SỐ 1448 — CĂN BẢN THUYẾT NHẤT THIẾT HỮU BỘ TỲ NẠI DA DƯỢC SỰ

QUYỂN 16

Thế tôn là vô thượng phước điền được thế gian cung kính tôn trọng; từ quốc vương, đại thần, Bà-la-môn, cư sĩ… cho đến thiên long bát bộ đều đem các loại ẩm thực, y phục, ngọa cụ, thuốc thang… cung cấp cho Phật và chúng Bí-sô. Lúc đó Phật ở trong vườn Cấp-cô-độc thành Thất-la-phiệt, Các ngoại đạo tập họp lại ở trong giảng đường bàn với nhau: “trước nay chúng ta ở đây được quốc vương, đại thần… tôn trọng, cung cấp cho chúng ta ẩm thực, y phục… nhưng nay có Sa môn Kiều-đáp-ma xuất hiện, họ đều cung kính tôn trọng cúng dường tứ sự cho phước điền này, chúng ta không có lợi dưỡng nữa, phải làm sao?”, một người nói: “chúng ta nên vu báng Sa môn ấy là người giữ phạm hạnh mà làm việc phi phạm hạnh”, một người khác hỏi: “vu báng như thế nào?”, đáp: “trong pháp hội chúng ta có một người nữ xinh đẹp, ai cũng thích nhìn. Chúng ta hãy bảo nàng ấy nói là Sa môn Kiều-đáp-ma đã cùng tôi tư thông”, liền hỏi: “người nữ xinh đẹp đó là ai?”, đáp: “đó là người nữ ngoại đạo tên Chiên già”. Các ngoại đạo cho gọi Chiên già đến và bảo rằng: “nàng nên biết, lợi dưỡng mà chúng ta có trước nay đều không còn nữa, đó là do có Sa môn Kiều-đáp-ma xuất hiện, xin nàng hãy cứu giúp chúng tôi”, Chiên già hỏi: “các vị bảo tôi làm gì?”, đáp: “nàng hãy nói trước mọi người rằng: Sa môn Kiều-đáp-ma đã cùng tôi làm việc phi phạm hạnh. Nếu nàng làm như thế thì chúng ta sẽ được tôn trọng cúng dường như xưa”, Chiên già nói: “tôi không thể vu báng Sa môn Kiều-đáp-ma, vì vị ấy là thầy của trời người, được vua và các đại thần kính trọng, có vô lượng oai đức, ai có thể tin lời tôi nói”, các ngoại đạo nói: “nếu nàng không nghe theo lời chúng tôi bảo thì chúng tôi sẽ không nói chuyện với nàng nữa. Nàng cũng không được vào nhà của chúng tôi, chúng tôi sẽ tẫn xuất nàng cho đến chết, sau khi chết nàng sẽ bị đọa địa ngục”, Chiên già nghe rồi liền hỏi: “vậy bây giờ tôi phải làm gì?”, đáp: “bây giờ nàng nên thường xuyên lui tới trong rừng Thệ đa”, Chiên già vâng lời làm theo, thời gian sau Chiên già giấu cái bát trong bụng và đi đến chỗ Như lai. Lúc đó Thế tôn đang nói diệu pháp cho vô lượng trăm ngàn đại chúng vây quanh, từ xa thấy người nữ ngoại đạo này đi đến, Thế tôn liền suy nghĩ: “xưa kia ta đã tạo nghiệp này, nay đã chín muồi giống như dòng nước thác”. Nữ ngoại đạo đến trước Thế tôn nói kệ:

“Giọng hay làm người mến,

Lời lẽ thật dịu dàng,

Đã khiến tôi mang thai,

Mà lại còn nói pháp”.

Thế tôn nói kệ:

“Nếu người nào nói dối,

Sẽ đọa vào địa ngục.”

Nữ ngoại đạo nói kệ:

“Ai làm nói không làm,

Kẻ ấy đọa địa ngục”.

Thế tôn nói: “đọa hay không đọa địa ngục, tự tâm mỗi người biết, ngươi vu báng đời sau chịu khổ”. Lúc đó vua trời Đế thích suy nghĩ: “nữ ngoại đạo này muốn làm ô uế Phật và tăng”, nghĩ rồi liền dùng thần lực làm cho cái bát giấu trong bụng rơi xuống đất, khiến cho nữ ngoại đạo hổ thẹn quay về.

Sau đó vị thượng thủ trong chúng Bí-sô bạch Phật: “Thế tôn, chúng con muốn đi đến bờ ao Vô nhiệt để mỗi người tự nói về bổn sự”, Phật im lặng nhận lời. Thường pháp của chư Phật là khi xuất hiện ở đời, chưa nhập Niết-bàn còn giáo hóa hữu tình thì nên làm 10 việc:

Là thọ ký Thái tử Pháp vương quán đảnh đã trồng căn lành từ lâu.

Là làm cho hữu tình chưa phát tâm liền phát tâm Vô thượng Bồ-đề.

Là Kiến lập Tam bảo.

Là Kiết giới.

Là Xả một phần trong năm phần thọ mạng.

Là Hiện đại thần thông ở thành Thất-la-phiệt .

Là Thị hiện từ trên cõi trời đi xuống ở tụ lạc Bình lâm.

Là Giúp cha mẹ thấy được Chơn đế lý.

Là ở bên ao Vô nhiệt cùng các Bí-sô nói về nhân duyên nghiệp báo. (Trong Hán tạng không có việc thứ 10). Lúc đó Phật cùng các Bí-sô cả thảy 999 vị ẩn mất nơi thành Thất-la-phiệt và hiện ra ở bên ao Vô nhiệt, đến chỗ du hành của Dược xoa Dã mãnh, cảnh trí nơi đây rất đáng yêu, cây trái sum suê, ao này dẫn nước ra bốn con sông để chảy ra bốn biển: 1. Là sông Căng gia. 2. Là sông Tân độ. 3. Là sông Phược xoa. 4. Là sông Sí đa. Nơi đây xa xôi hiểm trở, nếu không phải người có thần thông thì không thể đến được. Đến rồi Phật liền khởi tâm thế gian nên Long vương Nan-đà và Ô ba-nan-đà quán biết ý Phật, liền ở trong ao hóa ra hoa sen ngàn cánh giống như bánh xe, sắc như vàng ròng, cánh hoa bằng châu báu, nhụy hoa bằng kim cương, lại có vô lượng trăm ngàn hoa sen khác vây quanh. Lúc đó Phật lên ngồi trên hoa sen ngàn cánh, con các Bí-sô mỗi người lên ngồi trên hoa sen vây quanh. Lúc đó cụ thọ Xá-lợi-tử đang vá y Tăng già chi trên núi Kỳ-xà-quật ở thành Vương xá nên không có mặt ở ao Vô nhiệt, Phật bảo Đại Mục-kiền-liên đi kêu Xá-lợi-tử đến, Đại Mục-kiền-liên vâng lời Phật dạy liền ẩn mất ở ao Vô nhiệt và hiện ra trước mặt Xá-lợi-tử: “Thế tôn cùng 999 Bí-sô đã đến ao Vô nhiệt, nay thầy nên cùng tôi đi đến đó”, Xá-lợi-tử đáp: “hãy đợi tôi vá y xong sẽ cùng đi”, Đại Mục-kiền-liên nói: “hãy để tôi phụ giúp”, nói rồi liền dùng thần lục biến năm ngón tay thành năm cây kim để phụ giúp vá y, Xá-lợi-tử nói: “thầy hãy đi trước, tôi sẽ đến sau”, Đại Mục-kiền-liên nói: “nếu thầy không đi liền, tôi sẽ kéo thầy đi”, Xá-lợi-tử nói: “thầy có thần thông bậc nhất, hãy nắm cái móc y này mà kéo tôi đi”, Đại Mục-kiền-liên liền kéo cái móc y, Xá-lợi-tử suy nghĩ: “thầy ấy có oai lực lớn ắt sẽ kéo được cái móc y”, nghĩ rồi liền dùng thần thông bám thân vào núi Kỳ-xà-quật khiến cho núi này bị lay động và cả mặt đất châu Thiệm bộ cũng bị chấn động, Long vương Nan-đà và Ô ba-nan-đà cùng đại chúng ở ao Vô nhiệt cũng bị chấn động, các Bí-sô hỏi Phật: “Thế tôn, có phải do Long vương Nan-đà và Ô ba-nan-đà làm cho đại địa chấn động không?”, Phật nói: “không phải, đó là do các đại Thanh văn hiện thần thông”. Lúc đó Xá-lợi-tử suy nghĩ: “dù ta bám vào núi Tu di, thầy ấy cũng sẽ mang ta đi được, ta phải dùng tâm trụ nơi ao Vô nhiệt, tại hoa sen mà Như lai đang ngồi thì thầy ấy không thể làm cho lay động được”, Đại Mục-kiền-liên nói: “thầy đã hiển hiện thần thông rồi, hãy đến chỗ Thế tôn”, đáp: “thầy hãy đi trước, tôi sẽ đến sau”. Đại Mục-kiền-liên liền đi trước, không ngờ chưa đến chỗ Phật thì Xá-lợi-tử đã đến trước, đảnh lễ Phật rồi lên ngồi trên hoa sen, Đại Mục-kiền-liên mới về đến, Xá-lợi-tử nói: “thầy đi trước, sao giờ mới đến”. Lúc đó các Bí-sô đều có nghi thỉnh hỏi Phật: “Thế tôn, trước nay cụ thọ Đại Mục-kiền-liên được gọi là Thần thông bậc nhất, nay mới

biết là không như thế”, Phật bảo các Bí-sô: “không phải chỉ ngày nay mà từ xưa cũng đã như thế, các thầy lắng nghe:

Thuở xưa, ở nước Trung Thiên trúc có một họa sư, vì có việc nên đến nước khác và nghỉ nhờ trong nhà của một họa sư khác. Chủ nhà làm một cô gái máy bằng gỗ, sắc thái đoan nghiêm rồi bảo cô gái này đến hầu hạ khách, khách tưởng là người thật nên bảo đến cùng ngủ nhưng cô gái cứ đứng im, khách liền nắm tay kéo khiến cho tay rời khỏi thân, lúc đó khách mới biết là cô gái máy bằng gỗ nên hết sức hổ thẹn. Khách liền suy nghĩ: “ta đã bị chủ nhà ngầm làm nhục, ta phải làm cho anh ta bị nhục trước mọi người”, nghĩ rồi liền vẽ thân mình lên vách bên cánh cửa chính, giống như người tự thắt cổ, rồi ẩn mình sau cánh cửa. Sáng ra chủ nhà ngạc nhiên không hiểu tại sao mặt trời đã lên cao mà khách vẫn chưa dậy, liền đến phòng xem thử. Vừa mở cửa ra liền thấy khách đã treo cổ tự tử, lại thấy cô gái máy bằng gỗ bị gãy ra nằm trên đất, chủ nhà nghĩ rằng: “vì ta thắng nên anh ấy tức mà chết”. Theo pháp của nước này, hễ có người chết phải tâu cho vua biết rồi sau mới được chôn nên chủ nhân liền đến báo cho vua biết để xin chôn cất. Vua liền sai sứ đến xem xét, sứ giả bảo chủ nhà: “anh hãy cắt đứt dây cho tôi khám nghiệm là tự treo cổ chết hay bị chủ nhà làm cho chết”, chủ nhà liền lấy rìu chặt dây, rìu chạm vào tường mới biết chỉ là bức vẽ nên rất hổ thẹn trước sứ giả của vua. Phật bảo các Bí-sô: “Họa sư khách ngày xưa chính là Xá-lợi-tử ngày nay, họa sư chủ nhà chính là Đại Mục-kiền-liên ngày nay. Ngày xưa nhờ tay nghề kheo nên cuối cùng Xá-lợi-tử đã thắng Đại Mục-kiền-liên; ngày nay dùng thần thông cũng được thắng”.

“Lại nữa các Bí-sô, hãy lắng nghe:

Thuở xưa trong một làng nọ có hai họa sĩ, ai nấy đều tự cho mình là giỏi và đều muốn thi thố tài năng trước vua, nên cùng đi đến chỗ vua, vua liền bảo: “mỗi người hãy vẽ lên một vách tường cho ta xem chứ ta không tin nơi lời nói”. Họa sĩ thứ nhất trải qua sáu tháng mới vẽ xong bức vách, họa sĩ thứ hai chỉ trang trí chung quanh bức vách. Sau khi vẽ xong, họ tâu vua đến xem, vua cùng quần thần đến xem bức vẽ thứ một và đều khen là rất đẹp. Họa sĩ thứ hai tâu vua: “bức vẽ của thần chỉ là ảnh của bức vẽ thứ một phản chiếu lên, thần đã dùng một lớp sơn tô mỏng lên”, vua xem xong ngạc nhiên nói rằng: “bức vẽ này còn đẹp hơn bức vẽ kia”, họa sĩ thứ hai tâu: “đây không phải là bức vẽ của thần, đó là ảnh hiện của bức vẽ kia mà thôi”, vua nói: “nhưng làm như khanh lại rất đẹp”.

Này các Bí-sô, họa sĩ chỉ trang trí chung quanh bức vách trong sáu

tháng ngày xưa chính là Xá-lợi-tử ngày nay; họa sĩ miệt mài vẽ trong sáu tháng chính là Đại Mục-kiền-liên ngày nay. Ngày xưa đo tay nghề khéo mà Xá-lợi-tử đã thắng, nay thi thố thần thông cũng lại thắng”.

“Lại nữa này các Bí-sô, các thầy lắng nghe:

Thuở xưa cách thành Bà-la-nê-tư có hai vị tiên, một tên là Thắng khư, một tên là Lợi khí đa. Thời gian sau trời mưa to bùn lầy trơn trợt khiến cho tiên nhơn Thắng khư bị trượt chân té ngã, tiên nhân nổi sân chú nguyện trong 12 năm không mưa. Vua Phạm thọ và dân chúng trong thành nghe biết tin này liền đến chỗ vị tiên ấy yêu cầu đừng làm thế, tiên nhơn nói: “do ta không chịu đựng được nên đã chú nguyện làm cho 12 năm không mưa”, và không chịu giải chú. Vua bèn đến chỗ tiên Lợi khí đa yêu cầu giải chú, vị tiên này nói lời chân thật phát nguyện thì trời liền mưa.

Này các Bí-sô, tiên Thắng khư ngày xưa chính là Đại Mục-kiền-liên ngày nay, tiên Lợi khí đa chính là Xá-lợi-tử”.

“Lại nữa này các Bí-sô, hai tiên ấy có chút phiền não với nhau, tiên Lợi khí đa liền đến chỗ tiên Thắng khư sám hối, khi vị này cúi đầu xuống lạy thì tiên Thắng khư đạp lên tóc của tiên Lợi khí đa, khi bị đạp tiên này chú nguyện: “nguyện cho ngày mai mặt trời vừa mọc đều ông sẽ vỡ tan”, tiên Thắng khư liền chú nguyện: “nguyện cho mặt trời đừng mọc”. Lúc đó mặt trời không mọc, thế giới tối đen, dân chúng trong thành kéo đến chỗ tiên nhơn yêu cầu đừng làm như vậy, tiên Thắng khư nói: “nếu mặt trời mọc thì đầu ta sẽ vỡ tan”, tiên Lợi khí đa nói: “thầy hãy làm cái đầu bằng đất và đội lên”, tiên này nghe lời làm cái đầu đầu đất đội lên, mặt trời vừa mọc cái đầu bằng đất liền vỡ tan.

Này các Bí-sô, tiên Thắng khư ngày xưa chính là Đại Mục-kiền-liên ngày nay, tiên Lợi khí đa chính là Xá-lợi-tử. Ngày xưa Xá-lợi-tử đã thắng nay cũng lại thắng”.

“Này các Bí-sô, hãy lắng nghe:

Thuở xưa ở nước Trung Thiên trúc có người thợ khéo, giỏi về tiện khắc ngà voi, ông lấy ngà voi tiện khắc thành một thăng gạo rồi mang theo đi đến nước ba tư và tìm đến nhà một người thợ khéo khác, chủ nhà đi vắng chỉ còn có người vợ, ông liền đưa thăng gạo cho người vợ nhờ nấu giùm, người vợ kia nói: “xin hãy để gạo lại và đi đi”. Sau đó người vợ kia đem nấu, củi hết mà gạo vẫn không chín, người chồng trở về sau khi hỏi rõ nguyên do liền xem kỹ gạo mới biết dạo đó làm bằng ngà voi. Người chồng nói dối với vợ: “vì nước này có tro nên gạo nấu không chín, nàng hãy bảo người thợ kia đi lấy nước trong và ngọt đến

để nấu thì gạo mới chín”. Nói rồi người chồng liền ra ngoài vẽ một cái ao nước, trong ao lại vẽ một con chó chết đã sình thối. Khi người thợ khéo mang thùng đến ao lấy nước thấy có con chó chết sình thối liền bịt mũi và đánh rơi thùng nước xuống, lúc đó mới biết là ao nước vẽ thành nên rất hổ thẹn.

Này các Bí-sô, người thợ dùng ngà tiện khắc thành hạt gạo ngày xưa chính là Đại Mục-kiền-liên ngày nay, người thợ vẽ ao nước chính là Xá-lợi-tử. Này các Bí-sô, định mà Như lai đạt được, các vị Độc giác cũng không thể biết ; định mà các vị Độc giác đạt được, ngay cả Xá-lợi-tử và Đại Mục-kiền-liên cũng không biết được; định mà Xá-lợi-tử và Đại Mục-kiền-liên đạt được, các Thanh văn khác đều không biết được. Tuy Bí-sô Xá-lợi-tử có đầy đủ oai đức lực hơn hẳn Mục liên, nhưng do Mục liên thường hiển hiện thần thông nên mật nói là Đại Mục-kiền-liên có thần thông bậc nhất”.

Lúc đó Đại Ca-nhiếp-ba tự nói về nghiệp báo của mình bằng kệ:

“Ca-diếp đi đến trước đại chúng,

Nói rõ pháp tu hành đời trước,

Xả thí chút ít các công đức,

Được vô lượng thắng phước điền này,

Như sư tử chúa ở thế gian,

Đi trong núi rừng không lo sợ,

Nay Đại Ca-diếp cũng như vậy,

Diễn nói pháp xưa tâm không sợ.

Tôi xưa từng thí thăng gạo thường,

Cho bậc Độc giác chứng Vô lậu,

Đang trụ định Tam muội Vô cấu,

Tôi nay tín thọ cũng như thế,

Ở trong Phật giáo phát đại nguyện,

Thường nghe pháp tối thắng như vậy,

Do nhân duyên này được quả báo,

Ngàn đời sanh ở Bắc uất đơn,

Nước ấy trường thọ không Ta-người,

Dần được tôn quý không thiếu sót,

Do một nghiệp này được quả báo,

Ngàn đời được sanh trời Đao lợi,

Trời ấy thọ anh lạc diệu hương,

Sắc tướng đẹp đẽ để nghiêm thân,

Đến khi tuổi thọ hết qua đời,

Lại sanh cõi trời thọ thiên lạc,

Chỉ do một nghiệp phát đại nguyện,

Có nhiều của báu không tham đắm,

Không cầu năm dục thọ các lạc,

Xả bỏ, xuất gia học Phật đạo,

Xưa tôi không gặp bậc Minh sư,

Cũng không gặp các chúng Thanh văn,

Gặp người mặc ca-sa hoại sắc,

Liền đảnh lễ cầu xin xuất gia,

Ta thấy lúc xuất gia như vậy,

Được ngồi trong chúng ở trước Phật,

Từ chúng đứng dậy đảnh lễ Phật,

Nói Phật chính là Thân giáo sư,

Lúc ấy Thế tôn nói ra lời:

Ông là đệ tử, ta là thầy.

Muốn cầu ra khỏi các nạn khổ,

Cần phải nghe thọ pháp tịnh diệu.

Thế tôn nói diệu pháp cho con,

Khởi đại từ bi đối với con,

Bốn thiền, 10 lực và sáu căn,

Cho đến tu tám chi Thánh đạo,

Con nay đã được pháp như thế,

Đoạn hết lậu hoặc không sanh nữa,

Con thọ thân này lần cuối cùng,

Được làm các cùng các Thánh Hiền.

Như lai thường nói pháp chơn thật,

Người giữ giới tịnh nguyện tùy tâm,

Nguyện con đã phát nay đã đạt,

Thân cuối cùng không còn thọ sanh,

Đời sống và tham nay đã dứt,

Kiết sử đoạn tận không còn buộc.

Ở trong pháp, con là trưởng tử,

Nhờ lực Pháp vương lìa các khổ,

Con đã được Thế tôn thọ ký,

Trong hạnh đầu đà là bậc nhất,

Đã thấy thật đế, chứng chơn pháp,

Lậu hoặc đoạn tận được bất động,

Ở trước Thế tôn nói nghiệp xưa,

Nay ở trong ao lớn A-nậu,

Đại Thánh từ tôn gia bị con,

Ngồi trên hoa sen nói việc này”.

Lúc đó các đại Bí-sô Thanh-văn Kỳ-túc hỏi cụ thọ Xá-lợi-tử: “cụ thọ đã từng tạo nghiệp gì mà nay được trí huệ lớn và biện tài vô ngại?”, Xá-lợi-tử nói kệ:

“Xưa gặp ẩn sĩ trong núi rừng,

Là vị Độc giác tâm tịch tĩnh,

Ở nơi vắng vẻ tu tịnh hạnh,

Thân mặc ca-sa dơ rách xấu,

Thấy vị ấy tâm tôi hoan hỉ,

Liền lấy y kia đem giặt nhuộm,

Và dùng kim chỉ khâu vá lại,

Ân cần đảnh lễ thật cung kính,

Vị ấy sanh tâm thương xót tôi,

Nên vọt thân lên trong hư không,

Hiện các loại thần thông biến hóa,

Sau đó nương hư không bay đi,

Tôi thấy các thần biến này rồi,

Chắp tay ân cần phát hoằng nguyện,

Nguyện con đời đời được trí huệ,

Có oai lực lớn, nhiều của cải,

Sanh ở trong dòng họ hào quý,

Thường được xuất gia lìa năm dục,

Do nguyện lực này được xuất gia,

Trong 500 đời lìa lưới tục.

Đây là thân sau cùng,

Sanh ở trong nhân gian,

Thừa sự Đại đạo sư,

Vô thượng đẳng chánh giác,

Nay tôi được xuất gia,

Trong giáo pháp Thích ca,

Đã được pháp an ổn,

Hết nóng được mát mẻ.

Ở trong khoảng nửa tháng,

Đọc tụng đến bờ kia,

Đối trước Thân giáo sư ,

Và trong Tăng chúng nói.

Thế tôn thọ ký con,

Là trí huệ bậc nhất,

Tùy thuận chuyển pháp luận,

Giúp chúng sanh ngộ giải,

Đại huệ Xá-lợi-tử,

Nay ở trong chúng tăng,

Tự nhớ nghiệp quá khứ,

Trong ao Vô nhiệt nói”.

Lúc đó các Bí-sô Thanh-văn Kỳ-túc bảo cụ thọ Đại Mục-kiền-liên: “cụ thọ Xá-lợi-tử đã nói xong túc nghiệp, nay đến lượt cụ thọ nói nghiệp báo của mình”, Đại Mục-kiền-liên nói kệ:

“Xưa tôi là ẩn sĩ,

Ở ẩn trong núi rừng,

Có một người đi đến,

Cầu xin tôi xuất gia,

Tôi liền cho cạo tóc,

Tắm rửa và nhuộm y,

Để cho kia đắp mặc.

Người ấy ở chỗ vắng,

Ngồi kiết già ngay thẳng,

Chứng được quả Duyên giác,

Nương hư không bay đi.

Lúc đó tôi hoan hỉ,

Liền cung kính chắp tay,

Phát lời thệ nguyện rộng,

Vị ấy được thần thông,

Con nguyện được thần thông,

Cũng giống như vị ấy,

Do sức căn lành này,

Đời đời thường được phước,

Đây là thân sau cùng,

Được sanh trong loài người,

Thừa sự Đại đạo sư,

Vô thượng đẳng chánh giác.

Trong giáo pháp Thích ca,

Tôi đã được xuất gia,

Chứng quả A-la-hán,

Hết nóng được mát mẻ,

Thế tôn thọ ký tôi,

Là thần thông bậc nhất.

Nhờ bố thí chút ít,

Nay được quả báo lớn,

Nghiệp ác xưa sót lại,

Tôi nói các vị nghe,

Xưa ở trong nước lớn,

Tôi sanh nhà hào quý,

Lúc còn là thiếu niên,

Ra khỏi cổng đi chơi,

Về nhà định ăn uống,

Thấy cha mẹ giao hội,

Họ liền sanh hổ thẹn,

Nên lấy gậy đánh tội,

Tôi ôm lòng hờn giận,

Phát nguyện khi khôn lớn,

Đánh họ nát như cỏ.

Vừa phát nguyện ác này,

Sanh địa ngục Hắc thằng,

Chịu khổ cùng cực xong,

Được sanh lên làm người.

Đây là thân sau cùng,

Do có tội còn sót,

Nên gặp nạn ngoại đạo,

Mạng căn gần muốn đứt,

Tội báo cuối cùng hết,

Không còn sót chút nào,

Ở bên cha mẹ hiền,

Phát lòng tin trong sạch,

Nếu có các quần sanh,

Đọa vào trong đường ác,

Do tâm ôm lòng ác,

Thường chịu khổ không vui,

Nay đối trước Kỳ túc,

Nói nghiệp báo đời xưa,

Trong ao lớn A-nậu,

Ngồi yên trên đài sen”.

Lúc đó các Bí-sô Thanh-văn Kỳ-túc nói với cụ thọ Thiện diệu:

“cụ thọ Mục liên đã nói bổn nghiệp rồi, giờ đến lượt cụ thọ nói nghiệp báo đời trước của mình”, cụ thọ Thiện diệu nói kệ:

“Xưa tôi vào trong chùa,

Thấy đất có rác rến,

Tôi liền cầm chổi quét,

Đổ bỏ hết rác rến,

Làm cho đất sạch sẽ,

Và phát lòng tịnh tín,

Chính do căn lành này,

Thân thường được đẹp đẽ,

Cha mẹ đặt cho tôi,

Tên là Diệu thiện lai,

Ở trước các quyến thuộc,

Được tiếng khen tốt đẹp,

Mọi người thường thích nhìn,

Người thấy sanh hoan hỉ,

Thừa sự Đại đạo sư,

Vô thượng đẳng chánh giác,

Tôi chứng A-la-hán,

Hết nóng được mát mẻ,

Xưa tôi phát nguyện này:

Lậu tận thành Vô lậu,

Ở các châu Thiệm bộ,

Dùng thảm trải lên đất,

Hoặc ai có thể quét,

Chỗ kinh hành lìa dục,

Người ấy có thể quét,

Sạch hết đại địa này,

Hoặc ai có thể quét,

Trú xứ Tăng bốn phương,

Và quét sạch đất tháp,

Lớn bằng chỗ để bát,

Người này phước tăng trưởng,

Có thể tự giác ngộ,

Đại chúng nay nên biết,

Ứng chánh đẳng diệu giác,

Có tụ công đức lớn,

Nếu siêng cúng dường tháp,

Sẽ được quả báo lớn,

Đều là do ngày xưa,

Đã tu các nghiệp lành,

Nên được an lạc này.

Cho nên ở tháp Phật,

Hết lòng mà cúng dường,

Ruộng phước lớn tối thắng,

Bố thí nên tịnh tâm,

Đối với Phật chánh giác,

Hoặc Thanh văn của Phật,

Cúng ít được phước nhiều,

Do thanh tịnh trì giới,

Thiện diệu trước đại chúng,

Tự nói nghiệp đời xưa,

Ở trong ao Vô nhiệt ,

Ngồi trên đài sen diệu”.

Lúc đó các Bí-sô Thanh-văn Kỳ-túc bảo cụ thọ Diệu ý: “cụ thọ Thiện diệu đã nói bổn nghiệp rồi, giờ đến lượt cụ thọ nói nghiệp báo đời xưa của mình”, cụ thọ Diệu ý nói kệ:

“Xưa tôi là đồng tử,

Cùng với các bạn lữ,

Tai đeo Tô mạc na,

Đi vào trong vườn hoa,

Thấy ngôi tháp của Phật,

Tỳ-bà-thi Như lai,

Đang được trời và người,

Cùng nhau đến cúng dường,

Với tâm thanh tịnh thí,

Đem vòng tai, tràng hoa,

Treo lên trên tháp Phật,

Mỗi người phát nguyện riêng,

Tôi thấy họ cúng hoa,

Liền ở trước mọi người,

Đem hoa tai của mình,

Treo lên trên tháp Phật,

Do sức thiện căn này,

Sanh sáu cõi trời Dục,

Thường được quả báo lớn.

Tôi chỉ cúng hoa tai,

Mà trong trăm ức năm,

Hưởng diệu lạc cõi trời,

Cuối cùng chứng Vô sanh.

Các đại đức nên biết,

Chánh giác nhiều phước đức,

Siêng tu pháp cúng dường,

Tối thắng trong thế gian,

Nên cung kính cúng dường,

Tháp Phật và đệ tử,

Tịnh tâm cúng chút ít,

Được phước quả vô biên.

Tôi nhớ đời quá khứ,

Tạo nghiệp lành nhỏ này,

Thường thọ lạc cõi trời,

Nay gặp được Tôn sư,

Vô thượng đẳng chánh giác,

Được chứng A-la-hán,

Hết nóng được mát mẻ.

Đây là thân sau cùng,

Không còn tái sanh nữa,

Chính do nhân duyên này,

Tôi tên Tô mạt na,

Giải thoát các khổ uẩn,

Đã vượt qua biển Hữu,

Bí-sô Tô mạt na,

Trình bày trước đại chúng,

Nhân duyên nghiệp báo xưa,

Ở trong ao Vô nhiệt,

Ngồi yên trên đài hoa”.

Lúc đó các vị Thanh-văn Kỳ-túc bảo Bí-sô Câu-chi: “cụ thọ Tô mạt na đã nói bổn nghiệp rồi, giờ đến lượt cụ thọ, xưa kia cụ thọ đã tạo nghiệp gì và do nghiệp gì mà cụ thọ được Phật thọ ký là Tinh tấn bậc nhất?”, cụ thọ Câu chi nói kệ:

“Xưa ở thành Thân huệ,

Xây dựng trú xứ Tăng,

Hoàn thành với tâm tịnh,

Cúng cho Tăng bốn phương,

Lại ở trong chùa ấy,

Dùng thảm trải lên đất,

Với tâm tư hoan hỉ,

Rồi phát thệ nguyện rộng,

Thường được thừa sự Phật,

Chứng được quả Vô thượng,

Và Niết-bàn đệ nhất,

Đoạn hết các phiền não,

Tôi do phước đức này,

Ở trong 90 kiếp,

Thường thọ thân trời người,

Vui vẻ không lo sợ,

Do nghiệp còn sót lại,

Thọ thân sau cùng này,

Sanh trong nhà giàu sang,

Chỉ có tôi con một,

Đủ 10 tháng sanh ra,

Tâm cha mẹ vui mừng,

Cha liền cấp của cải,

Số đến 200 vạn,

Chân tôi có lông vàng,

Độ dài khoảng bốn tấc,

Vi diệu rất mềm mại,

Giống như Đâu la miên,

Trải qua 90 kiếp,

Chân thường không đạp đất,

Do nhân duyên phước đức,

Thừa sự Đại đạo sư,

Vô thượng đẳng chánh giác.

Thọ lạc cõi trời người,

Và chứng A-la-hán,

Hết nóng được mát mẻ.

Thế tôn thọ ký tôi,

Là Tinh tấn bậc nhất,

Các lậu đã đoạn tận,

Đến được chỗ Vô cấu,

Tôi Nhị thập câu chi,

Đối trước các Kỳ túc,

Nói nghiệp báo đời xưa,

Trong ao lớn Vô nhiệt”.

Lúc đó các Bí-sô Thanh-văn Kỳ-túc bảo cụ thọ Diệu Âm: “cụ thọ Nhị thập câu chi đã nói bổn nghiệp rồi, giờ đến lượt cụ thọ”, cụ thọ Diệu âm nói kệ:

“Xưa tôi gieo nghiệp lành,

Trải qua 90 kiếp,

Không đọa ba đường ác,

Mà được thân Trời người,

Tôi chưa biết Tam bảo,

Chỉ thấy tháp của Phật,

Hiệu là Tỳ-bà-thi,

Tâm vui thích cúng dường,

Nên dùng ba tiền vàng,

Mua các loại hương thơm,

Đem cúng trên tháp Phật,

Nhất tâm không thối chuyển,

Chính do phước lực này,

Cõi trời người thường vui,

Nay chứng A-la-hán,

Hết nóng được mát mẽ.

Xưa ở trước tháp Phật,

Phát nguyện rộng vi diệu,

Do chút cúng dường này,

Thọ quả báo vô lượng.

Đại chúng nay nên biết,

Đẳng giác có phước lớn,

Cúng chút ít trước tháp,

Được quả báo vô biên,

Thế tôn thọ ký tôi,

Đối với văn kệ tụng,

Có biện tài tuyên nói,

Bậc nhất trong Đa văn .

Nay ở trước đại chúng,

Và các vị kỳ túc,

Nói nghiệp báo đời xưa,

Trong ao lớn Vô nhiệt”.

Lúc đó các Bí-sô Thanh-văn Kỳ-túc bảo cụ thọ Tân đầu lô phả la

đọa xà: “cụ thọ Diệu âm đã nói bổn nghiệp rồi, giờ đến lượt cụ thọ”, cụ thọ Tân đầu lô nói kệ:

“Xưa sanh trong nhà giàu,

Bên cha mẹ tự tại,

Cha cho tôi giữ kho,

Khi hầu hạ cha mẹ,

Tâm tôi thường keo kiệt,

Đối với anh chị em,

Và các hạng nô tỳ,

Không cấp cho y thực,

Khi mẹ tôi đòi ăn,

Tôi keo kiệt không cho,

Miệng còn nói lời ác:

Hãy ăn đá và sạn.

Do nghiệp lực ác này,

Đọa vào đại địa ngục,

Đại nhiệt và Hắc thằng,

Chịu các khổ trong đó,

Chịu khổ Địa ngục xong,

Mới được sanh làm người,

Do nghiệp lực ác này,

Tôi thường ăn đá sạn,

Khi được thức ăn uống,

Ăn thường không biết no,

Đói khát thường hành hạ,

Do đó thường chịu khổ.

Đây là thân sau cùng,

Được làm người xuất gia,

Thừa sự Đại đạo sư,

Vô thượng đẳng chánh giác.

Tôi nay được xuất gia,

Trong giáo pháp Thích ca,

Được chứng A-la-hán,

Hết nóng được mát mẻ.

Thế tôn thọ ký tôi,

Đã đoạn tận phiền não,

Ở trong Sư tử rống,

Được gọi là bậc nhất.

Nay tuy được thần thông,

Vẫn thường ăn đá sạn,

Dù trải qua trăm kiếp,

Nghiệp đã làm không mất,

Các trưởng lão nên biết,

Tôi nhớ nghiệp ác xưa,

Đã chịu đủ các khổ,

Dư nghiệp nay đã hết.

Tôi tên Tân đầu lô,

Nay ở trước đại chúng,

Nói nghiệp báo đời xưa,

Trong ao lớn Vô nhiệt”.

Lúc đó các Bí-sô Thanh-văn Kỳ-túc bảo cụ thọ Thiện lai: “cụ thọ Tân đầu lô đã nói bổn nghiệp rồi, giờ đến lượt cụ thọ”, cụ thọ Thiện lai nói kệ:

“Tôi nhớ đời quá khứ,

Trong đại thành Thân ý,

Sanh trong nhà quý tộc,

Có vô lượng kho lẫm,

Vua tên Tùy chúng ý,

Quần thần cũng như vậy,

Người đoan nghiêm dễ mến,

Sắc tướng dung nghi đẹp.

Lúc đó tôi cưỡi xe,

Mọi người đều vây quanh,

Cùng đến vườn Thắng viên,

Để hưởng thọ dục lạc.

Tôi thấy trong vườn hoa,

Sa môn điều phục căn,

Thân mặc áo dơ xấu,

Ngồi yên tịnh bất động,

Tôi thấy vị này rồi,

Tâm sanh đại hoan hỉ,

Tuy thấy mặc áo xấu,

Và tâm không chán ghét,

Nhưng miệng lại mắng rằng:

Chán ghét không ưa nhìn,

Vì thân mắc bịnh hủi,

Khi ăn thường nôn mửa.

Chính do nơi nghiệp báo,

Miệng nói lời ác này,

Nên sau khi qua đời,

Sanh vào trong Địa ngục,

Bị đói khát bức bách,

Thường chịu đủ các khổ,

Có tên là Viễn lai,

Lại tên là Chúng khí,

Thân hình rất xấu xí,

Chịu khổ địa ngục xong,

Mới được sanh làm người,

Thân mắc bịnh hủi nặng,

Ăn xong thường nôn mửa,

Tay ôm đầu lâu người,

Lấy lá tre làm áo,

Dùng cỏ làm vách nhà,

Nương ở trong nhà này,

Khi vào làng xin ăn,

Thường bị người xua đuổi,

Hoặc bị dùng gậy đánh,

Hoặc không cho vào nhà,

Thường bị người khinh chê,

500 đời như vậy,

Không thuận với lòng người,

Trời người, thần đều bỏ,

Lúc đó tôi thấy Phật,

Chúng Tăng già vây quanh,

Tôi muốn ở trong chúng,

Chí thành xin sám hối,

Nên thấy đại chúng rồi,

Tôi liền vội chạy đến,

Và nói ra lời này:

Nguyện đủ thức ăn uống,

Cho tôi và đại chúng.

Ở trước Phật nghe pháp,

Nhưng không ai cho ăn,

Tôi thất vọng bỏ đi,

Đại đạo sư Mâu ni,

Từ bi nói với tôi:

Thiện lai, hãy ngồi xuống.

Nghe xong tôi rất vui,

Khom mình và chắp tay,

Cung kính đảnh lễ Phật,

Rồi ngồi qua một bên,

Thế tôn đại từ bi,

Vì đã thương xót tôi,

Nên nói pháp vi diệu,

Tôi nghe pháp kiến đế,

Lệ tuôn rơi lã chã,

Tôi liền xin xuất gia,

Thế tôn cho xuất gia,

Tên tôi là Thiện lai,

Thừa sự Đại đạo sư,

Thế tôn thọ ký tôi,

Đệ nhất trong Xứ giới,

Nay ở trước đại chúng,

Nói nghiệp báo đời xưa,

Ngồi yên trong hoa sen,

Trong ao lớn Vô nhiệt”.

Lúc đó các Bí-sô Thanh-văn Kỳ-túc bảo cụ thọ Hữu hỷ: “cụ thọ Thiện lai đã nói bổn nghiệp rồi, giờ đến lượt cụ thọ”, cụ thọ Hữu hỷ nói kệ:

“Xưa ở thành Vương xá,

Thân hưởng thọ giàu sang,

Gặp lúc trời hạn hán,

Tôi thỉnh Tiên thọ thực,

Sau có Tiên khác đến,

Dung nghi rất đoan chánh,

Đó là vị Duyên giác,

Lậu tận, tâm tự tại,

Do tâm tôi keo kiệt,

Nên khởi niệm ác này:

Ai đối với người này,

Cung cấp mãi bảy năm,

Nước tiểu ngựa nấu cơm,

Cho tiên nhơn ấy ăn.

Không ngờ sau khi ăn,

Tiên nhơn liền qua đời.

Do tạo nghiệp ác này,

Đọa vào trong Địa ngục,

Chúng hợp và Đại khiếu,

Bị lửa nóng nung đốt,

Chịu khổ địa ngục xong,

Mới được sanh làm người,

Nhiều bịnh không tự tại,

Khi chết khổ kịch liệt,

500 đời như thế,

Đời đời thường chịu khổ,

Bịnh nặng thường theo thân,

Luôn bị khổ bức bách.

Đây là thân sau cùng,

Được sanh trong nhân gian,

Thừa sự Đại đạo sư,

Vô thượng đẳng chánh giác,

Tôi đã được xuất gia,

Chứng quả A-la-hán,

Hết nóng được mát mẻ,

Ở giai vị trưởng lão,

Được thần thông vô lậu,

Tùy thuận các người bịnh,

Làm cho bịnh tiêu trừ,

Tôi Bí-sô Hữu Hỷ,

Đối trước các Kỳ túc,

Tự nói nghiệp báo xưa,

Trong ao lớn Vô nhiệt”.

Lúc đó các Bí-sô Thanh-văn Kỳ-túc bảo cụ thọ Da-xá (Danh xưng): “cụ thọ Hữu hỷ đã nói bổn nghiệp rồi, giờ đến lượt cụ thọ”, cụ thọ Da-xá nói kệ:

“Xưa là ẩn sĩ nơi Lan nhã,

Tôi vào trong thôn để khất thực,

Bỗng thấy thây một người nữ chết,

Sình trướng chảy mủ, phẩn nước tiểu,

Tôi liền như lý khéo quán chiếu,

Ngồi kiết già quán thân bất tịnh,

Ngay khi tôi quán tưởng bất tịnh,

Nhất tâm niệm tưởng không tán loạn,

Tôi ngồi quán tưởng một hồi lâu,

Tử thi bỗng nhiên nứt vỡ ra,

Chảy tràn chất bất tịnh hôi thối,

Côn trùng ruồi nhặng đều bu đến.

Lúc ấy tôi xuất định,

Trở về nơi Lan nhã,

Không đi khất thực nữa,

Cũng không nghĩ đến ăn.

Nếu khi vào tụ lạc,

Chỉ vì cầu ăn uống,

Nhưng thấy tử thi rồi,

Không còn muốn ăn nữa,

Thân tất cả hữu tình,

Đều do bốn đại họp,

Chứa đầy phân, nước tiểu,

Và máu mủ hôi thối,

Nếu chánh quán như vậy,

Liền lìa được dục tưởng,

Trụ nơi bốn phạm hạnh,

Vô lượng thiện quán sát,

Sau khi thân mạng chung,

Sanh cõi trời Đại phạm,

Từ trời Phạm thiên chết,

Sanh Ba la niệt tư,

Trong dòng họ giàu sang,

Làm con nhà trưởng giả,

Thọ dụng đều đầy đủ,

Ngày đêm thường thọ lạc,

Ban đêm lúc nằm ngủ,

Bỗng nhiên tỉnh dậy thấy,

Các thể nữ xinh đẹp,

Cởi bỏ áo anh lạc,

Thân hình đều lõa lồ,

Nằm ngủ gối lên nhau.

Do nghiệp lực đời xưa,

Đã quán tưởng Bất tịnh,

Từ thân người nữ chết,

Nên tâm sanh nhàm lìa,

Lớn tiếng kêu: Khổ thay,

Nhưng không ai đáp lại,

Tôi lúc đó xuống lầu,

Được chư thiên mở cửa,

Ra khỏi đại thành này,

Đến bờ Nam con sông,

Thấy Phật ở bờ Bắc,

Tôi lớn tiếng gọi Phật:

Con đang bị tổn hại,

Xin Thánh giả cứu giúp.

Đại sư nghe tiếng tôi,

Nói ra lời hiền thiện:

Hãy sang đây, đừng sợ.

Tôi nghe rồi lội sang,

Để lại chiếc giày báu,

Tôi đến chỗ Đại bi,

Chánh giác vô thượng sĩ,

Thế tôn nói diệu pháp,

Nghe pháp xong tỏ ngộ,

Tôi liền xin xuất gia,

Sau đó được Kiến đế,

Thế tôn gia bị tôi,

Tinh tấn không phóng dật,

Cuối đêm sao mai mọc,

Lậu tận, hết phiền não,

Nay ở trước Kỳ túc,

Danh xưng nói nghiệp xưa,

Ngồi yên trong hoa sen,

Trong ao lớn Vô nhiệt”.

Lúc đó các Bí-sô Thanh-văn Kỳ-túc bảo cụ thọ Tài ích: “cụ thọ Danh xưng đã nói bổn nghiệp rồi, giờ đến lượt cụ thọ”, cụ thọ Tài ích nói kệ:

“Xưa ở thành Bà-la-nê-tư ,

Quốc vương tên là Kiết cơ la,

Thế tôn Ca-diếp đã diệt độ,

Vua cho xây tháp để thờ Phật,

Tôi là con trưởng của Vua ấy,

Danh tiếng của vua vang khắp nơi,

Do tôi ở trên tháp báu này,

Dựng một cây lọng để cúng dường,

Đã tạo nghiệp thắng thiện như vậy,

Nên được thắng phước cõi trời người,

Sanh ở chỗ nào cũng giàu sang,

Là đại thí chủ nhiều kho lẫm.

Tôi trong 500 đời,

Bố thí nhiều vô kể,

Những người đến cầu xin,

Sa môn, Bà-la-môn ,

Đều không trái ý ai,

Tất cả đều được đủ,

Cho đến bậc lìa dục,

Các Duyên giác vô lậu,

Có đến 500 vị,

Tôi đều thanh tịnh cúng.

Do sức thiện căn này,

Nên thân sau cùng này,

Sanh trong nhà giàu sang,

Vừa sanh ra liền nói:

Trong nhà ta có nhiều kho lẫm,

Nay muốn bố thí cho người nghèo,

Bố thí người nghèo không nhàm đủ,

Mọi thức ăn uống và vật dụng,

Các bậc hiền thiện nay nên biết.

Mọi người nghe tôi nói lời này,

Ai nấy kinh ngạc đều bỏ chạy,

“Ngươi có phải là người,

Hay là trời, Dược xoa,

Hãy nói cho ta nghe”.

Tôi vội đáp như vầy:

“Mẹ ơi, hãy lắng nghe,

Con là con của mẹ,

Chẳng phải quỷ, dược xoa,

Chỉ do Túc mạng trí,

Thường làm trưởng giả hằng bố thí”.

Mẹ nghe lời này rất hoan hỉ,

Mẹ hiền liền nói với tôi rằng:

Con yêu đừng lo, cứ bố thí.

Mẹ nói lời này xong,

Thân quyến nuôi dưỡng tôi,

Thảy đều yêu thương tôi,

Người thấy sanh hoan hỉ,

Từ khi sanh tôi ra,

Kho lẫm thường tăng thêm,

Cả vàng bạc nô bộc.

Nên mọi người đặt tên,

Gọi tôi là Tài ích,

Tôi thường hay bố thí,

Cho người xin đầy đủ.

Nay theo Đẳng chánh giác,

Xuất gia để học đạo,

Tôi không vì lánh nạn,

Mà cầu xin xuất gia.

Nay được sáu thần thông,

Thanh tịnh cầu xuất ly,

Các vua thường cúng dường,

Đại thần đều tôn trọng,

Thường đầy đủ y thực,

Tôi Bí-sô Tài ích,

Ở trước các kỳ túc,

Nói nghiệp báo đời xưa”.

CĂN BẢN THUYẾT NHẤT THIẾT

HỮU BỘ TỲ NẠI DA DƯỢC SỰ

QUYỂN 17

Các đại đệ tử nói nhân duyên nghiệp báo (tt):

Lúc đó các Bí-sô Thanh-văn Kỳ-túc bảo cụ thọ Bạc-câu-la: “cụ thọ Tài ích đã nói bổn nghiệp xong, giờ đến lượt cụ thọ”, cụ thọ Bạc-câu -la nói kệ:

“Xưa ở thành Thân huệ ,

Tôi làm người bán thuốc,

Tỳ-bà-thi trụ thế,

Tôi đem thuốc cúng dường,

Đức Phật và chúng Tăng,

Ai đến xin cũng cho,

Thuốc rễ thân lá hoa,

Đều đem cúng chúng Tăng,

Trong ba tháng an cư,

Tùy cúng thức ăn uống.

Ai cúng Ha-lê-lặc,

Cho các vị Bí-sô,

Trong 91 kiếp,

Không đọa ba đường ác.

Do quả báo cúng thuốc,

Được quả thù thắng này.

Tuy cúng chút ít thuốc,

Thọ lạc đến vô cùng.

Ai cúng ha lê lặc,

Sanh thiên thọ thiên lạc,

Do nghiệp báo sót lại,

Được sanh trong loài người,

Sanh vào nhà Hữu học,

Không thọ đồ cúng dường,

Chỉ trong ba ngày đêm,

Thông suốt ba tạng kinh,

Chỉ đắp y phấn tảo,

Và thích A-lan-nhã,

Không thích chỗ ồn náo,

Tôi nay 160 tuổi,

Thân chưa từng có bịnh,

Do nhờ cúng ít thuốc,

Thường hưởng vui trời người.

Bạc-câu-la trước chúng,

Tự nói nghiệp báo xưa,

Ngồi yên trong hoa sen,

Trong ao lớn Vô nhiệt”.

Lúc đó các Bí-sô Thanh-văn Kỳ-túc bảo cụ thọ Tôn giả: “cụ thọ Bạc-câu-la đã nói bổn nghiệp xong, giờ đến lượt cụ thọ”, cụ thọ Tôn giả nói kệ:

“Xưa làm người thuộc da,

Nhớ nghĩ việc đời trước,

Năm ấy gặp đói kém,

Nấu da làm thức ăn,

Để giữ gìn mạng sống.

Sau có một sa môn,

Từ xa đến khất thực,

Tôi khởi lòng tịnh tín,

Cúng thức ăn da này,

Vị Độc giác ăn xong,

Bay vọt lên không trung,

Tôi phát tâm thanh tịnh,

Chắp tay rất cung kính,

Thấy thần biến này rồi,

Càng khởi tâm ân trọng,

Nguyện cho con đời sau,

Thường gặp bậc Thánh này,

Được quả báo thù thắng,

Giống như bậc Thánh này,

Thể vật thí không sắc,

Cũng không hương và vị,

Người thấy, tâm thanh tịnh,

Đem cúng thức ăn này.

Tuy chỉ cúng chút ít,

Được quả báo vô lượng,

Hưởng vui cõi trời người,

Được thân người thù thắng.

Đây là thân sau cùng,

Được sanh trong loài người,

Thừa sự Đại đạo sư,

Vô thượng đẳng chánh giác,

Xưa kia tôi phát nguyện,

Chứng được quả vô thượng,

Nay chứng A-la-hán,

Hết nóng được mát mẻ.

Tôi tên Đại Tôn giả,

Nay đối trước Thánh chúng,

Tự nói nghiệp báo xưa,

Trong ao lớn Vô nhiệt”.

Lúc đó các Bí-sô Thanh-văn Kỳ-túc bảo các cụ thọ Ưu-lâu-tần-loa-ca-diếp, Na-đề-ca-diếp, Già-da-ca-diếp: “cụ thọ Tôn giả đã nói bổn nghiệp xong, giờ đến lượt các cụ thọ”, ba cụ thọ cùng nói kệ:

“Xưa chúng tôi là ba thương chủ,

Cùng đi chơi với các anh em,

Gặp tháp thờ đức Phật Ca-diếp,

Bị hư lở, sụp đổ gần hết,

Chúng tôi kêu gọi các thương nhơn,

Xây dựng tháp này lại cho mới,

Sau đó cùng nhau xây tháp lại,

Chúng tôi treo lọng báu trên tháp,

Chính do nghiệp lành thù thắng này,

Được sanh lên trời hưởng thiên lạc,

Trên trời hết phước sanh làm người,

Lại được giàu sang thường an lạc.

Nay gặp Thế tôn Đẳng chánh giác,

Được xuất gia trong giáo pháp Phật,

Thế tôn ở bên sông Ni liên,

Vận thần thông, hiện đại thần biến,

Chúng tôi nhờ chỉ bày chánh pháp,

Được vào cung Vô thượng Niết-bàn.

Do kính trọng giáo pháp Đại sư,

Nên treo lọng báu trên tháp Phật,

Do các thiện căn sai biệt này,

Nên hết nóng bức, được mát mẻ.

Nhóm Ưu-lâu-tần-loa-ca-diếp,

Ở trước các tôn giả kỳ túc,

Tự nói nhân duyên nghiệp báo xưa,

Ngồi tòa sen trong ao Vô nhiệt”.

Lúc đó các Bí-sô Thanh-văn Kỳ-túc bảo cụ thọ Danh xưng: “các cụ thọ Ưu-lâu-tần-loa-ca-diếp… đã nói bổn nghiệp xong, giờ đến lượt cụ thọ”, cụ thọ Danh xưng nói kệ:

“Xưa tôi từng làm người bán hương,

Khéo phân biệt được các tánh thuốc,

Có một chỗ tôi mua hương và thuốc,

Vì nàng ấy hết sức xinh đẹp,

Khiến ai thấy cũng sanh tham dục,

Do tôi thấy nàng ấy xinh đẹp,

Bất giác tâm tôi sanh Ái nhiễm,

Ôm lấy nàng ấy làm việc dâm.

Do nghiệp ác này sanh ác đạo,

Sau được thân người, tay thường liệt,

Trong 500 đời thường chịu khổ.

Nay được thừa sự Phật Thế tôn,

Theo Phật xuất gia để học đạo,

Đã được chứng quả A-la-hán,

Trừ hết nóng bức, được mát mẻ.

Tôi nhớ nghĩ nghiệp ác đời xưa,

Đã qua 100 kiếp, nghiệp vẫn còn,

Nay đã đắc thần thông,

Do nghiệp còn sót lại,

Nên cánh tay trái tôi,

Không bằng cánh tay phải.

Dù là nam hay nữ,

Cướp vợ hay đoạt chồng,

Thường đọa trong địa ngục,

Chịu đau khổ dữ dội.

Hãy xa lìa vợ người,

Như xa ngọn lửa hừng.

Cho nên người có trí,

Chỉ vui với vợ mình.

Cần phải quán sát kỹ,

Nếu tham nhiễm vợ người,

Thường chịu khổ địa ngục,

Không lúc nào ngừng nghỉ.

Do tôi gây tội này,

Bất cứ sanh chỗ nào,

Cũng thọ quả báo ấy,

Ở trong Nại lạc ca.

Đây là thân sau cùng,

Vào giai vị Vô thượng,

Giải thoát tất cả khổ,

Hết nóng được mát mẻ.

Muốn cầu được an lạc,

Không nên dâm vợ người.

Giải thoát các phiền não,

Được an lạc vi diệu.

Tôi Bí-sô Danh xưng,

Ở trước các kỳ túc,

Tự nói nghiệp báo xưa,

Trong ao lớn Vô nhiệt”.

Lúc đó các Bí-sô Thanh-văn Kỳ-túc bảo cụ thọ Hỏa sanh: “cụ thọ Danh xưng đã nói bổn nghiệp xong, giờ đến lượt cụ thọ”, cụ thọ Hỏa sanh nói kệ:

“Xưa khi tôi ở thành Thân huệ,

Có Phật chánh giác Tỳ-bà-thi,

Lúc đó tôi tên Vô sở trước,

Tôn quý nhật ở trong chúng nhơn.

Phật có 62 vạn chúng,

Đệ tử Thanh văn cùng vây quanh,

Tôi thỉnh Thế tôn Tỳ-bà-thi,

Và các đệ tử trong ba tháng,

Lúc đó quốc vương thành Thân huệ ,

Cũng thỉnh Thế tôn và đệ tử.

Cho nên tôi cùng vua thành ấy,

Cách ngày thiết thực để cúng dường.

Đến ngày tôi, cúng dường gấp bội,

Cho Phật và các chúng Thanh văn,

Như thế cúng dường ba tháng xong,

Tôi và vua đều cùng cúng dường.

Vào ngày cuối cùng vua thiết hội,

Ở trong cung của thành Thân huệ,

Cúng dường trăm vị món ăn ngon,

Y phục, ngọa cụ và vật báu,

Còn đặt tòa cao trong vườn hoa,

Tòa ấy trị giá trăm ngàn vàng,

Thức ăn, y phục cũng như thế,

Thiết cúng cho mỗi vị Bí-sô,

Trị giá không thể nào tính được.

Voi và ngựa đều được trang sức,

Dùng lưới kim tuyến trang nghiêm thân.

Trước mỗi vị tăng đều có lọng,

Thứ lớp chỗ ngồi đều đầy đủ.

Thể nữ trong cung được trang điểm,

Dùng hương Chiên đàn thoa thân thể,

Đều cầm bình vàng đựng nước thơm,

Đứng hầu ở chỗ Bí-sô tăng.

Sau cùng khi dâng lễ vật cúng,

Vua tự tay dâng cho Phật và tăng.

Khi tôi đang xem vua cúng dường,

Liền nhất tâm chánh niệm tư duy:

Ẩm thực thượng diệu đều lo được,

Tòa báu trang nghiêm thật khó làm,

Lại còn vật dụng thượng diệu khác,

Voi nhựa như vua kiếm đâu ra.

Tôi vừa suy nghĩ như vậy rồi,

Vua trời Đế thích liền hiện đến,

Lúc đó vua trời nói với tôi:

Lành thay, ta sẽ giúp cho ngươi.

Sau khi vua trời nói lời này,

Liền hóa ra vườn rừng tối thắng,

Vườn ấy hết sức là tuyệt đẹp,

Tòa ngồi chư thiên thật trang nghiêm,

Lại đem y phục của cõi trời,

Dâng cúng Phật và Bí-sô tăng.

Trước thỉnh Thế tôn Tỳ-bà-thi,

Và các chúng đệ tử Thanh văn.

Lúc ấy vua trời và chư thiên,

Voi báu bậc nhất đều hiện đến,

Mỗi vị tay cầm lọng báu trời,

Ở trong hư không che đầu Tăng.

Đem thức ăn cõi trời,

Cúng dường Chơn Thánh chúng.

Hưởng vui cõi trời người,

Trong 91 kiếp,

Không đọa ba đường ác.

Do nghiệp thiện đời trước,

Cảm quả thân mềm mại.

Nay thọ thân sau cùng,

Sanh tại thành Vương xá,

Trong cung vua Ảnh thắng ,

Gia tộc thế lực nhất,

Vua và đại phu nhân,

Thương yêu và nuôi dưỡng.

Quần thần đều yêu mến,

Người trong nước cũng vậy.

Trên trời thường thọ lạc,

Nay thọ sanh cõi người,

Thọ lạc như cõi trời.

Vô thượng Đại đạo sư,

Chánh giác Mâu ni chủ,

Vì điều phục nhơn thiên,

Nên đến thành Vương xá.

Tôi nghe tin Phật đến,

Trong lòng rất hoan hỉ,

Liền đến chỗ Như lai,

Đã thấy Thế gian đăng,

Bậc giữ đuốc sáng mãi,

Tôi từ trên xe xuống,

Đi bộ đến chỗ Phật,

Cung kính đảnh lễ Phật,

Thâm tâm tôi vui vẻ,

Tôi ngồi qua một bên,

Chiêm ngưỡng Đại từ tôn,

Vô lượng trời và người,

Đang cung kính vây quanh.

Thế tôn bảo tôi rằng:

Ngươi nên đoạn triền phược,

Vô thượng Thiên tôn sư,

Vì từ bi đến đây,

Nói pháp bốn Thánh đế,

Người nghe được khai ngộ.

Tôi nghe rồi liền bạch:

Xin Chánh giác Thế tôn,

Cho phép con xuất gia,

Được thành tánh Bí-sô.

Vô thượng Đại từ phụ,

Bậc không ai sánh bằng,

Thương xót gọi: “Thiện lai”,

Nói xong, thành Bí-sô,

Siêng năng không phóng dật,

Khổ hạnh mà tu tập,

Liền chứng quả vô sanh,

Được vào cung Niết-bàn,

Thừa sự Đại đạo sư,

Vô thượng đẳng chánh giác,

Chứng quả A-la-hán,

Hết nóng được mát mẻ,

Thoát khỏi biển ba cõi,

Vượt qua sông sanh tử.

Tất cả khổ lo buồn,

Do đây đoạn trừ hẳn.

Tôi Bí-sô Hỏa sanh,

Đối trước chơn Thánh chúng,

Tự nói nghiệp đời xưa,

Trong ao lớn Vô nhiệt,

Ngồi yên trên đài sen”.

Lúc đó các Bí-sô Thanh-văn

Kỳ-túc bảo cụ thọ Hộ quốc: “cụ thọ Hỏa sanh đã nói bổn nghiệp xong, giờ đến lượt cụ thọ”, cụ thọ Hộ quốc nói kệ:

“Xưa có vua tên Kiết cơ lợi,

Chủ nước Ca thi làm lợi dân,

Tôi là con nhỏ nhất của vua,

Vua xây tháp lớn để thờ Phật,

Sau đó bảo người con nhỏ nhất,

Tự thân cầm lọng dâng cúng Phật,

Nghe vua cha dạy, tôi hoan hỉ,

Sắp đặt lọng báu rồi phát nguyện,

Chính do nhân duyên nghiệp thiện này,

Được thọ diệu lạc cõi trời người,

Thân thường có ánh sáng tối thắng.

Đời này thọ thân người sau cùng,

Sanh ra trong đại thành Thương khố,

Ở trong gia đình giàu có nhất,

Tôn quý bậc nhất ở thế gian.

Ai thấy cũng vui mừng cung kính,

Quả báo thù thắng hiện theo thân,

Sắc tướng trang nghiêm, tâm yên tĩnh,

Mọi thứ thọ dụng đều đầy đủ,

Không thiếu thốn bất cứ thứ gì.

Trước trưởng lão, Bí-sô Hộ quốc,

Tự nói nhân duyên nghiệp báo xưa”.

Lúc đó các Bí-sô Thanh-văn Kỳ-túc bảo cụ thọ Sa để: “cụ thọ Hộ quốc đã nói bổn nghiệp xong, nay đến lượt cụ thọ”, cụ thọ Sa để nói kệ:

“Xưa ở thành Vương xá,

Vua tôi rất giàu sang,

500 tiên nhơn đến,

Đều cùng nhau cúng dường.

Lúc đó tôi ra lịnh,

Chuẩn bị làm thức ăn,

Để cúng các tiên nhơn.

Thứ lớp phân cho tôi,

Tôi là người đứng đầu,

Nên cúng Tiên trước nhất.

Gia đình tôi lo liệu,

Đủ 500 phần ăn,

Đem cơm này cung cấp,

Cho các vị tiên nhơn.

Khi đem cơm cúng dường,

Tôi sanh tham tiếc, nghĩ:

Anh chị em của ta,

Vợ, con cái, bà con,

Ta còn không cho ăn,

Tiên này ngồi ba tháng,

Sẽ hao tốn rất nhiều,

Huống chi 500 người,

Ta cần phải làm cho,

Vị tiên này qua đời,

Nếu vị ấy chết rồi,

Ta không hao tốn nữa,

Không mắc tội giết Tiên.

Nghĩ việc ác này rồi,

Tôi nấu nước tiểu ngựa,

Hòa vào trong thức ăn,

Đưa cho Tiên này ăn.

Tiên ăn rồi mắc bịnh,

Gan ruột lộn ra ngoài,

Tiên chết rồi mới biết,

Tiên là người đắc đạo.

Lúc đó các Long thần,

Đều cùng la to rằng:

Thương nhơn này tội nặng,

Giết Tiên chết oan uổng,

Độc giác đã tự tại,

Bậc tịch tĩnh vô lậu.

Bà con đều giận tôi,

Nói rằng tôi đã gây,

Một nghiệp ác rất nặng,

Vì đã giết Tiên nhơn.

Tôi nghe rồi ưu sầu,

Đến các Tiên nhơn khác,

Chí thành xin sám hối.

Sau khi sám hối xong,

Cúng dường 500 vị,

Khiến đều được no đủ.

Sau đó tôi phát nguyện:

Nguyện con ở đời sau,

Nhờ phước cúng dường này,

Được giải thoát như thế,

Nguyện lìa các ràng buộc,

Không sanh nhà bần cùng.

Do tôi sanh tâm ác,

Đã hại chết Độc giác,

Nên sau khi tôi chết,

Đọa vào trong Địa ngục,

Ở đó cả ngàn năm.

Sau được sanh làm người,

Có tuổi thọ ngắn ngủi,

Tuy có nhiều của cải,

Bố thí cho nhiều người,

Nhưng mắc bịnh đường ruột,

Vì thế mà qua đời.

Đời này gặp Đại Thánh,

Được làm người xuất gia,

Y giáo được thành tựu,

Xả bỏ hết xan tham,

Ngồi tòa sen Vô nhiệt,

Nói nhân duyên bổn nghiệp”.

Lúc đó các Bí-sô Thanh-văn Kỳ-túc bảo cụ thọ Tất đa Ca-nhiếp-ba: “cụ thọ Sa Để đã nói bổn nghiệp xong, giờ đến lượt cụ thọ”, cụ thọ Tất đa Ca-nhiếp-ba nói kệ:

“Xưa thỉnh chúng Bí-sô,

Suốt bảy năm liên tục,

Ở trong tụ lạc kia,

Gặp thời thế đói kém,

Tôi được phân cúng dường,

Vị Độc giác đáng tôn,

Tâm ý đều tịch tĩnh,

Không phiền não thanh lương,

Tôi trước có phát thệ:

Ai xin cũng không cho,

Dù con hay thân quyến,

Có làm việc mới cho.

Do phát nguyện như vậy,

Nên mới gây nghiệp ác,

Vì Bí-sô không làm,

Cớ sao lại cho ăn.

Tôi liền dẫn Bí-sô,

Đi băng qua đồng ruộng,

Vòng xa mới đến nhà,

Cho vị ấy ăn uống,

Do nghiệp ác này chín,

Tôi đọa vào địa ngục,

Chúng hoạt và Viêm nhiệt,

Chịu đủ các khổ sở.

Nghiệp báo địa ngục hết,

Mới được sanh làm người,

Đời đời thường nghèo khổ,

Khó kiếm được thức ăn.

Đây là thân sau cùng,

May gặp bậc Điều ngự,

Chánh giác Vô thượng tôn,

Tịnh tín xin xuất gia,

Trừ hết các Hữu lậu,

Chứng được sáu thần thông,

Được quả A-la-hán.

Nhưng đại chúng nên biết,

Tôi tuy chứng thần thông,

Khất thực rất khó nhọc,

Mới được thức ăn uống,

Phải trải qua đường xa,

Mới xin được chút ít,

Mệt như sắp đứt hơi.

Tôi họ Tất ca nhiếp,

Tên là Nhĩ đại oai,

Ngồi hoa sen Vô nhiệt,

Tự nói nghiệp duyên xưa”.

Lúc đó các Bí-sô Thanh-văn Kỳ-túc bảo cụ thọ Châu-ly-bàn-đà-ca: “cụ thọ Tất đa Ca-nhiếp-ba đã nói bổn nghiệp xong, giờ đến lượt cụ thọ”, cụ thọ Bàn-đà-ca nói kệ:

“Tôi ở trong đời trước,

Làm người chăn nuôi heo,

Sau khi cột miệng heo,

Dắt chúng lội qua sông,

Khi đi đến giữa sông,

Những con heo ngạt thở,

Nên đều bị chết hết,

Tôi cũng trôi theo dòng,

Hôn mê không biết gì,

Lúc đó có tiên nhơn,

Thương xót cứu vớt tôi,

Khiến cho thoát chết chìm,

Lại còn cho xuất gia,

Dạy Tam muội vô tướng,

Cho tôi được điều thiện.

Sau khi tôi qua đời,

Được sanh lên cõi trời,

Tuổi thọ trời hết rồi,

Sanh trở xuống làm người,

Cung kính Đẳng chánh giác,

Xả tục mà xuất gia,

Nhưng tôi rất ngu đần,

Chỉ dạy không nhớ được,

Trong vòng ba tháng trời,

Chỉ thuộc một câu kệ,

Khi hiểu được nghĩa câu,

Phiền não dục đều trừ.

Nghiệp đã tạo trước đây,

Nhớ nghĩ lại như vậy,

Trải qua vô lượng lần,

Luân hồi biển sanh tử.

Ở trước Phật Thế tôn,

Trong ao Vô nhiệt này,

Tôi Châu ly bàn đà,

Nói nghiệp đen trắng này”.

Lúc đó các Bí-sô Thanh-văn Kỳ-túc bảo cụ thọ Xà-bộc: “cụ thọ Châu ly bàn đà ca nói bổn nghiệp xong, giờ đến lượt cụ thọ”, cụ thọ Xà-bộc nói kệ:

“Phật Ca-diếp diệt độ,

Tôi là đệ tử Phật,

Đa văn, thông ba tạng,

Nhưng thường bỏn xẻn pháp,

Không đọc tụng, giảng giải,

Cho các Bí-sô nghe,

Sợ các Bí-sô khác,

Có hiểu biết hơn mình, B

í-sô đến chỗ tôi,

Cầu học hỏi chút nghĩa,

Vì tôi ôm lòng ác,

Hỏi vặn mà không dạy,

Nên các Bí-sô đến,

Quở trách khuyên can tôi,

Tại sao không giảng pháp,

Làm việc phi lý này.

Khi tôi sắp qua đới,

Trong lòng bỗng hối hận,

Chơn diệu pháp đã hiểu,

Không giảng cho người nghe.

Mạng chỉ còn bảy ngày,

Thời gian trôi không ngừng,

Tôi tập họp đại chúng,

Sám hối các tội lỗi,

Sau khi hối lỗi xong,

Dứt bỏ tâm xẻn pháp,

Liền ở trong đại chúng,

Nói pháp luôn bảy ngày,

Cho đại chúng hiểu nghĩa,

Mọi người nghe pháp rồi,

Cùng bàn luận với nhau.

Nhờ lúc sắp lâm chung,

Nói diệu pháp bảy ngày,

Tôi sanh lên cõi trời,

Thọ đầy đủ thiên lạc,

Tuổi thọ trời hết rồi,

Sanh trở xuống làm người,

Ở thành Kiếp-tỷ-la,

Trong dòng họ Thích ca,

Giàu sang có địa vị,

Dung mạo rất đáng yêu,

Dân chúng đều yêu mến,

Thọ dụng đều đầy đủ.

Những người trong dòng họ,

Đều xả tục xuất gia,

Tôi do tham dục trói,

Nên không thích xuất gia.

Đấng Điều ngự trượng phu,

Chỉ vì thương xót tôi,

Nên nhiều lần khuyên can,

Tôi liền lạy Điều ngự,

Cho tôi trong bảy năm,

Thương xót thọ tôi thỉnh,

Bảy năm trôi qua rồi,

Tôi sẽ đến chỗ Phật,

Xin làm người xuất gia.

Phật bảo mạng mong manh,

Chắc gì đến bảy năm,

Mạng chỉ trong hơi thở.

Lời Phật tôi tôn trọng,

Tôi không dám không nghe,

Nhưng hẹn bảy ngày nữa,

Trong vòng bảy ngày này,

Được tùy ý bố thí.

Lúc đó trong ngoài thành ,

Bà con đều ủng hộ,

Ánh sáng lợi tối thượng,

Chiếu khắp trong thành quách,

Có đến vô số người,

Đều theo ra ngoài thành.

Tịnh tín cầu xuất gia,

Trong giáo pháp của Phật,

Suốt 25 năm,

Tâm không có giác ngộ,

Tội liền từ tâm khởi,

Muốn thối lui về nhà,

Không muốn ở chùa nữa,

Vì không được cam lồ.

Đã sanh tâm khiếp sợ,

Nên trong lòng hổ thẹn,

Cha mẹ và thân quyến ,

Ắt sẽ chê cười tôi,

Đã nghĩ điều bất thiện.

Thà tôi tự hủy mình,

Chẳng nên sống lây lất,

Nghĩ rồi liền cầm dao,

Ngồi kiết già ngay thẳng,

Để dao ở trên đầu,

Tâm liền được giải thoát,

Trừ hết các kiết phược,

Tôi hết lời ca ngợi :

Lạ thay, Phật Pháp Tăng,

Có pháp lành thù thắng.

Trước tôi có tư tưởng,

Phàm phu định tự vẫn,

Không còn tiếc thân mạng,

Lại được Vô thượng tịch.

Tôi ở trong đời trước,

Lười biếng hay xẻn pháp,

Chính do quả báo này,

Khó khăn mới giải thoát.

Do nhờ lúc lâm chung,

Nói diệu pháp bảy ngày,

Nay nghiệp này chín muồi,

Trừ hết tâm tham dục.

Pháp căn Thích ca tử,

Xà nô oai đức lớn,

Ở trong ao Vô nhiệt ,

Tự nói nghiệp báo xưa”.

Lúc đó các Bí-sô Thanh-văn Kỳ-túc bảo cụ thọ A-nê-lô-đà: “cụ thọ Xà-bộc nói bổn nghiệp xong, giờ đến lượt cụ thọ”, cụ thọ A-nê-lô-đà nói kệ:

“Xưa tôi không nghề nghiệp,

Nghèo nàn gánh củi bán,

Nương bậc đủ danh xưng,

Phụng sự đại Sa môn.

Nay sanh dòng Thích ca,

Tên A-nô-lê-đà,

Rất giỏi ca và múa,

Thường sáng tác khúc ca.

May gặp được Đại sư,

Vô úy đẳng chánh giác,

Liền khởi tâm tính tín,

Lìa tục cầu xuất gia,

Nghe Phật nói diệu pháp,

Nghe rồi không buông lung,

Tinh tấn được ba Minh.

Theo lời Đại sư dạy,

Quán biết được túc mạng,

Sự việc đã trải qua,

Cõi trời Tam thập tam,

Thọ sanh đã bảy lần,

Bảy lần sanh làm người,

Đều được làm nhân vương,

Quán đảnh Sát-đế-lỵ,

Cai trị châu Thiệm bộ,

Kia bảy, đây cũng bảy,

Luân hồi 14 lần,

Đối với sự thọ dụng,

Đều biết được nguồn gốc,

Các loại quả báo này,

Đều đã thọ đầy đủ,

Dù sanh ra ở đâu,

Tôi đều được vui vẻ.

Quán thấy các hữu tình,

Luân hồi trong sanh tử,

Mất đây, hiện chỗ khác.

Tôi nhất tâm suy nghĩ:

Luân hồi trong năm cõi,

Thiên nhãn đều thấy rõ,

Khi đắc đạo an tường,

Thiên nhãn rất sáng sạch.

Thế gian Vô thượng sư,

Biết ý nghĩ của tôi,

Phật thân ý thần thông,

Hiện đến chỗ tôi ở,

Lúc đó tôi suy nghĩ:

Được nghe lời tăng thượng,

Đại sư không lầm lỗi,

Lời nói cũng không sai.

Sau khi nghe Phật nói,

Tôi y giáo tịnh trụ,

Tâm liền sanh tinh tấn,

Thường tu không phóng dật,

Thông đạt được ba Minh,

Việc cần làm làm xong,

Đối với Sống không thích,

Đối với Chết không buồn,

Chỉ biết đợi thời đến,

Chánh niệm trụ oai nghi,

Thôn Trúc lâm Quảng nghiêm,

Sẽ mạng chung tại đó,

Ở ngay dưới rừng Trúc,

Chọn làm nơi quy hóa.

Do trước cúng thức ăn,

Nay được quả thù thắng.

Cung kính Đại đạo sư,

Đẳng chánh giác vô tỉ,

Tôi chứng A-la-hán,

Nơi tịch tĩnh thanh lương.

Ai thấy cũng bảo tôi,

Là người có phước lớn,

A-nê-lô-đà này,

Trước Phật, chúng Bí-sô,

Ở trong ao Vô nhiệt,

Tự nói nghiệp báo xưa”.

Lúc đó các Bí-sô Thanh-văn Kỳ-túc bảo cụ thọ Sư tử vương Ca-la: “cụ thọ A-nê-lô-đà nói bổn nghiệp xong, nay đến lượt cụ thọ”, cụ thọ Ca-la nói kệ:

“Xưa tôi ép nước mía,

Đem đến lò nấu đường,

Có vị Độc giác bịnh,

Lê bước đến chỗ tôi,

Suốt bảy ngày tôi thường,

Dâng vị ấy dầu đường,

Sau khi mãn bảy ngày,

Độc giác bay lên không.

Lúc đó tôi đi vắng,

Trở về người hầu nói:

Có phước điền thù thắng,

Trước đây thọ chủ cúng.

Tôi nghe lời này rồi,

Phát lòng tin trong sạch,

Vội đến chỗ Ngài bay,

Lòng hết sức kính ngưỡng.

Do phát tâm trong sạch,

Lại do cúng dầu đường,

Trên trời, dưới nhân gian,

Tôi đủ phước, tâm sáng.

Đây là thân sau cùng,

Cung kính Đại đạo sư,

Vô thượng đẳng chánh giác,

Tôi nay được xuất gia,

Trong giáo pháp đại sư,

Chứng quả A-la-hán,

Nơi tịch tĩnh thanh lương,

Tâm tôi rất an lạc,

Được rất nhiều lợi dưỡng,

Y thực và ngọa cụ,

Thuốc thang không thiếu thốn.

Do tôi có chút việc,

Phải cần bốn thùng đường,

Thí cho người may y,

Và cúng dường đại chúng.

Chư thiên biết ý tôi,

Liền bảo vua Ảnh thắng:

Hãy cúng cho Ca-la,

Nước đường cát trong mát,

Do cúng dường nước này,

Vua được lợi ích lớn,

Hãy sai Thị-phược-ca,

Đem Am-la và đường.

Vua Ảnh thắng phước lớn,

Liền cho bốn con voi,

Chở mỹ vị thơm ngon,

Đem đến cúng cho tôi.

Tôi được đường ngọt này,

Cung cấp ngàn hai trăm,

Năm mươi Bí-sô tăng.

A-la-hán Ca-la,

Đầy đủ sáu thần thông,

Ở trong ao Vô nhiệt ,

Tự nói nghiệp báo xưa”.

Lúc đó các Bí-sô Thanh-văn Kỳ-túc bảo cụ thọ La-hỗ-la: “cụ thọ Ca-la nói bổn nghiệp xong, giờ đến lượt cụ thọ”, cụ thọ La-hỗ-la nói kệ:

“Trước kia tôi làm vua,

Ở đô thành Quảng nghiêm,

Dùng chánh pháp cai trị,

Làm lợi ích mọi người.

Có một vị tiên đến,

Rất hùng dũng oai đức,

Đến chỗ tôi nói rằng:

Tôi chính là trộm cướp,

Đã lấy trộm nước uống,

Xin vua xử theo pháp.

Tôi liền bảo tiên nhơn:

Nếu tiên đủ pháp, đức,

Nước sông suối và giếng,

Đều được tùy ý uống.

Tiên vẫn còn nghi hoặc,

Không thể trừ hết được,

Cứ xin vua trị tội,

Để không còn lo nghĩ.

Tôi liền bảo Tiên ấy:

Hãy vào trong vườn hoa,

Sáu ngày không được ăn,

Sau đó tùy ý đi.

Do tôi tạo nghiệp này,

Tuy không có ý ác,

Trong Hắc thằng, Viêm nhiệt,

Chịu khổ 60 năm.

Thân cuối hết nghiệp báo,

Sáu năm trong thai mẹ.

Tuy do vô tâm tạo,

Không có nghiệp thân miệng,

Nhưng vẫn do duyên này,

Đã chịu các quả khổ,

Các trưởng lão nên biết,

Nghiệp đã làm không mất.

Tôi là La-hỗ-la,

Ở trước các tôn giả,

Trong ao Vô nhiệt não,

Tự nói nghiệp báo xưa”.

Lúc đó các Bí-sô Thanh-văn Kỳ-túc bảo cụ thọ A-nan-đà: “cụ thọ La-hỗ-la nói bổn nghiệp xong, giờ đến lượt cụ thọ”, cụ thọ A-nan-đà nói kệ:

“Thời Phật Tỳ-bà-thi,

Tôi lo liệu nước thơm,

Cho Bí-sô tăng tắm,

Rồi phát nguyện như vầy :

Nguyện con trong đời sau,

Cũng giống các vị này,

Trong sạch không vết nhơ,

Trừ hết các phiền não,

Dung nghi được đoan nghiêm,

Nhan sắc hơn hoa sen.

Sau khi tôi mạng chung,

Được sanh lên cõi trời,

Cõi trời rất tuyệt diệu,

Cõi người cũng thù thắng,

Dù sanh đến nơi nào,

Thường giàu có an vui.

Sau mang thân Độc giác,

Khi xây một cái tháp,

Trang trí và thoa hương,

Giát vàng lên trên tháp,

Tôi chắp tay phát nguyện:

Đời sau các căn đủ,

Thân tướng như vàng ròng,

Giữ mãi không thay đổi.

Chính do căn lành này,

Sanh Bà-la-nê-tư,

Làm người con thứ nhì,

Của vua nước Ca đà,

Thấy tháp Phật Ca-diếp,

Cung kính sanh tịnh tín,

Cúng dâng một cây lọng,

Để trong ngôi tháp này.

Do trước làm nước tắm,

Sau giát vàng lên tháp,

Nay cúng lọng cho tháp,

Nên thọ báo an lạc.

Do phước nghiệp sót lại,

Thọ thân sau cùng này,

Trong dòng họ thích ca,

Làm em của Như lai,

Đời nay thân của tôi,

Đầy đủ tướng trượng phu,

30 tướng thù diệu,

Không có chút khiếm khuyết.

Sau tôi được xuất gia,

Trong giáo pháp Thích ca,

Chứng quả A-la-hán,

Hết nóng được mát mẻ,

Tôi được Phật thọ ký,

Thân tướng tốt đoan nghiêm,

Đời này sanh đã dứt,

Đến được chỗ vô thượng.

Tôi là A-nan-đà,

Ở trước chúng Bí-sô,

Trong ao Vô nhiệt não,

Tự nói nghiệp báo xưa”.

Lúc đó các Bí-sô Thanh-văn Kỳ-túc bảo cụ thọ Thật lực tử: “cụ thọ A-nan-đà nói bổn nghiệp xong, giờ đến lượt cụ thọ”, cụ thọ Thật lực tử nói kệ:

“Tôi ở trong đời trước,

Là thương lữ Bổ ngư,

Nhân mua bán tiến phát,

Có Tiên đến cùng đi,

Là chơn thật Độc giác,

Lậu tận, tâm vô ngại,

Trong thời gian gặp nhau,

Tôi thường thỉnh cúng dường,

Ở chỗ vị ấy ngủ,

Tôi vì trải ngọa cụ,

Để nước rửa, dầu thoa,

Lại còn cúng đèn thắp,

Làm bạn với vị ấy,

Tâm cung kính thừa sự,

Khi đi đến phía trước,

Gần tới chỗ bờ biển,

Tôi quỳ xuống bạch rằng:

Đại đức có việc gì,

Mà đi đến nơi này,

Chúng tôi vì tham dục,

Nên không từ khổ não,

Đi đến chỗ hiểm nạn,

Trong biển cả không bờ.

Đáp đã trừ phiền não,

Nguyện ông thường an lạc,

Đời đời đủ phước lớn,

Nhiều của không thiếu gì.

Lúc đó tôi liền lấy,

Thượng y cúng cho Ngài,

Rồi đảnh lễ nhiễu phải,

Ngài vì thương xót tôi,

Nên thọ y tôi cúng,

Rồi bay lên hư không,

Tôi thấy thần thông này,

Liền chắp tay phát nguyện:

Đời sau con thường gặp,

Bậc tôn đức như vầy,

Diệu pháp vị ấy đắc,

Nguyện con cũng được chứng.

Đời sau nguyện gặp Phật,

Được làm người xuất gia,

Cúng dường chúng Tăng già,

Phát sanh thần thông lớn.

Chính do căn lành này,

Thường thọ lạc cõi trời,

Cõi người cũng an vui,

Dù sanh ở nơi nào,

Giàu có nhiều của cải,

Phước đức hằng ngời sáng.

Từ ban đầu thọ báo,

Đến nay thân cuối cùng,

Ở thành Câu thi na,

Được làm con lực sĩ,

Đẹp đẽ rất đáng yêu,

Dung mạo không ai bằng,

Mọi người đều kính yêu,

Nhà giàu có bậc nhất,

May gặp Thích sư tử,

Vô thượng đẳng chánh giác,

Liền khởi tâm thanh tịnh,

Xả tục xin xuất gia,

Trụ ở trong Trúc lâm,

Và ở trong núi rừng,

Chúng Thanh văn tụ đến,

Bị Bí-sô xúc não,

Vì phân chia ngọa cụ,

Cùng Bí-sô nói lỗi,

Thường thường chê trách nhau,

Tôi buồn bã suy nghĩ:

Khi nào dứt sanh tử,

Sẽ làm người cung cấp.

Do tôi thường tinh tấn,

Tu tập theo giáo pháp,

Chứng được A-la-hán,

Đầy đủ sáu thần thông,

Liền đến chỗ Đại sư,

Đảnh lễ Phật chắp tay,

Xin Phật cho phép tôi,

Được làm người cung cấp,

Phân phát các ngọa cụ,

Không theo tham sân si,

Từ bi phân bình đẳng.

Đại sư biết ý tôi,

Liền im lặng nhận lời,

Cho tôi ở trong chùa,

Đối với các Bí-sô ,

Thân làm việc từ bi,

Miệng ý cũng như vậy,

Phân phát phòng, ngọa cụ,

Tâm khiêm nhường kính trọng.

Các Bí-sô đến đi,

Và các vị đi đường,

Gặp họ tôi vui mừng,

An ủi và thăm hỏi,

Khi phân phát ngọa cụ,

Năm ngón tay phát sáng,

Như đốt ngọn đuốc lớn,

Hiển hiện thần thông lớn.

Bí-sô nào muốn thấy,

Thần biến mà tôi có,

Đợi đến trời tối mịt,

Mới đi đến chỗ tôi,

Nhiều vị khác đến tiếp,

Tôi đều dùng tâm từ,

Phân phát ngọa cụ cho,

Không sanh tâm bực bội.

Trước tôi có thệ nguyện,

Nay đều được viên mãn,

Thánh tử Thật lực này,

Lậu tận, tâm tự tại,

Trong ao Vô nhiệt não,

Tự nói nghiệp báo xưa”.

Lúc đó các Bí-sô Thanh-văn Kỳ-túc bảo cụ thọ Cận tướng: “cụ thọ Thật lực tử nói bổn nghiệp xong, giờ đến lượt cụ thọ”, cụ thọ Cận tướng nói kệ:

“Tôi ở trong đời trước,

Là thợ săn trong rừng,

Vì muốn giết hươu nai,

Mang cung và tên độc,

Lên núi cao hiểm trở,

Qua đêm không mệt mỏi.

Hễ gặp được cầm thú,

Liền sanh tâm giết hại,

Giương cung bắn tên độc,

Giết nó chết lập tức.

Lần đó tôi cầm cung,

Đi vào trong khu rừng,

Thấy một vị Độc giác,

Ở dưới một gốc cây,

Bỗng tôi sanh tức giận,

Ngài tịch tĩnh không lỗi,

Tôi lại giương cung bắn,

Do bị trúng tên độc,

Nên Ngài rất đau đớn,

Ngay tại gốc cây ấy,

Xả mạng vào Niết-bàn.

Tôi do nghiệp ác này,

Khi chết đọa địa ngục,

Trải vô lượng ngàn năm,

Chịu đủ các thống khổ.

Ở địa ngục hết rồi,

Lại mang thân súc sanh,

Bị giết hại trong rừng,

Lại đọa vào địa ngục,

Đời đời thường lo sợ,

Mỗi bước đều kinh hãi,

Thường khốn khổ vì đói,

Rất gầy ốm, tiều tụy,

Lại thường gặp thợ săn,

Kẻ giết hại mạnh bạo,

Đã dùng tên độc nhọn,

Bắn làm tôi ngã nhào,

Thấy tôi ngã xuống đất,

Còn sống, thân oằn oại,

Thợ săn dùng dao bén,

Xả thịt tôi mang đi.

500 đời như vậy,

Thường chịu các khổ não.

Sau đó ở nơi khác,

Vì tìm kiếm thức ăn,

Thấy nhiều vị đại tiên,

Ở dưới chân núi ấy,

Đang tu tập khổ hạnh,

Có thần lực oai đức,

Sau khi thấy Tiên chúng,

Tôi sanh tâm vui mừng,

Quan sát các đại tiên.

Do tâm thanh tịnh này,

Được sanh vào cõi người,

Từ xa thấy Độc giác,

Đến để xin thức ăn,

Tôi thường xuyên thỉnh Ngài,

Đến nhà tôi thọ thực,

Cúng dường vị ấy xong,

Tôi chắp tay phát nguyện:

Nguyện tôi trong đời sau,

Thường gặp được tôn sư,

Được làm người xuất gia,

Đạt được Vô sở úy,

Dứt hết các Hữu lậu.

Chính do căn lành này,

Tôi được sanh lên trời,

Lại sanh trong cõi người,

Giàu có nhiều của cải,

Thừa sự Đại đạo sư,

Đẳng chánh giác vô tỉ,

Gặp được Đại Mâu ni,

Xả tục mà xuất gia,

Tịnh tâm xuất gia rồi,

Rất thích giáo pháp Phật,

Chứng được A-la-hán,

Đủ sáu đại thần thông.

Các đại đức, tôi nay,

Đoạn hết các kiết phược,

Sẽ vào trong hang núi,

Rồi mới xả thọ mạng,

Sẽ có rắn rất độc,

Bò xuống cắn thân tôi,

Lúc đó tôi viên tịch.

Các đại đức, tôi nghĩ:

Do đời xưa tạo nghiệp,

Chịu vô lượng quả báo,

Nghiệp đã tạo không mất.

Bí-sô Cận tướng này,

Đối trước chúng Tăng già,

Trong ao Vô nhiệt não,

Tự nói nghiệp báo xưa”.

Lúc đó các Bí-sô Thanh-văn Kỳ-túc bảo cụ thọ Hiền tử: “cụ thọ Cận tướng nói bổn nghiệp xong, giờ đến lượt cụ thọ”, cụ thọ Hiền tử nói kệ:

“Thời thế xưa đói kém,

Thật u ám đáng sợ,

Có tới 500 người,

Đi xin ăn để sống,

Tôi đứng đầu trong nhóm,

Dẫn họ đi xin ăn,

Họ xin được thức ăn,

Đều đến dâng cho tôi,

Dù thức ăn ngon dở,

Cũng đều cấp cho tôi,

Trong lòng không ý xấu,

Đều theo lời tôi bảo.

Lần đó có một người,

Vào chợ rao bán bánh,

Tôi liền cưỡng đoạt lấy,

Bỏ chạy ra khỏi chợ,

Chủ bánh đuổi theo sau,

Do tôi chạy rất mau,

Chủ bánh đuổi không kịp,

Cuối cùng đến một nơi,

Nhìn quanh không có ai,

Tôi định lấy bánh ăn,

Nghĩ là được no đủ,

Bỗng có một đại tiên,

Đang đi đến chỗ tôi,

Thấy vị Độc giác này,

Các căn rất tịch tĩnh,

Tôi liền suy nghĩ rằng:

Đói nghèo là khổ nhất,

Do trước chẳng tu phước,

Nay chịu quả đói nghèo,

Ta nên đem bánh này,

Cúng cho vị Độc giác.

Do phát tâm chí thành,

Sanh khởi ý trong sạch,

Nên tôi đem chiếc bánh,

Dâng cúng thắng phước điền,

Đại sư nhận bánh rồi,

Ăn ở trước mặt tôi,

Rồi vì thương xót tôi,

Nên bay lên hư không,

Tôi liền chắp tay lạy,

Nguyện cầu ở đời sau,

Sẽ sanh nhà phú quý,

Nhan sắc được đẹp đẽ,

Và nguyện thường được gặp,

Các đại đức như vậy,

Pháp mà vị ấy chứng,

Tôi nguyện cũng được chứng.

Chính do căn lành này,

Ở cõi trời cõi người,

Đều được nhiều an lạc,

Xinh đẹp và sáng sủa,

Lại còn được làm vua.

Do thiện cúng dường này,

Không sanh trong ác đạo.

Do nghiệp còn sót lại,

Thọ thân sau cùng này,

Trong dòng họ Thích ca,

Thừa sự Thích sư tử,

Vô thượng đẳng chánh giác.

Khi Đại đức Thế tôn ,

Về giáo hóa thân tộc,

Tôi cùng các thân quyến,

Xả tục đi xuất gia,

Trước đây tôi có nguyện,

Nay đều đã viên mãn,

Chứng quả A-la-hán ,

Nơi tịch tĩnh thanh lương,

Trong ao Vô nhiệt não,

Tự nói nghiệp báo xưa”.

Lúc đó các Bí-sô Thanh-văn Kỳ-túc bảo cụ thọ Hiền diêm: “cụ thọ Hiền tử nói bổn nghiệp xong, giờ đến lượt cụ thọ”, cụ thọ Hiền diêm nói kệ:

“Thời Phật Câu lưu tôn,

Có người xây tháp Phật,

Tôi là người làm thuê,

Thường làm thuê cho người,

Trong lúc xây tháp này,

Tôi thường nói lời ác :

Cần gì xây tháp lớn,

Biết ngày nào mới xong,

Chỉ cần xây tháp nhỏ,

Không nên quá tổn phí,

Giảm công, không còn lo,

Lại mau được thành tựu.

Chính do nơi khẩu nghiệp,

Nói lời thô ác này,

Nên sau khi mạng chung,

Tôi đọa vào địa ngục,

Hết nghiệp báo địa ngục,

Dù sanh ở nơi nào,

Nhan sắc đều xấu xí,

Mọi người đều ghét bỏ.

Thời Phật Ca-nhiếp-ba,

Tôi làm chim Câu la,

Thành Bà-la-nê-tư ,

Ở trong một khu rừng,

Có vị Đại minh đăng,

Chúng Bí-sô vây quanh,

Tôi hót tiếng hòa nhã,

Bay nhiễu phải phía trên.

Hễ gặp Phật và Tăng,

Khi đang đi khất thực,

Hoặc khi đi trở về,

Tôi đều bay nhiễu phải.

Chính do căn lành này,

Nên được sanh làm người,

Thừa sự bậc Điều ngự,

Vô thượng đẳng chánh giác,

Được làm người xuất gia,

Trong giáo pháp thích ca,

Chứng quả A-la-hán,

Nơi tịch tĩnh thanh lương.

Phật thọ ký cho tôi,

Nghe nhiều, giữ phép tắc,

Tiếng hay, thường diễn thuyết,

4 chúng đến chỗ tôi,

Nghe tôi nói diệu pháp,

Trời người các hữu tình ,

Thảy đều ngưỡng mộ tôi.

Xưa tạo ít nghiệp lành,

Nhưng làm nghiệp ác nặng,

Nay thọ các quả báo,

Nghiệp đã làm không mất,

Tôi Bí-sô Hiền diêm,

Đối trước các trưởng lão,

Trong ao Vô nhiệt não,

Tự nói nghiệp báo xưa”.

Lúc đó các Bí-sô Thanh-văn Kỳ-túc bảo cụ thọ Mật tánh: “cụ thọ Hiền diêm nói bổn nghiệp xong, giờ đến lượt cụ thọ”, cụ thọ Mật tánh nói kệ:

“Xưa ở bên Quảng Nghiêm,

Tôi là con khỉ chúa,

Thấy nơi ấy nhiều bát,

Tôi liền lấy bát Phật,

Các Bí-sô la to,

Thế tôn liền nói rằng:

Các Bí-sô đừng lo,

Bát không có mất đâu.

Lúc đó tôi cầm bát,

Leo lên cây đại thọ,

Đựng mật sạch đầy bát,

Rồi thong thả trèo xuống,

Đem dâng bát mật này,

Cho bậc đại đạo sư.

Do bát mật có trùng,

Nên Đại sư không nhận,

Tôi xem thấy có trùng,

Liền vớt lấy trùng ra,

Rồi đem dâng trở lại,

Thế tôn cũng không nhận,

Vì mật chưa tác tịnh.

Tôi liền lấy nước sạch,

Điểm tịnh vào bát mật,

Rồi với tâm chí thành,

Dâng cho Đẳng chánh giác.

Phật duỗi tay trăm phước,

Nhận bát mật tôi dâng,

Đưa cho chúng Thanh văn.

Trong lòng tôi vui sướng,

Ở trước đấng pháp vương,

Khom mình lạy rồi đi.

Tôi nguyện sau khi chết,

Thường gặp Đại đạo sư,

Thọ trì pháp vi diệu,

Chính do căn lành này,

Nên nay được thân người,

Thừa sự bậc Điều ngự,

Vô thượng đẳng chánh giác,

Được làm người xuất gia,

Trong giáo pháp Thích ca,

Chứng quả A-la-hán ,

Nơi tịch tĩnh thanh lương,

Đầy đủ 6 thần thông.

Danh xưng, phước vang xa,

Người tôn kính cúng dường.

Tôi cùng các Bí-sô ,

Du hành trong nhân gian,

Đến ở chỗ đồng trống,

Đại chúng đều khát nước,

Lúc đó tôi liền nghĩ:

Nếu có được mật sạch.

Phi nhơn ở bốn phương,

Biết ý nghĩ của tôi,

Liền mang bình mật lớn,

Đến dâng cúng cho tôi,

Tôi nhận rồi đem cho,

Các Bí-sô uống no.

Xưa tôi mang thân khỉ,

Do đem mật cúng Phật,

Nên thoát thân súc sanh,

Bước trên đất cam lồ.

Nguyện xưa kia đã phát,

Nay đều đã thành tựu,

Tôi Bí-sô Mật tánh,

Đối trước các trưởng lão,

Trong ao Vô nhiệt não,

Tự nói nghiệp báo xưa”.

CĂN BẢN THUYẾT NHẤT THIẾT

HỮU BỘ TỲ NẠI DA DƯỢC SỰ