SỐ 1451 — CĂN BẢN THUYẾT NHẤT THIẾT HỮU BỘ TỲ NẠI DA TẠP SỰ

6. Nhiếp tụng thứ sáu trong Biệt môn thứ nhất:

Bước trên vải, các đãy,

Mền nệm và tọa cụ,

Có duyên lìa ba y,

Có sáu pháp tâm niệm.

Phật tại vườn thi lộc, rừng Khủng úy, núi Giang trư; lúc đó vương tử Bồ-đề thỉnh Phật và Tăng đến trên lầu Diệu hoa cúng dường. Trên lầu vương tử cho trải điệp y thượng hạng màu đỏ như ráng trời buổi sáng, Phật đến nơi thấy trải vải này nên không bước chân lên, các Bí-sô cũng không ai bước chân lên. Vương tử thỉnh Phật bước lên, Phật vẫn không bước lên, vương tử liền cho cuộn điệp y đem cất, lúc đó Phật mới bước lên lầu đến chỗ ngồi ngồi. Ngoại đạo nghe biết việc này liền nói: “Sa môn Kiều-đáp-ma chưa kham nổi sự cúng dường nên mới không dám bước chân lên vải đã trải”, Phật nghe biết liền bảo các Bí-sô: “nếu có Bà-la-môn, cư sĩ, trưởng giả tín tâm trải vải thượng diệu rồi thỉnh Bí-sô bước lên, lúc đó nếu muốn hàng phục tâm ngã mạn của ngoại đạo thì Bí-sô nên quán các hành vô thường rồi bước lên, chớ có nghi ngại”.

Duyên xứ như trên, lúc đó có Bí-sô đang mang bát đi trên đường, bị vấp chân nên bát bị rơi xuống bể, bạch Phật, Phật nói: “Bí-sô không nên dùng tay mang bát, nên dùng chéo y bọc bát”, dùng chéo y bọc bát cũng chiêu lỗi như trên, Phật nói: “nên làm đãy đựng bát”, Bí-sô làm đãy đựng bát cũng chiêu lỗi như trên, Phật bảo: “nên làm dây cột rồi quải trên vai mang đi, ai làm trái thì phạm tội Việt pháp”.

Duyên xứ như trên, lúc đó có Bí-sô tháp tùng theo đoàn thương buôn để du hành trong nhân gian, lúc đó có một Bà-la-môn bị bịnh đến thầy thuốc yêu cầu chữa trị, thầy thuốc bảo nên dùng trái Ha lê lặc thì hết bịnh, đáp: “đang trên đường đi, không thể tìm được thuốc này”, thầy thuốc nói: “Sa môn Thích tử thường mang theo thuốc, theo họ xin chắc sẽ được”, Bà-la-môn liền đến gặp Bí-sô hỏi có Ha lê lặc hay không, đáp: “có, ông cần thuốc này làm gì?”, đáp: “tôi có bịnh, thầy thuốc bảo dùng nó thì hết bịnh, thầy có xin hãy cho tôi”. Bí-sô liền ở trước mặt người này mở đãy ra tìm thuốc, trước tiên lấy ra dao, kế lấy da thuộc và các tạp vật rồi mới lấy thuốc; Bà-la-môn thấy thuốc để xen lẫn với các vật tạp nhạp nên nói: “Bí-sô sao lại để thuốc xen lẫn với các tạp vật như vậy, tôi thà chết chứ không dùng thuốc này”. Các Bí-sô nghe biết việc này liền bạch Phật, Phật bảo: “Bí-sô nên sắm ba loại đãy: đãy đựng bát, đãy đựng thuốc và đãy đựng tạp vật”. Lúc đó các Bí-sô đeo ba loại đãy ngang bằng nhau này ở dưới nách phía dưới y, khiến nó nhô ra ngoài; người bất tín thấy rồi liền chê trách: “bộ các thầy kẹp cái trống dưới nách hay sao?”. Các Bí-sô nghe biết việc này liền bạch Phật, Phật bảo: “không nên đeo ba loại đãy ngang bằng nhau, nên may theo thứ lớp dài ngắn để mang đi cho tương xứng”. Lúc đó các Bí-sô đeo mang đãy bằng dây nhỏ nên khiến thân bị tổn, Phật bảo nên dùng dây bản lớn, bên dưới may lót thêm vải, đừng cho cuộn co lại, khi đeo mang sẽ không bị tổn. Ai làm trái thì phạm tội Việt pháp.

CĂN BẢN THUYẾT NHẤT THIẾT

HỮU BỘ TỲ NẠI DA TẠP SỰ

QUYỂN 5

6. Nhiếp tụng thứ sáu (tt):

Duyên khởi tại thành Thất-la-phiệt, lúc đó có Bí-sô được cúng nhiều mền nỉ dày, muốn may thành y cắt rọc để thọ trì nên cầm mền này và dao kéo đến dưới một tàng cây để cắt rọc. Phật đi đến thầy liền hỏi Bí-sô muốn làm gì, đáp: “Thế tôn bảo Bí-sô nên thọ trì ba y cắt rọc, con có nhiều mền nỉ dày nên muốn may thành ba y cắt rọc”. Phật do việc này đủ lời khen ngợi giới và người trì giới rồi bảo các Bí-sô: “có năm loại không nên cắt rọc, đó là tất cả loại khăn choàng, thảm lông dài, thảm lông ngắn, mền nỉ dày và vật vụn vặt. Nếu ai đem cắt rọc thì phạm tội Việt pháp”.

Duyên xứ như trên, lúc đó có Bí-sô khách vì có việc phải đi gấp nên quên không mang theo Ni-sư-đàn, đến trời tối ghé vào một ngôi chùa, vị tri sự bảo thọ lấy ngọa cụ, đáp: “tôi quên không mang theo Ni-sư-đàn, biết lấy gì lót trên nệm”, tri sự nói: “nếu vậy thọ thọ lấy giường đơn”. Bí-sô thọ giường đơn nằm ngủ, ban đêm trời lạnh rét, Bí-sô chịu lạnh rét suốt đêm nên bị bịnh, bạch Phật, Phật nói: “Bí-sô không mang theo Ni-sư-đàn thì không được đi ra ngoài, ai làm trái thì phạm tội Việt pháp”. Sau đó, có các Bí-sô có việc muốn đến thôn khác, chùa khác trong thành, định sẽ trở về ngay trong ngày mà vẫn phải mang theo Ni-sư-đàn; Bí-sô già bịnh không mang theo nổi nên sanh phiền não, liền nói với các Bí-sô: “tôi có việc cần phải đi, định sẽ về ngay nên không muốn mang theo Ni-sư-đàn, nhưng Đại sư không cho, tôi phải làm sao?”, các Bí-sô bạch Phật, Phật nói: “nếu các Bí-sô có việc muốn đến thôn khác, chùa khác trong thành, định sẽ trở về ngay trong ngày thì không cần phải mang theo Ni-sư-đàn”. Sau đó lại có Bí-sô có việc cần phải đi, định sẽ về ngay nên không mang theo Ni-sư-đàn, không ngờ đến đó duyên sự lại kéo dài đến tối, vì không mang theo Ni-sư-đàn nên vị này phải trở về trong đêm đó và bị độc trùng… giặc cướp làm hại. Các Bí-sô nghe biết việc này liền bạch Phật, Phật bảo: “nếu định trở về ngay nhưng vì duyên sự nên không về kịp thì nên ngủ lại đêm tại đó, không nên trở về trong đêm. Nên mượn Ni-sư-đàn của vị đồng phạm hạnh nơi đó tạm dùng, mượn được thì tốt, nếu không được thì nên lấy y bảy điều xếp làm bốn để lót nằm, thức nhiều ngủ ít cho đến sáng hôm sau mới trở về”. Sau đó lại có Bí-sô khi mượn Ni-sư-đàn của người khác làm dơ rồi đem trả lại, Bí-sô kia không chịu nhận, bạch Phật, Phật bảo nên giặt sạch rồi mới trả. Bí-sô giặt sạch rồi đem trả nhưng Bí-sô kia vẫn không chịu nhận, bạch Phật, Phật nói: “nên y theo giá mà đền trả hoặc tạ lỗi đừng để giận trách”.

Lúc đó Phật chế Bí-sô xuất giới không được lìa ba y, có các Bí-sô có việc muốn đến thôn khác, chùa khác trong thành, định sẽ trở về ngay trong ngày nhưng vẫn phải mang theo ba y; Bí-sô già bịnh không mang theo nổi nên sanh phiền não, liền nói với các Bí-sô: “tôi có việc cần phải đi, định sẽ về ngay nên không muốn mang theo ba y, nhưng Đại sư không cho, tôi phải làm sao?”, các Bí-sô bạch Phật, Phật nói: “nếu các Bí-sô có việc muốn đến thôn khác, chùa khác trong thành, định sẽ trở về ngay trong ngày thì không cần phải mang theo ba y”. Sau đó lại có Bí-sô có việc cần phải đi, định sẽ về ngay nên không mang theo ba y, không ngờ đến đó duyên sự lại kéo dài đến tối, vì không mang theo ba y nên vị này phải trở về trong đêm đó và bị độc trùng … giặc cướp làm hại. Các Bí-sô nghe biết việc này liền bạch Phật, Phật bảo: “nếu định trở về ngay nhưng vì duyên sự nên không về kịp thì nên ngủ lại đêm tại đó, không nên trở về trong đêm. Nên mượn y của vị đồng phạm hạnh nơi đó tạm thọ trì, sáng hôm sau xả rồi trả lại ”. Lúc đó các Bí-sô không biết tạm thọ trì như thế nào, Phật bảo: “y đã thọ trì trước nên tâm niệm xả rồi mới thọ trì y mới. Có sáu pháp tâm niệm : một là trưởng tịnh, hai là tùy ý, ba là thọ trì y, bốn là xả ba y, năm là phân biệt y dư, sáu là xả biệt thỉnh”.

Lúc đó có Bí-sô được y, không rảnh để cắt may giặt nhuộm, Phật bảo nếu không đủ duyên để cắt may giặt nhuộm thì nên tính ra giá của vải chưa nhuộm đủ để sắm ba y thọ trì, cho đến y vật của thế tục, mượn dùng thọ trì thì không phạm. Lại có Bí-sô đến nơi khác ngủ đêm không mang theo Ni-sư-đàn, cho là đã phạm tội lìa y, bạch Phật, Phật nói: “ta chế không được lìa ba y ngủ đêm, không chế lìa Ni-sư-đàn; nhưng Bí-sô không nên cố ý không mang theo, nếu quên thì không phạm”.

7. Nhiếp tụng thứ bảy trong Biệt môn thứ nhất:

Cái lượt nước có năm,

Cùng ăn chung một bát,

Lộ hình khi ăn uống,

Việc tắm rửa nên biết.

Duyên khởi tại thành Thất-la-phiệt, lúc đó ở phương Nam có hai Bí-sô muốn đến thành Thất-la-phiệt để yết kiến Thế tôn, nhưng cả hai đều không mang theo cái lượt nước. Trên đường đi khát nước, khi đến một ao nước, người này bảo người kia xem nước có trùng không để uống cho đỡ khát, nhìn thấy nước có trùng nên họ không uống, cứ như thế đi đến ba nơi, nơi nào cũng nhìn thấy có trùng, cả hai nói với nhau: “nước đều có trùng, nếu uống thì hại chúng sanh, nếu không uống thì chết khát, chúng ta phải làm sao?”, Bí-sô nhỏ nói kệ:

“Trăm ngàn câu chi kiếp,

Khó được gặp Thế tôn,

Nay ta nên uống nước,

Đến đảnh lễ Đại sư”.

Bí-sô lớn nói kệ:

“Như lai đại bi thương chúng sanh,

Diệt hết Ái nhiễm của ba cõi,

Thọ trị cấm giới trong pháp này,

Ta thà chịu chết, không sát sanh”.

Lúc đó Bí-sô nhỏ không nhịn khát được nên uống nước có trùng rồi lên đường, Bí-sô lớn vì hộ trùng nên quyết tâm không uống nước có trùng, cố gắng ngồi thẳng dưới một gốc cây, trong lúc sức chưa kiệt quệ hệ tâm nơi việc thiện cho đến khi kiệt quệ mới qua đời. Do phước lực này nên được sinh lên chỗ thắng diệu của cõi trời Tam thập tam, tất cả hữu tình sanh lên cõi trời đều khởi ba niệm: một là ta từ đâu sanh đến đây, hai là nay ta đang ở đâu, ba là ta do nghiệp duyên gì. Vị thiên tử này liền nhớ biết tiền thân mình là người, được sanh lên cõi trời Tam thập tam là nhờ tôn trọng lời Phật dạy. Thiên tử suy nghĩ: “nếu ta không đến kính lễ Thế tôn trước là bất kính”, nghĩ rồi liền dùng chuỗi anh lạc trang nghiêm thân, dùng y kích đựng đầy các loại hoa trời như hoa Ưu bát la, Bát đầu ma… qua đầu đêm đến chỗ Phật, rải hoa cúng dường, đảnh lễ rồi ngồi một bên nghe Phật thuyết diệu pháp. Thân quang của vị thiên tử này chiếu sáng khắp cả rừng Thệ đa, Phật quán biết căn tánh tùy miên của thiên tử này, nói pháp Tứ đế khiến cho được khai ngộ và chứng quả Dự lưu. Sau khi chứng quả, thiên tử bạch Phật: “Thế tôn, nhờ Phật khai ngộ khiến con ở trong các nạn mà được giải thoát, điều này không phải do cha mẹ… cho đến sa môn, Bà-la-môn có thể làm được. Thế tôn là bậc đại thiện tri thức đã cứu vớt con ra khỏi ba cõi, đặt để con vào cõi trời người, hết khổ sanh tử, được đạo Niết-bàn, làm cạn biển máu, vượt khỏi núi xương, núi thân kiến từ vô thỉ đến nay đều bị phá tan bằng chày trí Kim cang, chứng được Sơ quả. Nay con xin quy y Tam bảo, từ hôm nay cho đến trọn đời thọ trì năm học xứ, cúi xin Thế tôn chứng biết con là Ô-ba-sách-ca”, thiên tử liền cung kính nói kệ:

“Con nương nhờ Phật lực,

Đóng bít ba đường ác,

Sanh cõi trời thắng diệu,

Thú hướng cõi Niết-bàn.

Con nương nhờ Thế tôn,

Nên được thanh tịnh nhãn,

Chứng được Chân đế lý.

Phật vượt trên trời người,

Thoát khỏi già bịnh chết,

Khó gặp trong biển Hữu,

Nay gặp được chứng quả.

Con với thân trang nghiêm,

Tâm tịnh đảnh lễ Phật,

Nhiễu bên phải trừ oán,

Nay trở về thiên cung”.

Nói kệ rồi, thiên tử vui mừng như người đi buôn được lời, như người cày ruộng được thu hoạch, như người ra trận được thắng, như người bịnh được lành, đảnh lễ Phật rồi trở về thiên cung. Sau đó Bí-sô nhỏ đến thành Thất-la-phiệt, vào trong rừng Thệ đa, cất y bát, rửa chân rồi đến chỗ Phật, đảnh lễ rồi đứng một bên. Pháp thường của Phật là khi có khách Bí-sô đến, Phật an ủi rồi hỏi Bí-sô từ đâu đến, đáp là từ phương Nam đến, lại hỏi hạ an cư ở đâu, đáp là cũng ở phương Nam, lại hỏi đi đường có bạn không, đáp là có, lại hỏi người bạn đó hiện nay ở đâu, Bí-sô liền kể lại việc trên. Phật nghe rồi liền nói kệ:

“Nếu khinh mạn giới ta,

Thì gặp ta làm chi,

Dù cho có gặp ta,

Cũng như là không gặp.

Bí-sô kia gặp ta,

Do thọ trì tịnh giới,

Thầy ngu si vô trí,

Không thể thật thấy ta”.

Lúc đó Phật vạch bày thượng y cho Bí-sô này thấy ngực mình rồi nói kệ:

“Thầy hãy nhìn thân ta,

Thân do cha mẹ sanh,

Sắc ví như vàng ròng,

Là do nghiệp đời trước.

Ai không kính pháp thân,

Thì không thật thấy Phật,

Ai thành tựu pháp thân,

Mới thật thấy Mâu ni.

Pháp thân đứng thứ nhất,

Sắc thân đứng thứ hai,

Người trí thấy biết rõ,

Nên khéo hộ Thi la.

Thời Phật Ca-diếp ba,

Có Bí-sô phạm giới,

Vì tổn lá Y la,

Hiện đọa trong loài rồng”.

Nói kệ rồi Phật suy nghĩ: “do Bí-sô không mang theo cái lượt nước nên có lỗi này”, nghĩ rồi liền bảo các Bí-sô nên cất chứa cái lượt nước. Lúc đó các Bí-sô không biết cái lượt nước có mấy loại, Phật nói: “có năm loại:

Cái lượt nước lưới vuông: thông thường dùng chừng ba, hai hay một thước vải để làm cái lượt nước, nên làm hai lớp, vải nên dày và mịn để trùng không lọt qua được, nếu vải thưa mỏng thì không nên dùng.

Pháp bình tức là bình âm dương.

Quân trì: dùng vải bịt miệng bình rồi dùng dây cột nơi cổ bình, nhúng xuống nước cho nửa miệng bình nổi lên, nếu chìm ngập miệng bình thì nước sẽ không vào trong bình, chờ nước vào đầy bình mới lấy ra khỏi nước, vẫn phải xem kỹ có trùng hay không.

Chước-thủy-la: cái lượt nước lưới tròn, hình thức tuy khác nhưng ý hộ trùng là giống nhau.

Y-giác-la: không phải chéo y ca-sa, mà là miếng vải vuông chừng một khuỷu tay bịt, cột vào miệng bình để lượt lấy nước khi cần”.

Duyên khởi tại thành Thất-la-phiệt, lúc đó có hai Bí-sô trước đã có hiềm khích, nay làm bạn cùng du hành trong nhân gian. Một người có cái lượt nước, một người không có; người có lấy ra dùng để lượt nước, người không có hỏi mượn, người kia không cho mượn nên công việc của người này bị trở ngại. Bí-sô bạch Phật, Phật nói: “nếu trước đã có hiềm khích thì không nên cùng du hành, nếu gặp duyên phải đi chung thì nên sám tạ nhau rồi mới đi chung”.

Duyên xứ như trên, lúc đó có hai Bí-sô cùng du hành, một người có cái lượt nước, một người không có. Người không có hỏi: “thầy có mang theo cái lượt nước không?”, đáp là có, người này nghe rồi lại không hỏi người kia có cho mượn dùng hay không. Sau đó người kia lượt lấy nước uống, người này hỏi mượn, người kia không cho mượn và nói: “thầy chỉ hỏi tôi có mang cái lượt nước hay không chứ không hỏi mượn dùng, nay lại hỏi mượn thì thật là bất kính nên tôi không cho”, do duyên này nên công việc bị trở ngại như trên. Phật nói: “khi các Bí-sô muốn đi đâu nếu không có cái lượt nước thì nên hỏi đồng bạn có mang theo cái lượt nước hay không, nếu đáp là có thì nên hỏi cho tôi dùng chung được không, nếu đáp là được thì mới cùng đi chung, nếu đáp không được thì không nên cùng đi chung”. Duyên xứ như trên, lúc đó có hai Bí-sô cùng du hành, một người có cái lượt nước, một người không có. Người không có hỏi: “thầy có mang theo cái lượt nước không?”, đáp là có, lại hỏi cho tôi dùng chung được không, đáp là được nên cả hai cùng đi chung. Trên đường đi bỗng gặp đoàn thương buôn, người có mang theo cái lượt nước có việc nên theo các thương nhân trở về, người không có cái lượt nước liền nói: “trước đây thầy có hứa cho tôi dùng chung cái lượt nước, nay thầy trở về hãy đưa nó cho tôi”, đáp: “tôi hứa cho thầy dùng chung nhưng không nói là để lại cho thầy dùng”. Do duyên này nên công việc bị trở ngại như trên. Phật nói: “khi các Bí-sô muốn đi đâu nếu không có cái lượt nước thì nên hỏi đồng bạn có mang theo cái lượt nước hay không, nếu đáp là có thì nên hỏi cho tôi dùng chung được không, nếu đáp là được thì nên hỏi nếu thầy có việc phải trở về thì có thể để lại cái lượt nước cho tôi mượn dùng hay không; nếu bằng lòng thì tốt, nếu không bằng lòng thì không nên cùn đi chung”.

Tôn giả Ưu-ba-ly bạch Phật: “Thế tôn, nếu không mang theo cái lượt nước thì có được đi đến thôn khác hay chùa khác hay không?”, Phật nói: “không được, nếu biết đến nơi đó có thể cầu được cái lượt nước, không làm trở ngại công việc thì không phạm”; lại hỏi: “hai người chỉ có một cái lượt nước thì có được du hành hay không?”, Phật nói: “nếu không làm trở ngại công việc thì được”; lại hỏi: “nếu nhiều người cho đến đại chúng chỉ có một cái lượt nước thì có được du hành hay không?”, Phật nói như trên, lại hỏi: “nếu không có cái lượt nước thì có nên đi lại trên bờ sông hay không?”, Phật nói: “nếu nước chảy xiết, không có dòng nước khác chảy vào thì cách năm dặm nên xem nước rồi mới dùng; nếu có dòng nước khác chảy vào thì khi dùng nước cũng phải xem kỹ; nếu nước sông không chảy xiết thì tùy chỗ nên xem kỹ”; lại hỏi: “khi xem nước, nên xem trong phạm vi bao nhiêu?”, đáp là chừng một tầm lại hỏi: “nếu không xem nước cũng không lượt thì nước đó có được dùng hay không?”, đáp là không được, nếu dùng thì phạm; lại hỏi: “nước đã lượt rồi mà không xem lại thì có được dùng hay không?”, đáp là không được; lại hỏi: “nước không lượt nhưng có xem kỹ thì có được dùng hay không?”, Phật nói: “nếu xem kỹ thấy không trùng thì được tùy ý dùng”; lại hỏi: “nước đã lượt và xem kỹ thì có được dùng hay không?”, đáp là không trùng thì được dùng. Phật bảo Ưu-ba-ly: “có năm loại nước sạch (tịnh thủy):

Tăng già tịnh thủy: đại chúng sai một Bí-sô xem nước, khi vị này đang như pháp xem kỹ nước, một Bí-sô khác đến nói: “nước này Tăng đã lượt sạch rồi” thì uống dùng không phạm.

Biệt nhân tịnh thủy: nếu biết Bí-sô kia đối với giới, kiến, oai nghi, chánh mạng đều thanh tịnh thì dùng nước của vị ấy không phạm.

Lự la tịnh thủy: dùng cái lượt nước để lượt nước, không có trùng lọt qua, được dùng không phạm.

Dũng tuyền tịnh thủy: ngay chỗ nước suối phun ra thì không có trùng.

Tỉnh thủy tịnh thủy: khi múc nước giếng lên xem thấy trong sạch không có trùng, để đến sáng hôm sau được tùy ý lấy dùng”.

Lúc đó có Bí-sô do chăm chú xem nước có trùng hay không nên mắt bị loạn thị, Phật bảo không nên nhìn quá lâu, chỉ nên bằng khoảng thời gian xe sáu con bò chở tre quay trở lại, trong khoảng thời gian tâm tịnh trở lại để xem nước thì không phạm.

Duyên khởi tại thành Thất-la-phiệt, lúc đó có các cư sĩ tịnh tín mang các khí cụ đựng thức ăn đến cúng cho các Bí-sô, các Bí-sô không thọ nên các cư sĩ nói: “khi Phật chưa ra đời, chúng tôi xem ngoại đạo là chỗ tu phước; nay Phật ra đời, chúng tôi xem các vị là đại phước điền. Vì sao các vị không thọ vật của chúng tôi cúng, há không phải khiến chúng tôi bỏ tư lương tốt thú hướng cho đời sau hay sao?”, Bí-sô bạch Phật, Phật nói: “vì đại chúng nên thọ”, Bí-sô vâng lời Phật dạy thọ rồi đem cất vào trong kho, thọ thực vẫn bằng bát như cũ, thí chủ thấy rồi liền hỏi: “những khí cụ đựng thức ăn đã cúng trước đây vì sao không dùng?”, đáp là đã cất vào trong kho, thí chủ nói: “Thánh giả, không lẽ trong nhà tôi không có kho để cất chứa hay sao, chúng tôi dâng cúng là muốn các thầy thọ dụng; nay thầy đem cất vào trong kho thì chúng tôi chỉ được phước bố thí mà không được phước thọ dụng”, Bí-sô bạch Phật, Phật nói: “vật của thí chủ cúng nên thọ dụng”, Bí-sô vâng lời Phật dạy thọ dụng. Sau đó lại có thí chủ dâng cúng cái mâm đồng lớn, Bí-sô già được mâm đồng này hằng ngay lau chùi nên cực khổ, Phật bảo: “nên cử người cất giữ khí vật và lau chùi”. Lúc đó các Bí-sô không chọn người để sai làm việc này nên khiến các khí vật hư hoại, Phật bảo: “người có đủ năm pháp nếu chưa sai thì không nên sai, nếu đã sai rồi thì không cho làm, đó là: tùy Ái, tùy sân, tùy sợ, tùy si, không nhớ đã làm hay chưa làm. Ngược với năm pháp trên thì nếu chưa sai nên sai, nếu đã sai rồi thì nên bảo làm. Tác pháp sai như sau : trải tòa, đánh kiền chùy, nhóm Tăng; Tăng nhóm rồi nên hỏi trong chúng: “Bí-sô tên --- có thể làm người cất giữ khí vật cho Tăng hay không?”, nếu người này đáp là có thể thì một Bí-sô trong Tăng nên tác bạch yết ma như sau:

Đại đức Tăng lắng nghe, Bí-sô tên ---- hoan hỉ làm người cất giữ khí vật cho Tăng. Nếu tăng già đúng thời đến nghe, Tăng già nên chấp thuận, Tăng nay sai Bí-sô ---- làm người cất giữ khí vật cho Tăng. Bạch như vậy.

Lúc đó có Bí-sô được khí vật, sau khi dùng xong đem khí vật dơ này đưa cho người coi giữ khí vật, Phật bảo nên đưa cho môn nhân đệ tử rửa sạch. Sau đó có Bí-sô không có đệ tử nên tự chùi rửa, Phật bảo nên đưa cho người cất giữ khí vật chùi rửa, nếu đệ tử không biết cách chùi rửa cũng nên đứa cho người cất giữ khí vật làm.

Duyên khởi tại thành Thất-la-phiệt, lúc đó Lục chúng Bí-sô cùng ăn chung trong một bát, cùng đưa tay vào trong bát rồi cùng rút tay ra nên bát bị kéo theo lên. Họ bèn nói với nhau: “hãy nhìn xem bát đen này đang hiện thần thông”, khi họ rút tay ra khỏi bát thì bát rơi xuống bể. Thấy bát bể, họ cùng cười lớn, Bí-sô khác thấy rồi liền trách: “các thầy cùng làm việc sai trái như vậy, đáng lẽ phải xấu hổ, ngược lại còn cười lớn nữa”, Lục chúng Bí-sô nói: “chúng ta làm việc gì, uống rượu hay là ăn hành tỏi?”, đáp: “việc đó không bao lâu nữa cũng sẽ làm”, Lục chúng Bí-sô nói: “bát tuy bể như không lẽ thợ gốm đều chết hết, đất sét cũng không còn hay sao; ta sẽ bảo họ làm cái khác thì có lỗi gì?”, Bí-sô nghe rồi liền im lặng, bạch Phật, Phật nói: “do ăn chung một bát nên có lỗi này, từ nay không được cùng một chỗ ăn chung một bát, ai làm trái thì phạm tội Việt pháp”. Sau đó có các Bí-sô tháp tùng theo đoàn thương buôn, khi các thương nhân cùng ăn chung một chỗ, các Bí-sô cũng ăn nhưng vì ít vật đựng nên không dám ăn chung, chờ họ ăn xong mới ăn thì trễ giờ, không theo kịp họ rớt lại phía sau nên gặp giặc cướp. Các Bí-sô bạch Phật, Phật nói: “nếu đang trên đường đi, không tìm được vật đựng thì nhiều người có thể cùng ăn chung một vật đựng, đợi người này đưa tay lên, người kia mới đưa tay xuống, không được đồng thời đưa lên hay đưa xuống”. Sau đó lại có Cầu tịch không dám ăn chung với Bí-sô nên sinh lỗi giống như trên, Phật bảo Bí-sô thọ lấy thức ăn trước, tay cầm vật đựng rồi mới cùng ăn chung một chỗ. Gặp lúc đi chung với tịnh nhân, việc cũng giống như với Cầu tịch, Phật bảo vắt cơm thành từng nắm chuyền đưa cho tịnh nhân ăn. Lại có Bí-sô trở về quê quán, thân tộc nói: “xa cách đã lâu, nay mới gặp nhau nên ngồi ăn chung mâm”, Bí-sô nói: “các vị là thế tục, tôi là người xuất gia không thể ăn chung mâm”, thân tộc nghe rồi buồn khóc, Bí-sô bạch Phật, Phật nói: “biết họ ân cần mời thì nên cùng ăn chung ở chỗ khuất để không chiêu lấy cơ hiềm. Bí-sô thọ lấy thức ăn trước rồi tay đụng vào mâm thì cùng ngồi ăn không lỗi”.

Duyên khởi tại thành Thất-la-phiệt, lúc đó Lục chúng Bí-sô chỉ mặc quần ngồi ăn, người tục thấy liền hỏi là ai đang ăn, có người đáp là Sa môn Thích tử, thế tục liền hiềm trách: “giáo chủ của họ gìn lòng hổ thẹn, vì sao đệ tử lại làm việc không biết hổ thẹn như thế”. Các Bí-sô nghe biết việc này liền bạch Phật, Phật bảo: “do chỉ mặc quần ngồi ăn nên có lỗi này, từ nay Bí-sô không được chỉ mặc quần ngồi ăn. Ai làm trái tì phạm tội Việt pháp”. Sau đó có Bí-sô già bịnh sức yếu, khi ăn không thể đắp thêm y, Phật bảo nên mặc y Tăng khước kỳ thì không phạm. Lại có Bí-sô bịnh nặng không thể mặc y Tăng khước kỳ, Phật bảo: “nếu vậy thì được chỉ mặc quần ngồi ăn, nhưng nên ngồi ăn ở chỗ khuất, chớ để người ngoài nhìn thấy”.

Duyên khởi tại thành Thất-la-phiệt, lúc đó Lục chúng Bí-sô lộ hình tắm trong sông A thị la, thế tục thấy liền hỏi là ai tắm, có người đáp là ngoại đạo lõa hình, lại có người đáp là Sa môn Thích tử, thế tục liền hiềm trách: “giáo chủ của họ gìn lòng hổ thẹn, vì sao đệ tử lại làm việc không biết hổ thẹn như thế”. Bí-sô bạch Phật, Phật nói: “do lộ hình tắm nên có lỗi này, từ nay các Bí-sô nên cất chứa quần tắm, không được lộ hình tắm. Ai làm trái thì phạm tội Việt pháp”. Sau đó có Bí-sô may quần tắm hai lớp, Phật nói: “sợ có trùng chui vào bên trong nên không được dùng; nếu ai chỉ có quần tắm kép, không có quần đơn thì nên xem kỹ nước không trùng mới được tắm”. Lúc đó có Bí-sô thọ trì ba y, sợ trái pháp nên không may quần tắm, Phật bảo nên thọ trì rồi cất chứa dùng; lại có người nghèo không may được quần tắm, Phật nói: “nếu không thể có được thì nên dùng dây cột lá cây để che phía trước và phía sau rồi tắm nơi chỗ khuất, chớ để người khác nhìn thấy thì không phạm”. Lúc đó Bí-sô tắm xong, sợ trong quần tắm có trùng nên không vắt quần ráo nước ; Phật bảo: “quần đơn một lớp thì không có trùng bám vào, nhưng khi vắt ráo nên giũ, nếu có trùng bám cũng sẽ văng ra”.

8. Nhiếp tụng thứ tám trong Biệt môn thứ nhất:

Đậu mọc nơi đất dơ,

Ói thức ăn, đòi hỏi,

Không được dùng đồ đồng,

Được đựng muối … không phạm.

Duyên khởi tại thành Thất-la-phiệt, lúc đó Bí-sô Hiệt-ly-bạt để tánh đa nghi, một hôm vào trong nhà xí nhìn thấy một hạt đậu mọc lá liền cho là mình làm tổn hại sanh chủng (hạt giống sống). Thời gian sau, trong Tăng làm nhiều bánh đậu xanh, Bí-sô này không dám ăn, các đệ tử hỉ nguyên do, liền kể lại việc đã thấy trước kia, các đệ tử nghe rồi cũng không dám ăn và đem việc này kể lại cho người khác nghe, không bao lâu sau lan truyền khắp trong chúng nên đại chúng cũng không dám ăn. Các Bí-sô nghe biết việc này liền bạch Phật, Phật bảo: “trong các loại đậu có hạt dù nấu lâu vẫn không chín nên mọc lại, loại đậu đã nấu qua thì ăn không lỗi”.

Duyên xứ như trên, lúc đó tôn giả Ưu-ba-ly hỏi Phật: “cây mọc trên đất không sạch, rái rụng trên đất không sạch thì có được ăn hay không?”, Phật nói không được, lại hỏi: “cây mọc trên đất không sạch, trái rụng trên đất sạch thì có được ăn hay không?”, Phật nói được ăn, lại hỏi: “cây mọc trên đất sạch, trái rụng trên đất không sạch thì có được ăn hay không?”, Phật nói nếu không để cách đêm thì được ăn, lại hỏi: “cây mọc trên đất sạch, trái rụng trên đất sạch thì có được ăn hay không?”, Phật nói được ăn.

Duyên xứ như trên, lúc đó có một Bà-la-môn đứng đầu về dạy học được cúng một con bò đực, nhiều lần sau đó đều được cúng bò đực, số bò nhiều nên trở thành bầy. Bà-la-môn này cho con bò đực đầu tiên là điềm lành nên không giết nó và để nó được tự do. Thời gian sau nó già yếu, một hôm vì khất nên nó đến bên sông uống nước, không may bị lún xuống bùn không thể lên được. Lúc đó tôn giả Xá-lợi-phất đi ngang qua nhìn thấy, liền quán thấy con bò này có thiện căn và có duyên với mình nên kéo nó lên khỏi bùn, lấy nước rửa sạch rồi cho nó ăn cỏ uống nước. Sau đó nói cho nó nghe ba câu pháp: “hiền thủ, các hành vô thường, các pháp vô ngã, tịch diệt là vui. Hãy khởi tâm tịnh tín nơi ta và nhàm lìa cõi bàng sanh”, nói rồi bỏ đi. Đêm đó khi bị con dã can làm hại, con bò này suy nghĩ: “nếu có thầy ta bên cạnh thì ta đã không bị khổ này”, nghĩ rồi đối với tôn giả Xá-lợi-phất hệ tâm tôn trọng, do nhân duyên này sau khi qua đời liền thác sanh vào nhà một Bà-la-môn. Lúc đó tôn giả Xá-lợi-phất suy nghĩ: “ta nên tạm đến thăm con bò già kia”, nghĩ rồi liền tác ý quán biết nó đã qua đời và thác sanh vào nhà một Bà-la-môn. Tôn giả vì muốn hóa duyên nên thường lui tới nhà Bà-la-môn này, khiến cả hai vợ chồng đều thọ Tam quy ngũ giới… giống như trường hợp của Bí-sô Thiện hòa ở trên. Thời gian sau đủ ngày tháng, vợ Bà-la-môn hạ sanh một trai có khuôn mặt như bò…, do đứa bé có khuôn mặt như bò nên được đặt tên là Ngưu chủ… giống như trường hợp của Bí-sô Thiện hòa ở trên, cho đến câu được chứng A-la-hán. Do nghiệp lực đời trước nên trong cổ của tôn giả Ngưu chủ có hai cuống họng, một ói thức ăn ra và một nuốt vào nhai lại. Khi Phật chưa chế giới ăn phi thời thì tôn giả này ở chỗ khuất ói ra rồi nhai lại, sau khi Phật chế giới thì ói thức ăn ra ngoài luôn; do không ăn được thức ăn nên thân thể tiều tụy. Phật tuy biết nhưng vẫn hỏi tôn giả A-nan: “vì sao Bí-sô Ngưu chủ lại ốm gầy tiều tụy như thế?”, A-nan đem việc trên bạch Phật, Phật nói: “nếu do túc nghiệp có hai cuống họng thì khi ói thức ăn ra nên súc miệng ba lần rồi hãy nhai lại thì không phạm”. Sau đó lại có Bí-sô sau khi ăn no xong lại ợ thức ăn, không biết mình có phạm giới ăn phi thời không, Phật nói nên súc miệng sạch thì không phạm. Sau khi Ngưu chủ xuất gia thành Bí-sô, nhiều thế tục chê bai nói rằng: “Sa môn Thích tử sao lại cho người có hình dáng như Ngưu chủ xuất gia”, các Bí-sô nghe biết việc này liền bạch Phật, Phật bảo: “Thánh đệ tử của ta đức độ như núi Diệu cao lại bị người đời cơ hiềm, do nhân duyên này Bí-sô Ngưu chủ không nên ở trong thành nơi chỗ đông người, nên ở ngoài biên phương”, Bí-sô Ngưu chủ vâng lời Phật dạy rời khỏi rừng Thệ đa, ra ngoài biên phương ở an trong cung Thế lị sa. Phật bảo các Bí-sô: “trong các đệ tử sống nơi biên phương thì Ngưu chủ là tối thắng”, lúc đó các Bí-sô đều có nghi thỉnh hỏi Phật: “Bí-sô Ngưu chủ đã tạo nghiệp gì, do nghiệp lực ấy tuy được sanh làm người nhưng lại có khuôn mặt như bò và được xuất gia trong Phật pháp, chứng quả A-la-hán?”, Phật nói: “nghiệp đã tạo theo thời gian tăng trưởng thuần thục, trở lại tự thọ quả báo… Các thầy lắng nghe:

Quá khứ Hiền kiếp, lúc con người thọ hai vạn tuổi có Phật Ca-diếp ba ra đời đầy đủ mười hiệu, Ngưu chủ xuất gia trong giáo pháp của Phật này, Thân giáo sư của Ngưu chủ là bậc thượng thủ trong chúng đã chứng quả A-la-hán, tuổi già sức yếu không thể ăn mau. Ngưu chủ thường đợi thầy ăn xong thu bát, rửa sạch rồi mới đến chỗ các Bí-sô tập tụng; do thầy ăn chậm nên thường đến trễ, một hôm nổi sân nói rằng: “vì sao lại ăn chậm như bò già vậy”, vị thầy nghe rồi suy nghĩ: “nó đang sân, không nên nói với nó, đợi nó hết sân sẽ nói cho nó biết”. Sau khi đệ tử hết sân, vị thầy hỏi: “hồi nãy con nói lời gì?”, đáp: “con nói thầy ăn chậm như bò già”, thầy nói: “con có biết ta là ai không?”, đáp: “con biết thầy là người xuất gia trong Phật pháp này, là bậc thượng thủ trong chúng”, vị thầy nói: “quả là như vậy, nhưng đối với việc nên làm của người xuất gia thì ta đã làm xong, còn con thì vẫn còn bị trói buộc. Con đã nói lời thô ác, phải mau chí thành sám hối mới trừ được nghiệp ác này”, đệ tử nghe rồi liền chí thành sám hối.

Phật bảo các Bí-sô: “do quá khứ Ngưu chủ nói lời thô ác với vị A-la-hán nên trong năm trời đời thường thọ thân bò, đời này do nghiệp dư tàn nên tuy thọ thân người vẫn còn mang khuôn mặt của bò; lại nhờ trong quá khứ siêng năng tập tụng nên đời này được xuất gia trong giáo pháp của ta, đoạn trừ phiền não chứng quả A-la-hán”, các Bí-sô lại có nghi thỉnh hỏi Phật: “Bí-sô Ngưu chủ đã tạo nghiệp gì mà lại ở biên phương và được Phật khen là tối thắng?”, Phật nói: “đó là do lực của phát nguyện, các thầy lắng nghe:

Vào thời Phật Ca-diếp ba, Ngưu chủ xuất gia tuy trọn đời tu tập nhưng không được chứng quả, thầy của Ngưu chủ trú ở biên phương thọ dụng y thực được khen là tối thắng, vì thế khi lâm chung Ngưu chủ phát nguyện rằng: “nguyện đem công đức tu tập này, ở đời vị lai lúc con người thọ trăm tuổi, có Phật Thích ca mâu ni ra đời đầy đủ mười hiệu, con sẽ được xuất gia trong giáo pháp của vị Phật ấy, đoạn trừ phiền não chứng quả A-la-hán và được giống như thầy của con, trú ở biên phương thọ dụng y thực được khen là tối thắng”.

Phật bảo các Bí-sô: “do nguyện lực thuở xưa nên nay được thọ quả báo này. Này các Bí-sô, hễ tạo nghiệp thuần đen… cho đến câu chỉ nên tạo nghiệp trắng”.

Duyên xứ như trên, lúc đó Lục chúng Bí-sô chỉ trỏ đòi thức ăn: “hãy đưa cho chúng tôi vật này, đưa cho chúng tôi vật kia…”, khiến người dọn đưa thức ăn mất thứ lớp đưa đến ai, bạch Phật, Phật nói: “Bí-sô không được chỉ trỏ đòi thức ăn, ai làm trái thì phạm tội Việt pháp; nếu không có lửa, đòi thức ăn chín thì không phạm”.

Duyên xứ như trên, lúc đó cụ thọ Ô ba-nan-đà đến nhà thợ làm đồng hỏi: “hiền thủ, có thể làm bát bằng đồng được không?”, đáp: “đây là nghề của con, có gì không làm được. Thánh giả muốn làm bát lớn hay bát nhỏ?”, đáp là làm lớn cỡ---- lại hỏi: “Thánh giả làm bát lớn như thế để làm gì?”, đáp: “người ngu si này, chẳng lẽ ông làm không, không lấy tiền hay sao mà hỏi”, người thợ làm đồng suy nghĩ: “làm lớn theo ý của khách đối với ta có hại gì”, nghĩ rồi liền làm bát lớn. Làm xong, Ô ba-nan-đà lại bảo làm thêm một bát nữa đặt lọt vào trong bát này, thứ lớp như thế đến cái bát thứ bảy. Sau khi làm xong liền bảo đệ tử đánh bóng rồi dùng chỉ ngũ sắc đan lưới để đựng cả bảy cái bát đó và bảo Cầu tịch đội trên đầu mà đi đến chỗ thọ thỉnh. Sau khi Lục chúng Bí-sô vào nhà thí chủ, ngồi vào chỗ ngồi rồi liền mở lấy bảy cái bát ra để ở trước mặt; các cư sĩ thấy rồi liền nói: “chẳng lẽ các thầy mở cửa hàng bán đồ đồng hay sao?”, đáp: “các người không biết gì cả, bảy cái bát này : bát thứ nhất đựng cơm ; bát thứ hai đựng bún, miến hay mì ; bát thứ ba đựng bánh, bát thứ tư đựng thức ăn ngon, bát thứ năm đựng canh rau, bát thứ sáu đựng sữa hay lạc, bát thứ bảy đựng gia vị”, cư sĩ nói: “nếu vậy cần thêm một vật đựng nữa để đựng thức ăn uống nhiều hơn”, Lục chúng Bí-sô nghe rồi liền im lặng. Các Bí-sô nghe biết việc này liền bạch Phật, Phật bảo: “do Bí-sô chứa bát đồng nên có lỗi này, từ nay Bí-sô không được chứa bát đồng. Ai làm trái thì phạm tội Việt pháp, nhưng cất chứa muỗng đồng, mâm đồng đựng muối, chung nước bằng đồng thì không phạm; hoặc dùng vật của người khác thì không phạm”.

CĂN BẢN THUYẾT NHẤT THIẾT

HỮU BỘ TỲ NẠI DA TẠP SỰ

QUYỂN 6

9. Nhiếp tụng trong Biệt môn thứ nhất:

Nên làm chỗ rửa chân,

Cho chứa chậu rửa chân,

Mùa nóng cho dùng quạt,

Năm loại phất đuổi muỗi.

Duyên xứ như trên, lúc đó các Bí-sô rửa chân bừa bãi khắp nơi trên đất khiến nhiều ruồi bay loạn xạ bu đến; các cư sĩ, Bà-la-môn đến trong chùa nhìn thấy liền hỏi: “vì sao ruồi bay loạn xã bu đến những chỗ ấy?”, đáp: “đó là chỗ chúng tôi rửa chân”, họ nghe rồi liền chê trách: “Sa môn Thích tử ở dơ, tùy tiện rửa chân khắp nơi”. Các Bí-sô nghe biết việc này liền bạch Phật, Phật bảo: “Bí-sô không được rửa chân bừa bãi khắp nơi, nên chọn góc Đông nam của chùa làm nơi rửa chân”, các Bí-sô không biết làm như thế nào, Phật nói nên làm như hình mai rùa. Các Bí-sô làm xong nhưng quá trơn nên không chà rửa chân được, Phật bảo nên làm nhám (chỗ rửa chân cũng có thể làm chỗ tắm rửa, bốn bên xây gạch cao chừng một thước, bên trong lót gạch, bên cạnh làm ống thoát nước dẫn nước chảy ra ngoài). Lúc đó có Bí-sô già yếu, không thể đi đến chỗ rửa chân được, Phật bảo: “nên nuôi người chấp sự để bảo họ rửa chân giúp, nên cất chứa chậu rửa chân”. Sau đó Lục chúng Bí-sô liền dùng vàng bạc… các vật báu làm chậu rửa chân… bị thế tục chê trách nên Phật bảo: “không được dùng vật báu làm chậu rửa chân, nên làm chậu sành”. Lúc đó các Bí-sô làm chậu rửa chân như hình con lạc đà, Phật bảo không được, nên làm như dấu chân voi hoặc như hình cái gương sen, nên làm nhám. Bí-sô rửa chân xong vất bỏ bừa bãi, Phật nói: “không được vất bừa bãi, nếu là vật của Tăng thì nên cất ở chỗ khuất, nếu là vật riêng thì nên để phía sau cánh cửa”.

Duyên xứ như trên, lúc đó vào mùa xuân các Bí-sô bị nóng không chịu nổi nên thân thể ốm gầy; thế tục thấy liền hỏi nguyên do, đáp: “chúng tôi khổ vì nóng”, lại hỏi vì sao không dùng quạt, đáp là Phật chưa cho dùng quạt, thế tục nói: “đại sư từ bi, nếu biết các thầy khổ vì nóng ắt sẽ khai cho dùng quạt”, các Bí-sô bạch Phật, Phật nói cho dùng quạt. Sau đó Lục chúng Bí-sô liền dùng vàng bạc… các vật báu với đủ loại màu sắc để làm cán quạt và bị thế tục chê trách, Phật nói: “không được dùng vật báu làm cán quạt, chỉ được làm hai loại quạt là quạt bằng tre và bằng lá”. Sau đó lại có các cư sĩ tín tâm đem quạt có họa vẽ nhiều màu đến cúng, các Bí-sô không thọ, Phật nói: “thọ cho Tăng thì không phạm”.

Duyên khởi tại giảng đường Cao các, bên ao Di hầu, thành Quảng nghiêm; lúc đó có Bí-sô bị muỗi cắn thành ghẻ ngứa nên gãi không ngừng. Thế tục hỏi rõ nguyên do rồi nói: “vì sao các thầy không dùng cây phất đuổi muỗi?”, đáp là Phật không cho, bạch Phật, Phật nói cho dùng cây phất đuổi muỗi. Sau đó Lục chúng Bí-sô lại dùng các vật báu là cán cây phất và dùng đuôi của trâu Mao làm lại bị thế tục chê trách, Phật nói: “có năm loại cây phất đuổi muỗi: một là làm bằng lông dê, hai là bằng sợi gai, ba là bằng vải bố xé nhỏ, bốn là bằng vải rách cũ, năm là bằng đọt cây ; nếu dùng vật báu làm thì phạm Ác tác”.

10. Nhiếp tụng trong Biệt môn thứ nhất:

Không cột hạ quần cao,

Thân không mang vác nặng,

Nếu bịnh cho cầm gậy,

Khai cho được dùng tỏi…

Duyên xứ như trên, như Phật bảo Bí-sô nên giúp làm việc xây cất cho Tăng; lúc đó có Bí-sô có việc phải leo lên thang, những người đứng dưới nhìn lên thấy hạ bộ của vị này liền nói: “giờ tôi mới biết thầy thật là người nam vì có nam căn”, Bí-sô nghe rồi xấu hổ nên im lặng. Các Bí-sô nghe biết việc này liền bạch Phật, Phật bảo: “do Bí-sô leo lên thang mà không cộ hạ quần nên có lỗi này, từ nay nên cột hạ quần rồi mới leo lên cao”. Lúc đó khi các Bí-sô làm việc cột xắn quần lên quá cao, thế tục không tín tâm thấy liền chê cười nói: “Thánh giả muốn đánh nhau hay sao?” … cho đến câu Phật nói: “khi leo lên thang mới cột hạ quần còn làm việc dưới đất thì không cần cột”.

Duyên xứ như trên, lúc đó Lục chúng Bí-sô tự mang vác nặng, thế tục không tín tâm thầy rồi liền nói: “chúng tôi vì phải nuôi cha mẹ, vợ con nên mới đem thân mang vác làm việc nặng, vì sao các thầy lại khổ nhọc như vậy?”, đáp: “chúng tôi cũng có nhiều nguyên do: một là cúng dường Phật, hai là lo việc ăn uống cho Tăng, ba là vì cung cấp vật cần dùng cho người bịnh”, thế tục nghe rồi liền im lặng. Các Bí-sô nghe biết việc này liền bạch Phật, Phật bảo: “Bí-sô không nên mang vác nặng, ai làm trái thì phạm tội Việt pháp”.

Duyên khởi tại núi Thứu, thành Vương xá; lúc đó có Bí-sô già yếu lên xuống núi bị vấp chân té ngã, Phật bảo nên cất chứa gậy. Sau đó Lục chúng Bí-sô dùng các vật báu với nhiều màu sắc làm gậy và bị thế tục chê trách, Phật nói: “có hai trường hợp được cất chứa gậy: một là già yếu không sức lực, hai là bịnh nặng”. Lúc đó có Bí-sô giả vờ già bịnh nên dùng gậy chống, Phật nói: “ai thật già bịnh thì nên vào trong Tăng xin yết ma cất chứa gậy. Tác pháp như sau : trải tòa, đánh kiền chùy nhóm Tăng, Bí-sô già bịnh vào trong Tăng đến trước vị Thượng tòa chắp tay bạch rằng:

Đại đức Tăng lắng nghe, tôi là Bí-sô ---- già bịnh suy yếu, nếu không có gậy thì không thể đi lại được, nay theo Tăng xin yết ma cất chứa gậy. Xin Tăng cho tôi là Bí-sô ---- cất chứa gậy, xin thương xót (ba lần).

Lúc đó một Bí-sô trong Tăng nên tác bạch yết ma như sau: Đại đức Tăng lắng nghe, Bí-sô ---- này già bịnh suy yếu, nếu không có gậy thì không thể đi lại được, nay theo Tăng xin yết ma cất chứa gậy. Nếu tăng già đúng thời đến nghe, Tăng già nên chấp thuận, Tăng cho Bí-sô---- già bịnh suy yếu này yết ma cất chứa gậy. Bạch như vậy.

Tác yết ma cũng chuẩn theo văn tác bạch, ai được Tăng yết ma cho cất chứa gậy rồi thì dùng gậy chống đi không phạm”.

Duyên khởi tại thành Vương xá, lúc đó có Bí-sô già yếu lại thêm bịnh phong, khi lên xuống núi Thứu thì bị trượt chân té ngã, bình nước rửa và bình quân trì đều bể. Bí-sô bạch Phật, Phật nói nên dùng dây đan lưới cột vào gậy, Lục chúng Bí-sô nghe rồi liền dùng dây tơ ngũ sắc đan lưới cột vào gậy và bị thế tục chê trách…, Phật nói: “nếu ai muốn cất chứa gậy và dây đan lưới cột vào gậy thì xin Tăng yết ma một lần, Tăng yết ma cho rồi thì dùng không phạm”.

Duyên khởi tại thành Thất-la-phiệt, lúc đó có Bí-sô sau khi ăn tỏi, đến chỗ Phật đảnh lễ rồi đứng một bên, Phật bảo ngồi xuống nhất tâm nghe pháp, Bí-sô vâng lời ngồi xuống một bên, trong khi Phật đang thuyết pháp thì vị này cứ day mặt qua chỗ khác, vì sợ mùi tỏi xúc phạm Phật, cứ như thế đến ba lần đều không nhất tâm nghe pháp. Đến lần thứ ba, Bí-sô đứng dậy đảnh lễ Phật rồi đi, Phật tuy biết nhưng vẫn hỏi A-nan nguyên do, A-nan đem việc trên bạch Phật, Phật hỏi: “các Bí-sô có ăn tỏi hay sao?”, đáp là có, Phật nói: “do vị ấy ăn tỏi nên bị chướng ngại nhập Thánh đạo, vừa rồi nếu không do ăn tỏi, nhất tâm nghe pháp thì đã ngay nơi chỗ ngồi chứng được quả Dự lưu. Từ nay các Bí-sô không nên ăn các loại hành tỏi, ai ăn tỏi thì phạm tội Việt pháp”. Lúc đó tôn giả Xá-lợi-phất đang ngồi trong chúng suy nghĩ: “hôm nay Bí-sô này không được Kiến đế thì ngày mai có được hay không?”, liền quán biết ngày mai cho đến sau này cũng đều không có duyên chứng được Thánh đạo. Tôn giả xuất định nói kệ:

“Do trong thời gian ngắn,

Tán tâm không chánh niệm,

Nên mãi đến đời sau,

Cũng không được Kiến đế”.

Lúc đó Phật biết tâm niệm của tôn giả Xá-lợi-phất nên bảo: “này Xá-lợi-phất, thầy không nên suy lường về cảnh giới Phật, vì cảnh giới này vượt lên trên tất cả cảnh giới của Thanh văn, Duyên giác; nhưng đời vị lai có Phật ra đời hiệu là Nhất thiết tôn thì người này sẽ ở trong giáo pháp của vị Phật ấy xuất gia, được Lậu tận chứng quả A-la-hán”. Sau đó có Bí-sô bịnh nặng đến yêu cầu thầy thuốc chữa trị, thầy thuốc bảo ăn tỏi thì hết bịnh, Bí-sô nói Phật đã chế không được ăn, thầy thuốc nói: “bịnh này thuốc khác không trị hết bịnh”, bạch Phật, Phật nói: “nếu thầy thuốc nói phải dùng thuốc này mới hết bịnh thì được dùng không phạm”. Bí-sô này ăn tỏi để trị bịnh, ở trong Tăng phòng thọ dụng giường nệm, chăn mền; đến chỗ đại tiểu tiện, ra vào trong chúng, nhiễu tháp, lễ hương đài, thuyết pháp cho thế tục nghe, thọ thí chủ thỉnh thực, đến trong miếu thờ trời, ở chỗ đông người…; mọi người nghe mùi tỏi liền chê trách rằng: “Sa môn Thích tử cũng ăn tỏi, mùi hôi bay cùng khắp đâu khác người thế tục chúng ta”. Các Bí-sô nghe biết việc này liền bạch Phật, Phật bảo: “Bí-sô bịnh muốn ăn tỏi thì có hành pháp như sau: phải ở phòng bên, không được ở trong Tăng phòng thọ dụng giường nệm, chăn mền; không được đến chỗ đại tiểu tiện và ra vào trong chúng; không được nhiễu tháp, lễ hương đài và thuyết pháp cho thế tục nghe; không được thọ thí chù thỉnh thực và đến trong miếu thờ trời, ở chỗ đông người… Bí-sô bịnh khi ăn tỏi nên ở chỗ khuất ăn, nếu có người thấy cũng không chê trách. Khi nào hết bịnh, vẫn phải ở chỗ cũ trong vòng bảy ngày; nếu ăn hành thì trong vòng ba ngày; nếu ăn hẹ thì trong vòng một ngày cho hết mùi hôi. Sau đó tắm rửa sạch sẽ, mặc y phục sạch và hương xông cho không còn nghe mùi hôi nữa, lúc đó mới được trở vào trong chúng. Ai làm trái thì phạm tội Việt pháp”.

II. Tổng nhiếp Biệt môn thứ hai:

Lông bò và dù lọng,

Đắp mền, duyên Thắng man,

Xuất gia, bình nước thuốc,

Cửa ngỏ, dùi, búa, rìu.

1. Nhiếp tụng trong Biệt môn thứ hai:

Lông bò và chỗ kín,

Chung giường, không đắp riêng,

Nếu được vải màu trắng,

Nhuộm rồi mới được dùng.

Duyên xứ như trên, sau khi dâng cúng rừng Thệ đa cho Tăng bốn phương, trưởng giả Cấp-cô-độc bảo người thợ cạo vào trong tinh xá cạo tóc cho Tăng…, Ô ba-nan-đà hỏi thợ cạo có biết cắt tóc kiểu lông bò không, đáp: “đây là nghề chuyên môn của tôi”, nói rồi liền cắt kiểu lông bò là chừa lại hai phần tóc, Ô ba-nan-đà bảo chừa lại một phần, cho đến bảo cạo sạch hết… cho đến câu Phật bảo: “Bí-sô không được cắt tóc kiểu lông bò, ai làm trái thì phạm tội Việt pháp”. Sau đó lại có Bí-sô bị ghẻ trên đầu, nếu cạo sạch hết thì rất đau, Phật nói: “nên chừa lại phần tóc chỗ bị ghẻ”.

Duyên xứ như trên, trưởng giả bảo người đến cạo tóc cho Tăng… cho đến câu Ô ba-nan-đà hỏi thợ cạo: “ông có thể cạo sạch lông chỗ kín cho ta không?” … cho đến câu Phật nói: “Bí-sô không được cạo lông ở ba chỗ kín, ai làm trái thì phạm tội Việt pháp”. Sau đó lại có Bí-sô mọc mụt nhọt ở chỗ kín rất khó chịu, Phật nói: “người bịnh nên bạch với Bí-sô kỳ túc để nhờ cạo giúp lông ở chỗ có mụt nhọt”.

Duyên xứ như trên, lúc đó Lục chúng Bí-sô nằm chung một giường rồi cùng nhau cười giỡn, xô đẩy lôi kéo; các Bí-sô bạch Phật, Phật nói: “do nằm chung một giường nên có lỗi này, từ nay các Bí-sô không được nằm chung một giường. Ai làm trái thì phạm tội Việt pháp”. Sau đó có nhiều Bí-sô du hành trong nhân gian đi đến nhà thế tục trong thôn, mượn giường nằm ngủ qua đêm, chủ nhà cho mượn một cái, Bí-sô mượn thêm, chủ nhà nói: “nhà tôi nhiều người cùng ngủ chung một giường, vì sao Bí-sô lại đòi thêm, ngủ chung giường có hại gì?”. Bí-sô đem việc này bạch Phật, Phật nói: “nếu Bí-sô có tâm hổ thẹn, giới hạnh đầy đủ thì mỗi người nên mặc áo lót thân, chánh niệm tỉnh giác, ở giữa nên để đãy đựng y ngăn cách thì ngủ chung giường không phạm”.

Duyên xứ như trên, lúc đó có nhiều Bí-sô du hành trong nhân gian đến nhà một trưởng giả xin chỗ nằm ngủ qua đêm. Ban đêm khí trời lạnh nên họ tìm vật lót nằm, chủ nhà sanh tâm thương xót đưa cho vật lót nằm, Bí-sô nào được trước thì lót nằm riêng một mình, người sau không được phải chịu nằm lạnh suốt đêm. Bí-sô đem việc này bạch Phật, Phật nói: “không được cho mượn trước liền lót nằm riêng một mình, nên lót nằm chung và ưu tiên cho người già”. Sau đó, Ô ba-nan-đà do lớn tuổi hơn nên được vật lót nằm, không lót nằm chung lại quấn vào mình đi kinh hành để người khác nằm chịu lạnh; Bí-sô tuổi nhỏ hơn nói: “tôi bị khổ vì lạnh, thầy lại quấn vào mình đi kinh hành”, bạch Phật, Phật nói: “nếu là vật lót nằm chung thì không được riêng dùng quấn đi kinh hành. Ai dùng vật của chung làm của riêng thì phạm tội Việt pháp”.

Duyên xứ như trên, lúc đó vào tháng mùa Đông, các Bí-sô vì lạnh nên nằm co ro nghiêng một bên; trưởng giả Cấp-cô-độc vào trong chùa nhìn thấy liền nói: “giáo pháp của bậc Đại sư chú trong tinh cần, vì sao các thầy lại nằm co ro, luống qua ngày tháng mà không tu thiện phẩm?”, Bí-sô đáp: “tâm có hỷ lạc thì mới tu thiện phẩm, chúng tôi khổ vì lạnh thì làm sao tinh cần nổi”. Trưởng giả nghe rồi liền trở về nhà lấy năm trăm xấp bạch điệp dày mang đến cúng cho Tăng, các Bí-sô đắp bạch điệp này ra ngoài du hành, thế tục nhìn thấy liền nói: “các thầy muốn hoàn tục hay sao?”, đáp: “các vị không nên nói lời này, vì chúng tôi lạnh nên mới đắp bạch điệp này”. Các Bí-sô nghe biết việc này liền bạch Phật, Phật bảo: “Bí-sô không được đắp bạch điệp của thế tục, nếu cần dùng nên nhuộm cho hoại sắc rồi mới đắp mặc. Ai làm trái thì phạm tội”.

2. Nhiếp tụng trong Biệt môn thứ hai:

Dù, lọng, không đời sau,

Tiếng ca, không phóng hỏa,

Du hành cầu y chỉ,

Mền lông, không đắp ngược.

Duyên xứ như trên, lúc đó trong thành có một cư sĩ buôn bán y vật để kiếm sống, sau khi thu mua được nhiều y vật liền suy nghĩ: “nên tu phước nghiệp gì để được nhiều lợi ích, ta nên thỉnh Phật và Tăng thọ thực, cúng dường y thực là đại phước điền, nhờ nhân duyên cúng dường này ta sẽ được nhiều lợi ích”, nghĩ rồi liền đến thỉnh Phật và Tăng vào ngày mai thọ thực, Phật im lặng nhận lời, cư sĩ biết Phật đã nhận lời liền đảnh lễ Phật hữu nhiễu rồi ra về. Về đến nhà ngay trong đêm đó lo sửa soạn đủ các món ăn ngon, sáng sớm trải tòa bằng loại vải thượng diệu rồi sai sứ đến bạch Phật: “đã đến giờ thọ thực, xin Phật tự biết thời”. Lúc đó chúng tăng đi đến nhà cư sĩ, Phật và vị tri sự ở lại trong chùa, có năm nhân duyên Phật ở lại chùa và bảo người nhận lấy phần thức ăn mang về: một là muốn yên tĩnh, xa lìa ồn ào; hai là muốn thuyết pháp yếu cho chư thiên; ba là muốn thăm nom người bịnh; bốn là muốn xem xét ngọa cụ; năm là muốn chế học xứ cho các đệ tử. Hôm nay Phật muốn chế học cứ nên ở lại chùa không đi thọ thỉnh thực. Các Bí-sô đi đến nhà thí chủ, giữa đường gặp mưa nên y phục đều ướt sũng, khi đến trong nhà thí chủ ngồi vào chỗ ngồi làm dơ tấm trải trên tòa ngồi. Thí chủ thấy rồi không vui nghĩ rằng: “những tấm vải này đều bị ố khiến ta mất lợi, ta nên đem cúng thí cho các Bí-sô”, nghĩ rồi liền nói: “tôi xin dâng cúng những tấm vãi trải lót ngồi, các thầy tùy ý mang về”, các Bí-sô nói đợi về bạch Phật. Các Bí-sô trở về đem việc này bạch Phật, Phật nói: “các thầy nên biết, đây không phải là bản tâm của cư sĩ dâng cúng, chỉ vì không vui nên mới cúng thì các thầy không được thọ”, cư sĩ nghe lời này rồi liền sanh tâm tín kính nghĩ rằng: “những tấm vải này nếu đem bán cũng không được nửa giá, nay đem cúng cho các Thánh giả nhuộm hoại sắc để thọ dụng thì thích hợp hơn”, nghĩ rồi liền mang những tấm vải này đến trong chùa bạch với Thánh chúng : “quả thật tôi vốn không có ý muốn cúng y vật này, nhưng nay tôi thật tâm dâng cúng, xin hãy thọ rồi nhuộm cho hoại sắc để đắp mặc. Lại nữa xin các vị nên cầm dù khi trời mưa để y không bị ướt”, các Bí-sô nói: “xin hãy chờ chúng tôi bạch Phật”, liền bạch Phật, Phật nói: “nếu cư sĩ trước không có tâm cúng, nay lại thật tâm cúng thì các thầy nên thọ rồi nhuộm hoại sắc để đắp mặc cho thí chủ được lợi ích hiện tiền. Từ nay các thầy nên cầm dù khi trời mưa, ai làm trái thì phạm tội Việt pháp”. Lúc đó Lục chúng Bí-sô dùng bốn loại báu với nhiều màu sắc để làm cán dù, dùng lông chim công làm tán dù; các cư sĩ, Bà-la-môn thấy đều chê trách… Phật nói: “Bí-sô không nên cầm các loại dù như thế, có hai loại dù được dùng là bằng tre và bằng lá”, Lục chúng Bí-sô lại làm cán dù dài, giương lên đi lại trong thành; cư sĩ thấy liền hỏi nhau: “người cầm dù là vị thương chủ nào hay là trưởng giả đại phú nào từ phương khác đến”, họ tụ lại xem mới biết là Bí-sô liền chê trách… Phật nói: “Bí-sô không được làm cán dù dài, nên dài chừng hai khuỷu tay hoặc dài bằng dù và không dược cầm du che khi vào trong tụ lạc”. Sau đó có các Bí-sô tháp tùng theo các thương nhân du hành trong nhân gian đến một tụ lạc, do đường đi ngay trong tụ lạc nên Bí-sô cầm dù che không dám di vào mà đi theo con đường bên ngoài tụ lạc, bị lạc phía sau một mình nên gặp giặc cướp. Bí-sô bạch Phật, Phật nói: “nếu đường đi ngay trong tụ lạc thì không nên giương dù lên, cầm nghiêng một bên đi thì không phạm”. Lại có Bí-sô vào thôn khất thực, vì cán dù đã từng bị xúc chạm nên không dám cầm đi, gặp mưa ướt hết y nên bạch Phật, Phật nói: “nên rửa sạch cán dù rồi câm đi, khi tạnh mưa tùy chỗ gởi cất, khi rời khỏi tụ lạc mới cầm đi”.

Duyên xứ như trên, lúc đó có du sĩ ngoại đạo ở phương Nam tên là Ô-đà-di thuộc phái Lô ca da, thông minh đại trí, bài bác không có đời sau, đi khắp nơi dần dần đến thành Thất-la-phiệt vào rừng Thệ đa. Trước tiên người này đến chỗ tôn giả Kiều-trần-như nói rằng: “tôi ở chỗ Sư môn học được ít văn tự, nay muốn cùng tôn giả luận nghị”, đáp: “việc khích luận không phải là việc làm của tôi, ông hãy tìm đến chỗ khác, không nên ở đây”, ngoại đạo liền tìm đến chỗ các tôn giả như Mã thắng Bạt đà la, Đại danh Bà sáp ba, Danh xưng Bổ luật noa, Ngưu chủ Tỳ ma la, Thiện tý La-hỗ-la cũng nói giống như trên và các tôn giả cũng đáp giống như tôn giả Kiều-trần-như. Cuối cùng đến chỗ tôn giả Xá-lợi-phất cũng hỏi như trên, tôn giả liền nhập định quán xem ngoại đạo này có thiện căn không, liền quán biết là có; lại quán có duyên với ai, liền quán biết là có duyên với mình; lại quán có người khác nhờ nghe cuộc luận nghị này mà được điều phục hay không, liền quán biết là có; lại quán lúc nào mới đến nhóm họp để được điều phục, liền quán biết là nội trong bảy ngày. Sau khi quán biết rồi tôn giả liền nói với ngoại đạo: “ông muốn khích luận thật là việc tốt, hãy ở chỗ --- làm đạo tràng luận nghị”, vào ngày đầu tiên tôn giả lên tòa cao kiến lập tông môn để luận nghị với ngoại đạo, khi xuống tòa đều lưu lại nghĩa dư để ngày mai luận nghị tiếp; cứ như thế đến ngày thứ bảy, khắp các nơi đều nghe biết: có du sĩ ngoại đạo ở phương Nam tên là Ô-đà-di thuộc phái Lô ca da, thông minh đại trí, bài bác không có đời sau, đi khắp nơi dần dần đến thành Thất-la-phiệt khích luận với tôn giả Xá-lợi-phất đã trải qua sáu ngày chưa phân thắng bại. Đến ngày thứ bày có vô lượng trăm ngàn chúng sanh hữu duyên đều vân tập đến thành Thất-la-phiệt, có người phát tâm hoan hỉ, cũng có người do thiện căn đời trước thuần thục mà đến. Lúc đó tôn giả Xá-lợi-phất suy nghĩ: “những người hữu duyên nhân nghe luận nghị mà được hóa độ đều đã vân tập đến, nay chính là đúng thời”, nghĩ rồi tôn giả liền vì đại chúng thuyết giảng cùng tột nghĩa lý, ngoại đạo này nghe xong tin hiểu, tâm ý liền khai thông, đứng dậy chắp tay bạch rằng: “đại đức, xin cho con được ở trong thiện pháp luật xuất gia thọ giới cụ túc, thành tánh Bí-sô, tu tập phạm hạnh”. Tôn giả quán biết tâm của ngoại đạo chí thành nên cho xuất gia thọ giới cụ túc và dạy bảo chánh giáo, vị này phát tâm dõng mãnh tinh tấn đoạn hết lậu hoặc chứng quả A-la-hán. Lúc đó đại chúng trong pháp hội thấy việc này rồi đều cho là hy hữu, nói với nhau: “tôn giả Xá-lợi-phất thông minh đại trí, đã dùng pháp hàng phục được ngoại đạo kiêu mạn khiến cho xuất gia”, tôn giả lại tùy theo căn cơ sai biệt và tâm ưa thích không đồng của đại chúng, thuận theo túc duyên của họ mà thuyết pháp, khiến cho họ sau khi nghe pháp xong thảy đều được chứng ngộ, hoặc chứng quả Dự lưu…, hoặc thọ Tam quy ngũ giới, tín kính Tam bảo. Các Bí-sô nghe biết việc này liền bạch Phật, Phật bảo: “này các Bí-sô, không phải ai nấy đều được như Xá-lợi-phất, người tương tự như vậy cũng không tìm được. Từ nay các thầy nên học Lô già da… các luận thư của ngoại đạo”. Lúc đó các Bí-sô học luận thư của ngoại đạo không biết chọn lựa, người ngu muội cũng học luận thư; Phật nói: “người ngu si ít trí huệ không nên học ngoại thư, chỉ có người tự biết mình thông tuệ, đa văn có trí nhớ tốt, có thể hàng phục ngoại đạo thì mới được học ngoại thư”. Sau đó những người thông tuệ mãi lo học ngoại thư nên không tu tập phẩm thiện, Phật bảo không nên như vậy; họ lại chỉ lo học ngoại điển, xao lảng việc học nội điển; Phật nói: “nên chia làm ba thời : hai thời học nội điển, một thời học ngoại điển”. Các Bí-sô lại chia năm tháng làm ba thời, Phật nói: “mạng sống con người vô thường trong một sát na, không nên chia năm tháng làm ba thời mà nên chia mỗi ngày làm ba thời”; các Bí-sô buổi sáng học ngoại điển, buổi chiều học nội điển, Phật nói: “nên vào buổi sáng và xế chiều học nội điển, buổi tối học ngoại điển”; các Bí-sô lại chỉ đọc qua kinh điển mà không tụng thuộc văn nên sau đó liền quên, Phật bảo nên tụng thuộc; các Bí-sô lại không biết nên tụng kinh điển vào lúc nào, Phật nói: “như ngày có ba thời, đêm cũng có ba thời”.

Duyên xứ như trên, lúc đó tôn giả Xá-lợi-phất cho hai người con của một Bà-la-môn xuất gia tên là Ngưu thọ và Ngưu sanh rồi dạy cho họ đọc tụng kinh pháp. Thời gian sau hai vị này du hành trong nhân gian đến một tụ lạc, thấy nơi đây có nhiều lợi dưỡng nên trụ lại ở nơi này. Do trước khi xuất gia, họ đã học ngâm vịnh theo âm vận của Bà-la-môn nên sau khi xuất gia, họ vẫn đọc tụng kinh Phật theo âm vận của Bà-la-môn. Trong hai Bí-sô này, một vị bỗng qua đời, vị kia buồn rầu suy nhược nên quên hết những pháp đã học, liền trở về lại trong rừng Thệ đa, thành Thất-la-phiệt. Nghỉ ngơi xong, Bí-sô này đến chỗ tôn giả Kiều-trần-như đảnh lễ rồi bạch rằng: “xin tôn giả giúp con ôn lại kinh”, đáp: “lành thay, ta sẽ tụng cho con nghe”, khi tôn giả tụng được ít nhiều, Bí-sô liền nói: “kinh mà tôn giả vừa tụng, văn từ đều sai lạc, âm vận không dài, có thiếu sót”, tôn giả nói: “từ trước đến nay ta đều tụng như vậy”. Bí-sô này đảnh lễ rồi đến chỗ các tôn giả như Mã thắng Bạt đà la, Đại danh Bà sáp ba, Danh xưng Bổ luật noa, Ngưu chủ Tỳ ma la, Thiện tý La-hỗ-la… bạch giống như trên; các tôn giả tụng được ít nhiều, Bí-sô cũng nói giống như trên rồi đảnh lễ từ giã đến chỗ tôn giả Xá-lợi-phất, cũng bạch giống như trên. Khi tôn giả đồng tụng, Bí-sô kéo âm vận dài, tôn giả kéo âm vận còn dài hơn, Bí-sô liền nói: “các tôn giả khác đều tụng sai sót, chỉ có thầy tụng văn từ và âm vận không sai”, tôn giả nói: “thầy là người ngu si tự mình sai lại bài báng các bậc trí khác tụng kinh sai. Các vị ấy tụng đều không sai”, bị thầy chiết phục nên Bí-sô này im lặng. Các Bí-sô nghe biết việc này liền bạch Phật, Phật bảo: “do Bí-sô tụng kinh kéo âm vận dài như ngâm vịnh nên có lỗi này. Từ nay các Bí-sô tụng kinh không được kéo dài âm vận như ngâm vịnh, Bí-sô nào dùng âm vận Xiển đà để tụng kinh Phật thì phạm tội Việt pháp ; nếu ai theo tiếng địa phương cần phải kéo dài âm vận thì khi tụng không phạm. (Xiển đà là pháp dọc tụng của Bà-la-môn, âm vận kéo dài và dùng ngón tay ra dấu để phân tiết đoạn, người hướng dẫn xướng trước, những người khác đọc theo).

CĂN BẢN THUYẾT NHẤT THIẾT

HỮU BỘ TỲ NẠI DA TẠP SỰ