Kinh Viên Giác Lược Thích

Chương Viên Giác Bồ Tát

Kinh này Ngôn và Hành, như trên có Ngài Phổ Hiền, Phổ Nhãn đặt Ý ngờ để hỏi Phật. Dưới đây có Ngài Uy Đức, Ngài Biện Âm, Đơn, Phúc, Đồng, và Dị có thể theo đây đạt tới Giác Cảnh. Song đường dẫu ngàn dậm, với thì giờ chỉ một nửa bước, là do Biết Cách Dùng Phương tiện, vì thế phải nên Lựa chọn. Ví như làm nhà, trước phải có Cơ sở, nền tảng thì mới thành nhà lớn. Đại để Pháp Môn này sâu sắc, dễ ở như chỗ đã Quán thông, với công phu đặc biệt, là do Biết cách dùng. Chương này dạy lập Đạo tràng và Công Hành, với Thân Tâm mình không có thể biết được. Trước khi Tu phải dự bị làm sao, và có quan hệ với hoàn cảnh. Chương này đã nói tường tận. Khiến cho Người Cầu Đạo, không còn một chút hồ nghi. Một Pháp Môn tối thiết yếu ở Kinh này, tức là một đặc điểm của Pháp Môn Viên Giác. Cho nên đứng lên hỏi Chương này, Chính Ngài Viên Giác Bồ Tát.

Hán: Ư thị Viên Giác Bồ Tát tại Đại Chúng trung, tức tòng tòa khởi, đỉnh lễ Phật túc, hữu nhiễu tam táp, tràng quỵ xoa thủ, nhi bạch Phật ngôn: “Đại Bi Thế Tôn! Vị Ngã đẳng bối, Quảng Thuyết Tịnh Giác chủng chủng Phương tiện, linh Mạt thế Chúng Sinh hữu Đại tăng ích. Thế Tôn! Ngã đẳng kim giả, dĩ đắc Khai Ngộ. Nhược Phật Diệt Hậu, Mạt thế Chúng Sinh, vi đắc Ngộ giả, vân hà an cư, Tu thử Viên Giác, Thanh Tịnh Cảnh Giới? Thử Viên Giác trung, Tam Chủng Tịnh Quán, dĩ hà vi thủ? Duy Nguyện Đại Bi, vị Chư Đại Chúng cập Mạt thế Chúng Sinh, Thí Đại nhiêu Ích”? Tác thị ngữ dĩ, ngũ Thể đầu Địa, như thị tam Thỉnh, chung nhi phục thủy.

Việt: Khi đó Ngài Viên Giác Bồ Tát ở trong Đại Chúng, liền từ tòa đứng dậy, đầu lễ dưới chân Phật, đi quanh về bên hữu ba vòng, quỳ thẳng chắp tay mà bạch Phật rằng: “Lạy Đức Đại Bi Thế Tôn! Vì lũ Chúng con nói rộng những Phương tiện Tịnh Giác, khiến cho Chúng Sinh đời Mạt được thêm lợi ích lớn. Lạy Đức Thế Tôn! Lũ Chúng con ngày hôm nay đã được Khai Ngộ. Nếu Phật Diệt Độ, về sau đây Chúng Sinh đời Mạt Chưa được Khai Ngộ, an cư như thế nào để Tu Viên Giác được Cảnh Giới Thanh Tịnh? Ba thứ Tịnh Quán trong Môn Viên Giác, lấy gì làm đầu? Cúi xin Đức Đại Bi vì tất cả Đại Chúng và Chúng Sinh đời Mạt, bố thí cho được sự lợi ích!” Nói thế rồi năm Thể rạp đất, cứ như thế ba lần, Thỉnh trước sau như một.

GIẢNG VĂN

Chương này chuyên nói về Nhập thủ (nắm chắc) Phương tiện. Cho nên

Ý hỏi thắc mắc ở nơi sau khi Đức Phật đã Diệt Độ, Chúng Sinh đời Mạt thế, Chưa được Khai Ngộ thì làm thế nào. Hỏi có hai Ý: 1.) Hỏi An cư như thế nào để Tu Hành Viên Giác? 2.) Hỏi Ba Thứ Tịnh Quán, Thứ nào Tu đầu tiên? An cư: Kiến lập Đạo tràng thế nào, An cư cho hợp Pháp.

Hán: Nhĩ thời Thế Tôn cáo Viên Giác Bồ Tát ngôn: “Thiện tai! Thiện tai! Thiện nam tử! Nhữ đẳng nãi năng vấn ư Như Lai như thị Phương tiện, dĩ Đại nhiêu Ích, thí Chư Chúng Sinh nhữ kim đế Thính! đương vị nhữ Thuyết”. Thời Viên Giác Bồ Tát phụng Giáo hoan hỷ, cập Chư Đại Chúng mặc nhiên nhi Thính! Thiện nam tử! Nhất thiết Chúng Sinh, nhược Phật Trụ thế, nhược Phật Diệt hậu, nhược Pháp Mạt thời, hữu Chư Chúng Sinh cụ Đại Thừa Tính, Tín Phật Bí mật Đại Viên Giác Tâm, dục Tu Hành giả. Nhược tại Già lam, an sử Đồ Chúng, hữu duyên sự cố, tùy phận tư sát, như Ngã dĩ Thuyết.

Việt: Bấy giờ, Đức Thế Tôn bảo Ngài Viên Giác Bồ Tát rằng:

Hay lắm! Hay lắm! Thiện nam tử! Các Ông lại hay hỏi Như Lai Phương tiện như thế, lấy Phần Lợi ích lớn thí cho Chúng Sinh. Ông nay Nghe cho kỹ, Tôi sẽ vì Ông mà nói.” Thời Ngài Viên Giác Bồ Tát vâng dạ vui mừng, và tất cả Đại Chúng im lặng đón Nghe. “Thiện nam tử! Tất cả Chúng Sinh, nếu Phật còn ở đời, hay sau khi Phật đã Diệt Độ. Nếu thời Mạt Pháp, có những Chúng Sinh nào đủ Tính Đại Thừa, Tín Tâm Đại Viên Giác Bí Mật của Phật, lại muốn Tu Hành. Nếu ở nơi Già lam (Chùa), phải xử cho an Đồ Chúng, có duyên sự chi, tùy phận mà suy xét, như Ta đã nói.

GIẢNG VĂN

Sau khi Phật Diệt Độ: Ý nói sau đời Chính Pháp và Tượng Pháp. Thời Mạt Pháp: tức là đời Mạt Pháp. Đạo Phật có Ba Thời: 1.) Chính Pháp. 2.)

Tượng Pháp. 3.) Mạt Pháp. Mạt Pháp gọi là đời cuối rốt (sau cùng). Chư

Chúng Sinh: nói bất luận Chúng ở Thời nào. Nhưng trong tất cả các hàng Chúng Sinh, duy giả chỉ có Người Đại Thừa Tính được dự mà thôi; Nghĩa là đã nhiều kiếp được Nghe Viên Giác và Tu theo Viên Giác, đã đầy đủ Lòng Tin của Căn Tính Đại Thừa. Tâm Đại Viên Giác: Chúng Sinh với Phật đều có. Chúng Sinh bị vô minh che phủ, tuy có Viên Giác nhưng không tự Biết. Duy có Phật mới có thể Phát hiện, và có thể Chứng Biết tới chỗ Cứu cánh (trọn suốt), Độc có Phật được chỗ bí yếu đó, cho nên gọi Phật là Bí Mật. Như vậy, đối với Chúng Sinh dùng lời Phương tiện mà nói. Thực ra, trên Quả Cảnh của Viên Giác, Đức Phật đã có đầy đủ và thực hiện, tức là không phải Bí Mật. Đủ Tâm Viên Giác: Tuy vậy Đức Phật với Chúng Sinh đều có. Nếu không có các Đức Phật Phát hiện, thì cũng là Bí Mật. Nếu không phải Địa vị Phật, thì cũng không có thể Hiểu Biết. Nguyên văn nói: Tâm Đại Viên Giác Bí Mật của Phật. Tín: Tuy tự mình Chưa Tin Biết, nhưng cũng Tin theo Giáo Pháp. Muốn Tu Hành: Phát Tâm Cầu Đạo Bồ đề để Tu Hạnh Viên Giác. Lời nói đây là riêng chỉ cho Người Chưa Chứng Ngộ. Ý nói: tất cả Chúng Sinh, bất luận Phật còn tại thế, hoặc đã Diệt Độ, sau Thời Chánh Pháp, Tượng Pháp, Mạt Pháp, một Thời Đại tối xa đi nữa. Nếu một Người nào, đã nhiều đời Tu học Viên Giác, có đủ Tính Đại Thừa, tuy Chưa Ngộ Viên Giác, mà Tin Tâm Đại

Viên Giác Bí mật của Phật, Phát Tâm muốn Tu Hạnh Viên Giác. Nếu ở nơi Già lam (Chùa) thì phải xử Chúng cho yên, nếu không có thể chuyên Tâm Tu tập được, tùy khả năng của mình, đem Ba Pháp Môn này Tư duy (suy nghĩ) và Thể sát. Như ta đã nói: là Ngài đã nói ở trên Chương Phổ Nhãn.

Hán: Nhược phục vô hữu tha sự Nhân Duyên, tức kiến Đạo tràng, đương lập kỳ hạn: nhược lập Tràng kỳ bách nhị thập nhật, Trung kỳ bách nhật, Hạ kỳ bát thập nhật, an Trí Tịnh cư.

Việt: Nếu lại không có Nhân Duyên việc khác, thì kiến Đạo tràng, và nên lập kỳ hạn: Nếu lập Tràng kỳ thì 120 ngày, Trung kỳ 100 ngày, Hạ kỳ 80 ngày, ở yên nơi Tịnh thất.

GIẢNG VĂN

Tiết này nói kỳ hạn của Đạo. Trên đây đã nói xử Chúng cho yên và việc lợi tha: Hoặc Chiến tranh cũng là nói việc khác. Đạo Tràng: là cái Tràng để Hành Đạo. Kiến Đạo Tràng cũng như Kết Đàn Giới, lấy trên không gian mà lập giới hạn. Lập kỳ hạn: lấy trên thời gian mà lập giới hạn. Đã trang nghiêm không gian, lại quy Định về thời gian, là khiến cho thời gian và không gian đều có hạn chế, cốt được Tinh thần quan chú, thề sẽ được thành công. Đức Phật Thích Ca Mâu Ni lấy gốc cây Bồ Đề làm Đạo Tràng. Ngài tự thề rằng, nếu Ngài ngồi đây không Thành Chánh Giác, quyết không đứng dậy. Cũng thế, lập Kỳ lâu hay chóng, đều có hai Ý. Người Thượng Căn có Lực thắng lợi, dùng Tràng kỳ thứ nhất, 120 ngày làm hạn. Người Trung Căn dùng Tràng kỳ thứ hai, 100 ngày làm hạn. Người Hạ Căn lực yếu, dùng Tràng kỳ thứ ba, 80 ngày làm hạn. Hơn nữa, vì sợ không có Lực, là một Ý. Lại một Ý, Người Thượng Căn Trí lực minh mẫn, Tu Hạ kỳ 80 ngày có thể Chứng Đạo. Người Trung Căn 100 ngày có thể Chứng Đạo. Đến Người Hạ Căn, Trí lực kém cỏi, 120 ngày cũng chưa chắc đã Chứng nổi. Song Đức Thế Tôn lập ra Ba Kỳ cũng là tùy theo Ý của con Người ưa thích, Hạ kỳ 80 ngày cũng chẳng quá ít, Thượng kỳ 120 ngày cũng chẳng quá nhiều.

An Trí Tịnh cư: Trong Đạo Tràng không Kết Tiểu Giới, một xứ sở để Tu Tịnh, khiến cho trong ngoài đều Thanh Tịnh cả.

Hán: Nhược Phật hiện tại, đương Chính Tư duy. Nhược Phật Diệt hậu, thí thiết Hình Tượng, Tâm tồn mục tưởng, Sinh Chính Ức Niệm. Hoàn đồng Như Lai, thường Trụ chi nhật. Huyền Chư phan hoa, Kinh tam thất nhật, khể thủ Thập phương, Chư Phật Danh tự, Cầu ai sám hối. Ngộ Thiện Cảnh Giới, đắc Tâm khinh an, quá tam thất nhật, Nhất Hướng Nhiếp Niệm.

Việt: Nếu Phật còn tại thế, nên Chính Tâm Suy nghĩ. Nếu Phật Diệt Độ rồi, thì bày thiết Hình Tượng, Tâm tồn mục tưởng, Sinh lòng nhớ nghĩ một Niệm Chính. Cũng như Đức Như Lai ngày còn tại thế. Treo những phan hoa, trong phạm vi 21 ngày, khể thủ Mười phương Danh tự các Đức Phật, Cầu xin sám hối. Gặp Cảnh Giới lành, được Tâm khinh an, qua 21 ngày, Nhất Hướng Nhiếp Niệm.

GIẢNG VĂN

Đây nói cái Hành Tướng của sự Tu tập: đã thiết Đạo Tràng, phải lập kỳ hạn thì mới có thể Tu tập. Khi Phật còn tại thế, Hành giả đã Nhập Đạo tràng, thì không phải tới lễ Đức Thế Tôn, chỉ nên suy nghĩ một Niệm Chính, để Tâm tưởng tượng ở nơi Phật. Vì Pháp Thân của Phật Biến tất cả các Nơi, không bị không gian làm Chướng Ngại. Sau khi Phật đã Diệt Độ rồi, bất luận thời Chính Pháp, Tượng Pháp, hay đời Mạt Pháp; Phật đã qua đời, thì đem bầy Hình Tượng Đức Phật ở trước Đạo Tràng để làm tiêu đích cho Tâm mục có nơi chuyên chú. Đối với Hình Tượng, Tâm tồn và mục tưởng, lòng Sinh nhớ nghĩ một Niệm Chính.

Nhớ nghĩ Niệm Chính: Thấy Phật Tướng hảo trang nghiêm, ghi nhớ rõ ràng không có lãng quên. Hình Tượng tuy là chạm khắc bằng gỗ hoặc tranh vẽ, vân vân… phải Coi như Đức Như Lai hãy còn Tại thế. Nên biết rằng Pháp Thân Thường Tại, không thể lấy thời gian mà cho là ngăn cản được. Nguyên văn nói: Hoàn đồng Như Lai Thường Trụ chi nhật. Treo phan hoa: treo phan, treo hoa, để trang nghiêm nơi Đạo Tràng, làm ngoại duyên. Phạm vi 21 ngày: Người mới Tu Hành, Giới Đức Chưa đủ, Tâm không được Thanh Tịnh, không có năng lực Tu Định, Tuệ. Vì thế lúc ban đầu, phải Nhập Đạo Tràng 21 ngày, để lễ Phật sám hối. Sám: từ cái lỗi trước đã làm. Hối: thề không làm nữa.

Khể thủ Mười phương: Cầu xin lân mẫn xót thương, và gia bị Tâm sám hối của con ngày hôm nay, ví như rửa hủ cho sạch để chứa đề hồ. Trong 21 ngày, một Lòng làm như vậy, có lẽ Cảm ứng mà được Tịnh Tâm. Hoặc trong 21 ngày, được Thiện Căn Phát hiện, thì có thể thấy điềm Lành, Thụy Tướng Phát hiện mà được Tâm khinh lợi an hòa. Cảnh Giới Lành: như ở trong Mộng thấy Phật, hoặc trong khi Lễ sám thấy phóng Quang Minh. Cho nên nguyên văn nói: gặp Cảnh Giới Thiện thì được Tâm khinh an. Đó là một việc Nhập Đạo tràng lúc ban đầu. Sau khi sẽ Tu tập Ba Thứ Pháp Môn. Nguyên văn nói:

qua 21 ngày Nhất Hướng Nhiếp Niệm.

Hán: Nhược Kinh Hạ thủ, tam Nguyệt An cư, đương vi Thanh Tịnh Bồ Tát chỉ Trụ. Tâm ly Thanh văn, bất giả Đồ Chúng. Chi An cư nhật, tức ư Phật tiền tác như thị ngôn: Ngã Tỳ Kheo, Tỳ Kheo Ni, Ưu bà tắc, Ưu bà di, Mỗ giáp cứ Bồ Tát Thừa, Tu Tịch diệt Hạnh, đồng Nhập Thanh Tịnh Thực Tướng Trụ trì. Dĩ Đại Viên Giác vi ngã Già lam, Thân Tâm An cư Bình Đẳng Tính Trí, Niết bàn Tự Tính vô hệ thuộc cố. Kim Ngã Kính Thỉnh, bất y Thanh văn, đương y Thập phương Như Lai cập Đại Bồ Tát tam Nguyệt An cư, Vị Tu Bồ Tát Vô Thượng Diệu Giác, Đại Nhân Duyên cố, bất hệ Đồ Chúng.

Việt: Nếu gặp đầu Hạ, ba tháng An cư, nên làm cái chỗ chỉ Trụ

Thanh Tịnh của Bồ Tát. Tâm ly Thanh văn, không nhờ Đồ Chúng. Đến ngày An cư, ở trước Đức Phật nói như thế vầy: Con là Mỗ Tỳ Kheo, Tỳ Kheo ni, Ưu bà tắc, Ưu bà di, làm Đạo Bồ Tát, Tu Hạnh Tịch diệt, cùng vào Trụ trì nơi Thanh Tịnh Thực Tướng. Lấy Đại Viên Giác làm Chùa của con, Thân Tâm An cư nơi Trí Tính, Bình Đẳng Tự Tính của Niết bàn không có hệ thuộc. Nay con Kính Thỉnh, không y theo Thanh văn, nay y vào Mười phương Như Lai với Đại Bồ Tát Ba Tháng An cư, vì Tu Vô Thượng Diệu Giác của Bồ Tát, Đại Nhân Duyên vậy, không hệ Đồ Chúng.

GIẢNG VĂN

Ở đây nói rõ kết Tràng kỳ gặp thời mùa Hạ, không Nhập Chúng An cư, mà không phạm Luật. Ba tháng An cư tới mùa Hạ là bắt đầu. Phật chế những Người đi Xuất gia theo Giáo của Ngài, thì hằng ngày phải đi khất thực (xin ăn). Tới mùa Hạ nóng nực, mưa nhiều, đi khất thực không tiện, vì thế trong Ba

Tháng Hạ, họp tập lại một nơi, để Kết Giới An cư, cùng Tu Thiền Định. Những Người tại gia, Tin theo Giáo Phật hằng đem thức ăn lại cúng dàng. Hạ thủ: đầu mùa Hạ, bắt đầu từ 15 tháng tư, đến 15 tháng bảy là Tam cá Nguyệt. Nguyên văn nói: Nếu gặp đầu Hạ, Ba Tháng An cư. Ba Tháng đã xong, Đại Chúng Hội họp; trong Ba Tháng nếu ai có lỗi, thì ra trước Đại Chúng thú tội của mình; và cũng có thể vạch lỗi của mọi Người nếu phạm Luật. Với sự Tu Hành, quý trọng nhất ở nơi sám hối, không nên che giấu. Chế Độ của Ba Tháng An cư, trong Luật đã nói rõ, Người Thanh văn phải Tuân theo phụng hành; với Bồ Tát thì không chấp Luật, nhân sự Kết Kỳ Tu Pháp, cho nên phải nói rõ. Ý nói lập Kỳ Chưa đủ, mà gặp mùa Hạ tới, tức là Ba Tháng An cư của Thanh văn đã tới, Người Phát Tâm Bồ đề Tu Viên Giác, thì cứ việc An cư theo Bồ Tát Hạnh. Chỉ Trụ: là nơi An cư. Thanh Tịnh: Bồ Tát Tâm Tính Thanh Tịnh, Thanh văn Cảnh Giới Thanh Tịnh. Nên nguyên văn nói: Chỉ Trụ ở nơi Thanh Tịnh của Bồ Tát. Bất tất phải nghĩ tới Luật chế của Thanh văn Tập Chúng An cư. Nguyên văn nói: Tâm ly Thanh văn, không hệ Đồ Chúng. Nếu tới ngày An cư, thì đối trước Phật mà bạch văn như trên. Mỗ: trước khi bạch Phật phải xưng tên của mình. Người Xuất gia, Nam tử xưng là Tỳ Khưu, Nữ Nhân xưng là Tỳ khưu ni. Tại gia, Nam tử xưng là Ưu bà tắc, Nữ Nhân xưng là Ưu bà di. Như vậy là Tâm Tính Thanh Tịnh của Bồ Tát An cư, bất đồng với Tiểu Thừa, cho nên hai Chúng Đệ tử tại gia cũng được dự. Con nay y vào Pháp Đại Thừa của Bồ Tát, cho nên văn nói: cứ Bồ Tát Thừa, Tu Hạnh Chân Như, Nguyện không Sinh diệt. Chính văn nói: Tu Hạnh Tịch diệt. Thực Tướng: tức là Chân Như Thực Tướng, cũng là Viên Giác. Nó khế hợp với An cư của Viên Giác, cho nên văn nói: Đồng Nhập Thanh Tịnh Thực Tướng Trụ trì. Giả đặt Đại Viên Giác Tính là nơi tôi Tu Hành Chứng Quả, Chính văn nói: lấy Đại Viên Giác làm Già lam của tôi (Chùa). Thân: tức là năm Thức: 1.)mắt, 2.) tai, 3.)mũi, 4.)lưỡi, 5.)Thân. Tâm, thuộc đệ lục Ý Thức, đã Trụ trì ở nơi Thanh Tịnh Thực Tướng, thì Năm Thức không bị Trần duyên lôi kéo, Ý Thức không bị Vọng tưởng chia chẻ. Nguyên văn nói: Thân Tâm An cư. Năm Thức của Thân được an thì gọi là Thành Sở Tác Trí. Thức thứ sáu an thì gọi là Diệu Quan Sát Trí. Bình Đẳng Tính Trí, là thức thứ bảy, Thức này chấp Thức thứ tám là Ngã, trái với lý Bình Đẳng, do bị động của đệ lục Thức. Nay sáu Thức trên đã An cư, thì Thức thứ bảy cũng chuyển thành Bình Đẳng Tính Trí. Song Thức thứ bảy đã an tịnh không bị phiền động, thì đệ bát Thức cũng quy tụ về Chân Như Thanh Tịnh Thực Tướng. Trong bốn Trí, Thức này gọi là Đại Viên Kính Trí, cũng là Già lam của tôi do Tính Đại Viên Giác. Niết bàn Tự Tính: là một Tự Tính của Chân Như, nguyên lai không Sinh, không diệt. Hệ thuộc: Tiểu Thừa An cư, Chấp trược ở nơi xứ sở Thanh Tịnh. Với Niết bàn Tự Tánh thì không hệ thuộc. Con nay đối trước Phật Kính Thỉnh, không y theo Luật của Thanh văn. Con cùng với Mười phương Chư Phật và các Bồ Tát cùng làm một Pháp An cư trong Ba Tháng. Sở dĩ con không nhờ Đồ Chúng, vì muốn Tu Diệu Hạnh Viên Giác. Như vậy là không Chấp tiểu tiết. Nên nguyên văn nói: vì muốn Tu Vô Thượng Diệu Giác của Bồ Tát, không hệ Đồ Chúng.

Hán: Thiện nam tử! Thử danh Bồ Tát thị hiện An cư, quá tam kỳ nhật, tùy vãng vô Ngại.

Việt: Thiện nam tử! Như thế gọi là Bồ Tát thị hiện An cư, qua ngày ba Kỳ, tùy cho đi không Ngại.

GIẢNG VĂN

Đây nói ban Kỳ làm hạn nhất Định. Bồ Tát thị hiện An cư, bất đồng với Tiểu Thừa theo Luật An cư, bất tất phải lấy Ngày 15 Tháng Tư cho hết Ba Tháng làm hạn Định. Chỉ lấy ba Kỳ, lập Kỳ hạn làm chuẩn đích. Qua kỳ hạn rồi, nếu không phải là Ngày 15 Tháng Bảy thì cho mặc Ý đi đâu cũng được. Chính văn nói: qua ngày Ba Kỳ, tùy đi không Ngại.

Hán: Thiện nam tử! Nhược bỉ Mạt thế Tu Hành, Chúng Sinh Cầu Bồ Tát Đạo Nhập Tam Kỳ giả, phi bỉ sở văn Nhất thiết Cảnh Giới, chung bất khả Thủ.

Việt: Thiện nam tử! Nếu Chúng Sinh đời Mạt Pháp Tu Hành, Cầu Đạo Bồ Tát Nhập Ba Kỳ đó, không phải nó Nghe tất cả Cảnh Giới, nhưng không có Thủ (giữ).

GIẢNG VĂN

Tiết này trước răn không nên Thủ (giữ) tất cả những Tà Chứng. Người Cầu Đạo, lập chí Phát thệ Định kỳ, Dụng công Tu Hành làm một sự Nghiệp Cầu Chứng. Song nếu ham giữ Cảnh Giới, mà không phân minh được Chánh Tà, thì dễ mắc lưới Ma. Cho nên Chứng thì phải tương ưng với Cảnh Giới của Nghe (văn) mới gọi là Chính. Văn: Thân Nghe lời Phật hoặc Thiện tri thức, hoặc Nghe ở Kinh Giáo. Tất cả những Người Cầu Đạo, không ai là chẳng Nhân sự Nghe Hiểu mà sau Sinh lòng Tin. Nhân có Tín mới Tu, nhân Tu mới có Chứng. Chứng đó tức là do Nghe và Tín, Tu cho thành Quả, cũng là tương ưng với chỗ được Nghe. Nếu không có tương ưng, thì bất luận Phát hiện Cảnh Giới, tất cả Thiện hay Ác, đều là Ma cả. Nguyên văn nói: Không phải được Nghe tất cả Cảnh Giới nhưng không có Thủ (lấy).

Cước chú: Không phải nó Nghe tất cả Cảnh Giới, nhưng không có Thủ. Nghĩa là: Tín, Giải, Hành, Chứng, trước sau như một. Tâm không có tạp dụng.

là lời thích ở Bộ khác.

Hán: Thiện nam tử! Nhược Chư Chúng Sinh Tu Sa ma tha, tiên thủ Chí Tĩnh, bất khởi tư Niệm. Tĩnh cực tiện Giác, như thị sơ Tĩnh. Tòng ư nhất Thân, chí nhất Thế giới. Giác diệc như thị.

Thiện nam tử! Nhược Giác Biến mãn nhất Thế giới giả; nhất Thế giới trung, hữu nhất Chúng Sinh, khởi nhất Niệm giả, giai tất năng tri. Bách thiên Thế giới, diệc phục như thị. Phi bỉ sở Văn Nhất thiết Cảnh Giới, chung bất khả Thủ.

Việt: Thiện nam tử! Nếu những Chúng Sinh nào Tu Pháp Sa ma tha, trước giữ rất Tĩnh, không khởi (Sinh) nghĩ Niệm. Tĩnh đến cực thì Giác (Biết), như thế mới Tĩnh. Từ một Thân đến một Thế giới. Giác cũng như thế. Thiện nam tử! Nếu Giác Biến khắp một Thế giới; trong một Thế giới, có một Chúng Sinh nào khởi (Sinh) một Niệm thì đều Biết cả. Trăm ngàn Thế giới cũng lại như thế. Không phải nó Nghe tất cả Cảnh Giới, nhưng không có Thủ (giữ).

GIẢNG VĂN

Thuyết minh Tu Chỉ. Trước phải giữ hết sức Tĩnh, là nói Người Tu Chỉ đã tới mức. Không khởi Nghĩ Niệm: Ý nói Tu Chỉ nên Dụng Tâm thế nào. Tĩnh đến cực thì Giác: tức là lắng trong mọi Niệm, thì Tĩnh Tuệ sẽ Phát Sinh; nói cái Tướng Quán khi mới thành. Sa ma tha lấy Tĩnh làm Thể, lấy Giác làm Dụng, khi Quán mới thành. Trên cái Thể của Tĩnh, trước từ một Thân Tĩnh, cho đến một Thế giới cũng Tĩnh. Giác cũng như thế: Quán khi mới thành, thì trên cái Dụng của Giác, trước cũng từ một Thân Giác, cho đến một Thế giới cũng Giác. Tĩnh với Giác, tuy nói khác nhau; nhưng đối với Thể Dụng, không có quan niệm trước với sau. Vì một Thân Tĩnh, thì ngay cái Thể đó tức là Giác, cũng gọi là một Thân Giác. Thiện nam tử trở xuống: nói rõ Công Dụng Phát khởi. Bộ Đại Sớ nói: “Biết cái Niệm của Chúng Sinh, thì Thế giới đã toàn thành Giác. Chúng Sinh hoàn toàn ở trong Giác. Vì thế khởi một Niệm gì thì cũng hiểu biết, như bóng trong gương, không chút sai xuyễn”. Không phải không được Nghe tất cả Cảnh Giới, nhưng không phải Thủ. Là lời khuyên không nên Tà Thủ Cảnh Giới.

Hán: Thiện nam tử! Nhược Chư Chúng Sinh Tu Tam ma bát đề, tiên đương Ức Tưởng Thập phương Như Lai, Thập phương Thế giới Nhất thiết Bồ Tát; y chủng chủng Môn, Tiệm thứ Tu Hành cần khổ Tam muội, Quảng Phát Đại Nguyện, tự huân thành chủng. Phi bỉ sở Văn Nhất thiết Cảnh Giới, chung bất khả thủ.

Việt: Thiện nam tử! Nếu những Chúng Sinh Tu Tam ma bát đề, thì trước phải Tưởng nhớ Mười phương Như Lai, và tất cả Bồ Tát ở Mười phương Thế giới; y theo bao nhiêu Môn, lần lượt Tu Hành, cần khổ Tam muội, Phát Nguyện rộng lớn tự huân đúc thành giống. Không phải nó Nghe tất cả Cảnh Giới, nhưng không có Thủ (giữ).

GIẢNG VĂN

Thuyết minh Tu Quán. Từ chữ trước, phải, hai câu: Ý nói Tu Quán như thế nào cho tới mức. Trên Tu Chỉ là Vô Tướng Quán, vì thế trước phải giữ cho rất Tĩnh. Nay Tu Quán là Hữu Tướng Quán, vì thế trước phải Nhớ tưởng tất cả các Đức Phật và Bồ Tát ở Mười phương. Từ chữ y tới chữ Tam muội: nói Tu Quán nên như thế nào cho tận lực. Lập Đạo Tràng để Định kỳ hạn Tu Đạo, là nói những Bậc Đại Trí trên Cầu Phật Đạo, song Phát Đại Nguyện tự tạo thành hột giống, như là Đại Bi, dưới Độ Chúng Sinh.

Hán: Thiện nam tử!Nhược Chư Chúng Sinh Tu ư Thiền na, tiên chủ Sổ Môn. Tâm trung liễu tri Sinh, Trụ, Diệt, Niệm, phận tề đầu số. Như thị chu biến Tứ Uy nghi trung, phân biệt Niệm số vô bất liễu tri, Tiệm thứ tăng tiến. Nãi chí Đắc Tri bách thiên Thế giới nhất chích chi vũ, do như Mục đồ, sở Thụ Dụng vật. Phi bỉ sở văn, Nhất thiết Cảnh Giới, chung bất khả thủ.

Việt: Thiện nam tử! Nếu các Chúng Sinh Tu Pháp Thiền na, trước phải giữ Sổ Môn. Trong Tâm hiểu biết Niệm Sinh, Trụ, Diệt, Niệm, đầu số phận tề rõ ràng. Như thế trong Bốn Oai Nghi đều chu biến, phân biệt số Niệm hiểu biết rành rẽ, lần lượt tiến dần. Nãi chí Biết được những hạt mưa trong trăm ngàn Thế giới, cũng như mắt Thấy những vật để Thụ Dụng. Không phải nó Nghe tất cả Cảnh Giới, nhưng không có Thủ (gửi).

GIẢNG VĂN

Đây nói Tu Thiền na. Trước phải theo Sổ Môn, là nói Tu Thiền na nên như thế nào cho tới đích. Trong Tâm hiểu biết Niệm Sinh, Trụ, Diệt, đầu số phận tề rõ ràng, tức là Tu Thiền na nên dùng Tâm như thế nào. Chữ như thế trở xuống hai câu: là nói cái Tướng của Quán khi mới thành. Từ chữ lần lượt ba câu: nói rõ công Dụng Phát khởi. Chữ không phải trở xuống: là không nên Tà thủ. Sổ Môn: Pháp Môn đếm hơi thở, là điều hòa hơi thở ra vào mà ghi rõ những số, Thiên Thai Tôn đã nói ở Sáu Diệu Môn. Niệm Sinh, Trụ, Diệt: Niệm: Vọng Niệm ở trong Tâm. Niệm mới Sinh gọi là Sinh, đã Sinh gọi là Trụ,

Niệm sắp diệt gọi là Dị, Niệm đã diệt gọi là Diệt. Mỗi một Niệm trong Tâm, đều có Bốn Tướng: Sinh, Trụ, Dị, Diệt, thì theo đó mà quán sát. Kinh không nói chữ Dị, hoặc là nói chập chữ Trụ với chữ Dị làm một, cho thuận với Tam Thế. Phận tề: như dài vắn, lâu, chóng, chia ra giới hạn. Bốn Oai nghi: 1) Đi,

2) Đứng, 3) Ngồi, 4) Nằm. Đại Ý tiết này: Người Tu Thiền na, trước phải Tu Pháp Môn Sổ tức cho thành thục. Khi Tĩnh tọa điều hòa hơi thở, bắt đầu Đếm từ số một đến số mười; nhân sự Điều Hơi thở mà Tâm được Tịnh, nhân Đếm hơi thở mà Biết được Niệm. Cho nên trong Tâm tất cả những Vọng Niệm hoặc thô hoặc tế, có thể Hiểu biết cái Tướng Sinh, Trụ, Diệt, và trước sau những phận tề, đầu số ít hay nhiều. Khi mới Tu Tĩnh tọa thì Dụng Tâm như vậy. Pháp Quán này khi mới thành, lúc tầm thường trong Bốn Oai nghi Đi, Đứng, Nằm, Ngồi, nó hằng châu biến. Tức là trong tất cả những lúc Động tĩnh, phân biệt được Niệm Sinh, Niệm Trụ, Niệm Diệt, phận tề đầu số hiểu biết rõ ràng. Sau khi đã thành, dần dần tăng tiến, đến chỗ thành công thực sự, thì trăm ngàn Thế giới có bao nhiêu hạt mưa đều đếm được hết. Không phải hiểu biết một cách lờ mờ, sự hiểu biết đó, cũng như Mắt trông thấy những vật Thụ Dụng của mình.

Hán: Thị danh Tam Quán sơ thủ Phương tiện, nhược Chư Chúng Sinh Biến Tu Tam chủng, cần Hành Tinh tiến, tức danh Như lai xuất hiện ư thế.

Việt: Thế gọi là Phương tiện của đầu Ba Pháp Quán, nếu có những Chúng Sinh Tu tất cả Ba Pháp, cần Hành Tinh tiến, gọi là Như Lai xuất hiện ra đời.

GIẢNG VĂN

Câu đầu kết thúc Ba Pháp Quán, Chính để đáp câu hỏi lấy gì làm đầu. Biết rằng ba tiết trên, chú trọng ở nơi Chứng tỏ Phương tiện một cách vững chắc. Tu tất: Như trên đã nói Viên Tu Ba Quán. Nếu mà Tu cả Ba Pháp Quán, gắng làm Tinh tiến, tức đã đủ Hạnh Viên Giác. Những Người này Quan Hành, tức là Phật Hành. Nên nguyên văn nói: gọi là Như Lai xuất hiện ra đời.

Hán: Nhược hậu Mạt thế Độn Căn Chúng Sinh, Tâm dục Cầu Đạo, bất đắc thành tựu, do tích Nghiệp Chướng, đương cần sám hối; Thường khởi hy vọng, tiên đoạn tắng, ái, tật đố, thiểm khúc; Cầu thắng Thượng Tâm. Tam chủng Tịnh Quán, tùy học nhất sự. Thử Quán bất đắc, phục tập bỉ Quán; Tâm bất phóng xả, Tiệm thứ Cầu Chứng.

Việt: Nếu sau đây đời Mạt thế, những Chúng Sinh Độn Căn (dốt), Lòng muốn Cầu Đạo, mà không được thành, là bởi Nghiệp Chướng đời trước, nên cần phải sám hối; Thường khởi lòng hy vọng, trước phải đoạn trừ Tâm ghét, yêu, tật đố, xiểm khúc; Cầu Tâm thắng Thượng. Ba thứ Tịnh Quán, tùy học một việc (Pháp). Pháp này không được, thì tập Pháp khác; Tâm không buông bỏ, lần lượt Cầu Chứng.

GIẢNG VĂN

Tiết trên nói rõ Tu cả Ba Pháp Quán. Tiết này lại nói Người Độn dốt cũng được Tu Ba Pháp Quán để đáp cho đủ Ý. Tu Hành phần nhiều không thành là bởi Nghiệp Chướng đời trước, vì thế phải cần Sám hối. Thường khởi hy vọng: tức là Phát Tâm Cầu Nguyện, Quyết Tâm được Chứng Quả. Yêu, ghét, tật đố, xiểm khúc là Chướng Đạo một cách tối thâm, vì thế phải Đoạn trước. Đoạn Hoặc Sám Nghiệp: là Nhân Duyên trừ Chướng của Đạo. Tâm thắng Thượng: là Tâm thắng tiến và tăng Thượng. Đã trừ được Nhân Duyên Chướng Đạo, thì Tâm Nguyện Cầu lại càng thiết tha. Trong Ba Pháp Quán, tùy theo Ý muốn Tu tập một Pháp nào. Nên nguyên văn nói: tùy Học một việc. Song tùy học cũng có hai Nghĩa: 1.) Chuyên Tu: trong một kỳ, chuyên Tu một Pháp Quán. Mãn kỳ mà không thành, thì đến kỳ sau Tu Pháp khác. 2.) Tu thử: trong một kỳ Tu, thử một Pháp. Kinh nghiệm trong khi Tu tập, tự Biết không hợp Pháp này, thì Tu Pháp khác. Cứ như thế Tu lẫn cả Ba Pháp, không chịu thoái chuyển, thời cơ đưa tới thì sẽ Thành. Nên nguyên văn nói: Tâm không buông bỏ lần lượt Cầu Chứng.

Hán: Nhĩ thời Thế Tôn dục trùng Tuyên thử Nghĩa nhi Thuyết kệ ngôn: “Viên Giác nhữ Đương tri! Nhất thiết Chư Chúng Sinh, dục Cầu Vô Thượng Đạo, tiên đương Kết Tam Kỳ, Sám hối vô thủy Nghiệp. Kinh ư tam thất nhật, nhiên hậu Chính Tư duy. Phi bỉ sở văn Cảnh, tất Kính bất khả Thủ. Sa ma tha chí Tĩnh, Tam ma Chính Ức Trì, Thiền na minh Sổ Môn, thị danh Tam Tịnh Quán. Nhược năng cần Tu tập, thị danh Phật Xuất Thế. Độn Căn vị thành giả, thường đương cần Tâm (Tu) sám vô thủy Nhất thiết Tội. Chư Chướng nhược tiêu diệt, Phật Cảnh tiện hiện tiền”.

Việt: Bấy giờ, Đức Thế Tôn muốn Tuyên lại Nghĩa đó mà nói bài kệ rằng: “Viên Giác Ông nên biết! Tất cả những Chúng Sinh, muốn Cầu Đạo Vô Thượng, trước phải Kết Ba Kỳ, Sám hối Nghiệp vô thủy. Trải qua ba bảy ngày, vậy sau Chính Suy nghĩ, không phải nó Nghe Cảnh, ắt hẳn không có Thủ. Sa ma tha rất Tĩnh, Tam ma Chính Nhớ Trì, Thiền na minh Sổ Môn, gọi là Ba Tịnh Quán. Nếu hay cần Tu tập, gọi là Phật Xuất Thế. Độn Căn Chưa thành đó, thường nên Cầu Tu Sám vô thủy tất cả Tội. Mọi Chướng nếu tiêu diệt, Phật Cảnh liền hiện tiền.

III. PHẦN LƯU THÔNG

Chương Hiền Thiện Thủ Bồ Tát

Kinh này từ trên đầu, Năm Phần Chứng Tín, tới đây mới rõ sự Duyên khởi. Khoảng giữa nói Chính Tông, Ý Nghĩa đã đầy đủ. Muốn cho nước mưa Pháp dội khắp gần xa, với Đăng Tâm (đèn Lòng) vô tận, chiếu soi đời Hậu Thế, Lưu thông vô Chướng Ngại, lợi tế không cùng, đó là một trách nhiệm mà Ngài Bồ Tát Hiền Thiện Thủ tự Phát Tâm.

Hán: Ư thị Hiền Thiện Thủ Bồ Tát tại Đại Chúng trung, tức tòng tòa khởi, đĩnh lễ Phật túc, hữu nhiễu tam táp, tràng quỵ xoa thủ nhi bạch Phật ngôn: “Đại Bi Thế Tôn! Quảng vị Ngã đẳng, cập Mạt thế Chúng Sinh, Khai Ngộ như thị bất tư nghị sự. Thế Tôn! thử Đại Thừa Giáo, Danh tự hà đẳng! vân hà phụng trì! Chúng Sinh Tu tập đắc hà Công đức! Vân hà sử Ngã Hộ trì Kinh Nhân!

Lưu bá thử Giáo chí ư hà Địa”! Tác thị ngữ dĩ, ngủ Thể đầu Địa, như thị tam Thỉnh, chung nhi phục thủy.

Việt: Khi đó, Ngài Hiền Thiện Thủ Bồ Tát ở trong Đại Chúng liền từ tòa đứng dậy, đầu lễ dưới chân Phật, đi quanh về bên hữu ba vòng, mà bạch Phật rằng: “Lạy Đức Đại Bi Thế Tôn! Rộng vì lũ Chúng con, và Chúng Sinh đời Mạt, Khai Ngộ một việc bất tư nghị như thế. Lạy Đức Thế Tôn! Đại Thừa Giáo này, Danh tự làm sao! Vâng giữ làm sao! Chúng Sinh Tu tập được Công đức gì! Làm sao khiến cho Chúng con Hộ trì được Người trì Kinh này! Lưu bá Giáo Pháp này đến Địa vị nào!” Nói thế rồi, năm Thể rạp đất, cứ như thế ba lần Thỉnh trước sau như một.

GIẢNG VĂN

Khai Ngộ một việc bất tư nghì như thế: Phần Chính Thuyết đã nói Khai Ngộ: Như Cảnh, Hành, hoặc Bệnh hoạn; Cho đến Chương trên nói Phương tiện, đều là những việc bất tư nghị. Thế Tôn trở xuống: trình bày lời hỏi Phật. Đại Thừa Giáo: là chỉ cho toàn cả Bộ Kinh. Năm câu hỏi: 1.) Danh tự (danh hiệu). 2.) Vâng giữ. 3.) Công đức. 4.) Hộ trì. 5.) Lưu bá đến Địa vị nào. Lời Thỉnh Tổng kết toàn cả một Bộ Kinh, cho nên Ngài nói là Đại Thừa Giáo.

Hán: Nhĩ thời! Thế Tôn cáo Hiền Thiện Thủ Bồ Tát ngôn: Thiện tai! Thiện tai! Thiện nam tử! Nhữ đẳng nải năng vị Chư Bồ Tát cập Mạt thế Chúng Sinh vấn ư Như Lai như thị Kinh Giáo Công đức Danh tự, nhữ kim đế Thính! Đương vị nhữ Thuyết”. Thời Hiền Thiện Thủ Bồ Tát phụng Giáo hoan hỉ, cập Chư Đại Chúng mặc nhiên nhi Thính.

Việt: Bấy giờ, Đức Thế Tôn bảo Ngài Hiền Thiện Thủ Bồ Tát rằng: “Hay lắm! Hay lắm! Thiện nam tử! Các Ông lại hay vì các Bồ Tát và Chúng Sinh đời Mạt, hỏi Như Lai Danh tự Công đức của Kinh Giáo như thế. Ông nay Nghe cho kỹ! Tôi sẽ vì Ông mà nói”. Thời Ngài Hiền Thiện Thủ Bồ Tát vâng theo vui mừng, và tất cả Đại Chúng im lặng đón Nghe.

Hán: Thiện nam tử! Thị Kinh bách thiên vạn ức Hằng hà sa số Chư Phật sở Thuyết. Tam Thế Như Lai chi sở Thủ Hộ. Thập phương Bồ Tát chi sở Quy y. Thập nhị Bộ Kinh Thanh Tịnh Nhãn mục.

Việt: Thiện nam tử! Kinh này trăm ngàn vạn ức cát sông Hằng, các Đức Phật đã nói. Ba đời Đức Như Lai Thủ Hộ. Là Nơi Quy y của Mười phương Bồ Tát. Là con Mắt Thanh Tịnh của 12 Bộ Kinh.

GIẢNG VĂN

Tiết này, hệ ở nói đáp câu hỏi trên, đề xuất ra bốn yếu điểm lớn, cho Người Nghe Quyết Định được sáng tỏ hiểu biết, mà Sinh Tâm hoan hỷ Tín thụ.

Kinh Liễu Nghĩa là Xứng Tính (Hợp Tính) mà nói. Kinh Không Liễu Nghĩa là Phương tiện mà nói. Phương tiện nói: hoặc tùy theo Quốc Độ, hoặc Thời Đại, hoặc theo Căn Tính ưa muốn của Chúng Sinh bất đồng mà nói. Cho nên có Lược Thuyết, Quyền Thuyết, Mật Ý Thuyết, Tùy Thế tục Thuyết, cho đến nói bao nhiêu Những Sai Biệt, đó là những Phương tiện. Vì thế cũng có Đức Phật nói, Đức Phật không nói. Như vậy Kinh Không Liễu Nghĩa có nói và không nói. Nhưng đối với Kinh Liễu Nghĩa thì không Đức Phật nào là không nói. Nên nguyên văn nói: trăm ngàn vạn ức cát sông Hằng Đức Phật đã nói.

Viên Giác là Nhân Địa Pháp Hạnh của tất cả các Đức Như lai, cho nên Chương Văn Thù nói rằng: “Căn bản khởi Nhân Địa của các Đức Như Lai, đều y vào Viên chiếu Thanh Tịnh Giác Tướng, đoạn hết vô minh, mới Thành Phật Đạo.” Bồ Tát Cầu Đạo, nếu Chưa được Nghe Viên Giác, thì không có Chính Nhân Thành Phật. Câu Như Lai Thủ Hộ: Nghĩa là nếu Chúng Sinh Chưa được Nghe thì khiến cho được Nghe. Kinh Hoa Nghiêm nói: "Ta với các Đức Phật Hộ Trì Pháp này, cho tất cả các Bồ Tát ở đời sau đây, nếu Chưa được Nghe, thì cho được Nghe tất”. Như Kinh Pháp Hoa, Kinh Di Đà, đều nói là các Đức Phật Hộ Niệm cho, cũng Ý này”. Nên nguyên văn nói: Ba Đời Đức Như Lai Thủ Hộ. Ba Đời: 1.) Phật đã Thành, 2.) nay Thành, 3.) đương Thành, đều Hộ Trì cả.

Chương Văn Thù nói: “Có Môn Đại Đà La Ni gọi là Viên Giác, lưu xuất ra tất cả Thanh Tịnh Chân Như, Bồ đề Niết bàn, và Ba la mật, Giáo thụ Bồ Tát”. Là Môn Viên Giác Đà la ni, nó Tổng trì tất cả Thanh Tịnh Pháp Bảo, vì thế Mười phương Bồ Tát tất cả đều Quy y.

Kinh này Nghĩa nói đến chỗ tận cùng và đầy đủ, Lý bao hàm và dung hợp. Hiểu được cho Minh, thì Quán thông Đại, Tiểu Thừa và 12 Bộ Kinh, dụ như Thanh Tịnh Nhãn mục, thấy rõ tất cả. Nên nguyên văn nói: Thập nhị Bộ Kinh Thanh Tịnh Nhãn mục. Thập nhị Bộ Kinh: 1.)Khế Kinh, 2.) Ứng Tụng, 3.) Thọ KÝ, 4.) Phúng Tụng, 5.) Nhân Duyên, 6.) Tự Thuyết, 7.) Bản Sự, 8.) Bản Sinh, 9.) Phương Quảng, 10.) Vị Tằng Hữu, 11.) Thí dụ, 12.) Luận Nghị.

Hán: Thị Kinh Danh Đại Phương Quảng Viên Giác Đà la ni, diệc Danh Tu đa la Liễu Nghĩa, diệc Danh Bí Mật Vương Tam muội, diệc Danh Như Lai Quyết Định Cảnh Giới, diệc Danh Như Lai Tạng Tự Tính Sai Biệt, nhữ Đương Phụng trì.

Việt: Kinh này gọi là Đại Phương Quảng Viên Giác Đà la ni, cũng gọi là Tu đa la Liễu Nghĩa, cũng gọi là Bí mật Vương Tam muội, cũng gọi là Như Lai Quyết Định Cảnh Giới, cũng gọi là Như Lai Tạng Tự Tính Sai Biệt, Ngươi nay vâng giữ.

GIẢNG VĂN

Tiết này, Đức Thế Tôn tự Định ra năm Tên, để đáp câu hỏi Danh tự thế nào. Trước hai tên, ở trong Văn Thích Đề đã thích. Trong Văn Đề có Hiển, và lại Nhiếp với Mật, cho nên rút bỏ đi ba chữ Đà la ni. Đà la ni: Tàu dịch: Đẳng Trì, trên Chương Văn Thù đã thích. Thứ ba Bí Mật Vương Tam muội: tức là

Tam ma Địa, Tàu dịch: Đẳng Trì, Chính Định, Chính Thụ, Chính Tư duy. Tam muội của Viên Giác thâu tóm Bảo trì tất cả các Tam muội khác, cho nên xưng là Vương. Nguyên có Phật mới Chứng được Cảnh Giới Chân thực Cứu cánh đó. Chẳng những Chúng Sinh mờ quáng không Biết, đến Ngôi Đẳng Giác cũng không có thể dòm ngó nổi, cho nên xưng là Bí Mật. Thứ tư, Như Lai Quyết Định Cảnh Giới: cũng tương đối như câu thứ ba đã thích; đặc Biệt chỉ có Đức Như Lai mới Chứng được Cảnh Giới đó. Từ ngôi Đẳng Giác trở xuống hãy còn vọng Cầu cho nên xưng là Bí Mật, vì thế duy chỉ có Đức Như Lai mới là Quyết Định nổi. Thứ năm Như Lai Tạng Tự Tính Sai Biệt. Như Lai Tạng: Ý nói Huyễn Chưa viễn ly, Giác Chưa Phát hiện, Nghĩa là Quả Giác của Như Lai chứa để ở trong Tâm Chúng Sinh, đó là Viên Giác bị chiền phọc. Tuy ở nơi Huyễn vọng mà không bị Huyễn vọng làm mê, gọi là Tự Tính; tùy Duyên mà làm những Phương tiện Huyễn hóa của Hành vị và Công đức, gọi là Sai Biệt. Câu cuối đáp lời hỏi vâng giữ (phụng trì).

Hán: Thiện nam tử! Thị Kinh duy hiển Như Lai Cảnh Giới, duy Phật Như Lai năng tận Tuyên Thuyết. Nhược Chư Bồ Tát cập Mạt thế Chúng Sinh, y thử Tu Hành, Tiệm thứ tăng tiến, chí ư Phật Địa.

Việt: Thiện nam tử! Kinh này duy chỉ tỏ bày Cảnh Giới của Như Lai, chỉ có Phật Như Lai mới có thể Tuyên Thuyết hết. Nếu các Bồ Tát và Chúng Sinh đời Mạt, theo đây Tu Hành, lần lượt tăng tiến, đến Địa vị Phật.

GIẢNG VĂN

Tiết này, trước đáp câu hỏi thứ năm, lưu bá Giáo Pháp này đến Địa vị nào. Lưu bá: nói tổng quát Mười Pháp Giới Hành: 1.) Cúng dàng, 2.) Viết,

3.) Thí, 4.) Thính, 5.) Thụ, 6.) Đọc, 7.) Tụng, 8.) Thuyết thích, 9.) Tư (nghĩ), 10.) Tu. Ý đáp Kinh này duy chỉ bày tỏ Cảnh Giới trên Quả vị của Như Lai, như thế là một Cảnh Giới sâu xa bí mật, nguyên có Đức Phật mới có thể triệt để Tuyên Thuyết. Nếu các Bồ Tát và Chúng Sinh đời Mạt, theo Kinh này mà Tu Mười Pháp Hành, Giáo Hóa, cũng lấy Cảnh Giới Phật, và Mười Pháp Hành mà Tuyên Thuyết, thì Công đức dần dần tăng tiến, đến Địa vị Phật.

Hán: Thiện nam tử! Thị Kinh Danh vi Đốn Giáo Đại Thừa. Đốn Cơ Chúng Sinh tòng thử Khai Ngộ. Diệc tiếp Tiệm Tu Nhất thiết quần phẩm. Thí như Đại Hải bất nhượng tiểu Lưu, nãi chí văn manh cập A Tu la, ẩm kỳ thủy giả giai đắc xung mãn.

Việt: Thiện nam tử! Kinh này gọi là Đốn Giáo Đại Thừa. Chúng Sinh Đốn Cơ theo đây Tu Hành, thì được Khai Ngộ. Ngoài ra còn Nhiếp cho tất cả những Người Tiệm Tu. Ví như Bể lớn không tách (phân) Sông nhỏ, cho đến ruồi, muỗi và A Tu la, uống nước này cũng đều no đủ.

GIẢNG VĂN

Tiết này Chính đáp Phụng trì (vâng giữ). Ý nói Người thiết thực Tu tập và Ngộ Nhập, mới là phụng trì. Câu thứ nhất nói rõ bản thân của Kinh này. Nói về Giáo thì gọi là Đốn Giáo. Nói về Thừa thì gọi là Đại Thừa. Nên nguyên văn nói: Kinh này gọi là Đốn Giáo Đại Thừa. Bản Thân của Kinh như thế, thì Chính sự, hợp với Căn Cơ tại Đốn. Nguyên văn nói: Đốn Cơ Chúng Sinh từ đây Khai Ngộ. Ngoài ra còn Nhiếp với Tiệm Giáo. Nên nguyên văn nói: diệc tiếp Tiệm Tu nhất thiết quần phẩm. Không tách Sông nhỏ: dụ Phổ nhiếp tất cả các Pháp Nhị thừa và Nhân Thiên; Ruồi muỗi, dụ Tiểu Pháp; Tu la, dụ Phát Đại Tâm. Uống nước này cũng đều no đủ: dụ bất luận những hạng Người nào đã theo Giáo này Tu tập, thì cũng được đầy đủ vô cùng, với Tâm ưng lượng của mình.

Hán: “Thiện nam tử! Giả sử hữu Nhân thuần dĩ Thất Bảo, tích mãn Tam Thiên Đại Thiên Thế giới, dĩ Dụng Bố thí. Bất như hữu Nhân, Văn thử Kinh Danh, cập nhất Cú Nghĩa. Thiện nam tử! Giả sử hữu Nhân, Giáo bách Hằng hà sa Chúng Sinh, đắc A la hán Quả; bất như hữu Nhân Tuyên Thuyết thử Kinh, phân biệt bán Kệ.

Việt: Thiện nam tử! Giả sử có Người thuần lấy Thất Bảo, chứa đầy ba ngàn Đại Thiên Thế giới, dùng để Bố thí. Chẳng bằng có Người Nghe Tên Kinh này và một Câu Nghĩa. Thiện nam tử! Giả sử có Người Giáo Hóa trăm số cát sông Hằng Chúng Sinh, được Quả A la hán; chẳng bằng có Người Tuyên Thuyết Kinh này, phân biệt độ nửa bài Kệ.

GIẢNG VĂN

Tiết này Chính đáp câu hỏi Chúng Sinh Tu tập được những Công đức gì. Trước lấy việc tài thí để so lường, sau lấy việc Pháp Thí để so lường. Vả chăng chứa đầy những Thất Bảo ở Thế giới để Bố thí, thì cái Công đức đó cũng lớn lao thực, nhưng chẳng qua cũng chỉ là Phúc hữu lậu mà thôi. Thực ra cũng chẳng bằng Người Nghe Danh Hiệu Kinh này, cho đến một Câu Nghĩa, Nghe tuy ít, nhưng cũng Thành cái Nhân Vô Lậu. Lại như Giáo Hóa gấp trăm lần số cát sông Hằng, Người Chứng Quả A la hán, thì Công Đức Pháp Thí đó cũng chẳng phải là nhỏ; song nó chỉ cực hạn ở Tiểu Quả mà thôi. Thực ra cũng chẳng bằng Người y Kinh Liễu Nghĩa này, Phân Biệt Giải Thuyết cho đến một Câu Văn hay nửa Bài Kệ, Thuyết tuy ít, nhưng Nghĩa thì Trực Nhập đến Phật Thừa.

Hán: Thiện nam tử! Nhược phục hữu Nhân, Văn thử Kinh Danh, Tín Tâm bất hoặc. Đương tri thị Nhân phi ư nhất Phật, nhị Phật chủng Chư Phúc Tuệ. Như thị nãi chí, tận Hằng hà sa Nhất thiết Phật sở chủng Chư Thiện Căn, Văn thử Kinh Giáo.

Nhữ Thiện nam tử! Đương Hộ Mạt thế thị Tu Hành Giả, vô linh Ác ma cập Chư Ngoại Đạo não kỳ Thân Tâm, linh Sinh thoái khuất.

Việt: Thiện nam tử! Nếu lại có Người Nghe Tên Kinh này, Tín Tâm không nghi hoặc. Nên Biết Người đó không phải trồng Phúc Tuệ ở nơi một Đức Phật hay hai Đức Phật. Có thể nói rằng Người đó ở nơi các Đức Phật như số cát sông Hằng mà trồng Thiện Căn, Nghe Kinh Giáo này. Thiện nam tử! Nên Hộ Trì gìn giữ Người Tu Hành ở đời Mạt thế, chớ để cho Ma ác và những Ngoại Đạo làm não Thân Tâm, khiến cho thoái lùi.

GIẢNG VĂN

Để đáp câu hỏi làm sao cho Chúng con Hộ Trì được Người Trì Kinh này.

Nghe Tên Kinh này: Nghe Tên Kinh mà Sinh Lòng Tín đã khó, nữa là Quyết Định không nghi hoặc, mà Sinh lòng Tín, lại càng khó nữa! Thì Biết Người đó Phúc Tuệ rất nhiều. Như vậy chẳng những Trồng Phúc Tuệ ở nơi một Đức Phật hay hai Đức Phật; thực ra đã từng trồng Thiện Căn ở nơi các Đức Phật, trong bao đời trước. Như vậy thì Nghe Kinh này là một cách sử nhiên, chứ không có phải một sự ngẫu nhiên. Vì thế, cho nên khó được một Người, với sự Hộ Trì Kinh. Thiện nam tử các Ngươi: là lời yêu sách phải nên Hộ Trì. Người Tu Hành: nguyên văn nói: Người Nghe Kinh Sinh Lòng Tín, cho đến Người Tu Hành thực sự. Tại sao phải Hộ Trì: vì Ác Ma thì tham Trần lao, Ngoại Đạo thì Trược Tà kiến. Hai thứ Người đó đều ác, Chính là một Pháp tai hại cho Ta. Nếu gặp bọn Người Tu Hành như vậy, tất nhiên Thân Tâm bị não, mà Sinh thoái lùi. Nữa là ngày nay gặp đời Mạt thế, Tà Ma, Ngoại Đạo thịnh Hành. Vì thế phải nên Hộ Trì gìn giữ, chớ cho não hại. Sở dĩ Hộ là như vậy.

Hán: Nhĩ thời, Hội trung hữu Hỏa Thủ Kim Cương, Tồi Toái Kim Cương, Ni Lam Bà Kim Cương, đẳng bát vạn Kim cương, Tinh kỳ Quyến thuộc, tức tòng tòa khởi, đỉnh lễ Phật túc, hữu nhiễu tam táp, nhi bạch Phật ngôn: “Thế Tôn! Nhược hậu Mạt thế, Nhất thiết Chúng Sinh hữu năng Trì thử Quyết Định Đại Thừa, ngã đương Hộ trì, như hộ Nhãn mục. Nãi chí Đạo tràng sở Tu Hành xứ, ngã đẳng Kim Cương tự lĩnh Đồ Chúng, thần tịch Thủ hộ linh bất thoái chuyển. Kỳ gia nãi chí vĩnh vô tai Chướng, Dịch Bệnh tiêu diệt, tài bảo phong túc, thường bất phạp thiểu”.

Việt: Bấy giờ, trong Hội có Hỏa Thủ Kim Cương, Tồi Toái Kim Cương, Ni Lam Bà Kim Cương, và tám vạn Kim Cương với tất cả Quyến thuộc, liền từ tòa đứng dậy, đầu lễ dưới chân Phật, đi quanh về bên hữu ba vòng, mà bạch Phật rằng: “Lạy Đức Thế Tôn! Nếu tất cả Chúng Sinh đời Mạt thế, có ai hay Trì Quyết Định Đại Thừa này, thì con sẽ Thủ hộ, như giữ con mắt của con. Cho đến chốn Đạo Tràng để Tu Hành, Kim Cương Chúng con tự lãnh Đồ Chúng, sớm hôm Thủ hộ không cho thoái lùi. Cho đến nhà cửa quyết không có tai chướng, tật bệnh tiêu diệt, của báu đầy đủ, không bao giờ thiếu thốn.

GIẢNG VĂN

Kim Cương: vì Ngài cằm chày Kim cương, cho nên gọi là Kim Cương, Nghĩa là Lực sĩ. Các bậc Cổ Phật hoặc Đại Bồ Tát hiện ra Tướng võ trang để Hộ Pháp. Tuy hiện ra võ trang, nhưng cũng y vào Lực Từ Bi để làm những Công Dụng Phương tiện. Hỏa Thủ: trên đầu có lửa hừng cháy, cho nên gọi là Hỏa thủ. Tồi Toái: cũng hợp với Công Dụng của nó. Ni lam Bà: Chưa rõ Nghĩa ra sao. Như thế tám vạn Kim Cương và Quyến thuộc, là theo Ý trên, Hộ Trì Người Trì Kinh, Lễ Phật, Phát Nguyện, Hộ Pháp, Hộ Nhân đời Mạt thế.

Như giữ con Mắt: nói một sự riết ráo cực lực để Thủ hộ. Chữ nhà cửa: Ý nói Thủ hộ cho Người tại gia Tu Hành, của cải không bị thiếu thốn.

Hán: Nhĩ thời Đại Phạm Vương, Nhị thập bát Thiên Vương Tinh, Tu Di Sơn Vương, Hộ Quốc Thiên Vương đẳng, tức tòng tòa khởi, đỉnh lễ Phật túc, hữu nhiễu tam táp, nhi bạch Phật ngôn: “Thế Tôn! Ngã diệc Thủ hộ thị Trì Kinh Giả, thường linh an ổn, Tâm bất thoái chuyển.

Việt: Bấy giờ, Vua Trời Đại Phạm, 28 Ông Vua cõi Trời, Vua Tu Di Sơn và Hộ Quốc Thiên Vương, liền từ tòa đứng dậy, đầu lễ dưới chân Phật, nhiễu bên hữu ba vòng mà bạch Phật rằng: “Lạy Đức Thế Tôn! Chúng con cũng xin Hộ Trì Người Trì Kinh, khiến cho thường được an ổn, Tâm không thoái chuyển”.

GIẢNG VĂN

Vua Trời Đại Phạm: tức là làm Chủ Cõi Ta bà Thế giới. 28 Vua: là nói các Ông Vua ở Ba Cõi. Vua Tu Di: là Vua Đế Thích, làm Chúa Cõi Trời Đao Lợi. Hộ Quốc Thiên Vương: là Bốn Ông Thiên Vương.

Hán: Nhĩ thời, hữu Đại Lực Quỷ Vương, Danh Cát bàn trà, dữ thập vạn Quỷ Vương, tức tòng tòa khởi, đỉnh lễ Phật túc, hữu nhiễu tam táp, nhi bạch Phật ngôn: “Thế Tôn! Ngã diệc Thủ hộ thị Trì Kinh Nhân, chiêu tịch thị vệ, linh bất thoái khuất. Kỳ Nhân sở cư nhất do Tuần nội, nhược hữu Quỉ Thần xâm kỳ Cảnh Giới, Ngã đương sử kỳ toái như vi trần.

Việt: Khi đó, có Đại Lực Quỷ Vương, gọi là Cát bàn trà, với mười vạn Quỷ Vương, liền từ tòa đứng dậy, đầu lễ dưới chân Phật, nhiễu bên hữu ba vòng, mà bạch Phật rằng: “Lạy Đức Thế Tôn! Lũ Chúng con cũng xin Thủ hộ cho Người Trì Kinh, sớm hôm hầu hạ, không để cho thoái lùi. Trong một do Tuần, chỗ Người đó ở, nếu có Quỷ Thần xâm lấn Cảnh Giới, lũ Chúng con khiến cho vụn nát như bụi nhỏ”.

GIẢNG VĂN

Cát bàn trà: tức là Cưu bàn trà. Tuy ở Cõi Quỷ, nhưng tiếp cận với Nhân loại; Ăn Tinh huyết Người, hình Thể khá sợ, Thần thông Biến hóa rất nhiều. Nhất do Tuần: mười dặm trong khu vực Bốn phương.

Hán: Phật Thuyết thử Kinh dĩ. Nhất thiết Bồ Tát, Thiên Long, Quỷ Thần, Bát Bộ Quyến thuộc, cập Chư Thiên, Phạm Vương, đẳng Nhất thiết Đại Chúng, Văn Phật sở Thuyết, giai Đại hoan hỷ, Tín Thụ Phụng Hành.

Việt: Phật nói Kinh này rồi. Tất cả Bồ Tát, Trời, Rồng, Quỷ Thần, Tám Bộ Quyến thuộc, và Chư Thiên, Phạm Vương, và tất cả Đại Chúng, Nghe Phật nói, đều rất vui mừng, Tín Thụ Phụng Hành.

GIẢNG VĂN

Bồ Tát là Chúng Đương Cơ, ngoài ra là Chúng Hộ Pháp. Kinh này từ đầu đến hết Phần Chính Thuyết, đều nói việc Tịnh Độ. Cho nên, trên đã nói, Chúng Bồ Tát là Đương Cơ. Tới đây là Phần Lưu thông, thì Tám Bộ Hộ Pháp Chúng đều được tham dự, cũng là Thụ Dụng Độ mà Thông với Biến Hóa Độ.

Tuy ở một Cõi, nhưng Tính cách bất đồng. Hội họp một Nơi, với sự Nghe thì Tâm Cảnh đều khác nhau.

Phật nói Kinh này rồi: là lời nói đã xong. Tín Thụ Phụng Hành: Người Nghe rồi, bắt đầu Hành (làm). Nhân Nghe, mà sau Tín; có Tín rồi, sau mới Thụ. Có Tín Thụ rồi, sau mới Phụng Hành. Cho nên Nói đã xong, mà Hành thì bắt đầu. Kinh này chú trọng tại Hành. Kết thúc lấy Tín Thụ Phụng Hành mà nói, ở trong Pháp Hội cực lực bày tỏ, để cho Người Nghe Giáo, sau khởi Hành.

Người ta Sinh ra đời mà không gặp Phật là một sự không may. Đức Như Lai Thuyết Giáo Lý, thì có những bao nhiêu Lực Hộ Trì, mới được Lưu thông tới ngày nay; để cho Chúng ta Y vào Kinh Giáo mà Hiểu Lý, như được Nghe ở trong Pháp Hội. Cũng là trong sự không may mà được may! Thì biết rằng đời trước không phải Chúng ta không trồng Thiện Căn. Y Giáo Hiểu Lý, mục đích ở chỗ nào? Ở như chỗ Tu Hành thực sự! Nếu không Tu Hành, nói xuông ích gì! Mục đích Tu Hành ở đâu? Ở nơi Chứng Quả! Khiến cho ai ai cũng thành Phật Quả, mới toại Bản Nguyện của các Đức Phật. Đức Như Lai Xuất hiện ra Đời cũng chỉ vì một Đại sự Nhân Duyên đó! (Hồ Pháp Trí ghi).