SỐ 2077 — TỤC TRUYỀN ĐĂNG LỤC

25. Thiền sư Duy Lễ ở Hành sơn.

Thiền sư Duy Lễ ở Hành sơn tại Phước châu. Lúc lên giảng đường, Sư bảo: "Nếu luận về việc này ngay đây khó rõ, hàng Tam hiền chẳng thể lường, hàng Thập Thánh không biết. Đến trong đó phải cất cao lệnh Tổ đè ngang mạc da, Phật cũng chẳng còn, thì mảy trần sao lập "Trực giáo Tu-di nát vụn, biển lớn khô cháy, thả buông một luồng chỉ cho các người thương lượng. Hãy nói thương lượng cái gì?" Ngừng giây lát, Sư lại bảo: "Muối quý gạo rẻ".

26. Thiền sư Thiện Tư ở Hiển minh.

Thiền sư Thiện Tư ở Hiển minh tại Bắc sơn thuộc Lâm an phủ. Có vị Tăng hỏi: "Thế nào là đại ý của Tổ sư Đạt-ma từ Tây vức lại?' Sư đáp: "Chín năm luống không xoay mặt vào vách tường ma-la, lại trở về Tây vức". Lại hỏi: "Vì sao như vậy?" Sư đáp: "Thức ăn ngon chẳng trúng người no bụng ăn". Lại hỏi: "Thế nào là vô tình thuyết pháp?" Sư đáp: "Lồng đèn treo lộ trụ". Lại hỏi: "Người nào được nghe?" Sư đáp: "Vách tường có lỗ tai".

27. Thiền sư Huệ An ở Khải hà.

Thiền sư Huệ An ở Khải hà tại Minh châu. Có vị Tăng hỏi: "Chư Phật xuất hiện nơi đời là vì các hàng Quần sinh, vậy Hòa thượng xuất hiện nơi đời đáng vì hàng người nào?" Sư đáp: "Chẳng vì Xà-lê". Lại hỏi: "Vì sao đầm sâu gợn sóng lắng, học rộng nói tiếng nhỏ?" Sư đáp: "Trên gậy chẳng thành rồng".

28. Thiền sư Linh Khản ở Vân môn.

Thiền sư Linh Khản ở Vân môn tại Việt châu. Có vị Tăng hỏi: "Trong mười hai thời khắc dụng tâm như thế nào?" Sư đáp: "Đốt hương trong điện Phật". Lại hỏi: "Người học không hiểu". Sư đáp: "Chấp tay đầu Tam môn". Có lúc lên giảng đường, Sư bảo: "Trần lao chưa phá xúc cảnh có ngàn sai, kiếng tâm tròn sáng mảy may chẳng lập, Linh quang sáng ngời riêng bày ở trước, xưa nay quên hết, Thánh phàm bặt lối. Đến trong đó mới có thể cuộn buông tự tại, ứng dụng không thiếu, vào ra qua lại trong nhân gian và Thiên thượng. Đại chúng tuy là như vậy, bỗng nhiên bị người nắm đứng. Thử hỏi các ông nói cây gậy đến nơi nào cắm, lại chỉ đối thế nào? Lại có người nói được chăng, bước ra nói xem?" Đại chúng im lặng không ai nói gì, Sư bèn đánh vào thiền sàng một cái và xuống khỏi tòa.

29. Thiền sư Nguyên Thản ở Thái bình.

Thiền sư Nguyên Thản ở Thái bình tại Thiên thai. Lúc lên giảng đường, Sư bảo: "Pháp là không Tông, tùy duyên kiến lập, sắc động tỉnh chẳng khuất mờ sự thấy nghe, nêu dụng ngàn sai, như chuông chờ đợi gõ, khi đó dâng được, lại tùy thời mặc áo ăn cơm, nếu là Đức sơn Lâm Tế lại phải đánh giày cỏ hành khất. Tham".

30. Thiền sư Văn Tổ ở Phật Nhật.

Thiền sư Văn Tổ ở Phật Nhật tại Lâm an phủ, có vị Tăng hỏi: "Căn cơ cao vợi, xin Sư chỉ bày?" Sư đáp: "Đầu ngã tư đường cái, đứng chữ bát". Lại hỏi: "Chỉ như đáy biển đại dương đi thuyền, trên núi Tu- di ngựa chạy lại làm sao sống?" Sư đáp: "Quạ rùa vào lửa". Lại hỏi: "Thế nào thì có thể cưỡi đầu hổ, khéo nắm đuôi hổ?" Sư nắm cây gậy gỡ xuống một cái và bảo: "Lễ bái đi".

31. Thiền sư Tông ở Vọng tiên.

Thiền sư Tông ở núi Vọng tiên tại Nghi châu. Có vị Tăng hỏi: "Với bốn mùa tám tiết tức chẳng hỏi, một câu bình thường sự việc ấy như thế nào?" Sư đáp: "Hòa sơn đánh trống". Lại hỏi: "Chẳng là nơi người học dốc sức phải không?" Sư đáp: "Quy tông kéo đá". Vị Tăng ấy im lặng. Sư bảo: "Thật là nạp Tăng". Có lúc lên giảng đường, Sư bảo: "Ô dược ở Nam đài, Thiên ma ở Bắc hải, Tân La có Phủ tử, Thần miên có Chu sa". Ngừng giây lát, Sư tiếp bảo: "Đại chúng hiểu chăng?" Đứng giây lâu. Lại có lúc lên giảng đường, Sư bảo: "Các ngươi có chịu buông xuống chăng? Nếu chẳng buông xuống thì vác lấy đi". Xong, Sư bèn xuống khỏi tòa.

32. Thiền sư Dụng Cơ ở Ngũ phong.

Thiền sư Dụng Cơ ở viện Tịnh giác tại Ngũ phong, Thụy châu. Có vị Tăng hỏi: "Thế nào là đạo?" Sư đáp: "Đầu ngã tư đường cái đạp chẳng dính". Lại hỏi: "Vây lúc đi thì thế nào?" Sư đáp: "Hãy chậm rãi". Có lúc lên giảng đường, Sư bảo: " bình qua nước, Đầu tử bán dầu, một năm ba trăm sáu mươi ngày, chẳng phải hướng trong đó mong cầu". Xong, Sư nắm phất trần đánh xuống thiền sàng một cái và xuống khỏi tòa.

33. Thiền sư Xử Tường ở Phật túc.

Thiền sư Xử Tường ở Phật túc tại Vô vi quân, có vị Tăng hỏi: "Thế nào là Thể của Bát-nhã?" Sư đáp: "Trong điện lưu ly đèn ẩn lạnh". Lại hỏi: "Thế nào là Dụng của Bát-nhã?" Sư đáp: "Hoạt trác trúc địa". Lại hỏi: "Một sắc không biến đổi khác kêu làm trâu trắng nằm đất, vậy có trở lại đầu mối chăng?" Sư đáp: "Đầu sừng mọc". Lại hỏi: "Lúc đầu sừng chưa mọc thì thế nào?" Sư đáp: "Chẳng cần phạm đến lúa mạ của người'.

34. Thiền sư Tuệ Vân ở Minh nhân.

Thiền sư Tuệ Vân ở Minh nhân tại Bình an phủ. Lúc lên giảng đường, Sư đè ngang cây gậy và bảo: "Nếu cái gì đi thẳng được thì giữa trời không có hai mặt nhật, trong đất nước không có hai vua, Thích-ca, Lão tử uống khí hơi nước âm tiếng. Một đại tạng giáo điển như trùng mọc cây gỗ. Nếu như không xét ngưỡng kịp chánh là không dùi sắt lũng lỗ. Giả sử như nhiều thư tay gom lại cũng là canh thừa cơm cặn, đồng một lúc nhả ra mới có phần nhỏ tương ứng. Lại mới rơi lại không vang, y như cũ là kế sống của nhà quỷ. Cần muốn hiểu ư? Sau cơn mưa mới biết sắc núi xanh biếc, qua công việc khó mới biết tâm người Trượng phu". Xong, Sư bèn chống cây gậy và xuống khỏi tòa.

35. Thiền sư Kỳ Biện ở Tây đài.

Thiền sư Kỳ Biện ở Tây đài tại Hưng hóa quân. Lúc lên giảng đường, Sư nêu cử ngữ thoại Lâm Tế vô vị chân nhân xong mới gọi đại chúng bảo: "Lão Lâm Tế tài tầm thường chỉ một xương sườn cứng tợ sắt. Đến lúc vào trong đó, phần lớn tợ như giữa ngày lạc mê đường đi, mắt thấy hoa đốm giữa hư không. Ngay nhiều người nói vô vị chân nhân là chuồng phẩn khô, chánh là rùa bùn lòi đuôi. Vị Tăng đó chỉ biết cuối mùa hạ rất nóng, không biết giữa mùa Đông rất lạnh. Nếu y cứ đương thời hợp đặt được ngữ thoại gì bít dứt đầu miệng lưỡi người trong thiên hạ. Tây đài chỉ mặc nghỉ đi, lại mới mắt không thấy bất tịnh, chẳng khỏi lòi ra một tay lẫn lộn đi vậy. Lâm Tế một vác, Tây đài một đống. Một vác một đống phân giao cho ai? Theo giáo bung ra các phương đi. Cười giết cái đùi già xưa lúc ấy".

36. Thiền sư Trí Đàm ở Khai nguyên.

Thiền sư Trí Đàm ở Khai nguyên tại Đinh châu. Lúc lên giảng đường, có vị Tăng hỏi: "Thế nào là câu không riêng tư?" Sư đáp: "Mảnh trăng tỏa chiếu sáng khắp muôn hình tượng". Lại nói: "Cảm tạ Sư chỉ bày!" Sư bảo: "Chỉ bày cái gì?" Vị Tăng ấy nói: "Tránh sao lời nói còn ở tại lỗ tai?" Sư hỏi: "Lời nói gì?" Vị Tăng ấy đáp: "Mảnh trăng tỏa chiếu sáng khắp muôn hình tượng. Sư bảo: "Chỉ là hạng học nói". Lại hỏi: "Thế nào là đạo?" Sư đáp: "Bày xưa bày nay". Lại nói: "Trước mắt không đường khác, tức các hàng Đạt giả cùng chung lối". Sư bảo: "Ông làm sao sinh hiểu?" Vị Tăng ấy đáp: "Đạp dính quả cân cứng tợ bắt". Sư bảo: "Còn bắt chước một ít". Lại hỏi: "Thế nào là đại ý của Phật pháp?" Sư đáp: "Mùa xuân lạnh mùa thu nóng". Lại nói: "Người học không hiểu". Sư bảo: "Mùa thu nóng mùa xuân lạnh". Lại hỏi: "Thế nào là gia phong của chư Phật xưa trước?" Sư đáp: "Tán thán chẳng cùng". Lại hỏi: "Thế nào là tháp Vô phùng?" Sư đáp: "Gió thổi chẳng vào?" Lại hỏi: "Thế nào là người trong tháp?" Sư đáp: "Lỗ mũi đầu lớn hướng xuống". Và Sư mới bảo: "Ta vật ngầm hợp, lộ bày có thật, pháp pháp linh thông, tâm tâm riêng sáng, cuộn buông tự tại ẩn hiện không bó buộc. Có lúc vắng vẻ không dấu vết, có lúc mở toáng khắp pháp giới. Trong ánh sáng Bát-nhã thảy đều ứng hiện. Mỗi mỗi trần đã, mỗi mỗi niệm đều Như. Nói gì Tôn giả Mục-kiền-liên, Xá-lợi-phất đầy đủ sức thần thông lớn, đến trong đó làm sao sống, mô phỏng lấy?"

37. Thiền sư Trí Giác ở Vĩnh thái.

Thiền sư Trí Giác ở Vĩnh thái huyện Tấn vân tại Xử châu. Có vị Tăng hỏi: "Tổ sư Đạt-ma ở Thiếu lâm một lần đi không tin tức, nay ân cần vì cử dương". Sư đáp: "Trăng hoa tự chiếu ba ngàn cõi, mây nước không theo mười vạn trình". Lại hỏi: "Suốt chín năm Tổ sư ngồi xoay mặt vách tường đáng vì việc gì?" Sư đáp: "Lại dắt một chiếc giày mà tự trở về Tây vức". Và Sư mới bảo: "Gió vàng róc rách, mốc ngọc lạnh trong, nơi nơi lên cao, người người vui thú. Chư vị Thiền đức, chỉ như giữa rừng Nạp Tử há chẳng biết thời, nếu cũng vui im quên hình mờ dạt cảnh quang kia, Thúy vi nơi sâu chẳng đuổi theo bốn mùa, một đám chiên đàn không ân gì chẳng báo đáp". Xong, Sư vỗ vào thiền sàng một cái và xuống tòa.

38. Thiền sư Văn Hỷ ở Long hoa.

Thiền sư Văn Hỷ ở Long hoa tại Hàng châu. Mới đầu Sư ở tại am Lục Liên, có vị Tăng hỏi: "Thế nào là cảnh Lục Liên?" Sư đáp: "Cỏ trước một đường thềm, vài gốc tùng sau sương". Lại hỏi: "Thế nào là người trong cảnh?" Sư đáp: "Mở ra đường Thánh phàm, đáp phá họa cửa lại". Lại hỏi: "Thế nào là việc hướng thượng Tông thừa?" Sư đáp: "Một chiếc gậy Lang lật làm oai phong muôn dặm". Và Sư mới bảo: "Các nhân giả hãy nói đáp cảnh ấy không đáp cảnh ấy. Nếu nói đáp cảnh ấy thì mắt của Sơn Tăng ở nơi nào? Còn nếu nói không đáp cảnh ấy sao lại nói cỏ trước một đường thềm vài gốc tùng sau sương? Lại cùng ủy tất ư?" Ngừng giây lát, Sư lại bảo: "Giờ giờ rõ ý Tổ, ngày ngày nổi gió trong. Trân trọng".

39. Thiền sư Tự Nhân ở Vĩnh thái.

Thiền sư Tự Nhân ở Vĩnh thái tại Xử châu, có vị Tăng hỏi: "Thế nào là trâu trắng nằm đất?" Sư đáp: "Rất khó xem giữ". Lại hỏi: "Xem giữ tức dễ, còn chưa xét rõ làm sao để dùng?" Sư đáp: "Dùng được tức dùng". Lại hỏi: "Người học mượn dùng được không?" Sư đáp: "Ngay nhiều dùng được vậy, chỉ là người khác đến". Và Sư mới bảo: "Gió tùng lạnh lạnh, lá rụng lẫn lộn, bờ liễu gầy tàn, vượn kêu núi xa. Nếu cũng khéo giỏi xét xem thời tiết mới cùng các Thánh được gần, chưa ra được kế sống của nạp Tăng. Các Nhân giả, ngay lúc này chính là khéo vác ngang cây gậy, treo cao đãy bát, đến nơi khua mở cửa phương trượng, thì tạm cùng trông gặp lão người Hồ. Nếu nói một lời không khế hợp, rủ mở tọa cụ bèn đánh, há chẳng khoái thích ư? Sơn Tăng từ lúc hành cước đến nay, chưa từng gặp một cái nửa cái, cớ sao như vậy?" Ngừng giây lát, Sư lại tiếp bảo: "Đất rộng người hiếm cùng gặp rất ít. Trân trọng". Sư lại bảo: "Gió vàng chợt thổi, tùng trúc che râm, nước trăng rành rẽ, nạp Tăng chẳng lầm. Có hiểu chăng? Nếu có người hiểu được ra lại thông cái tin tức. Sơn Tăng sẽ vì người làm chứng cứ". Ngừng giây lát, Sư lại bảo: "Cái dùi trong đãy vải chẳng lòi đầu, thật là khéo tay!" Xong, Sư xuống khỏi tòa.

40. Thiền sư Pháp An ở Diên ân.

Thiền sư Pháp An ở Diên ân tại Hồng châu, vốn người dòng họ Hứa ở Lâm xuyên. Thuở thiếu thời Sư phụng thờ Sa-môn Thừa Thiên, nhân mến mộ Nhàn mà xuất gia. Năm hai mươi tuổi, Sư thông rành kinh pháp nên được độ. Sư du phương tham vấn, đến bái yết Thiền sư Hiển ở Tuyết đậu. Đến sau khi Thiền sư Hiển thị tịch, Sư lại đến nương tựa Thiền sư Hoài ở Thiên y, đại chúng suy kính Sư là người rất có Sư nhận biết. Sư lại rảo bước khắp các nhà Lão túc kỳ đức, chỉ mục đích vì nó tham. Sư trở về lại Lâm xuyên, thấy viện Như ý ở Hoàng sơn phòng thất hư nát tường vách trống rỗng chẳng có gì để che đậy gió mưa, Sư mới cầu xin ở đó, chỉ trong vòng mười năm mà điện các Sư tạo dựng như Hóa thành. Sư lại từ giả nơi đó, đi xuống Giang hán Hàng nhị chế, đi lên Thiên thai, Nghi, Hoài, Vấn mà trở lại, phàm những nơi Sư đến, tiếp vật lợi sinh chưa từng mất lời nói, cũng chưa từng mất người nào. Đến lúc bạc đầu, mến mộ đạo, vụt nhiên không có bạn, Sư đến nương tựa ở Nam xương, Thượng lam, Sư lại đến ở chùa Diên ân tại Võ minh. Mới đầu, chùa ấy do cha con trao truyền cho nhau, nghèo khổ không thể gìn giữ nỗi mới đổi lấy làm của Thập phương. Chỉ có nhà tranh vài gian, giường chỏng nát hư, chiếu màn trống không, Sư vẫn an vui ở đó. Huyện lệnh đốc suất những nhà giàu có bàn tính làm một ngôi mới, Sư cười, bảo: "Đàn pháp vốn để độ người. Nay tôi chẳng phát tâm nguyện ấy mà cũng cố gắng. Đây chỉ gọi là tác nghiệp chẳng gọi là Phật sự vậy". Sư dừng ở đó mười năm mà trở thành chốn Tùng lâm. Chư Tăng đến nương như trở về nhà xưa. Sư và Thiền sư Tú ở Pháp vân làm con em tạm tương đắc. Nơi ở của Thiền sư Tú trang nghiêm mỹ diệu trong thiên hạ, giảng nói pháp như mây mưa. Với sức lực có thể lấy làm anh em, tiếp giúp mà bay giữa trời vậy, từng gởi thư thỉnh mời Sư. Sư đọc xem thứ một lần xong chỉ cười mà thôi, hoặc có người hỏi về nguyên do, Sư bảo: "Mới đầu, Tôi thấy Sa-môn Tú có khí thế anh tài, nghĩa là có thể vì nơi Đạo, mà nay về sau mới biết đó là ngu si. Người si thì không thể cùng nói vậy. Sa-môn Tú đã chẳng thể như thế, lại đến đầu đường thông tám hướng tạo dựng phòng nhà lớn, theo người đời xin cơm để nuôi dưỡng vài trăm người nhàn rỗi tài giỏi. Há chẳng phải là ngu si ư?" Sư từng nói với mọi người là: "Muôn sự tùy duyên là pháp An lạc".

Đến tháng bảy năm Giáp tý (?) thuộc niên hiệu Nguyên Phong (?) thời Bắc Tống, Sư bảo đệ tử đem tất cả văn thư trong phương trượng ra nhóm lửa thiêu đốt - hết - Đem mọi công việc của viện giao phó cho một vị Tăng. Qua đầu tháng tám, Sư thị tịch, hưởng thọ sáu mươi mốt tuổi, bốn mươi mốt hạ lạp.

41. Cư sĩ Lễ bộ Dương Kiệt.

Cư sĩ Lễ bộ Dương Kiệt tự là Thứ Công, hiệu là vô vi, mới đầu trải qua dự tham nơi các bậc danh túc, về sau lại theo Thiền sư Hoài ở Thiên y vân du. Thiền sư Hoài từng dẫn cơ duyên của Lão Bàng mà cùng nói và bảo Cư sĩ nghiên cứu sâu đến. Về sau, Cư sĩ phụng thờ đến Thái sơn. Một ngày nọ có một tiếng gà gáy, trông nhìn mặt nhật như chiếc mâm vọt lên, Cư sĩ bỗng nhiên đại ngộ, mới riêng có người con trai không cưới vợ và người con gái không lấy chồng, Cư sĩ mới làm kệ rằng:

"Trai lớn phải lấy vợ,

gái lớn phải lấy chồng,

xét lắng nhàn công phu.

Lại nói câu vô sinh".

Cư sĩ viết lại gởi Thiền sư Hoài. Thiền sư Hoài bèn ngợi khen đó.

Về sau, Cư sĩ gặp Thiền sư Giai ở Phù dung, bèn hỏi: "Cùng Sư cách biệt đã bao nhiêu năm rồi?" Thiền sư Giai đáp: "Đã bảy năm". Cư sĩ nói: "học đạo lại, tham thiền lại". Thiền sư Giai bảo: "Chẳng đánh trống sáo ấy". Cư sĩ nói: "Thế nào thì không vân du sơn thủy, trăm thứ không tài năng". Thiền sư Giai bảo: "Riêng lại không bao lâu, khéo hay cao soi xét". Cư sĩ bèn cười lớn. Cư sĩ có bài kệ tụng tạ từ thế sự là:

"Không một đáng tiếc

Không một đáng bỏ

Thái hư không trung

Đến ư ấy vậy

Sắp bày đến bày

Tây phương Cực lạc".

TỤC TUYỀN ĐĂNG LỤC

Quyển 8 (Hết)

TỤC TRUYỀN ĐĂNG LỤC

QUYỂN 9

MỤC LỤC

Đời thứ mười hai, dưới đời Thiền sư Đại Giám.

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Chi ở Đại ngu, có mười ba vị:

1. Thiền sư Văn Duyệt ở Vân phong

2. Thiền sư Nguyệt ở Thụy quang

3. Thiền sư Tử Viên ở Động sơn (ba vị trên hiện có ghi lục)

4. Thiền sư Thủ Nghĩa ở Khai phước

5. Thiền sư Khải Chu ở Hưng dương

6. Thiền sư Khải San ở Hưng dương

7. Thiền sư Giản Nam ở Đại võ

8. Thiền sư Thông ở Pháp luân

9. Thiền sư Kế Lan ở Vân đảnh

10. Thiền sư Ứng ở Thừa thiên

11. Thiền sư Sư Tấn ở Long vương

12. Thiền sư Thủ Cần ở Thừa thiên

13. Thiền sư Quang Ứng ở Khuê phong (mười vị trên hiện không ghi lục).

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Vĩnh ở Thạch sương, có tám vị:

1. Thiền sư Bảo Tông ở Phước nghiêm

2. Thiền sư Như Hán ở Đại dương (hai vị trên hiện có ghi lục)

3. Thiền sư Trí Tăng ở Thắng nghiệp

4. Thiền sư Thừa thái ở Bảo ninh

5. Thiền sư Ngọc Viên ở Đại quang

6. Thiền sư Hạo Thuyên ở Thạch sương

7. Thiền sư Tuệ Trí ở Hưng quốc

8. Thiền sư Văn Đoàn ở Viên thông (sáu vị trên hiện không ghi lục).

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Viễn ở Phù sơn, có mười chín vị:

1. Thiền sư Đạo Trăng ở Tịnh nhân

2. Thiền sư Nhân Nhạc ở Hưng hóa

3. Thiền sư Vị Phương ở Ngọc tuyền

4. Thiền sư Tuệ Sâm ở Định lâm

5. Thiền sư Nhã châu ở Bản giác

6. Thiền sư Phổ Tư ở Hoa nghiêm

7. Thiền sư Duy Thục ở ẩn

8. Thiền sư Phụng Năng ở Hành nhạc (tám vị trên hiện có ghi lục)

9. Thiền sư Phổ An ở Quy tông

10. Thiền sư Cảnh Vân ở Bạch mã

11. Thiền sư Khánh Dư ở Cam lộ

12. Thiền sư Hồng Thức ở Quy tông

13. Thiền sư Hồng Liên ở Phù sơn

14. Thiền sư Pháp Nhãn ở Cam lộ

15. Thiền sư Kế Đồ ở Tây thiền

16. Thiền sư Nhân Chiếu ở Đông thiền

17. Thiền sư Hiền ở Thái bình

18. Thiền sư Hoạt Tu ở Vạn sam

19. Thiền sư Hiểu Vân ở Khê sơn (mười một vị trên hiện không ghi lục).

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Chiêu ở Bảo ứng, có hai vị:

1. Thiền sư Phương Duyệt ở Lang da

2. Thiền sư Hy Ẩn ở Hưng dương (hai vị hiện có ghi lục).

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Tấn ở Thạch môn, có một vị:

1. Thiền sư Trí Tài ở Thụy nghiêm (hiện có ghi lục).

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Dĩnh ở Kim sơn, có hai mươi vị:

1. Thiền sư Kế Chân ở Quảng giáo

2. Thiền sư Sùng Trân ở Phổ từ

3. Thiền sư Trọng Hòa ở Thụy trúc

4. Thiền sư Hoài Hiền ở Kim sơn

5. Thiền sư Hiển Trung ở Thạch Phật

6. Thiền sư Cư Duyệt ở Tịnh trụ

7. Thiền sư Củng Thần ở Tây sư

8. Thiền sư Thiện Đoan ở Bát-nhã

9. Cư sĩ Tiết sứ Lý Đoan Nguyện (chín vị trên hiện có ghi lục)

10. Thiền sư Liễu Tố ở Thừa thiên

11. Thiền sư Tự Thông ở Nam thiền

12. Thiền sư Hy Nguyên ở Thượng phương

13. Thiền sư Tuệ Quán ở Ẩn tỉnh

14. Thiền sư Thiệu Minh ở Pháp tánh

15. Thiền sư Liễu Xiêm ở Ô nhai

16. Thiền sư Trọng Hi ở Ngũ phong

17. Thiền sư Thuyên ở Tuyết đậu

18. Thiền sư Duy Ngộ ở Thụy trúc

19. Thiền sư Dụng Chương ở Pháp tánh

20. Thiền sư Như Đạo ở Nhân thắng (mười một vị trên hiện không ghi lục).

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Nguyệt ở Động đình, có ba vị:

1. Thiền sư Lượng ở Tiến phước (hiện có ghi lục)

2. Thiền sư Tung ở Thụy quang

3. Thiền sư Thế Trân ở Thừa thiên (hai vị không ghi lục)

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Dĩ ở Tích trượng, có hai vị:

1. Thiền sư Bảo Hiên ở Hoàng nham (hiện có ghi lục)

2. Thiền sư Chí ở Linh nham (hiện không ghi lục).

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Nhạc ở Long hoa, có hai vị:

1. Thiền sư Tịnh Đoan ở Tây dư (hiện có ghi lục)

2. Thiền sư Hiển Trù ở Thúy nham (hiện không ghi lục).

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Cử ở Pháp hoa, có sáu vị:

1. Thiền sư Văn ở Vĩnh khánh

2. Thiền sư Văn ở Hải hội

3. Thiền sư Quy ở Hưng hóa

4. Thiền sư Ngung ở Long đàm

5. Thiền sư Khương ở Giác hoa

6. Thiền sư Hải ở Hải hội (cả sáu vị đều không ghi lục).

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Thái ở Thiên Thánh, có sáu vị:

1. Thiền sư Bẩm Trân ở Thường thục

2. Thiền sư Bảo Thật ở Tây dư

3. Thiền sư Linh Nhiên ở Thường thục

4. Thiền sư Xử Thành ở Phước nghiêm

5. Thiền sư Hiển Ngọc ở Trung thiền

6. Hòa thượng Tri Văn ở Thái châu (sáu vị không ghi lục).

- Đệ tử nối dõi dòng pháp Thiền sư Nhất ở viện Thái tử, có một vị:

1. Thiền sư Đồng Quảng ở Thái tử (không ghi lục).

Đệ Tử Nối Dõi Thiền Sư Chi Ở Đại Ngu

1. Thiền sư Văn Duyệt ở Vân phong.

Thiền sư Văn Duyệt ở Vân phong tại Nam nhạc, vốn người dòng họ Từ ở Nam xương. Mới đầu Sư đến nơi pháp tòa Đại ngu, nghe Thiền sư Chi chỉ dạy đại chúng rằng: "Mọi người cùng nhóm tụ ăn rau hành dưa muối, nếu ăn một cọng rau hành dưa muối thì vào địa ngục nhanh như tên bắn". Rồi xuống khỏi tòa. Sư rất kinh sợ, ban đêm Sư tìm đến nơi phương trượng. Thiền sư Chi hỏi: "Ông đến mong cầu gì?" Sư đáp: "Cầu tâm pháp". Thiền sư Chi bảo: "Pháp luân chưa chuyển vận. Thực luân chuyển vận trước, sau sẽ sinh theo sắc lực mạnh khỏe, sao chẳng vì chúng cầu xin thức ăn? Ta đây nhẫn chịu đói còn chưa rảnh, thì đâu rảnh để vì ông mà nói Thiền ư?" Sư không dám trái lời. Sau đó không bao lâu, Thiền sư Chi từ Đại ngu lại đổi chuyển đến Thúy nham. Sư nhận sớ xong, lại qua Thúy nham cầu chỉ dạy. Thiền sư Chi lại bảo: "Phật pháp chưa đến sáng liền, tuyết đang lạnh nên vì chúng tìm cầu than lửa". Sư cũng vâng theo lời, công việc hoàn tất, Sư trở vào lại nơi phương trượng. Thiền sư Chi lại bảo: "Đường tuy khuyết thiếu người, nay vì làm phiền ông". Sư cũng vâng lời đó nhưng không được vui, Sư hận Thiền sư Chi chẳng dứt trừ tâm địa, bèn ngồi sau giá, bỗng nhiên có thùng sơn tan rơi từ trên giá xuống, và Sư cũng vụt nhiên khai ngộ, chóng thấy điều sử dụng của Thiền sư Chi, liền chạy đắp y Già-lê và vào ngay trên nhà ngủ. Thiền sư Chi nghinh đón Sư, mỉm cười bảo: "Duy-na hãy vui mừng việc lớn đã hoàn tất. Sư lại lễ bái và nói một lời giả từ mà đi. Sư chuyên cần phục vụ ở đó tám năm.

Sau đó, ra đời hoằng pháp, Sư ở tại Thúy nham, khi ấy vị Thủ tọa dẫn chúng ra nghinh hỏi rằng: "Với Tông thừa của Đức Sơn tức không hỏi, còn thế nào là đại dụng của Lâm Tế?" Sư bảo: "Ông ở xứ nào lại?" Thủ tọa phỏng bàn nghị, Sư liền chấp tay, Thủ tọa phỏng nghĩ đối đáp, Sư liền quát bảo: "Dẫn chúng về đi". Từ đó cả đại chúng đều rất khiếp sợ kính phục Sư. Có vị Tăng hỏi: "Thế nào là đạo?" Sư đáp: "Đi đường chớ lượm vật". Lại hỏi: "Thế nào là người trong đạo?" Sư đáp: "Giặc cỏ Đại bại". Vị Tăng ấy lễ bái, Sư thở dài một hơi. Lại hỏi: "Muôn pháp kết quy về một, một kết quy về đâu?" Sư đáp: "Sông Hồng chín khúc cong". Lại hỏi: "Thế nào là câu thứ nhất?" Sư đáp: "Duỗi tay quá đầu gối". Lại hỏi: "Thế nào là câu thứ hai?" Sư đáp: "Muôn dặm Nhai châu". Lại hỏi: "Thế nào là câu thứ ba?" Sư đáp: "Ky phẩn chổi quét". Lại hỏi: "Thế nào là Phật pháp nơi núi sâu rừng rậm?' Sư đáp: "Con khỉ đến trên cây". Lại hỏi: " Thế nào là việc dưới nạp y?" Sư đáp: "Cốt nằm trong da". Lại nói: "Chẳng giẫm qua màn rèm, xin Sư nhanh nói". Sư bảo: "Núi Tu-di". Lại hỏi: "Thế nào là tịnh pháp thân?" Sư đáp: "Đàn củi cỏ địch".

Có lúc lên giảng đường, Sư bảo: "Nói chẳng lìa đường hang ổ, sao có thể ra khỏi được sự ngăn che ràng buộc, mảnh mây vắt ngang cửa hang. Mê tức là nguồn của bao nhiêu người. Do đó nói: Lời lẽ không bày sự việc, nói năng chẳng gieo ném cơ căn. Người tiếp nhận lời lẽ tang mất kẻ ngưng trệ nơi câu thì mê mờ. Các người đến trong đó nhờ câu thoại nào mà được hiểu?" Ngừng giây lát, Sư bảo: "Muốn được chẳng rước nghiệp vô gián, chớ nên phỉ báng chánh pháp luân của Đức Như Lai". Lại có lúc lên giảng đường, Sư bảo: "Chư Phật thời quá khứ đã diệt độ, chư Phật thời vị lai chưa xuất hiện nơi đời. Do đó, ngay ngày nay, Phật pháp ủy thác ở Thúy nham. Buông đi thì tùy cơ lợi vật, nắm ở thì ngói sỏi vỡ tan. Hãy nói nắm ở tốt hay buông đi tốt?" Ngừng giây lát, Sư lại bảo: "Ôi! Dã hồ tinh". Rồi đánh vào thiền sàng một cái và xuống khỏi tòa. Lại có lúc lên giảng đường, Sư bảo: "Các người cùng gì lên đến? Phần nhiều tợ như chích não đưa vào chén keo. Cùng gì xuống đi? Cũng là đất bằng ăn giao. Ngay nhiều chẳng đến chẳng đi, sáng sớm đánh ba ngàn, chiều tối đánh tám trăm". Lại có lúc lên giảng đường, Sư bảo: "Đạo xa vời ấy thay! Xúc sự mà thật, Thánh xa vời ấy thay! Hiểu đó thì thần. Do đó, ở thế giới Ta-bà lấy âm làm Phật sự. Ở thế giới Hương tích dùng cơm thơm làm Phật sự. Trong Thúy nham ta đây chỉ ra vào hơi thở, cúng dường phụng thờ chư Phật nhiều như số cát sông Hằng từ thời quá khứ đến hiện tại và cả vị lai không bỏ luống qua một vị nào. Chư Phật như số vi trần ở từ thời quá khứ đến hiện tại và cả thọ lãnh đều là Thúy nham làm Thị giả không một nơi chẳng đến. Nếu có một nơi không đến thì đáng cho ba mươi gậy. Chư vị Thượng tọa có hiểu chăng? Đem thâm tâm này mà phụng sự trần sát, đó chính là báo đáp ân sâu dày của chư Phật". Lại có lúc lên giảng đường, Sư bảo: "Gốc của hữu tình nương tựa biển trí lấy làm nguồn. Dòng của Hàm thức, đều lấy pháp thân mà làm thể. Chỉ vì Tình sinh nên Trí ngăn cách, Tưởng biến nên Thể đổi khác. Thấu đạt gốc (Bản) thì Tình mất, biết được Tâm thì Thể hợp. Chư vị Thiền đức có hiểu chăng?' Chư Phật xưa trước cùng với Lộ trụ có sự tương giao. Phật điện và lồng đèn đấu ngạch, như cũng chẳng hiểu đơn kép có giao chiết". Lại có lúc lên giảng đường, Sư bảo: "Tre cây theo thân gặp Trường làm đùa vui. Tuy là như vậy nhưng mà một tay không thể riêng vỗ. Trong chúng chớ có tác gia bản phận thiền khách. Nạp Tăng ra lại cùng xướng hòa. Có ư?" Khi ấy có vị Tăng bước ra lễ bái. Sư bảo: "Y cứ hiếm có tợ như khúc nhạc mới có thể nhận nghe, lại bị gió thổi riêng điều trong". Rồi Sư xuống tòa. Lại có lúc lên giảng đường, Sư bảo: "Trời trong lúc sáng sớm muôn sự đều rõ ràng, Bắc-câu-lô châu cơm gạo canh dài". Và Sư xuống khỏi tòa. Lại có lúc lên giảng đường, Sư bảo: "Nơi có Phật, không được ở, nơi không Phật phải gấp chạy qua. Các người vác ngang cây gậy hành cước đến xứ nào?" Ngừng giây lát, Sư lại bảo: "Đông thắng thần châu trì bát, Tây-cù-da-ni ăn cơm". Lại có lúc lên giảng đường, Sư bảo: "Giả sử tâm thông suốt vô lượng thời, trải vô lượng kiếp nào khác gì ngày nay. Hãy nói việc ở ngày nay làm sao sinh?" Ngừng giây lát, Sư lại bảo: "Quạ rùa đục phá vách tường". Lại có lúc lên giảng đường, Sư bảo: "Thấy nghe hay biết không chướng ngại, sắc, hương, vị, xúc thường Tam-muội. Nạp Tăng đạo hợp vậy, núi là núi, sông là sông, đói thì ăn cơm, mệt nhọc thì nằm ngủ. Bỗng nhiên núi Tu-di nhảy nhót vào trong lỗ mũi các ông, cá Ma-kiệt xuyên vào trong tròng mắt các ông, làm sao sống thương lượng? Ngừng giây lát, Sư bảo: "Tham đường đi". Lại có lúc lên giảng đường, Sư bảo: "Một con dao hai , chưa xứng với Tông sư. Xuống dưới cao bằng hẳn chưa phải là tác gia. Thúy nham đến trong đó, miệng tợ như gánh dẹp, vậy các người làm sao sống thương lượng?" Ngừng giây lát, Sư lại bảo: "Muốn được không rước nghiệp vô gián, thì chớ nên phỉ báng chánh pháp luân của Đức Như Lai". Lại có lúc lên giảng đường, Sư bảo: "Nếu thấy được các tướng là phi tướng, tức núi sông đất liền đều không lỗi quá. Chư vị Thượng tọa, trọn ngày mặc áo ăn cơm, chưa từng ăn dính một hạt gạo, chưa từng treo dính một mảy tơ lụa, bèn có thể biến đất liền thành vàng ròng, khuấy động nước sông làm thành váng sữa. Tuy là như vậy nhưng mặc áo ăn cơm tức chẳng không. Môn hạ của nạp Tăng làm dơ bẩn hơi khí cũng chưa mộng thấy đó". Lại có lúc lên giảng đường, Sư bảo: "Hạnh Phổ Hiền, Trí Văn Thù, trên núi Phổ-đà gió trong mát thổi, lừa mùa theo đội qua Tân La, cát liêu đầu lưỡi ba ngàn dặm". Lại có lúc lên giảng đường, Sư nắm chiếc gậy và bảo: "Mang ôm bình bát đến thế giới Hương tích, vì gì mà không có đường xuất thân? Khêu nhật nguyệt trên đầu chiếc gậy lên, vì gì mà có mắt vẫn như mù? Ngay được gió thổi cỏ rạp, tiếng hòa âm thuận, không mảy may có thể giữ lại, còn là giao tranh đến pháp. Làm sao sống là không giao tranh đến pháp?" rồi Sư gõ chiếc gậy một cái và xuống khỏi tòa. Lại có lúc lên giảng đường, Sư bảo: "Lâm tế trước bén nhọn phóng qua một trữ, Đức Sơn sau khiến tạm ở một bên, riêng bày vô tư một câu làm sao sống? Nói". Ngừng giây lát, Sư bảo: "Kham thán, chuông dưới sở lìa mùi vị!" Rồi Sư nắm phất trần đánh vào thiền sàng một cái và xuống khỏi tòa. Lại có lúc lên giảng đường, Sư bảo: "Trong giáo điển nói: "Các thứ thủ xả đều là luân hồi, chưa ra khỏi luân hồi mà bàn biện viên giác thì tánh viên giác ấy tức đồng lưu chuyển, nếu thoát khỏi luân hồi, hẳn không có như thế. Các người đến trong đó hãy làm sao sống để biện bàn viên giác?" Ngừng giây lát, Sư bảo: "Lá sen tròn tròn tròn tợ kiếng, sừng ấu nhọn nhọn nhọn như dùi". Rồi, Sư nắm phất trần đánh xuống thiền sàng một cái. Lại có lúc lên giảng đường, Sư bảo: "Người xưa nói: Núi sông vách đá chẳng ngăn ngại ánh sáng của mắt". Và Sư bảo: "Làm sao sống là mắt?" Xong, Sư nắm chiếc gậy đánh vào thiền sàng một cái, tiếp bảo: "Núi Tu-di trăm thứ tạp toái tức không hỏi. Còn các ông hãy nói vua rồng Ta-kiệt-la tuổi ít nhiều?"

Có vị Sĩ tục hỏi: "Thế nào là Phật?" Sư đáp: "Mặc áo ăn cơm lường việc nhà". Lại hỏi: "Thế nào thì lùi thân ba bước, chấp tay ngang ngực đi?" Sư đáp: "Sau khi tỉnh say thêm một cốc chẳng như không". Có lúc tiểu tham, nêu cử Bách Trượng đêm cuối năm dạy răn đại chúng rằng: "Các ông là một đội hậu sinh, kinh luật luận hẳn là không biết, vào chúng tham thiền, thiền lại không hiểu. Ngày ba mươi tháng chạp hãy làm sao sống chiết hợp đi?" Sư bảo: "Đốt đèn các Thiền đức, cách Thánh thời gian lâu xa, tâm người dợt dạt. Xem ngay các tùng lâm ngày nay càng là chẳng có nơi được. Hoặc nhóm tụ đồ chúng ba trăm, năm trăm vị đông nhiều đầy đất, chỉ vì cơm ăn no đủ, phòng nhà yên ẩn, bèn cho là vượng hóa. Trong đó chăm chăm làm Đạo thì không có một người, giả sử như có mười vị, năm vị chạy trên chạy dưới, nửa xanh nửa vàng. Hiểu tức tất cả nói ta hiểu. Mỗi mỗi tự cho là nắm được châu ngọc của rắn linh, ai chịu biết là mình trái, đến lúc bị bức ép đánh đòn đem lại, ngay lúc ấy trong muôn vàng chẳng có một. Khổ thay! Khổ thay! Do đó nói Tùng lâm Bát-nhã mỗi năm một điêu tàn, cỏ hoang vô minh mỗi năm một tươi tốt. Tóm lại, ngày nay các hậu sinh mới vào trong chúng tiện tự ngồi yên khoanh tay, nhận sự cúng dường của người khác. Đến như, rau chẳng nhặt cọng, củi không bửa một bó, mười ngón tay chẳng dính đến nước, trăm việc chẳng liên can đến nỗi lòng. Tuy là một thời gian an vui thỏa ý, nhưng tránh sao khỏi lụy thân trong ba đường xấu ác. Há chẳng thấy nói trong kinh giáo là thà dùng sắt nóng buộc thân chứ không nhận áo mặc của người tín tâm. Thà đem nước đồng sôi rưới vào miệng chứ không ăn vật phẩm của người tín tâm. Các vị Thượng tọa nếu được như vậy thì biến đổi đất liền làm thành vàng rồng, khuấy động nước sông làm thành váng sữa, cúng dường Thượng tọa chưa là việc ngoài bổn phận. Nếu chưa như vậy thì đến như giọt nước tấc tơ, cũng phải mang lông đội sừng mang cày kéo bừa để đền trả lại mới được! Không thấy Tổ sư nói: "Vào Đạo không thông lý, mang thân đến tín thí". Đó là việc quyết định cuối cùng trọn không hư dối vậy! Cùng các vị Thượng tọa, tấc bóng rất đáng quý tiếc, thời gian chẳng đợi chờ người. Chớ đợi một mai mắt sáng rơi giữa đất. Ruộng phước không một chút công, thành sắt thống khổ vây hãm trăm thứ tội hình! Chớ bảo là tôi không nơi. Trân trọng!"

2. Thiền sư Nguyệt ở Thụy quang.

Thiền sư Nguyệt ở Thụy quang tại Tô châu. Có vị Tăng hỏi: "Câu chi một chỉ, ý chỉ ấy như thế nào?" Sư đáp: "Canh ba trăng rơi xuyên qua chợ".

3. Thiền sư Tử Viên ở Động sơn.

Thiền sư Tử Viên ở Động sơn tại Thụy châu. Lúc lên giảng đường, có vị Tăng bước ra vất tọa cụ xuống. Sư bảo: "Một lần câu tức bèn lên". Vị Tăng ấy kéo tọa cụ lên. Sư bảo: "Khéo đùa bỡn thành vụng". Vị Tăng ấy nói: "Từ xưa không phát sinh khúc nhạc, phải là gặp người biết âm". Sư bảo: "Dân Ba Tư và nước Đường (Trung Quốc)". Vị Tăng ấy cười lớn, trở vào lại trong đại chúng.

Đệ Tử Nối Dõi Thiền Sư Vĩnh Ở Thạch Sương

1. Thiền sư Bảo Tông ở Phước nghiêm.

Thiền sư Bảo Tông ở Phước nghiêm tại Nam nhạc. Có lúc lên giảng đường, Sư bảo: "Đức Thế Tôn đi khắp các hướng bảy bước, dắt chân toàn trái, mắt nhìn bốn phương, xúc chạm các đường thành trệ. Áo vàng trao đi ương hại cháu con, kệ ngọc truyền lại treo môi mép người. Gió phướn tỏ ngộ tánh chưa lìa sắc trần, bát nước ném kim toàn thành thấy hẹp. Tổ Sư chín năm xoay mặt vách tường chẳng thấy mảy may. Lông Công sáu đời truyền y toàn tính người khác ít lợi, Giang tây một tiếng hét chẳng hiểu thận trọng ban đầu, Đức kiệu thí hết chưa biết hộ trì chưa. Nam Sơn lỗ mũi ba ba lừa chỉ Tông do, Bắc viện tùng khô nhọc bày phong thái. Vân môn soi xét lại rơi hai rơi ba. Lâm Tế dẫn hết lầm bảy lầm tám. Nếu nói về năm vị của quân thần ngay như ngựa giấy qua cầu, lại đẩy khách chư giao tham, vừa tợ người bùn tắm rửa, riêng vượt ngoài hình tượng. Vả lại, chẳng phải chim ưng bắt thỏ, lẫn vết trong bụi trần, chưa là chó cắn heo, sao khác nhảy hố rớt hầm. Chánh là lánh chìm mà ném đặt. Kiến giải như thế chánh tại đường thường, Đạo nhân vượt ngoài khuôn phép làm sao nói câu thoại hiểu. Há chẳng thấy Đào tiềm là kẻ tục tử còn tự thấy việc thấy có, mà nay con cháu trong nhà Tổ không thể dưới da không chút máu!" Xong, sư hét quát một tiếng.

2. Thiền sư Như Hán ở Đại dương.

Thiền sư Như Hán ở Đại dương tại Dĩnh châu. Có vị Tăng hỏi: "Thế nào là câu ngang cứng xoang xoảng?" Sư đáp: "Ngoài cửa trúc lay gió rung thức tỉnh người ngủ nơi sâu tối". Lại nói: "Cửa lớn Quán Âm mở". Sư bảo: "Sư tử cắn người". Và Sư mới bảo: "Nghe tiếng mà ngộ Đạo, mất liền tròng mắt Quán Âm. Thấy sắc mà minh tâm, tịt ngay lỗ mũi Văn Thù. Một ra một vào, nửa mở nửa hộp. Đêm qua trâu bùn lội trong biển lớn mãi đến giờ này chẳng thấy trở về. Ôi!".

Đệ Tử Nối Dõi Thiền Sư Viễn Ở Phù Sơn

1. Thiền sư Đạo Trăng ở Tịnh nhân.

Thiền sư Đạo Trăng - Tịnh chiếu ở Tịnh nhân tại Đông kinh, vốn người dòng họ Đới ở Cổ điền thuộc Phước châu. Thân phụ Sư mộng thấy người mặc xiêm y đội mão vàng như lửa dữ dẫn theo đến nhà, thân mẫu Sư bèn mang thai. Lại mộng thấy nhạc trời phướn vàng phạm bối dẫn một vị Tăng mắt biếc mày dài đến tức liền sinh Sư. Từ bé thơ, Sư chẳng ăn dùng các thứ tanh nồng. Năm mười bốn tuổi, vào viện Thượng sinh cầu xin xuất gia, Sư hành trì hạnh Đầu Đà. Năm mười chín tuổi, sư làm vị đại Tăng, đọc xem các kinh luận Đại thừa Tiểu thừa, xong Sư đặt để xuống không đọc nữa mà nói: "Phương đây tiến nói như vậy". Rồi Sư mang một bình bát chạy đến Giang hoài, tham vấn phỏng học rất nhiều vị Thiện tri thức, mà chứng đắc yếu chỉ từ Thiền sư Viễn ở Phù sơn. Tại Giang châu có pháp tịch ở Thừa thiên muốn thỉnh mời Sư ở, song đó chẳng phải điều muốn của Sư, Sư mới vân du đến Đang Dương ngụ ở tại chùa Nhân Thánh. Một ngày nó đi trên sông, ngoái nhìn lại thuyền mà Sư im lặng nghĩ tính rằng: "Phải nên tùy chỗ đến tin là duyên của Ta vậy". Sư bèn nói với chủ thuyền: "Chở tôi ở cuối đuôi thuyền được không?" Chư thuyền cười hỏi: "Sư muốn đi đâu, Tôi sẽ đưa thuyền vào cặp bến?" nhân đó, Sư nói: "Tôi chợt muốn đi đến kinh đô". Chư thuyền bèn chở Sư xoay chuyển đến hướng Bắc. Sư vào bái yết Thiền sư Liên - Đại giác ở Tịnh nhân. Thiền sư bảo Sư làm Thủ chúng ở dưới tòa. Đến lúc Thiền sư Liên trở về đất Ngô, đại chúng thỉnh mời Sư kế thừa pháp tịch đó.

Ngày khai đường giảng pháp, vua Anh Tông (Triệu Thự 1064- 1068) sai Trung sứ giáng hương dâng tặng Sư áo phương bào sắc tía và phong tặng sư hiệu là "Giác Chiếu", khắp chốn kinh Sư đô hội tốt xấu muôn mối. Các hàng quý nhân đạt quan đến đầy cửa, mà Sư một mực trông nhìn bình đẳng đó, muôn miệng một ngôn từ đều lấy làm bản sắc đạo nhận, không ai chẳng thêm kính trọng. Trải qua thời gian, đến mùa xuân năm Nguyên Phong thứ ba (1080) thời Bắc Tống, từ Thánh Quang Hiến qua đời, vua Thần Tông (Triệu Húc 1068-1086) ban sắc chiếu mời sư đến cung Khánh thọ giảng pháp. Có vị Tăng hỏi: "Từ Thánh vân du cảnh tiên, định về xứ nào?" Sư đáp: "Nước chảy nguyên tại biển, trăng rơi chẳng lìa trời". Vua rất vui lòng, ban chiếu thiết đặt tòa cao lớn cho mọi người đến hỏi đáp, mọi người chung quanh trên dưới đều cho đó là việc chưa từng có. Tiếng hoan hô hưởng ứng vang động cả cung điện, ban tặng mọi thứ rất nồng hậu. Lại nói đến sự chấp chỉnh, Sư vốn là người rất có đức hạnh, nên chọn lấy một mỹ hiệu để tấu trình, vua mới phong tặng Sư hiệu là "Tịnh Chiếu Thiền sư". Tại Kinh đô tạo dựng các ngôi thiền sát, mở mang chùa Tướng quốc làm thành hai ngôi Thiền tự là Tuệ lâm và Trí hải, đặt cử chư Tăng làm chủ coi sóc đó hẳn là do Sư chọn lựa. Các bậc Lão túc đều tùy phong hóa mà theo, từ nước Cao Ly có sai phái ba vị Tăng đến nơi chỗ Sư thọ học, Sư tùy thuận căn cơ khai mở dẫn dắt đều được khế hợp với Tông chỉ. Sư làm người có cung cách tự đắc, lẳng lặng tợ như chẳng thể nói, tánh từ hòa an lạc rất thuần cẩn, phụng dưỡng tự thân rất kiệm ước, mặc một chiếc quần vải bố suốt hai mươi năm chẳng đổi thay, không ham thích tốt đẹp gì, thường tẩy rửa vách tường phía Tây của phương trượng, viết văn và mặc trúc có thể quét chùi vào đó. Sư bảo mọi người rằng: "Tôi muốn khiến những người ngang qua đây trông thấy đó mà tâm tự trong mát, quân cái tán này là tôi nói pháp vậy". Sư ở góc phía Tây Đô thành có hơn bốn mươi vị Nạp tử, sống tự nhiên chẳng ra khỏi phòng nhà, suốt ba mươi năm mà chỉ như một ngày.

Đến ngày 17 tháng 08 năm Nguyên Hựu thứ tám (1093) thời Bắc Tống, bỗng nhiên Sư bảo cùng đệ tử là Sa-môn Tịnh Viên rằng: "Ba ngày nữa, Tôi sẽ đi vậy". Đến kỳ hạn, tắm rửa thay y phục xong, sư nói bài kệ tụng rồi, ngồi kiết già mà thị tịch, hưởng thọ tám mươi tuổi sáu mươi mốt hạ lạp. Hoàng Lỗ Trực từng đề nơi tôn tượng Sư rằng:

"Hổ già không răng, Rồng nằm chẳng ngâm

Ngàn rừng trăng tối, Lục hợp mây che

Núi xa làm mây hồng má hạnh

Lấy chồng cùng gió xuân chẳng dùng mai mối

Lão bà ba năm, ngày niên thiếu

Cũng hiểu Đông bôi Tây thoa lại".

Có thể nghĩ tưởng thấy được điểm cao cùng của Sư vậy.

Mới đầu xuất hiện giữa đời hoằng hóa, có vị Tăng hỏi: "Sư xướng hát khúc nhạc nhà ai, Tông phong ấy ai người nối dõi?" Sư đáp: "Có tiền sai sử tiền, không tiến giữ phận nghèo". Lại hỏi: "Ai là đích tử của trăng hoa, cháu con của Lâm Tế?" Sư bảo: "Tha cho ngươi ba mươi gậy". Lại hỏi: "Thế nào là cảnh tịnh nhân?" Sư đáp: "Văn bia điện Pháp quảng, đích thân vua Nhân Tông ghi tả". Lại hỏi: "Thế nào là người trong cảnh?" Sư đáp: "Sáu đời Tổ sư khắp thiên hạ đều nghe". Lại hỏi: " Thế nào là người trong đạo?" Sư đáp: "Ngoài khói lửa của muôn nhà, một chiếc gối giữa khoảng nước mây". Lại hỏi: "Thế nào là Phật?" Sư đáp: "Buổi sáng bôi thoa hương, buổi chiều kéo lửa". Lại hỏi: "Thế nào là Quán Âm diệu trí lực?" Sư đáp: "Hà nam chó sủa, Hà bắc lừa kêu". Lại hỏi: "Thế nào là đại ý của Tổ sư Đạt-ma từ Tây vức lại?" Sư đáp: "Gậy chống vác ngang chẳng đến vai". Vị Tăng ấy nói: "Cảm tạ Sư giải đáp câu thoại!" Sư bảo: "Lầm nhận sao định bàn". Và Sư mới bảo: "Một hỏi một đáp, không có lúc hết, người xưa gọi là biển vô tận tạng, cũng gọi là cửa phương tiện. Ở trước mặt nạp Tăng mà xa vời vậy. Cớ sao quyền bính tại trong tay, phóng đoạt tự do, ngồi đoán Tỳ-lô, vách đứng cao ngàn nhận. Lầu các Thiện tài, ai chịu nhàn du, hộp ngọc Hoa tạng đâu thể xem lấy. Trượng phu mạnh nhanh vốn hợp như vậy, qua sàn nghĩ lường sẽ thành vầng trăng thứ hai. Trừ ném cơ mất khí đây dừng ở am tranh, xuống đến bằng cao cong thành muôn vật, khắp cùng không ngưng trệ, xúc xứ đều thông, giả sử chẳng hết mảy may tự chuốc lấy lỗi lầm ấy, đàm nói như vậy tức cười giết nạp Tăng. Hãy nói ai hiểu được người cười?" Ngừng giây lát, Sư lại bảo: "Khán lấy". Rồi Sư bèn xuống khỏi tòa.

Lại nữa, Sư chỉ dạy đại chúng nắm cây gậy mà bảo là: "Cây gậy gỗ lang lật khéo hay đàm nói Phật tổ, người điếc đã được nghe, người câm cũng hiểu lời. Chỉ vào đá trắng làm ngọc, gõ vào vàng ròng làm đất. Tiên gì hiểu đi. Nhà khác chưa cùng hứa. Chẳng cùng hứa chớ khinh suất, đường thông phía Nam đánh trống, đường thông phía Bắc múa vũ". Xong, Sư gõ xuống một cái.

2. Thiền sư Nhân Nhạc ở Hưng hóa.

Thiền sư Nhân Nhạc ở Hưng hóa tại Lô châu, vốn người xứ Nam tuyền. Có vị Tăng hỏi: "Thế nào là đại ý của Phật pháp?" Sư đáp: "Lâm Tế hỏi Hoàng Nghiệt". Lại hỏi: "Người học không hiểu?" Sư đáp: "Ba lần lại ăn gậy". Lại hỏi: "Thế nào là gia phong của Hòa thượng?" Sư đáp: "Cây gậy chống". Lại hỏi: "Một đại tạng kinh đều là danh ngôn, lìa danh ngôn ấy thì chỉ dạy như thế nào?" Sư đáp: "Ngựa mắc bệnh hủi mẫu liễu khô". Lại hỏi: "Người học không hiểu?" Sư đáp: "Lạc đà thích ăn muối". Lại hỏi: "Rốt cùng như thế nào?" Sư đáp: "Roi sắt chỉ mời ngựa không hý".

3. Thiền sư Vị Phương ở Ngọc tuyền.

Thiền sư Vị Phương ở Ngọc tuyền tại Kinh môn quân, vốn người đất Thục. Có vị Tăng hỏi: "Từ xưa đến nay chư vị Thánh giả dùng pháp gì để giáo hóa người?" Sư bèn nắm chiếc gậy lên. Lại hỏi: "Người học không biết". Sư bảo: "Hai tay phân giao". Vị Tăng ấy phỏng bàn nghị, Sư bèn đánh.

4. Thiền sư Tuệ Sâm ở Định lâm.

Thiền sư Tuệ Sâm ở Định lâm tại Túc châu. Có vị Tăng hỏi: "Thế nào là đạo?" Sư đáp: "Chỉ tại trước mắt". Lại hỏi: "Vì sao không thấy?" Sư đáp: "Mù".

5. Thiền sư Nhã châu ở Bản giác.

Thiền sư Nhã châu ở Bản giác tại Tú châu, vốn người dòng họ Trác ở Phước châu. Có vị Tăng hỏi: "Thế nào là đạo?" Sư đưa nắm tay lên. Lại hỏi: "Người học không hiểu". Sư bảo: "Đầu nắm tay cũng không biết". Có lúc lên giảng đường, Sư bảo: "Nói Phật nói Tổ chôn vùi Tông thừa, nêu cổ giảng kim nhận chìm nạp tử. Đánh mở đường lên ai dám đương đầu, đứng ngang dưới gió chẳng nhọc rút ra. Nếu không hoa câu làm sao biện rõ cân lượng? Nếu cũng biện rõ được thì núi Tu-di chỉ nặng nửa Thù, nếu như biện không rõ được thì bẻ gãy cán cân đưa đến nước Nhật Bản cho mọi người cùng xem.

6. Thiền sư Phổ Tư ở Hoa nghiêm.

Thiền sư Phổ Tư ở Hoa nghiêm tại Đông kinh, vốn người danh hiệu Tạ ở Kiến dương thuộc Kiến châu. Từ thuở nhỏ bé, Sư tập học Nho nghiệp, thi cử đỗ đạt Tiến sĩ rất có tiếng tăm. Về sau, nhân đọc xem kinh Phật đến câu "Thức tự tâm nguyên", căn tánh xưa trước tự nhiên bộc phát, Sư bèn đến nương tựa Sa-môn Khả Sùng ở Luật viện tại phía Tây chùa Thái bình hưng quốc xin xuất gia, và được độ thọ giới Cụ túc. Sư du phương phỏng tham, đến nơi pháp tịch Thiền sư Viên Giám ở Phù sơn; Long thư, vào thất thưa thỉnh tâm thần dung hội. Mọi người ở Long thư thỉnh mời Sư đến ở hai chùa Cam lồ và Thái bình. Tiếng tăm đạo hành Ngài lại lan tỏa khắp xa. Có vị Tăng hỏi: "Thế nào là khách trong khách?" Sư đáp: "Khách đường như trời xa". Lại hỏi: "Thế nào là chủ trong khách?" Sư đáp: "Hầu cửa tợ biển sâu". Lại hỏi: "Thế nào là chủ trong chủ?" Sư đáp: "Thiên tử ban sắc trong nước nhà". Lại hỏi: "Thế nào là khách trong chủ?" Sư đáp: "Tướng quân ra lệnh ngoài biên ải". Rồi Sư tiếp bảo: "Trong khách hỏi chủ càng kéo có bén nhọn, trong chủ hối khách đồng sinh đồng tử, trong chủ biện chủ uống khí nuốt lời, trong khách tìm khách mây trắng muôn dặm. Nên trong câu không ý, ý tại trong câu. Từ đó rõ được, một đôi nhạn lẻ phẩy đất bay cao, từ đó chưa rõ. Một đôi uyên ương riêng đứng bên khe. Biết âm thiền khách, đồng cùng chứng minh, ảnh hưởng tuy khác dòng nhưng cần thiết phải tử tế". Ngừng giây lát, Sư lại bảo: "Như là Đào Uyên Minh cuộn mày tức trở về".

Về sau, Sư trở về tại Tịnh nhân, đức hạnh vang vọng mọi người. Càng kính trọng. Năm Nguyên Phong thứ năm (1082) thời Bắc Tống, mọi người ở Kinh đô thỉnh mời Sư đến ở Hoa nghiêm, lại càng chấn phát Tông phong, trong ngoài kinh thành tự nhiên đều quy hướng. Ngày mồng 10 tháng 04 năm Nguyên Phong thứ tám (1085) thời Bắc Tống, vua Thần Tông (Triệu Húc) ban sắc chiếu mời Sư vào trong cung cấm giảng pháp. Sau khi trở về, Sư không bệnh tật gì đi đứng vẫn như thường. Qua ngày mười bốn, bỗng nhiên Sư giảng trống, lên tòa giả biệt đại chúng mà thị tịch.

Sư là người tú kiệt xuất, xướng tam huyền cửu đái dưới Lâm Tế, tạo Ngũ vị Thập huyền ở Tào động, đều khéo được yếu chỉ của gia phong ấy. Sư sở học đã thông bác nên những nơi ghé đến chỉ trông mong biết được khuôn phép mà thôi. Mới đầu lúc đắc pháp tuổi Sư còn trẻ nhỏ, lâu ngày làm thị giả hầu Thiền sư Viên giám ở Phù sơn. Bấy giờ, Thiền sư ở Hoa nghiêm đã có phần tỉnh ngộ tỏ phát, mà Thiền sư Viên giám biết đó chưa thấu triệt hẳn mới bảo sư khơi dậy đó. Sư vâng theo sự chỉ giáo ấy dùng phương tiện khải phát, Thiền sư bèn khế chứng, về sau nối tiếp Tông phong dưới Động sơn. Nói ở truyện Thiền sư.

7. Thiền sư Duy Thục ở ẩn.

Thiền sư Duy Thục ở viện ẩn tại Nam khương quân. Có vị Tăng hỏi: "Thế nào là Đạo?" Sư đáp: "Đường vẹo hẻm hẹp". Lại hỏi: "Thế nào là người trong đạo?" Sư đáp: "Trăm nghề đều biết hết".

8. Thiền sư Phụng Năng ở Hành nhạc.

Thiền sư Phụng Năng ở chùa Hành nhạc tại Đàm châu, lúc lên giảng đường, Sư bảo: "Tông phong vừa mới cử, muôn dặm mây tan, pháp lệnh nếu ban hành ngàn núi toàn sắc lạnh. Trên đảnh Tu-di sóng bạc ngập trời, song trong biển lớn, bụi hồng đầy đất. Nên nghĩ Hoàng mai ngày xưa, thiếu thất ngày nay, chẳng thể lùi mình nhường người, bèn khiến giả gạo để đáp chí khí, cắt cánh tay để đáp tâm tư. Sau đó trong Hành nhạc, một thùng cơm gạo lật ruộng núi ngon không canh muối, khổ vui cùng ở tùy cao đến thấp, vả lại chẳng là đầu Nam mua quý, đầu Bắc bán hèn, dạy ngay Văn Thù cúi đầu, Ca-diếp cuộn mày, Long thọ Mã Minh nuốt tiếng uống hơi, Mục-kiền-liên Xá-lợi-phất lại chẳng thể làm. Vì sao vậy? Hãy quán sát kỹ pháp của Pháp vương, Pháp của Pháp vương như vậy".

Đệ Tử Nối Dõi Thiền Sư Chiêu Ở Bảo Ứng

1. Thiền sư Phương Duyệt ở Lang da.

Thiền sư Phương Duyệt ở Lang da tại Trừ châu. Lúc lên giảng đường, Sư bảo: "Tạo vật không tâm sinh vật mà vật vật tự thành, mưa móc chẳng ý thấm vật mà mầm linh tự nẩy. Do đó thuốc tể chẳng ăn mà bệnh tự mất, thầy giỏi chẳng thân gần mà tâm tự sáng. Nêu biết Diệu tuệ Linh quang chẳng từ duyên mà được. Đến trong đó mới hứa cho các ông tiến bước. Lang da đây cùng các ông riêng làm cái tương kiến. Có vậy chăng? Nếu không thì chẳng thể nhàm chán tốt làm xấu".

2. Thiền sư Hy Ẩn ở Hưng dương.

Thiền sư Hy Ẩn ở Hưng dương tại Dĩnh châu. Có vị Tăng hỏi: "Thế nào là câu núi cao buông tay?" Sư đáp: "Trăng sáng chiếu cốc sâu tối". Lại hỏi: "Thế nào là câu chết đi sống lại?" Sư đáp: "Mây trắng mọc giữa trời". Lại hỏi: "Thế nào là Tiều phu ra rừng đồi mới nói ca xuân sắc?' Sư đáp: "Là người đắc đạo". Có lúc lên giảng đường, Sư bảo: "Rõ thấy chẳng thấy, thấy rõ chưa thấy. Người đi trên đường, chim ngủ giữa rừng. Tháp trong trăng cao mười hai tầng. Sao ngoài trời giẫm năm trăm diễu. Cần hiểu ư? Tay nắm minh phù ban đêm, cái nào biết trời sáng? Tham".

Đệ Tử Nối Dõi Thiền Sư Tấn Ở Thạch Môn

1. Thiền sư Trí Tài ở Thụy nham.

Thiền sư Trí Tài ở Thụy nham tại Minh châu. Có vị Tăng hỏi: "Thế nào là câu cắt dứt các dòng?" Sư đáp: "Tốt". Lại hỏi: "Thế nào là theo gợn đuổi sóng?" Sư đáp: "Theo". Lại hỏi: "Thế nào là câu hộp đậy đất trời?' Sư đáp: "Hợp". Lại hỏi: "Ba câu đã được Sư chỉ bày, vậy thế nào là biện rành xưa nay?" Sư bảo: "Về sau không được nêu bày". Có lúc lên giảng đường, Sư bảo: "Trời bình đẳng nên thường che, đất bình đẳng nên thường chở. Nhật nguyệt bình đẳng nên quanh năm thường tỏa sáng, Niết-bàn bình đẳng nên Thánh phàm không hai, tâm người bình đẳng nên cao thấp không tranh". Và Sư nắm gậy chống xuống một cái, tiếp bảo: "Chư vị Thiền giả, cây gậy này họa đêm ngày vì các người nói pháp môn bình đẳng. Có nghe chăng? Nếu nghe được thì dám bảo hộ việc hành cước các người hoàn tất, nếu nói không nghe cũng hứa cho các người mắt chánh cửa đảnh. Cớ sao? Vì pháp bình đẳng, không có cao thấp, gọi đó là A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề". Và ngừng giây lát, Sư tiếp cười và bảo: "Về sau, văn còn dài".

Đệ Tử Nối Dõi Thiền Sư Dĩnh Ở Kim Sơn

1. Thiền sư Kế Chân ở Quảng giáo.

Thiền sư Văn Giám - Kế Chân ở Quảng giáo tại Tuyên châu. Mới đầu đến dự tham ở Thiền sư Đạt Quán, bèn hỏi: "Tôi ngoài giảng thuyết ra còn nghiên tầm giáo điển quảng đại của chư Phật giảng nói, vậy thế nào là thấy được biên tế?" Thiền sư Đạt Quán bảo: "Bình thường nương tựa gì để giảng thuyết?" Sư đáp: "Y cứ giáo điển để giải nghĩa". Thiền sư Đạt Quán bảo: "Y cứ giáo điển nghĩa là oan chư Phật ba đời". Sư nói: "Lìa giáo điển một chữ tức đồng các ma nói". Thiền sư Đạt Quán bảo: "Không hỏi ông về giáo nghĩa, vậy người nào giải nói?" Sư đáp: "Chỉ thấy nói năng động tỉnh, không thể thấy được hình tướng ấy". Thiền sư Đạt Quán bảo: "Chỉ không hình tướng ấy bèn là quảng đại, nếu ngộ được tâm đây tức thấy được biên tế". Từ đó, Sư bèn có sự tỉnh ngộ. Sư ở tại Quảng giáo, lúc lên giảng đường, Sư bảo: "Phàm muốn làm Tông sư phải thấu rõ câu tối sáng, dán mắt trong nửa đêm, hỗn thành trải đất không. Thích-ca Văn lắm sư, lúc sinh gắng trông nhìn bốn hướng, chỉ vào ngực riêng tự xưng tôn quý, lại đi khắp các phương bảy bước. Sáng lại ai biết, tối khiến người nào ngộ? Từ đó sau trăm ngàn năm, khuất chỉ số hà sa, một người mù dẫn cả chúng mù, mọi người mù cùng nhau nâng đỡ, ngày khác thấy Lão Diêm, gắng mắt không tướng thăm, lúc ấy nghỉ kêu đạo, vạc sôi không nơi lạnh, nghĩ ruột trống cao tâm, chỉ mâm cao chuyển đưa, gởi lời người đời sau, chớ bị từ lục lầm".