên (Tinh cha) trong việc xây dựng con người. Sở Duyên Duyên nghĩa là cơ sở hay yếu tố thuộc loại trợ duyên để cho nguyên nhân nương tựa sanh khởi. Còn Tăng Thượng Duyên nghĩa là những nguyên liệu chỉ làm trợ duyên thuận lợi cho việc sanh trưởng của nguyên nhân.

Cũng nhờ thuận duyên, Thân Trung Ấm cuối cùng sớm được hoàn thành thân thể con người ở kiếp sau. Thế nên tinh cha huyết mẹ thực sự không phải là chánh nhân (nguyên nhân chính yếu) trong việc sanh ra con người. Vấn đề này chúng ta có thể nhận định một cách tinh tường qua sự trình bày sau đây:

I) Nguyên nhân để thành hình tướng con người cho kiếp sau như trước đã trình bày chính là Ngã Tướng và Ngã Tướng đó được phát hiện từ nơi cuốn Films gốc Lạc Tạ Ảnh Tử với hình thức hạt giống trong Thức Thể Alaya, còn tinh cha huyết mẹ chỉ là nguyên liệu để làm trợ duyên cho Kiến Phần Thức Alaya trong việc xây dựng con người theo Ngã Tướng đã có sẵn với hình thức Thân Trung Ấm. Giản dị hơn, chúng ta có thể quán sát trường hợp xây dựng một ngôi nhà. Các vật liệu như gỗ, đá, xi măng..v..v.. không phải là nguyên nhân chính cho việc thành hình một ngôi nhà.

Nguyên nhân để thành hình một ngôi nhà thực sự là họa đồ kiểu nhà. Còn những vật liệu xây cất thì chỉ làm trợ duyên để giúp cho ông thợ sớm hoàn thành ngôi nhà theo hoạ đồ đã quy định. Ở đây, chúng ta đồng ý với nhau rằng, bức hoạ đồ nếu như không có những vật liệu xây cất thì không thể nào hoàn thành ngôi nhà. Trường hợp này cũng giống như Ngã Tướng nếu như không có nguyên liệu tinh cha huyết mẹ làm trợ duyên thì không thể thành hình con người.

Nhưng dưới cặp mắt của nhà Duy Thức, tinh cha huyết mẹ chỉ là duyên phụ và không phải là nhân chính. Ngã Tướng mới thực sự là nhân chính trong việc hoàn thành hình tướng con người trong thế gian.

Rõ ràng hơn, chúng ta có thể quán sát những hình ảnh trên màn ảnh của Television. Những hình ảnh này theo thông thường là do cả hằng triệu điện tử cùng nhau liên kết để hiện lên. Nhưng chúng ta nhìn kỹ sẽ nhận thấy, hằng triệu điện tử kia nếu như không có những cái Forms nhân vật trong cuốn Film Video Tape để làm mô hình thì nhất định không biết nương tựa vào đâu để phát hiện những hình ảnh con người cũng như những hình ảnh cảnh vật trên màn ảnh. Những hình ảnh con người và những hình ảnh cảnh vật trên màn ảnh Television đều không phải là điện tử liên kết tạo thành, mặc dù không có điện tử thì những hình ảnh đó hoàn toàn không thể tự động hiện lên được trên màn ảnh. Thế nên những ngã tướng hay những pháp tướng trên màn ảnh Television mới thực sự là nhân chính để hiện thành hình tướng con người và hình tướng cảnh vật, còn cả hằng triệu điện tử kia chỉ làm duyên phụ để giúp cho những ngã tướng con người và những pháp tướng cảnh vật được hiện lên hình tướng trên màn ảnh mà thôi.

Qua những, dữ kiện trên, chúng ta nhận thấy rằng, nguyên nhân để tạo nên con người chính là ngã tướng và những nguyên liệu như tinh cha huyết mẹ v.v... chỉ là duyên phụ trong việc kiến tạo con người theo hình thức nhân duyên. Nhưng trong quá trình nhân duyên của tương duyên tương tức (cái này có thì cái kia có, cái này không thì cái kia không), nhân chính và duyên phụ đều rất cần thiết cho việc kết hợp tạo hình. Mặc dù phân tích để tìm ra chân giá trị của sự vật, nhưng không có nghĩa là so sánh cho cái này quan trọng hơn cái kia hoặc cái kia quan trọng hơn cái này, nguyên vì cái này không thể hiện thì cái kia cũng không khả năng sanh trưởng. Do đó trong tiến trình khảo nghiệm, chúng ta không thể không nghiệm xét về nguồn gốc sanh ra vạn pháp của các nhân chính và duyên phụ qua nguyên lý mười hai Nhân Duyên. Nguồn gốc sanh ra vạn pháp của các nhân chính và duyên phụ qua nguyên lý mười hai Nhân Duyên được nhận xét như sau:

2)- Noãn Châu của người mẹ sau khi rụng khỏi buồng trứng và rơi vào trong tử cung, nếu như không gặp được duyên để đậu thai thì sẽ bị hư hoại và trở thành kinh nguyệt, nguyên vì Noãn Châu này không còn sức sống ở trong, nghĩa là nó không còn Kiến Phần Thức Alaya của người mẹ nuôi dưỡng nữa. Khác nào quả cam trên cành đã rụng xuống đất thì không còn sức sống ở trong và quả cam đó sẽ bị hư thối, nguyên vì nó không còn Kiến Phần Thức Alaya của cây cam nuôi dưỡng nữa.

Tinh trùng của người cha cũng thế, nếu như bị xuất ra khỏi Dịch Hoàn thì không còn sức sống ở trong và sẽ bị hư thối, nếu như không gặp được duyên để kết thành thai. Tinh cha sở dĩ bị hư thối là nguyên do không còn được sự nuôi dưỡng của Kiến Phần Thức Alaya nơi người cha.

Trong lúc cha mẹ giao hợp, tinh trùng của người cha rơi vào tử cung của người mẹ để kết hợp với noãn châu khi lửa ái dục lóe ra. Tinh trùng của người cha và noãn châu của người mẹ kết hợp lẫn nhau để làm môi trường cho Thân Trung Ấm cuối cùng được gọi là DANH chun vào nương tựa. Thân Trung Ấm là một loại thân bằng Thức Ấm, trong đó có SẮC ẤM, một trong năm âm thể hiện. SẮC ẤM chính là tứ đại ở trạng thái thanh khí và được kết hợp vào Thức Thân liền hiện thành Thân Trung Ấm. Thân Trung Ấm là một loại thân ở trạng thái mờ ảo giống như sương khói. Thân Trung Ấm được thành hình là do Thức Ấm hiện thân và Thức Ấm đây lại nương tựa vào ngã tướng để hiện thành hình tướng. Cho nên trong Thân Trung Ấm, sáu Tâm Thức đã được thể hiện với danh nghĩa là LỤC NHẬP để tiếp nhận những cảm giác từ bên ngoài vào, nguyên vì Thân Trung Ấm này không có Nhục Thân (Thân bằng xác thịt). Thân Trung Ấm (Danh) chun vào và tiếp xúc với Tâm Thức của cha mẹ sau khi lửa dục lóe ra nên gọi là XÚC. Thân Trung Ấm tiếp xúc với Tâm Thức của cha mẹ bằng sự luyến ái của lục nhập nên gọi là ÁI hay là ÁI DỤC. Thân Trung Ấm nếu như thuộc nam tính thì luyến ái với người mẹ, còn Thân Trung Ấm nếu như thuộc nữ tính thì lại luyến ái với người cha. Vì sự luyến ái nổi lên, Thân Trung Ấm không còn sáng suốt để phân biệt, liền bị mê vọng và chấp nhận tinh cha huyết mẹ trong tử cung làm chỗ nương tựa để sanh tồn lâu dài, nên gọi là THỌ hoặc gọi cho đủ là THỌ THAI. Tinh cha huyết mẹ trong tử cung chính là Sắc Uẩn, một trong năm Uẩn. Sắc Uẩn này tức là tứ đại ở trạng thái trước khí để tạo thành thân ô trược, nên được gọi là Trược Thân. Trược Thân là thân thể nhơ nhớp và tanh hôi. Sau khi chấp nhận tinh cha huyết mẹ trong tử cung làm nơi nương tựa, Kiến Phần Thức Alaya của Nhân Dị Thục y cứ theo ngã tướng của Thân Trung Ấm cuối cùng đã có sẵn bắt đầu xây dựng chúng sanh hữu tình ở kiếp sau nên gọi là THỦ (Thủ nghĩa là xây dựng). Trước hết, Kiến Phần Thức Alaya của Thân Trung Ấm cuối cùng liền sử dụng tinh cha huyết mẹ trong tử cung xây dựng hệ thống tiếp liệu với hình thức nhao bào thai. Nhao bào thai này được Kiến Phần Thức Alaya nối liền từ nơi Huyệt Thần Khuyết (Lổ rốn) của ngã tướng nơi Thân Trung Ấm đứa bé đến các mạch máu trong tử cung của người mẹ. Kiến Phần Thức Alaya của người mẹ nhờ đó mới có thể hỗ trợ đứa con trong bụng bằng cách tiếp tế nguyên liệu liên tục qua hệ thống nhao bào thai với hình thức ăn uống và hít thở. Nhờ người mẹ tiếp tế liên tục, Kiến Phần Thức Alaya của đứa bé mới hội đủ điều kiện cho việc xây dựng bộ máy sinh lý con người theo ngã tướng của Thân Trung Ấm cuối cùng đã được đậu thai. Người mẹ tiếp tế nguyên liệu cho đứa con trong bụng qua sự ăn uống hít thở được trải dài suất thời gian chín tháng và mười ngày. Nhờ sự gián tiếp ủng hộ của người cha và nhờ sự trực tiếp cung cấp nguyên liệu của người mẹ qua nhao bàn thai, Kiến Phần Thức Alaya của đứa bé trong bụng cứ tiếp tục xây dựng để thành hình con người nên gọi là HỮU. Khi đến chín tháng và mười ngày, đứa bé trong bụng người mẹ liền được sanh ra nên gọi là SANH. Sau khi sanh ra, đứa bé không còn thâu nhận nguyên liệu trực tiếp nơi người mẹ cung cấp qua nhao bào thai và nó phải tự ăn uống với hình thức bú sữa để cung cấp nguyên liệu cho Kiến Phần Thức Alaya của chính nó tiếp tục xây dựng để hoàn thành bộ máy sinh lý con người. Kiến Phần Thức Alaya cứ liên tiếp xây dựng con người đứa bé cho đến khi nào thân thể của nó lớn lên đến tột cùng của ngã tướng. Thân thể đứa bé khi lớn lên đến tột cùng của ngã tướng liền đứng trụ lại gọi là Trụ Tướng. Sau khi hình tướng trụ lại, thân thể đứa bé bắt đầu già dần để rồi chết đi gọi là LÃO TỬ.

Điều đặc biệt, trong suốt thời gian thọ thai cho đến khi sanh ra, đứa bé nhờ một phần đóng góp trực tiếp của người mẹ và một phần đóng góp gián tiếp của người cha qua sự yểm trợ nuôi dưỡng, mới hoàn thành được một con người ở kiếp sau. Trường hợp này gọi là Một Phần Cộng Biến Trong Tự Biến.

Nguồn: Sách Phật học — budsas.net (Bình Anson) · tamtangpaliviet.net (Tỳ khưu Indacanda) · chuaduocsu.org (Chùa Dược Sư Lâm Đồng — Hải Triều Âm Toàn Tập) · Toàn tập Tâm Như – Trí Thủ, Ban Sưu tập tu viện Quảng Hương Già Lam (NXB Tổng Hợp TP.HCM 2002; tái bản NXB Phương Đông 2011) · sách phổ biến miễn phí từ kho Kindle và kho ổ ngoài của Không Hoa; ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn (cột nguồn) · sách Đợt 12 (9/2026) thầy thêm từ thư mục riêng, ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · sách Phật học phổ biến miễn phí trên mạng (9/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · thư mục sách Tuệ Sỹ (9/2026) thầy đưa vào, ghi công theo từng cuốn. · sách ebook của Pháp Thí Hội (phapthihoi.org, 10/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn.