Khảo Nghiệm Duy Thức Học Trọn Bộ 2 Tập

II. GIÁ TRỊ CỦA SỰ NHẬN THỨC:

Trên thực tế, ý Thức thứ sáu của con người chính là nền tảng của sự nhận thức. Không có Ý Thức thứ sáu, con người không có nhận thức. Con người nếu như không có sự nhận thức thì cuộc đời của họ không có giá trị và sự sống của họ không có ý nghĩa. Sự sống của con người nếu như không có Ý Thức thứ sáu hiện hữu thì khác nào như cỏ cây, chỉ sinh hoạt theo bản năng mà không có chút hiểu biết và sự sống của họ cũng không có sự thăng tiến. Ý Thức thứ sáu của con người lại còn là một động lực tất nhiên và rất cần thiết cho sự tạo nghiệp. Ý Thức thứ sáu lại còn có quyền năng chi phối, có hiệu lực điều khiển các Tâm Thức khác (năm Tâm Thức) trong mọi sự sinh hoạt và cũng có khả năng sáng tạo, cũng có thể biến đổi mọi nếp sống cá nhân theo nhu cầu sự sống cho con người hưởng thụ.

Nhưng theo Phật Giáo, sự nhận thức của con người dựa trên Ý Thức thứ sáu để từn hiểu nguyên lý sanh khởi vạn pháp bang phương pháp luận lý là một điều sai lầm không nhỏ, nguyên vì ý Thức thứ sáu thuộc về phàm trí (trí thức của chúng sanh thuộc hạng phàm phu thế gian). Phàm trí mang theo bản chất vô minh không thể hiểu thấu một cách tận cùng chân lý của vạn pháp trong thế gian qua sự suy luận và diễn dịch. Nhiều khi Ý Thức thứ sáu còn đánh lừa con người một cách dễ dàng. Con người chỉ có phương pháp chuyển hoá Tâm Thức biến thành trí tuệ bằng cách thực nghiệm qua sự tu chứng giống như đức Phật Thích Ca thì mới có khả năng nhận thức được chân lý, mới xác định được một cách cụ thể, thế nào là nguyên nhân đầu tiên sanh ra vạn pháp và loài người trong thế gian. Sự khuyết điểm của sự nhận thức dựa trên Ý Thức thứ sáu được minh định qua những khía cạnh sau đây:

1. GIỚI HẠN BỞI HỆ THỐNG THẦN KINH:

Môi trường cho Ý Thức thứ sáu sinh hoạt để nhận thức chính là Căn (giác quan). Ý Thức thứ sáu nếu như không có giác quan để trợ duyên cho sự nhận thức thì không thể hiểu biết vạn pháp. Giác quan giúp cho Ý Thức thứ sáu sinh hoạt để nhận thức đích thực là Thức Mạt Na thứ bảy mà nhà Duy Thức gọi là Thắng Nghĩa Căn (giác quan chỉ biết trên danh nghĩa thù thắng của nó mà thôi). Thắng Nghĩa Căn nếu như thanh tịnh sáng suốt thì giúp cho Ý Thức thứ sáu nhận thức vạn pháp được nhạy bén, được linh hoạt và thông minh hơn. Ngược lại, Thắng Nghĩa Căn mang tánh chất ngu si, chấp trước thì khiến cho Ý Thức thứ sáu nhận thức vạn pháp có tánh chất đam mê, đần độn, tính toán ngạo mạn.

Còn đối tượng của Ý Thức thứ sáu nhận thức đều là những Ảnh Tử của các pháp trong thế gian do năm Tâm Thức cung cấp. Hơn nữa, trong năm Tâm Thức, mỗi Tâm Thức phải có hệ thống thần kinh riêng để làm điểm tựa cho sự hiểu biết vạn pháp trong thế gian. Năm Tâm Thức đó, nếu như không có hệ thống thần kinh riêng của mỗi thức thì không có môi trường hiểu biết vạn pháp, đồng thời không có những dữ kiện cần thiết để cung cấp cho ý Thức thứ sáu nhận thức, mặc dù những dữ kiện đó đều là những ảnh tử của vạn pháp. Ý Thức thứ sáu nhờ nương nơi những dữ kiện vừa kể trên do năm Tâm Thức cung cấp mới có thể nhận thức tánh chất, ý nghĩa và giá trị của vạn pháp trong thế gian.

Hệ thống thần kinh của năm Tâm Thức đều là những giác quan thuộc về vật chất, gọi là Tịnh Sắc Căn (giác quan tinh tế nhạy bén). Những hệ thống thần kinh thuộc vật chất này, nếu như được xây dựng một cách tinh tế sắc xảo thì giúp cho năm Tâm Thức thâu ảnh của một sự vật rất trong sáng và rõ nét. Nhờ những ảnh tượng trong sáng và rõ nét của một sự vật nói trên do năm Tâm Thức cung cấp, Ý Thức thứ sáu mới có thể hiểu biết vạn pháp một cách chính xác và cụ thể. Ngược lại, những hệ thống thần kinh thuộc vật chất này, nếu như được xây dựng một cách thô sơ, không sắc xảo thì khiến cho năm Tâm Thức thâu ảnh của một sự vật trở nên mờ đục, không trong sáng và không rõ nét. Vì ảnh tượng mờ đục, không trong sáng và không rõ nét của một sự vật nói trên do năm Tâm Thức cung cấp, Ý Thức thứ sáu hiểu biết vạn pháp trở nên thiển cận và đần độn, hiểu biết có tánh cách khái lược và không có chiều sâu. Những hệ thống Thần Kinh thuộc vật chất này, nếu như bị bệnh hoạn và bị hư hoại thì khiến cho năm Tâm Thức thâu ảnh của một sự vật trở nên méo mó, mờ ảo. Vì những ảnh tượng méo mó, mờ ảo của một sự vật nói trên do năm Tâm Thức cung cấp, Ý Thức thứ sáu hiểu biết vạn pháp trở nên điên loạn, lệch lạc và điên đảo.

Hơn nữa, tầm nhận thức của ý Thức thứ sáu thì hoàn toàn lệ thuộc vào bộ máy sinh lý nơi thân thể của mỗi loại chúng sanh. Bộ máy sinh lý nơi thân thể của mỗi loại chúng sanh khác nhau thì khiến cho ý Thức thứ sáu của những loại chúng sanh đó nhận thức vạn pháp hoàn toàn không giống nhau.

Thí dụ, như Ý Thức thứ sáu của một con kiến không thể hiểu biết sâu rộng so với sự hiểu biết nơi Ý Thức thứ sáu của một con mèo. Ý Thức thứ sáu của một con cá không thể hiểu biết sâu rộng so với sự hiểu biết nơi Ý Thức thứ sáu của một con người. Cũng thế, con người không thể hiểu biết những gì bao la sâu rộng như vũ trụ quá tầm nhận thức của mình. Tầm soi sáng của dòng điện qua bóng đèn 5 watts không thể so sánh bằng tầm soi sáng của dòng điện qua bóng đèn 100 watts. Vì thế, con người không thể nào hiểu biết được nguồn gốc của thế gian và của loài người thật bao la sâu rộng quá tầm nhận thức của mình.

2. NGĂN CÁCH BỞI HỆ THỐNG THẦN KINH:

Như trên đã trình bày, ý Thức thứ sáu tự nó không có khả năng tiếp xúc thẳng (Thân duyên, nghĩa là trực tiếp duyên thẳng) nơi vạn pháp có thực chất trong thế gian để hiểu biết mà không cần phải qua trung gian của năm Tâm Thức cung cấp những ảnh tử. Đồng thời ý Thức thứ sáu cũng không thể hiểu biết vạn pháp có thực chất trong thế gian mà không cần đến hệ thống thần kinh năm giác quan thuộc vật chất của thân thể chúng sanh hữu ảnh (của thân thể con người) làm trợ duyên. Nói cách khác, Ý Thức thứ sáu một khi hiểu biết vạn pháp có thực chất trong thế gian thì phải cần đến sự yểm trợ của năm Tâm Thức và ngược lại năm Tâm Thức nếu như không yểm trợ những ảnh tử của những sự vật vừa trình bày thì Ý Thức thứ sáu hoàn toàn bất lực, không hiểu chút gì về vạn pháp trong thế gian. Cho đến năm Tâm Thức mỗi khi sinh hoạt thì cũng phải lệ thuộc một cách mật thiết vào năm hệ thống Thần Kinh thuộc vật chất nơi thân thể của mỗi chúng sanh hữu tình (của mỗi con người) để có hiểu biết.

Thí dụ, ý Thức thứ sáu không thể hiểu biết những sự vật mỗi khi Nhãn Thức ngủ gục và Ý Thức thứ sáu cũng không thể nhìn thấy những sự vật nếu như hệ thống thần kinh con mắt (Nhãn Căn) bị hư hoại, mặc dù trong lúc đó những sự vật vẫn có mặt trong thế gian.

Còn những đối tượng để cho ý Thức thứ sáu hiểu biết đều là ảnh tử của những sự vật có thể chất trong thế gian do năm Tâm Thức cung cấp qua năm hệ thống thần kinh thuộc vật chất chuyển đạt. Những ảnh tử đối tượng này đều là hình bóng của vạn pháp và những ảnh tử này thì hoàn toàn không có thực thể.

Sâu hơn nữa, Ý Thức thứ sáu nếu như không có Tâm Thức Mạt Na thứ bảy làm Căn (giác quan) thì không thể sinh hoạt để có hiểu biết và chẳng những thế Ý Thức thứ sáu nếu như không nhờ đến Tâm Thức Mạt Na thứ bảy cung cấp tài liệu nơi trong Thức Thể Alaya thì cũng không thể hiểu biết hạt giống vạn pháp với hình thức hồi tưởng. Ý Thức thứ sáu thì hoàn toàn lệ thuộc nơi Tâm Thức Mạt Na thứ bảy trong sự hiểu biết hạt giống vạn pháp trong Thức Thể Alaya. Riêng những hạt giống của vạn pháp trong Thức Thể Alaya đều là thế giới nghiệp duyên đã được nội kết từ nơi thế giới hiện tượng có thể chất trong thế gian. Muốn nhớ lại thế giới nghiệp duyên này từ trong Thức Thể Alaya, Ý Thức thứ sáu của con người phải nhờ đến Tâm Thức Mạt Na thứ bảy cung cấp tài liệu. Ý Thức thứ sáu không thể hiểu biết trực tiếp nếu như không được sự yểm trợ của Tâm Thức Mạt Na thứ bảy và ngược lại, Tâm Thức Mạt Na thứ bảy cứ tiếp tục cung cấp hình ảnh của thế giới nghiệp duyên nói trên thì Ý Thức thứ sáu nhất định phải hiểu biết và không thể từ chối.

Thí dụ, ý Thức thứ sáu muốn nhớ lại hình ảnh của một người thân nào đã hiểu biết trong quá khứ. Hình ảnh người thân ấy vẫn còn có mặt trong Thức Thể Alaya với hình thức hạt giống, nhưng trong lúc đó Tâm Thức Mạt Na thứ bảy không chịu cung cấp và chuyển đạt hình ảnh người thân nói trên đến cho ý Thức thứ sáu hiểu biết. Thành thử ý Thức thứ sáu cố gắng suy nghĩ mãi mà vẫn không nhớ được. Đến khi ý Thức thứ sáu vì lo công việc khác cần thiết hơn nên không quan tâm nữa, nhưng trong lúc đó Tâm Thức Mạt Na thứ bảy vẫn tiếp tục đưa hình ảnh người thân nói trên bắt buộc ý Thức thứ sáu phải nhớ mãi và không thể từ chối.

Thí dụ trên cho chúng ta nhận thức được giá trị của Ý Thức thức sáu. Ý Thức thứ sáu một khi sinh hoạt để hiểu biết vạn pháp thì gặp phải hai trở ngại lớn nhất ràng buộc, trở ngại thứ nhất là các hệ thống thần kinh thuộc vật chất hạn chế và trở ngại thứ hai là giác quan nhận thức thuộc Tâm Thức Mạt Na thứ bảy ngăn cách. Cho nên ý Thức thứ sáu không thể trực tiếp duyên đến thế giới ngoại giới và cũng không thể trực tiếp duyên đến thế giới nội tâm trong Thức Thể Alaya để hiểu biết chân thật. Ý Thức thứ sáu chỉ có khả năng nhận thức vạn pháp bên ngoài cũng như bên trong qua ảnh tử của hai thế giới nói trên.

3. XUẤT HIỆN SAU KHI GIÁC QUAN ĐƯỢC THIẾT LẬP:

Sự có mặt của Ý Thức thứ sáu trong thân thể con người cũng như trong thân thể của các loài động vật khác để sinh hoạt sau khi những hệ thống thần kinh nơi thân thể của con người đó cũng như nơi thân thể các loài động vật đó được xây dựng hoàn thành. Riêng về con người, Ý Thức thứ sáu không thể sinh hoạt một khi bộ máy sinh lý nơi thân thể của họ chưa được xây dựng và những hệ thống thần kinh trong thân thể của họ chưa được thiết lập. Hơn nữa, Ý Thức thứ sáu của con người đó sinh hoạt còn bị hạn chế bởi hệ thống thần kinh. Ý Thức thứ sáu của họ hiểu biết còn yếu kém và sinh hoạt chưa được nhạy bén là khi nào hệ thống thần kinh trong thân thể của họ xây dựng chưa được hoàn thành.

Ý Thức thứ sáu bất đầu xuất hiện sinh hoạt trong thân thể con người kể từ khoảng bốn tháng sau khi dòng sanh mạng của con người đó đã được tượng hình và Ý Thức thứ sáu sẽ bị chấm dút sinh hoạt trước khi dòng sanh mạng của con người đó sắp chết. Nói cách khác, Ý Thức thứ sáu của con người hoàn toàn bất lực trong sự hiểu biết vạn pháp khi dòng sanh mạng chuyển tiếp của họ ở kiếp vị lai chưa được thành hình hệ thống sinh lý. Bộ máy sinh lý của một con người ở kiếp vị lai khi được xây dựng thành hình thì lúc đó Ý Thức thứ sáu của họ mới bắt đầu xuất hiện sinh hoạt để hiểu biết những gì kế tiếp. Ngoại trừ trường hợp những kẻ tu tập đã chuyển đổi Ý Thức thứ sáu thành Trí Tuệ Diệu Quan Sát thì lúc đó, Ý Thức thứ sáu của họ mới có khả năng hiểu biết những gì chuyển tiếp sanh khởi giữa hai dòng sanh mạng của quá khứ và vị lai.

Thí dụ, sự chuyển tiếp giữa hai dòng sanh mạng của con người hiện thực và của con người trong giấc mơ (Dream), Ý Thức thứ sáu của con người hiện thực thì hoàn toàn bất lực trong sự hiểu biết, nghĩa là Ý Thức thứ sáu của họ không biết mình chun vào trong giấc mơ lúc nào. Cho đến khi con người và thế giới trong giấc mơ đã được phát hiện thì lúc đó, Ý Thức thứ sáu của con người hiện thực mới biết mình hiện có mặt trong mơ để sinh hoạt thế giới mộng mơ.

Những sự kiện trên cũng đủ chứng minh được giá trị về sự hiểu biết của Ý Thức thứ sáu. Ý Thức thứ sáu hiểu biết vạn pháp luôn luôn bị giới hạn, bị ràng buộc, bị ngăn cách bởi cái Ngã Tướng. Cho nên chúng sanh hữu tình không thể hiểu biết một cách chân thật những gì về nguyên lý của vũ trụ và nhân sanh quá tầm nhận thức của mình. Bởi thế đức Phật đành phải im lặng, không trả lời trước con người đặt vấn đề mà Ngài biết rằng họ không đủ khả năng nhận thức. Đức Phật nếu như giải đáp thì chỉ gây cho họ thêm nhiều nghi vấn khác và những điều nghi vấn đó không đem lại lợi ích chút nào cho họ trong sự tu tập.

III. GIÁ TRỊ CỦA CÁC PHÁP:

Thật sự, vạn pháp hiện có mặt trong thế gian thì luôn luôn bị biến động liên tục không ngừng trong vòng sanh diệt và không một pháp nào tồn tại vĩnh viễn ở một vị trí cố định. Vạn pháp do vì biến động liên tục không ngừng cho nên bị lưu chuyển từ trạng thất nguyên thể không có hình tướng bước sang trạng thái tác dụng có hình tướng và cũng vì sự biến động đó, vạn pháp từ nơi trạng thái tác dụng có hình tướng lại bị hoại diệt để trở về trạng thái nguyên thể không có hình tướng. Cứ như thế, vạn pháp cứ bị xoay vần mãi trong vòng sanh tử lưu chuyển không bao giờ chấm dút. Để định giá trị CÓ và KHÔNG, SANH và DIỆT của vạn pháp, nhà Duy Thức phân loại thành ba nhóm: nhóm thứ nhất: "Có đầu tiên và có cuối cùng" (hữu thỉ, hữu chung), nhóm thứ hai: "Không có đầu tiên, nhưng có cuối cùng" (vô thỉ, hữu chung) và nhóm thứ ba: "Không có đầu tiên và cũng không có cuối cùng" (vô thỉ, vô chung).

1. CÓ ĐẦU TIÊN VÀ CÓ CUỐI CÙNG: (hữu thỉ, hữu chung)

Những loại có nguyên nhân đầu tiên sanh ra và có điểm cuối cùng để chấm dứt, theo nhà Duy Thức gồm có các pháp như: Ngã Tướng, Pháp Tướng và Nghiệp Lực.

a. Ngã tướng và pháp tướng:

Đề cập đến vạn pháp hiện có mặt trong thế gian, chúng ta liền nghĩ ngay đến Ngã Tướng và Pháp Tướng của những pháp đó. Ngã Tướng và Pháp Tướng của vạn pháp như trước đã trình bày, chính là Nghiệp Tướng trong Thức Thể Alaya. Ngã Tướng và Pháp Tướng là những mô hình cần thiết giúp cho Kiến Phần Thức Alaya xây dựng thành hiện tượng vạn pháp với tánh cách duyên sanh. Như chúng ta đã biết, hiện tượng vạn pháp trong thế gian có nhiều hình tướng khác nhau. Hình tướng khác nhau của vạn pháp thật sự không phải do vật chất (Tứ Đại) và Tâm Thức tạo nên. Những hình tướng khác nhau của vạn pháp chính là do Ngã Tướng và Pháp Tướng của những pháp đó sanh khởi, mặc dù Ngã Tướng và Pháp Tướng nói trên nếu như không có các yếu tố vật chất và Tâm Thức thì cũng không thể thành hình.

Thí dụ, đề cập đến kiểu nhà, chúng ta liền nghĩ ngay đến họa đồ mô hình. Hoạ đồ mô hình chính là.nguyên nhân tạo thành hình tướng của cái nhà, còn những vật liệu xây cất chỉ làm trợ duyên giúp cho hoạ đồ mô hình kiểu nhà được thành hình. Tuy cùng vật liệu xây cất, kiểu nhà này không giống kiểu nhà kia là tại hoạ đồ mô hình đẹp và xấu khác nhau mà ở đây không phải tại những vật liệu xây cất.

Con người cũng thế, tuy cùng một huyết thống cha mẹ, người này không giống người kia, nam giới không giống nữ giới, anh em không giống nhau, con cái không giống cha mẹ đều là do sự khác biệt Ngã Tướng và ở đây họ không phải do Tứ Đại hay Kiến Phần Thức Alaya xây dựng không tốt, mặc dù Ngã Tướng nói trên cũng phải nhờ đến Tứ Đại và Kiến Phần Thức Alaya trợ giúp thì mới thành hình con người.

Thí dụ, Vô Tuyến Truyền Hình có rất nhiều hình ảnh mà chúng ta xem thấy, nào là con người gồm cả nam phái lẫn nữ phái, nào là nhà cửa, xe cộ, thành phố, núi sông, cây cỏ v.v... đều hiện bày một cách linh hoạt và sống động. Những hình ảnh đó, chúng ta nếu như nhìn kỹ thì không phải do điện tử tạo nên, và ở đây chúng nó chính là do những cái Fomls Ngã Tướng và Pháp Tướng tạo thành, mặc dù những cái Forms đó nếu như không có điện tử thì cũng không thể hiện bày. Điện tử thì không có vấn đề nam nữ, nhà cửa, thành phố v.v... Vấn đề nam nữ, nhà cửa, thành phố v.v... sở dĩ được hiện bày trong vô tuyến truyền hình đều là do những cái Forms Ngã Tướng nam nữ và những cái Forms Pháp Tướng nhà cửa, thành phố v.v... tạo thành.

Như vậy qua những dữ kiện trên, chúng ta nhận thấy rằng, vấn đề "Con người từ đâu sanh ra và vạn vật do ai tạo dựng" là một câu hỏi được đặt ra không đúng cách. Chúng ta nên hỏi như thế này thì phải lẽ hơn: "Ngã Tướng con người từ đâu sanh ra và Pháp Tướng vạn vật do ai tạo dựng" thì đúng cách hơn.

Thật ra, Ngã Tướng và Pháp Tướng mà chúng ta đã biết đều thuộc về ảnh tử của vạn pháp. Những Ngã Tướng và Pháp Tướng này do ý Thức thứ sáu của chúng sanh hữu tình ở kiếp trước tạo nên. Ý Thức thứ sáu căn cứ theo vạn pháp ở kiếp trước tạo thành những hạt giống ảnh tử Ngã Tướng và Pháp Tướng cho thế giới kiếp này và chúng được cất giữ trong Thức Thể Alaya.

Những hạt giống ảnh tử Ngã Tướng và Pháp Tướng của vạn pháp nơi kiếp trước trong Thức Thể Alaya chính là nguyên nhân để tạo thành vạn pháp trong thế giới hiện tại của kiếp này. Tánh chất những Ngã Tướng và Pháp Tướng nói trên đều không có thể chất chân thật, nên gọi là Nghiệp Tướng. Những Ngã Tướng và Pháp Tướng với hình thức Nghiệp Tướng sẽ bị hoại diệt theo sau sự hoại diệt của vạn pháp. Vạn pháp một khi bị tiêu diệt thì những Ngã Tướng và Pháp Tướng đó cũng sẽ bị tiêu diệt theo. Chính xác hơn, vạn pháp chỉ bị tiêu diệt cái Ngã Tướng và Pháp Tướng của chúng, nhưng không phải bị tiêu diệt những nguyên liệu vật chất và những yếu tố Tâm Thức xây dựng nên chúng. Cũng vì Ngã Tướng và Pháp Tướng có sanh diệt, có hạn định, nhà Duy Thức xếp chúng vào loại: "Có nguyên nhân đầu tiên sanh ra và cũng có điểm cuối cùng để chấm dứt" (Đây là thuộc về loại hữu thỉ và hữu chung).

b/ - Nghiệp Lực:

Như trước đã trình bày, Ngã Tướng và Pháp Tướng của vạn pháp trong thế gian đều do Ý Thức thứ sáu của những chúng sanh hữu tình sáng tạo thành nguyên nhân. Những nguyên nhân Ngã Tướng và Pháp Tướng này muốn thành kết quả phải nhờ đến Kiến Phần Thức Alaya xây dựng. Kiến Phần Thức Alaya muốn xây dựng những Ngã Tướng và Pháp Tướng nói trên để thành vạn pháp thì cũng phải nhờ đến nguyên liệu Tứ Đại cho việc kiến tạo. Ngoài nguyên liệu Tứ Đại ra, Nghiệp Lực cũng là một trong những động lực không kém phần quan trọng cho việc xây dựng vạn pháp trong thế gian. Nhiệm vụ của nghiệp lực là hướng dẫn và bắt buộc Kiến Phần Thức Alaya phải xây dựng những Ngã Tướng cũng như những Pháp Tướng của vạn pháp nói trên đã hội đủ điều kiện. Kiến Phần Thức Alaya theo Nghiệp Lực quyết định xây dựng Ngã Tướng và Pháp Tướng từ trạng thái nhân tướng đi đến trạng thái quả tướng để thành muôn sự muôn vật trong thế gian. Nếu như không có Nghiệp Lực thúc đẩy và dẫn đạo, Kiến Phần Thức Alaya không thể nào xây dựng vạn pháp theo mô hình Ngã Tướng và Pháp Tướng đã có sẵn. Nếu như không gặp được duyên để thành hình vạn pháp, những Ngã Tướng và Pháp Tướng này sẽ bị hủy diệt toàn bộ một khi Thức Thể Alaya được chuyển thành Trí Tuệ Đại Viên Cảnh. Vì thế Nghiệp Lực mới chính là nghiệp nhân quan trọng để chuyển biến những Ngã Tướng và Pháp Tướng của vạn pháp hiện thành hình tướng nghiệp quả trong thế gian. Nghiệp Lực có hai loại: Biệt Nghiệp (nghiệp riêng) và Cộng Nghiệp (nghiệp chung).

BIỆT NGHIỆP: (nghiệp riêng)

Mỗi chúng sanh hữu tình đều có nghiệp riêng để hưởng thụ gọi là Biệt Nghiệp. Nghiệp riêng của mỗi chúng sanh hữu tình chỉ là một năng lực với nhiệm vụ thúc đẩy Kiến Phần Thức Alaya chun vào Ngã Tướng hội đủ điều kiện, từ hình thức hạt giống trong Thức Thể Alaya để tạo thành một sanh mạng gọi là Sanh Nghiệp. Nghiệp Lực dẫn đạo Kiến Phần Thức Alaya trong công việc xây dựng, khiến cho Ngã Tướng của sanh mạng đó mỗi ngày mỗi tăng trưởng để hiện thành hình tướng gọi là Tăng Nghiệp. Nghiệp Lực nếu như bị giảm thiểu (bị hao mòn) liền lôi kéo Kiến Phần Thức Alaya tuần tự rút lui và khiến cho Ngã Tướng của sanh mạng đó dần dần bị già yếu gọi là Giảm Nghiệp. Nghiệp Lực một khi không còn tồn tại thì lúc đó Kiến Phần Thức Alaya ra đi vĩnh viễn và khiến cho Ngã Tướng của sanh mạng đố hoàn toàn bị tiêu diệt gọi là Mãn Nghiệp. Nghiệp nhân tốt là yếu tố tạo thành sanh mạng tốt để họ hưởng quả tốt và ngược lại, nghiệp nhân xấu là yếu tố tạo thành sanh mạng xấu để họ hưởng quả xấu.

Động lực của sự tạo nghiệp chính là Ý Thức thứ sáu. Ý Thức thứ sáu của một chúng sanh hữu tình làm chủ tạo nghiệp qua hành động gọi là Thân Nghiệp, làm chủ tạo nghiệp qua lời nói gọi là Khẩu Nghiệp và làm chủ tạo nghiệp qua ý tưởng gọi là Ý Nghiệp. Những Nghiệp Lực do Ý Thức thứ sáu tạo nên, được nội kết thành tiềm năng và được tàng trữ trong Thức Thể Alaya gọi là Nghiệp Chủng Tử (hạt giống nghiệp). Nghiệp Chủng Tử thuộc về nghiệp nhân chỉ là một loại tập khí (Fetter of Kanna) nội kết không cố thực thể và sẽ bị tiêu diệt khi nghiệp lực đó đã mãn. Sự sanh khởi Nghiệp Lực thì cùng lúc với sự sanh khởi Ngã Tướng và Pháp Tướng của vạn pháp. Sự hoại diệt của Nghiệp Lực thì lại cũng cùng chung một thời với sự hoại diệt Ngã Tướng và Pháp Tướng của vạn pháp. Cho nên nhà Duy Thức xếp Nghiệp Lực này cũng thuộc về loại "Có nguyên nhân đầu tiên sanh ra và cũng có điểm cuối cùng để chấm dứt" (Đây cũng thuộc về loại hữu thỉ và hữu chung).

CỘNG NGHIỆP: (nghiệp chung)

Cộng Nghiệp là năng lực của các đơn vị biệt nghiệp dược nội kết thành hạt giống. Các đơn vị biệt nghiệp nếu như không có mặt để làm nhân thì Cộng Nghiệp cũng không thể thành lập và các đơn vị biệt nghiệp nếu như bị tiêu diệt toàn bộ thì Cộng Nghiệp cũng sẽ bị tiêu diệt theo. Ngược lại, Cộng Nghiệp nếu như không được thành lập thì các đơn vị biệt nghiệp lại không có môi trường để phát khởi.

Thí dụ, dòng nước chính là do những đơn vị hạt nước liên kết tạo thành và ngoài những đơn vị hạt nước ra, dòng nước không thể có mặt. Năng lực của những đơn vị hạt nước tác dụng lẫn nhau biến thành một dòng nước chảy và cũng chính nhờ năng lực của dòng nước chảy thúc đẩy, những đơn vị hạt nước mới có môi trường sống còn và tồn tại. Dòng nước nếu như không chảy thì khiến cho những đơn vị hạt nước sẽ bị chết đi và tạo thành dòng nước trở nên hư thối.

Môi trường kết hợp các đơn vị biệt nghiệp để tạo thành Cộng Nghiệp chính là Năng Lực Dẫn Nạp (Attractive Force) của căn bản Vô Minh Nghiệp Tướng. Các hạt giống biệt nghiệp sau khi rơi vào trong Thức Thể Alaya liền bị năng lực dẫn nạp của căn bản vô minh kết hợp vào Vô Minh Nghiệp Tướng để trở thành khối Cộng Nghiệp và khối Cộng Nghiệp này bám lấy căn bản Vô Minh Nghiệp Tướng làm nghiệp nhân.

Biệt nghiệp là nguyên nhân cho việc sanh khởi sự sanh mạng của mỗi chúng sanh thuộc loại hữu tình, còn Cộng Nghiệp là nguyên nhân cho việc sanh khởi dòng sanh mạng tập thể của thế giới đồng nghiệp chung sống trong thế gian. Biệt nghiệp nếu như không được thành lập thì sanh mạng của mỗi chúng sanh hữu tình không thể sanh khởi và Cộng Nghiệp nếu như không được kết hợp thì vạn pháp trong thế gian cũng không thể thành hình.

Như vậy Cộng Nghiệp được phát sanh từ nơi các đơn vị biệt nghiệp. Nhưng các đơn vị biệt nghiệp luôn luôn bị sanh diệt biến hoại, do đó Cộng Nghiệp cũng phải bị sanh diệt biến hoại theo. Cộng Nghiệp vì có sự sanh diệt biến hoại giống như biệt nghiệp, cho nên nhà Duy Thức ghép vào loại: "Có nguyên nhân đầu tiên sanh ra và cũng có điểm cuối cùng để chấm dứt" (Đây cũng thuộc về loại hữu thỉ và hữu chung).

2. KHÔNG CÓ ĐẦU TIÊN NHƯNG CÓ ĐIỂM CUỐI CÙNG: (vô thỉ, hữu chung)

Những pháp không có nguyên nhân đầu tiên sanh ra nhưng lại có điểm cuối cùng để chấm dứt, theo nhà Duy Thức thì gồm có hai loại: Thứ nhất là Căn Bản Vô Minh Nghiệp Tướng và thứ hai là Tứ Đại, tức là chỉ cho Đất, Nước, Gió và Lửa.

a. Căn bản vô minh nghiệp tướng:

Căn Bản Vô Minh Nghiệp Tướng tự nó có một năng lực tác dụng gọi là Hành. Hành của Căn Bản Vô Minh Nghiệp Tướng tác dụng hai chiều: Chiều Dẫn Phát (Sức đẩy: Repulsive Force) và Chiều Dẫn Nạp (Sức hút: Attractive Force).

Hành tác dụng theo chiều Dẫn Nạp là kết hợp tất cả hạt giống biệt nghiệp của vô lượng chúng sanh nội kết vào nơi Vô Minh Nghiệp Tướng để biến thành khối cộng nghiệp, còn Hành tác dụng theo chiều Dẫn Phát là thúc đẩy cộng nghiệp phát khởi dòng sanh mạng tập thể của thế giới đồng nghiệp chung sống trong thế gian. Năng lực của Hành càng thêm tăng trưởng và tầm hoạt động của Hành càng thêm rộng lớn là khi nào khối cộng nghiệp càng thêm phát triển. Ngược lại, năng lực của Hành càng .bị giảm thiểu và tầm hoạt động của Hành càng bị thu hẹp là khi nào khối cộng nghiệp càng bị hao mòn.

Riêng chiều Dẫn Phát, Hành của Căn Bản Vô Minh Nghiệp Tướng thúc đẩy Kiến Phần Thức Alaya sinh hoạt để xây dựng dòng sanh mạng của thế giới cộng nghiệp. Đồng thời Hành còn kích thích năng lực của những hạt giống biệt nghiệp nương nơi đà sống dòng sanh mạng của thế giới cộng nghiệp để tự động phát khởi và thúc đẩy Kiến Phần Thức Alaya xây dựng sanh mạng các chúng sanh hữu tình theo từng loại biệt nghiệp. Do đó, sanh mạng của mỗi chúng sanh hữu tình luôn luôn bị sanh diệt trong dòng thác sanh mạng của thế giới cộng nghiệp đang liên tục biến chuyển không ngừng.

Như trên đã trình bày, năng lực của Hành tác dụng mọi chiều của vòng tròn và phát xuất từ tâm điểm của Căn Bản Vô Minh Nghiệp Tướng. Tầm hoạt động của Hành chiếm một khoảng không gian rộng lớn gồm cả ba cõi (tam giới). Đức Phật biểu thị sự tác dụng khắp vòng tròn ba cõi của Hành với hình thức là bánh xe luân hồi mà tâm điểm của bánh xe đó chính là trục Căn Bản Vô Minh Nghiệp Tướng. Các điểm sanh mạng từng loại biệt nghiệp của mỗi chúng sanh đều bị sanh diệt trên cái vòng tròn bánh xe luân hồi của dòng thác sanh mạng thế giới cộng nghiệp do năng của Hành quay lăn mãi vô định. Nhưng điểm khởi đầu của Căn Bản Vô Minh Nghiệp Tướng, những kẻ phàm phu và hàng nhị thừa không thể nào biết được. Đối Với những hạng này, đức Phật chỉ trả lời:

"Vô minh có từ vô thỉ". Theo đức Phật, vấn đề xuất xứ của Căn bản Vô Minh Nghiệp Tướng thì chỉ những bậc đại giác ngộ mới có khả năng hiểu biết, còn điểm cuối cùng của Căn Bản Vô Minh Nghiệp Tướng, đức Phật dạy rằng: "Các con đến khi nào giác ngộ thành phật thì Căn Bản Vô Minh Nghiệp Tướng tự động tiêu diệt". Điều này cũng giống như người đang nằm mơ, họ không thể biết được điểm khởi đầu của giấc mơ (Chi Mạt Vô Minh) và giấc mơ đó sẽ chấm dứt k hinào người nằm mơ tỉnh thức giấc mơ (giác ngộ). Theo nhà Duy Thức Căn bản Vô Minh Nghiệp Tướng sẽ bị tiêu diệt hoàn toàn là khi nào chúng ta chuyển hóa Thức Thể Alaya biến thành Trí Tuệ Đại Viên Cảnh.

Điều này cũng giống như chúng ta đi học để được thông minh. Chúng ta đi học cũng là hình thức chuyển hoá Tâm ngu si dốt nát biến thành trí tuệ thông minh và chúng ta một khi đã có có trí tuệ thông minh thì không thể nào nguyện si dốt nát trở lại như thuở ban đầu lúc chưa đi học. Vì thế nhà Duy Thức xếp Căn Bản Vô Minh Nghiệp Tướng thuộc loại "Không có nguyên nhân đầu tiên sanh ra, nhưng có điểm cuối cùng để chấm dứt. (Đây là thuộc về loại vô thỉ nhưng hữu chung).

b. Tứ đại:

Tứ Đại là bốn nguyên lý kết hợp lẫn nhau để tạo thành hiện tượng vạn pháp thuộc về vật chất. Bốn nguyên lý này khi chưa tác dụng chỉ là bốn năng lực nguyên thể và biến khắp cả không gian ba cõi, nên gọi là bốn Đại. Bốn Đại này gồm có: năng lực chướng ngại, năng lực lưu nhuận, năng lực viêm nhiệt và năng lực phiêu động.

Năng Lực Chướng Ngại:

Năng Lực Chướng Ngại là năng lực cứng rắn có tánh cách ngăn ngại, khiến phát sanh chất ngại và rắn chắc như đất nên gọi là Địa Đại.

Năng Lực Lưu Nhuận:

Năng Lực Lưu Nhuận là năng lực tươi nhuận và kết hợp những chất ngại của năng lực chướng ngại không đồng đều nhau tạo thành nhiều nguyên chất khác nhau, như nước dung hóa và tươi nhuận trong mọi sự vật, nên gọi 1à Thủy Đại.

Năng Lực Viêm Nhiệt:

Năng Lực Viêm Nhiệt là sức nóng hàm tàng trong vạn vật như lửa nên gọi là Hỏa Đại. Năng lực nay khiến cho hiện tượng sanh trưởng trong thế gian.

Năng Lực Phiêu Động:

Năng Lực Phiêu Động là năng lực di động biến dịch, khiến cho các hiện tượng sanh diệt biến hoá như gió, nên gọi là Phong Đại.

Bốn năng lực của đất, nước, gió và lửa nói trên là nguyên nhân của vật chất và nhờ sự kết hợp lẫn nhau của bốn năng lực này mà có vật chất. Thiếu một trong bốn năng lực này, hiện tượng vật chất không thể nào có mặt trong thế gian, Bốn năng lực này thuộc về Thể Động có tánh cách năng lực nằm trong Thức Thể Alaya lấy không gian của Thức Thể Alaya trong ba cõi làm không gian cho chính mình. Không gian ba cõi của Thức Alaya cũng là không gian của năng lực Tứ Đại, nghĩa là Tứ Đại ở trạng thái năng lực thì có mặt khắp ba cõi và an trụ trong không gian của Thức Thể Alaya. Không gian của Thức Thể Alaya thì bao trùm lấy không gian của bốn nguyên lý này ở trong.

Các hiện tượng vật chất, những vật lớn như địa cầu, hành tinh v.v... và những vật nhỏ như vi trần, cát bụi v.v... đều là hình tướng tổng hợp của bốn năng lực Tứ Đại thể hiện. Các hiện tượng vật chất đó hiện có mặt thế gian chỉ là một điểm nhỏ nằm phía trong không gian của bốn năng lực Tứ Đại. Trường hợp đây cũng giống như điện sấm chớp phát sanh từ điện thể trong không gian và tác dụng hiện tướng ở phía trong không gian của điện thể.

Nguồn gốc phát sanh ra bốn năng lực Tứ Đại chính là Thức Thể Alaya, nguyên vì Thức Thể Alaya này cũng là một năng lực. Thức Thể Alaya bị hành nghiệp làm biến động, lập tức sinh hoạt và trước hết liên hệ với cộng nghiệp thuộc phiền não khách trần qua lăng kính Vô Minh Nghiệp Tướng, liền biến thành bốn năng lực nguyên thể của Tứ Đại. Trường hợp này cũng giống như dòng điện tác dụng qua bóng đèn màu liền tạo thành ánh sáng màu sắc. Kiến Phần Thức Alaya khi xây dựng vạn pháp liền mang theo bốn năng lực Tứ Đại nguyên thể nói trên để làm nguyên liệu cho việc kiến tạo vạn pháp về vật chất. Thức Thể Alaya nếu như không còn hiện hữu nữa và được chuyển thành Trí Tuệ Đại Viên Cảnh thì lúc đó bốn năng lực Tứ Đại nguyên thể sẽ không còn tồn tại, nghĩa là chúng cũng bị chuyển biến theo để trở về với năng lực của Trí Tuệ.

Còn đứng về phương diện hiện tượng vạn pháp trong thế gian để khảo sát, chúng ta nhận thấy mỗi sanh mạng của một pháp đều bao gồm cả bốn yếu tố Tứ Đại và cả Kiến Phần Thức Alaya sinh hoạt ở trong. Kiến Phần Thức Alaya mỗi khi rút lui ra khỏi sanh mạng của một pháp nào thì bốn yếu tố Tứ Đại nơi trong sanh mạng của pháp đó lần hồi bị tan rã theo và khiến cho những pháp nói trên không thể tồn tại trong thế gian. Trường hợp này cũng giống như một thân cây đã chết, bốn yếu tố Tứ Đại trong đó lần hồi bị hư mục và bị tan rã.

Qua sự trình bày trên, bốn năng lực Tứ Đại rất quan hệ mật thiết với Tâm Thức Alaya, phát sanh từ Tâm Thức Alaya và tăng trưởng để thành hình vạn pháp về vật chất cũng từ Tâm Thức Alaya. Tâm Thức Alaya không còn sinh hoạt thì bốn năng lực Tứ Đại cũng không còn tồn tại. Điểm khởi đầu của bốn năng lực Tứ Đại đều tùy thuộc vào điểm tác dụng của Tâm Thức Alaya, nhưng Tâm Thức Alaya có từ vô thỉ (không có điểm khởi đầu) cho nên bốn năng lực Tứ Đại cũng phát sanh từ vô thỉ. Vì lý do đó, nhà Duy Thức xếp bốn năng lực Tứ Đại này thuộc về loại: "Không có nguyên nhân đầu tiên sanh ra, nhưng có điểm cuối cùng để chấm dứt (Đây cũng thuộc về loại vô thỉ nhưng hữu chung).

KHÔNG CÓ ĐẦU TIÊN VÀ CŨNG KHÔNG CÓ CUỐI CÙNG: (vô thỉ, vô chung)

Theo nhà Duy Thức, Tâm Thức Alaya là thể của vạn pháp có khả năng tàng trữ, phát sanh và duy trì sanh của vạn pháp. Tâm Thức Alaya nếu như không có hiện hữu thì vạn pháp không thể góp mặt trong thế gian. Vạn pháp thì bị sanh diệt trong Thức Thể Alaya không bị sanh diệt. Thức Thể Alaya mỗi khi sinh hoạt thì vạn pháp được sanh ra và Thức Thể Alaya nếu như không sinh hoạt thì vạn pháp bị tiêu diệt. Khi vạn pháp bị hoại diệt, Kiến Phần Thức Alaya chỉ thiếu duyên để sinh hoạt đấy thôi và nó không có nghĩa là bị tiêu diệt theo. Lúc đó Kiến Phần Thức Aalaya chỉ trở về với thể tĩnh lặng của nó trong Thức Alaya. Do đó, Thức Thể Alaya không có vấn đề tăng hay giảm và chỉ có Kiến Phần Thức Alaya sinh hoạt hay không sinh hoạt mà thôi.

Thí dụ, khi con người ngủ mê, Nhãn Thức của họ không còn nhìn thấy sự vật. Mặc dù không còn nhìn thấy sự vật, Nhãn Thức của họ không có nghĩa là đã bị tiêu diệt. Lúc đó Nhãn Thức người ngủ mê chỉ trở về với thể của nó trong Thức Thể Alaya. Nhãn Thức nếu như bị hoại diệt thì nhất định không còn nhìn thấy được sự vật nữa, một khi con người đó thức giấc. Nhưng khi con người thức giấc, họ vẫn thấy được sự vật như thường, chứng tỏ Nhãn Thức của họ không bao giờ bị hoại diệt. Cái nhìn thấy của Nhãn Thức trước khi đi ngủ và cái nhìn thấy của Nhãn Thức sau khi thức giấc vẫn giống nhau như lúc nào và không cảm thấy có tăng hay giảm, trừ trường hợp hệ thống thần kinh con mắt của người đó bị yếu đi.

Tâm Thức Alaya cũng thế, không có vấn đề sanh diệt tăng giảm và chỉ có vấn đề sinh hoạt để vạn pháp được xây dựng hoặc không sinh hoạt để khiến vạn pháp bị tiêu diệt mà thôi. Tâm Thức Alaya thuộc về thể tánh của vạn pháp thì nhất định không bao giờ bị vấn đề sanh diệt và tăng giảm chi phối. Tâm Thức Alaya nếu như bị vấn đề sanh diệt và tăng giảm chi phối thì vạn pháp không có chỗ nương tựa vững chắc để góp mặt trong thế gian. Tâm Thức Alaya cũng giống như miếng đất phì nhiêu và các hạt giống vạn pháp nương nơi đó để sanh trưởng, nên gọi Tâm Thức Alaya là Tâm Địa. Bởi thế, nhà Duy Thức xếp Tâm Thức Alaya thuộc loại: "Không có nguyên nhân đầu tiên sanh ra và cũng không có điểm cuối cùng để chấm dứt". (Đây thuộc về loại vô thỉ và vô chung).

Tóm lại, vạn pháp hiện có mặt trong thế gian đều do Tâm Thức sanh ra, cho nên vạn pháp phải bị lưu chuyển trong vòng sanh diệt. Do bị lưu chuyển trong vòng sanh diệt, vạn pháp đều được đặt trong vấn đề: "Có nguyên nhân đầu tiên hay không có nguyên nhân đầu tiên và có điểm cuối cùng hay không có điểm cuối cùng". Trong vạn pháp, những loại như: Ngã Tướng, Pháp Tướng và Nghiệp Lực đều do ý Thức thứ sáu sáng tạo, cho nên chúng thuộc về loại: "Có nguyên nhân đầu tiên sanh ra và cố điểm cuối cùng để chấm dứt" (hữu thỉ và hữu chung), còn những pháp như, Tứ Đại và Căn Bản Vô Minh Nghiệp Tướng, với hai loại này, Ý Thức thứ sáu chỉ có khả năng hiểu biết được chúng trên lãnh vực tác dụng cũng như trên lãnh vực hoại diệt và không thể hiếu biết nguyên nhân đầu tiên sanh ra chúng. Do đó, Tứ Đại và Căn Bản Vô Minh Nghiệp Tướng được nhà Duy Thức ghép vào loại: "Không có nguyên nhân đầu tiên sanh ra, nhưng có điểm cuối cùng để chấm dứt" (vô thỉ nhưng hữu chung).

Riêng Tâm Thức Alaya là thể chung của vạn pháp trong thế gian và Tâm Thức này không bị vấn đề sanh diệt, có và không chi phối. Vạn pháp sở dĩ được sanh khởi là do Tâm Thức Alaya xây dựng. Vạn pháp chỉ hiện hữu phía bên trong của Tâm Thức này và lấy không gian của Tâm Thức này làm không gian cho chính mình sinh hoạt. Trường hợp đây cũng giống như các loài cá sanh ra phía trong của khối nước và lấy không gian của khối nước làm không gian cho chúng sinh hoạt. Sự sanh khởi của vạn pháp do Tâm Thức Alaya xây dựng bằng cách khiến cho thể tánh của mỗi pháp từ nơi hạt giống sẵn có trong Thức Thể Alaya tự động thể hiện để thành hình tướng và chúng nó không phải do Tâm Thức Alaya sanh ra trong thế gian. Cho nên các tướng của vạn pháp biến hiện thì có sanh diệt, nhưng thể tánh của mỗi pháp trong vạn pháp thì vẫn tồn tại và không bị sanh diệt biến hoại. Thể tánh mỗi pháp của vạn pháp vẫn được Thức Thể Alaya tàng trữ và bảo trì. Vì thế, Tâm Thức Alaya mới chính là loại: "Không có nguyên nhân đầu tiên sanh ra và cũng không có điểm cuối cùng để chấm dút" (vô thỉ và vô chung).

G. QUAN NIỆM VỀ THẾ GIỚI CỦA PHẬT GIÁO:

Quan niệm về thế giới, Phật Giáo đứng trên lập trường thiền định để quán sát và được phân làm hai loại: thứ nhất là thế giới lý tưởng và thứ hai là thế giới hiện tượng. Đây là kết quả của thiên quán mà Phật Giáo đã thành lập. Như vậy, thế nào là thế giới lý tưởng và thế nào là thế giới hiện tượng?

I. QUAN NIỆM VỀ THẾ GIỚI LÝ TƯỞNG: (Lý tưởng thế giới quan)

Thế giới lý tưởng là thế giới thuộc loại chân thật, thường trụ, an lạc, không hư vọng, không sanh diệt và không biến hoại, nên gọi là Thế Giới Chân Như. Thế giới này cũng gọi là Thế Giới Niết Bàn tịch tịnh. Theo Phật Giáo, tất cả chúng sanh cần phải tu tập mong đạt đến cho kỳ được thế giới lý tưởng, để được thoát khỏi vòng đai luân hồi sanh tử trong ba cõi. Thế giới lý tưởng thuộc về thế giới y báo của chư Phật trong mười phương an trụ và sinh hoạt. Thế giới lý tưởng hẳn nhiên không phải thế giới mê vọng và cũng không phải thế giới nghiệp duyên của chúng sanh đang sống. Thế giới mê vọng cũng như thế giới nghiệp duyên trong ba cõi đều thuộc về thế giới đại mộng và những thế giới này đều được phát sanh từ nơi thế giới Chân Như. Vấn đề đây thì cũng giống như thế giới trong mơ. Thế giới trong mơ là thế giới thuộc về tiểu mộng và được phát sanh từ nơi thế giới ta bà của chúng ta đang sống. Thế giới Chân Như giả sử không hiện hữu thì ba cõi đại mộng vừa nêu trên cũng không thể thành lập. Khác nào thế giới ta bà mà chúng ta đang sống nếu như không có mặt trong thế gian thì thế giới tiểu mộng trong mơ nhất định không thể phát sanh. Thế giới Chân Như, Phật Giáo gọi là thế giới Vô Dư Niết Bàn. Vô Dư Niết Bàn nghĩa là thế giới niết bàn hoàn toàn thanh tịnh và an lạc, không còn chút nào nghiệp thừa của thế giới sanh tử lưu chuyển trong ba cõi. Do đó thế giới Chân Như được gọi là thế giới lý tưởng.

II. QUAN NIỆM VỀ THẾ GIỚI HIỆN TƯỢNG: (hiện tượng thế giới quan)

Thế giới hiện tượng là những cảnh giới giả huyền, vô thường sanh diệt và biến hoá liên tục không ngừng nghỉ.

Chúng sanh sống trong thế giới đó đều bị sanh tử lưu chuyển, mê vọng và khổ đau. Theo Phật Giáo, thế giới hiện tượng gồm có hai loại: một loại thuộc về thế giới Vọng và một loại thuộc về thế giới Nghiệp Duyên. Thế giới Vọng Hiện là những cảnh giới thuộc về mê vọng, thuộc về bóng ảo giác và được phát sanh từ nơi thế giới Chân Như, những thế giới Vọng Hiện phần lớn thuộc về thế giới Vô Sắc, một cõi trong ba cõi.

Còn thế giới Nghiệp Duyên là những cảnh giới thuộc loại duyên sanh mà trong đó nghiệp lực quyết định mọi sự cấu tạo vạn pháp. Những cảnh giới Nghiệp Duyên đều được phát sinh từ nơi thế giới Vọng Hiện do chúng sanh gây nghiệp tạo thành. Thế giới Vọng Hiện hay thế giới Nghiệp Duyên đều gọi là thế giới đại mộng đối với thế giới Chân Như. Thế giới Nghiệp Duyên gồm có các cõi thuộc về Sắc Giới và các cõi thuộc về Dục Giới.

Riêng hiện tượng vạn pháp trong thế giới vọng hiện và thế giới nghiệp duyên, Phật Giáo lại còn chia thành hai loại: một loại gọi là Hữu Tình Thế Gian và một loại gọi là Khí Thế Gian.

Hữu Tình Thế Gian:

Hữu Tình Thế Gian nghĩa là chúng sanh hữu tình hiện có mặt trong thế gian. Chúng sanh hữu tình là những chúng sanh có tình cảm và có hiểu biết, hiện đang cư ngụ và sinh hoạt trong ba cõi. Đứng trên lập trường quả báo để nhận xét, tất cả chúng sanh hữu tình nói trên đều thuộc về chánh báo và được xây dựng từ nơi nghiệp báo. Trong ba cõi, mỗi chúng sanh hữu tình đều có nghiệp riêng của họ tự tạo nên và để cho họ tự hưởng thụ. Thân thể chúng sanh hữu tình trong ba cõi, có loại được xây dựng bởi các chất liệu trược khí của tứ đại (Trước khí là khí huyết nhơ nhớp, nặng nề và ngăn ngại), có loại được xây dựng bởi các chất liệu thanh khí của tứ đại (Thanh Khí là loại khí chất trong sạch của tứ đại) và có loại được xây dựng bằng chất liệu Thức Ấm. Tứ Đại trược khí trong thân thể của các chúng sanh hữu tình được gọi là Sắc Uẩn. Tứ Đại thanh khí trong thân thể của các chúng sanh hữu tình được gọi là Sắc Ấm. Tâm Thức nơi thân thể của các chúng sanh hữu tình được gọi là Thức Ấm. Thân thể trược khí của các chúng sanh hữu tình gọi là Trược Thân, thân thể thanh khí của các chúng sanh hữu tình gọi là Thanh Thân và thân thể bằng tâm thức của các chúng sanh hữu tình gọi là Trung Ấm Thân. Chúng ta có thể nhìn thấy những chúng sanh hữu tình thuộc trược thân. Ngoài ra, chúng ta hoàn toàn bất lực trong việc nhìn thấy hình tướng của các chúng sanh hữu tình thuộc Thanh Thân và và Trung Ấm Thân.

Thí dụ, những người trong mơ, chúng ta không thể nhìn thấy hình tướng của họ, nhưng chúng vẫn có mặt trong nội tâm. Chỉ những người đang mơ mới nhìn thấy những chúng sanh sống trong mộng.

Khí Thế Gian (Thế giới):

Khí Thế Gian nghĩa là những thế giới thuộc về y báo của các chúng sanh hữu tình sanh sống. Khí Thế Gian gồm những cõi như, địa cầu, hành tinh v.v... là những nơi để cho các chúng sanh hữu tình cư ngụ và sinh hoạt. Khí thế gian, có loại được xây dựng bằng chất liệu khí quyển (Atmosphere) trong không gian, có loại được xây dựng bằng chất liệu ngũ ấm và có loại được xây dựng bằng chất liệu vọng thức.

Khí Thế Gian được xây dựng bằng chất liệu khí quyển. Trước hết, khí quyển trong không gian bị cọ xát (Friction) bởi năng lực chuyển động của Phong Luân (bánh xe gió) quay xoáy ốc (Whirl Atmosphere), đồng thời bị sức hút của Cộng Nghiệp qua hệ thống Kiến Phần Thức Alaya rơi vào trong Pháp Tướng. Ngay lúc đó, Kiến Phần Thức Alaya lấy nguyên liệu khí quyển trên xây dựng thành hình tướng vật chất của Khí Thế Gian. Quả địa cầu của chúng ta đang cư ngụ là một trong những Khí Thế Gian được xây dựng bằng chất liệu Khí Quyển.

Khí Thế Gian được xây dựng bằng chất liệu ngũ ấm. Kiến Phần Thức Alaya lấy chất liệu thuộc ngũ ấm tạo thành cảnh giới để cho các chúng sanh cư ngụ gồm các cõi như cõi ngạ quỷ và các cõi trời Lục Dục. Theo Câu Xá Luận, quyển 11, Đại Tỳ Bà Sa Luận, quyển 134, A Tỳ Đạt Ma Thuận Chánh Lý Luận, quyển 31, chư Thiên trong các cõi trời Dạ Ma, Đâu Xuất, Hoá Lạc, Tha Hoá Tự Tại trong Dục Giới và các chư Thiên trong Sắc Giới đều cư ngụ trong không giới được xây dựng bằng chất liệu ngũ ấm. Phật giáo thường gọi chúng sanh hữu tình sống trong các cõi này là Hữu tình Không Cư.

Khí Thế Gian được xây dựng bằng chất liệu Vọng Hiện gồm có các cõi trong Vô Sắc Giới. Các cõi này do Kiến Phần Thức Alaya vọng hiện thành cảnh giới. Các cảnh giới vọng hiện giống như các cảnh giới vọng hiện trong mộng mơ mà con người thường nằm mơ.

Khí Thế Gian, Phật Giáo dựa trên thiền định và căn cứ nơi trung tâm Hữu Tình Thế Gian, phân chia thành ba cõi: cõi Dục (Dục giới), cõi Sắc (Sắc giới) và cõi Vô Sắc (Vô Sắc giới).

* CÕI DỤC (Dục giới):

Cõi Dục là những cõi thuộc ái dục. Những cõi này được xây dựng bằng chất liệu Ái Dục cực thịnh và trong đó có một số cõi được cộng thêm những nguyên liệu vật chất trọng trược tạo nên. Có những cõi lại được xây dựng bởi chất liệu khinh ái (ái dục nhẹ hơn) và nguyên liệu vật chất thuộc thanh khí. Tất cả cảnh giới nói trên đều được gọi chung là Dục Giới.

Những chúng sanh hữu tình trong các cõi Dục, có loại sanh ra từ bào thai gọi là Thai Sanh, có loại sanh ra từ quả trứng gọi là Noãn Sanh, có loại sanh ra từ nơi chỗ ẩm thấp gọi là Thấp Sanh và có loại sanh ra từ hình thức chuyển hoá gọi là Hóa Sanh.

Những chúng sanh hữu tình như, loài người, loài trâu bò, loài chó v.v... đều được sanh ra từ bào thai. Những chúng sanh hữu tình như, loài gà, loài chim v.v... đều được sanh ra từ quả trứng. Những chúng sanh hữu tình như loại Côn Trùng (Insect), Con Rận (Bug), con Bọ Hung (Beetle) v.v... đều được sanh ra từ nơi chỗ ẩm thấp. Những chúng sanh hữu tình như, con Nhộng (Chrysalis) được chuyển hoá thành con Bươm Bướm (Butterfly), con Lăng Quăng (Mosquito Larva) được chuyển hoá thành con Muỗi (Mosquito) v.v... Phật Giáo gọi chung những loại này một danh từ là Tứ Sanh. Tứ Sanh nghĩa là có bốn loài sanh ra bằng thai, bằng trứng, bằng ẩm thấp và bằng sự chuyển hoá.

Dục Giới gồm có:

NGŨ THÚ TẠP CƯ ĐỊA:

Ngũ Thú: là năm cõi.

Tạp Cư: là ở chung lộn với nhau.

Địa: là nơi chốn, là thế giới.

Ngũ Thú Tạp Cư Địa: nghĩa là năm cõi ái dục gồm có năm loại chúng sanh hữu tình sống chung lộn với nhau. Trong năm loại chúng sanh hữu tình tạp tư, mỗi loại tự sống thế giới riêng theo nghiệp lực của họ. Năm cõi ái dục gồm có: cõi Người, cõi Trời (Atula), cõi Địa Ngục, cõi Ngạ Quỷ và cõi Súc Sanh.

l)- CÕI ĐỊA NGỤC:

Địa Ngục là cõi tận cùng của Dục Giới và vị trí của cõi Địa Ngục thì ở khắp nơi trong các cõi của Dục Giới. Cõi Địa Ngục thường ở những chỗ không có ánh sáng mặt trời và ánh sáng mặt trăng soi đến. Như Cô Địa Ngục thì ở rải rác khắp trên mặt đất của chúng ta đang sống. Trong cõi Cô Địa Ngục, các chúng sanh hữu tình và các cảnh giới đều được xây dựng bởi chất liệu Ngũ ấm. Cảnh giới và thân thể của họ giống như sương khói, do ái dục cực thịnh trói buộc. Thân thể của họ cũng được xây dựng theo hệ thống sinh lý nam nữ. Những cõi Cô Địa Ngục thì không ảnh hưởng đến ánh sáng mặt trời, cũng như không ảnh hưởng đến ánh sáng mặt trăng và nhất là tối kỵ ánh sáng mặt trời. Trường hợp này cũng giống như ánh sáng ban ngày chỉ ảnh hưởng với loài người, nhưng không ảnh hưởng với những loại sống về bóng tối như, loài dơi, loài chim quốc loài cú mèo v.v... Ban ngày của loài người là ban đêm của các loại sống trong bóng tối. Ban ngày của các loài sống trong bóng tối là ban đêm của loài người. Có thể nói, Địa Ngục là những cõi mà các chúng sanh hữu tình sống trong đó đều bị trói buộc bởi si mê, dục vọng cực thịnh tạo nên.

2)- CÕI NGẠ QUỶ:

Ngạ Quỷ là những cảnh giới do nghiệp báo tham lam, ích kỷ, bỏn xẻn, keo kiết cực thịnh trói buộc tạo nên. Vị trí của cảnh giới Ngạ Quỷ rất rộng lớn trải khắp nhân gian.

Cảnh giới Nga Quỷ và những chúng sanh sống trong đó đều do ngũ ấm kết hợp tạo thành. Chúng sanh Nga Quỷ có nhiều loại: Vô Tài, Thiển Tài và Đa Tài.

- Quỷ Vô Tài:

Vô Tài nghĩa là những loài quỷ, có loại miệng đầy lửa, có loại miệng nhỏ như kim và có loại miệng bay ra mùi hôi thúi. Những loại quỷ có miệng lửa thì quá đau khổ vì thường bị lửa đốt cháy nên ăn uống không được. Những loại quỷ có miệng kim, nghĩa là miệng của chúng nhỏ như cây kim nên ăn không được và họ quá đau khổ vì đói khát. Những loại có miệng hôi thì thường bay ra mùi hôi thúi khó chịu.

Quỷ Thiển Tài:

Thiển Tài nghĩa là những loài quỷ có lông kim, lông hôi và lông bệnh trong người. Lông kim nghĩa là lông cứng và nhọn như mũi kim. Những loài quỷ có lông kim thì thường đau khổ vì bị lông này đâm vào thân người và họ cảm thấy nhức nhối khó chịu. Những loài quỷ có lông hôi trong người thì lông này thường tiết ra mùi hôi thúi khó chịu. Những loài quỷ có lông bệnh và lông này thường khiến con người của họ cứ mãi bị bệnh hoạn yếu đuối mà không được chút an lành.

Quỷ Đa Tài:

Đa Tài nghĩa là những loài quỷ chuyên môn đi góp nhặt và tích lũy tài vật cho nhiều bằng mọi hình thức. Loài Quỷ này cũng chia làm ba loại:

+ Khí Quỷ:

Khí Quỷ nghĩa là những loài quỷ chuyên môn đi nhận tài vật cúng bái của người đời. Những loài quỷ này mà người đời thường gọi là Ma và chúng nó thường thân cận với người đời để kiếm ăn.

+ Thất Quỷ:

Thất Quỷ nghĩa là những loài quỷ chuyên môn đi lấy những tài vật bị thất lạc của loài người bỏ quên và khiến cho loài người không thể tìm lại được.

+ Đại Khí Quỷ:

Đại Khí Quỷ nghĩa là những loài quỷ chuyên môn đi cướp đoạt tài vật của người đời bằng cách giết hại. Những loài quỷ này rất hung bạo có khi đi bắt người chết theo để làm nô lệ và phục dịch cho chúng nó. Những loài Đại Khí Quỷ gồm có: Quỷ Dạ Xoa, Quỷ La Sát, Quỷ Tỳ Xá v.v.v... (theo Thuận Chánh Lý Luận, quyển 21).