SỐ 1448 — CĂN BẢN THUYẾT NHẤT THIẾT HỮU BỘ TỲ NẠI DA DƯỢC SỰ

QUYỂN 5

Nội nhiếp tụng:

Vương thành Na-lan-đà,

BA-tra, Trúc trượng lâm,

Căng già, Thắng phong sơn,

Khiếu thanh, Phệ-xá-ly.

Phật ở trong Trúc lâm bên ao Yết-lan-đạc-ca thành Vương xá, lúc đó Thái tử Vị sanh oán bị Đề-bà-đạt-đa kích động đủ cách, nghe theo lời liền giết hại vua cha là người thuận chánh pháp để lên ngôi vua. Vị vua này cũng làm các việc gây tổn hại cho Phật như thả voi lớn tên Hộ tài, ngựa dữ và chó dữ để hại Phật. Nghe việc này rồi bà mẹ là Vy-đề-hi bảo con: “con chớ làm việc khinh hủy Thế tôn, Thế tôn thường sợ chúng sanh làm việc khinh hủy, e Phật rời khỏi thành Vương xá thì đất nước này sẽ mất lợi ích lớn, vì nhờ oai lực của Thế tôn nên dân chúng ở nước An-già và Ma-kiệt-đà được lợi hỉ”, vua nghe rồi liền tức giận nói với mẹ: “những nước khác không có Như lai thì đều bị tiêu diệt hết hay sao”, bà mẹ đủ lời khuyên can nhưng vua Vị sanh oán không hồi tâm. Lúc đó Thế tôn suy nghĩ: “Thái tử Vị sanh oán gây vô lượng tội, ta phải làm cho người này trụ nơi Vô căn tín, nhưng nay chưa đúng thời, ta nên đến thành Thất-la-phiệt”, nghĩ rồi Phật liền cùng chúng Thanh văn du hành đến thành Thất-la-phiệt trụ ở trong vườn Cấp-cô-độc rừng Thệ đa. Các vua nước lân bang nghe tin vua Vị sanh oán làm việc khinh hủy Thế tôn nên Thế tôn đã rời thành Vương xá đi đến thành Thất-la-phiệt liền suy nghĩ: “vua nước ấy đã giết hại vua cha là người thuận chánh pháp, vậy mà chưa biết đủ, nay lại khinh hủy Thế tôn là bậc đáng được trời người cúng dường, các nước chúng ta nên họp nhau lại thảo phạt tước đoạt vương vị của vua ấy”, nghĩ rồi các vua lần lượt sai sứ giả đến thông báo để cùng chuẩn bị giáp trụ, chỉnh trang bốn binh: tượng binh, mã binh, xa binh và bộ binh tiến đánh thành Vương xá. Lúc đó Long vương Vô đạo cán giáng xuống một trận mưa đá tổn lại mùa màng, làm cho 500 sông suối đều khô cạn, trời hạn hán khiến cho dân chúng đói khát không an ổn. Vua Vị sanh oán trong lòng đau khổ, phi nhân được dịp gây ra các bịnh dịch khiến người bị bịnh dịch chết rất nhiều, xe tang nối nhau chở xác chết ra khỏi thành, vua bị trăm thứ khổ não bức bách nên ngồi chống cằm rầu rĩ, bà mẹ Vy-đề-hi thấy vậy liền bảo con: “ta đã bảo con không nên khinh hủy Thế tôn, Phật là bậc Vô sở úy, nhưng nếu bị khinh hủy thì sẽ rời khỏi thành Vương xá. Phật mà bỏ đi thì trong nước sẽ hiện việc chẳng lành, chính là những việc đang xảy ra”, vua hỏi bà mẹ: “vậy bây giờ con phải làm sao?”, bà mẹ nói: “con nên đến sám hối Thế tôn”, vua nói: “con thật sự không dám đến gặp Thế tôn, chắc là Phật đang giận trách”, bà mẹ nói: “con há không nghe: đối với người dùng Chiên đàn hay người cầm dao búa, Phật đều không sanh niệm khác. Nếu có người với tâm tịnh tín dùng Chiên đàn thoa, Như lai cũng không khởi tâm hỉ đối với người ấy. Nếu có người với tâm sân hận cầm dao đến làm hại, Như lai cũng không khởi tâm sân đối với người ấy”. Vua nghe rồi liền bảo vị đại thần: “khanh hãy mau đến chỗ Phật vì Ta đảnh lễ Phật và thăm hỏi Phật có được khỏe mạnh an lạc không; sau đó bạch Phật rằng: nếu con có tội thì cha cũng không chấp, cúi xin Thế tôn thương xót trở lại thành Vương xá , nếu Phật không trở lại thì đất nước sẽ diệt vong”, vị đại thần tuân lịnh vua đi đến thành Thất-la-phiệt tới chỗ Phật đảnh lễ Phật rồi bạch lại những lời vua Vị sanh oán đã dặn, Phật im lặng nhận lời, vị đại thần thấy Phật đã nhận lời liền đảnh lễ Phật rồi ra về. Sau đó Phật cùng các Bí-sô rời thành Thất-la-phiệt tuần tự du hành đến nước Ma-kiệt-đà, do oai lực của Phật, các vị thần phun nước tám công đức làm đầy ao suối, giáng xuống mưa ngọt và xua đuổi các bịnh dịch. Vua các nước lân bang cũng rút binh trở về, dân chúng buôn bán trở lại, các thương nhơn nước ngoài cũng đến giao dịch mua bán trở lại, trong nước thái bình nên dân chúng ở khắp đường phố đều ca ngợi oai đức của Phật, các ngoại đạo cũng im lặng khuất phục sanh tâm hoan hỉ. Lúc đó vua Vị sanh oán hay tin Phật đã vào quốc giới vui mừng ra lịnh các đại thần: “ở trên các đường phố cách Vương thành hai dặm rưỡi nên cho quét dọn sạch sẽ, rưới nước thơm Chiên đàn và trang hoàng đẹp đẽ; trong thành Vương xá cho đốt hương thơm và rải hoa để nghinh đón Phật”, các đại thần tuân lịnh làm theo lời vua, nhà vua đích thân thống lĩnh bốn binh ra đón Phật. Khi Phật sắp bước vào trong thành, chân phải vừa đạp lên ngưỡng cửa thành thì mặt đất chấn động sáu cách, chư thiên rải hoa và thiên y cúng dường Phật. Khi Phật vào trong thành, các tướng kỳ lạ hiện ra như sau: các đường nhỏ hẹp bỗng rộng lớn ra, các cây nhỏ bỗng nhiên cao lớn, voi ngựa… các loài chim đều cất tiếng kêu vui mừng, các loại khí vật tự phát tiếng kêu, người mù được thấy, người điếc được nghe, người câm nói được, người không đủ các căn liền được đầy đủ, người đang say mê đều được tỉnh, người trúng độc đều được khỏe mạnh lại, người oán thù nhau đều sanh tâm từ bi, người mang thai sanh con không thấy đau đớn, người bị giam cầm đều được giải thoát, người nghèo thiếu được của cải. Một Ô-ba-sách-ca thấy những việc này rồi liền nói kệ:

“Thế tôn đến nước nào,

Nước ấy không còn sợ,

Đói khát và quân địch,

Mưa gió được điều hòa,

Dân chúng đều tu phước,

An lạc không lo buồn,

Trăm ngàn việc kỳ lạ,

Đều thành tựu nơi đây”.

Lúc đó Phật an ủi đại chúng trong thành Vương xá, không ai là không được lợi ích rồi đến Trúc lâm, vua Vị sanh oán đến chỗ Phật đảnh lễ ngồi một bên nghe Phật nói pháp, Thế tôn tùy thuận nói pháp chỉ dạy cho vua được lợi hỉ rồi liền im lặng. Vua nghe pháp rồi hoan hỉ tín thọ, chắp tay bạch Phật: “cúi xin Thế tôn và chúng Tăng thương xót thọ con thỉnh ba tháng cúng dường tứ sự đầy đủ”, Phật im lặng nhận lời, biết Phật đã nhận lời nhà vua đảnh lễ Phật ra về. Về đến trong cung nhà vua liền ra lịnh lo liệu mọi thứ cúng dường cho Phật và Tăng trong ba tháng không để thiếu thốn. Các thiên thần thấy vậy liền xua đuổi tất cả tai dịch qua đến thành Quảng nghiêm khiến cho dân chúng trong thành này đều mắc bịnh dịch chết rất nhiều… giống như ở thành Vương xá trước đây. Lúc đó trong thành Quảng nghiêm có một Bà-la-môn tên là Đô-mạt-la nằm mộng nghe thấy Thiện thần nói kệ:

“Thế tôn Điều ngự sư,

Tối tôn của trời người,

Nếu đi đến thành này,

Thì tai hại tiêu tan.”

Sáng hôm sau Đô-mạt-la liền đem việc trong mộng kể lại cho các cư sĩ, các Lật-cô-tỳ trong thành, mọi người nghe rồi nói với nhau: “nên làm cách nào và sai người nào đi thỉnh Phật đến trong thành này an cư ba tháng, chúng ta cúng dường cầu cho tai hại tiêu tan”, nói rồi liền bảo Đô-mạt-la: “ông hãy đi thỉnh Thế tôn, ngoài ông ra không ai có thể làm được việc này”, Đô-mạt-la suy nghĩ: “ta đến chỗ Phật đảnh lễ rồi thăm hỏi Phật có được ít bịnh, ít não, khỏe mạnh và an lạc không. Các cư sĩ ở thành Quảng nghiêm sai con đến thỉnh Phật, cúi xin Thế tôn thương xót dân chúng thành Quảng nghiêm, nếu Thế tôn không đến thì nhân dân trong thành không bao lâu nữa sẽ diệt vong”, nghĩ rồi liền nói: “vua Vị sanh oán rất hiếu sát, tánh hung bạo đã giết hại nhiều người, nếu tôi đến nước đó thỉnh Phật ắt sẽ bị vua giết”, các cư sĩ nói kệ:

“Hai nước là oán địch,

Không bắt giữ sứ giả,

Huống chi sứ gặp Phật,

Mà giết hại hay sao?”.

Lúc đó Đô-mạt-la làm pháp kiết tường rồi đi đến thành Vương xá, nghỉ ngơi xong đến chỗ Phật đảnh lễ Phật rồi bạch Phật: “các cư sĩ thành Phệ-xá-ly đảnh lễ Thế tôn và hỏi thăm Thế tôn có được ít bịnh, ít não, được an lạc không?”, Phật hỏi: “dân chúng trong thành có được an ổn không?”, đáp: “cúi xin Thế tôn thương xót dân chúng thành Quảng nghiêm, nếu Thế tôn không đến thì nhân dân trong thành không bao lâu nữa sẽ diệt vong, thành chỉ còn cái tên rỗng không còn ai ở”, Thế tôn nói: “Ta và chúng Thanh văn đã thọ vua thỉnh ở đây an cư ba tháng cúng dường tứ sự, ông hãy gặp vua tâu rõ việc này, nếu vua chấp thuận thì ta sẽ đến trong thành đó”. Đô-mạt-la nghe Phật nói rồi liền sai sứ trở về nước tâu cho vua rõ, vua nước đó nghe rồi liền bảo sứ giả: hãy bảo Đô-mạt-la đến chỗ vua Vị sanh oán thay mặt ta thăm hỏi vua nước ấy có được ít bịnh, ít não và an vui không. Sau đó tâu vua nước ấy rằng: xin Đại vương đồng ý cho Thế tôn đi đến thành Phệ-xá-ly, nếu vua không đồng ý cho Thế tôn đến thì nhân dân trong thành Phệ-xá-ly không bao lâu nữa sẽ diệt vong, thành chỉ còn cái tên rỗng không còn ai ở”. Đô-mạt-la nghe rồi liền suy nghĩ: “ta nên gặp Đại vương trước hay gặp đại thần trước, xưa có câu: không nên gặp vua trước, hãy gặp đại thần trước vì nếu vua không đồng ý thì đại thần có thể nói giúp”, nghĩ rồi liền đến chỗ đại thần trước, đại thần hỏi đến có việc gì, liền đáp: “tôi đến để thỉnh Như lai, nhưng phải được vua đồng ý, xin ông tâu giúp”, đại thần nhận lời, Đô-mạt-la liền đến chỗ vua tâu rằng: “dân chúng thành Phệ-xá-ly thăm hỏi Đại vương có được ít bịnh, ít não và an vui không?”, vua hỏi: “dân chúng nước ấy có an ổn không?”, đáp: “cúi xin Đại vương đồng ý cho Thế tôn đi đến thành Phệ-xá-ly, vì nếu Thế tôn không đến thì nhân dân trong thành không bao lâu nữa sẽ diệt vong, thành chỉ còn cái tên rỗng không còn ai ở”, vua nói: “trước đây ta thường suy nghĩ: mong cho thành Phệ-xá-ly sớm bị tiêu diệt”. Đô-mạt-la nghe vua nói rồi liền lui ra, lúc đó đại thần tâu vua: “Đại vương, có bao giờ Thế tôn bỏ mặc một hữu tình nào chịu khổ không?”, vua nói không có, đại thần nói: “nếu không có mà Đại vương không đồng ý tức là Đại vương đã không cung kính Thế tôn. Dù Đại vương có đồng ý hay không, vì lợi ích cho chúng sanh Thế tôn cũng sẽ đi đến thành Phệ-xá-ly”, vua nói: “ý của Phật không phải là điều mà ta biết được, khanh hãy gọi Đô-mạt-la đến đây”, đại thần vâng lịnh gọi đến, vua bảo Đô-mạt-la: “ngươi hãy lập ước: nếu ngươi có thể cung kính cúng dường Thế tôn như ta thì ta sẽ đồng ý lời cầu xin của ngươi”. Đô-mạt-la nghe vua nói rồi liền sai sứ về nước báo lại, dân chúng trong thành nói với sứ giả: “vua nước đó chỉ có một mình còn có thể cúng dường, chúng ta đông người há không thể cúng dường đầy đủ hay sao?”, Đô-mạt-la nghe rồi liền tâu lại với vua Vị sanh oán. Lúc đó vua Vị sanh oán đến chỗ Phật đảnh lễ rồi ngồi một bên bạch Phật: “Thế tôn, con nguyện trọn đời còn lại cúng dường Thế tôn và chúng Thanh văn, nhưng vì lợi ích các hữu tình nên đồng ý để Thế tôn đến nước kia, cúi xin Thế tôn thọ con thỉnh thực một ngày”, Phật im lặng nhận lời, vua biết Phật đã nhận lời liền trở về cung ra lịnh sửa soạn các món ăn thanh tịnh cúng dường đầy đủ, sáng sớm sai sứ đến bạch Phật thời đáo. Phật sau khi thọ thực xong, vua tự tay cầm bình vàng rót nước cho Phật rồi bạch rằng: “cúi xin Thế tôn điều phục Dược xoa và rồng dữ, Long vương Vô đạo cán này đã làm tổn hại nước con trong một thời gian dài nên không oán mà thành oán, không thù mà thành thù, không nghịch mà thành nghịch. Lúa mạ chưa mọc và đã mọc đều bị phá hoại hết”, Phật im lặng nhận lời, chú nguyện cho vua rồi trở về trú xứ bảo A-nan-đà: “thầy hãy cùng ta đi đến ấp Ba-tra-ly”. Lúc đó Phật cùng A-nan-đà du hành đến ấp Ba-tra-ly trụ ở bên tháp, dân chúng trong làng nghe tin đều đến chỗ Phật đảnh lễ rồi ngồi một bên, Phật nói: “các vị nên biết, người phóng dật có năm lỗi:

Là có Bà-la-môn, cư sĩ do phóng dật nên tranh chấp lẫn nhau, đưa đến quan phân xử nên của cải đều phân tán.

Là lại có Bà-la-môn, cư sĩ do phóng dật nên tiếng xấu lan khắp nơi.

Là lại có Bà-la-môn, cư sĩ do phóng dật nên cống cao ngã mạn, khi đến trong chúng Sát-đế-lỵ, Bà-la-môn, cư sĩ, sa môn không phải là thượng thủ nên lo sợ luồn cúi người.

Là lại có Bà-la-môn, cư sĩ do phóng dật tranh chấp nên khi sắp qua đời, tâm sanh hối lỗi.

Là lại có Bà-la-môn, cư sĩ thường phóng dật, do phóng dật tự cao nên sau khi chết đọa trong ác đạo, sanh trong địa ngục. Ngược lại, người không phóng dật có 5 lợi ích:

Là có Bà-la-môn, cư sĩ do không phóng dật, không tranh chấp lẫn nhau, nên của cải không mất mát.

Là lại có Bà-la-môn, cư sĩ do không phóng dật nên tiếng tốt lan khắp nơi.

Là lại có Bà-la-môn, cư sĩ do không phóng dật nên không cống cao ngã mạn, khi đến trong chúng Sát-đế-lỵ, Bà-la-môn, cư sĩ, sa môn là bậc thượng thủ nên không lo sợ, vui vẻ du hành.

Là lại có Bà-la-môn, cư sĩ do không phóng dật không tranh chấp nên khi sắp qua đời, không có hối lỗi.

Là lại có Bà-la-môn, cư sĩ, do không phóng dật nên sau khi chết được sanh lên trời. Cho nên các vị không nên phóng dật”. Các Bà-la-môn, cư sĩ này nghe pháp rồi liền chắp tay cung kính bạch Phật: “cúi xin Như lai thương xót, đêm nay nghỉ lại trong quán xá của chúng con”, Thế tôn im lặng nhận lời. Lúc đó Bà-la-môn Hành vũ là đại thần của nước Ma-kiệt-đà nghe tin Thế tôn đến làng Ba-tra-ly trụ ở bên tháp, lại nghe dân chúng trong làng cúng dường Thế tôn, ông liền đi xe ngựa màu trắng, mang theo bình báu, gậy vàng và 500 đồng tử đến yết kiến Thế tôn. Đến nơi, ông xuống xe đến chỗ Phật đảnh lễ ngồi một bên nghe Phật nói pháp, Thế tôn tùy thuận nói pháp chỉ dạy cho Bà-la-môn được lợi hỉ rồi liền im lặng. Bà-la-môn chắp tay bạch Phật: “cúi xin Thế tôn và chúng Bí-sô thọ con thỉnh thực vào ngày mai ở tại nhà con”, Phật im lặng nhận lời. Sau đó Phật vào phòng ngồi kiết già quán thấy thiên thần Đại oai lực dùng dây đo ranh giới muốn xây cất đại thành, xế chiều Thế tôn xuất định đi đến chỗ các Bí-sô hỏi A-nan-đà: “thầy không nghe làng Ba-tra-ly muốn xây cất đại thành hay sao?”, đáp: “con có nghe Bà-la-môn Hành vũ cùng chư thiên trời Tam thập tam muốn xây cất đại thành”, Phật nói: “Ta ở trong thất nhập định, dùng thiên nhãn thanh tịnh quán thấy ở làng Ba-tra-ly có thiên thần Đại oai đức và các thiên thần nhỏ cùng dân chúng đều sống thuận theo giáo pháp của thiên thần. Do có các thiên thần sống ở đó nên biết thành này sẽ là thành tối thượng, không bị nước ngoài xâm lấn, cũng không bị nước lửa làm hại”. Lúc đó Bà-la-môn Hành vũ trở về đến nhà lo sửa soạn các món cúng dường, sáng sớm sai sứ đến chỗ Phật bạch thời đáo... Sau khi Phật thọ thực xong, Bà-la-môn Hành vũ cầm bình vàng rót nước và phát nguyện: “con nguyện đem công đức cúng dường Phật và Thánh chúng hôm nay, hồi hướng cho các thiên thần sống ở làng Ba-tra-ly được an lạc lâu dài”. Phật liền nói kệ:

“Người nào có lòng tin,

Cúng dường cho chư thiên,

Vâng lời Đại sư dạy,

Là được Phật ngợi khen.

Nếu ở nơi chốn nào,

Có người trí sinh sống,

Cúng dường người trì giới,

Và nói lời chú nguyện,

Nên kính bậc đáng kính,

Nên cúng bậc đáng cúng,

Chư thiên hộ như con,

Thường được sống an vui”.

Thế tôn nói diệu pháp cho Bà-la-môn nghe được lợi hỉ rồi trở về bổn xứ. Lúc đó Bà-la-môn đã làm xong những việc nên làm liền chánh niệm tư duy: “ở chỗ Thế tôn rời khỏi làng Ba-tra-ly, ta sẽ xây một cái cổng cao gọi là cổng Kiều-đáp-ma; con đường mà Thế tôn đi đến sông Căng già, ta sẽ tu sửa lại gọi là đường Kiều-đáp-ma”. Thế tôn biết được tâm niệm của Bà-la-môn nên đi đường giữa ở phía bắc làng Ba-tra-ly để ra khỏi làng đi đến sông Căng già. Lúc đó vua Vị sanh oán suy nghĩ: “ta phải mang lọng đến cúng dường Thế tôn”, nghĩ rồi liền mang lọng đến, có tất cả là 500 cây lọng che cho Thế tôn. Cùng lúc đó các Lật-cô-tỳ ở thành Quảng nghiêm suy nghĩ: “vua Vị sanh oán mang lọng đến cúng dường Thế tôn, chúng ta cũng nên cúng dường”, nghĩ rồi liền mang 500 cây lọng đến cùng dường Thế tôn. Lúc đó các Long vương cũng suy nghĩ: “vua và các Lật-cô-tỳ đã cúng dường, ta đọa trong đường ác há không cúng dường Thế tôn hay sao?”, nghĩ rồi liền mang 500 cây lọng đến cúng dường Thế tôn. Lúc đó chư thiên cõi trời Tứ thiên vương cũng suy nghĩ: “những người ấy không thấy rõ nhân quả báo ứng còn tự cúng dường, chúng ta biết rõ nhân quả há lại không cúng dường hay sao?”, nghĩ rồi liền mang 500 cây lọng đến cúng dường Thế tôn. Lúc đó chư thiên trời Tam thập tam cũng suy nghĩ: “các vị trời đó đều đã cúng dường, ta há không cùng dường hay sao?”, nghĩ rồi liền mang 500 cây lọng đến cúng dường. Thế tôn thấy rồi liền suy nghĩ: “ta phải tạo nhân duyên thù thắng cho trời người khiến sanh lòng tin”, nghĩ rồi liền hiện thần lực khiến cho mỗi người trong chúng hội đều nghĩ rằng chỉ có ta cầm lọng che cho Phật. Hồi Phật vừa chứng đạo quả Chánh giác cũng có 2500 vị trời người cầm lọng che cho Phật. Lúc đó các Bí-sô đều có nghi thỉnh hỏi Phật: “Thế tôn đã tạo nghiệp gì mà khi chứng Bồ-đề có đến 2500 vị thiên cầm lọng che cho Phật?”, Phật nói: “các thầy nên biết, quá khư Ta đã tích tập tư lương làm các nghiệp lành… nên nay tự thân thọ quả. Các thầy lắng nghe:

Thuở xưa có vua Chuyển luân tên là Đại thiện hiện, đầy đủ bốn quân lực có thể tồi phục quân địch được thắng lợi. Vua dùng chánh pháp cai trị làm Pháp vương, vua có đủ bảy báu, chỉ thiếu một người con nữa là đủ số 1000, vua thường dẫn những người con này đi theo bên mình. Lúc đó các phu nhân nói với nhau: “chúng ta sanh con rồi đều phải xa cách nó vì tánh vua thường hay dẫn các con đi theo bên mình. Chúng ta cùng lập ước nếu ai mang thai không được báo cho vua biết”. Thời gian sau, có một phu nhân mang thai, các phu nhân đem giấu ở nơi kín đáo không cho vua thấy. Đủ ngày tháng phu nhân đó sanh một bé trai dung mạo đoan nghiêm ai cũng yêu mến, da màu hoàng kim, tay dài quá gối, trán cao mũi thẳng…, đứa bé này từ khi sanh ra cho đến trưởng thành các phu nhân đều yêu thương như con ruột của mình. Thời gian sau, người con trai này cùng các phu nhân ở trên lầu cao thấy nhà vua với tám vạn quốc vương vây quanh và các người con hộ vệ hai bên, có bảy báu dẫn đường, oai quang ngời sáng liền hỏi các bà mẹ: “người đó là ai”, bà mẹ đáp: “vị vua đó là cha của con”, lại hỏi: “sau khi vua cha băng hà, con có được kế vị không?”, đáp: “nếu kể cả con thì nhà vua đã có đủ một ngàn người con, sau khi vua cha băng hà người con lớn nhất sẽ nối ngôi, con là con út không được kế vị”. Người con nghe rồi liền nói: “nếu sau khi vua cha băng hà, con là con út không được nối ngôi thì xin các mẹ cho con được xuất gia, với lòng tin chân chánh sau khi xuất gia con sẽ tinh tấn tu phạm hạnh”, các bà mẹ nói: “chúng ta đều yêu mến con, con chớ sanh tâm này”, người con nói: “con đã lập chí, xin các mẹ cho con xuất gia”. Thấy con quyết chí như vậy, các bà mẹ đành phải đồng ý, nói rằng: “con hãy cam kết với chúng ta là nếu con chứng đạo hãy trở về cho chúng ta biết”, người con nói: “xin vâng lời mẹ”. Người con này từ giả các bà mẹ đi đến chỗ tịch tĩnh, ngay nơi 37 phẩm pháp Bồ-đề phần, không thầy tự ngộ chứng quả Độc giác. Chứng quả rồi liền nhớ đến lời đã hứa với các bà mẹ, vì muốn làm lợi ích cho các bà mẹ nên vị Độc giác liền bay lên hư không đến trước các bà mẹ, thân hiện thần biến, trên thân ra lửa, dưới thân ra nước… rồi trở xuống đất. Phàm phu hễ thấy được thần thông, tâm ý mau hồi chuyển như cây đại thọ bị ngã xuống đất, các bà mẹ này liền đảnh lễ và nói: “Thánh giả đã chứng quả được thần thông như vậy, nay Thánh giả cần thức ăn, chúng tôi cầu phước, cúi xin hãy ở trong khu vườn này thọ chúng tôi cúng dường”, vị Độc giác im lặng nhận lời. Từ đó hằng ngày các bà mẹ lần lượt cúng dường thước ăn thức uống cho vị Độc giác. Cho đến một ngày vị Độc giác suy nghĩ: “đối với thân huyễn hóa này, việc cần nên làm ta đều đã làm xong, nay ta nên nhập Vô dư Niết-bàn”, nghĩ rồi liền như ngỗng chúa em liền bay lên hư không, thân hiện thần biến, trên thân ra lửa, dưới thân ra nước… hiện thần biến xong liền nhập Vô dư Niết-bàn. Lúc đó các bà mẹ chất củi thơm hỏa thiêu, dùng sữa rưới tắt, thu lấy xá lợi để trong bình vàng rồi xây tháp thờ ở trong vườn, dùng vòng xuyến và các đồ trang sức để trang nghiêm tháp, bên trên tháp treo cờ phướn và lọng báu. Thời gian sau vào một mùa xuân, trong vườn hoa tỏa hương thơm ngát, chim hót líu lo, vua cùng các phu nhân và thể nữ vào trong vườn dạo chơi, khi trông thấy tháp vua liền hỏi người giữ vườn là tháp của ai, liền đáp không biết, vua liền hỏi các phu nhân nguồn gốc của tháp, các phu nhân lo sợ tâu vua: “xin Đại vương ban cho vô úy mới dám nói”, vua nói: “ta ban cho vô úy, hãy nói cho ta nghe”. Các phu nhơn liền đem sự việc trước kia kể lại, vua nghe rồi liền nói: “các nàng thật sai lầm, người con ấy đã ưa thích ngôi vua vì sao không báo cho Trẫm biết để Trẫm lập lên làm vua thọ quán đảnh. Nó là người có oai đức, tuy đã nhập Niết-bàn nhưng ta cũng đem mũ lọng bằng lụa năm sắc đặt trên tháp”. Vì yêu mến người con này nên nhà vua đã đặt những vật ấy lên trên tháp.

Này các Bí-sô, vua Thiện hiện thuở xưa chính là thân ta, xưa kia ta đem lọng cúng dường tháp của vị Độc giác, nhờ phước nghiệp này nên ta đã ở ngôi Chuyển luân vương trải qua 2500 lần. Lại nhờ nghiệp này ngày nay khi chứng đạo quả Vô thượng Chánh giác chư thiên và người đã cầm 2500 trăm cây lọng che cho Ta. Nếu ta không chứng quả thù thắng thì sẽ còn ở ngôi Chuyển luân vương thêm 2500 trăm lần nữa. Này các Bí-sô, hễ tạo nghiệp đen thì cảm quả báo dị thục đen; tạo nghiệp trắng thì cảm quả báo dị thục trắng… các thầy nên học như thế”. Nghe Phật dạy rồi, các Bí-sô đều hoan hỉ phụng hành.

CĂN BẢN THUYẾT NHẤT THIẾT

HỮU BỘ TỲ NẠI DA DƯỢC SỰ

QUYỂN 6

Lúc đó vua Vị sanh oán nước Ma-kiệt-đà và các Lật-cô-tỳ ở thành Quảng nghiêm đều tạo cầu thuyền cho Phật qua sông, các rồng suy nghĩ: “ta đọa trong nẻo ác nên tu phước nghiệp bằng cách ngẩng đầu lên nối nhau làm cầu cho Phật qua sông Căng già”, nghĩ rồi liền cùng ngẩng đầu lên nôi nhau làm cầu rồng. Lúc đó Phật bảo các Bí-sô: “trên ba chiếc cầu này, các thầy muốn đi qua cầu nào tùy ý. Ta cùng A-nan-đà sẽ đi trên cầu rồng”, một Ô-ba-sách-ca thấy rồi nói kệ:

“Người trí vượt biển cả,

Nương thuyền không làm cầu,

Người ngu thường làm cầu,

Nương thuyền lớn qua sông.

Thế tôn đã qua sông,

Bà-la-môn trên bờ,

Thanh văn nương bè đi,

Bí-sô muốn tắm rửa,

Chỗ nào cũng có nước,

Cần gì phải tìm giếng,

Đoạn trừ gốc tham Ái,

Còn cầu mong gì nữa”.

Qua sông Căng già rồi từ xa thấy cao nguyên, Phật bảo A-nan-đà: “thầy có thấy cao nguyên không, muốn biết nhân duyên, ta sẽ nói cho nghe”, đáp: “xin Thế tôn khai thị”, Phật nói: “cao nguyên này xưa kia là nơi vua Đại khiếu thanh tạo dựng cây phướn báu cao một ngàn tầm được trang trí toàn vàng và châu báu. Dưới cây phướn vua rộng làm bố thí, làm công đức này xong liền quăng phướn báu này xuống sông Căng già, thầy có muốn nhìn thấy phướn báu đó không?”, đáp: “chính là lúc con và các Bí sô đều muốn nhìn thấy”, Phật đưa bàn tay thí vô úy trăm phước có tướng luân chạm vào đất, lúc đó các rồng suy nghĩ: “vì sao Thế tôn chạm tay vào đất”, liền biết Thế tôn muốn cho các Bí-sô nhìn thấy phướn báu nên các rồng lôi phướn báu đó lên khỏi mặt đất cho các Bí-sô nhìn thấy, chỉ riêng có Bí-sô Bạt-đà-ly ưa thích yên tĩnh ngồi nơi vắng vẻ vá y phấn tảo là không nhìn phướn báu. Phật bảo các Bí-sô: “các thầy hãy mau nhìn phướn báu vì không bao lâu nữa nó sẽ ẩn mất”, khi phướn báu ẩn mất các Bí-sô bạch Phật: “Thế tôn, chúng con đều nhìn thấy chỉ riêng có Bí-sô Bạt-đà-ly ưa thích yên tĩnh ngồi nơi vắng vẻ vá y phấn tảo là không đến xem. Đó là do vị ấy đã lìa tham Ái hay do trước đây đã từng nhìn thấy nên không đến xem nữa. Nếu vị ấy lìa dục thì ở đây cũng có người lìa dục, nếu đã từng thấy thì thấy ở đâu?”, Phật nói: “các thầy nên biết, vị ấy đã lìa tham Ái và cũng đã từng nhìn thấy phướn báu này. Thuở xưa có vị vua tên là Khiếu thanh là bạn thân của vua trời Đế thích, vua vì không có con nên lòng thường mong cầu, ngồi chống cằm suy nghĩ: “ta có nhiều của báu, nhiều bầy tôi nhưng lại không có con, sau khi ta chết không có người kế vị”, vua trời Đế thích hỏi rõ nguyên do rồi nói: “xin chớ lo buồn, khi các thiên tử của tôi có tướng chết hiện, tôi sẽ khuyến khích họ xuống làm con của vua”. Thường pháp của chư thiên nếu ai sắp chết thì có năm tướng suy hiện:

Là thiên y dơ bẩn,

Là hoa trên đầu héo,

Là miệng thở ra hôi,

Là dưới hông đổ mồ hôi,

Là không thích chỗ ngồi của mình.

Thời gian sau có một thiên tử đã hiện tướng suy, vua trời Đế thích khuyên: “Khanh nên thọ sanh vào bụng phu nhân thứ nhất của vua Khiếu thanh”, thiên tử này nói: “tất cả quốc đều thường gây lầm lỗi, nếu thần thọ sanh nơi đó sẽ làm việc ác, trái với pháp lý và sẽ đọa vào Vô gián, nên thần không muốn thọ sanh vào nơi ấy”, vua trời Đế thích nói: “ta sẽ gia bị cho khanh thường tĩnh giác”, thiên tử này đáp: “Thiên chủ nên biết, chư thiên phóng dật đắm trước dục lạc, làm sao nhớ đến thần”, vua trời Đế thích nói: “tuy là như vậy, nhưng ta hứa sẽ giúp khanh thường tĩnh giác”. Thiên tử này nghe rồi liền thác thai vào phu nhân thứ nhất của vua Khiếu thanh, ngày phu nhân mang thai, vua và mọi người trong cung đều vui mừng reo to. Đủ ngày tháng sanh một bé trai dung mạo đoan nghiêm… cho đến câu vua Khiếu thanh yêu cầu quyến thuộc đặt tên cho bé, quyến thuộc nói: “lúc Thái tử nhập thai, mọi người đều vui mừng reo to nên đặt tên cho Thái tử là Đại khiếu thanh”.

Thái tử Đại khiếu thanh được trao cho cho tám bà vú nuôi dưỡng: hai bà lo việc bú mớm, hai bà lo việc bồng giữ, hai bà lo việc tắm rửa, hai bà cùng vui đùa và được nuôi bằng các thức ăn ngon bổ dưỡng nên mau lớn như bông sen lên khỏi mặt nước, đến tuổi trưởng thành học thông các môn học và 18 môn kỷ nghệ, có trí huệ biện tài. Tất cả vua dòng Sát-đế-lỵ thọ ngôi quán đảnh có oai lực lớn, làm chủ nhân gian khiến cho các vua nước lân bang đều hàng phục và dân chúng được an vui thì phải có đủ tài nghệ như sau: giỏi điều khiển voi, ngựa, chạy xe, giỏi bắn cung tên, thông binh pháp… Giỏi cách bắn cung tên có năm:

Là bắn từ xa đều trúng đích.

Là nghe tiếng bắn liền có thể giết chết đối phương.

Là có thể bắn trúng vào chỗ yếu của đối phương.

Là hễ giương cung là bắn trúng.

Là bắn thủng được những chỗ cứng chắc. Thường pháp của Thái tử là khi vua cha còn trên ngôi thì danh tiếng chưa hiển lộ. Thời gian sau vua Khiếu thanh băng, Thái tử Đại khiếu thanh lên nối ngôi, ban đầu dùng chánh pháp cai trị nhưng sau lại dùng phi pháp. Vua trời Đế thích nhắc nhở: “trước đây ta khuyên nhân giả làm con của vua Khiếu thanh, nay Nhân giả không nên dùng phi pháp trị nước, vì làm thế sẽ đọa địa ngục”, vua Đại khiếu thanh nghe rồi liền dùng chánh pháp trị nước, nhưng không bao lâu sau lại dùng phi pháp. Lần thứ hai vua trời Đế thích nhắc nhở như lần trước, vua Đại khiếu thanh nói: “làm vua thường hay phóng dật, đắm trước dục lạc, nghe rồi liền quên. Xin Thiên chủ từ bi lưu lại một vật gì đó để khi tôi nhìn thấy, tôi sẽ làm công đức”. Vua trời Đế thích ra lịnh cho Công xảo thiên (tiếng Phạm là Tỳ thủ yết ma thiên): “ông hãy đến đạo tràng trang nghiêm trong cung của vua Đại khiếu thanh hóa ra phướn báu cao một ngàn tầm được trang trí toàn vàng và các châu báu”, Công xảo thiên vâng lịnh làm theo lời vua trời Đế thích. Lúc đó vua Đại khiếu thanh thấy phướn báu rồi liền cho xây một nhà bố thí để làm công đức, cử người cậu ruột tên là A-thâu-ca lo liệu việc cúng dường. Lúc đó dân chúng trong nước đều thích nhìn phướn báu, đến nhà bố thí thọ bố thí rồi ra nhìn phướn báu mãi, bỏ việc mua bán nên đóng thuế cho vua không đầy đủ. Thấy các đại thần thâu thuế ít, vua Đại khiếu thanh hỏi rõ nguyên do rồi ra lịnh dẹp bỏ nhà bố thí. Thấy nhà bố thí dẹp bỏ, dân chúng tự làm thức ăn mang đến chỗ phướn báu ăn rồi nhìn ngắm, giống như trước bỏ việc mua bán nên đóng thuế không đủ. Vua hỏi rõ nguyên do rồi lập hội bố thí rộng rãi làm các công đức lần cuối cùng rồi quăng phướn báu xuống sông Căng già.

Này các Bí-sô, cậu ruột của vua Đại khiếu thanh là A-thâu-ca nay chính là Bí-sô Bạt-đà-ly, vì ngày xưa đã lo liệu việc cúng dường từng thấy phướn báu nên nay không nhìn nữa”. Lúc đó các Bí-sô hỏi Phật: “phướn báu này sẽ bị hoại diệt ở đâu?”, Phật nói: “Vị lai khi con người thọ tám vạn tuổi, có Chuyển luân Thánh vương tên là Hướng khư cai trị đúng pháp, dùng pháp Thập thiện giáo hóa dân. Vua có đủ bốn binh, có thể hàng phục tất cả, đánh đâu thắng đó, thường tu phẩm thiện là Đại pháp vương và có đủ bảy báu: xe báu, voi báu, ngựa báu, châu báu, nữ báu, thần coi giữ phục tàng báu, thần coi giữ quân binh báu. Vua có một ngàn người con mạnh mẽ dũng lực có thể phá tan oán địch chế phục bốn phương. Trong nước dân chúng không ai bị xâm đoạt, người phạm tội không cần dùng dao gậy mà chỉ dùng pháp tuyên lịnh liền điều phục được. Vua có đại thần tên là Thiện tịnh, vợ của Thiện tịnh tên là Tịnh diệu có lòng từ che khắp tất cả. Thời gian sau phu nhân Tịnh diệu này sanh một người con tên là Từ thị, đại thần Thiện tịnh đem tám vạn Ma-nạp-bà mà mình đang dạy cho bốn bộ luận Bệ đà giao cho Từ thị dạy. Lúc đó bốn vị thiên vương đều đem phục tàng và phướn báu dâng cho vua Hướng khư :

1. Là phục tàng Băng kiệt la đến từ nước Yết lăng gia.

2. Là phục tàng Bàn trục ca đến từ nước Mật hy la.

3. Là phục tàng Y la-bát-la đến từ nước Kiền đa la và

4. Là phục tàng Hướng khư đến từ thành Bà-la-nê-tư. Vua Hướng khư đem phướn báu này ban cho Thiện tịnh, Thiện tịnh lại đem cho Từ thị, Từ thị lại đem cho tám vạn Ma-nạp-bà, các Ma-nạp-bà này cùng nhau phân chia, phướn báu vô thường chỉ trong chốc lát. Từ thị thấy rồi liền biết tất cả pháp đều sẽ tiêu diệt, trong lòng lo nghĩ đến trong rừng yên tịnh tu quán, phát tâm đại từ bi, dùng kiếm trí huệ chẳng đứt phiền não, chứng đắc Bồ-đề vô thượng, hiệu là Di lặc Ứng chánh đẳng giác. Khi vị này thành Phật, ngay trong ngày hôm đó bảy báu của vua Hướng khư ẩn mất, nhà vua liền cùng tám vạn quốc vương cũng xuất gia theo; vương nữ báu tên là Tỳ-xá-khư cùng tám vạn cung nhân, thể nữ cũng xuất gia theo, Thiện tịnh cùng tám vạn Ma-nạp-bà cũng xuất gia. Lúc đó Phật Di lặc cùng tám vạn Bí-sô đến núi Tôn túc ở chỗ Bí-sô Ca-nhiếp-ba lưu lại bộ xương, chỉ tay cho cửa núi mở rồi hai tay nâng bộ xương của Ca-nhiếp-ba và nói pháp cho các Thanh văn nghe: Quá khứ lúc con người thọ 100 tuổi có Phật hiệu là thích ca Mâu ni xuất hiện trên thế gian, vị Ca-nhiếp-ba này là Thanh văn ít muốn biết đủ, hành hạnh đầu đà bậc nhất trong chúng Thanh văn, sau khi Phật Thích ca diệt độ, chính vị này đã kiết tập giáo pháp của Phật Thích ca. Lúc đó các Thanh văn của Phật Di lặc nhìn thấy bộ xương của Ca-nhiếp-ba lưu lại đều sanh lo buồn suy nghĩ: “thân này làm sao có thể chứng được các công đức như thế”, do suy nghĩ như vậy nên các Thanh văn này đều chứng quả A-la-hán. Có tất cả 96 ức A-la-hán đã chứng hạnh đầu đà đều sanh tâm nhàm lìa, lúc đó phướn báu này ẩn mất”. các Bí-sô bạch Phật: “do nhân duyên gì luân vương Hướng khư xuất thế đồng thời với Phật Di lặc?”, Phật nói do nguyện lực, lại hỏi do nguyện lực gì, Phật nói: “Thuở xưa ở nước Trung Thiên trúc có vị vua tên là Ma-ta-bà dùng chánh pháp cai trị nên đất nước phồn thịnh an vui, trong nước không có kiện tụng, dân chúng ấm no, mưa gió thuận thời, ngũ cốc được mùa. Ở Bắc Thiên trúc đồng thời có vua tên là Đa tài cũng dùng chánh pháp cai trị nên đất nước phồn thịnh an vui, trong nước không có kiện tụng, dân chúng ấm no, mưa gió thuận thời, ngũ cốc được mùa. Trong nước Trung Thiên trúc có một đại thần sanh được một trai, vừa sanh ra trên lỗ tai đã có đeo khoen báu, đại thần mở tiệc ăn mừng để đặt tên cho con, do lúc mới sanh đã có đeo khoen báu nên được đặt tên là Bảo quang. Đến khi lớn khôn nhìn thấy cảnh già bịnh chết, Bảo quang sanh tâm lo nghĩ rồi bỏ thế tục vào núi rừng tu tập, ngay ngày hôm đó chứng đạo quả Vô thượng chánh đẳng chánh giác hiệu là Bảo quang Như lai. Thời gian sau vua Đa tài ở Bắc Thiên trúc cùng các đại thần lên lầu cao, vua hỏi: “có vua nước nào dùng chánh pháp cai trị nên đất nước phồn thịnh an vui, trong nước không có kiện tụng, dân chúng ấm no, mưa gió thuận thời, ngũ cốc được mùa như nước của ta không?”, lúc đó có một vị từng đến nước Trung Thiên trúc liền tâu: “ở nước Trung Thiên trúc có vua Ma-ta-bà dùng chánh pháp cai trị giống như Đại vương”, vua nghe rồi liền nổi giận bảo các đại thần: “ta muốn thân chinh thảo phạt nước ấy”. Vua Đa tài liền thống lĩnh bốn binh với đầy đủ khí giới tiến đánh nước Trung Thiên trúc, đến sông Căng già đóng quân ở bờ phía nam. Vua Ma-ta-bà hay tin vua Đa tài thống lĩnh bốn binh đóng quân ở bờ phía Nam cũng thống lĩnh bốn binh với đầy đủ khí giới đến sông Căng già đóng quân ở bờ phía bắc. Lúc đó Bảo quang Như lai biết đã đến lúc điều phục hai vị vua này liền đến dừng nghỉ ở bên sông Căng già , ngay trong đêm đó khởi tâm thế gian. Thường pháp của chư Phật là khi khởi niệm thế gian thì vua trời Đế thích, Phạm thiên và Hộ thế thiện thần đều biết ý Phật nên đồng đến chỗ Phật đảnh lễ rồi ngồi một bên, thân quang của chư thiên này chiếu sáng chỗ đóng quân của vua Ma-ta-bà. Lúc đó vua Đa tài thấy ánh sáng đó rất kinh ngạc liền hỏi quần thần là ánh sáng gì, một vị đáp: “trong nước của vua Ma-ta-bà có Phật xuất thế hiệu là Bảo quang Như lai, hôm nay có chư thiên đại oai đức đồng đến cúng dường nên có ánh sáng ấy”, vua nói: “trong nước của vua Ma-ta-bà có Phật bảo là thắng phước điền xuất thế, chiêu cảm chư thiên đại oai đức đến cúng dường, ta há có thể làm hại vua và dân chúng nước ấy hay sao?”, nói rồi liền sai sứ đến báo với vua Ma-ta-bà: “mời Đại vương đến gặp vua nước tôi. Đại vương có phước đức lớn nên trong nước có bậc thắng phước điền là Bảo quang Như lai Ứng chánh đẳng giác được chư thiên đại oai đức đến cúng dường. Vua nước tôi muốn gặp Đại vương bắt tay giao ước hòa bình, hai bên không còn lo sợ và đều được an ổn”. Vua Ma-ta-bà nghe rồi còn ngờ vực chưa tin liền đến chỗ Bảo quang Như lai đảnh lễ rồi bạch Phật: “Thế tôn, vua Đa tài sai sứ mời con đến để bắt tay giao ước hòa bình, con không biết có nên đi hay không?”, Phật nói: “Đại vương nên đến gặp sẽ được an ổn”, vua lại hỏi: “khi đến gặp con nên thi lễ thế nào?”, Phật nói: “vua ấy có oai lực, vua nên lễ bái trước”. Vua Ma-ta-bà nghe theo lời Phật đi đến chỗ vua Đa tài định lễ bái thì vua Đa tài liền đứng dậy nghinh tiếp, hai bên hỏi thăm nhau rồi cùng hoan hỷ giao ước hòa bình, sau đó cùng đến chỗ Bảo quang Như lai đảnh lễ rồi ngồi một bên, vua Ma-ta-bà bạch Phật: “Thế tôn, trong tất cả các vị vua, ai là bậc tôn quý hơn hết đáng được kính lễ?”, Phật nói: “Chuyển luân Thánh vương đáng được kính lễ”, vua Ma-ta-bà ghi nhớ trong lòng, chắp tay bạch Phật: “cúi xin Thế tôn cùng các Bí-sô thọ con ngày mai thỉnh thực”, Phật im lặng nhận lời. Ngày mai sau khi Phật thọ thực xong, vua Ma-ta-bà liền ở trước Phật chí thành phát nguyện: “con nguyện đem công đức cúng dường Phật và Thánh chúng hôm nay, đời vị lai con sẽ được làm Chuyển luân Thánh vương”, phát nguyện vừa xong liền nghe tiếng thổi loa, Bảo quang Như lai liền thọ ký: “đời vị lai khi con người thọ đến tám vạn tuổi, vua sẽ xuất hiện ở đời làm Chuyển luân Thánh vương hiệu là Hướng khư”, mọi người nghe rồi đều vui mừng reo to lên. Lúc đó vua Đa tài đi chưa xa, nghe tiếng reo hò liền hỏi quần thần nguyên do gì có tiếng reo hò như thế, sau khi tìm hiểu quần thần tâu là vua Ma-ta-bà được Phật thọ ký đời vị lai sẽ được làm Chuyển luân Thánh vương nên mọi người vui mừng reo hò như thế. Vua nghe rồi liền quay xe lại, đến chỗ Bảo quang Như lai đảnh lễ rồi bạch Phật: “Thế tôn, trên thế gian này ai đáng được Luân vương lễ bái?”, Phật nói: “Đại vương, chỉ có Như lai Ứng chánh đẳng giác là bậc đáng được Chuyển luân Thánh vương lễ bái cúng dường”, vua nghe rồi liền chắp tay bạch Phật: “cúi xin Thế tôn và các Bí-sô thọ con ngày mai thỉnh thực”, Phật im lặng nhận lời… cho đến sau khi Phật thọ thực xong, vua Đa tài phát tâm đại từ bi trùm khắp thế giới phát nguyện: “con nguyện đem công đức cúng dường này ở đời vị lai được sớm thành Phật, làm thầy của trời người”, Phật liền thọ ký cho vua: “đời vị lai khi con người thọ đến tám vạn tuổi, Đại vương sẽ được thành Phật hiệu là Di lặc đầy đủ 10 hiệu”.

Này các Bí-sô, do nguyện lực này nên Phật Di lặc và Luân vương đồng thời xuất hiện ở thế gian.”. Lúc đó Phật bảo A-nan-đà: “thầy hãy cùng ta đi đến tụ lạc câu chi”, A-nan-đà liền cùng Phật du hành đến nước Phật lật thị dần dần đến tụ lạc Câu chi, dừng nghỉ ở trong rừng Thắng nhiếp phía bắc tụ lạc rồi bảo các Bí-sô: “các thầy nên biết, nếu phá giới cấm thì Tam-ma-địa cũng mất theo. Các thầy hãy tu tập trì giới thì Tam-ma-địa có thể thường còn. Dùng trí huệ ấy tu luyện thân tâm sẽ được giải thoát ba độc. Tu tập như vậy được giải thoát rồi, bậc Thánh hiểu rõ: sanh tử đã tận, phạm hạnh đã lập, việc làm đã xong, không thọ thân sau”. Sau đó Phật bảo A-nan-đà cùng đi đến tụ lạc Na-địa-ca, A-nan-đà liền cùng Phật ở nước Phật lật thị du hành đến tụ lạc Na-địa-ca ở trong tòa nhà Quần thị ca. Lúc đó trong tụ lạc này bị bịnh dịch nên người chết rất nhiều, trong số đó có Lục mục thân cận, Cực tinh tấn cận, Thắng đoan nghiêm cận là bậc tối thượng trong chúng đoan nghiêm và các Ô-ba-sách-ca như Hiền thiện, Hiện danh xưng, Thí xưng, Thượng xưng… đều chết vì bịnh dịch. Sáng sớm các Bí-sô đắp y mang bát vào tụ lạc khất thực nghe được tin này, sau khi khất thực xong trở về đến chỗ Phật đem sự việc đã nghe được bạch Phật rồi hỏi: “Thế tôn, những người chết ấy sanh vào trong đường nào?”, Phật nói: “các Ô-ba-sách-ca Lục mục thân cận… đã đoạn trừ năm hạ phần kiết sử nên được hóa sanh, chứng quả Bất hoàn, không còn thối chuyển trong thế giới này nữa. Trong làng còn có 25 một Ô-ba-sách-ca khác đã chết cũng đã đoạn trừ năm hạ phần kiết sử… giống như trên ; lại có 300 Ô-ba-sách-ca đã chết, đã đoạn ba hạ phần kiết sử và một phần tham sân si nên chứng quả nhất lai, một lần nữa thọ sanh sẽ đoạn trừ tất cả phiền não; lại có 500 Ô-ba-sách-ca đã chết, đã đoạn ba hạ phần kết chứng quả Dự lưu, không còn đọa trong đường ác, phải bảy lần thọ sanh nữa, luân chuyển dứt rồi sẽ đoạn trừ hất phiền não. Các thầy nên biết, có người sắp chết đến hỏi ta: “sống suông não loạn, không có lợi lạc nhưng hễ có sống thì phải có chết; dù Như lai xuất hiện hay không xuất hiện thì sanh diệt là việc thường có gì lạ đâu”. Nhưng pháp ấy tức là pháp giới, Như lai do thần thông của chính mình, chứng Hiện giác rồi phân biệt chỉ bày rộng nói diệu pháp như sau : Do cái này có nên cái kia có ; do cái này sanh nên cái kia sanh. Do Vô minh duyên Hành, Hành duyên Thức, Thức duyên Danh sắc, Danh sắc duyên Lục xứ, Lục xứ duyên Xúc, Xúc duyên Thọ, Thọ duyên Ái. Ái duyên Thủ, Thủ duyên Hữu, Hữu duyên Sanh, Sanh duyên Lão tử, ưu bi khổ não. Đây là quá trình sanh ra Khổ uẩn. Do cái này không nên cái kia không ; do cái này diệt nên cái kia diệt. Do Vô minh diệt nên Hành diệt, Hành diệt nên Thức diệt, Thúc diệt nên Danh sắc diệt, Danh sắc diệt nên Lục xứ diệt, Lục xứ diệt nên Xúc diệt, Xúc diệt nên Thọ diệt, Thọ diệt nên Ái diệt, Ái diệt nên Thủ diệt, Thủ diệt nên Hữu diệt, Hữu diệt nên Sanh diệt, Sanh diệt nên Lão tử, ưu bi khổ não diệt. Đây là quá trình diệt trừ Khổ uẩn. Này các Bí-sô, nay Ta sẽ nói kinh Pháp cảnh, các thầy hãy lắng nghe: các thầy hãy sanh tin ưa Chánh giác, đó gọi là Pháp cảnh. Đối với Pháp và Tăng già, các bậc Thánh đủ giới đức trong sạch các thầy đều phải sanh tín kính, đó gọi là Pháp cảnh.”

Lúc đó Phật ở nước Phật lật thị du hành đến tụ lạc Na-trĩ-ca, phu nhân Yêm-một-la ba lợi nghe tin này rồi liền sai con chim Anh vũ tên là Viên diện hiểu được tiếng người, bay đến chỗ Thế tôn hỏi thăm Phật có được ít bịnh ít não và an lạc không; nếu Thế tôn du hành đến thành Quảng nghiêm xin thương xót đến trong vườn Yêm-một-la. Chim vâng lời bay đến chỗ Phật, vừa bay đến thành Quảng nghiêm thì gặp các đồng tử Lật-cô-tỳ ra ngoài thành vui chơi. Thấy chim Anh vũ bay qua, chúng đồng thanh nói: “chúng ta sẽ bắn chết ngươi”, nói xong liền giương cung bắn, nhưng mũi tên lại quay trở lại trên đầu của chúng, chim Anh vũ nói kệ:

“Hai nước là oán địch,

Không bắn chết sứ giả,

Huống chi sứ gặp Phật,

Mà giết hại hay sao ?”.

Các đồng tử cũng nói kệ:

“Mũi tên không sức lực,

Lời ngươi nói hiệu nghiệm,

Nhờ oai đức của Phật,

Ngươi bay đi, đừng sợ”.

Chim Anh vũ bay đến chỗ Phật rồi liên bạch lại lời chủ đã dạy, Phật im lặng nhận lời, biết Phật đã nhận lời chim liền bay về, nhưng bay chưa đến vườn của chủ đã bị con Diều hâu bắt ăn thịt. Sau khi chết, chim được sanh lên cõi trời Tứ thiên vương, sanh lên cõi trời này rồi Thiên tử suy nghĩ: “nhờ gieo nhân lành gì mà ta được sanh lên đây”, liền quán biết là nhờ làm sứ giả của Phật nên bỏ thân súc sanh được thiện báo này, quán biết rồi liền suy nghĩ: “ta không nên để qua đêm mới báo ân Phật”, nghĩ rồi liền trang nghiêm thân và mang các loại hoa trời, vào giữa đêm hiện đến chỗ Phật đảnh lễ và cúng dường, thân quang của vị trời này chiếu sáng khắp trong tụ lạc. Phật biết được căn tánh của thiên tử liền nói diệu lý của bốn Thánh đế khiến cho Thiên tử này sau khi nghe pháp xong được chứng quả Dự lưu. Chứng quả rồi Thiên tử bạch Phật: “Thế tôn đã làm lợi ích cho con, điều này không phải do cha mẹ… cho đến sa môn, Bà-la-môn có thể làm được. Thế tôn là bậc đại thiện tri thức đã cứu vớt con ra khỏi ba cõi, đặt để con vào cõi trời người, hết khổ sanh tử, được đạo Niết-bàn, làm cạn biển máu, vượt khỏi núi xương, núi thân kiến từ vô thỉ đến nay đều bị phá tan bằng chày trí Kim cang, chứng được Sơ quả. Nay con xin quy y Tam bảo, từ hôm nay cho đến trọn đời thọ trì năm học xứ, cúi xin Thế tôn chứng biết con là Ô-ba-sách-ca”, lúc đó, thiên tử vui mừng giống như người buôn được tài lợi, như nhà nông được trúng mùa, như dũng sĩ chiến thắng địch, như người bịnh được lành, đảnh lễ Phật rồi trở về thiên cung.

Lúc đó Phật bảo A-nan-đà cùng đi đến thành Quảng nghiêm dừng nghỉ ở vườn xoài, Phật bảo A-nan-đà: “thầy hãy đến thành Phệ-xá-ly, khi chân bước đến cổng thành thì đọc chú và nói bài kệ sau đây:

Tì sa la tha, Tì sa la tha, Tì sa la tha, Tì sa la tha, phục đồ phục đồ, lô ca a nổ cam cấp cô a nhược ba dạ để tát phược phục đà a nô mạc để đề na tát phược phục đà ba la, phục đà a nô mạc để na tát phược A-la-hán a nô mạc để na tát phược thức xoa a nô mạc để tát phược thi la phược ca a nô mạc để tát phược tát để phược nịch.

Nô mạt để ba la để ca ma nô mạt để na ca thỉ phược la nô mạt để na nhơn đà la nô mạt để na đề bà nô mạt để na a tố la đà la nô mạt để na a tô la tất lý sái nô mạt để na tát phược phục đà nô mạt để na tì sa la tì sa la tì sa la tì sa la phục đồ lô ca nô can cấp câu miễu bát dã để văn giá đà, dứt tai nạn, đuổi tai nạn, đuổi ma quỷ.

Thế tôn sắp vào, bậc đại tự tại tối thắng tôn cùng vua trời Đế thích, Phạm thiên sắp vào. Chủ thế giới, Hộ thế Tứ thiên vương cùng vô lượng trăm ngàn chư thiên quyến thuộc sắp vào. Vua A-tu-la cùng vô lượng trăm ngàn quỷ thần quyến thuộc có lòng tin Phật cũng sắp vào để làm lợi ích cho tất cả chúng sanh. Các quỷ thần chớ gây tổn hại, hãy ra mau, ra mau; nếu có ai khởi tâm ác thì hãy ra mau, ai có tâm từ bi thì được ở lại, ai muốn ủng hộ cũng được ở lại. Vì thương xót hữu tình nên Thế tôn nói chú này:

Tô mẫu, tô mẫu, tô mẫu, tô lô lô mẫu lô mẫu mẫu mẫu lô tô mạc

lô mạc tô mạc lô mạc lô mạc lô mạc lô mạc lô mạc lô mạc lô di lý di lý tô lô di lý tô lô di lý tô lữ di lý tô lữ di lý tô lữ di lý tô lữ di lý tô lữ di lý tô lữ di lý tô lữ di lý tô lữ di lý tô lữ di lý tô lữ di lý lý lý lý lý lý lợi lợi lợi lợi lợi lợi di lý di lý di lý di lý di lợi di lợi hạ tư di di lý di lý tư tư nhị căng già la già la ca-tra căng Ca-la Ca-la ca giá căng Ca-la căng Ca-la căng Ca-la căng Ca-la căng Ca-la căng Ca-la căng Ca-la câu lợi xa căng Ca-la căng ca li ca lơi xa lý lý lý lý a lý phá sa lý bô lý bô lý bô lý bô lý bô lý bô lý bô lý bô nại tha nại tha thác ly bố ly bố na tha thác niết lý ca xa thác ly bố ly bô lý niết lý xa thác ba la da tha ly bô ly bố ba la dạ tha.

Thế tôn thương xót thế gian sắp vào thành này để làm lợi ích cho tất cả chúng sanh, vì từ bi hỷ xả nên nói kệ này; vì thành tựu chư thiên và tất cả chúng sanh nên dùng trí huệ pháp tánh tối thắng mà nói kệ này:

Đoạn trừ các kiết tập,

Xa lìa các tham Ái,

Tâm ấy thường tịch tĩnh,

Có thể được an lạc.

Thế gian nếu có người,

Khéo trụ đạo Niết-bàn,

Nói được tất cả pháp,

Có thể được an lạc.

Lưu chuyển trong sanh tử,

Làm chỗ nương cho người,

Lợi ích các hữu tình,

Có thể được an lạc.

Luôn dùng tâm đại bi,

Nuôi dưỡng các hữu tình,

Thương yêu như con đỏ,

Có thể được an lạc.

Những người đã quy y,

Ở trong đường sanh tử,

Nương theo được thiện lợi,

Có thể được an lạc.

Chứng ngộ tất cả pháp,

Thanh tịnh không nhiễm ô,

Thân miệng ý tịch tĩnh,

Có thể được an lạc.

Dõng mãnh khi xuất hiện,

Làm tăng thêm tiền tài,

Thành tựu các việc nghĩa,

Có thể được an lạc.

Xưa kia khi đản sanh,

Đại địa đều chấn động,

Muôn loài đều hoan hỉ,

Có thể được an lạc.

Đất biến động sáu cách,

Chứng đắc đạo Bồ-đề,

Ma vương sanh sầu khổ,

Có thể được an lạc.

Khéo chuyển bánh xe pháp,

Danh tiếng vang 10 phương,

Nói các lý Thánh đế,

Có thể được an lạc.

Diễn nói pháp vi diệu,

Hàng phục các ngoại đạo,

Nhiếp thọ các hữu tình,

Có thể được an lạc.

Nguyện Phật đem an lạc,

Cho đến trời Đế thích,

Tất cả các quỷ thần,

Thường làm người ủng hộ.

Nhờ công đức của Phật,

Chư thiên đều hoan hỉ,

Các sự việc mong cầu,

Thảy đều được thành tựu.

Thường hộ loài hai chân,

Và các loài bốn chân,

Người đi được an ổn,

Người đến cũng an vui.

Ban đêm được an vui,

Ban ngày cũng an vui,

Không gặp các việc ác,

Tất cả đều an lạc.

Tất cả người thế gian,

Và tất cả chư thiên,

Quỷ, tu la, súc sanh,

Thảy đều không ưu não.

Quỷ thần nào đến đây,

Từ đất hay không trung,

Thường dùng tâm đại bi,

Ngày đêm làm việc lành.

CĂN BẢN THUYẾT NHẤT THIẾT

HỮU BỘ TỲ NẠI DA DƯỢC SỰ

QUYỂN 7

Duyên của phu nhân Am-la (tiếp theo)

Lúc đó A-nan-đà vâng lời Phật đến thành Quảng nghiêm, khi chân bước lên ngưỡng cửa thành liền nói chú và kệ như trên. Phu nhơn Am-la nghe tin Phật đến vườn xoài của mình liền cùng các tùy tùng đi trên xe báu ra khỏi thành đến chỗ Thế tôn để lễ bái cúng dường. Đến nơi, phu nhơn xuống xe, lúc đó Thế tôn đang nói pháp cho vô lượng Bí-sô, từ xa trông thấy Phu nhân Am-la đi đến liền bảo các Bí-sô: “các thầy hãy nương theo pháp tu của mình an trụ chánh niệm vì Phu nhân Am-la sắp đến. Sao gọi là an trụ chánh niệm? Nghĩa là những nghiệp ác trước đây nên xả, những nghiệp ác chưa sanh đè nén không cho sanh; những nghiệp lành trước đây đừng cho quên mất và nên siêng tu tập cho viên mãn để chứng được trí huệ. Đó gọi là tinh tấn. Sao gọi là chánh ý?: Khéo tự quán sát khi đi đứng nằm ngồi, sắp xếp y bát như pháp. Sao gọi là chánh định?: Phải tự quán sát nội thân siêng tu chánh niệm, chánh ý, lìa tâm bất thiện đối với tất cả chúng sanh. Nội thân, ngoại thân, nội ngoại thân; nội thọ, ngoại thọ, nội ngoại thọ; nội tâm, ngoại tâm, nội ngoại tâm; thấy pháp tùy thuận, siêng tu tinh tấn, xả ác và an trú chánh niệm. Phu nhân Am-la sắp đến, các thầy hãy khéo tu tập theo lời Ta dạy”. Lúc đó Phu nhân Am-la đến chỗ Phật đảnh lễ ngồi một bên nghe Phật nói pháp, Thế tôn tùy thuận nói pháp chỉ dạy cho phu nhân được lợi hỉ rồi liền im lặng. Phu nhân Am-la chắp tay bạch Phật: “cúi xin Thế tôn và các Bí-sô thọ con thỉnh thực vào ngày mai”, Phật im lặng nhận lời, biết Phật đã nhận lời Phu nhân Am-la đảnh lễ rồi ra về.

Lúc đó các Lật-cô-tỳ nghe tin Phật đang ở trong vườn xoài liền đi xe đến chỗ Phật, nếu đi xe màu xanh thì ngựa, dây cương, roi, càng xe, dù, khăn, kiếm, quạt, y phục cho đến người hầu tất cả đều màu xanh; các xe màu vàng, đỏ, trắng cũng như vậy. Trên đường đi, họ quát tháo xua đuổi người hai bên đường để đi mau đến chỗ Phật, từ xa thấy các Lật-cô-tỳ sắp đến, Phật bảo các Bí-sô: “ai trong các thầy chưa thấy chư thiên cõi trời Tam thập tam đi chơi thì hãy nhìn các Lật-cô-tỳ này. Chư thiên dùng thần thông tự tại dạo chơi trong vườn cũng như các Lật-cô-tỳ này không khác”. Đến nơi, các Lật-cô-tỳ xuống xe đi đến chỗ Phật đảnh lễ ngồi một bên nghe Phật nói pháp, Thế tôn tùy thuận nói pháp chỉ dạy cho họ được lợi hỉ rồi liền im lặng. Lúc đó có một Ma-nạp-bà tên là Quảng sức ở trong pháp hội chắp tay bạch Phật: “Thiện thệ, con có biện tài, con muốn dùng kệ ca ngợi Phật”, Phật khen lành thay, Ma-nạp-bà liền nói kệ:

“Đại vương Ương già mang giáp báu,

Ở Ma-kiệt-đà được tự tại,

Thế tôn ra đời tại nước ấy,

Danh vang 10 phương như núi Tuyết,

Như hoa Câu mâu đà, hoa sen,

Khi hoa nở tỏa hương thơm ngát.

Đấng Thiện thệ từ bi tự tại,

Xuất thế danh vang khắp mọi nơi,

Khi mặt trời mọc, sen hồng nở,

Khi mặt trăng mọc, Câu mâu nở,

Mọi người thấy Phật đều hoan hỉ,

Giống như thấy trăng sáng trên không,

Thấy trí huệ lực của Như lai,

Như thấy lửa rực sáng trong đêm,

Khai phát mắt sáng cho chúng sanh,

Trừ hết tất cả mọi nghi hoặc”.

Các Lật-cô-tỳ nghe rồi đều khen hay, đồng loạt cởi thượng phục tạng cho Ma-nạp-bà rồi chắp tay bạch Phật: “cúi xin Phật và các Bí-sô thọ con thỉnh thực vào ngày mai”, Phật nói: “Ta đã thọ Phu nhân Am-la thỉnh thực trước rồi”, các Lật-cô-tỳ nói: “chúng con nay đã bị Phu nhân Am-la, người có trí huệ tối thắng đi trước một bước rồi, khiến chúng con không được cúng dường Thế tôn trước, vậy chúng con xin được cúng dường sau”, Phật khen lành thay, các Lật-cô-tỳ nghe Phật chấp nhận rồi vui vẻ ra về. Thấy các Lật-cô-tỳ đã đi, Ma-nạp-bà chắp tay bạch Phật: “do con kheo ca ngợi Thế tôn nên các Lật-cô-tỳ đã cho con 500 thượng phục, nay con xin cúng dường Thế tôn, xin thương xót thọ nhận”, Thế tôn thương xót thọ nhận rồi nói: “Như lai Ứng cúng Chánh biến tri xuất hiện ở thế gian có năm pháp hy hữu:

Là thầy của Trời người xuất hiện có đủ 10 hiệu Như lai, Bạc già phạm, Ứng chánh đẳng giác, Minh hạnh túc, Thiện thệ, Thế gian giải, Vô thượng sĩ, Điều ngự trượng phu, Thiên nhơn sư, Phật, Thế Tôn nói pháp yếu ban đầu, khoảng giữa và sau cùng đều thiện, văn nghĩa xảo diệu, thuần nhất không tạp, đầy đủ tướng phạm hạnh trong sạch.

Là ai có lòng tin tôn trọng lời Như lai nói, nghe thọ hành trì, tâm không tán loạn.

Là nếu ai nghe Phật nói pháp rồi đều mỗi mỗi phụng hành theo.

Là người nghe pháp rồi có thể chứng ngộ, hoan hỉ tín thọ, sanh đại thiện căn tương ưng với xuất ly.

Là nếu nghe pháp cú sâu xa thì dùng trí huệ hiểu rõ.

Này Ma-nạp-bà, hễ là người tốt thì mang chút ân cũng không quên huống chi chịu nhiều ân, ngươi hãy ghi nhớ điều này”. Sau khi về đến nhà Phu nhân Am-la lo chuẩn bị mọi thức cúng dường để sáng mai thỉnh Phật và các Bí-sô thọ thực… cho đến Phật thọ thực rồi nói kệ khen ngợi công đức bố thí cho Phu nhân Am-la nghe:

“Ai bố thí đều được kính yêu,

Tiếng tốt đồn xa, hương xông khắp,

Vì thế người trí thường bố thí,

Cầu vui, trừ tham, được vô úy,

Thường sanh làm vua trời Đế thích,

Cùng dạo chơi với các vị trời,

Cung điện chư thiên đang chờ đón,

Sau khi chết sanh lên cõi trời,

Thân quang chiếu sáng dạo vườn Hỉ,

Cùng các thiên nữ thọ ngũ dục,

Các đệ tử Phật nghe pháp này,

Chắc chắn sẽ sanh cõi trời ấy”.

Phật tùy thuận nói pháp chỉ dạy cho phu nhân được lợi hỉ rồi ra về. Lúc đó các Bí-sô đều có nghi thỉnh hỏi Phật: “Thế tôn, do nghiệp duyên gì mà các Lật-cô-tỳ hoặc sanh lên cõi trời hoặc ở nhân gian đều có oai đức lớn, cho đến trong đời này được hưởng phước báu như cõi trời tam thập tam?”, Phật bảo các Bí-sô: “các thầy nên biết, các Lật-cô-tỳ này đã tích tụ tư lương… như kệ nói:

“Dù trải qua trăm kiếp,

Nghiệp đã tạo không mất,

Khi nhân duyên hội họp,

Tự thọ lấy quả báo”.

Các thầy lắng nghe:

Quá khứ trong Hiền kiếp khi con người sống thọ hai vạn tuổi, có đức Phật ra đời hiệu là Ca-nhiếp-ba có đủ 10 hiệu cùng hai vạn Bí-sô ở trong rừng Thi lộc, chỗ Tiên nhơn đọa xứ, thành Bà-la-nê-tư. Lúc đó có 500 Ô-ba-sách-ca sửa soạn hàng hóa định vào biển tìm châu báu… sau khi đến được đảo châu báu, họ đua nhau nhặt lấy châu báu chất đầy thuyền. Lúc đó bỗng có gió bão thổi giạt thuyền vào một khe núi, thuyền không thể chuyển động được, mọi người lo sợ cùng ở trên bãi cát đắp cát thành tháp rồi bỏ châu báu vào trong tháp để cúng dường Phật Ca-nhiếp-ba. Trong giấc ngủ họ mộng thấy vầng ánh sáng rực rỡ, trong đó phát ra âm thanh: “các ngươi hãy chuẩn bị lên đường chớ có phóng dật. Bảy ngày sau sẽ có hải triều dâng đến, nhờ hải triều này thuyền các ngươi sẽ được an ổn trở về”. Sáng hôm sau các thương nhơn cùng kể lại giấc mộng và nói với nhau: “chúng ta cúng dường Phật Ca-nhiếp-ba là vô thượng phước điền, nhờ căn lành này nguyện cho chúng ta có được oai đức lớn trong trời người, giống như chư thiên trên cõi trời Tam thập tam”.

Này các Bí-sô, 500 thương nhơn ấy chính là 500 Lật-cô-tỳ ngày nay, xưa kia nhờ xây tháp bằng cát và đem châu báu để trong tháp cúng dường Phật Ca-nhiếp-ba nên ngày nay được quả báo có oai đức lớn trong cõi Trời người giống như chu thiên trên cõi trời tam thập tam.

Này các Bí-sô, hễ tạo nghiệp thuần đen thì cảm quả báo dị thục thuần đen ; tạo nghiệp thuần trắng thì cảm quả báo dị thục thuần trắng; tạo nghiệp xen tạp thì được quả báo xen tạp, các thầy nên bỏ nghiệp thuần đen và nghiệp xen tạp, phải siêng tu tập chớ có buông lung”, nghe Phật dạy rồi, các Bí-sô đều hoan hỉ tín thọ phụng hành.

Lúc đó Phật bảo A-nan-đà cùng đi đến tụ lạc Trúc lâm, dừng nghỉ trong rừng Thăng nhiếp ba, ở vùng này gặp lúc mất mùa đói kém, khất thực khó được, Phật bảo các Bí-sô: “gặp lúc thế gian mất mùa đói kém, khất thực khó được, các thầy nên thực hành theo pháp như trong các kinh Cơ kiệm, kinh Đạo phẩm truyền lai, kinh Lục tập, kinh Đại Niết-bàn đã nói”.

Sau đó Phật bảo A-nan-đà cùng đi đến tụ lạc Vô gián, khi đi đến một nơi Phật bỗng mỉm cười, thường pháp của chư Phật là khi Phật mỉm cười, từ trong miệng phóng ra hào quang năm sắc chiếu xuống hay chiếu lên, nếu chiếu xuống thì chiếu đến ngục Vô gián và các ngục khác khiến cho chúng sanh trong đây đang bị đốt nóng liền được mát mẻ, đang bị lạnh cóng liền được ấm áp. Họ cảm thấy an lạc liền suy nghĩ: “ta và mọi người từ cảnh khổ địa ngục chết đi, được sanh vào cõi khác chăng?”. Thế Tôn sau khi làm cho các hữu tình kia sanh tín tâm liền hiện nhiều tướng khác nữa, thấy những tướng này họ liền suy nghĩ: “chúng ta không phải chết ở đây sanh về cõi kia, mà là do sức oai thần của Đại Thánh đã khiến thân tâm chúng ta hiện được an lạc”. Đã sanh tín kính thì có thể diệt các khổ, ở cõi nhơn thiên được thọ thân thắng diệu, thành chơn pháp khí thấy được lý chơn đế. Nếu hào quang chiếu lên thì đến cõi trời Sắc cứu cánh, trong hào quang diễn nói các pháp khổ, không, vô thường, vô ngã… và nói kệ:

“Người phải nghe Phật dạy

Dốc cầu đạo xuất ly

Phá được quân sanh tử

Như voi phá nhà tranh.

Ở trong pháp luật Phật

Dũng tiến thường tu học

Xa lìa đường sanh tử

Bờ mé khổ không còn”.

Hào quang này sau khi chiếu khắp ba ngàn Đại thiên thế giới liền trở về chỗ Phật, nếu Thế Tôn nói việc quá khứ thì hào quang trở vào phía sau lưng, nếu nói việc vị lai thì hào quang trở vào phía trước ngực, nếu nói việc địa ngục thì hào quang trở vào phía dưới chân, nếu nói việc bàng sanh thì hào quang trở vào phía gót chân, nếu nói việc ngạ quỷ thì hào quang trở vào phía ngón chân, nếu nói việc loài người thì hào quang trở vào đầu gối, nếu việc của Lực luân vương thì hào quang trở vào lòng bàn tay trái, nếu nói việc của Chuyển luân vương thì hào quang trở vào lòng bàn tay phải, nếu nói việc cõi trời thì hào quang trở vào rốn, nếu nói việc của Thanh văn thì hào quang trở vào miệng, nếu nói việc của Độc giác thì hào quang trở vào phía giữa hai chân mày, nếu nói việc của đạo quả Chánh đẳng chánh giác thì hào quang trở vào phía trên đảnh đầu. Lúc đó ánh sáng nhiễu quanh Phật ba vòng rồi vào đảnh đầu, cụ thọ A-nan-đà bạch Phật: “Thế Tôn Như Lai Ứng chánh đẳng giác vui vẻ mỉm cười chẳng phải là không có nhơn duyên”, liền nói kệ thỉnh Phật:

“Từ miệng Phật phóng hào quang vi diệu,

Chiếu khắp Đại thiên không phải một tướng,

Chiếu khắp cả 10 phương các quốc độ,

Như mặt trời chiếu sáng khắp hư không.

Phật là nhân tối thắng của chúng sanh,

Có thể trừ kiêu mạn và lo buồn.

Không nhân duyên, kim khẩu không mở lời,

Miệng mỉm cười ắt nói việc kỳ lạ.

Con lặng lẽ quan sát đấng Mâu Ni,

Ai muốn nghe, Phật nói cho nghe,

Như sư tử vương rống tiếng vi diệu,

Cúi xin Phật quyết nghi cho chúng con,

Phật như Diệu sơn vương trong biển cả,

Nếu không nhân duyên, Phật không dao động,

Tự tại từ bi, miệng Phật hiện mỉm cười,

Nói nhân duyên cho người đang khao khát”.

Thế Tôn bảo A-nan-đà: “Đúng vậy A-nan-đà, không phải không có nhân duyên mà Như Lai Ứng chánh đẳng giác miệng hiện mỉm cười, này A-nan-đà, thầy có thấy nơi này không?”, đáp có thấy, Phật nói: “đây là chỗ mà ba vị Chánh đẳng giác trong quá khứ đã ngồi”, A-nan-đà liền trải tọa cụ cho Phật ngồi để nơi này thành nơi có bốn Thế tôn đã ngồi. Sau đó Phật bảo A-nan-đà cùng đi đến tụ lạc Di thế la và dừng nghỉ ở trong rừng Ma-ha-đề-bà, như trong phẩm Ma-ha-đề-bà và quốc vương tương ưng có nói rõ.

Sau đó Phật bảo A-nan-đà cùng đi đến giếng A-nậu, đến bên giếng thấy một người nữ cầm gàu dây định tới giếng múc nước. Có người nam yêu mến người nữ này, người nữ này cũng yêu mến người nam kia, cả hai cùng nhau nói cười đến bên giếng. Lúc đó người có dẫn con nhỏ đi theo, vì mãi nói cười với người nam nên không biết là đã quấn dây gàu vào cổ đứa con, khi quăng xuống giếng để múc nước mới hay, vội kéo lên thì đứa con đã chết. Người nữ này do thấy đứa con vì mình mà chết nên bất giác buột miệng nói kệ:

“Ta biết gốc tham dục,

Sanh ra từ phân biệt,

Nếu ta không phân biệt,

Dục do đâu phát sanh”.

Phật bảo A-nan-đà: “thầy hãy ghi nhớ bài kệ này, đó là lời chư Phật quá khứ đã dạy, vì trong miệng của kẻ phàm phu ngu tối nên nói câu kệ đó không phát ra ánh sáng. Như lời Phật ấy nói, ta chưa từng thấy một pháp nào chuyển động mau lẹ như tâm”, người nữ kia thấy con chết trong lòng hối hận áo não đến đảnh lễ Phật, Phật quán ý nhạo tùy miên của người nữ, xứng cơ nói pháp khiến người nữ nghe rồi được chứng quả Dự lưu. Được kiến đế rồi liền bạch Phật: “Thế tôn, nhờ Phật khai ngộ khiến con được giải thoát, điều này không phải do cha mẹ… cho đến sa môn, Bà-la-môn có thể làm được. Thế tôn là bậc đại thiện tri thức đã cứu vớt con ra khỏi ba cõi, đặt để con vào cõi trời người, hết khổ sanh tử, được đạo Niết-bàn, làm cạn biển máu, vượt khỏi núi xương, núi thân kiến từ vô thỉ đến nay đều bị phá tan bằng chày trí Kim cang, chứng được Sơ quả. Nay con xin quy y Tam bảo, từ hôm nay cho đến trọn đời thọ trì năm học xứ, cúi xin Thế tôn chứng biết con là Ô-ba-tư-ca”. Lúc đó Phật bảo A-nan-đà: “xưa kia khi Ta còn là Bồ-tát, ở nơi này có vị tiên tên là Bạt già bà mời ta ngồi và đem hoa quả cúng dường, ở nơi khác cũng cúng dường như vậy. Xưa kia khi Ta còn là Bồ-tát, có vua trời Đế thích giả làm thợ săn đắp y hoại sắc, Ta vì muốn xuất gia nên cởi chiếc áo mềm mại đổi lấy y hoại sắc. Sau này có Bà-la-môn, cư sĩ tín tâm ngay nơi này xây tháp Thọ ca-sa, đến nay các Bí-sô đều lễ bái cúng dường tháp ấy. Vua trời Đế thích đem y Ca thi na của ta cất trên cõi trời Tam thập tam và lập ngày hội Ca thi ca, đến nay chư thiên cõi trời ấy vẫn còn cúng dường. Đến một nơi khác Phật bảo A-nan-đà: “xưa kia khi còn là Bồ-tát, Ta dùng thanh kiếm màu hoa sen xanh tự cắt búi tóc ném lên hư không. Sau này có Bà-la-môn, cư sĩ tín tâm ngay tại nơi này xây tháp Cắt búi tóc, đến nay các Bí-sô vẫn lễ bái cúng dường. Vua trời Đế thích đem búi tóc của Ta cất trên cõi trời Tam thập tam và lập ngày hội búi tóc, đến nay vẫn còn”. Đến nơi khác Phật bảo A-nan-đà: “xưa kia khi Ta hành Bồ-tát đạo, tại nơi này Xiển-đà-ca đã đem ngựa chúa Kiền thát già trở về cung. Sau này có Bà-la-môn, cư sĩ ngay tại nơi này xây tháp Mã hồi, đến nay các Bí-sô vẫn còn cúng dường”. Đến tụ lạc Ngưu uyển, Phật bảo A-nan-đà: “Xiển-đà-ca-sanh ra và lớn lên ở nơi này”. Lúc đó những vị kỳ túc của các lực sĩ dòng Sát-đế-lỵ nghe Phật sắp đến liền bảo các lực sĩ dọn dẹp trang hoàng hai bên đường, còn họ trang hoàng trong thành. Các lực sĩ này lúc đang quét dọn hai bên đường thấy có một tảng đá lớn chắn ở giữa đường, muốn dẹp bỏ nhưng rinh không nổi. Phật đi đến thấy vậy liền nói: “hãy để ta chuyển giúp cho”, nói rồi dùng tay nâng tảng đá ném lên không trung, tảng đá bay cao đến nổi không thể nhìn thấy khiến các lực sĩ đều kinh sợ, Phật bảo đừng sợ rồi dùng thần lực làm cho tảng đá nát thành bụi từ trên không rơi xuống, các lực sĩ hỏi: “bụi này từ đâu rơi xuống?”, Phật nói: “ta đã biến tảng đá này thành bụi, các ngươi có muốn đống bụi này họp lại thành tảng đá như cũ không?”, đáp là muốn, Phật liền dùng năng lực giải thoát làm cho đống bụi họp lại thành tảng đá như cũ, các lực

sĩ hỏi: “Thế tôn dùng lực gì có thể nâng tảng đá ấy lên?”, Phật nói là dùng lực của cha mẹ sanh, lại hỏi: “Thế tôn dùng lực gì làm cho tảng đá nát thành bụi?”, Phật nói dùng năng lực thiền định, lại hỏi: “Thế tôn dùng lực gì họp đống bụi lại thành tảng đá ?”, Phật nói dùng năng lực giải thoát, lại hỏi: “lực của cha mẹ sanh ra mạnh yếu như thế nào?”, Phật nói: “lực của mười người bằng lực của một con bò thường; lực của mười con bò thường bằng lực của một con bò xanh; lực của mười con bò xanh bằng lực của một con voi nhỏ; lực của mười con voi nhỏ bằng lực của một con voi lớn; lực của mười con voi lớn bằng lực của một con voi xanh; lực của mười con voi xanh bằng lực của một con voi đỏ; lực của mười con voi đỏ bằng lực của một con voi ngà trắng; lực của mười con voi ngà trắng bằng lực của một con voi Tân đà sơn; lực của mười con voi Tân đà sơn bằng lực của một con Hương tượng; lực của mười con Hương tượng bằng lực của một lực sĩ; lực của 10 lực sĩ bằng lực của một đại lực sĩ; lực của 10 đại lực sĩ bằng lực của một mãnh tượng; lực của 10 mãnh tượng bằng lực của một Dạ xoa Chương trụ la; lực của 10 Dạ xoa Chương trụ la bằng lực của một bán Na-la-diên; lực của hai bán Na-la-diên bằng lực của một Na-la-diên. Mỗi chi phần của Như lai đều có lực Na-la-diên tự nhiên sanh. Nhiếp tụng:

Người, bò với bò xanh,

Voi xanh, đỏ lớn nhỏ,

Lực sĩ với Dạ xoa,

Không bằng Na-la-diên.

Lực Na-la-diên này là lực của Như lai do cha mẹ sanh ra”, các lực sĩ lại hỏi: “ngoài lực Na-la-diên và lực giải thoát ra còn có lực gì khác không?”, Phật nói: “còn có lực phước đức, nhờ lực phước đức đầy đủ nên Như lai ở dưới cội Bồ-đề đã hàng phục 36 ức ma quỷ, chứng đạo quả Vô thượng giác”, lại hỏi: “ngoài lực phước đức ra còn có lực nào nữa không?”, Phật nói: “còn có lực trí huệ, nhờ lực trí huệ đầy đủ nên Như lai đã trừ bỏ tất cả phiền não tích tụ từ vô thỉ đến nay”, lại hỏi: “ngoài lực trí huệ ra còn có lực nào nữa không ?”, Phật nói: “còn có lực thần thông, do lực thần thông viên mãn nên Như lai có thể hàng phục Lục sư ngoại đạo kỳ cựu vô trí và cống cao”, lại hỏi: “ngoài lực thần thông ra còn có lực nào nữa không?”, Phật nói: “còn có lực vô thường, nhờ lực vô thường viên mãn nên Như lai đối với lực do cha mẹ sanh ra, lực thiền định, lực giải thoát, lực phước đức, lực thần thông thảy đều diệt hết ở nơi cây song lâm.

Nhiếp tụng:

Lực thiền định, giải thoát,

Phước đức và trí huệ,

Tất cả lực như thế,

Lực vô thường hơn hết.

Các lực sĩ nên biết, thân ta như ngọn núi vàng do lực vô thường nên không bao lâu nữa sẽ tiêu diệt. Cho nên người trí phải cầu mong đến chỗ không bị vô thường bức bách. Người đời nay tuổi thọ càng thấp, sức khỏe yếu ớt; tảng đá này người đời xưa thường cầm ném liệng chơi đùa, các ngươi hãy nhìn xem, bên cạnh của tảng đá này còn có dấu ngón tay lưu lại”. Các lực sĩ nghe Phật nói rồi sanh tâm hi hữu, trừ bỏ kiêu mạn, lúc đó Phật quán biết ý nhạo tùy miên của các lực sĩ liền nói lý bốn chơn đế và các pháp chứng đạt trí huệ, khiến cho họ chứng được quả Dự lưu.

Sau đó Phật bảo A-nan-đà cùng đi đến thành Câu thi na, trên đường đi thấy có thành Phạm bà nhưng Phật ghé vào mà đi thẳng đến thành Câu thi na. Đến nơi, Phật chỉ hai cây sa la rồi nói với A-nan-đà: “không bao lâu nữa ta sẽ nhập Bát Niết-bàn tại đây”. Sau đó Phật du hành đến Câu lô số, điều phục vua ở thành Gián sắc, lúc đó Phật bảo các Bí-sô: “Ta biết rõ tất cả các lậu đều đã diệt, không phải là Ta không biết, không thấy. Này các Bí-sô, đó là sắc, sắc tích tập, sắc đoạn diệt; đó là thọ, tưởng, hành, thức cho đến thức tích tập, thức đoạn diệt cũng như vậy. Nếu có Bí-sô nào thường tu tập định, khởi niệm mong cầu không từ các lậu hoặc mà được giải thoát; nhưng Bí-sô ấy lại đều từ các lậu mà tâm được giải thoát, vì sao, vì do Bí-sô ấy không tu tập nên mới như thế”, lại hỏi: “Thế tôn, do vị ấy không tu tập những gì ?”, Phật nói: “do không tu tập bốn; Niệm trụ, bốn; Chánh cần, bốn Thần túc, năm Căn, năm Lực, bảy Chi giác phần, tám Thánh đạo. Bí-sô nên biết, như gà mái đẻ trứng, hoặc 5, 6 hay 12 quả trứng, nếu gà mẹ không thường xuyên ấp những quả trứng này, không làm cho nó ấm, cũng không chuyển dời, nghĩ rằng: “những đứa con ta sanh ra sẽ dùng mỏ hoặc móng phá vỡ vỏ trứng”. Nó mong những con gà con an ổn ra khỏi vỏ trứng, nhưng những quả trứng này đã không được ấp đúng pháp nên gà con không thành tựu, không thể ra khỏi vỏ, vì sao, vì gà mẹ không thường xuyên ấp trứng, không làm cho nó ấm, cũng không chuyển dời nên không thể nở ra gà con. Bí-sô tu tập Định cũng như vậy, Bí-sô phải từ việc hữu lậu mà tâm được giải thoát, vì sao, vì do không tu tập nên mới như vậy. Không tu tập những gì ?: Tức là “do không tu tập bốn Niệm trụ, bốn Chánh cần, bốn Thần túc, năm Căn, năm Lực, bảy Chi giác phần, tám Thánh đạo.

Bí-sô nào siêng năng tu định, nghĩ rằng không từ hữu lậu mà được giải thoát, nhưng Bí-sô ấy phải từ hữu lậu mà được giải thoát. Tu tập những gì ?: Tức là do tu tập bốn Niệm trụ, bốn Chánh cần, bốn Thần túc, năm Căn, năm Lực, bảy Chi giác phần, tám Thánh đạo. Bí-sô nên biết, như gà mái đẻ trứng, hoặc 5, 6 hay 12 quả trứng, nếu gà mẹ thường xuyên ấp những quả trứng này, làm cho nó ấm, chuyển dời đúng pháp, gà mẹ không nghĩ rằng: “những đứa con ta sanh ra sẽ tự dùng mỏ hoặc móng phá vỡ vỏ trứng”. Những con gà con đã được hình thành có thể dùng mỏ và móng phá vỡ vỏ trứng, an ổn ra khỏi vỏ, vì những quả trứng này đã được ấp đúng pháp nên gà con được thành tựu, có thể ra khỏi vỏ, vì sao, vì gà mẹ thường xuyên ấp trứng, làm cho nó ấm, chuyển dời đúng pháp nên có thể nở ra gà con. Bí-sô tu tập Định cũng như vậy, Bí-sô phải từ việc hữu lậu mà tâm được giải thoát, vì sao, vì do tu tập nên được như vậy. Do tu tập những gì ?: Tức là do tu tập bốn Niệm trụ, bốn Chánh cần, bốn Thần túc, năm Căn, năm Lực, bảy Chi giác phần, tám Thánh đạo. Bí-sô nên biết, ông thầy thợ mộc và các đệ tử thường dùng búa rìu, do thường dùng nên có vết chai ở ngón tay. Ông thầy thợ mộc và các đệ tử không thể tự thuận theo chánh trí chánh kiến mà dùng được búa rìu, chính là do thường dùng nên tự nhiên thuần thục, khi thần thục rồi mới biết là đã thuần thục việc làm này. Bí-sô tu Định cũng như vậy, vị ấy không thể tự thuận theo chánh trí chánh kiến để biết là đã đoạn được bao nhiêu lậu hoặc. Về sau khi lậu hoặc đoạn hết rồi vị ấy mới biết, vì sao, vì do siêng năng tu tập. Tu tập những gì ?: tức là do tu tập bốn Niệm trụ, bốn Chánh cần, bốn Thần túc, năm Căn, năm Lực, bảy Chi giác phần, tám Thánh đạo. Bí-sô nên biết, như chiếc thuyền ra biển vào tháng sáu, trải qua mùa hè nóng nực, bị gió thổi và mặt trời thiêu đốt, sau đó lại gặp mưa thì tự nhiên tan rã. Bí-sô tu định cũng như vậy, các chướng ngại, các kiết sử tương ưng, tùy miên phiền não tự nhiên giải tán, do tu tập nên vị ấy được giải thoát. Tu tập những gì?: Tức là tu tập bốn Niệm trụ… như trên”. Lúc Thế tôn nói pháp này có 60 Bí-sô không sanh các lậu hoặc, tâm được giải thoát.

Sau đó Phật cùng A-nan-đà du hành đến thành Thiên chỉ và nói rằng: “Thiện giác Thích ca sinh trưởng trong thành này”. Đến vườn Lâm-tỳ-ni, Phật bảo A-nan-đà: “Ta được sanh ra trong vườn này, sau khi sanh ra, Ta đi về phía Nam bảy bước không cần ai nâng đỡ, nhìn khắp bốn phương nói rằng: “đây là thân sau cùng, ta không còn thọ sanh nữa”. Đến thành Kiếp-tỷ-la, Phật bảo A-nan-đà: “vua Tịnh-phạn sanh ở thành này và giữ ngôi vua trong một thời gian dài”. Đến thành Tỳ thâu

na la, Phật bảo các Bí-sô: “hôm nay ta sẽ phân biệt giảng nói hai thứ quả báo thiện ác, các thầy hãy lắng nghe: những điều ác là tham sân si các hoặc theo trói buộc ta; những điều thiện là không tùy thuận tham sân si các hoặc”. Đến tụ lạc Câu na, Phật bảo A-nan-đà: “Như lai Câu na hàm mâu ni sanh ra, thành tựu quả vị Chánh giác và Bát Niết-bàn tại nơi đây”. Đến tụ lạc Lê địa, Phật bảo A-nan-đà: “lúc còn là Bồ-tát, ta du hành đến làng của Phụ vương, ngồi dưới gốc cây Thiệm bộ, tư duy nhập định, chứng được Sơ thiền vô lậu”. Đến nơi khác, Phật bảo A-nan-đà: “đây là nơi ngày xưa Như lai Câu-na-hàm-mâu-ni cất ca-sa”. Đến tụ lạc tẩy dục, Phật bảo A-nan-đà: “ngày xưa Như lai Câu-na-hàm-mâu-ni đã tắm tại đây nên tụ lạc này được gọi là tụ lạc tẩy dục”. Đến tụ lạc Tư ca để, Phật dừng ở trong rừng Thăng nhiếp ba phía Bắc tụ lạc rồi bảo các Bí-sô: “Ngày xưa có một người thợ tên là A-tra-la thường vác cây sào tre trên vai mà đi, đệ tử của ông tên là Mê-lặc-ca thường đứng trên cây sào tre này múa xiếc. Lúc đó A-tra-la nói với Mê-lặc-ca: “khi con ở trên sào tre múa xiếc, con phải thường nhìn xuống dưới để hai bên trông chừng lẫn nhau, chớ có sơ suất, chúng ta mới không bị thương tổn. Múa xong trở xuống an ổn, mọi người thấy chúng ta có tài năng sẽ hoan hỉ thưởng tiền cho chúng ta”, Mê-lặc-ca nói: “thầy chớ nói lời này, vì sao, vì thầy tự giữ mình, con cũng tự dụng tâm. Sau khi múa xong con sẽ xuống an ổn và cả hai đều không bị thương tổn, mọi người thấy rồi sẽ thưởng tiền cho chúng ta”.

Này các Bí-sô, lời của Mê-lặc-ca nói là thuận đạo lý, vì sao, vì nếu có thể tự thủ hộ thân mình thì mới có thể thủ hộ người khác; nếu muốn thủ hộ người khác thì không thể tự thủ hộ. Sao gọi là tự thủ hộ thì có thể thủ hộ người khác? Do nổ lực thường xuyên tu tập, do tự thủ hộ nên khi tiếp xúc cảnh hiện tiền, tự có thể thủ hộ và thủ hộ người khác. Sao gọi là muốn thủ hộ người khác thì không thể tự thủ hộ? Do không muốn não loạn người khác, không làm cho họ tức giận, không làm tổn hại, từ bi thương xót mọi người, vì thế có thể thủ hộ người khác nhưng không thể tự thủ hộ. Các Bí-sô nên tu học như thế, nếu muốn tự thủ hộ thì nên tu tập bốn Niệm trụ xứ. Sao gọi là bốn Niệm trụ xứ? Tức là nhớ nghĩ đến các trụ xứ Thân, thọ, tâm và pháp. Các Bí-sô nên tu học như thế”.

Sau đó Phật đến tụ lạc Xa-nan-già-la, dừng nghỉ trong một khu rừng rồi bảo các Bí-sô: “ta sẽ nhập tịch định trong hai tháng ở khu rừng này, trừ người đem thức ăn uống ra, tất cả các Bí-sô khác đều không được đến gặp ta. Tới ngày Bố tát cũng sai người đem thức ăn đến lấy Dục”. Dặn dò rồi Phật nhập tịch định, mãn hai tháng Phật xuất định rồi bảo các Bí-sô: “nếu có ngoại đạo đến hỏi các thầy: “Sa môn Kiều-đáp-ma làm việc gì mà nhập tịch định trong hai tháng?”, thì các thầy nên đáp là nhập Tam muội sổ tức. Vì sao, vì trong hai tháng ta đã ngồi yên quán sổ tức, khi tu pháp quán này ta biết rõ như thật chưa từng bị tán loạn đối với hơi thở vào; cũng biết rõ như thật chưa từng bị tán loạn đối với hơi thở ra. Hơi thở dài ngắn, sanh diệt, toàn thân thở ra, ta đều biết rõ; toàn thân thở vào, ta cũng đều biết rõ; Khinh an hành thở ra, khinh an hành thở vào, ta đều biết rõ như thật. Ta biết rõ như thật khinh an tâm hành mà thở vào, như thật biết rõ khinh an tâm hành mà thở ra, khiến tâm hoan hỉ, khiến tâm chuyên chú trong Định. Ta như thật biết rõ tâm giải thoát mà thở vào, như thật biết rõ tâm giải thoát mà thở ra. Như thật biết rõ cái thấy vô thường, xả ly, nhàm lìa và hoại diệt mà thở vào… cho đến thở ra. Bí-sô nên biết, khi ấy ta biết đây là hành thô, ta vượt qua hành này và dùng khinh an hành để hành các hạnh vi tế khác. Do ta vượt qua hành thô và dùng khinh an hành để tu các hạnh vi tế khác nên có ba vị trời đến chỗ ta ngồi, một vị nói: “Sa môn Kiều-đáp-ma đã diệt độ”; vị thứ hai nói: “vị ấy không phải đã diệt độ, mà là sắp diệt độ”; vị thứ ba nói: “không phải đã diệt độ, cũng không phải sắp diệt độ, mà là an trụ trong thiền định. Tất cả các bậc Ứng cúng đều có Định như thế. Này các Bí-sô, hôm nay ta sẽ như pháp nói việc tu hành của bậc Thánh, của chư thiên, Phạm thiên, của bậc Vô học, Hữu học và của Như lai cho các thầy nghe. Tất cả bậc Hữu học nếu chưa đắc thì sẽ đắc, chưa chứng thì sẽ chứng, chưa thấy hướng đi thì sẽ thấy được hướng đi. Tất cả bậc Vô học đã thấy được hướng đi thì sẽ được tăng trưởng; bậc Hữu học thấy được pháp sẽ được an lạc trụ, như trong kinh Đạo phẩm tập có nói rõ”.

CĂN BẢN THUYẾT NHẤT THIẾT

HỮU BỘ TỲ NẠI DA DƯỢC SỰ