Kinh Viên Giác Lược Thích

Chương Thanh Tịnh Tuệ Bồ Tát

Hai Chương trên là Cảnh Lựa chọn, để Phát minh trên Cầu Phật Đạo với Cảnh Tự Ngộ (Giác Ngộ lấy Mình) và dưới Độ Chúng Sinh với Cảnh Ngộ Tha (Giác Ngộ cho Người). Từ đây trở xuống Sáu Chương, Lựa chọn Công Hành, có Hành Vị, Pháp vị, Bệnh hoạn Hành, Phương tiện Hành, mỗi mỗi đều Biện minh. Chương này Lựa chọn Hành Vị, từ Chúng Sinh đến Phật; y theo Cảnh mà Tu Hành tất phải dùng Bát nhã Trí để lãnh Đạo. Cho nên Phát khởi Chương này do Bồ Tát Thanh Tịnh Tuệ hỏi Phật.

Hán: Ư thị Thanh Tịnh Tuệ Bồ Tát, tại Đại Chúng trung, tức tòng tòa khởi, đỉnh lễ Phật túc, hữu nhiễu tam táp, tràng quỵ xoa thủ nhi bạch Phật ngôn: “Đại Bi Thế Tôn! Vị Ngã đẳng bối Quảng Thuyết như thị, Bất tư nghị sự, bản sở bất Kiến, bản sở bất Văn. Ngã đẳng kim giả, mong Phật Thiện dụ, Thân Tâm thái nhiên, đắc Đại nhiêu ích.

Việt: Khi đó, Ngài Thanh Tịnh Tuệ Bồ Tát, ở trong Đại Chúng, liền từ tòa đứng dậy, Kính lễ dưới chân Phật, đi quanh về bên hữu ba vòng, quỳ xuống chắp tay mà bạch Phật rằng: “Lạy Đức Đại Bi Thế Tôn! Vì lũ Chúng con nói rộng việc Bất tư nghì, trước đây không được thấy, và không được Nghe. Ngày nay lũ Chúng con, nhờ Phật Thiện dụ (dạy dỗ), Thân Tâm khoan khoái, được rất nhiều lợi ích.

GIẢNG VĂN

Trên đây các Chương, như Chương Di Lặc nói Luân hồi có mấy thứ, Bồ Đề mấy thứ, và Phương tiện Giáo Hóa, đều là những việc (bất tư nghị) những việc trước đây không được Thấy và Nghe. Nay nhờ Đức Thế Tôn Giáo Hóa Hiểu Biết. Cho nên văn nói (Thiện dụ).

Hán: Nguyện vị Chư lai nhất thiết Pháp Chúng, trùng Tuyên Pháp Vương Viên mãn Giác Tính. Nhất thiết Chúng Sinh cập Chư Bồ Tát, Như Lai Thế Tôn Sở Chứng, Sở Đắc, vân hà Sai Biệt? Linh Mạt thế Chúng Sinh Văn thử Thánh Giáo, Tùy thuận Khai Ngộ, Tiệm thứ năng Nhập.

Việt: Xin vì tất cả Chúng lại đây Nghe Pháp, nói lại Pháp Tính Viên mãn của Pháp Vương. Tất cả Chúng Sinh và các Bồ Tát, chỗ Sở Chứng, Sở Đắc của Như Lai Thế Tôn, Sai Biệt thế nào? Khiến cho Chúng Sinh đời Mạt, Nghe lời Thánh Giáo, Tùy thuận Khai Ngộ (tỏ Ngộ) lần lượt tiến vào.

GIẢNG VĂN

Pháp Vương: Là một Danh hiệu của Đức Phật. Phật từ Nhân Địa y vào Cảnh Viên Giác, Tu Hành Hạnh Viên Giác đến khi thành Phật, Giác Tính mới đầy đủ. Đến cũng từ Ngôi Chúng Sinh mà Phát Tâm, cho đến Ngôi Phật, Viên mãn Giác Tính mới thôi. Trong thời gian đó, tất phải trải qua Giai Vị của Bồ Tát. Nhưng không biết Lý Tu Chứng thế nào, mà được những Ngôi nào? Cho nên hỏi Sai Biệt thế nào mà Thỉnh Phật Tuyên lại. Ý hỏi trong Hội, chẳng những Chúng lại đây Nghe Pháp, lại còn chú trọng cho đến Chúng Sinh đời Mạt, có thể Nghe mà Hiểu Ngộ, dĩ chí Chứng được Quả vị. Nên văn nói:

(khiến Chúng Sinh đời Mạt v.v…)

Hán: Tác thị ngữ dĩ, ngũ Thể đầu Địa, như thị tam Thỉnh, chung nhi phục thủy.

Việt: Nói thế rồi, năm Thể rạp đất, cứ như thế ba lần Thỉnh, trước sau như một.

Hán: Nhĩ thời, Thế Tôn cáo Thanh Tịnh Tuệ Bồ Tát ngôn: “Thiện tai! Thiện tai! Thiện nam tử! Nhữ đẳng nãi năng vị Mạt thế Chúng Sinh, Thỉnh vấn Như Lai, Tiệm thứ Sai Biệt. Nhữ kim đế Thính! Đương vị nhữ Thuyết” thời Thanh Tịnh Tuệ Bồ Tát phụng Giáo hoan hỷ, cập Chư Đại Chúng, mặc nhiên nhi Thính.

Việt: Bấy giờ Đức Thế Tôn bảo Ngài Thanh Tịnh Tuệ Bồ Tát rằng: “Hay lắm! Hay lắm! Thiện nam tử! Các Ông lại hay vì

Chúng Sinh đời Mạt, Thỉnh hỏi Như Lai việc lần lượt Sai Biệt.

Ông nay Nghe cho kỷ! Tôi sẽ vì Ông mà nói.” Thời Ngài Thanh Tịnh Tuệ Bồ Tát vâng dạ vui mừng và tất cả Đại Chúng im lặng ngồi Nghe.

GIẢNG VĂN

Ý Ngài Thanh Tịnh Tuệ Bồ Tát hỏi: Chú trọng tới Chúng Sinh đời Mạt Nghe Giáo được Tâm Khai Ý Ngộ, lần lượt mà tiến. Còn những Chúng ở trong Hội, được Thân Nghe Pháp, với sự Tu Hành, thì cũng chưa chắc đã khó. Chúng Sinh đời Mạt cách Phật đã xa, nếu không hỏi rõ Lời Thánh Giáo, có lẽ mất chỗ bằng cứ. Phật biết Ý đó, mà nói rằng: các Ông lại hay vì Chúng Sinh đời Mạt.

Hán: Thiện nam tử! Viên Giác Tự Tánh, phi Tính Tính hữu, Tuần Chư Tính khởi, vô Thủ vô Chứng. Ư Thực Tướng trung, thực vô Bồ Tát, cập chư Chúng Sinh. Hà dĩ cố! Bồ Tát Chúng Sinh giai thị Huyễn hóa. Huyễn hóa diệt cố, vô Thủ, Chứng giả. Thí như nhỡn Căn, bất tự kiến nhỡn; Tính tự Bình Đẳng, vô Bình Đẳng giả. Chúng Sinh mê đảo, vị năng trừ diệt nhất thiết Huyễn hóa. Ư Diệt vị Diệt, vọng công Dụng trung, tiện hiền Sai Biệt. Nhược đắc Như Lai Tịch diệt Tùy thuận, thực Vô Tịch diệt cập Tịch diệt giả.

Việt: Thiện nam tử! Tự Tánh của Viên Giác, không phải tự nó có Tính Sai Biệt, theo các Tính mà Phát Sinh, không Thủ không Chứng. Với Thực Tướng, thực không có Bồ Tát và Chúng Sinh. Tại sao thế? Bồ Tát Chúng Sinh đều là Huyễn hóa. Huyễn hóa diệt rồi, thì không Thủ, Chứng. Ví như Căn con mắt, sao thấy được mắt. Tính nó không phải tự nó Bình Đẳng, và không Bình Đẳng. Chúng Sinh mê đảo, chưa hay trừ diệt tất cả Huyễn hóa. Diệt và Chưa Diệt, trong cái Dụng công vọng (dối) thành ra Sai Biệt. Nếu được Tịch diệt Tùy thuận của Như Lai, như vậy cũng Không có Tịch diệt và Tịch diệt.

GIẢNG VĂN

Từ đây trở xuống, Chính là Lời của Phật đáp. Ý hỏi Sai Biệt thế nào. Tiết này, trước đem đề xuất và nghiên cứu, Có, Không Sai Biệt, phân ra hai phần để quan sát: 1) Theo trong Viên Giác Tự Tính Thực Tướng mà nói thì Không có Sai Biệt; 2) Theo trên lẽ công Dụng Chúng Sinh mê đảo Tu Hành mà nói, thì Có Sai Biệt. Đại Ý như vậy, dưới đây sẽ thích rõ:

Viên Giác Tự Tính: Pháp Tính Chân Như Bình Đẳng.

Phi Tính Tính hữu: “Không phải tự nó có Tính Sai Biệt”: Không phải Tự Tính của Viên Giác có Tính Sai Biệt.

Tuần Chư Tính khởi: (Theo các Tính mà phát sinh): các Tính: chỉ cho Chúng Sinh và Bồ Tát có Tính cách Sai Biệt. Nghĩa là bởi Chúng Sinh và Bồ Tát mà Phát khởi Sai Biệt, đã theo Tính mà Phát khởi thì không có mọi Tính. Cho nên văn nói: “Không Thủ không Chứng”. Ý nói Viên Giác Tính không có Pháp Sở Thủ và Sở Chứng; mà Chúng Sinh, Bồ Tát là Người Năng Thủ, Năng Chứng. Trong Chân Như Thực Tướng, thì Tự Tính của Viên Giác: thực tại không có Bồ Tát và Chúng Sinh. “Lời Trích ở Bộ khác: Tự Tính của Viên Giác không có Năm Tính. Cho nên văn nói (phi Tính Tính hữu). Bởi Viên Giác không Thủ (giữ) Tự Tính, Tuần Chư Tính khởi: các Tính khởi ra cũng từ Tính Viên Giác mà khởi, như vậy các Tính không có thực. Cho nên không có Chúng Sinh Thủ Huyễn hóa Pháp, và Bồ Tát Chứng Tịch diệt Pháp. Thế Đế Luận nói: ( Năng Thủ và Sở Thủ, Năng (hay) Chứng và Sở Chứng, đều là Sai Biệt. Đệ nhất Nghĩa Đế Thực Tướng Luận nói: Thực không có Chúng Sinh Năng Thủ (hay giữ hoặc lấy) Bồ Tát Năng Chứng, tại sao? Bồ Tát, Chúng Sinh chỉ là Pháp đối đãi, đều là Huyễn cấu. Huyễn cấu đã hết, tất cả đều Giác, còn chi mà có Chúng Sinh là Năng Thủ và Bồ Tát là Năng Chứng”.

Hà dĩ cố trở xuống: lời thích ở Bản văn. Huyễn hóa không có Tự Thể, ngay Thể của Huyễn hóa tức là Chân. Bồ Tát, Chúng Sinh đều có Tự Tính Viên Giác mà Phát khởi Sai Biệt. Cho nên cái Danh hiệu của Bồ Tát và Chúng Sinh đều là Huyễn hóa (dối hóa). Huyễn hóa đã hết thì không có Thủ và Chứng. Đây Căn cứ ở trong Đệ nhứt Nghĩa Đế Chân Thực Tướng quan sát, lý Trí như vậy, không hai không khác. Và đây lại đặt một thí dụ cho rõ: Nhỡn Căn với Tính Thấy Bình Đẳng không có hai, con mắt không tự nhìn thấy con mắt, cũng như Viên Giác không tự Thủ lấy Viên Giác, sỡ dĩ trong Thực Tướng, Tính của Viên Giác nó Tự Bình Đẳng, từ Chúng Sinh đến Phật Quả, không có Sai Biệt, và cũng không cưỡng ép, phải Bình Đẳng. Nên nguyên văn nói: “Tính Tự Bình Đẳng, vô Bình Đẳng giả”. Nay xin đặt một lời dụ: ví như lấy vàng đúc thành chén, mâm, hoa tai, nhẫn, v.v…các Tướng khác nhau: nhưng toàn Thể của nó là vàng, Thể Bình Đẳng duy có một chất vàng, không có các Tướng gì khác, là Nghĩa thứ nhất.

Chúng Sinh mê đảo trở xuống: nói nguyên nhân sự Sai Biệt: khi Chưa Phát Tâm, Chưa Ngộ Viên Giác, gọi là mê đảo, tức là Chưa trừ diệt được các

Cảnh Huyễn hóa. Nếu đã Phát Tâm, tất cả Huyễn hóa, hoặc đã Đoạn diệt, hoặc Phục mà Chưa Diệt nổi. Phục và Đoạn không giống nhau, thì có thể nói sự Hành vi có Tiệm, Thứ. Nên nguyên văn nói: “Diệt và Chưa Diệt trong cái Dụng công, vọng thành ra Sai Biệt”.

Vọng Công Dụng: Hai Chướng Chưa Đoạn xong, cho nên gọi là Vọng( dối). Tới khi Hai Chướng đã Đoạn xong, đó là Tịch diệt. Với Giác Tính Tùy thuận Tuyệt nhiên không có đối đãi. Phần Năng Chứng Trí và Lý Sở Chứng, Bình Đẳng không có hai. Nên văn nói: “Nếu được Tịch diệt Tùy thuận của Như Lai. Như vậy thực Không có Tịch diệt và Tịch diệt”. Như thế từ Chúng Sinh đến khi thành Phật, lần lượt Tu tiến có thể nói Sai Biệt, là Nghĩa thứ hai. Văn dưới sẽ y vào đây mà nói Giác Tính Tùy thuận có Bốn Thứ Sai Biệt.

Hán: Thiện nam tử! Nhất thiết Chúng Sinh tòng vô thủy lai, do vọng tưởng Ngã, cập Ái Ngã giả, tằng bất tự tri niệm niệm Sinh diệt, cố khởi tắng ái, đam trược Ngũ Dục. Nhược Ngộ Thiện hữu Giáo linh Khai Ngộ Tịnh Viên Giác Tính, Phát minh khởi diệt, tức tri thử sinh Tính tự lao lự. Nhược phục hữu Nhân lao lự vĩnh đoạn, đắc Pháp Giới Tịnh, tức Bi Tịnh giải vi tự Chướng Ngại, cố ư Viên Giác nhi bất tự tại, thị danh phàm phu Tùy thuận Viên Giác Tính.

Việt: Thiện nam tử! Tất cả Chúng Sinh từ kiếp vô thủy tới nay, bởi vọng tưởng Ta, và Yêu của Ta đó, từng chẳng tự Biết tăm tắp Sinh diệt, nên Sinh yêu ghét, ham đắm Năm Dục. Nếu gặp Bạn Lành, dạy cho Khai Ngộ Tính Viên Giác, Phát minh (Hiểu Biết) khởi diệt, liền Biết kiếp này Tính tự lao lự (lo nghĩ mệt nhọc). Nếu có Người nào lao lự đã hết, được Pháp Giới Tịnh thì Tịnh giải đó tự làm Chướng Ngại, vì thế Viên Giác không được tự tại, gọi là phàm phu Tùy thuận Giác Tính.

GIẢNG VĂN

Đây lời đáp, do từ Chúng Sinh đến Phật, có Tiệm, Thứ và Sai, Biệt. Chúng Sinh từ kiếp vô thủy tới nay, không biết Thân Tâm là Huyễn hóa, cho nên Chấp Ngã (Ta). Không biết Ngã nó không có thực Thể. Chấp có Ta đều là Tưởng lầm. Nên văn nói: “Vọng tưởng Ngã”. Đã Chấp có Ta, tất nhiên lại Chấp tất cả Sự vật cũng Của Ta. Nên nguyên văn nói: “và Yêu Của Ta đó”. Tây Triết học nói: “Tất cả ở Thế gian, cái gì cũng đều có thể bàn luận, suy nghĩ được, chỉ có cái Ngã (cái Ta) thần bí không thể bàn luận nổi. Thực ra tư tưởng trước sau bất đồng với Tâm lý tác Dụng, và cũng không có chứng tỏ được cái Thể của Ngã (Ta). Song Chúng ta không tự Biết, Chính nó là cái Tâm Niệm Sinh diệt (sai lầm) trước sau bất đồng, mà Phát Sinh yêu ghét, say mê Năm Dục. Cho nên văn nói: “Từng chẳng tự Biết, tăm tắp Sinh diệt”, nên Sinh yêu, say mê Năm Dục. Năm Dục: Sắc, Thanh (tiếng), Hương, Vị, Xúc, là Năm Dục. Vi tế (nhỏ nhiệm): Tài, Sắc, Danh, Ăn, Ngủ là Năm Dục thô (thô xấu).

Câu nếu gặp trở xuống: Nói Người Nghe Pháp được Khai Ngộ. Chúng

Sinh nhất hướng Chấp Ngã, nếu gặp Thiện hữu dạy bảo Hiểu Biết Viên Giác

Tính, thì có thể phát minh (Biết) được vọng tưởng và khởi diệt. Khởi diệt tức là Sinh diệt đã Ngộ Viên Giác, lại Biết Sinh diệt, thì cái kiếp sống bị ưu bi đau khổ, lao lự sẽ Biết. Cho nên văn nói: “liền Biết kiếp này, Tính tự lao lự”. Chữ Tính tự: Không phải Tính Viên Giác tùy theo kiếp này mà lao lự, tức là kiếp này Tính nó tự lao lự.

Nếu có Người nào lao lự đã hết: Sau khi Người ta đã Hiểu Ngộ được Viên Giác, thì Biết rằng Giác Tính không Động chuyển. Còn lao lự, Tính nó tự lao lự; với Viên Giác Tính không có can thiệp. Người ấy Nguyện Tu Đoạn cho hết lao lự, như thế được phần Lý Giải Thanh Tịnh. Nên nguyên văn nói: “Lao lự Đoạn hết, được Pháp Giới Tịnh. Pháp Giới: thâu tóm tất cả các Pháp mà nói, tức là tất cả các Pháp Lý Giải được Thanh Tịnh; Pháp Giới Tịnh: cũng gọi là Pháp Nhãn Tịnh, Hiểu Biết không có Thân Tâm và tất cả sự vật đều là Huyễn hóa, như vậy Lý Giải được Thanh Tịnh, nhưng đối với việc Tu Hành Chưa có: chỉ là Công phu của Ý thức, chứ Chưa thành Trí. Người đó tuy là Tùy thuận Viên Giác, không có mâu thuẩn, nhưng Tùy thuận đó cũng chưa được tự tại lắm. Nguyên văn nói: “Tịnh giải tức là Chướng Ngại, với Viên Giác không được tự tại”. Đây nói Người mới Tu vào Ngôi Thập Tín, chưa được vào Hàng Thánh, còn là phàm phu. Nguyên văn nói: gọi là phàm phu Tùy thuận Giác Tính ngôi thứ nhất.

Hán: Thiện nam tử! Nhất thiết Bồ Tát Kiến giải vi Ngại, tuy đoạn Giải Ngại, do Trụ Kiến Giác. Giác Ngại vi Ngại, nhi bất tự tại, thử danh Bồ Tát vị Nhập Địa giả Tùy thuận Giác Tính.

Việt: Thiện nam tử! Tất cả Bồ Tát Kiến giải làm Ngại, tuy đoạn Giải Ngại, do còn Trụ ở Kiến Giác. Giác Ngại làm Ngại, không được tự tại, gọi là Bồ Tát Chưa Nhập Địa Tùy thuận Giác Tính.

GIẢNG VĂN

Bồ Tát: Ngôi Tam Hiền Bồ Tát. Văn trên nói Tịnh Giải, dùng Thức Tâm tỷ lượng, cho nên Sự Lý không được tương ứng. Nay Tu Thiền Quán để tìm chỗ thực nghiệm, khiến cho Tỷ lượng Lý giải trước, thành Hiện lượng Kiến Giác. Với Bồ Tát, tuy ở trong Thiền Định, có thể thực hành Đoạn được Giải Ngại, nhưng không có năng lực Đoạn được Loạn Tâm. Trụ: do Công Dụng, mới thành Hiện lượng Kiến Giác. Nguyên văn nói: “Tuy Đoạn Giải Ngại, còn Trụ ở Kiến Giác”, thế thì Công Dụng của Kiến Giác nó đã tự làm Ngại, như vậy Giác Tính cũng chưa được tự tại Tùy thuận. Nguyên văn nói: “Giác Ngại làm Ngại mà không được tự tại”. Ngôi Tam Hiền có Định, có Tuệ thành được Trí Hiện lượng. Với Tịnh giải không có tương đồng. Nguyên văn nói: “gọi là Bồ Tát Chưa Nhập Địa Tùy thuận Giác Tính” ngôi thứ hai.

Hán: Thiện nam tử! Hữu Chiếu hữu Giác, câu danh Chướng Ngại. Thị cố Bồ Tát, thường Giác bất Trụ. Chiếu dữ, Chiếu giả đồng thời tịch diệt. Thí như hữu Nhân, tự đoạn kỳ thủ, thủ dĩ đoạn cố, vô năng đoạn giả. Tắc dĩ Ngại Tâm, tự Diệt Chư Ngại. Ngại dĩ đoạn Diệt, vô Diệt Ngại giả. Tu đa la Giáo như tiêu Nguyệt chi. Nhược phục Kiến Nguyệt, Liễu Tri sở tiêu, tất Kính phi Nguyệt. Nhất thiết Như Lai chủng chủng ngôn Thuyết, khai thị Bồ Tát, diệc phục như thị. Thử danh Bồ Tát dĩ Nhập Địa giả Tùy thuận Giác Tính.

Việt: Thiện nam tử! có Chiếu có Giác, đều là Chướng Ngại. Vì thế Bồ Tát, thường Giác không Trụ. Chiếu với Chiếu đó đồng thời vắng lặng. Ví như có Người tự chặt lấy đầu, đầu đã chặt rồi, không hay chặt nữa. Thì lấy Ngại Tâm, tự Diệt mọi Ngại. Ngại đã Diệt rồi, không Diệt Ngại nữa. Kinh Giáo như ngón tay chỉ mặt Trăng. Nếu thấy mặt Trăng, Biết rằng ngón tay không phải mặt Trăng. Các Đức Như Lai bao nhiêu lời nói, dạy bảo Bồ Tát, cũng lại như thế. Gọi là Bồ Tát đã Nhập Địa Tùy thuận Giác Tính.

GIẢNG VĂN

Kiến giải: là có Chiếu. Trụ Kiến Giác là có Giác. Cho nên Công Dụng của có Chiếu có Giác đều là Chướng Ngại. Văn đây nói Bồ Tát là kể từ Ngôi Đăng Địa Bồ Tát trở lên. Bất Trụ: không phải Dụng Công. Bồ Tát không phải Dụng Công, nhưng thường vẫn Chiếu soi. Nguyên văn nói: thường Giác không Trụ. Chiếu, phản Chiếu là Ngại Chiếu tức là Giác Năng Chiếu. Tịch diệt: Tuy thường Chiếu Giác mà không có Tướng Chiếu Giác. Nguyên văn nói: Chiếu với Chiếu đó, đồng thời vắng lặng (Tịch diệt). Vậy cái Tướng Tịch diệt đó là thế nào? Ví như có Người tự chặt đầu mình, trước khi Chưa chặt, Đầu là Chỗ bị chặt, Người là Năng chặt; đầu chặt rồi, thì bị chặt và năng chặt đều Không. Bồ Tát Diệt Ngại cũng như vậy. Ngại Tâm: Tâm có Chiếu có Giác, gọi là Ngại Tâm. Trước dùng Chiếu Giác để Diệt Ngại Tâm. Nguyên văn nói: thì lấy Ngại Tâm để Diệt mọi Ngại. Trước khi Chưa Diệt Ngại, thì mọi Ngại là chỗ bị Diệt, hợp với lời dụ như đầu Người. Ngại Tâm là Năng Diệt, dụ Người; đến khi Ngại đã Diệt rồi, thì Ngại Tâm của Chiếu Giác cũng hết. Như vậy Năng Diệt và Bị Diệt đều Không, thì cái Tướng Chiếu với Chiếu đó đồng thời vẳng lặng. Tu đa la: Kinh Giáo. Trở xuống, Ý nói Địa Thượng Bồ Tát từ nơi Căn bản Trí Chứng được Chân Như Pháp Tính không phải Y theo Kinh Giáo, mà có thể Tùy thuận Giác Tính. Tiêu: Mục tiêu, lấy ngón tay làm mục tiêu để chỉ mặt Trăng, Ý nói nhân Ngón Tay mà Thấy mặt Trăng; đã Thấy mặt Trăng thì Ngón Tay cũng vô Dụng. Tu đa la Giáo: tức Kinh Giáo, cũng như Ngón Tay để chỉ mặt Trăng. Bồ Tát Địa Thượng, đã từ Tâm Trí Tuệ Chứng Tính Chân Như, cũng như Người đã Thấy mặt Trăng. Thì các Đức Như Lai nói ra bao nhiêu lời, cũng như Ngón Tay để chỉ mặt Trăng mà thôi.

Nguyên văn nói: cũng lại như thế. Ở đây Thuyết minh Ngôi Địa Thượng với Địa Tiền có sâu rộng. Nguyên văn nói: gọi là Bồ Tát đã Nhập Địa Tùy thuận Giác Tính ngôi thứ ba (Địa Tiền là ngôi thứ hai nói bài trên).

Hán: Thiện nam tử! Nhất thiết Chướng Ngại tức Cứu Kính Giác. Đắc Niệm thất Niệm, vô phi Giải thoát. Thành Pháp, phá Pháp giai danh Niết Bàn. Trí Tuệ, ngu si thông vi Bát Nhã. Bồ Tát, Ngoại Đạo sở thành tựu Pháp, đồng thị Bồ đề. Vô minh, Chân Như vô dị Cảnh Giới. Chư Giới, Định, Tuệ cập Diêm, Nộ, Si câu thị Phạm Hạnh. Chúng Sinh, Quốc Độ đồng nhất Pháp Tính. Địa ngục, Thiên cung giai vi Tịnh Độ. Hữu Tính, vô Tính tề thành Phật Đạo. Nhất thiết phiền não tất Kính Giải thoát. Pháp Giới Hải Tuệ Chiếu liễu Chư Tướng do như hư không, thử danh Như Lai Tùy thuận Giác Tính.

Việt: Thiện nam tử! Tất cả Chướng Ngại là Cứu Kính Giác. Được Niệm, mất Niệm đều là Giải thoát. Thành Pháp, phá Pháp đều là Niết bàn. Trí Tuệ, ngu si thông gọi Bát nhã. Bồ Tát, Ngoại Đạo đã Thành tựu Pháp, đồng là Bồ đề. Vô minh, Chân Như Cảnh Giới không khác. Mọi Giới, Định, Tuệ và Dâm, Nộ, Si đều là Phạm Hạnh. Chúng Sinh, Quốc Độ cùng một Pháp Tính. Địa ngục, Thiên cung đều là Tịnh Độ. Có Tính, Không Tính đều thành Phật Đạo. Tất cả phiền não rốt ráo Giải thoát. Pháp Giới Hải Tuệ Chiếu soi các Tướng cũng như hư không, như thế gọi là Như Lai Tùy thuận Giác Tính.

GIẢNG VĂN

Đây nói đến Phật Địa tất cả Trí. Trí Cảnh Giới. Tính, Tướng, Sự Lý không có hai, Bình Đẳng chiếu soi tất cả các Pháp. Trí Tuệ Bình Đẳng tất cả các Tướng Hữu vi, đều là Viên mãn Giác Tính, tự tại không Chướng Ngại. Trên từ Ngôi Thập Tín Tịnh Giải làm Chướng Ngại, Ngôi Tam Hiền Giác Ngại làm Ngại (Trụ Kiến Giác) đến Ngôi Nhập Địa Thường Giác Bất Trụ, tuy đã viễn ly được Ngại, nhưng đã ly Ngại mà thường Giác, chưa khỏi lấy Ngại làm Ngại, như vậy cũng chưa được Viên dung. Nay nói rõ Phật Địa, Ngại đó tức là Giác, Viên dung tự tại. Nguyên văn nói: “Tất cả Chướng Ngại tức Cứu Kính Giác” Nghĩa là ngay Chân là Vọng, “ngay Vọng là Chân”. Dưới đây lấy các Pháp đối đãi nhất nhất dung quy Viên Giác, để Thuyết minh Phật Trí Vô Ngại. Niệm Chính không gián đoạn gọi là được Niệm, Vọng Niệm phát sinh gọi là mất Niệm. Mất Niệm thì ràng buộc (hệ phọc), được Niệm thì Giải thoát. Với Giác Tính Bình Đẳng, tuyệt nhiên không đối đãi, được mất đều Không. Nguyên văn nói: “Vô phi Giải thoát”. Tu Pháp Tinh tiến gọi là Thành, lui mất gọi là Phá, nó đối đãi giả lập, không có đúng Nghĩa. Viên Giác Tịnh Tính, không có Thành và Phá. Nguyên văn nói: “đều là Niết Bàn”. Không có kẻ Ngu thì không rõ kẻ Trí, không có kẻ Trí thì không rõ kẻ Ngu, Trí Ngu giả lập đối lập không ngoài Giác Tính. Nguyên văn nói: “thông gọi Bát nhã”. Bồ Tát Thành Đạo gọi là Chính Pháp, Ngoại Đạo Thành gọi là Tà Pháp, cũng là hư danh, thực ra cũng Đồng một Giác Tính. Nguyên văn nói: “Cùng là Bồ Đề”. Vô minh là Vọng, Chân Như là Chân. Song Vọng cũng không ngoài Chân.

Ngoài Chân không có Vọng. Nguyên văn nói: “Cảnh Giới không khác”! Bồ Tát Độ Sinh hiện ra những Cảnh Giới Nghịch Thuận. Thuận là Giới, Định, Tuệ. Nghịch là Dâm, Nộ, Si. Thuận với Nghịch không gì không phải là Phương tiện. Nguyên văn nói: “đều là Phạm Hạnh”. Sự Độ Sinh với Trang nghiêm Quốc Độ Y Báo và Chính Báo Đồng Thể Chân Như Thực Tính. Nguyên văn nói: “Đồng một Pháp Tính”. Nhập Trần Độ Sinh không coi sự đau khổ ở Địa ngục làm khổ, sự vui ở Thiên đường làm sướng. Nguyên văn nói: “Đều là Tịnh Độ”. Có Phật Tính: Nhân Chúng Sinh Tu Hành Lập Đức, hoặc sớm hoặc muộn rồi cũng thành Phật. Với Kẻ Bất Định Tính, Vô Tính, Siển đề, cũng đủ Tính Đức như thế Chưa từng mất. Nguyên văn nói: “Đều thành Phật Đạo”. Như thế đều Viên dung Vô Ngại, từ Bồ Tát trở xuống thì không được dự. Riêng có Đức Như Lai mới Tùy thuận Viên dung, Đồng quy Viên Giác. Cho nên lời tổng kết nói rằng: Tất cả phiền não rốt ráo Giải thoát. Từ đây trở lên, nói rõ cái Cảnh Sở Chứng của Phật Địa.

Pháp Giới Hải Tuệ: Thuyết minh Trí Năng Chứng của Phật Địa như Bể sâu, Nguồn rộng. Pháp Giới: Thâu tóm tất cả các Pháp mà làm Giới, tức là Nhất Chân Pháp Giới, cho nên gọi là Pháp Giới Hải Tuệ.

Chiếu soi các Tướng cũng như hư không: Phật Tuệ chiếu soi thấy Kẻ phàm phu, Bồ Tát các Tướng Sai Biệt (khác nhau) cũng như hư không, không có ngăn cản tất cả các Sắc Tướng Phát Sinh. Như vậy mới tự tại, Viên dung, gọi là Như Lai Tùy thuận Giác Tính (ngôi thứ tư).

Hán: Thiện nam tử! Đãn Chư Bồ Tát cập Mạt thế Chúng Sinh, cư nhất thiết thời, bất khởi vọng Niệm, ư chư vọng Tâm, diệc bất tức Diệt. Trụ vọng tưởng Cảnh, bất gia Liễu tri, ư vô Liễu tri bất Biện Chân thật. Bỉ Chư Chúng Sinh Văn thị Pháp Môn. Tín giải Thụ trì bất sinh kinh úy, thị tắc danh vi Tùy thuận Giác Tính.

Việt: Thiện nam tử! Nếu các Bồ Tát và Chúng Sinh đời Mạt, với tất cả thời, không khởi vọng Niệm và những vọng Tâm cũng không tức Diệt. Ở Cảnh vọng tưởng, không thêm Liễu tri. Với Không Liễu tri, không Biện Chân thật. Những Chúng Sinh kia Nghe Pháp Môn này, Tin Hiểu Thụ trì không sinh kinh sợ, gọi là Tùy thuận Giác Tính.

GIẢNG VĂN

Tiết này, riêng nói Người Đốn Căn Tùy thuận không có tầng thứ. Người

Tối Thượng Căn, Căn Tính mãnh lợi, ngay nơi Tiệm, Thứ mà không Tiệm, Thứ để Tùy thuận Giác Tính. Văn đây nói, Bồ Tát và Chúng Sinh, tức là những Người có đủ Căn Cơ đó. Với tất cả Thời không khởi Vọng Niệm: Ngộ Cảnh gặp Duyên, không khởi Ngã Pháp hay Chấp. Nghĩa là tùy thời, tùy xứ ứng dụng tự nhiên, không Sinh Vọng Niệm, không như phàm phu. Bồ Tát cần cù lần lượt Tu Đoạn và những Vọng Tâm cũng không tức Diệt: Không khởi Niệm vọng, cũng không phải toàn không có vọng Tâm, đã có Tâm Diệt vọng cũng là vọng Tâm. Nên văn nói: “cũng không tức Diệt”. Trụ ở Cảnh vọng tưởng, không gia Liễu tri: Cảnh vọng gặp Duyên Sinh ra, nó không có Tự Tính. Tuy ứng dụng giao thiệp Hiểu biết với tất cả các Cảnh, nhưng không phải dùng Ý suy nghĩ phân biệt. Nên văn nói: “không thêm Liễu tri với không Liễu tri, không Biện Chân thiệt”: không Liễu tri tức là không nghĩ ngơi, so lường và phân biệt. Như vậy tuy không có Tâm so lường phân biệt, nhưng không phân tách biện biệt đây là chân thật, kia là hư vọng. Nên văn nói: “Không biện chân thật”. Những Chúng Sinh kia: chỉ có những Người Đốn Căn đời Mạt Tu Viên Giác Pháp Môn: Ý nói Pháp Môn này không có Tiệm, Thứ riêng cho Chúng Sinh Căn Cơ Viên Đốn, Nghe Thấy Pháp Môn này mà khởi lòng Tín giải. Thụ: Tự lợi lấy Mình. Trì: dạy bảo Người. Không sinh kinh sợ: không còn gì hơn nữa. Như thế Tiệm, Thứ mà không Tiệm, Thứ, cho nên không có Sai Biệt. Nguyên văn nói: “ gọi là Tùy thuận Giác Tính.”

Hán: Thiện nam tử! Nhữ đẳng đương tri, như thị Chúng Sinh dĩ tàng cúng dàng Bách thiên vạn ức Hằng hà sa Chư Phật cập Đại Bồ Tát, thực chủng Đức bản. Phật Thuyết thị Nhân danh vi Thành Nhất thiết Chủng Trí.

Việt: Thiện nam tử! Các Ông nên Biết, Chúng Sinh như thế đã từng cúng dàng trăm nghìn muôn ức các Đức Phật, như số cát sông Hằng và Đại Bồ Tát, trồng nhiều gốc Đức. Phật nói Người đó gọi là Thành được Nhất thiết Chủng Trí.

GIẢNG VĂN

Đây là lời khen lao những Chúng Sinh Viên Đốn. Chủng Trí tức là Phật Trí. Lời đáp ở trên, đã nói rõ trong Thực Tướng không có Sai Biệt, mà quy về Người Đốn Căn không có Tiệm, Thứ. Thấy rằng Kinh này hợp với Đốn Cơ Chúng Sinh.

Hán: Nhĩ thời, Thế Tôn dục trùng Tuyên thử Nghĩa nhi Thuyết kệ ngôn: Thanh Tịnh Tuệ Bồ Tát đương tri! Viên mãn Bồ Đề Tính, vô Thủ diệc vô Chứng, vô Bồ Tát, Chúng Sinh. Giác dữ vị Giác thời Tiệm, Thứ hữu Sai Biệt. Chúng Sinh vi Giải Ngại, Bồ Tát vị ly Giác, Nhập Địa vĩnh Tịch diệt, bất Trụ Nhất thiết Tướng, Đại Giác tất (chí) Viên mãn, danh vi Biến Tùy thuận. Mạt thế Chư Chúng Sinh, Tâm bất Sinh hư vọng, Phật Thuyết như thị Nhân, hiện thế tức Bồ Tát. Cúng dàng hằng sa Phật, Công Đức dĩ Viên mãn, tuy hữu đa Phương tiện, giai danh Tùy thuận Trí.

Việt: Bấy giờ, Đức Thế Tôn muốn Tuyên lại Nghĩa đó, mà nói bài kệ rằng: Thanh Tịnh Tuệ Bồ Tát nên Biết: Viên mãn Bồ Đề Tính, không Thủ cũng không Chứng, không Bồ Tát, Chúng Sinh, Giác với lại Chưa Giác, lần lượt có Sai khác. Chúng Sinh vì Giải Ngại, Bồ Tát Chưa lìa Giác, Nhập Địa thì vắng lặng, không Trụ tất cả Tướng, Đại Giác tất (chí) đầy tròn, gọi là Biến Tùy thuận. Chúng Sinh đời sau này, Tâm không sinh hư vọng, Phật nói Người như thế, là Bồ Tát hiện tại. Cúng dàng hằng sa Phật, Công Đức đã đầy tròn, tuy có nhiều Phương tiện, đều là Tùy thuận Trí.

Chương Uy Đức Tự Tại Bồ Tát

Chương trên đã nói rõ Hành vi lựa chọn (Công Hành ngôi thứ). Nay Thuyết minh Hành Pháp, tức là lựa chọn Pháp Môn Tu Hành. Chương này nói Pháp Môn Đơn Tu. Chương dưới nói Pháp Môn Phúc Tu (Diệp Tu hoặc Kiêm Tu).

Uy Đức Tự Tại: Trong Tâm có đầy đủ Đức Viên Diệu, ngoài hiện ra Trang nghiêm. Vị Bồ Tát này trong có Đức, ngoài hiện ra Tướng oai nghi, vì thế gọi là Tự Tại. Hành Viên Giác có tương ứng cho nên hỏi Hành Pháp.

Hán: Ư thị Uy Đức Tự Tại Bồ Tát, tại Đại Chúng trung, tức tòng tòa khởi, đỉnh lễ Phật túc, hữu nhiễu tam táp, tràng quỵ xoa thủ, nhi bạch Phật ngôn: “ Đại Bi Thế Tôn! Quảng vị Ngã đẳng phân biệt như thị Tùy thuận Giác Tính, linh Chư Bồ Tát Giác Tâm Quang Minh, thừa Phật Viên Âm, bất nhân Tu tập nhi đắc Thiện lợi.”

Việt: Khi đó Ngài Uy Đức Tự Tại Bồ Tát ở trong Đại Chúng liền từ tòa đứng dậy, đỉnh lễ dưới chân Phật, đi quanh về bên hữu ba vòng, quỳ thẳng chắp tay bạch Phật rằng: “Lạy Đức Đại Bi Thế Tôn! Rộng vì lũ Chúng con phân Biệt Tùy thuận Giác Tính thế nào cho các Bồ Tát Giác Tâm được Quang Minh, nhờ Viên Âm của Phật, không nhân sự Tu Hành mà được Thiện lợi.”

GIẢNG VĂN

Viên Âm: Tiếng của Phật Thuyết Pháp, đầy đủ Ý Nghĩa, Loài nào Nghe cũng Hiểu biết. Không nhân Tu tập mà được Thiện lợi: Tự Tâm của Viên Giác nếu không y vào Quan Hành, thì không dễ gì mà được Khai Ngộ (Giác Ngộ). Nay nhờ Phật phân tách rõ, tuy Chưa Tu tập Quan Hành, nhưng cũng Quyết Định Hiểu Biết, và Tín Nhập (vào) cho nên được Thiện lợi, ví như Nghe Pháp mà được Giác Ngộ, cũng là Thiện lợi, trong sự Ngộ có Vui gọi là Pháp Hỷ.

Hán: Thế Tôn! Thí như Đại Thành, ngoại hữu tứ Môn, tùy phương lai giả, phi chỉ nhất lộ. Nhất thiết Bồ Tát, Trang nghiêm Phật Quốc cập Thành Bồ Đề, phi nhất Phương tiện. Duy Nguyện Thế Tôn Quảng vị Ngã đẳng Tuyên Thuyết nhất thiết Phương tiện Tiệm thứ, Tính Tu Hành Nhân, tổng hữu kỷ chủng. Linh thử Hội Bồ Tát cập Mạt thế Chúng Sinh Cầu Đại Thừa giả tốc đắc Khai Ngộ, du hý Như Lai Đại Tịch diệt Hải. Tác thị ngữ dĩ ngủ Thể đầu Địa, như thị tam Thỉnh chung nhi phục thủy.

Việt: Lạy Đức Thế Tôn! Ví như cái Thành lớn, ngoài có bốn cửa tùy lại phương nào cũng được, không phải chỉ có một đường. Tất cả Bồ Tát Trang nghiêm Phật Quốc và Thành Bồ Đề, không một Phương tiện. Cúi xin Đức Thế Tôn rộng vì lũ Chúng con, Tuyên Thuyết tất cả Phương tiện Tiệm thứ, và Người Tu Hành gồm có mấy thứ. Khiến Bồ Tát ở trong Hội này và Chúng Sinh đời sau Cầu Pháp Đại Thừa, được chóng Khai Ngộ, du hý ở Bể Đại Tịch diệt của Như Lai. Nói thế rồi, năm Thể rạp đất cứ như thế ba lần Thỉnh trước sau như một.

GIẢNG VĂN

Trước đặt lời thí dụ, để dẫn chứng Ý hỏi: Muốn vào Thành lớn, tất nhiên là do bốn cửa, dụ Cầu Viên Giác: phải Bi, Trí song Tu. Tùy lại phương nào thì lại được: dụ Bồ Tát Tu Hành không cứ một Phương tiện nào. Phật Quốc: Không như Cõi nước ta ở. Có Nhân dân đất đai; Bồ Tát Độ Sinh, khiến Chúng Sinh có Phúc Đức tức là Trang nghiêm Phật Quốc. Trang nghiêm Phật Quốc là Bi; Thành Bồ Đề là Trí. Trước khi Chưa Tu, Căn Tính không Đồng, tùy Căn mà Ngộ Nhập, cho nên Phương tiện có nhiều Môn. Nguyên văn nói: “Không một Phương tiện”. Cúi xin: Chính để bày tỏ câu hỏi, tức là theo lời hỏi trên, không một Phương tiện, mà xin Phật nói nhiều Phương tiện Tiệm, Thứ và Người Tu Hành có bao nhiêu Thứ. Khiến Bồ Tát: là bày cái Nhân của câu hỏi, khiến cho Người Cầu Đại Thừa chóng được Ngộ Viên Giác và Chứng Viên Giác. Bể Đại Tịch diệt: Như Lai Tịnh Viên Giác Tính. Du hý: tự tại Tùy thuận không nhờ khuyên gắng.

Hán: Nhĩ thời, Thế Tôn cáo Uy Đức Tự Tại Bồ Tát ngôn: “Thiện tai! Thiện tai! Thiện nam tử! Nhữ đẳng nãi năng vị Chư Bồ Tát cập Mạt thế Chúng Sinh. Vấn ư Như Lai như thị Phương tiện! Nhữ kim đế Thính: đương vị nhữ Thuyết.” Thời Uy Đức Tự Tại Bồ Tát phụng Giáo hoan hỷ, cập Chư Đại Chúng mặc nhiên nhi Thính.

Việt: Bấy giờ Đức Thế Tôn bảo Ngài Uy Đức Tự Tại Bồ Tát rằng: “Hay lắm! Hay lắm! Thiện nam tử! Các Ông lại hay vì các Bồ Tát và Chúng Sinh đời sau, hỏi Như Lai Phương tiện như thế! Ông nay Nghe cho kỹ! Tôi sẽ vì Ông mà nói.” Thời Ngài Uy Đức Tự Tại Bồ Tát vâng lời vui mừng, và tất cả Đại Chúng lặng yên đón Nghe.

Hán: Thiện nam tử! Vô Thượng Diệu Giác, Biến Chư Thập phương, xuất Sinh Như Lai dữ Nhất thiết Pháp, Đồng Thể Bình Đẳng, ư chư Tu Hành, thực vô hữu nhị. Phương tiện Tùy thuận, kỳ số vô lượng; Viên nhiếp sở quy, Tuần Tính Sai Biệt, đương hữu tam chủng.

Việt: Thiện nam tử! Vô Thượng Diệu Giác, Biến khắp Mười phương, Sinh ra các Đức Như Lai và tất cả các Pháp, Đồng Thể Bình Đẳng với sự Tu Hành, thực không có hai. Phương tiện Tùy thuận, số đó không lường; thâu nhiếp quy lại, theo Tính Sai Biệt thì có ba Thứ.

GIẢNG VĂN

Từ đây trở đi, Chính lời đáp của Phật, trước tổng tiêu ba Tính Sai Biệt. Diệu Giác: Diệu Viên, Giác Tâm, Biến mãn Thập phương: Giác không chỗ nào là không Biến. Xuất Sinh: Ngộ được Viên Giác thì Sinh ra tất cả các Pháp. Đồng Thể: cũng y vào Viên Giác làm Thể, thì sự Tu Hành lấy Chứng Thể Viên Giác làm rốt ráo, thực không Sai Biệt. Nhưng Thể tuy đồng mà Dụng thì có khác, nếu Tùy thuận Căn Tính Chúng Sinh cho hợp Cơ, thì Tu Hành Phương tiện nhiều đến vô lượng. Nguyên văn nói: Phương tiện Tùy thuận. Vậy Căn Tính và hợp Cơ quy tụ về mà nói, thì chỉ có ba Pháp.

Hán: Thiện nam tử! Nhược Chư Bồ Tát Ngộ Tịnh Viên Giác, dĩ Tĩnh Giác Tâm, Thủ Tĩnh vi Hạnh. Do chừng chư Niệm, Giác Thức phiền động, Tĩnh Tuệ phát sinh. Thân Tâm khách trần, tổng thứ vĩnh Diệt, tiện năng nội phát, Tịch Tĩnh khinh an. Do Tịch Tĩnh cố, Thập phương Thế giới, Chư Như Lai Tâm, ư trung hiển hiện, như Kính trung tượng. Thử Phương tiện giả danh Sa ma tha.

Việt: Thiện nam tử! Nếu các Bồ Tát Ngộ Tịnh Viên Giác, lấy Tâm Tịnh Giác, Thủ Tĩnh làm Hạnh. Do lắng mọi Niệm, Biết Thức phiền động, Tĩnh Tuệ phát sinh. Thân Tâm như khách trần, từ đó Diệt hết, ở trong phát ra vẳng lặng nhẹ nhàng. Bởi vẳng lặng cho nên Mười phương Thế giới, Tâm các Đức Như Lai ở trong hiện ra, như bóng trong gương. Phương tiện này gọi là Sa ma tha.

GIẢNG VĂN

Từ đây trở xuống ba đoạn, đầu bài đều có câu (Nếu các Bồ Tát Ngộ Tịnh Viên Giác, lấy Tâm Tịnh Giác): Bồ Tát trước Ngộ sau Tu, mới là Chân Tu, Cảnh Sở Ngộ là Tịnh Viên Giác; Trí Năng Ngộ là Tâm Tịnh Giác. Bồ Tát đã Ngộ Viên Giác, thì lấy Tâm đó mà y vào Sa ma tha, các Phương tiện để Tu tiến. Nói riêng ba Thứ Hành Pháp.

1) Sa ma tha: Tàu dịch: Chỉ, tức là Dụng công, Chỉ tức tất cả phiền não Động loạn. Thủ Tĩnh: Thủ (giữ) Tâm Tịnh Giác vẳng lặng Quan Hành làm gốc. Người đã đạt được Pháp này thì trước cũng do lắng trong tất cả vọng Niệm. Vọng Niệm đã lắng trong, thì có thể Biết được cái Tướng phiền Động của Thức Tâm. Tại sao vọng Niệm lắng lại Biết Thức Động? Cũng ví như nước, đợi khi lắng trong thì thấy cặn bã. Người ta Chưa có Công lắng niệm, cho nên không Biết được Thức Tâm phiền Động. Người đã Biết được thì do Dụng Công lắng niệm, đồng thời Tĩnh Tuệ lại phát sinh. Tĩnh Tuệ: Cũng ví như lửa, Tuệ của phàm phu như lửa ở đầu gió, lung động không yên chỉ là tán Tuệ. Bồ Tát do lắng Niệm mà phát Tuệ, như lửa không bị gió, ánh sáng chiếu soi, gọi là Tĩnh Tuệ. Nếu Tĩnh Tuệ đã phát thì Bốn Đại giả hợp của Huyễn

Thân và Sáu Trần Duyên ảnh của vọng Tâm cũng như khách trần mà thôi.

Những Tướng hôn nhiễu động loạn của vọng Tâm, có Tĩnh Tuệ phát sinh mà tiêu diệt. Văn nói: “Thân Tâm như khách trần, từ đó mà Diệt hết”. Thân Tâm vọng Huyễn đã tiêu diệt, cho nên ở trong mới phát khinh an. Như kẻ phàm phu gánh nặng đi bước đường dài, không được nghĩ ngơi. Trong Bốn oai nghi, bất luận đi đứng nằm ngồi đều khó gìn giữ, vì không có Định lực. Bồ Tát y vào Định lực vẳng lặng mà Phát ra khinh an ở Trong, như Người đã bỏ gánh nặng đến chỗ nghĩ ngơi, gọi là Tịch Tĩnh khinh an. Tịch Tĩnh của Thân Thể cũng không có gì khác, tức Tâm Tịnh Viên Giác vẳng lặng Thường Tịch. Đến khi vọng Niệm đã tiêu, Tuệ quang sáng lạn, vô minh trừ diệt, Pháp Thân hiển hiện, Tâm đó tức là Như Lai, cho nên Mười phương Thế giới ứng hợp với Tâm các Đức Như Lai. Tâm Phật hiện ở Tâm ta, cũng như bóng hiện ở trong gương. Tu theo Hạnh Phương tiện Thủ Tĩnh này, gọi là Sa ma tha.

Hán: Thiện nam tử! Nhược Chư Bồ Tát Ngộ Tịnh Viên Giác, dĩ Tịnh Giác Tâm, tri Giác Tâm Tính. Cập giữ Căn Trần, giai nhân Huyễn hóa, tức khởi chư Huyễn dĩ trừ Huyễn giả, Biến hóa chư Huyễn nhi khai Huyễn Chúng. Do khởi Huyễn cố, tiện năng nội phát Đại Bi khinh an, Nhất thiết Bồ Tát tòng thử khởi Hành, Tiệm thứ tăng tiến. Bĩ Quán Huyễn giả, phi đồng Huyễn cố, phi đồng Huyễn Quán, giai thị Huyễn cố. Huyễn Tướng vĩnh ly, thị Chư Bồ Tát sở Viên Diệu Hạnh, như thổ trưởng miêu, thử Phương tiện giả danh Tam ma bát đề.

Việt: Thiện nam tử! Nếu các Bồ Tát Ngộ Tịnh Viên Giác, lấy Tâm Tịnh Giác, hiểu biết Tâm Tính. Với lại Căn Trần, đều nhân

Huyễn hóa, liền khởi các Huyễn để trừ Huyễn, Biến hóa các Huyễn mà khai Huyễn Chúng. Do cớ khởi Huyễn, mới hay ở trong Phát Đại Bi khinh an, tất cả Bồ Tát từ đó khởi Hành, dần dần tăng tiến. Người Quán Huyễn đó, không đồng với Huyễn, không đồng Huyễn Quán cũng đều là Huyễn. Huyễn Tướng ly hẳn, thì các Bồ Tát Diệu Hạnh đã Viên, như đất lớn mềm với Phương tiện này gọi là Tam ma bát đề.

Cước chú: Bốn Đại

1) Địa Đại, 2) Thủy Đại, 3) Hỏa Đại, 4) Phong Đại. Thân con Người ta cái gì cứng rắn như xương, thịt v.v thuộc Địa Đại. Huyết, nước, đờm bọt thuộc Thủy Đại. Khí nóng thuộc Hỏa Đại. Hơi thở thuộc Phong Đại. Trong Bốn thứ này hợp thành Thân Người. Khách trần: Khách trọ nhà hàng, sớm mai mỗi Người đi một ngã, thực là ông chủ thì vẫn ở nhà không đi. Vi trần bay ở hư không tần vần rung động, còn hư không thì an tĩnh.

GIẢNG VĂN

Tam ma bát đề: Tàu dịch: Đẳng Trì cũng gọi là Định. Hoặc gọi là Tam ma Địa. Tam muội: Kinh này Dụng Tác Quán tức là sau khi Định thì Quán chiếu. Ba thứ Phương tiện, đều nói Người đã Ngộ Viên Giác. Cho nên văn nói Bồ Tát Ngộ Tịnh Viên Giác. Tức là lấy Tâm Tịnh Giác, Hiểu biết Sáu Căn, Sáu Trần, Sáu Thức đều nhân Huyễn hóa mà có. Tâm Tính là Sáu Thức, Căn Trần Thức Huyễn hóa, xem Chương Phổ Nhãn sẽ rõ. Đã Biết Căn Trần Thức đều nhân Huyễn hóa, thì lấy Trí như Huyễn mà Quan Hành. Huyễn: Huyễn hóa y vào vô minh, khởi Trí như Huyễn, để trừ vô minh. Văn nói: Liền khởi mọi Huyễn, để trừ Huyễn. Lại dùng Trí như Huyễn, làm cái Dụng như Huyễn để Hành Phật Sự Giáo Hóa Chúng Sinh như Huyễn. Huyễn: làm việc Phật ở trong mộng, Độ Chúng Sinh như Huyễn – văn nói: Biến hóa các Huyễn mà khai Huyễn Chúng. Đại Bi khinh an: Hiểu biết tất cả Chúng Sinh và Thân mình, Chân Như Bình Đẳng, Đồng Thể không hai, vì thế Phát Tâm Đại Bi thương xót, gọi là Đại Bi Quảng Độ Chúng Sinh, mà không có Tướng Độ Sinh gọi là khinh an. Đại Bi khinh an: lấy Tịnh Giác Tâm khởi Quan Hành như Huyễn mà phát sinh. Tất cả Bồ Tát: Tất cả Bồ Tát Tu Pháp Quan Hành như Huyễn, theo đó khởi Hành lần lượt tăng tiến. Các Tướng lần lượt tăng tiến như thế nào? tức như Người Quán Huyễn kia, với Quan Tuệ, như thế đã siêu

Huyễn (vượt qua) Huyễn hóa bất đồng, lại tiến lên, thì Biết rằng siêu Huyễn với Quan Tuệ cũng đều là Huyễn. Nên văn nói: Người Quán Huyễn đó không đồng với Huyễn, chẳng đồng Huyễn Quán cũng đều là Huyễn. Như thế Biết Huyễn thì ly, lần lượt tăng tiến, đến chỗ không phải ly. Văn nói: Huyễn Tướng vĩnh ly (ly hẳn). Tới đây, Huyễn Cảnh đã không, Huyễn Trí cũng hết, Tâm, Cảnh, Năng, Sở đều vọng (mất quên) thì Tính Tịnh Viên Giác theo đó mà được Viên Chứng. Bồ Tát từ chỗ nông mà vào chỗ sâu, ly được một phần Huyễn, tức là Chứng được một phần Giác, như mầm nảy lớn, văn nói: Các Bồ Tát Viên được Cảnh Giới cũng như đất nảy mầm dài. Từ Phương tiện Quan Hành như Huyễn này gọi là Tam ma bát đề.

Hán: Thiện nam tử! Nhược Chư Bồ Tát Ngộ Tịnh Viên Giác, dĩ Tịnh Giác Tâm, bất thủ Huyễn hóa, cập Chư Tĩnh Tướng. Liễu tri Thân Tâm giai vi quái Ngại, vô tri Giác Minh, bất y Chư Ngại, vĩnh đắc siêu quá, Ngại, vô Ngại Cảnh. Thọ Dụng Thế giới cập giữ Thân Tâm, Tướng tại Trần vực, như khí trung hoàng, thanh xuất ư ngoại. Phiền não Niết bàn, bất tương lưu Ngại, tiện năng nội phát Tịch diệt khinh an. Diệu Giác Tùy thuận Tịch diệt Cảnh Giới, tự tha Thân Tâm sở bất năng cập. Chúng Sinh thọ mạng giai vi phù Tướng. Thử Phương tiện giả, danh vi Thiền na.

Việt: Thiện nam tử! Nếu các Bồ Tát Ngộ Tịnh Viên Giác, lấy Tâm Tịnh Giác, không thủ Huyễn hóa và các Tĩnh Tướng. Hiểu biết Thân Tâm đều là quái Ngại, vô tri Giác Minh, không y mọi Ngại, liền được vượt qua Cảnh Ngại và Không Ngại. Thụ Dụng Thế giới với Thân Tâm, Tướng ở Cõi Trần, như âm thanh ở trong Chuông tiếng ra bên ngoài. Phiền não Niết bàn không có lưu Ngại, ở trong liền hay Phát ra Tịch diệt khinh an. Diệu Giác Tùy thuận, Tịch diệt Cảnh Giới, Thân Tâm mình và Người cũng không giá trị. Chúng Sinh thọ mạng đều là phù Tướng. Như Phương tiện này gọi là Thiền na.

GIẢNG VĂN

3) Thiền na: Tàu dịch là Tĩnh Lự. Tĩnh tức là Chỉ, Lự tức là Quán. Chỉ, Quán song Tu, khiến cho Định Tuệ được quân bình, không như Sa ma tha, chỉ Tu về Định. Tam ma bát đề: chỉ Tu về Tuệ.

Bồ Tát Tu Thiền na, sau khi Ngộ Tịnh Viên Giác, Dụng Tịnh Giác Tâm. Không như Tu Tam ma bát đề chỉ thiên Chỉ, giữ về Huyễn hóa Quán. Cũng chẳng như Sa ma tha chỉ giữ về Tĩnh Tướng (Chỉ). Văn nói: Không Thủ Huyễn hóa và mọi Tĩnh Tướng. Sở dĩ không Thủ (giữ) là nhân hiểu biết Thân Tâm đều quái ngại vì thế mà không Thủ (giữ). Vô tri Giác Minh: là

Tâm Tịnh Giác, không có vọng tưởng phân biệt, và hiểu biết cái Thể của Giác Minh. Vô tri Giác Minh: Tâm linh tuyệt đãi không y vào các Ngại. Mọi Ngại: mọi Tướng đối đãi Cảnh Ngại và Không Ngại; Ngại: Huyễn quán giao thiệp lẫn với phiền não; Không Ngại: Tĩnh Tướng đồng với Niết bàn Phiền não với Niết bàn không có chấp trước, vì thế không Thủ Huyễn hóa thì siêu vượt qua Cảnh Ngại, không Thủ (giữ) Tĩnh Tướng thì siêu vượt qua Cảnh Vô Ngại. Văn nói: liền được vượt qua Cảnh Ngại và Không Ngại. Siêu qua Ngại Cảnh: Ly Sự Chướng siêu qua Vô Ngại Cảnh: Ly Lý Chướng: Hai Chướng đã ly, thì có thể trong thoát Thân Tâm, ngoài lìa Thế giới; Tuy ở Cõi Trần lao, Thụ Dụng Thế giới và Thân Tâm, cũng như âm thanh của Chuông. Âm thanh tuy ở trong Chuông nhưng tiếng ra bên ngoài, như thế không lạc vào phiền não của Thế Pháp và cũng không Trụ ở Pháp Xuất thế Niết bàn. Công phu Quan Hành, có tương ứng với Chân Như Tâm cho nên phát sinh Tịch diệt khinh an. Tịch diệt: không sinh diệt của Thể Tính Sinh, Vô Sinh. Y vào Thể Tính đó mà được khinh an. Văn nói: Tịch diệt khinh an Diệu Giác Tùy thuận: Tâm Tịnh Giác tăng tiến lên đến tối Diệu, khế hợp với Cảnh Giới Tịch diệt. Nguyên văn nói: “Diệu Giác Tịch diệt Cảnh Giới”. Cảnh Giới đó chỉ hay có Diệu Giác Tùy thuận, chứ không phải Thân mình, Thân Người, Tâm mình Tâm Người tạo tác mà có thể Biết được. Nguyên văn nói: sở bất năng cập. Tới đây Bốn Tướng đều không, Thân Tâm mình và Người cũng không giá trị; tức là không có Ngã, nhân Hai Tướng, Chúng Sinh thọ mạng đều là phù Tướng; tức là không có Chúng Sinh và Thọ mạng Hai Tướng. Tu Phương tiện Quan Hành này, Định Tuệ quân bình, gọi là Thiền na. Trên đây ba Pháp Môn cũng gọi là ba Pháp Chỉ, hoặc gọi là ba Pháp Quán. Sa ma tha tức là Thể Chân Chỉ, không Quán y vào Lý Chân đế mà Tu. Tam ma bát đề: tức Phương tiện Tùy Duyên Chỉ. Giả Quán theo Lý Tục đế Tu. Thiền na: tức Nhị Biên Phân Biệt Chỉ. Trung Quán: Theo Lý Trung đế Tu. Nếu phân tách ra mà nói, thì Tam Chỉ gọi là Sa ma tha, Tam Quán gọi là Tam ma bát đề. Chỉ, Quán hay không hai, gọi là Thiền na, để phối ba Tính. Định: là Tính Biến Kế. Giả là Tính Y Tha. Trung là Tính Viên Thành, Đại loại không ra ngoài ba thứ này.

Hán: Thiện nam tử! Thử Tam Pháp Môn, giai thị Viên Giác. Thân cận Tùy thuận, Thập phương Như Lai nhân thử thành Phật, Thập phương Bồ Tát chủng chủng Phương tiện, nhất thiết đồng dị, giai y như thị, Tam chủng sự Nghiệp. Nhược đắc Viên Chứng, tức thành Viên Giác.

Việt: Thiện nam tử! Ba Pháp Môn đó đều là Viên Giác. Thân cận Tùy thuận Mười phương Như Lai, nhân đấy thành Phật, Mười phương Bồ Tát bao nhiêu Phương tiện, tất cả đồng dị đều theo Ba thứ sự Nghiệp như thế. Nếu được Viên Chứng tức thành Viên Giác.

GIẢNG VĂN

Tổng Thuyết ba Pháp Môn, Tùy thuận Tu tập đều Chứng Viên Giác.

Quả Địa của Phật nhân đó mà thành. Nhân Địa của Bồ Tát Tu Hành, có nhiều Phương tiện, hoặc đồng, bất đồng, cũng không ngoài Ba Pháp Môn này. Ba Pháp Môn này Viên dung vô Ngại, tuy vân chuyên Tu Chỉ, nhưng trong Chỉ có Quán. Chuyên Tu Quán nhưng trong Quán có Chỉ, cũng không có thể Chấp nhất Định là ba không phải một, và cũng không có thể nói là một chứ không phải ba, vì Người Tu lòng muốn bất đồng, cho nên Phương tiện thành khác. Theo đó chia ra làm ba loại. Nếu hay Viên dung Tu Chứng, tức là thành Phật Đắc Đạo đầy tròn Giác Hạnh.

Hán: Thiện nam tử! Giả sử hữu Nhân Tu ư Thánh Đạo, Giáo Hóa thành tựu bách thiên vạn ức A LA HÁN, Bích chi Phật Quả; bất như hữu Nhân, văn thử Viên Giác Vô Ngại Pháp Môn, nhất sát na khoảnh, Tùy thuận Tu tập.

Việt: Thiện nam tử! Giả như có Người Tu theo Thánh Đạo, Giáo Hóa thành được trăm ngàn muôn ức A LA HÁN, Bích chi Phật Quả; không bằng có Người Nghe Thấy Pháp Môn Viên Giác Vô Ngại này, mà Tu tập một sát na khoảnh khắc.

GIẢNG VĂN

Đây nói Pháp Môn Viên Giác không phải Nhị Thừa Thánh Đạo có thể ví kịp. Tu theo Nhị Thừa Thánh Đạo, bất luận đã Tu thành, hay Giáo Hóa được ngần nào Người Chứng Quả Thánh, cũng chỉ ngừng trệ ở Tính Thiên Chân, “Thiên chấp về Tính Tịch diệt không có lòng Quảng Đại Độ Sinh”. Thực xa lắm, không bằng Người Nghe Ba Pháp Môn này, Tu tập một thời gian ngắn, là Chính cái Nhân thành Đạo không có cong queo. Văn nói: “Ba Pháp Môn Vô Ngại này là Ba thứ Phương tiện”.

Hán: Nhĩ thời! Thế Tôn dục trùng Tuyên thử Nghĩa nhi Thuyết kệ ngôn: Uy Đức nhữ đương tri! Vô Thượng Đại Giác Tâm, bản tế vô Nhị Tướng, Tùy thuận Chư Phương tiện, kỳ số tức vô lượng. Như Lai tổng khai thị, tiện hữu tam chủng loại. Tịch Tĩnh Sa ma tha, như Kính chiếu chư tượng, như Huyễn Tam ma đề, như miêu tiệm tăng trưởng. Thiền na duy Tịch diệt, như bỉ khí trung hoàng. Tam chủng Diệu Pháp Môn, giai thị Giác Tùy thuận.

Thập phương Chư Như Lai, cập Chư Đại Bồ Tát, nhân thử đắc thành Đạo. Tam sự Viên Chứng cố, danh Cứu Kính Niết bàn.

Việt: Bấy giờ Đức Thế Tôn muốn Tuyên lại Nghĩa đó mà nói bài kệ rằng: Uy Đức Ông nên Biết! Vô Thượng Đại Giác Tâm, bản tế không Hai Tướng, Tùy thuận các Phương tiện, số ấy có vô lượng. Như Lai tóm dạy bảo, thì có Ba Chủng Loại. Tịch Tĩnh Sa ma tha, như gương soi các tượng, như Huyễn Tam ma đề, như mầm dần thêm lớn. Thiền na duy vẳng lặng, như tiếng trong chuông kia. Ba thứ Diệu Pháp Môn, đều là Giác Tùy thuận. Mười phương các Như Lai và các Đại Bồ Tát, nhân đó được thành Đạo.

Ba việc nếu Viên Chứng, là Cứu Kính Niết bàn.

Chương Biện Âm Bồ Tát

Chương trên thâu nhiếp nói Chỉ, Quán, Thiền Na: Ba Pháp Môn. Chương này, theo Ý đó, hỏi rõ bao nhiêu Phương tiện và tất cả Đồng dị đều y vào Ba Thứ Sự Nghiệp để minh 25 Định Luân. Tuy Đơn Tu hay Phức (kiêm) Tu, Chính để Thuyết minh Ba Pháp Biến hóa Hợp, Ly. Ngài Biện Âm Bồ Tát có tài phân biệt (Sai Biệt) của Pháp Âm, theo Ý đó hỏi Phật, phát khởi Chương này.

Hán: Như thị Biện Âm Bồ Tát tại Đại Chúng trung, tức tòng tòa khởi, đỉnh lễ Phật túc, hữu nhiễu tam táp, tràng quỵ xoa thủ, nhi bạch Phật ngôn: Đại Bi Thế Tôn! Như thị Pháp Môn, thậm vi hy hữu! Thế Tôn! Thử Phương tiện, Nhất thiết Bồ Tát ư Viên Giác Môn hữu kỷ Tu tập? Nguyện Vị Đại Chúng cập Mạt thế Chúng Sinh, Phương tiện khai thị, linh Ngộ Thực Tướng. Tác thị ngữ dĩ ngủ Thể đầu Địa, như thị tam Thỉnh, chung nhi phục thủy.

Việt: Khi đó Ngài Biện Âm Bồ Tát ở trong Đại Chúng, liền đứng dậy, lễ dưới chân Phật, đi quanh về bên hữu ba vòng, quỳ thẳng chắp tay mà bạch Phật rằng: Kính lạy Đức Đại Bi Thế Tôn! Pháp Môn như thế rất là hiếm có! Lạy Đức Thế Tôn! Những Phương tiện đó, tất cả các Bồ Tát với Môn Viên Giác Tu tập có bao nhiêu? Xin vì Đại Chúng và Chúng Sinh đời Mạt, Phương tiện chỉ bảo khiến cho Ngộ được Thực Tướng. Nói thế rồi, năm Thể rạp đất, cứ như thế ba lần Thỉnh trước sau như một.

GIẢNG VĂN

Những Phương tiện: Ba Pháp Môn ở trên Tu tập có bao nhiêu. Muốn hỏi rõ Ý Ba Pháp Môn, nên Tu một Môn hay Tu cả ba, hoặc Môn nào trước, Môn nào sau, hay đồng thời Tu cả, Nghĩa là tất cả Đồng hay Dị (khác tức là Phương thức Biến hóa Ly, Hợp Tu tập). Thực Tướng: Tất cả các Pháp xưa nay như vậy, một Tướng Chân thực, Ý hỏi chuyên ở Phương thức Tu tập.

Hán: Nhĩ thời Thế Tôn cáo Biện Âm Bồ Tát ngôn: Thiện tai! Thiện tai! Thiện nam tử! Nhữ đẳng nãi năng vị Chư Đại Chúng, cập Mạt thế Chúng Sinh, vấn ư Như Lai như thị Tu tập. Nhữ kim đế Thính đương vị nhữ Thuyết. Thời Biện Âm Bồ Tát phụng Giáo hoan hỷ, cập Chư Đại Chúng mặc nhiên nhi Thính. Thiện nam tử! Nhất thiết Như Lai Viên Giác Thanh Tịnh, bản Vô Tu tập, cập Tu tập giả. Nhất thiết Bồ Tát cập Mạt thế Chúng Sinh, y ư vị Giác, Huyễn lực Tu tập. Nhĩ thời tiện hữu Nhị thập ngũ chủng Thanh Tịnh Định Luân.

Việt: Bấy giờ Đức Thế Tôn bảo Ngài Biện Âm Bồ Tát rằng: Hay lắm! Hay lắm! Thiện nam tử! Các Ông lại hay vì tất cả Đại Chúng và Chúng Sinh đời sau, hỏi Như Lai Tu tập như thế nào? Ông nay Nghe cho kỹ tôi sẽ vì Ông mà nói. Thời Ngài Biện Âm Bồ Tát vâng lời dạy vui mừng và tất cả Đại Chúng im lặng đón Nghe. Thiện nam tử! Tất cả Như Lai Viên Giác Thanh Tịnh nguyên Không có Tu tập và Tu tập . Tất cả Bồ Tát và Chúng Sinh đời Mạt, y theo Huyễn lực lúc Chưa Giác mà Tu tập, đây lại có 25 thứ Thanh Tịnh Định Luân.

GIẢNG VĂN

Dưới đây Chính đáp. Tất cả Phương tiện Tiệm, Thứ Tu tập, đều y vào Huyễn mà Chưa Ly hết, Chướng Chưa Đoạn hết. Sau đây mới có lời nói, chớ không phải trên Căn bản của Tịnh Viên Giác Tâm, mà có cái sự Tu tập. Tất cả Như Lai Viên Giác Thanh Tịnh thực Không có Tu tập và Tu tập. tức là Thanh Tịnh Viên Giác, trên Căn bản thì không có Pháp Sở Tu (để Tu) và có Người Năng Tu, Nghĩa này đã nói ở trên. Dưới đây nói rõ Tu tập của Bồ Tát và Chúng Sinh, đều phải y vào khi chưa Giác mà Dụng công như Huyễn. Nếu Quả là Giác đã Viên mãn, thì không có Huyễn lực gì Tu tập hết. Đây là nói khi chưa Giác, lúc chưa Giác, Huyễn lực Tu tập Phương thức có 25 Thứ. Thanh Tịnh Định Luân: ba Pháp Môn Thông gọi là Định; Biến hóa ly hợp thay đổi Tu tập gọi là Định Luân. Luân có Nghĩa là phá nát. Định: là Quyết Định. 25 Thứ có thể Quyết Định phá nát Hai Chướng, Chứng Quả Bồ đề Niết bàn, gọi là Thanh Tịnh Định Luân.

Hán: 1) Nhược Chư Bồ Tát duy Thủ cực Tĩnh, do Tĩnh Lực cố vĩnh Đoạn phiền não, Cứu Kính thành tựu. Bất khởi ư tòa, tiện Nhập Niết Bàn, thử Bồ Tát giả, danh Đơn Tu Sa ma tha.

Việt: Tất cả Bồ Tát chỉ Giữ cực Tĩnh, bởi Tĩnh Lực cho nên Đoạn được phiền não, rốt ráo thành tựu. Ở tòa không đứng dậy, liền Nhập Niết bàn. Vị Bồ Tát này gọi là Đơn Tu Sa ma tha.

GIẢNG VĂN

Từ đây trở xuống 25 Đoạn, Biệt Thuyết 25 Thanh Tịnh Định Luân. Theo Chương trên, ba Pháp Môn Phương thức Tu tập, có Đơn và Phức Tu (Đơn: riêng một, Phức: gồm hai).

Đây nói về Đơn Tu Chỉ. Tu Chỉ tức là Thủ Tĩnh làm Hạnh. Văn nói: “duy Thủ cực Tĩnh”. Tĩnh đến cực thì phiền não không do đâu mà phát sinh, tức là dùng Tĩnh Lực mà Diệt phiền não. Nguyên văn nói: “do Tĩnh Lực cho nên Đoạn được phiền não”. Phiền não Đoạn hết thì được Giác Thể Viên Minh. Nguyên văn nói: : “rốt ráo Thành tựu”, do thế mà Chứng Phật Quả. Nguyên văn nói: “Ở tòa không đứng dậy, liền Nhập Niết bàn” chỉ một Môn này thâm nhập, thì cũng có thể tới chỗ rốt ráo, Môn này thế thì Hai Môn kia cũng vậy. Do Căn Tính của Chúng Sinh, ưa muốn khác nhau, cho nên lúc chưa Giác, thì Huyễn Lực phải y theo Ba Pháp mà Biến hóa Ly Hợp, hoặc Khác hoặc Đồng.

Hán: 2) Nhược Chư Bồ Tát duy Quán như Huyễn, dĩ Phật Lực cố Biến hóa Thế giới, chủng chủng Tác Dụng, bỉ Hành Bồ Tát Thanh Tịnh Diệu Hạnh, ư Đà la ni bất thất Tịch Niệm, cập Chư Tĩnh Tuệ. Thử Bồ Tát giả, danh Đơn Tu Tam ma bát đề.

Việt: 2) Nếu các Bồ Tát chỉ Quán như Huyễn, nhờ Uy lực của Phật Biến hóa Thế giới, bao nhiêu Công Hành tác Dụng, làm đủ Bồ Tát Thanh Tịnh Diệu Hạnh, với Đà la ni không mất Niệm Tịch và cả Tĩnh Tuệ, Bồ Tát như thế, gọi là Đơn Tu Tam ma bát đề.

GIẢNG VĂN

Đây nói Đơn Tu Quán. Tu Quán lấy Huyễn làm Hạnh. Văn nói: “Chỉ, Quán như Huyễn”, Pháp Quán Huyễn đây, các Đức Phật đã Tu thành rồi, với Thế giới mới có Năng lực Tự tại Biến hóa, khởi những Tác Dụng. Như cõi Ta Bà Biến thành Tịnh Độ. Địa ngục Biến thành Thiên cung, khổ vui, Tịnh uế đều như Huyễn hóa. Cũng như kẻ làm trò hý thuật Biến ra Người và Vật. Bồ Tát Tu Quán như Huyễn, trong khi Quán, Dụng Tâm cũng như Phật, và nhờ Phật Lực mà khởi Tác Dụng. Văn nói: “Nhờ Uy Lực Phật”. Các Bồ Tát Tu Quán tất cả Thế giới đều như Huyễn hóa, không có Thực Tính, mà thường làm Phật Sự như Huyễn, Độ Chúng Sinh như Huyễn. Nguyên văn nói: “Làm đủ Bồ Tát Thanh Tịnh Diệu Hạnh”. Đà la ni: Kinh này chuyên nói Viên Giác. Chương Văn Thù nói có Đại Đà la ni gọi là Viên Giác. Chương này hỏi Môn Viên Giác có bao nhiêu Thứ Tu tập, Phật đáp có 25 Định Luân, đều là Tu tập Môn Viên Giác. Đà la ni tức là Môn Viên Giác, lời nói Khác nhưng Nghĩa Đồng. Tịch Niệm là Công phu Tu Thiền na. Tĩnh Tuệ là Công phu Tu Chỉ. Bồ Tát tuy Quán như Huyễn làm đủ Diệu Hạnh, với Môn Viên Giác không mất Công phu trước sau của hai Pháp. Thấy rằng một Môn đã Thâm Nhập, thì ba Pháp cũng đầy đủ.

Hán: Nhược Chư Bồ Tát duy Diệt Chư Huyễn, bất thủ Tác Dụng, Độc Đoạn phiền não. Phiền não Đoạn tận, tiện Chứng Thực Tướng. Thử Bồ Tát giả, danh Đơn Tu Thiền na.

Việt: Nếu các Bồ Tát chỉ Diệt các Huyễn, không Thủ Tác Dụng, riêng Đoạn phiền não. Phiền não Đoạn hết, liền Chứng Thực Tướng. Bồ Tát như thế, gọi là Đơn Tu Thiền na.

GIẢNG VĂN

Đây nói Đơn Tu Thiền na, Chỉ và Quán không hai. Tu Thiền na không có Dụng Công phu. Không Thủ Tĩnh Tướng và Huyễn hóa, tức là không có chỗ Y cứ. không chỗ Y: là Y Vô Tướng Chân Như. Tu Pháp này, Y vào Vô Tướng Chân Như để Diệt trừ tất cả vô minh Huyễn Pháp. Nguyên văn nói:

“Duy Diệt các Huyễn”. Một Phương diện không Thủ những Huyễn hóa Tác Dụng. Nguyên văn nói: Không Thủ Tác Dụng. Như thế lấy Tịch Diệt Tính tự Đoạn phiền não. Nguyên văn nói: Riêng Đoạn phiền não”. Tới khi phiền não hết, thì khế hợp với Viên Giác Chân Tâm. Nguyên văn nói: Phiền não Đoạn hết, liền Chứng Thực Tướng.

Hán: 4) Nhược Chư Bồ Tát tiên Thủ chí Tĩnh. Dĩ Tĩnh Tuệ Tâm chiếu Chư Huyễn giả, tiện ư thị trung khởi Bồ Tát Hạnh, thử Bồ Tát giả, danh tiên Tu Sa ma tha, hậu Tu Tam ma bát đề. 5)

Nhược Chư Bồ Tát dĩ Tĩnh Tuệ cố, Chứng chí Tĩnh Tính, tiện

Đoạn phiền não, vĩnh xuất Sinh tử. Thử Bồ Tát giả, danh tiên Tu Sa ma tha, hậu Tu Thiền na. 6) Nhược Chư Bồ Tát dĩ Tịch Tĩnh Tuệ, phục hiện Huyễn Lực, chủng chủng Biến hóa, Độ Chư Chúng Sinh, hậu Đoạn phiền não nhi Nhập Tịch diệt. Thử Bồ Tát giả, danh tiên Tu Sa ma tha, trung Tu Tam ma bát đề, hậu Tu Thiền na. 7) Nhược Chư Bồ Tát dĩ chí Tĩnh Lực, Đoạn phiền não dĩ hậu khởi Bồ Tát Thanh Tịnh Diệu Hạnh, Độ Chư Chúng Sinh. Thử Bồ Tát giả, danh tiên Tu Sa ma tha, trung Tu Thiền na, hậu Tu Tam ma bát đề. 8) Nhược Chư Bồ Tát dĩ chí Tĩnh Lực, Tâm Đoạn phiền não, phục Độ Chúng Sinh, kiến lập Thế giới. Thử Bồ Tát giả, danh tiên Tu Sa ma tha, tề Tu Tam ma bát đề, Thiền na. 9) Nhược Chư Bồ Tát dĩ chí Tĩnh Lực, tư Phát Biến hóa, hậu Đoạn phiền não. Thử Bồ Tát giả, danh tề Tu Sa ma tha, Tam ma bát đề, hậu Tu Thiền na. 10) Nhược Chư Bồ Tát dĩ chí Tĩnh Lực, Dụng tư Tịch diệt, hậu khởi Tác Dụng, Biến hóa Thế giới. Thử Bồ Tát giả, danh tề Tu Sa ma tha, Thiền na, hậu Tu Tam ma bát đề. 11) Nhược Chư Bồ Tát dĩ Biến hóa Lực, chủng chủng Tùy thuận nhi Thủ chí Tĩnh. Thử Bồ Tát giả, danh tiên Tu Tam ma bát đề, hậu Tu Sa ma tha. 12) Nhược Chư Bồ Tát dĩ Biến hóa Lực, chủng chủng Cảnh Giới nhi thủ Tịch diệt. Thử Bồ Tát giả, danh tiên Tu Tam ma bát đề, hậu Tu Thiền na. 13) Nhược Chư Bồ Tát dĩ Biến hóa Lực nhi tác Phật Sự, An Trụ Tịch Tĩnh nhi Đoạn phiền não. Thử Bồ Tát giả, danh tiên Tu

Tam ma bát đề, trung Tu Sa ma tha, hậu Tu Thiền na. 14) Nhược Chư Bồ Tát dĩ Biến hóa Lực vô Ngại tác Dụng, Đoạn phiền não cố, an Trụ chí Tĩnh, thử Bồ Tát giả, danh tiên Tu Tam ma bát đề, trung Tu Thiền na, hậu Tu Sa ma tha. 15) Nhược Chư Bồ Tát dĩ Biến hóa Lực, Phương tiện tác Dụng chí Tĩnh Tịch diệt, nhị câu Tùy thuận. Thử Bồ Tát giả, danh tiên Tu Tam ma bát đề, tề Tu Sa ma tha, Thiền na. 16) Nhược Chư Bồ Tát dĩ Biến hóa Lực, chủng chủng khởi Dụng tư ư chí Tĩnh, hậu Đoạn phiền não. Thử Bồ Tát giả, danh tề Tu Tam ma bát đề, Sa ma tha, hậu Tu Thiền na. 17) Nhược Chư Bồ Tát dĩ Biến hóa Lực tư vu Tịch diệt, hậu Trụ Thanh Tịnh Vô tác Tĩnh lự. Thử Bồ Tát giả, danh tề Tu Tam ma bát đề, Thiền na, hậu Tu Sa ma tha. 18) Nhược Chư Bồ Tát dĩ Tịch diệt Lực, nhi khởi chí Tĩnh, Trụ ư Thanh Tịnh. Thử Bồ Tát giả, danh tiên Tu Thiền na, hậu Tu Sa ma tha. 19) Nhược Chư Bồ Tát dĩ Tịch diệt Lực, nhi khởi tác Dụng, ư Nhất thiết Cảnh Tịch Dụng Tùy thuận. Thử Bồ Tát giả, danh tiên Tu Thiền na, hậu Tu Tam ma bát đề. 20) Nhược Chư Bồ Tát dĩ Tịch diệt Lực, chủng chủng Tự tại, an ư Tĩnh lự nhi khởi Biến hóa. Thử Bồ Tát giả, danh tiên Tu Thiền na, trung Tu Sa ma tha, hậu Tu Tam ma bát đề. 21) Nhược Chư Bồ Tát dĩ Tịch diệt Lực, chủng chủng Tự Tính khởi ư tác Dụng, Thanh Tịnh Cảnh Giới, quy ư Tĩnh lự, thử Bồ Tát giả, danh tiên Tu

Thiền na, trung Tu Tam ma bát đề, hậu Tu Sa ma tha. 22) Nhược Chư Bồ Tát dĩ Tịch diệt Lực, chủng chủng Thanh Tịnh, nhi Trụ Tĩnh lự khởi ư Biến hóa. Thử Bồ Tát giả, danh tiên Tu Thiền na, tề Tu Sa ma tha, Tam ma bát đề. 23) Nhược Chư Bồ Tát dĩ Tịch diệt Lực, tư ư chí Tĩnh nhi khởi Biến hóa. Thử Bồ Tát giả, danh tề Tu Thiền na, Sa ma tha, hậu Tu Tam ma bát đề. 24) Nhược Chư Bồ Tát dĩ Tịch diệt Lực, tư ư Biến hóa nhi khởi chí Tĩnh, Thanh minh Cảnh Tuệ. Thử Bồ Tát giả danh tề Tu Thiền na, Tam ma bát đề, hậu Tu Sa ma tha. 25) Nhược Chư Bồ Tát dĩ Viên Giác Tuệ, Viên hợp Nhất thiết ư Chư Tĩnh Tướng, vô ly Giác Tính. Thử Bồ Tát giả, danh vi Viên Tu Tam chủng Tự Tính Tùy thuận.

Việt: 4) Nếu các Bồ Tát trước giữ rất Tĩnh, lấy Tâm Tĩnh Tuệ mà chiếu (soi) các Huyễn, ở như trong đó, khởi Hạnh Bồ Tát. Vị Bồ Tát ấy, trước Tu Sa ma tha, sau Tu Tam ma bát đề. 5) Nếu các Bồ Tát lấy Tĩnh Tuệ Chứng Tính rất Tĩnh, liền Đoạn phiền não, thoát khỏi Sinh tử. Vị Bồ Tát đó trước Tu Sa ma tha, sau Tu Thiền na. 6) Nếu các Bồ Tát lấy Tuệ vẳng lặng, lại hiện ra Huyễn lực Biến hóa rất nhiều, Độ các Chúng Sinh, sau Đoạn phiền não mà Nhập Tịch diệt. Vị Bồ Tát đó trước Tu Sa ma tha, sau Tu Tam ma bát đề, sau nữa Tu Thiền na. 7) Nếu các Bồ Tát lấy Lực chí Tĩnh, Đoạn phiền não rồi, sau khởi Bồ Tát Thanh Tịnh Diệu Hạnh Độ Chúng Sinh. Vị Bồ Tát đó trước tiên Tu Sa ma tha, sau Tu Thiền na, sau nữa Tu Tam ma bát đề. 8) Nếu các Bồ Tát lấy Lực rất Tĩnh, Tâm Đoạn phiền não, lại Độ Chúng Sinh kiến lập Thế giới. Vị Bồ Tát đó trước Tu Sa ma tha, sau đồng thời Tu Tam ma bát đề và Thiền na. 9) Nếu các Bồ Tát lấy Lực chí Tĩnh, nhờ đó phát Biến hóa, sau Đoạn phiền não. Vị Bồ Tát đó trước đồng thời Tu Sa ma tha, Tam ma bát đề, sau Tu Thiền na. 10) Nếu các Bồ Tát lấy Lực rất Tĩnh, để giúp cho Tịch diệt, sau khởi Tác Dụng, Biến hóa Thế giới. Vị Bồ Tát đó, trước đồng thời Tu Sa ma tha, Thiền na, sau Tu Tam ma bát đề. 11) Nếu các Bồ Tát lấy Lực Biến hóa Tùy thuận rất nhiều và vẫn giữ rất Tĩnh. Vị Bồ Tát đó trước Tu Tam ma bát đề, sau Tu Sa ma tha. 12) Nếu các Bồ Tát lấy sức Biến hóa, bao nhiêu Cảnh Giới, mà vẫn giữ Tịch diệt (vẳng lặng). Vị Bồ Tát đó trước Tu Tam ma bát đề, sau Tu Thiền na. 13) Nếu các Bồ Tát lấy Lực Biến hóa mà làm việc Phật, An Trụ nơi vẳng lặng để Đoạn phiền não. Vị Bồ Tát đó trước Tu Tam ma bát đề, sau đồng thời Tu Sa ma tha, Thiền na. 14) Nếu các Bồ Tát lấy sức Biến hóa Tác Dụng không Ngại, Đoạn phiền não xong, An Trụ nơi chí Tĩnh. Bồ Tát đó trước Tu Tam ma bát đề, sau đồng thời Tu Thiền na, Sa ma tha. 15) Nếu các Bồ Tát lấy Lực Biến hóa Phương tiện Tác Dụng, rất Tĩnh và Tịch diệt cả hai đều Tùy thuận. Vị Bồ Tát đó trước Tu Tam ma bát đề, sau đồng thời Tu Sa ma tha, Thiền na. 16) Nếu các Bồ Tát lấy Lực Biến hóa khởi Dụng bao nhiêu giúp cho Chí Tĩnh, sau Đoạn phiền não. Vị Bồ Tát đó trước đồng thời Tu Tam ma bát đề, Sa ma tha, sau Tu Thiền na. 17) Nếu các Bồ Tát lấy Lực Biến hóa giúp cho Tịch diệt, sau Trụ ở Thanh Tịnh Vô tác Tĩnh lự. Vị Bồ Tát đó trước đồng thời Tu Tam ma bát đề và Thiền na, sau Tu Sa ma tha. 18) Nếu các Bồ Tát lấy sức Tịch diệt mà khởi ra rất Tĩnh, Trụ ở Thanh Tịnh. Vị Bồ Tát đó trước Tu Thiền na, sau Tu Sa ma tha. 19) Nếu các Bồ Tát lấy sức Tịch diệt mà khởi Tác Dụng, với tất cả Cảnh Tịch Dụng Tùy thuận. Vị Bồ Tát đó trước Tu Thiền na, sau Tu Tam ma bát đề. 20) Nếu các Bồ Tát lấy Lực Tịch diệt bao nhiêu tự tại, yên ở nơi Tĩnh lự mà khởi Biến hóa.

Vị Bồ Tát đó trước Tu Thiền na, sau Tu Sa ma tha và sau nữa Tu Tam ma bát đề. 21) Nếu các Bồ Tát lấy sức Tịch diệt và Tự Tính Vô tác mà khởi Tác Dụng Thanh Tịnh Cảnh Giới về nơi Tĩnh lự. Vị Bồ Tát đó trước Tu Thiền na, sau Tu Tam ma bát đề, sau nữa Tu Sa ma tha. 22) Nếu các Bồ Tát lấy Lực Tịch diệt Thanh Tịnh có nhiều, Trụ nơi Tĩnh lự mà khởi Biến hóa. Vị Bồ Tát đó trước Tu Thiền na, sau đồng thời Tu Sa ma tha, Tam ma bát đề. 23)

Nếu các Bồ Tát lấy Lực Tịch diệt để giúp cho rất Tĩnh, mà khởi Biến hóa. Vị Bồ Tát đó trước đồng thời Tu Thiền na, Sa ma tha, sau Tu Tam ma bát đề. 24) Nếu các Bồ Tát lấy Lực Tịch diệt giúp cho Biến hóa, mà khởi rất Tĩnh, Cảnh Tuệ Thanh Minh. Vị Bồ Tát đó trước đồng thời Tu Thiền na, Tam ma bát đề, sau Tu Sa ma tha. 25) Nếu các Bồ Tát lấy Tuệ Viên Giác, Viên hợp với tất cả, Tĩnh Tướng không lìa Giác Tính. Vị Bồ Tát đó Viên Tu Ba Thứ Tự Tính Thanh Tịnh tùy Thuận.

GIẢNG VĂN

4.) Trước giữ rất Tĩnh, tức là Tu Chỉ. Tĩnh đến cực, thì Tuệ phát sinh. Do Tĩnh, Tuệ lại khởi Pháp Quan Hành soi thấy các Thế giới Chúng Sinh như Huyễn. Nguyên văn nói: ”soi mọi Huyễn”. Theo đó, Bồ Tát làm Hạnh trên thì Cầu Phật Đạo, dưới Hóa Độ Chúng Sinh, Tu tập Pháp này, trước Chỉ, sau Quán. 5.) Tĩnh Tuệ: tức là Thủ Tĩnh. Tu Chỉ thì Tuệ phát sinh, do Lực Tĩnh

Tuệ này, mà Chứng được Tính rất Tĩnh, tức là do Thủ được Giác Tâm mà Tĩnh Tướng Phát Sinh Lực Tĩnh Tuệ; cho đến Chứng được Tĩnh Tính của Viên Giác

Tâm. Phiền não là Nhân của Sinh tử, phiền não hết thì Sinh tử cũng hết. Bồ Tát Chứng được Giác Tính, cũng bởi Đoạn phiền não mà thoát được Sinh tử, thì

Hợp với Tính Tịch Diệt Vô Sinh. Tu tập Pháp này, trước Tu Chỉ, sau Tu Thiền na. 6.) Tĩnh Tuệ do công phu Tu Chỉ. Huyễn Lực do công phu Tu Quán. Tịch diệt do công phu Tu Thiền na. Lấy Tuệ Tịch Tĩnh lại hiện ra Huyễn Lực, là cái Lực Tu Chỉ tiến lên Tu Quán. Khởi Quán Lực như Huyễn, cho nên hay khởi Tác Dụng Biến hóa Độ Sinh, tới cùng Đoạn phiền não mà Nhập Tịch diệt. Tu tập Pháp này, trước Tu Chỉ, thứ Tu Quán, sau Tu Thiền na. 7.) Tu Chỉ được Lực chí Tĩnh, tiến Tu Thiền na để Đoạn phiền não. Phiền não hết thì vào Trần lao không lo nhiễm, được Tự tại vô Ngại, sau khởi Diệu Hạnh Độ Sinh. Tu tập Pháp này, trước Tu Chỉ, thứ Tu Thiền na, sau Tu Quán. 8.) Lực Chí Tĩnh do Tu Chỉ mà được Tâm Đoạn phiền não. Bởi con Người có Chí Tu Đoạn, Chính khi Đương Đoạn mà Chưa hết, ngay khi đó làm Hạnh Bồ Tát, kiến lập Thế giới, Hóa Độ Chúng Sinh. Vị Bồ Tát đó Tu Chỉ mà thành được Lực chí Tĩnh, đồng thời, lại liền Tu Quán và Thiền na. Pháp này trước Tu Chỉ, sau đồng thời Tu Quán và Thiền na. 9.) Tùy theo khả năng của Tu Chỉ, được Lực chí Tĩnh tới mức nào, thì nhờ đó Phát khởi Tu Quán, để Biến hóa Tác Dụng, nhiên hậu tiến Tu Thiền na để Đoạn phiền não. Pháp này đồng thời Tu Chỉ, Quán, sau Tu Thiền na. 10.) Tùy theo khả năng của Tĩnh lực, nhờ đó để Đoạn phiền não, mà giữ Tịch diệt. Tức là Tu cả Chỉ và Thiền na. Nguyên văn nói: “Lấy Lực chí Tĩnh dùng giúp Tịch diệt”! Sau Tu Quán làm Diệu Hạnh của Bồ Tát. Nguyên văn nói: “Sau khởi Tác Dụng Biến hóa Thế giới”, tức là đồng thời Tu Chỉ và Thiền, sau Tu Quán. Từ đây trở lên Bảy Đoạn, đều Tu Chỉ trước. 11.) Lực Biến hóa do Tu Quán mà thành, có Năng lực làm những Diệu Hạnh. Nay Tùy thuận những Diệu Hạnh mà tiến Tu Chỉ đến chỗ Chí Tĩnh. Như vậy trọn ngày Độ Sinh mà không có Tướng Độ Sinh. Tu tập Pháp này, trước Tu Quán, sau Tu Chỉ. 12.) Do Tu Quán thành Lực Biến hóa. Biến hóa ra những Cảnh Giới như Huyễn, để Hóa Độ Chúng Sinh; tiến lên tự đoạn lấy phiền não, mà Thủ Thiền na Tịch diệt (vẳng lặng). Pháp này trước Tu Quán, sau Tu Thiền na. 13.) Dùng Lực Biến hóa làm Việc Phật, là do Công

Tu Quán. Yên ở nơi vẳng lặng là Tu Chỉ. Đoạn phiền não là Tu Thiền na. Cũng từ nơi Lực Biến hóa, mà An Trụ Tịch Tĩnh, tiến lên Đoạn trừ phiền não. Pháp Tu này, trước Tu Quán, thứ Tu Chỉ, sau Thiền na. 14.) Do Tu Quán mà thành Lực Biến hóa, sau làm những Tác Dụng vô Ngại tiến Tu Thiền na để Đoạn phiền não, lại Tu Chỉ mà An Trụ nơi Chí Tĩnh. Pháp Tu tập này: trước Tu Quán, thứ Tu Thiền na, sau Tu Chỉ. 15.) Tu Quán thành, mới hay Dụng được Lực Biến hóa Phương tiện Tác Dụng; đồng thời Tùy thuận Tu Chỉ đến chỗ chí Tĩnh và Thiền na Tịch diệt. Nguyên văn nói: “Chí Tĩnh, Tịch diệt, hai đều Tùy thuận”. Pháp này trước Tu Quán, sau đồng thời Tu Chỉ và Thiền na. 16.) Do Tu Quán thành được Lực Biến hóa, làm những Tác Dụng mà giúp cho việc Tu Chỉ đến nơi rất Tĩnh; đồng thời kiêm Tu Quán và Chỉ, sau Tu Thiền na để Đoạn Phiền não. Văn nói: “Đồng thời Tu Quán, Chỉ, sau Tu Thiền na”. 17.) Tu Quán đồng thời lại kiêm Tu Thiền na, cho nên lấy Lực Biến hóa mà giúp cho Tịch diệt Vô tác. Không phải nhờ Công Tác Dụng. Quán và Thiền na đã thành, sau Trụ ở nơi Vô Công Dụng của Chỉ. Nguyên văn nói: “Sau Trụ ở nơi Thanh Tịnh Vô tác Tĩnh lự. Pháp này trước Tu Quán, Thiền na, sau Tu Chỉ. 18.) Lực Tịch diệt do Công Tu Thiền na mà thành, lại Tu Chỉ cho nên thành chí Tĩnh mà Trụ ở Thanh Tịnh, tức là trước Thiền na, sau Tu Chỉ. 19.) Tu Thiền na thành được Lực Tịch diệt, và làm Phương Pháp Tác Dụng Độ Sinh, tức là tiến Tu Quán vậy. Độ Sinh Tác Dụng, đã y vào Lực Tịch diệt mà Phát khởi, thì tất cả các Cảnh Hóa Độ, đều có Công Dụng Tịch diệt Tùy thuận. Nguyên văn nói: “ Với tất cả Cảnh Tịch Dụng Tùy thuận”. Pháp này trước Tu Thiền, sau Tu Quán. 20.) Tu Thiền na thành được Lực Tịch diệt rồi, thì chẳng đới ở Tịch mà ở Quán, những Tự Tính Chúng Sinh. Muốn làm việc Hóa Độ, trước phải Tu Chỉ An Trụ nơi Tĩnh lự, sau mới làm những Tác Dụng Biến hóa vào trần gian không Nhiễm, mới có Năng lực Tùy thuận những Tự Tính để làm việc Độ Sinh. Pháp này trước Tu Thiền, thứ Tu Chỉ, sau Tu Quán. 21.) Văn đây nói Vô tác Tự Tính và Thanh Tịnh Cảnh Giới: là cái Thể của Thiền na Tịch diệt Lực là Chứng tỏ. Vô tác: Không nhờ tạo tác, y vào Vô tác Tự Tánh, tiến Tu Quán mà làm những Thần thông Tác Dụng, sau y vào Cảnh Giới Thanh Tịnh mà Tu Chỉ. Văn nói: “Quy ư Tĩnh lự”. Pháp này trước Tu Thiền, thứ Tu quán, sau Tu Chỉ. 22.) Thiền na không chấp trước Không, và Có, xa lìa được Cảnh Ngại và Không Ngại, cho nên được bao nhiêu là Thanh Tịnh. Do các Tịch diệt Lực của những Thanh Tịnh, Viên dung với Chỉ, Quán, cho nên đồng thời Trụ ở Tĩnh lự mà Tu Chỉ, lại khởi Biến hóa mà Tu Quán. Pháp này trước Tu Thiền, sau đồng thời Tu Chỉ và Quán. 24.) Dùng Lực Tịch diệt mà giúp cho sự Biến hóa, là đồng thời Tu Thiền và Quán, lại khởi chí Tĩnh mà Tu Chỉ. Bây giờ Cảnh Giới liền được Tuệ sáng suốt. Nguyên văn nói: “Mà khởi chí Tĩnh Thanh Tịnh Cảnh Tuệ”. Pháp này đồng thời Tu Thiền và Quán, sau Tu Chỉ. 25.) Chương này nói 25 Định Luân là Phương thức Tu tập của Viên Giác Môn. Trong này nói chữ Bồ Tát, là chỉ vào Người đã Ngộ Nhập Viên Giác Tùy thuận mà nói. Có Trí Tuệ Tùy thuận của Viên Giác tức là Tuệ Viên Giác. Nhất thiết: là Không, Giả và Quán, Chân, Tục hay Đế. Nay Bồ Tát lấy Tuệ Viên Giác mà Viên dung khế hợp với ba Pháp Môn, đó là Người đã Viên Đốn Tùy thuận Pháp Tính. Một Tu thì tất cả đều Tu. Cho nên văn nói: “Lấy Viên Giác Tuệ mà Viên hợp với tất cả”. Ý nói tất cả các Pháp Môn, hoặc Tính hoặc Tướng đều là Tùy thuận Viên Giác Tịnh Tính. Môn Viên Tu này gọi là Ba Thứ Viên Tu Tự Tính Thanh Tịnh Tùy thuận. Thanh Tịnh Tùy thuận 25 Định Luân, tuy rằng y vào Huyễn Lực Chưa Giác mà Thành Sai Biệt, song Tu tập cũng đều ở trong Môn Viên Giác mà Phát hiện.

Hán: Thiện nam tử! Thị danh Bồ Tát Nhị thập ngũ Luân. Nhất thiết Bồ Tát Tu Hành như thị. Nhược Chư Bồ Tát cập Mạt thế Chúng Sinh, y thử Luân giả, đương tri Phạm Hạnh, Tịch Tĩnh Tư duy, Cầu ai sám hối. Kinh tam thất nhật, ư Nhị thập ngũ Luân, các an tiêu ký. Chí Tâm Cầu ai, tùy thủ kết thủ, y kết khai thị, tiện tri Đốn Tiệm. Nhất Niệm nghi hối tức bất thành tựu...

Việt: Thiện nam tử! Gọi là Bồ Tát 25 Luân. Tất cả Bồ Tát Tu Hành như thế. Nếu các Bồ Tát và Chúng Sinh đời sau, y theo Luân này, Tu phải giữ Phạm Hạnh, vẳng lặng suy nghĩ, Cầu ai (thương) sám hối. Qua 21 ngày, với 25 Luân, đều an tiêu kÝ. Dốc lòng Cầu ai (thương), tùy theo tay nắm được kết nào, theo kết chỉ bảo, thì Biết Đốn hay là Tiệm. Một chút Lòng nghi hối thì không được thành.

GIẢNG VĂN

Kết tức là chỉ theo Nghi thức của Luân mà Tu tập. Bồ Tát 25 Luân kết từ câu “Đây có 25 Định Luân tới câu tất cả Bồ Tát Tu Hành như thế” từ chữ nếu các...trở xuống: cho Biết phải theo Luân mà Tu tập, không có thể lấy Ý của mình hoặc Thủ, hoặc Xả hay Lựa chọn. Phạm Hạnh: giữ Giới trong sạch. Tịch Tĩnh: thôi dứt vọng niệm. Tư duy: Nhất Tâm Chính Niệm cũng như Giới, Định, Tuệ đã hoàn toàn. Cầu ai: Đối trước Tam Bảo Thỉnh Cầu Phật thương xót và gia hộ cho. Sám hối: không được che dấu, qua 21 ngày cảm ứng đã thông. Tiêu ký: lấy giấy viết tên mục từng Luân... Kết: lấy tay Viên lại. Thủ: đem các Viên để lẫn với nhau, rồi tùy nhặt được Viên nào mở xem cho Tu Luân nào. Tùy theo: không có thể lấy Ý mình lựa chọn. Ngờ: Ngờ rằng nhặt được Luân nhưng không hợp với cỡ Tu của mình. Hối: Tuy Tu mà có Ý sợ làm việc nửa chừng bỏ dở.

Hán: Nhĩ thời, Thế Tôn dục trùng Tuyên thử Nghĩa nhi Thuyết kệ ngôn: Biện Âm nhữ đương tri: Nhất thiết Chư Bồ Tát, Vô Ngại Thanh Tịnh Tuệ, giai y Thiền Định Sinh; Sở vị Sa ma tha, Tam ma đề, Thiền na. Tam Pháp Đốn, Tiệm, Tu, hữu Nhị thập ngũ Luân. Thập phương Chư Như Lai, Tam thế Tu Hành giả, vô bất nhân thử Pháp, nhi Đắc thành Bồ đề. Duy trừ Đốn Giác Nhân, Tính Giác bất Tùy thuận. Nhất thiết Chư Bồ Tát cập Mạt thế Chúng Sinh, thường đương Trì thử Luân, Tùy thuận cần Tu tập. Y Phật Đại Bi Lực, bất cửu Chứng Niết bàn.

Việt: Bấy giờ, Đức Thế Tôn muốn Tuyên lại Nghĩa đó mà nói bài kệ rằng: Biện Âm, Ông nên Biết: Tất cả các Bồ Tát, Vô Ngại Thanh Tịnh Tuệ, đều y Thiền Định Sinh; Nghĩa là Sa ma tha, Tam ma đề, Thiền na. Ba Pháp Đốn, Tiệm, Tu, có Hai mươi lăm Thứ. Mười phương Đức Như Lai, Ba đời Tu Hành ấy, không chẳng nhân Pháp này, mà được thành Bồ đề. Chỉ trừ Người Đốn Giác, mọi Pháp đều Tùy thuận. Tất cả các Bồ Tát, và Chúng Sinh đời Mạt, thường nên Trì Định Luân, Tùy thuận siêng Tu tập. Nương Phật Lực Đại Bi, chẳng lâu Chứng Niết bàn.

GIẢNG VĂN

Văn đây nói, chỉ trừ Người Đốn Giác. Mọi Pháp đều Tùy thuận. Trong Chính văn không có. Người Đốn Giác không phải nhờ sự Tu Hành mà thành Phật Đạo, cho nên không y vào Luân mà Tu tập. Người không Tùy thuận Pháp, như Ngoại Đạo và Vô Tính Siển đề. Siển đề không có Phật Tính, cho nên không Tùy thuận; Ngoại Đạo tuy có Tu, nhưng không phải Chánh Pháp và không Tùy thuận.