Kinh Viên Giác Lược Thích

Chương Kim Cương Tạng Bồ Tát

Chương đầu, Phật nói: Ta có Môn Đại Đà La Ni gọi là Viên Giác. Do các Đức Như Lai lúc ban đầu, cũng phải lấy đó làm Nhân Địa Pháp Hạnh, cũng là một Cảnh Sở đối của các Bồ Tát. Chương thứ hai, nói rõ Bồ Tát Tu tập như Huyễn Tam muội. Chương thứ ba, nói Tu Hành Tiệm thứ và Phương tiện, tất cả các Bồ Tát Công Hành khác nhau. Cảnh: chỉ có một Môn Tổng trì. Hành: thì phổ cập tất cả Người Thượng, Trung và Hạ Căn, khai hóa cho Bồ Tát, Đại Ý như vậy.

Song, Mật Ý của Đức Thế Tôn Tuyên diễn hoặc chưa hết. Đời sau, Bồ Tát Mới Phát Tâm, hoặc có hiểu lầm; Cho nên Ngài Kim Cương Tạng Bồ Tát, giàu lòng Bi Nguyện, đặt lời nạn vấn Phật, để lần lần tiến bộ, nhận xét và lựa chọn. Kế ba Chương trên, nói Cảnh và Hành. Từ đây trở xuống Tám Chương, đều để lựa chọn một cách rốt ráo Tu Hành cho thích hợp.

Cảnh: Lựa chọn có hai thứ: 1.) Trên: Cầu Phật Đạo, ngay ở chỗ đó mà tự Hiểu Ngộ; 2.) Dưới: Độ Chúng Sinh, khiến cho Chúng Sinh được Hiểu Ngộ. Chương này, riêng nói về Tự Ngộ Cảnh.

Kim Cương: Nghĩa là cứng rắn và bền chặt. Tạng: là một Nghĩa rất sâu xa. Ngài Kim Cương Tạng Bồ Tát Trí Tuệ lanh lợi, có thể Hiểu thấu được Trí Tuệ của Như Lai. Đối với Chương này, Ngài Kim Cương cũng là một Vị Sư Trưởng, đứng lên hỏi Phật những điều khúc mắc.

Hán: Ư thị Kim Cương Tạng Bồ Tát tại Đại Chúng trung, tức tòng tòa khởi, đỉnh lễ Phật túc, hữu nhiễu tam táp, tràng quỵ xoa thủ, nhi bạch Phật ngôn: “Đại Bi Thế Tôn! Thiện vị Nhất thiết Chư Bồ Tát Chúng, Tuyên dương Như Lai Viên Giác Thanh Tịnh Đại Đà La Ni, Nhân Địa Pháp Hạnh, Tiệm thứ Phương tiện. Dữ Chư Chúng Sinh khai Phát Mông muội. Tại Hội Pháp Chúng thừa Phật Từ hối, Huyễn ế lãng nhiên, Tuệ Mục Thanh Tịnh.

Việt: Bấy giờ, Ngài Kim Cương Tạng Bồ Tát, ở trong Đại Chúng, từ tòa đứng dậy, đỉnh lễ dưới chân Phật, quanh về bên hữu ba vòng, quỳ thẳng chắp tay mà bạch Phật rằng: “Lạy Đức Thế Tôn! Ngài là một Bực Đại Bi, xin vì tất cả các Bồ Tát, diễn nói Viên Giác Thanh Tịnh Đại Đà La Ni của Như Lai, Nhân Địa Pháp Hạnh và Phương tiện Tiệm thứ. Khiến cho tất cả Chúng Sinh phá tan mờ ám. Ngay những Người ở trong Hội Pháp đây, nhờ lòng Từ của Phật dạy bảo, u tối được chói sáng, Mắt Tuệ trong sạch.

GIẢNG VĂN

Từ chữ Đại Bi Thế Tôn đến chữ Phương tiện: Tổng quát ba Chương trên, Đức Phật đã nói Cảnh và Hành. Kính mong Đức Thế Tôn khai thị, để cho Chúng Sinh phá tan mờ ám, và hiện tại những Chúng đương ở trong Pháp Hội này, đều được Tâm khai, Ý giải; cho đến những kẻ mù quáng, cũng phá tan màng vô minh mà được Thanh Tịnh. Cho nên Chính văn nói: (dữ Chư Chúng Sinh v.v...)

Hán: Thế Tôn! Nhược Chư Chúng Sinh bản lai thành Phật, hà cố phục hữu Nhất thiết vô minh?

Việt: Lạy Đức Thế Tôn! Nếu những Chúng Sinh nguyên lai thành Phật, làm sao lại còn có tất cả vô minh?

GIẢNG VĂN

Ý hỏi ở Chương trên. Có câu (mới biết Chúng Sinh nguyên lai thành

Phật) chia ra ba Nghĩa, để đặt lời hỏi gạn Phật. Đây mới là một câu. Ý nói: Nhân có vô minh, mới gọi là Chúng Sinh. Như vậy phải không có tất cả vô minh mới gọi là Phật. Ngày nay, Đức Phật lại nói Chúng Sinh nguyên lai thành Phật, như vậy đương nhiên Chúng Sinh không có vô minh là phải! Văn Nghĩa phản đối nhau, vì thế Ngài Kim Cương hỏi Phật.

Hán: Nhược Chư vô minh Chúng Sinh bản hữu, hà Nhân duyên cố, Như Lai phục Thuyết bản lai thành Phật?

Việt: Nếu Chúng Sinh sẵn có vô minh, Nhân duyên gì Đức Như Lai lại nói nguyên lai thành Phật?

GIẢNG VĂN

Nghĩa thứ hai. Nếu nói Chúng Sinh có vô minh, tức là không phải nguyên lai thành Phật. Tại sao lại nói Chúng Sinh nguyên lai thành Phật? Hai Nghĩa trên đây có Ý lẩn quẩn không thông. Như vậy, thì câu Chúng Sinh nguyên lai thành Phật không thành vấn đề.

Hán: Thập phương dị Sinh, bản thành Phật Đạo. Hậu khởi vô minh, Nhất thiết Như Lai, hà thời phục Sinh nhất thiết phiền não?

Việt: Mười phương dị Sinh, vốn thành Phật Đạo. Sau khởi vô minh, vậy các Đức Như Lai, bao giờ lại Sinh tất cả phiền não?

GIẢNG VĂN

Nghĩa thứ ba. Lại tiến lên một tầng đặt giả thuyết để hỏi. Nếu Chúng Sinh nguyên lai thành Phật, đương nhiên vô minh không phải là có sẵn, mà sau lại khởi. Vậy các Đức Phật đã thành, có lẽ lại khởi vô minh, cho nên Ngài mới hỏi, vậy các Đức Như Lai bao giờ lại Sinh phiền não? Nếu như vô minh có thể tái khởi, thì làm sao gọi là thành Phật được.

Hán: “Duy Nguyện bất xả vô giả Đại Từ, vị Chư Bồ Tát khai Bí Mật Tạng, cập vị Mạt thế nhất thiết Chúng Sinh, đắc Văn như thị Tu đa la Giáo Liễu Nghĩa Pháp Môn, vĩnh đoạn nghi hối”! Tác thị Ngữ dĩ, ngũ Thể đầu Địa, như thị tam Thỉnh, chung nhi phục thủy.

Việt: “Cúi xin chớ bỏ lòng Đại Từ vô hạn, vì các Bồ Tát mở Tạng Bí Mật, và tất cả Chúng Sinh đời Mạt, được Nghe Kinh Giáo, Pháp Môn Liễu Nghĩa, đoạn hết lòng nghi”. Nói thế rồi năm Thể rạp đất cứ như thế, ba lần Thỉnh trước sau như một.

GIẢNG VĂN

Ngài đã bày tỏ lời hỏi, và xin giải quyết lòng Nghi. Vì Nghi khó Hiểu biết, cho nên xưng là Bí Mật Tạng. Tới khi Hiểu Biết được Lời của Phật dạy, thì các Bồ Tát và Chúng Sinh đời sau, mới có thể đoạn trừ hết được lòng Nghi. Tại sao thế? Trên đây, đã nêu ra ba điều Nghi. Vì chưa Tin hiểu được Ý Nghĩa Chúng Sinh nguyên lai thành Phật, tức là không Hiểu biết và giải Ngộ được Lý Chân Như Tịnh Giác, Chúng Sinh sẵn có đầy đủ, chứ không phải tìm ở nơi đâu hết. Song ở trên Cảnh Tự Ngộ, mà Chưa Quyết Định, thì cái mục tiêu trên Cầu Phật Đạo, cũng không do đâu mà kiến lập được. Lòng Tin đã không có, tức là miễn cưỡng Tu Hành, chẳng khỏi nữa đường phế bỏ.

Hán: Nhĩ thời, Thế Tôn cáo Kim Cương Tạng Bồ Tát ngôn: “Thiện tai! Thiện tai! Thiện nam tử! Nhữ Đẳng nãi năng vị Chư Bồ Tát cập Mạt thế Chúng Sinh, vấn ư Như Lai thậm thâm Bí Mật Cứu Kính Phương tiện. Thị Chư Bồ Tát tối Thượng Giáo hối, Liễu Nghĩa Đại Thừa. Năng sử Thập phương, Tu học Bồ Tát cập Chư Mạt thế Nhất thiết Chúng Sinh, Đắc Quyết Định Tín, vĩnh đoạn Nghi hối. Nhữ kim đế Thính! Đương vị nhữ Thuyết”. Thời Kim Cương Tạng Bồ Tát phụng Giáo hoan hỷ, cập Chư Đại Chúng, mặc nhiên nhi Thính.

Việt: Bấy giờ, Đức Thế Tôn bảo Ngài Kim Cương Tạng Bồ Tát rằng: “Hay lắm! Hay lắm! Thiện nam tử! Các Ông lại hay vì những Bồ Tát và Chúng Sinh đời sau, hỏi Như Lai những Lý thậm thâm Bí Mật, và Cứu cánh Phương tiện. Và những Lời Giáo Lý tối Thượng của Bồ Tát, Hiểu Nghĩa Đại Thừa. Có thể khiến cho Mười phương những Vị Tu học Bồ Tát và tất cả Chúng Sinh đời Mạt, được Lòng Tin Quyết Định, đoạn hết lòng Ngờ. Ông hãy Nghe cho kỹ, Ta sẽ vì Ông mà Nói”. Bấy giờ Ngài Kim Cương Tạng Bồ Tát vâng dạ vui mừng và tất cả Đại Chúng lặng yên ngồi Nghe.

GIẢNG VĂN

Nghĩa hỏi đó, tức là Đức Như Lai đã Thân Chứng được Thậm thâm Bí Mật Cứu Kính Phương tiện, để Giáo Hóa Bồ Tát, là một Giáo Lý tối cao, Liễu Nghĩa Đại Thừa. Theo đây Tu học, có thể được Quyết Định Tín, đoạn hết lòng Ngờ. Vì thế Ngài Kim Cương Tạng hỏi Phật.

Hán: “Thiện nam tử! Nhất thiết Thế giới thủy chung Sinh diệt, tiền hậu hữu vô, tụ tán khởi chỉ, niệm niệm tương tục, Tuần hoàn vãng phục, chủng chủng thủ xả, giai thị luân hồi. Vị xuất luân hồi, nhi biện Viên Giác, bỉ Viên Giác Tính, tức đồng lưu chuyển. Nhược miễn luân hồi, vô hữu thị xứ.

Việt: Thiện nam tử! Tất cả thế giới trước sau Sinh diệt, tiền hậu, có không, hợp tan khởi chỉ, luôn luôn tiếp nối, tuần hoàn đi lại, chan chan thích lấy, chán bỏ, đều là luân hồi. Chưa thoát luân hồi, mà nói Viên Giác, thì cái Tính Viên Giác cũng là buông trôi. Nếu miễn luân hồi, quyết không có lý.

GIẢNG VĂN

Từ đây trở xuống, Đức Phật nói đến chỗ Tới mức. Chia ra bốn Tiết như sau: 1) Đem Tính Biến kế chấp để Minh Vọng thức, khỏi làm Mê Chân Tính. 2) Đem Tính Viên Thành thực để Minh Chân Tính, không trở lại Vọng. 3) Đem Tính Y tha khởi để Minh Tiêu vọng thành Chân. 4) Khai (mở) Chánh kiến mà Chính là dặn nên Diệt Vọng.

Câu tất cả Thế giới: Ý nói tất cả Loài Hữu tình và tất cả Thế giới. Câu trước sau Sinh diệt: riêng nói về Loài Hữu tình. Câu tiền hậu có không: nói cả Loài Hữu tình và Thế giới Sự Vật. Câu hợp tan khởi chỉ: nói Thế giới Vũ trụ Sự vật. Câu luôn luôn tiếp nối: nói từng sát na (giây lát), thời gian rất ngắn. Tức là Tướng Luân hồi. Nghĩa là tất cả các Loài Hữu tình và Vũ Trụ Thế giới, trước sau thay đổi Sinh hóa, Có rồi lại Không. Cũng không ngoài Tâm Niệm của Chúng ta, Niệm ấy Niệm khác tiếp nối nhau, luôn luôn đi lại Tuần hoàn lên xuống, không lúc nào yên, đó là cái Tướng Luân hồi. Người ta còn phải ở trong phạm vi luân hồi. Khi gặp Phúc báo, sung sướng yên vui, thì mến tiếc. Khi gặp ác báo, đau khổ, thì Sinh Tâm chán ghét. Như thế cũng do vọng tình mê chấp, trong vòng Sinh tử luân hồi. Cho nên Chính văn nói: (chủng chủng lấy bỏ (thủ xã) đều là luân hồi). Câu Chưa thoát luân hồi: là hãy còn ở trong vọng tình mê chấp. Câu nhi biện Viên Giác: là Biện minh Cảnh Giới Viên Giác. Câu bỉ Viên Giác Tính: bàn sằng, Biện quấy Tính Viên Giác, lấy Tâm vọng động chấp kiến của kẻ phàm phu suy nghĩ nói liều Tính Viên Giác nó như vậy, như vậy đâu có phải Chân Cảnh của Viên Giác. Chẳng qua, kẻ Biện minh Tính Viên Giác đó, tự ngạo cho cái Trí não của mình đã là cao sáng, trái lại Tính đó hãy còn lưu chuyển ở trong vòng tình chấp. Vì thế mà thành lưu chuyển. Cũng như soi gương thấy mặt, sự Thấy đó cũng chỉ là Duyên. Nếu chỉ lấy cái danh ngôn hư vọng, mà khỏi được luân hồi, quyết không có lý. Cho nên Chính văn nói: (nếu miễn luân hồi quyết không có lý).

Hán: Thí như Động Mục, năng rao trạm Thủy. Hựu như Định Nhãn, do hồi chuyển hỏa. Vân ương Nguyệt vận. Chu Hành ngạn di, diệc phục như thị.

Việt: Ví như Mắt Động, nước lặng thấy trào. Cũng như trơ mắt, thì thấy vòng lửa quay. Mây chạy thấy Trăng đi. Thuyền chạy bờ đi, cũng lại như vậy.

GIẢNG VĂN

Mắt năng Động thành nhoèn, cho nên Nước im lặng, thấy Động. Định: trơ, đờ, đứng. Mắt trơ lâu thấy quáng, tự nhiên lửa thấy từng vòng. Nhân Mây chạy, thấy Mặt Trăng đi. Nhân Tthuyền chạy thấy Bờ đi. Đó cũng chỉ là tại con Mắt có Bệnh mà thôi, chứ cái Thấy Biết không có điên đảo. Để dụ Vọng Tâm chưa thoát luân hồi, mà Biện Viên Giác. Chứ Viên Giác vốn không lưu chuyển, như nước trào, vòng lửa, trăng đi, bờ chạy có những Tướng lưu chuyển như vậy. Cho nên Chính văn nói: (diệc phục như thị).

Hán: Thiện nam tử! Chư toàn vị tức, bỉ vật tiên Trụ Thượng bất khả đắc. Hà huống luân hồi Sinh tử cấu Tâm, tằng vị Thanh Tịnh, quan Phật Viên Giác nhi bất toàn phục? Thị cố nhữ đẳng, tiện Sinh Tam Hoặc.

Việt: Thiện nam tử! Những sự vòng quay đảo lộn chưa hết, mà vật kia được an Trụ trước, thì không có lý. Nữa là cấu Tâm Sinh tử luân hồi, chưa từng Thanh Tịnh, quan (coi) Viên Giác Phật mà không bị đảo lộn hay sao? Vì thế các Ông lại Sinh ra Tam Hoặc.

GIẢNG VĂN

Câu Chư toàn vị tức: Mắt Động, chính đương lúc nhãn Định, mây chạy, thuyền đi, chưa yên. Câu bỉ vật tiên trụ nhi bất khả đắc giả. Bỉ vật tức là những vật sắc trông thấy, Nghĩa là muốn cho nước, lửa, mặt trăng, và bờ trước khi được yên lặng, không có những sự Biến chuyển như trên Chánh văn đã nói, quyết không thể được. Sự thường như Thế gian, tuy Biết các Tướng Biến chuyển đó là dối, song cũng không có thể cưỡng ép bắt phải yên lặng trước. Dưới đây sẽ lấy Pháp để thí dụ. Ý nói, chớp mắt liền liền, trông xuống nước, thì nước cũng hình như giao Động, như thế nếu Mắt không Động thì nước cũng không Động. Đờ Mắt nhìn lửa lâu, thì lửa thành vòng; nếu Mắt không trơ nhìn thì lửa không có vòng. Cho đến mặt trăng cũng không đi, mà bờ cũng không chạy. Xem thế đủ Biết cấu Tâm Sinh tử luân hồi, từ bao nhiêu kiếp tới nay, cũng chỉ ở trong một Pháp hư Huyễn, Chưa được một Niệm nào trong sạch. Bây giờ lại lấy cái Tâm cấu ấy mà quan Viên Giác: bất luận có tài hùng biện đến trình độ nào cũng không ngoài Cảnh Giới hư vọng của Tính Biến kế chấp. Con Người còn phải suy nghĩ, đàm luận. Tính Viên Giác, quyết chưa có thể phản đối lại được sự bất động lưu chuyển, như các vật đã nói ở trên. Cho nên Chính văn có chữ (hà huống) (phương chi). Xét cho rõ, tức là cấu Tâm không lúc nào được Thanh Tịnh. Lại cũng như Mắt có thời mà chẳng Động, mắt có thời mà chẳng Định. Cứ lời nói đó, Chúng ta dùng Vọng Tâm Sinh diệt để tìm Viên Giác Tính. Mà trái lại chẳng biết Viên Giác kia sẵn có, nó vốn có đầy đủ, và không có vô minh. Vì thế mà không có năng lực nhận xét Nghĩa lý Chân thực, Nghĩa là Chúng Sinh nguyên lai thành Phật. Cho nên có Ba thứ Nghi Hoặc. Trước tiên, tóm tắt nói Ba Hoặc là Tính Biến kế chấp, không thể nói tới Chân Cảnh của Viên Giác.

Hán: Thiện nam tử! Thí như Huyễn ế, vọng kiến không hoa, Huyễn ế nhược trừ, bất khả Thuyết ngôn thử ế dĩ diệt. Hà thời cánh khởi nhất thiết Chư ế. Hà dĩ cố? Ế, hoa: nhị Pháp phi tương đãi cố.

Việt: Thiện nam tử! Ví như mờ ế (u tối) lầm thấy hoa ở hư không. Mờ ế nếu hết, thì cũng không có thể nói là mờ ế đã diệt, hoặc có thời lại khởi tất cả các mờ ế. Tại sao thế? Mờ ế và hoa hai thứ không có đối đãi nhau.

GIẢNG VĂN

Huyễn ế: dụ vô minh. Không hoa: dụ Thân, Tâm, Thế giới các phiền não các Tướng. Huyễn ế hết, thì không hoa diệt. Vô minh hết thì Thân, Tâm Thế giới Không. Huyễn ế là chỉ cho các Pháp hư vọng, không có Thể Tính Chân thực và không có đối lập nhau, cho nên đã diệt thì không khởi. Vô minh và các Pháp cũng vậy. Đặt một lời dụ để cho Hiểu vô minh và các Pháp đều hư vọng và không có thực thể, đã diệt tất không Sinh.

Hán: Diệc như không hoa, diệt ư không thời, bất khả Thuyết ngôn: hư không hà thời cánh khởi không hoa. Hà dĩ cố? Không bản vô hoa, phi khởi diệt cố.

Việt: Cũng như hoa ở hư không, khi diệt ở nơi hư không, không có thể nói rằng: hư không có thời lại Sinh hoa. Tại sao thế? Hư không nguyên không có hoa, không có Sinh và diệt vậy.

GIẢNG VĂN

Hư không: dụ Viên Giác, tức là Tính Chân Như Thanh Tịnh. Cũng là Phật Tính đã thành của Chúng Sinh. Không hoa do mắt đau mà ngó thấy, chứ không thực có vật Sinh diệt như vậy. Trong hư không cũng không có nơi, để hoa Sinh diệt. Nói hoa ở trong hư không diệt, đối với Người mắt sáng, thì chỉ ở trong hư không, chỗ nào cho có Chứng minh cụ thể. Nếu đã có hoa diệt, tất phải có hoa Sinh, nhân đó mà hỏi khi nó Sinh? Cho nên Chính văn nói: “Không bản vô hoa, phi khởi diệt cố”. Ý nói hư không vốn không có hoa, mà hoa cũng không có Sinh, diệt.

Ở đây hai đoạn Đại khái dùng lời nói thí dụ, để giải thích câu hỏi thứ ba. Như trên Chính văn đáp rằng: vô minh vốn không có khởi, diệt. Thì không có thể nói rằng: Mười phương dị Sinh vốn thành Phật Đạo, sau khởi vô minh. Trong Tính Viên Giác vốn không có tất cả phiền não như thế. Còn phải nói gì đến sự Sinh trở lại và cũng không có phải hỏi các Đức Như Lai bao giờ lại Sinh tất cả phiền não?

Hán: Sinh, tử, Niết bàn đồng ư khởi, diệt. Diệu Viên Giác chiếu, ly ư hoa, ế. Thiện nam tử! Đương tri hư không, phi thị tạm Hữu, diệc phi tạm Vô. Huống phục Như Lai Viên Giác Tùy thuận nhi vi hư không Bình Đẳng Bản Tính.

Việt: Sinh, tử, Niết bàn cũng như khởi diệt. Viên Giác Diệu, nó ly hoa và ế. Thiện nam tử! Nên biết hư không, không phải tạm Có, cũng không phải tạm Không. Thì đây Tính Như Lai Viên Giác Tùy thuận cũng như Bản Tính Bình Đẳng của hư không.

GIẢNG VĂN

Đoạn này lấy Pháp dụ, tương trợ mà thành tựu. Chúng Sinh chưa thoát luân hồi, thì gọi là Sinh tử. Đối với Người đã thoát luân hồi gọi là Niết bàn.

Toàn là những việc loanh quanh ở bên mình Chúng Sinh mà thôi. Bởi Mắt Đau Chưa khỏi, mà thấy hoa đốm; nếu đốm đã hết, thì thấy hoa diệt; đó cũng chỉ do Mắt Đau mà nên chuyện. Sinh tử như không hoa, Niết bàn như hoa diệt. Cho nên Chính văn nói: “Sinh tử Niết bàn đồng ư khởi diệt”. Chữ ly: Nghĩa là không có tương can và giao thiệp. Hư không bao giờ cũng bình thản lặng lẽ, vốn không có hoa, thực không có can thiệp gì đến hoa và ế. Diệu Viên Giác Chiếu: bản nhiên không có vọng động. Thực ra đối với vô minh, vọng Pháp hào ly (mảy may) không có can thiệp. Cho nên Chính văn nói: (Viên Giác Diệu Chiếu ly hoa và ế). Cũng như Tính Viên Thành, thực bản nhiên không có vọng động. Từ câu Thiện nam tử trở xuống: ẩn thích câu hỏi thứ nhất và thứ hai. Câu chẳng phải tạm có: tức là hư không thường có, mà cũng làm Chướng Ngại cho Người Mắt đau lại thấy có hoa đốm. Để chỉ rõ Phật Tính thường có mà cũng không làm Chướng Ngại. Chúng Sinh lại có tất cả phiền não. Đó là ẩn thích câu hỏi thứ nhất. Câu chẳng phải tạm Không: tức là Người mắt nhoèn tuy thấy có hoa đốm với hư không, cũng không phải nhân đó mà tạm Không: để tỏ rõ Chúng Sinh tuy có vô minh, nhưng Phật Tính cũng không nhân đó mà tạm Không. Cho nên có thể nói: nguyên lai thành Phật, đó là ẩn thích câu hỏi thứ hai. Câu huống phục: Ý nói không có tỷ lượng và so bày. Câu Tùy thuận: Ý nói không có ngăn ngại. Hư không, không phải nhân lúc không có hoa đốm, mà tạm Có. Cũng không phải nhân lúc có hoa đốm, mà tạm Không. Bởi Tính của hư không Bình Đẳng Thường Có. Tùy sự thay đổi của hoa đốm, nhưng hư không vẫn không thay đổi. Tính Viên Giác của Như Lai Tùy thuận tất cả các Pháp. Cũng như Bản Tính của hư không đối với tất cả các Pháp đều Bình Đẳng. Cho nên Tính Viên Giác Diệu, cũng không phải nhân không có vô minh mà tạm Có, cũng không nhân có vô minh mà tạm Không, nó Tùy thuận tất cả các Pháp mà không Chướng Ngại. Khả dĩ so sánh đây mà có thể biết được Phật Tính thường còn vậy.

Hán: “Thiện nam tử! Như tiêu kim khoáng, kim phi tiêu hữu, kỷ dĩ thành kim, bất trùng vi khoáng. Kinh vô cùng thời, kim Tính bất hoại, bất ưng Thuyết ngôn, bản phi thành tựu. Như Lai Viên Giác diệc phục như thị”.

Việt: “Thiện nam tử! Như phá quặng lấy vàng, vàng chẳng phải phá, vốn Có. Nếu đã thành vàng, thì không trở lại thành quặng. Trải qua thời gian không cùng, Tính vàng không hư, không thể nói rằng vốn không thành tựu. Như Lai Viên Giác cũng lại như vậy”.

GIẢNG VĂN

Trên đây lấy hoa đốm để dụ, như đã hàng phục được miệng Người, nhưng Chưa hàng phục được Tâm Người. Ở đây lấy vàng quặng thí dụ để thông thích Ba Hoặc, mà thành lập Chân lý Chúng Sinh Bản Tính thành Phật. Chúng Sinh như quặng, Phật như vàng, vô minh như cát sỏi tạp chất. Do Chúng Sinh Tu Hành đoạn hết vô minh mới thành Phật. Ví như lấy quặng, đúc chuốt rèn luyện cho hết những tạp chất, thành vàng. Lời nói rất giản dị mà Nghĩa rõ. Cho nên văn nói “Như tiêu kim khoáng”. Vàng không phải tiêu khoáng mới có, như thế thấy rằng vàng vẫn sẵn Có. Tuy trong quặng có vàng, nhưng cũng không có thể nói trong quặng có những tạp chất chưa tiêu. Cho Chúng ta Hiểu rõ Nghĩa Bản Tính Thành Phật. Tại sao lại có vô minh để giải nghi câu hỏi thứ nhất.

Nếu đã thành vàng, quyết không trở lại quặng: sau khi thành vàng, tất nhiên không Sinh tạp chất. Để trả lời sau không tái khởi vô minh.

Trải qua thời gian không cùng, Tính vàng không Hư: trả lời câu các Đức Như Lai không bao giờ lại Sinh phiền não, là để giải nghi câu hỏi thứ ba.

Không thể nói rằng: Bản phi thành tựu: tức là trong khoáng tuy có tạp chất, nhưng Bản Tính vàng sẵn Có. Để trả lời Chúng Sinh tuy có vô minh, nhưng cũng có thể nói Bản Tính thành Phật, để giải nghi câu hỏi thứ hai.

Đứng về thành phần Chúng Sinh mà nói, thì Viên Giác Thanh Tịnh Tâm, cũng như vàng ở trong quặng. Tâm vô minh do tất cả nhiễm Pháp làm chủng tử, cũng như trong khoáng có tạp chất. Song tuy trong khoáng có vàng, đó tức là cái Chân Thể của vàng. Như thế Chúng Sinh vốn sẵn có Tính Viên Giác, tức là Thể Chân Như Thanh Tịnh, cũng là tất cả chủng tử Thiện Pháp. Vàng tuy không phải phá khoáng mà có, nhưng không phá thì không lấy được vàng. Tuy thế Chúng Sinh dẫu có Viên Giác, nếu không Tu, quyết không thành Phật. Tới khi tiêu khoáng thành vàng, thì vàng đó chỉ thuần có một chất vàng mà thôi. Tu đến khi thành Phật thì Tính Viên Giác sẽ thành tựu. Lời nói trên đây, để bày tỏ cái Công Hành Giác Ngộ Phật Tính. Cho nên Chính văn nói “Như Lai Viên Giác diệc phục như thị”.

Hán: “Thiện nam tử! Nhất thiết Như Lai Diệu Viên Giác Tâm, Bản vô Bồ đề cập dữ Niết bàn. Diệc vô thành Phật, cập bất thành Phật. Vô vọng luân hồi, cập phi luân hồi”.

Việt: “Thiện nam tử! Diệu Viên Giác Tâm của tất cả các Đức Như Lai, vốn không có Bồ đề và Niết bàn. Cũng không có thành Phật và chẳng thành Phật. Cũng không có luân hồi và chẳng luân hồi.”

GIẢNG VĂN

Nhất thiết Như Lai Diệu Viên Giác Tâm: chỉ cho Người Tu Đại Thừa với Tâm Cầu Viên Giác. Phải nên chú ý, lấy Giác Tâm để lập trường, mới có thể hy vọng. Chớ có dùng Tâm Nhị thừa tiểu Tuệ, thế Trí phàm phu so lường Lý luận mà bị sa ngã. Đó là một yếu điểm Tự Ngộ Cảnh. Đọc giả nên chú ý!

Bồ đề: Đối với phiền não mà phản ảnh, lại là Giác chiếu Niết bàn. Đối với Sinh tử phản ảnh, lại là Giải thoát. Còn làm Chúng Sinh thì có phiền não và Sinh tử. Cho nên, đối với phiền não Sinh tử mà nói Bồ đề Niết bàn. Cho đến thành Phật và không thành Phật, luân hồi và không luân hồi, đó cũng chỉ đối với Chúng Sinh mà thôi. Dưới đây sẽ thích rõ. Nếu lấy Diệu Viên Giác Tâm của Như Lai mà nói, thì không có phiền não, đối đãi mà nói Pháp Bồ đề. Và đối đãi Sinh tử mà nói Pháp Niết bàn. Cũng như thế, thành Phật và chẳng thành Phật, luân hồi và chẳng luân hồi, cũng không thành vấn đề.

Nếu hợp với lời dụ trước. Thì lấy hư không mà nói. Hư không, thực không có hoa và không có nơi hoa diệt. Nếu lấy Chân Thể của vàng mà nói: thì vàng thực không có tạp chất, và cũng không có thể nói tiêu trừ tạp chất mà sau, thành vàng.

Hán: “Thiện nam tử! Đãn Chư Thanh Văn, sở Viên Cảnh Giới, Thân, Tâm, Ngữ, Ngôn giai tất đoạn diệt, chung bất năng chí bỉ chi Thân Chứng sở hiện Niết bàn”.

Việt: “Thiện nam tử! Đến như là Cảnh Giới của Thanh Văn, Thân, Tâm, Ngữ, Ngôn cũng đều đoạn diệt, còn chẳng có thể tới chỗ Thân Chứng sở hiện Niết bàn.”

GIẢNG VĂN

Sinh không Niết bàn: Do Đức Phật quyền Thuyết (tạm nói) để cho ta

Biết Sinh tử là giả dối, để câu Giải thoát luân hồi. Cảnh Giới của Thanh văn, Chứng đến Vô Sinh không là cực hạn, Thân, Tâm, Ngữ, Ngôn đều Vô Dụng, cho đến không chịu thụ Sinh ở Ba Cõi luân hồi như Chúng Sinh. Bởi vậy hãy còn chấp Pháp, cho nên không thành được Tịnh Viên Giác Tâm. Cũng như Người đau mắt ngó thấy hoa đốm ở hư không, tới khi khỏi thì thấy Bản Thể của hư không thực không có hoa. Nếu mắt Chưa khỏi, đương nhiên không thấy được Bản Thể của hư không. Cho nên Chính văn nói “còn chẳng có thể tới chỗ Thân Chứng sở hiện Niết bàn”

Hán: Hà huống năng dĩ hữu Tư duy Tâm, chắc đạt Như Lai Viên Giác Cảnh Giới.

Việt: Nữa là lại lấy cái Tâm suy nghĩ, so lường Cảnh Giới Viên Giác của Như Lai.

GIẢNG VĂN

Hai câu nhắc tới văn trên. Như Thanh Văn dùng Trí Sinh Không suy xét, còn không có thể tới được Cảnh Giới của Như Lai. Nữa là kẻ ngu phu dùng Trí Tuệ Thế gian, lại tự đắc Hiểu biết được Cảnh Giới của Như Lai ư!

Hán: Như thủ huỳnh hảo siêu Tu di Sơn, chung bất năng chứ. Dĩ luân hồi Tâm, Sinh luân hồi Kiến, Nhập ư Như Lai Đại Tịch diệt Hải, chung bất năng chí.

Việt: Như lấy lửa đom đóm đốt Núi Tu di, quyết không cháy được. Lấy Tâm luân hồi, Sinh Kiến luân hồi, lại muốn vào Bể Tịch diệt của Như Lai, thì không thể được.

GIẢNG VĂN

Lửa đom đóm: dụ Thế gian Trí, tức là cái Tâm suy nghĩ của Chúng ta thường ngày, Chính nó là Kiến luân hồi. Lửa đom đóm giống như lửa, nhưng không phải thực lửa. Thế gian Trí: tựa như có, nhưng không phải Trí Chân thực Xuất Thế gian Vô lậu. Tu di: Tàu dịch: Diệu cao. Núi Tu di dụ Viên Giác. Đại Tịch diệt Hải: tức là chỉ vào Viên Giác Tính.

Chương này nói Tự Ngộ Cảnh, đến Tiết đây, nói minh mạch Quyết Định, lấy Viên Giác Tâm làm Căn cứ. Cảnh Giới Viên Giác, không phải những Tiểu Trí Thanh Văn đã thoát Luân hồi mà có thể Biết được, nữa là cái Trí hẹp hòi của Chúng Sinh.

Hán: Thị cố Ngã Thuyết: Nhất thiết Bồ Tát cập Mạt thế Chúng Sinh tiên đoạn Luân hồi Căn bản.

Việt: Vì thế, ta nói tất cả các Bồ Tát và Chúng Sinh đời Mạt, trước phải đoạn vô thủy Căn bản luân hồi.

GIẢNG VĂN

Luân hồi Căn bản: tức là vọng Tâm. Vọng Tâm do vô minh Phát hiện. Tâm hư vọng hết, thì Tâm Chân thực hiện.

Hán: Thiện nam tử! Hữu tác Tư duy, tòng hữu Tâm khởi, giai thị Lục Trần, vọng tưởng Duyên khí. Phi thực Tâm Thể, dĩ như không hoa. Dụng thử Tư duy, Biện ư Phật Cảnh, do như không Hoa, phục kết không Quả. Biến chuyển vọng tưởng, vô hữu thị xứ.

Việt: Thiện nam tử! Nếu có suy nghĩ, là từ Tâm khởi, đều do Duyên khí của Sáu Trần lầm tưởng. Thực không phải Tâm Thể, cũng như không hoa. Dùng Tâm suy nghĩ, Biện (bàn) Cảnh Giới Phật cũng như không Hoa, lại kết không Quả. Lẩn quẩn tưởng vọng, thực không có lý.

GIẢNG VĂN

Hữu tác Tư duy: (nếu có suy nghĩ) dùng Tâm suy nghĩ tư tưởng vạn sự, vạn vật. Cho nên văn nói: (là từ Tâm khởi). Tư duy: do Căn Trần (Ngũ quan đối với sự vật) tương đối thành Duyên khí huân tập, đều là vọng tưởng. Người Thế gian cho là Tâm, với Phật Pháp cho là Vọng Tâm tưởng tượng. Cho nên văn nói: (đều là Duyên khí của Sáu Trần lầm tưởng, thực không phải Tâm Thể): cũng ví như không hoa mà thôi, đó là Biểu xuất do Vọng Tâm khởi vọng tưởng, vọng kiến. (Cái Thấy sai lầm) dùng Tâm Tư duy Biện Cảnh Giới Phật: tức là dùng Vọng Tâm mà thành Vọng Kiến, để suy lường Cảnh Giới Viên Giác. Suy lường đó cũng như không hoa lại kết không Quả, thực là cái Vọng ở trong cái Vọng. Cho nên văn nói: lẩn quẩn Vọng tưởng, thực không có lý.

Hán: Thiện nam tử! Hư vọng phù Tâm, đa chư sảo kiến, bất năng thành tựu Viên Giác Phương tiện. Như thị phân biệt phi vi Chính vấn.

Việt: Thiện nam tử! Tâm phù động hư dối, rất nhiều sảo kiến, không thể thành được Viên Giác Phương tiện. Phân biệt như thế không phải câu hỏi Chân Chính.

GIẢNG VĂN

Lời nói đây, Phật trách Ngài Kim Cương, ba câu hỏi không được Chân Chính. Phù Tâm: là Tâm suy nghĩ sự sự vật vật của Chúng ta hàng ngày, (Cảnh Duyên của Sáu Trần). Sảo kiến: thấy biết tà khúc không được chân chính.

Nếu theo Vọng Tâm tà kiến, thì không có thể thành được Viên Giác Phương tiện. Cho nên văn nói: (không có thể thành được Viên Giác Phương tiện). Thực ra ba câu hỏi đây, Ngài Kim Cương cũng chỉ vì Người Sơ Tâm Tu Học Bồ Tát, chưa giải được lòng ngờ mà hỏi Phật. Nếu Chúng Sinh chưa giải được lòng ngờ thì Tự Tánh Viên Giác của mình cũng không Tin, và Cảnh Tự Ngộ cũng chưa Quyết Định, khó khỏi cái tệ hướng ngoài tìm tòi. Cũng như kẻ không biết có vàng ở trong túi mà đi ăn xin. Ngài Kim Cương Tạng Đại diện cho tất cả, mà đặt ba câu hỏi, để cho đời sau kẻ Sơ Tâm Tu Học Bồ Tát được lòng Tin Quyết Định, chứ không phải tự Ngài có lòng ngờ.

Hán: Nhĩ thời, Thế Tôn dục trùng Tuyên thử Ý nhi Thuyết kệ ngôn: “Kim Cương Tạng Đương tri! Như Lai Tịch diệt Tính, vị tăng hữu chung thủy. Nhược dĩ luân hồi Tâm, Tư duy tức toàn phục. Đãn chí luân hồi tế, bất năng nhập Phật Hải. Thí như tiêu kim khoáng, kim phi tiêu cố hữu. Tuy phục bản lai kim, chung dĩ tiêu thành tựu. Nhất thành chân kim Thể, bất phục trùng vi khoáng. Sinh tử dữ Niết bàn. Phàm phu cập Chư Phật, đồng vi không hoa tướng. Tư duy do Huyễn hóa, hà huống chư hư vọng: nhược Năng liễu thử Tâm, nhiên hậu Cầu Viên Giác.

Việt: Bấy giờ Đức Thế Tôn muốn Tuyên lại Ý đó, mà nói bài kệ rằng: “Kim Cương, Ông nên Biết: Như Lai Tính vẳng lặng, Chưa từng có chung thủy. Nếu lấy Tâm luân hồi, suy nghĩ tức quẩn lại. Nếu ở Cảnh luân hồi, không hay vào bể Phật. Ví như tiêu vàng quặng, vàng không tiêu, tự Có. Tuy là thực Tính vàng, do tiêu mà thành có. Một thành Thể của vàng, không trở lại thành quặng. Sinh tử với Niết bàn. Phàm phu và Chư Phật, cũng như tướng không hoa. Suy nghĩ như Huyễn hóa, nữa là hư vọng ư? Nếu hay hiểu Tâm đó, nhiên hậu Cầu Viên Giác.”

Chương DI Lặc Bồ Tát

Chương trên, Tự Ngộ, là Cảnh Giới của Căn bản Trí. Tự Ngộ, Chúng ta sẵn có Giác Tính thành Phật, hướng Thượng Cầu Đạo. Sinh lòng Tín Quyết Định. Chương này Ngộ tha (Giác Ngộ cho Người) là Cảnh Giới của Hậu Đắc Trí. Thuyết minh Căn bản luân hồi ở đâu? Luân hồi có mấy thứ? Bồ Đề Sai Biệt? Đặt Phương tiện Giáo Hóa, cho nên hay Phát huy Tâm Đại Bi dưới Độ Chúng Sinh. Di Lặc Bồ Tát: tiếng Phạn: Di Tát Lí Đa. Tàu dịch: Từ Thị, là một Bồ Tát Nhất Sinh Bổ Xứ: “sau bổ vào Ngôi Phật”. Đức Thế Tôn Thọ ký cho thành Phật ở Thế giới này, Hóa Độ Chúng Sinh, có tài hay Hiểu thấu được Tâm Cảnh của Chúng Sinh trong Thế giới đây. Với bản Chương này Ngài đứng lên hỏi Phật.

Hán: Ư thị Di Lặc Bồ Tát tại Đại Chúng trung, tức tòng tòa khởi, đỉnh lễ Phật túc, hữu nhiễu tam táp, tràng quỵ xoa thủ nhi bạch Phật ngôn “Đại Bi Thế Tôn! Quảng Vị Bồ Tát khai Bí mật Tạng, linh Chư Đại Chúng thâm Ngộ luân hồi, phân biệt Tà Chính; năng thí Mạt thế nhất thiết Chúng Sinh vô úy Đạo nhỡn, ư Đại Niết bàn Sinh Quyết Định Tín, vô phục trùng tùy luân chuyển Cảnh Giới khởi Tuần hoàn kiến. Thế Tôn! Nhược Chư Bồ Tát cập Mạt thế Chúng Sinh, dục du Như Lai Đại Tịch diệt Hải vân hà đương đoạn luân hồi Căn bản? Ư chư luân hồi hữu kỷ chủng Tính? Tu Phật Bồ Đề kỷ Đẳng Sai Biệt? Hồi Nhập trần lao, đương thiết kỷ chủng Giáo Hóa Phương tiện Độ Chư Chúng Sinh? Duy Nguyện bất xả cứu thế Đại Bi, Linh Chư Tu Hành, Nhất thiết Bồ Tát cập Mạt thế Chúng Sinh, Tuệ mục túc thanh, Chiếu Diệu Tâm Kính Viên Ngộ Như Lai vô Thượng tri kiến tác thị ngữ dĩ, ngũ Thể đầu Địa, như thị tam Thỉnh, chung nhi phục thủy.

Việt: Bấy giờ Ngài Di Lặc Bồ Tát ở trong Đại Chúng, từ tòa đứng dậy đi quanh về bên hữu ba vòng, rồi quỳ thẳng chắp tay, mà bạch Phật rằng: “Kính lạy Đức Đại Bi Thế Tôn! rộng thương vì các Bồ Tát mở Tạng Bí Mật, khiến cho Đại Chúng thâm hiểu Luân hồi, phân biệt Tà Chính; Bố thí Đạo nhỡn vô úy cho tất cả Chúng Sinh đời Mạt, với Đạo Đại Niết bàn Sinh lòng Tin cho Quyết, không có trở lại theo Cảnh Giới Luân hồi, khởi Tuần hoàn Kiến. Lạy Đức Thế Tôn! Nếu các Bồ Tát và Chúng Sinh đời Mạt, muốn vào bể Đại Tịch diệt của Như Lai, làm thế nào đoạn trừ được Căn bản Luân hồi? với Luân hồi có bao nhiêu Tính? Tu Đạo Bồ Đề có Sai khác nhau những gì? Khi trở lại Trần lao, nên đặt những Phương tiện gì Giáo Hóa Độ Sinh? Kính lạy Đức Thế Tôn lòng Đại Bi bát xả, khiến cho tất cả Bồ Tát và Chúng Sinh đời Mạt Tu Hành, được Mắt Tuệ Thanh sáng, Tâm Kính chiếu soi Viên Ngộ được Tri kiến Vô Thượng của Như Lai! Nói thế rồi năm Thể rạp đất, cứ như thế ba lần Thỉnh, trước sau như một.

GIẢNG VĂN

Bí Mật Tạng: Chúng Sinh nguyên có Viên Giác, và Phật Tính. Nhưng Phật Tính đã bị vô minh che phủ. Ở trong Tâm Tạng Chúng Sinh, lời nói đây với kẻ phàm phu thiển thức rất Khó Tin, cho nên gọi là Bí Mật. Cũng như vàng ở trong quặng, gọi là Bảo Tạng, “Bí mật Tạng”. Do Tâm có suy nghĩ, mới khởi Kiến Luân hồi, gọi là tà kiến; Tùy thuận Tâm Tịnh Viên Giác Tự Ngộ thấy Phật Tính sẵn có, gọi là Chính kiến, cho nên gọi là “Phân Biệt Tà Chính”. Với Phật Tính khó Tin khó hiểu, tất phải ngờ sợ; sau đã Tin hiểu, tức là không sợ, nên văn nói: Đạo Nhỡn Vô Uy. Đại Niết Bàn: chỉ có Phật mới Biết, nếu đã Hiểu Ngộ được Phật Tính sẵn có, Phật Đạo sẵn thành, mới có thể Sinh Tín Tâm Quyết Định, không trở lại lấy Tâm Luân hồi, cho nên văn nói: “Với Đạo Đại Niết bàn Sinh lòng Tin cho quyết”. Chương trên nói: “Phải đoạn trừ Căn bản vô thủy Luân hồi trước”. Chương này chú trọng việc Độ Sinh, cho nên theo lời hỏi trên, lại hỏi luôn Căn bản Luân hồi ở đâu, để Biết rõ sự Giáo Hóa. Đại Tịch diệt Hải: tức là Viên Giác Tính. Tuệ mục: tức Đạo nhỡn. Tâm Kính: Dụ Tâm như gương sáng. Mắt Tuệ đã thanh, thì Tâm gương sẽ sáng, đó là Viên Ngộ.

“Từ câu Kính xin đến chữ Vô Thượng Tri kiến”: bày tỏ cái lòng thiết tha hy vọng Cầu Nguyện.

Hán: Nhĩ thời Thế Tôn cáo Di Lặc Bồ Tát ngôn: “Thiện tai! Thiện tai! Thiện nam tử! Nhữ đẳng nãi năng vị Chư Bồ Tát cập Mạt thế Chúng Sinh, Thỉnh vấn Như Lai thâm áo Bí Mật Vi Diệu chi Nghĩa, linh Chư Bồ Tát khiết thanh Tuệ mục, cập linh nhất thiết Mạt thế Chúng Sinh vĩnh đoạn luân hồi, Tâm Ngộ Thực Tướng, cụ Vô Sinh Nhẫn. Nhữ kim đế Thính; Đương vị nhữ Thuyết”.

Việt: Bấy giờ Đức Thế Tôn bảo Ngài Di Lặc Bồ Tát rằng: “Hay lắm! Hay lắm! Thiện nam tử! Ông lại hay vì các Bồ Tát và Chúng Sinh đời Mạt, Thỉnh hỏi Như Lai cái Nghĩa Vi Diệu thâm thiết Bí Mật, cho các Bồ Tát được Mắt Tuệ thanh khiết, và khiến cho tất cả Chúng Sinh đời Mạt được thoát Luân hồi, Tâm Ngộ Thực Tướng, đủ Nhẫn Vô minh. Vậy Ông hãy Nghe cho kỹ! Tôi sẽ vì Ông mà nói”. Thời Ngài Di Lặc Bồ Tát Kính phụng vui mừng và tất cả Đại Chúng im lặng ngồi Nghe.

GIẢNG VĂN

Vô Sinh Nhẫn: Nhẫn: tức là Trí. Tâm Ngộ Thực Tướng mà Chứng Ngộ được Không Sinh, Không Diệt, gọi là Vô Sinh Nhẫn.

Hán: Thiện nam tử! Nhất thiết Chúng Sinh tòng vô thủy tế, do hữu chủng chủng ân ái tham dục, cố hữu luân hồi. Nhược Chư Thế gian nhất thiết Chủng Tính, Noãn Sinh, Thai Sinh, Thấp Sinh, Hóa Sinh, giai nhân dâm dục nhi Chính Tính mạng. Đương tri Luân hồi, Ái vi Căn bản. Do hữu Chư Dục, trợ phát Ái Tính, thị cố năng linh Sinh tử tương tục.

Việt: Thiện nam tử! Tất cả Chúng Sinh, từ kiếp vô thủy, do có man mác những ái ân tham dục, vì thế mà có Luân hồi. Tất cả Chủng Tính ở Thế gian, các Loài Sinh. Loài Sinh bằng Thai, loài Sinh bằng Trứng, loài Sinh nơi Ẩm ướt, loài Hóa Sinh, đều nhân sự dâm dục mà thành Tính mạng. Nên biết Luân hồi, gốc rễ do Ái. Bởi có mọi Dục, trợ phát Ái Tính, vì thế hay khiến cho Chúng Sinh tiếp tục Nghiệp Sinh tử.

GIẢNG VĂN

Tiết này, đáp câu hỏi Luân hồi Căn bản. Từ chữ Thiện nam tử đến chữ có luân hồi: để nói cái nguyên nhân Nghiệp Luân hồi từ đâu. Do Ân ái với Tham dục, nhưng cũng không phải chỉ có một sự Tham ái dâm dục mà thôi. Cho nên lại nói hai chữ chủng chủng (chan chan). Từ kiếp vô thủy: Chúng Sinh từ trước tới nay đã có vô minh, liên miên vọng tưởng mà có bao nhiêu những ân ái tham dục. Không thể nói rằng nguyên xưa nay không có, hay có từ thời nào, hay kỳ nào mới Phát hiện. Cũng như vàng quặng, từ trước tới nay lẫn ở trong cát sỏi, không thể nói từ thời nào mới lẫn cát sỏi.

Từ chữ Thế gian đến chữ gốc rễ do Ái: Chính nói rõ cái Căn bản Luân hồi. Loài Sinh bằng Trứng như loài chim, loài cá v.v…; Thai Sinh: như loài Người, loài Thú v.v…; Sinh nơi Ẩm ướt: như loài bọ, loài sên v.v…; Hóa Sinh hoặc từ Vật này Biến thành Vật khác, như con đảng đảnh Biến thành con muỗi, chuột đồng Biến thành chim cun cút, hoặc từ vô hình Biến ra hữu hình, như Thiên thần hốt nhiên Hóa Sinh. Bốn Loài Sinh đều có Tính âm dương nên có dâm dục. Tùy theo Tình dục nặng hay nhẹ, mà thành Chủng Tính và Sinh mệnh. Cho nên Chính văn nói: “đều nhân sự dâm dục mà thành Tính mạng. Chữ nên Biết trở xuống: Lời nói nhấn mạnh Ái là Căn bản Luân hồi.

Ở đây nói hai chữ Ái Dục. Nhưng chữ Ái nặng hơn chữ Dục. Dục lấy phần dâm dục làm tối trọng, sau thô tế có năm Dục. Năm Dục thô như: Tài, Sắc, Danh vọng, Ăn, Ngủ. Năm Dục tế như: Sắc, Thanh, Hương, Vị, Xúc. Bốn loài Sinh thành Tính mạng, là bởi dâm dục, như con Người Nhập thai, do Dục Tính sử nhiên. Tính mạng nếu đã nhân Dục mà thành, tất nhiên sự tồn tại cũng chỉ một thời gian, Thụ Dụng cũng ở trong phạm vi Cảnh Dục. Như thế có thể nói Dục còn thì Sinh mạng còn, Sinh mạng còn thì Dục còn. Ái là một phần trong Mười Hai Nhân Duyên, loài Hữu Tình y vào Ngã, và Ngã Sở mà Sinh Ái trược. Do Ái mà Duyên Thủ, Thủ Duyên hữu, cứ như thế Ba Đời lưu chuyển, vòng quanh không ngớt. Cho nên văn nói: Ái là cội gốc Luân hồi. Do có mọi Dục hai câu: Nói rõ Ái và Dục khác nhau và nó lại là cái gốc Phát khởi Tính Luân hồi. Mọi Dục: không những nói riêng về dâm dục, lại còn gồm cả thô tế Năm Dục. Chư Dục trợ phát Ái Tính: như nước Sinh ra sóng, sóng lại dòa ra nước. Ái vì Dục mà Phát Sinh, Dục lại nhờ Ái mà tiếp nối Ái Tính không dứt, cho nên Sinh tử không ngừng, đó là y vào Lý Mười hai Nhân Duyên lưu chuyển, đương nhiên như vậy. Cho nên phải theo Diệt Môn để giải thoát Sinh tử, nhưng phải đoạn Ái làm đầu.

Hán: “Dục nhân Ái Sinh, Mạng nhân Dục hữu, Chúng Sinh Ái mạng, hoàn y Dục bản. Ái Dục vi Nhân, Ái Mạng vi Quả”

Việt: Dục nhân Ái Sinh, Mạng nhân Dục có, Chúng Sinh Ái mạng, y Dục làm gốc, Ái Dục là Nhân, Ái Mạng là Quả.

GIẢNG VĂN

Tiết này theo văn trên. Đức Phật nói: Ái, Dục, với Mạng có quan hệ với nhau. Văn dưới, Chính để đáp Luân hồi có bao nhiêu Chủng Tính.

Dục nhân Ái Sinh: Trai gái yêu nhau sau sẽ Phát Sinh dâm dục. Mạng nhân Dục hữu: Nhân có dâm dục mà sau Thân, Mạng mới có nơi ủy thác. Thân con Người nguyên nhân bởi dâm dục, Mạng y vào Thân mà còn. Tâm Ái hộ Sinh mạng là do Ái hộ Thân Thể mà ra. Cho nên văn nói: “Chúng Sinh Ái mạng y Dục làm gốc”. Thân này nhờ Dục mà có, có rồi do Mệnh mà sống. Cho nên văn nói: Ái Dục làm Nhân, Ái Mệnh là Quả”. Quá khứ như thế, hiện tại như thế, suy cùng đến vị lai cũng lại như thế. Minh xét thế rồi, mới có thể nói Luân hồi có bao nhiêu Chủng Tính.

Hán: Do ư Dục Cảnh, khởi Chư vi thuận. Cảnh bội Ái Tâm, nhi Sinh tăng tật, tạo chủng chủng Nghiệp. Thị cố phục Sinh Địa ngục, Ngạ quỷ.

Việt: Do nơi Cảnh Dục, khởi nhiều trái thuận. Cảnh trái Ái Tâm thì Sinh ghen ghét, tạo bao nhiêu Nghiệp. Vì thế cho nên mới Sinh ra Địa ngục, Ngạ quỷ.

GIẢNG VĂN

Từ đây trở xuống, Chính đáp Luân hồi có ba Tính: 1) Ác Chủng Tính; 2) Thiện Chủng Tính; 3) Bất Động Tính. Đây nói Ác Chủng Tính: do Mười Ác Nghiệp mà Sinh Thượng Phẩm Địa ngục, Trung Phẩm Ngạ quỷ, Hạ Phẩm Bàng Sinh. Năm câu đầu là nguyên nhân tạo Nghiệp. Dục Cảnh trái với Ái Tâm gọi là trái, thuận với Ái Tâm gọi là thuận. Cho nên văn nói: “Do nơi Dục Cảnh, Sinh nhiều trái thuận, ghen ghét”. Do trái với Ái Tâm mà Sinh ghen ghét. Cho nên văn nói: “Cảnh trái Ái Tâm thì Sinh ghen ghét”. Ghen ghét đã Phát Sinh thì tạo Mười Ác Nghiệp. Cho nên văn nói: “tạo chan chan bao nhiêu Nghiệp”. Do Ác Tính đã tạo thành, mới Sinh các ác thú. Cho nên văn nói: “Mới Sinh ra Địa ngục, Ngạ quỷ”.

Hán: Tri Dục khả yếm, Ái yếm Nghiệp Đạo; xả Ác lạc Thiện, phục thiện Thiên, Nhân.

Việt: Biết Dục là chán, Yêu chán Nghiệp Đạo; bỏ Ác vui Thiện, lại hiện Trời, Người.

GIẢNG VĂN

Đây nói Thiện Chủng Tính, yêu chán Nghiệp Đạo: yêu Thiện Nghiệp mà chán Ác Nghiệp. Đã chán Ác Nghiệp, tất nhiên Cầu Tu Thiện Nghiệp. Thiện Nghiệp Thượng Phẩm Sinh Thiên, Trung Phẩm Sinh Nhân, Hạ Phẩm Sinh A Tu la. Cho nên văn nói: “Xả Ác lạc Thiện, lại hiện Trời, Người”. Không nói A Tu la và Bàng Sinh Đại khái suy nghiệm sẽ rõ.

Hán: Hựu tri chư Ái khả yếm ố cố. Khí Ái lạc xả, hoàn tư Ái bản, tiện hiện hữu vi tăng Thượng Thiện Quả.

Việt: Lại Biết Ái đó, phải nên chán ghét. Xả Ái mà vui, xả lại trồng thêm gốc Ái, thì hiện ra hữu vi Thiện Quả thêm lớn.

GIẢNG VĂN

Đây nói Bất Động Tính. Văn trên, Thượng Phẩm Thiện, thì Sinh Cõi Trời. Nhưng phải đoạn Dục cho đến hết Sáu Cõi Trời Dục (Dục Thiên). Nhân biết Dục mà chán, như thế cũng chưa lìa được Dục, vì chưa thoát khỏi Dục Giới (Cõi Dục). Đây nói Bất Động Nghiệp: do Công Tu Thiền mà Cảm đến Cõi Trời Sắc Giới và Vô Sắc Giới. Sắc Giới: 1) Ly Sinh Hỷ Lạc Địa. 2) Định Sinh Hỷ Lạc Địa. 3) Ly Hỷ Diệu Lạc Địa. 4) Xả Niệm Thanh Tịnh Địa. Vô Sắc Giới: 1) Không Vô Biên Xứ Thiên. 2) Thức Vô Biên Xứ Thiên. 3) Vô Sở Hữu Xứ Thiên. 4) Phi Tưởng, Phi Phi Tưởng Xứ Thiên. Nay nói xả (bỏ) Ái, vui xả, từ Tứ Thiền trở lên, Tam Thiền trở về, Đại khái đây sẽ Biết. Người Cõi Trời Sắc Giới còn có Thân; nhưng Cõi Vô Sắc Giới chỉ có Tâm không có Thân; nếu đã có Thân Tâm tất nhiên có Ái, Ái đó tức là Tu Thiền Định. Cho nên văn nói: (hoàn tư Ái bản) lại trồng thêm gốc Ái. Tuy Biết Ái là nguy hiểm mà Sinh lòng xả bỏ, nhưng trái lại Chưa ly khỏi Ái Tâm, tức là không được Giải thoát, có được Thiện Quả, cũng chỉ là Phúc hữu vi; nhưng cũng hơn Thiện Quả ở Dục Giới.

Hán: Giai Luân hồi cố, bất thành Thánh Đạo. Thị cố Chúng Sinh, dục thoát Sinh tử, miễn chư Luân hồi, tiên đoạn dâm dục cập trừ khát ái.

Việt: Đều là Luân hồi, không thành Thánh Đạo. Vì thế Chúng Sinh muốn thoát Sinh tử, khỏi cả Luân hồi, trước đoạn tham dục, và trừ khát ái.

GIẢNG VĂN

Đây là lời tổng kết, văn trên đã nói: Ác Chủng Tính, Thiện Chủng Tính, Bất Động Tính đều thuộc Luân hồi Tính. Để đáp lời hỏi, có bao nhiêu Chủng Tính. Cho nên văn nói: “đều là Luân hồi không thành Thánh Đạo”. Chữ vì thế trở xuống: là lời khuyên nên đoạn Ái dục. Muốn đoạn Dục, trước phải đoạn cái trợ lực của nó. Đoạn Ái tức là phải trừ cho hết gốc rễ, đó là một việc để thoát khỏi Sinh tử Luân hồi. Khát Ái: ví như Người đi nắng, bị khát nước khô cổ, mà muốn uống nước, thì đây Người khát Ái cũng vậy.

Hán: Thiện nam tử! Bồ Tát Biến hóa thị hiện Thế gian, phi Ái vi bản. Đãn dĩ Từ Bi, linh Bi xả Ái, giả chư Tham dục, nhi Nhập Sinh tử.

Việt: Thiện nam tử! Bồ Tát Biến hóa thị hiện ở Thế gian, không phải dùng Ái làm gốc. Chỉ dùng Từ Bi khiến cho xả ái, giả cách như Tham dục mà vào Sinh tử.

GIẢNG VĂN

Đoạn này để giải Nghi. Phòng có Người Ngờ nói rằng, Bồ Tát có Phụ Mẫu, Thê Tử. Tất nhiên phải có Ái dục thực sự như mọi Người, và Thực có Sinh tử. Cho nên, trước đã có Thuyết minh, Bồ Tát Biến hóa thị hiện ở Thế gian, Hiểu Biết Ba Cõi như Huyễn hóa, Ngã và Ngã Sở, Thân Ta và Của Của Ta, đều là giả. Không có tham Ái, cho nên không có lấy Ái làm Căn bản (gốc).

Hán: Tu Phật Bồ Đề kỷ đẳng Sai Biệt. Nhược Chư Mạt thế nhất thiết Chúng Sinh, năng xả chư Dục, cập trừ Tắng Ái, vĩnh đoạn Luân hồi. Cần Cầu Như Lai VIÊN GIÁC Cảnh Giới, ư Thanh Tịnh Tâm tiện đắc Khai Ngộ.

Việt: Nếu tất cả Chúng Sinh đời Mạt, có năng lực xả bỏ tham Dục và trừ yêu ghét, đoạn hẳn Luân hồi. Cần Cầu Cảnh Giới VIÊN GIÁC của NHƯ LAI ngay Tâm Thanh Tịnh đó liền được Khai Ngộ “Hiểu Biết hoặc Chứng tỏ”.

GIẢNG VĂN

Từ đây đến chữ Năm Tính Sai Biệt, đây là Chính để đáp lại câu Tu Phật Bồ Đề bao nhiêu Thứ Sai khác nhau. Xả Dục trừ Ái: Luân hồi Căn bản trên sự Dụng công, khiến cho Tính đó không tái lập. Cho nên Chính văn nói “Đoạn hẳn Luân hồi”.

Thanh Tịnh Tâm: không đới vô minh cấu Huyễn, đã đoạn Luân hồi Tính, một Phương diện đoạn Luân hồi Căn bản, một Phương diện Cầu Viên Giác Cảnh Giới, thì ngay cái Tâm Thanh Tịnh ấy Khai Ngộ VIÊN GIÁC. Cho nên Chính văn nói: (ngay Tâm Thanh Tịnh đó liền được Khai Ngộ).

Liền được Khai Ngộ: Ý nói Tu Đạo BỒ ĐỀ, không có Sai Biệt, chỉ đoạn Luân hồi và Cầu Viên Giác là được Khai Ngộ, trực triệt Hiểu rõ, đó là Ý chỉ

Đốn Giáo Đại Thừa của Bộ Kinh này. Và nếu đã Đốn đoạn, Đốn Ngộ thì cũng không cần phải hỏi đến Sai Biệt. Dưới đây sẽ nói y vào Hai Chướng mà có Năm Tính khác nhau.

Hán: Thiện nam tử! Nhất thiết Chúng Sinh do bản Tham dục, Phát huy vô minh, hiển xuất Ngũ Tính Sai Biệt bất đẳng. Y Nhị chủng Chướng nhi hiện thiển thâm.

Việt: Thiện nam tử! Tất cả Chúng Sinh bởi gốc Tham dục, Phát huy vô minh, hiện ra Năm Tính Sai khác, chẳng giống nhau. Y vào Hai Chướng mà hiện sâu nông.

GIẢNG VĂN

Văn đây nói Năm Tính. Năm Tính từ đâu mà Phát hiện, tức là Chúng Sinh tham dục cho nên Phát hiện vô minh, vì thế mà Sinh ra Năm Tính. Nhưng Năm Tính ấy, lại có sai khác nhau, vậy trình độ đã Sai thì y vào đâu mà phán đoán được? Tức phải y vào Hai Chướng mà hiện nông sâu.

Hán: Vân hà Nhị Chướng? Nhất giả Lý Chướng, Ngại Chính Tri kiến. Nhị giả, Sự Chướng, tục chư Sinh tử.

Việt: Thế nào là Hai Chướng? Một là Lý Chướng, ngăn Chánh Tri kiến. Hai là Sự Chướng, tiếp nối Sinh tử.

GIẢNG VĂN

Lý Chướng: cũng gọi là Sở Tri Chướng. Như Chân Lý là Pháp, ai ai cũng đều có thể phải Biết rõ, vì Chúng ta mê nên không Biết, cho nên gọi là Chướng. Theo trên, Pháp bị Chướng mà lập danh. Chính Tri kiến: Chính Giác. Tiếng Phạn: A Lốc Đa La Tam Miệu Tam Bồ Đề. Pháp Sở Chướng là Chân Lý. Pháp Năng Chướng là vô minh, vô minh tức là không Biết gì. Tất cả Sự, Lý, Tính, Tướng, hết thảy Chúng ta đều không Biết (tức là có một phần vô minh chưa hết, do Lực lượng Công Dụng của Tâm chưa đầy đủ. Tức là Minh (sáng soi) không được thấu triệt, Trí (Biết) không được sáng suốt, thiên khúc (tà dối) làm ngăn ngại Chính Tri (cái Biết Chân Chánh). Sự Chướng: cũng gọi là Phiền não Chướng. Chúng Sinh không Biết các Pháp hòa hợp là giả, rồi Chấp có Thân ta mà thành Bốn điên đảo: Chấp Ta là si, nhân si rồi tham, Trái lòng Ta thì giận (Sân), cậy Ta là mạn (khinh Mạn) rồi Sinh ra phiền não. Cho nên gọi là Chướng. Đây theo về Pháp Năng Chướng lập danh (đặt tên). Chính cái Thể của Chướng gọi là phiền não. Pháp bị Chướng có những Công đức Vô lậu, vô vi. Trái lại nếu Tâm phiền não Phát Động thì tạo bao nhiêu những Nghiệp hữu lậu, bất Tịnh. Thiện, thì Sinh cõi Nhân, cõi Thiên. Ác thì sa xuống Tam Đồ, chịu sự Nghiệp báo, cho nên văn nói: “tiếp nối Sinh tử”.

Hán: Vân hà Ngũ Tính? Thiện nam tử! Nhược thử Nhị Chướng vị đắc đoạn diệt, danh vị thành Phật.

Việt: Thế nào là Năm Tính? Thiện nam tử! Nếu Hai Chướng đó Chưa đoạn diệt được, gọi là Chưa thành Phật.

GIẢNG VĂN

Chưa đoạn được Chướng gọi là Dị Sinh Tính. Dị Sinh Tính tức là Tính Phàm phu. Cũng như Ngọc Chưa qua tay thợ gọt giũa. Chúng Sinh tuy có đầy đủ Tính VIÊN GIÁC để thành Phật, nhưng lại Chưa Biết Đoạn Chướng, cho nên gọi là Chưa Thành Phật, và không đứng vào trong số Năm Tính. Lý Chướng: Chấp Pháp. Sự Chướng: Chấp Ngã. Phá được Hai Chấp mới Ly được Hai Chướng. Kẻ phàm phu tuy cũng có tất cả Thiện Pháp Thế gian, với sự Đoạn Chướng cũng Chưa tìm hiểu. Các Bậc Hiền Thánh ở Thế gian, đã có Công phu, khiến cho bớt lòng Tham, Sân, Mạn, chỉ vì một chút Tâm Chấp Ngã hãy còn, cho nên Si, chẳng qua cũng chỉ ở trong khuôn khổ Nhân, Thiên mà thôi. Nhưng đối với Sự Đoạn Chướng là một sự siêu việt Nhân, Thiên. Năm Tính Sai Biệt, đã y vào Hai Chướng hiện ra sâu rộng. Dị Sinh Tính: không Đoạn Chướng để Tu Đức, bởi không Tu Đức, cho nên không có dự vào Năm Tính mà so rộng sâu. Bởi nó có Đủ Tính Đức, cho nên mới gọi là Chưa Thành Phật.

Hán: Nhược Chư Chúng Sinh vĩnh xả tham dục, tiên trừ Sự Chướng, vị đoạn Lý Chướng; Đãn năng Ngộ Nhập Thanh Văn, Duyên Giác, vị năng hiển Trụ BỒ TÁT Cảnh Giới.

Việt: Nếu tất cả Chúng Sinh muốn bỏ hẳn tham dục, trước phải trừ Sự Chướng, Chưa đoạn Lý Chướng; Chỉ hay Ngộ Nhập Thanh Văn, Duyên Giác, Chưa có thể ở được Cảnh Giới Bồ Tát.

GIẢNG VĂN

Đây Thuyết minh Hai Tính ở trong Năm Tính: 1) Thanh Văn Tính; 2) Duyên Giác Tính. Thông gọi là Nhị Thừa Tính. Quả thì gọi là Nhị Thừa.

Nhưng Pháp Tu lại khác nhau, cho nên đặt Nhị Thừa Tính. Hai vị này đã xả (bỏ) hẳn được lòng tham dục, đoạn được Sinh tử, phá được Ngã Chấp, trừ được Sự Chướng, nhưng Chưa Đoạn được Lý Chướng, cho nên hãy còn Chấp Pháp. Theo Pháp Tứ đế, Tu Đoạn được Sự Chướng gọi là Thanh Văn Tính. Theo 12 Nhân Duyên, Tu Đoạn được Sự Chướng, gọi là Duyên Giác Tính, nhưng Chưa có thể đến được Cảnh Giới của Bồ Tát. Nên nguyên văn nói:

“Chưa có thể ở được Cảnh Giới của Bồ Tát”.

Hán: Thiện nam tử! Nhược Chư Mạt thế nhất thiết Chúng Sinh, dục phiếm Như Lai Đại Viên Giác Hải, tiên đương Phát Nguyện, Cầu đoạn Nhị Chướng. Nhị Chướng dĩ phục tức năng Ngộ Nhập Bồ Tát Cảnh Giới. Nhược Sự Lý Chướng dĩ vĩnh Đoạn diệt, tức Nhập Như Lai Vi Diệu Viên Giác, mãn túc Bồ Đề cập Đại Niết Bàn.

Việt: Thiện nam tử! Nếu tất cả Chúng Sinh đời Mạt Pháp này, muốn vào Bể Đại Viên Giác của Như Lai, trước nên Phát Nguyện Cầu Đoạn Hai Chướng. Hai Chướng đã phục, tức là Ngộ Nhập Cảnh Giới Bồ Tát. Nếu Sự Lý Chướng đã Đoạn diệt hẳn, tức là được Nhập Như Lai Vi Diệu Viên Giác, đầy đủ Bồ Đề và Đại Niết Bàn.

GIẢNG VĂN

3) Đây nói Tính thứ ba thuộc về Bồ Tát Tính, muốn vào Bể Đại Viên Giác của Như Lai. Muốn Cầu Viên Giác, ví như Người muốn vào Bể lớn, Phát

Đại Tâm mà vào Bể. Cũng như ở đất phàm phu đi tới đất Phật, với cấp bậc của

Bồ Tát, là cái đoạn đường Chúng Sinh phải trải qua. Muốn Tu tập, trước phải Phát Nguyện Cầu Đoạn Nhị Chướng”. Cho nên Kinh nói: “Trước Phát Nguyện Cầu Đoạn Nhị Chướng”. Giữa lúc Dụng Công Tu Đoạn thì Nghiệp hiện Hành và tập khí lần lượt phân phục (đè đầu xuống); đến như Hai Chướng đã phục, cũng như Ngôi Tam Hiền gọi là Đăng Địa Bồ Tát. Nên văn nói: “Tức là Ngộ Nhập Cảnh Giới Bồ Tát”. Song đã Phục mà Chưa Đoạn, tức là hãy còn bước đường giữa Chúng Sinh đến Phật Quả, gọi là Bồ Tát Tính. Nếu Sự Lý Chướng đã Đoạn diệt, như vậy Lý Chướng làm Ngại Chánh Tri kiến cũng hết. Tức là Mãn túc Bồ Đề; tiếp nối Sinh tử với Sự Chướng đã Đoạn diệt, tức là Mãn túc Đạo Đại Niết Bàn. Mãn túc Bồ Đề: tức là Trí Đức. Mãn túc Niết Bàn tức là Đoạn Đức. Bồ Tát Phục cả Hai Đoạn, cả hai đến chỗ rốt ráo, tức là Phật Quả. Cho nên văn nói: “được Nhập Như Lai Vi Diệu Viên Giác”. Tại sao lập Bồ Tát Tính mà không lập Như Lai Tính? Vì công Tu tập đến chỗ rốt ráo, không phải Luận Biện Sai Biệt, cho nên lập Bồ Tát Tính tức Như Lai Tính.

Có Chấp Ngã tất có Chấp Pháp, nhưng Lý Chướng đã Đoạn thì Sự Chướng cũng Đoạn. Tiểu Thừa Ngộ Nhân Không, chỉ Đoạn được sự Chướng. Đại Thừa Bồ Tát Căn khí mãnh lợi cho nên Nhị Chướng đồng Phục, đồng Đoạn (đồng: cùng)

Hán: Thiện nam tử! Nhất thiết Chúng Sinh giai Chứng Viên Giác. Phùng Thiện tri thức, y bỉ sở tác Nhân Địa Pháp Hạnh. Nhĩ thời Tu tập, tiện hữu Đốn, Tiệm. Nhược Ngộ Như Lai Vô Thượng Bồ Đề Chính Tu Hành lộ; Căn vô Đại, Tiểu giai thành Phật Quả.

Việt: Thiện nam tử! Tất cả Chúng Sinh đều Chứng Viên Giác. Gặp Thiện tri thức, theo Thiện tri thức làm Nhân Địa Pháp Hạnh. Khi đó Tu tập, thì có Đốn và Tiệm. Nếu gặp Đạo Bồ Đề Vô Thượng của Như Lai, con đường Chính Tu Hành; không Căn cứ Đại, hay Tiểu, đều thành Phật Quả.

GIẢNG VĂN

4) Bất Định Tính Tất cả Chúng Sinh: chỉ có những Người Biết có

Tính Viên Giác Thực Hành Tu tập. Cho nên văn nói: đều Chứng Viên Giác. Chúng Sinh muốn Cầu Đoạn Chướng, tất phải tìm Bậc Thiện tri thức làm Thầy. Thiện tri thức Tu Nhân Địa Pháp Hạnh thế nào, thì ta nên theo đó mà Tu tập.

Ví như gặp Thiện tri thức Thanh Văn Thừa, thì Tu theo Pháp Tứ Đế. Gặp Vị Duyên Giác Thừa, thì Tu theo 12 Nhân Duyên Quán. Gặp vị Bồ Tát thì Tu theo Lục Độ. Giáo có Đốn, Tiệm. Thừa có Đại, Tiểu. Như thế không có nhất Định. Cho nên nguyên văn nói: “ Khi đó Tu tập thì có Đốn, Tiệm”. Những

Chúng Sinh đó, nếu gặp Đức Như Lai dạy Đạo Vô Thượng Bồ Đề đường Chính Tu Hành, đều có thể thành Phật Quả, bất luận Người nhiều kiếp dày công Tu tập, hay Đại, Tiểu khác nhau. Cho nên Người có Tâm Cầu Đạo, phải nên cẩn thận tìm Thầy. Bất Định Tính với Phàm phu Tính không giống nhau.

1) Không Biết Cầu Đạo, Không hiểu Pháp Tu; 2) đã năng Phát Tâm lại muốn Cầu Đoạn Chướng.

Hán: Nhược Chư Chúng Sinh, tuy Cầu Thiện hữu, Ngộ tà kiến giả, vị đắc Chính Ngộ, thị tắc danh vi Ngoại Đạo Chủng Tính; Tà Sư quá mậu, phi Chúng Sinh cữu.

Việt: Nếu tất cả Chúng Sinh, tuy Cầu Thiện hữu, gặp kẻ tà kiến không được Chính Ngộ, thế gọi là Chủng Tính Ngoại Đạo; Tà Sư lầm lỗi, không phải lỗi tại Chúng Sinh.

GIẢNG VĂN

5) Siển đề Tính: có Tâm hướng Đạo nhưng không gặp Thiện hữu. Gặp kẻ tà kiến, tất nhiên làm Hạnh bất Chính. Tuy có Tu tập chỉ thành tà kiến. Nên nguyên văn nói: “Vị đắc Chính Ngộ”. Sự Hiểu Biết tà, cho nên không được vào Chính Đạo, như thế gọi là Ngoại Đạo. Người Tu Đạo Bồ Đề Cầu Đoạn Hai Chướng đã khó, nữa là lại gặp kẻ Tà Ngộ? Tà Ngộ đã Nhập thì Tâm đó đã Quyết Định sai lạc, cho nên gọi là Ngoại Đạo Chủng Tính. Trên đây Thanh Văn Tính, Duyên Giác Tính, và Bồ Tát Tính, tuy có Đại, Tiểu khác nhau, nhưng cũng là Chính Ngộ, thực là cái Nhân thành Phật. Duy có Ngoại Đạo Chủng Tính phản đối với Chính Nhân thành Phật, gọi là Đoạn Phật Chủng, vì thế đặt là Siển Đề Tính. Những Người mê muội Tu tập do Tà Sư tự đắc để được Vô Thượng Đạo, tự mình đã lầm, lại làm cho Người lầm theo. Người Cầu Đạo nếu gặp phải kẻ Tà Sư thì trái mất Bản Nguyện. Cho nên văn nói: “Tà Sư lầm lỗi không phải tại Chúng Sinh”.

Như thế gọi là Năm Tính Sai Biệt. Tổng kết Năm Tính. Năm Tính Sai Biệt, cứ theo nơi Đoạn Chướng nông, sâu chứ không kể Chủng tử. Căn cứ theo Đoạn Chướng sâu nông, vì thế kẻ phàm phu không được dự. Riêng nói về theo Đạo Phật, gặp các Duyên mà thành Sai Biệt. Chia ra Đại, Tiểu, Tà, Chính là do Thầy, bạn. Ngài Di Lặc hỏi, làm lợi ích cho Chúng Sinh đời Mạt, rất sâu rộng lắm.

Hán: Thiện nam tử! Bồ Tát duy dĩ Đại Bi Phương tiện, Nhập chư Thế gian, khai phát vị Ngộ, nãi chí thị hiện chủng chủng Hình tướng, Nghịch Thuận Cảnh Giới, dữ kỳ Đồng sự, Hóa linh thành Phật, giai y vô thủy Thanh Tịnh Nguyện lực.

Việt: Thiện nam tử! Bồ Tát duy chỉ lấy Đại Bi Phương tiện mà vào các Thế gian, dạy bảo cho kẻ Chưa Ngộ, nãi chí thị hiện chan chan Hình Tướng, Nghịch Thuận Cảnh Giới, với cùng Đồng sự, Giáo Hóa cho thành Phật, đều y vào vô thủy Thanh Tịnh Nguyện lực.

GIẢNG VĂN

Tiết này, Chính đáp câu hỏi, trở vào Trần lao nên đặt những Phương tiện gì để Độ Sinh. Đại Bi: Đồng Thể Tâm Đại Bi. Bồ Tát vào Trần lao, lấy Tâm Đại Bi làm chủ, để đặt những Phương tiện Độ Sinh. Thế gian không phải chỉ có một. Cho nên văn nói: các Thế gian. Vào Thế gian dạy bảo cho Người Chưa Giác Ngộ, dạy bảo chẳng những chỉ riêng về Ngôn Thuyết, mà lại còn thị hiện ra các Hình Tướng. Cho nên văn nói: thị hiện bao nhiêu Hình tướng. Chan chan Hình tướng: Như Ngài Quán Âm Bồ Tát hiện ra 32 Thân, đi vào các Quốc Độ. Chan chan bao nhiêu Tướng: hoặc hiện ra Tướng từ Bi, hoặc uy nghiêm Tướng. Tu các Hạnh Chính gọi là Thiện Cảnh Giới. Làm các điều phi Pháp gọi là Nghịch Cảnh Giới. Tùy theo Chúng Sinh làm công việc gì, thì Bồ Tát làm công việc ấy (đó) để gần gũi cho dễ Giáo Hóa, tất cả Chúng Sinh sau đều thành Phật cả, cho nên văn nói: “Với cùng Đồng sự, nền tảng do nơi Nhân Địa Phát Nguyện. Cho nên văn nói: “đều y vô thủy Thanh Tịnh Nguyện lực”. Lời đáp đây: Bồ Tát vào Trần lao Độ Sinh phải lấy Đại Bi Tâm làm chủ. Phương tiện có nhiều Môn, tuy không nhất định, song đại khái, hoặc dùng Ngôn Thuyết, hoặc hiện Hình tướng, hoặc Đồng sự để Giáo Hóa, nhưng mục đích khiến Chúng Sinh được thành Phật, vậy Căn bản là do nơi Đại Nguyện Độ Sinh.

Hán: Nhược Chư Mạt thế nhất thiết Chúng Sinh, ư Đại Viên Giác khởi Tăng Thượng Tâm, Đương Phát Bồ Tát Thanh Tịnh Đại Nguyện! Ưng tác thị ngôn: (Nguyện ngã kim giả, Trụ Phật Viên Giác, Cầu Thiện tri thức, mạc trị Ngoại Đạo cập dữ Nhị Thừa y Nguyện Tu Hành, tiệm Đoạn chư Chướng, Chướng tận Nguyện mãn, tiện đặng giải thoát, Thanh Tịnh Pháp Điện, Chứng Đại Viên Giác Diệu Trang nghiêm Vực).

Việt: Nếu tất cả Chúng Sinh đời Mạt, với Đại Viên Giác, khởi Tâm Tăng Thượng, hãy Phát Đại Nguyện Thanh Tịnh của Bồ Tát: nên nói như vầy: (Nguyện con ngày nay, Trụ ở Viên Giác Phật, tìm Thiện tri thức, không gặp phải Ngoại Đạo và Nhị Thừa, theo Nguyện Tu Hành, đoạn dần mọi Chướng, Chướng hết Nguyện đủ, được lên Điện Thanh Tịnh Giải thoát Chứng Đại Viên Giác Cõi Diệu Trang nghiêm).

GIẢNG VĂN

Tăng Thượng Tâm: Không phải lấy cái Sở Đắc hiện tại làm đủ, nghĩa là phải Cầu tăng tiến thêm lên, tức là hướng Thượng mà Cầu ở Tâm. Đã khởi Tâm Tăng Thượng, thì nên Phát Đại Nguyện. Từ câu Nguyện con ngày nay trở đi: tức là “Đại Nguyện”. Đã Phát Đại Nguyện tất theo Nguyện Tu Hành. Trong Hai Chướng, lại có bao nhiêu những Chướng, ở trong đó. Nên Kinh nói:

“Mọi Chướng”. Mọi Chướng đã Phục dần, Đoạn dần. Nên nguyên văn nói:

(Tiệm Đoạn). Chướng hết thì được Giải thoát, Nguyện đủ thì Trang nghiêm.

Hán: Nhĩ thời Thế Tôn dục trùng Tuyên thử Nghĩa nhi Thuyết kệ ngôn: “Di Lặc nhữ Đương tri. Nhất thiết Chư Chúng Sinh, bất đắc Đại Giải thoát, giai do Tham dục cố, đọa lạc ư Sinh tử; Nhược năng Đoạn tắng ái, cập dữ tham, sân, si, bất nhân Sai Biệt Tính, giai đắc thành Phật Đạo. Nhị Chướng vĩnh tiêu diệt, Cầu Sư đắc Chính Ngộ, Tùy thuận Bồ Tát Nguyện, y chỉ Đại Niết Bàn.

Thập phương Chư Bồ Tát, giai dĩ Đại Bi Nguyện thị hiện Nhập Sinh tử. Hiện tại Tu Hành Giả, cập Mạt thế Chúng Sinh, cần Đoạn chư ái kiến, tiện quy Đạo Viên Giác.

Việt: Bấy giờ Đức Thế Tôn muốn Tuyên lại Nghĩa đó, mà Thuyết bài kệ rằng: “Di Lặc Ông nên Biết! Tất cả các Chúng Sinh, không được Đại Giải thoát, đều bởi cớ Tham dục, sa lạc đường Sinh tử; Nếu hay Đoạn tắng ái, cùng với tham, sân, si, không Nhân Tính Sai Biệt, đều được thành Phật Đạo. Hai Chướng vĩnh tiêu diệt, Cầu Thầy được Chính Ngộ, Tùy thuận Bồ Tát Nguyện, nương ở Đại Niết Bàn. Mười phương các Bồ Tát, đều lấy Nguyện Đại Bi, thị hiện vào Sinh tử. Hiện tại Người Tu Hành, và Chúng Sinh đời Mạt, cần Đoạn các ái kiến, liền quy Đại Viên Giác.