SỐ 1448 — CĂN BẢN THUYẾT NHẤT THIẾT HỮU BỘ TỲ NẠI DA DƯỢC SỰ

QUYỂN 3

Lúc đó vua nước Thâu-ba-lặc-ca bị bịnh nóng sốt nằm mê man, thầy thuốc bảo phải dùng bột Ngưu đầu chiên đàn thoa lên người, vua liền ra lịnh đại thần tìm mua, đại thần đến chỗ Viên mãn hỏi có Ngưu đầu chiên đàn không, đáp là có chút ít rồi hỏi cần bao nhiêu, đại thần nói cần mua một ngàn tiền. Sau khi mua được bột Ngưu đầu chiên đàn, đại thần đem về thoa lên người của vua, vua khỏi bịnh rồi liền suy nghĩ: “trong kho của vua không có Ngưu đầu chiên đàn thì không xứng gọi là vua”, nghĩ rồi liền hỏi đại thần đã mua được từ đâu, đại thần đáp là mua từ chỗ Viên mãn, vua liền cho gọi Viên mãn đến, Viên mãn suy nghĩ: “vua cho gọi ta ắt là vì Ngưu đầu chiên đàn”, nghĩ rồi liền lấy ba khúc Chiên đàn bỏ vào trong mình còn một khúc cầm trên tay đi đến chỗ vua, vua hỏi: “anh có Ngưu đầu chiên đàn phải không?”, Viên mãn liền đưa khúc Chiên đàn cho vua xem, vua hỏi trị giá bao nhiêu, đáp là một ức tiền vàng, vua lại hỏi con nữa hay không, đáp là còn ba khúc, vua liền bảo đại thần đưa cho Viên mãn bốn ức tiền vàng, Viên mãn tâu: “thần xin nhận tiền của ba khúc Chiên đàn này còn khúc kia xin dâng vua”, vua liền đưa cho Viên mãn ba ức tiền vàng rồi nói: “khanh cần gì ta sẽ ban cho”, Viên mãn nói: “nếu vua hoan hỉ thì thần chỉ xin một điều là được sống trong nước của vua mà không bị lấn hiếp khinh khi”, vua liền bảo các đại thần: “từ nay các khanh có thể quản thúc các vương tử, không nên quản thúc Viên mãn”, Viên mãn liền cáo từ ra về.

Lúc đó các thương nhơn trong thành nghe tin có 500 thương khách từ biển đang đi đến nước Thâu-ba-lặc-ca liền bàn với nhau: “các thương khách này đến chúng ta phải cùng nhau mua bán, không được mua bán một mình”, một người nói nên mời Viên mãn tới, người khác nói: “Viên mãn nay đã nghèo xác, mời đến làm gì”. Lúc đó Viên mãn ra khỏi thành cũng hay tin có 500 thương khách từ biển vừa đến đây liền đi đến gặp họ hỏi: “hôm nay các vị mang những món hàng gì đến”, các thương khách kể ra những món hàng được mang đến, Viên mãn hỏi tất cả trị giá bao nhiêu, các thương khách nói: “thương chủ đã thừa biết giá cả rồi còn hỏi làm gì?”, Viên mãn nói: “vì hôm nay tôi mua hàng một mình nên phải hỏi, không thể tự mình định giá”, các thương khách nói tổng cộng trị giá là 18 ức tiền vàng, Viên mãn nói: “tôi bằng lòng mua hết, các anh nhận trước ba ức tiền vàng này, số vàng còn lại sau khi bán hàng xong tôi sẽ giao đủ”, các thương khách bằng lòng, Viên mãn giao tiền vừa nhận được từ vua rồi tự tay niêm phong đóng dấu các món hàng đã mua, để ở chỗ các thương khách rồi đi. Sau đó các thương nhơn trong thành đến chỗ các thương khách hỏi: “hôm nay có những món hàng gì?”, các thương khách kể ra, các thương nhơn nói: “những món hàng như thế trong kho chúng tôi đều đã có rồi”, các thương khách nói: “bất kể trong kho các ông có hay không thì những món hàng này chúng tôi đều đã bán hết rồi”, các thương nhơn hỏi đã bán cho ai, đáp là bán cho Viên mãn, lại hỏi bán với giá bao nhiêu, đáp: “giá mà chúng tôi bán cho Viên mãn sợ các ông không mua nổi”, lại hỏi: “các ông đã nhận được bao nhiêu tiên từ Viên mãn?”, đáp là ba ức tiền vàng, các thương nhơn nói: “Viên mãn đã thâu hết hàng hóa của các anh em”. Lúc đó các thương nhơn cho gọi Viên mãn đến hỏi rằng: “trước đây chúng ta có giao ước không được mua hàng hóa một mình, phải cùng nhau định giá rồi chia nhau, tai sao anh bội ước?”, Viên mãn nói: “các ông lập giao ước sao không báo cho anh em chúng tôi, giao ước đó không liên quan tới tôi”, các thương nhơn không xét đúng sai, ép buộc Viên mãn phải nộp phạt 60 Ca-lợi-sa-ba-noa (một Ca-lợi-sa-ba-noa bằng 400 tiền vàng). Viên mãn chưa kịp thâu tiền hàng nên không có tiền nộp phạt, các thương nhơn bắt Viên mãn phơi nắng, sứ giả của vua đi tuần trông thấy bèn tâu vua biết, vua liền cho gọi Viên mãn và các thương nhơn đến hỏi nguyên do, các thương nhơn nói là vì Viên mãn bội ước, Viên mãn tâu vua: “các thương nhơn này lập giao ước không có báo cho thần biết”, vua hỏi có báo cho biết hay không, các thương nhơn đáp là không có, vua nghe rồi liền thả cho đi. Sau đó vua nước Thâu-ba-lặc-ca cần một số hàng hóa nên gọi các thương nhơn đến nói rằng: “nay ta cần một số hàng như , các khanh hãy mang đến đây”, các thương nhơn nói: “số hàng hóa vua đang cần hiện có ở chỗ Viên mãn”, vua nói: “trước đây ta có ra lịnh không quản thúc Viên mãn nên không thể theo đòi anh ta, các khanh đến chỗ Viên mãn hỏi mua và mang đến đây”, các thương nhơn cho mời Viên mãn đến nhưng Viên mãn không chịu đến, các thương nhơn đành phải đến chỗ Viên mãn, Viên mãn tỏ ra cao ngạo vài ngày sau mới chịu ra tiếp, các thương nhơn nói: “chúng tôi hiện đang cần một số hàng hóa như , xin hãy để giá vốn cho chúng tôi”, Viên mãn nói: “tôi buôn bán là để kiếm lời, nếu để giá vốn thì sao gọi là thương chủ”, các thương nhơn nói: “nếu vậy hãy để cho chúng tôi với giá lời gấp đôi”, Viên mãn suy nghĩ: “họ đều là thương chủ, ta phải kính trọng họ, nay được lời gấp đôi, ta nên chấp nhận”, suy nghĩ rồi liền chấp nhận bán số hàng hóa đó với giá 15 ức tiền vàng để trả nợ cho các thương khách, số hàng hóa còn lại để trong kho. Sau đó Viên mãn suy nghĩ: “số hàng hoa này như sương buổi sớm, làm sao có thể chứa đầy bình, ta nên vào biển tìm châu báu”, nghĩ rồi liền cho người đánh trống thông báo cho các thương nhơn trong thành biết: “thương chủ Viên mãn sắp vào biển tìm châu báu, ai cùng đi với thương chủ thì không phải trả tiền thuế đi đường. Nếu ai muốn cùng đi thì chuẩn bị hành trang và hãy mang hàng hóa đến để cùng đi”. Lúc đó có 500 thương nhơn mang hành trang và hàng hóa đến cùng đi với Viên mãn vào biển tìm được nhiều châu báu và cùng trở về an ổn, như vậy cho đến sáu lần nên danh tiếng đồn vang xa. Sau đó có các thương nhơn ở thành Thất-la-phiệt mang hàng hóa đến nước Thâu-ba-lặc-ca, sau khi dừng nghỉ rồi đến chỗ Viên mãn nói muốn cùng vào biển, Viên mãn nói: “các vị có nghe người nào vào biển đã sáu lần được an ổn trở về mà còn muốn đi nữa hay không?”, các thương nhơn nói: “chúng tôi từ xa đến đây là muốn nương theo anh vào biển được an ổn trở về, nếu anh không đi thì chúng tôi cũng không dám đi”, Viên mãn nghe rồi liền suy nghĩ: “tuy ta không muốn tìm cầu nữa nhung vì muốn làm lợi cho họ nên phải vào biển lần nữa”, nghĩ rồi liền bằng lòng cùng các thương nhơn này vào biển. Suốt trên đường đi nghe các thương nhơn này tụng các kinh chú với âm thanh trong trẻo nên Viên mãn khen là ca vịnh hay, các thương nhơn nói: “đó không phải là ca vịnh mà là tụng kinh chú”, Viên mãn hỏi là kinh chú gì, đáp là lời Phật dạy, Viên mãn vừa nghe danh từ Phật, toàn thân liền chấn động hỏi Phật là ai, các thương nhơn nói: “có sa môn Kiều-đáp-ma thuộc dòng họ Thích ca từ bỏ vương vị xuất gia tu chứng đạo quả Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề, gọi là Phật”, Viên mãn lại hỏi Phật đang ở đâu, đáp là đang ở trong vườn Cấp-cô-độc rừng Thệ đa thành Thất-la-phiệt, Viên mãn nghe rồi ghi nhớ trong lòng. Chuyến đi này Viên mãn cũng cùng các thương nhơn trở về an ổn, lúc đó người anh cả suy nghĩ: “Viên mãn vượt biển nhiều lần khổ cực, nay đến lúc cưới vợ cho chú ấy”, nghĩ rồi người anh cả nói với Viên mãn: “em thích con gái của thương chủ hay trưởng giả nào, anh sẽ hỏi cưới cho em”, Viên mãn nói: “em không thích lấy vợ, xin anh cho em xuất gia”, anh cả nói: “trước kia chúng ta nghèo thiếu sao em không xuất gia, nay trở nên giàu có sao em lại muốn xuất gia?”, Viên mãn nói: “khi nghèo thiếu không thể xuất gia, nay giàu có mới xuất gia”. Anh cả thấy Viên mãn đã quyết ý nên bằng lòng cho Viên mãn xuất gia, Viên mãn nói: “vào biển cả có nhiều tai nạn nguy hiểm, người vào biển nhiều nhưng trở về thì ít, anh nhất định không nên vào biển cả. Những tài bảo mà em có được là do phước đức chứ không phải do lừa đảo, tài bảo mà anh hai và anh ba có được đều là không trong sạch. Sau khi em xuất gia nếu hai anh ấy trở lại xin sống chung thì anh chớ chấp nhận”. Nói xong Viên mãn dẫn theo một người hầu đi đến thành Thất-la-phiệt, ở trong một khu rừng rồi bảo người hầu đến báo với trưởng giả Cấp-cô-độc là thương chủ Viên mãn đang ở trong rừng muốn gặp trưởng giả. Trưởng giả nghe rồi liền hỏi người hầu: “thương chủ mang theo những vật gì đến đây?”, người hầu đáp: “chỉ dẫn theo một mình tôi, ngoài ra không có mang vật gì cả”, trưởng giả suy nghĩ: “người này có phước đức lớn, ta không nên để vào thành như thế, phải đem theo voi ngựa và nô bộc ra đón ông ấy”. Sau khi đón Viên mãn về nhà, trưởng giả đem nước thơm cho tắm gội rồi đãi ăn uống, đợi ăn xong mới hỏi Viên mãn: “thương chủ hôm nay đến có việc gì?”, đáp: “trưởng giả, hôm nay tôi muốn được ở trong pháp luật khéo giảng nói của Như lai xuất gia thọ viên cụ, thành tánh Bí-sô”. Trưởng giả liền nghiêm trang khen ngợi: “thật hi hữu, Tam bảo xuất hiện ở thế gian, ông có thể xuất gia là hiếm có ; ông có nhiều tài bảo và quyến thuộc, có thể xả bỏ để xuất gia lại càng hiếm có hơn”, nói rồi liền dẫn thương chủ đến gặp Phật. Lúc đó Phật đang thuyết pháp cho vô lượng trăm ngàn Bí-sô, từ xa thấy trưởng giả Cấp-cô-độc dẫn Viên mãn đến liền bảo các Bí-sô: “trưởng giả Cấp-cô-độc mang hạt châu vô giá đến dâng cho ta, ở trong phật pháp không ai độ chúng sanh nhiều hơn người này”. Trưởng giả cùng Viên mãn đến đảnh lễ Phật rồi bạch Phật: “Thế tôn, thương chủ Viên mãn nguyện được ở trong pháp luật khéo giảng nói này xuất gia thọ viên cụ, Thánh tánh Bí-sô, ở chỗ Thế tôn tu tập phạm hạnh. Cúi xin Thế tôn cho Viên mãn xuất gia”. Phật im lặng nhận lời rồi bảo Viên mãn: “Thiên lai Bí-sô, gắng tu phạm hạnh”, Phật vừa nói xong, râu tóc Viên mãn tự rụng, thân mặc ca-sa như đã từng cạo tóc, trải qua bảy ngày đầy đủ oai nghi như Bí-sô 100 tuổi hạ, Phật nói kệ:

“Thế tôn gọi “Thiện lai”,

Tóc rụng, đủ y bát,

Các căn đều tịch tĩnh,

Thành tựu theo ý niệm”.

Lúc đó cụ thọ Viên mãn đảnh lễ Phật rồi bạch rằng: “cúi xin Thế tôn nói pháp yếu để con được nghe từ Phật, sau đó con sẽ một mình ở nơi yên tĩnh, không phóng dật, siêng năng tu tập để được an lạc trụ. Đó là nguyên nhân hôm nay con bỏ nhà chánh tín xuất gia, cạo bỏ râu tóc, mặc áo ca-sa, tu tập phạm hạnh, ở trong hiện pháp chứng được trí huệ thần thông, hiểu rõ “sanh tử đã tận, phạm hạnh đã lập, việc làm đã xong, không thọ thân sau”. Phật khen: “lành thay, thầy sẽ được nghe pháp yếu cho đến không còn thọ thân sau như lời thầy đã thỉnh. Này Viên mãn, hãy lắng nghe và ghi nhớ kỹ: Đã có nhãn thức phân biệt đối với sắc, sắc sáng đáng yêu là điều ý ưa thích, tương ưng với dục làm người tham đắm. Các dục như thế, Bí-sô thấy rồi liền khởi lạc dục, khen ngợi, đắm trước, ưa thích ; do ưa thích nên khởi tâm tham, do tâm tham hòa hợp với dục lạc, do hỉ tham tương ưng nên xa lìa Niết-bàn. Này Viên mãn, đã có nhĩ thức phân biệt âm thanh, tỷ thức nhận biết hương thơm, thiệt thức nhận biết mùi vị, thân thức nhận biết xúc chạm, tâm thức nhận biết pháp, sắc sáng đáng yêu… giống như đoạn văn trên cho đến xa lìa Niết-bàn. Này Viên mãn, ai có mắt biết rõ về sắc, sắc sáng đáng yêu…, nếu không đắm nhiễm thì gần với Niết-bàn. Nay ta đã nói pháp yếu, thầy muốn đến trụ nơi nào?”. Viên mãn đáp: “con đã nghe hiểu nghĩa của pháp yếu, nay con muốn đến trụ ở nước Thâu-na-bát-la-đắc-già”, Phật nói: “người ở nước ấy hung bạo, thô lỗ, nóng nảy cộc cằn và độc ác. Nếu họ chửi mắng thầy bằng những lời cộc cằn thô lỗ, lăng nhục phỉ báng thầy trước mọi người thì thầy nghĩ sao?”, đáp: “nếu họ chửi mắng con…, con sẽ nghĩ là họ còn hiền lành vì đã không dùng gậy gộc, gạch đá… đánh ném con”, Phật nói: “nếu họ dùng gậy gộc, gạch đá… đánh ném thầy thì thầy nghĩ sao?”, đáp: “nếu họ dùng gậy gộc… con sẽ nghĩ là họ vẫn con hiền lành vì đã không dùng đao kiếm làm hại con”, Phật nói: “nếu họ dùng đao kiếm làm hại thầy thì thầy nghĩ sao?”, đáp: “con sẽ nghĩ là họ vẫn còn hiền lành vì đã không giết chết con”, Phật nói: “nếu họ giết chết thầy thì thầy nghĩ sao?”, đáp: “con sẽ nghĩ: “có đệ tử Thanh văn của Phật còn nhàm chán báo thân chịu các khổ não, trong lòng hổ thẹn nên đã dùng dao cho đến các phương tiện để tự đoạn mạng sống. Người trong nước ấy nếu đoạn mạng con tức là giúp con lìa được thân cấu uế này không chịu các khổ não nữa”. Phật khen: “lành thay, thầy đã thành tựu ý nhu hòa nhẫn nhục như vậy thì được đến nước đó. Thầy cứ đi và sẽ vượt qua khổ não, cũng nên độ người khác; thầy sẽ được giải thoát, cũng nên giải thoát cho người khác; thầy sẽ được an ổn và cũng làm cho người khác an ổn; thầy sẽ được Niết-bàn và cũng làm cho người khác được Niết-bàn”, nghe Phật dạy xong, Viên mãn vui mừng đảnh lễ Phật rồi lui ra. Lúc đó Viên mãn nghỉ đêm ở trong vườn Cấp-cô-độc, sáng hôm sau đắp y mang bát vào thành khất thực, ăn xong thu xếp ngọa cụ giao trả rồi du hành đến nước Thâu-na-bát-la-đắc-già. Trên đường đi gặp một người thợ săn cầm cung tên đi săn bắn, thợ săn này thấy Viên mãn liền suy nghĩ: “ta định đi săn mà gặp Sa môn trọc đầu là không may mắn”, nghĩ rồi liền lắp cung tên muốn bắn Viên mãn, Viên mãn liền vén áo bày bụng ra nói: “Hiền thủ hãy bắn vào bụng này”, rồi nói kệ:

“Chim ở hư không, nai ở rừng,

Vì tìm miếng ăn vườn bẫy lưới,

Hữu tình cầm đao kiếm đâm đánh,

Chém giết lẫn nhau đến diệt vong.

Ngạ quỷ bị đói khát bức bách,

Ăn sắt nóng, uống nước đồng sôi.

Ta từ lâu do cái bụng này,

Mà phải luân hồi chịu khổ não”.

Thợ săn nghe kệ rồi liền suy nghĩ: “người xuất gia này tu hạnh nhẫn nhục thành tựu, lẽ nào ta nỡ hại người như vậy hay sao”, nghĩ rồi liền khởi tín tâm. Lúc đó Viên mãn liền nói diệu pháp cho ông ta nghe, khiến ông ta quy y Tam bảo thọ trì năm học xứ ; sau đó độ thêm 500 người nam trở thành Ô-ba-sách-ca và 500 người nữ trở thành Ô-ba-tư-ca. Họ xây 500 Tỳ-ha-la ở trong thành ấy và cung cấp vô số giường dây, giường cây, ngọa cụ lớn nhỏ thỉnh Viên mãn ở đó an cư ba tháng. Sau ba tháng Viên mãn Bí-sô đoạn trừ các phiền não, chứng A-la-hán, ba minh, sáu thông, đủ tám giải thoát, được như thật tri: sanh tử đã hết, phạm hạnh đã lập, việc nên làm đã làm xong, không còn thọ thân sau. Tâm không chướng ngại như tay nắm hư không, như dao cắt mùi thơm, yêu ghét không khởi, xem vàng và đất như nhau không khác, tất cả danh lợi đều xả bỏ, Thích Phạm chư thiên thảy đều cung kính.

Lúc đó hai anh kế của Viên mãn tiêu hết của cải tìm đến chỗ người anh cả nói rằng: “kẻ vô tướng bần cùng ấy đã ra khỏi nhà ta, ba anh em chúng ta hãy cùng sống chung như trước đây”, anh cả hỏi: “ai là kẻ vô tướng?”, đáp là Viên mãn, anh cả nói: “Viên mãn có thắng phước sao nói là vô tướng, khi còn ở nhà thắng tướng đã hiện rõ, không phải là kẻ vô tướng”, hai người em nói: “dù vô tướng hay không vô tướng thì cũng đã đi rồi, ba anh em chúng ta nên cùng sống chung với nhau”, anh cả nói: “của cải các em kiếm được là phi pháp, của cải của ta kiếm được là như pháp, làm sao ở chung với nhau được”, hai người em nói: “của cải của anh có được là do con của tớ gái vào biển cả kiếm được đem cho anh, anh được của cải này nên khen ngợi nó, chê bai chúng tôi. Nếu anh có khả năng thì hãy vào biển tìm châu báu”, người anh nghe lời này liền nổi giận nói: “ta sẽ vào biển”. Người anh trên đường ra biển tìm châu báu gặp phải gió bão thổi giạt đến một hòn đảo, trên đảo toàn là cây Ngưu đầu chiên đàn, các thương nhơn đi chung thấy rồi nói với nhau: “trước đây chúng ta có nghe nói đến cây Ngưu đầu chiên đàn, nay mới được thấy. Của quý này do Dược xoa Đại tự tại coi giữ, nhân lúc Dược xoa không có ở đây, chúng ta nên đồng tâm chặt lấy mau”, nói rồi 500 thương nhơn với 500 búa rìu đồng loạt đốn chặt cây. Lúc đó có một dược xoa tên là Tác hỉ vội chạy đến báo cho Dược xoa Đại tự tại biết, Dược xoa này nghe rồi nổi giận liền dùng thần lực nổi gió bão và nương hư không đi đến. Lúc đó các thương nhơn thấy gió bão kéo tới hết sức kinh sợ, mỗi người nghĩ đến vị trời mà mình tín ngưỡng rồi nói kệ:

“Thần nước, gió tự tại,

Chư tiên, trời Đế thích,

Chúng Long vương,

Dược xoa, Các thần A-tu-la,

Con đang gặp nguy hiểm,

Cúi xin các tôn thần,

Cứu con khỏi tai ách,

Hết sức đáng sợ này,

Xin thỉnh cầu Đế thích,

Hoặc là Đại phạm thiên,

Thần cây và thần đất,

Người hãy nên cứu giúp,

Con đang gặp gió quỷ,

Cúi xin hãy cứu độ”.

Lúc đó người anh cả này đứng im lặng không niệm thiên thần, các thương nhơn liền hỏi tại sao, liền đáp: “trước đây Viên mãn em tôi có dặn tôi không nên vào biển, tôi vì trái lời nên gặp nạn này, tôi biết phải làm sao”, các thương nhơn nói: “Thánh giả Viên mãn có phước đức lớn, chúng ta nên quy y cầu cứu độ”, nói rồi đồng loạt niệm nam mô Thánh giả Viên mãn. Lúc đó có một thiên nữ vốn quy kính cụ thọ Viên mãn, nghe thấy các thương nhơn niệm như vậy liền đến báo cho Viên mãn biết, Viên mãn nghe rồi liền sanh ức niệm và nhập định Như thị, do định lực nên ẩn thân ở nước Thâu-na-bát-la đắc già rồi hiện thân ngồi trên cột buồm của chiếc thuyền người anh cả, khiến cho gió bão quay trở lại giống như gặp núi Tu di ngăn chận, không làm cho thuyền bị hoại. Lúc đó Dược xoa Đại tự tại quán thấy cụ thọ Viên mãn ngồi trên cột buồm liền hỏi: “Thánh giả vì sao xúc não tôi ?”, đáp: “tôi đâu có xúc não, nếu tôi không có được công đức lực thì anh tôi đã bị hại chết rồi và tôi chỉ có cái danh rỗng mà thôi”, Dược xoa nói: “tôi có bổn phận coi giữ Ngưu đầu chiên đàn này cho Kim luân Thánh vương”, Viên mãn hỏi: “Phật với Luân vương, ai tôn quý hơn?”, Dược xoa hỏi: “Phật đã xuất thế rồi sao?”, đáp là đã xuất thế, Dược xoa nói: “nếu vậy thì mặc tình chất cho đầy”. Lúc đó các thương nhơn nghe được lời này mới tỉnh hồn lại liền đối với Viên mãn khởi tâm tôn kính, họ chất Ngưu đầu chiên đàn đấy thuyền chở đến nước Thâu-na-bát-la-đắc-già, Viên mãn nói với anh: “nếu gặp nạn ở biển cả xưng niệm danh hiệu ai cầu cứu độ mà được cứu độ thì của cải thu được đều thuộc về vị ấy, Ngưu đầu chiên đàn này tôi lấy để xây cất một Tỳ-ha-la, còn châu báu kiếm được anh hãy đem chia cho các thương nhơn”. Người anh làm theo lời Viên mãn bảo, lúc đó Viên mãn kêu gọi các thợ giỏi đến thương lượng về tiền công xây cất Tỳ-ha-la, nói rằng: “các ông muốn mỗi ngày nhận được 500 tiền hay nhận một nhúm bột Ngưu đầu chiên đàn?”, các người thợ đồng đáp là muốn nhận một nhúm bột Ngưu đầu chiên đàn. Sau khi thương lượng xong họ bắt tay vào việc, không bao lâu sau Tỳ-ha-la được hoàn thành, Viên mãn sau khi trả công cho các người thợ xong, các bột vụn Ngưu đầu chiên đàn còn lại đều nghiền nát để đắp nền. Lúc đó các anh em của Viên mãn đã hòa thuận lại và cùng khởi tâm tín kính muốn phụng thỉnh Phật và Tăng đến cúng dường, liền hỏi Viên mãn Phật đang ở đâu, đáp là đang ở tại thành Thất-la-phiệt, lại hỏi cách đây bao xa, đáp là khoảng hơn trăm dặm, lại hỏi: “chúng tôi đến gặp đức vua tâu việc thỉnh Phật và tăng đến đây cúng dường có được không?”, đáp được, các anh của Viên mãn liền đến chỗ đức vua tâu rõ mọi việc và yêu cầu đức vua giúp đỡ, vua nói: “các khanh tùy ý làm, Ta sẽ hỗ trợ việc cúng dường này”. Lúc đó Viên mãn bay lên lầu cao quỳ gối đốt hương, rải hoa và rưới nước tịnh, vọng về rừng Thệ đa nói kệ cung thỉnh Phật và Tăng:

“Giới tịnh, trí huệ diệu,

Biết được người quy y,

Giúp người không chỗ nương,

Xin nhận lời con thỉnh”.

Nói kệ xong, do thần lực của Phật, hoa rải này họp thành một cái lọng bay thẳng đến rừng Thệ đa che trên đảnh Phật; cũng do thần lực của Phật hương đã đốt tụ lại thành mây ở trên hư không và nước tịnh đã rưới tụ lại thành cây Phệ lưu ly bay đến rừng Thệ đa. Lúc đó cụ thọ A-nan-đà thấy tướng lành này liền chắp tay bạch Phật: “Thế tôn, tướng lành thỉnh Phật và Tăng này từ nơi nào đến?”, Phật nói: “từ nước Thâu-na-bát-la-đắc-già đến”, lại hỏi cách nơi đây bao xa, Phật nói: “khoảng hơn 1 trăm dặm, thầy hãy đi thông báo cho các Bí-sô: ngày mai ai nhận lời thỉnh của cụ thọ Viên mãn đi đến nước Thâu-na-bát-la-đắc-già thọ thực thì đến lấy thẻ”. A-nan-đà vâng lời Phật đi thông báo và sáng hôm sau đi phát thẻ, Phật nhận thẻ trước, kế đến các Bí-sô trưởng lão đều nhận thẻ, lúc đó trưởng lão Bồn chẩm viên mãn cũng muốn lấy thẻ, A-nan-đà liền nói kệ:

“Cụ thọ, thầy nên biết,

Chẳng phải vua tát la,

Chẳng phải dòng Tô đạt,

Và phu nhân Lộc mẫu,

Mà lần thiết cúng này,

Tại Thâu-ba-lặc-ca,

Cách đây hơn trăm dặm,

Có thần thông mới đi,

Không có thì ở lại”.

Trưởng lão này tuy có trí huệ nhưng chưa được thần thông, nghe lời này liền suy nghĩ: “tuy ta đã đoạn phiền não nhưng chưa được thần thông thì không thể đi”, nghĩ rồi liền phát đại tinh tấn và được thần thông. Lúc đó A-nan-đà đã phát thẻ đến vị trưởng lão thứ ba, trong khoảnh khắc vị này chưa nhận thẻ thì trưởng lão Bồn chẩm viên mãn dùng thần lực duỗi cánh ta ra nhận thẻ rồi nói kệ:

“Không nhờ dung nhan được thần thông,

Cũng không nhờ đa văn biện tài,

Chỉ nhờ sức giới tuệ tịch tĩnh,

Thân tuy già bịnh cũng chứng được”.

Lúc đó Phật bảo các Bí-sô: “Bồn chẩm viên mãn ở trong các Bí-sô Thanh văn là người thứ một dùng thần thông nhận thẻ, trưởng lão là người đáng được khen ngợi vì nhờ thứ lớp phát thẻ mà chứng được lục thông”, đợi phát thẻ xong, Phật bảo các Bí-sô: “trước đây Ta có nói rằng: các Bí-sô nếu làm việc thiện thì nên che giấu, nếu lỡ phạm lỗi thì nên phát lồ. Nay ở trong thành kia có nhiều ngoại đạo, các thầy nên hiện thần thông để đi đến đó thọ Viên mãn thỉnh thực”.

Lúc đó ở nước Thâu-na-bát-la-đắc-già, nhà vua ra lịnh quét dọn trang hoàng khắp trong thành, dùng nước thơm Chiên đàn rưới đất, đốt các loại hương thơm, treo cờ phướn, rải hoa. Ở 18 cửa thành, vua và quần thần đứng ở cửa thành lớn, 17 cửa thành còn lại là 17 vị vương tử đứng với các món cúng dường để nghinh đón Phật và Tăng, ba anh em Viên mãn cùng đứng bên nhà vua cho đến khi thấy 5 Bí-sô thọ sự dùng thần thông lực đến gồm có: Một vị coi ngó rau cải, một vị coi ngó thức ăn chuẩn bị nấu, một vị coi ngó nước sạch dùng để nấu, một vị coi ngó các món ăn được nấu xong, Lúc đó nhà vua thấy 5 vị này đến từ trong hư không liền hỏi Viên mãn có phải là thế tôn không, Viên mãn đáp: “đây là 5 Bí-sô thọ sự đi đến trước để coi ngó mọi việc cúng dường, Thế tôn và các vị trưởng lão đều chưa đến”, vua lại hỏi: “vì sao Thế tôn chưa đến?”, đáp: “người coi ngó công việc đến trước, Thế tôn đến sau”, lúc đó có Ô-ba-sách-ca nói kệ:

“Sư tử, hổ, voi, rồng và bò,

Dùng vật báu trang trí chỗ ngồi,

Hoặc có cờ báu và núi báu,

Cây báu, xe báu đủ màu sắc,

Có người cỡi mây trong hư không,

Phóng ánh sáng chiếu diệu trang nghiêm,

Dùng thần thông lực nương hư không,

Hoan hỉ đến trong thành ấp này,

Có người từ mặt đất vọt lên,

Có người từ hư không hiện xuống,

Có người tĩnh tọa trong hư không,

Thần biến ấy không thể nghĩ bàn”.

Lúc đó ở thành Thất-la-phiệt, Phật ngồi trong phòng đoan thân chánh niệm, đưa chân bước xuống đất khiến cho đại địa chấn động sáu cách:

Là động, động khắp nơi, động khắp các nơi.

Là kích động, kích động khắp nơi, kích động khắp các nơi.

Là hiện ở Đông, ẩn ở Tây.

Là hiện ở Tây, ẩn ở Đông.

Là hiện ở Nam, ẩn ở Bắc.

Là hiện ở Bắc, ẩn ở Nam.

Ở nước Thâu-na-bát-la-đắc-già, nhà vua nghe tiếng chấn động liền hỏi Viên mãn, Viên mãn đáp: “do Phật bước chân xuống đất nên đại địa chấn động sáu cách như trên”. Lúc đó Phật phóng ra ánh sáng màu hoàng kim chiếu đến khiến cho mặt đất ở nước Thâu-na-bát-la-đắc-già biến thành đất hoàng kim, nhà vua thấy rồi vui mừng hỏi Viên mãn, Viên mãn nói: “do Phật phóng ánh sáng chiếu đến nên mặt đất biến thành hoàng kim”. Lúc đó Phật cùng 500 A-la-hán chuẩn bị nương thần thông lực đi đến nước Thâu-na-bát-la-đắc-già, do Phật đã tự điều phục nên điều phục vây quanh, do đã tự tịch tĩnh nên tịch tĩnh vây quanh, do đã tự giải thoát nên giải thoát vây quanh, do đã tự an ổn nên an ổn vây quanh, do đã tự thiện thuận nên thiện thuận vây quanh, do tự đã là A-la-hán nên A-la-hán vây quanh, do đã tự lìa dục nên lìa dục vây quanh, do đã tự đoan nghiêm nên đoan nghiêm vây quanh. Lúc đó có thiên nữ cầm nhánh cây Bạc-câu-la làm lọng đi sau che cho Phật, Phật quán biết ý nhạo tùy miên giới tánh sai biệt của thiên nữ, xứng căn cơ nói pháp khiến cho thiên nữ sau khi nghe pháp liền chứng được quả Dự lưu. Sau đó lại có 500 Ô-ba-tư-ca thấy Phật có 32 tướng tốt, 80 vẻ đẹp với ánh sáng chiếu diệu trang nghiêm… liền sanh tâm hoan hỉ, Phật quán biết ý nhạo tùy miên của họ, ứng cơ nói pháp khiến cho họ sau khi nghe pháp liền chứng được quả Dự lưu. Khi được chứng quả, họ bạch Phật rằng: “Thế tôn, nhờ Phật khai ngộ khiến chúng con được Kiến đế chứng quả, điều này không phải do cha mẹ… cho đến sa môn, Bà-la-môn có thể làm được. Thế tôn là bậc đại thiện tri thức đã cứu vớt chúng con ra khỏi ba cõi, hết khổ sanh tử, được đạo Niết-bàn, làm cạn biển máu, vượt khỏi núi xương, núi thân kiến từ vô thỉ đến nay đều bị phá tan bằng chày trí Kim cang, chứng được Sơ quả. Nay con xin quy y Tam bảo, từ hôm nay cho đến trọn đời thọ trì năm học xứ, cúi xin Thế tôn chứng biết con là Ô-ba-tư-ca. Thế tôn, chúng con nay nên tu nghiệp gì để cúng dường?”, Phật dùng thần biến lực lấy tóc và móng tay đưa cho họ để họ xây tháp thờ, thiên thần ở rừng Thệ đa đem một cây lọng cắm bên trong tháp và nương ở trong tháp để cúng dường, nên người đời gọi tháp này là tháp Trạch thần.

CĂN BẢN THUYẾT NHẤT THIẾT

HỮU BỘ TỲ NẠI DA DƯỢC SỰ

QUYỂN 4

Lúc đó phật du hành đến chỗ 500 vị tiên đang ở, nơi đó hoa quả tốt tươi, thức ăn uống đầy đủ nhưng các vị tiên này không có tâm xẻn tham, ai đến đó đều được tùy tình ăn hoa quả. Phật biết đã đến lúc điều phục các vị tiên này nên dùng thần lực làm cho hoa quả nơi ấy đều rơi rụng, dòng suối trong mát cũng khô cạn, hoa cỏ đều héo úa, mặt đất tự nhiên nứt nẻ. Các tiên nhơn thấy rồi liền ngồi chống cằm ưu sầu, Phật đến hỏi nguyên do, các tiên nói: “vì Phật là bậc Lưỡng túc thắng phước điền đến nên chỗ chúng tôi mới biến tướng như thế”, Phật hỏi: “các vị có muốn cảnh trí nơi đây trở lại như cũ hay không?”, đáp là rất muốn, Phật liền thu nhiếp thần lực khiến cho hoa quả tươi tốt và cảnh trí trở lại như cũ, các tiên thấy rồi sanh tâm hi hữu quy kính Phật, Phật quán biết ý nhạo tùy miên của họ, ứng cơ nói pháp khiến cho họ sau khi nghe pháp xong đều chứng quả Bất hoàn và được thần thông. Lúc đó họ đều chắp tay bạch Phật: Thế tôn, chúng con nguyện được ở trong pháp luật khéo giảng nói này xuất gia thọ viên cụ, Thánh tánh Bí-sô, ở chỗ Thế tôn tu tập phạm hạnh”. Phật nói: “Thiện lai Bí-sô, hãy tu phạm hạnh”, Phật vừa nói xong, 500 vị tiên đều râu tóc tự rụng, thân mặc ca-sa như đã từng cạo tóc, trải qua bảy ngày đầy đủ oai nghi như Bí-sô 100 tuổi hạ, Phật nói kệ:

“Thế tôn gọi “Thiện lai”,

Tóc rụng, đủ y bát,

Các căn đều tịch tĩnh,

Thành tựu theo ý niệm”.

Các Bí-sô này nhờ chuyên tâm tu tập đoạn trừ các phiền não, chứng A-la-hán, ba minh, sáu thông, đủ tám giải thoát, được như thật trí: sanh tử đã hết, phạm hạnh đã lập, việc nên làm đã làm xong, không còn thọ thân sau. Tâm không chướng ngại như tay nắm hư không, như dao cắt mùi thơm, yêu ghét không khởi, xem vàng và đất như nhau không khác, tất cả danh lợi đều xả bỏ, Thích Phạm chư thiên thảy đều cung kính. Lúc đó có một vị tiên là giáo thọ của các tiên kia bạch Phật rằng: “Thế tôn, trước kia con dùng hình dáng tiên nhơn lừa dối người đời khiến họ đọa ba đường ác, xin cho con điều phục họ trước rồi mới xuất gia”, Phật cùng 500 vị tiên đã xuất gia và các Bí-sô dùng thần thông lực nương hư không tạo thành hình bán nguyệt đi đến núi Xử sơn. Vị tiên giáo thọ này trông thấy Phật đủ 32 tướng tốt, 80 vẻ đẹp, ánh sáng chiếu diệu trang nghiêm liền suy nghĩ: “ta mau xuống núi để gặp Thế tôn, nếu đợi sau khi điều phục mình và người xong thì không còn gặp được nữa, ta phải nhảy xuống núi để đến kịp chỗ Thế tôn”, nghĩ rồi liền nhảy xuống núi. Thường pháp của Phật là được niệm không quên, vừa thấy vị tiên giáo thọ nhảy xuống núi, Phật liền dùng thần lực đón lấy, rồi quán theo ý nhạo tùy miên của tiên nhơn này, ứng cơ nói pháp khiến cho vị tiên này sau khi nghe pháp xong liền chứng quả Bất hoàn và được thần thông. Được chứng quả rồi vị tiên này bạch Phật: Thế tôn, con nguyện được ở trong pháp luật khéo giảng nói này xuất gia thọ viên cụ, Thánh tánh Bí-sô, ở chỗ Thế tôn tu tập phạm hạnh”. Phật nói: “Thiện lai Bí-sô, hãy tu phạm hạnh”, Phật vừa nói xong, râu tóc của tiên nhơn này tự rụng, thân mặc ca-sa như đã từng cạo tóc, trải qua bảy ngày đầy đủ oai nghi như Bí-sô 100 tuổi hạ, Phật nói kệ:

“Thế tôn gọi “Thiện lai”,

Tóc rụng, đủ y bát,

Các căn đều tịch tĩnh,

Thành tựu theo ý niệm”.

Lúc đó Phật bảo các Bí-sô: “Bí-sô này ở trong chúng Thanh văn của ta là bậc thượng thủ về tin hiểu ta, được gọi là Bí-sô mặc áo vỏ cây”.

Lúc đó Phật cùng 1000 Bí-sô vây quanh dùng thần thông đi đến thành Tô-ba-la, Phật suy nghĩ “nếu ta từ cửa đi vào thì những người đứng ở cửa thành sẽ sanh niệm khác, ta nên dùng thần lực nương hư không mà vào”, nghĩ rồi Phật dùng thần lực nương hư không hiện xuống trong thành Tô-ba-la. Vua cùng ba anh em Viên mãn và 17 vương tử cùng vô lượng trăm ngàn dân chúng đồng đến chỗ Phật. Phật và đại chúng đến trong Tỳ-ha-la vừa được xây cất xong bằng Chiên đàn. Mọi người bên ngoài thấy Phật vào trong không trở ra nữa nên muốn phá Tỳ-ha-la, Phật suy nghĩ: “nếu Tỳ-ha-la bị phá thì phước đức của thí chủ mất hết, ta nên dùng thần lực biến nó thành thủy tinh”, Khi Tỳ-ha-la biến thành thủy tinh trong ngoài đều trong suốt, mọi người bên ngoài đều nhìn thấy được Phật, lúc đó Phật quán theo ý nhạo tùy miên giới tánh sai biệt của đại chúng xứng với căn cơ nói pháp khiến cho vô lượng hữu tình hoặc được sanh căn lành giải thoát phần, hoặc vào trí huệ phần; hoặc chứng quả dự lưu, Nhất lai, Bất lai, hoặc xuất gia cuối cùng chứng quả A-la-hán; hoặc phát tâm Thinh văn Bồ-đề, hoặc phát tâm Độc giác Bồ-đề, hoặc phát tâm vô thượng Bồ-đề, quy y Tam bảo. Lúc đó ba anh em của Viên mãn lo liệu các thứ cúng dường xong liền sai sứ đến bạch Phật biết thời; cùng lúc đó trong biển cả có hai Long vương một tên là Hắc giả, một tên là Kiều-đàm-ma, cả hai cùng suy nghĩ: “Thế tôn đang nói diệu pháp tại thành Tô-ba-la, chúng ta nên đến đó nghe pháp”, nghĩ rồi mỗi Long vương cùng với 500 quyến thuộc của mình, dùng oai lực của rồng hóa ra 500 dòng sông chảy về thành Tô-ba-la. Lúc đó Phật suy nghĩ: “nếu hai Long vương kia cùng các quyên thuộc đến đây thì đất nước này sẽ bị chìm ngập và hư hoại”, nghĩ rồi liền bảo Đại Mục-kiền-liên thọ thực trước vì năm lý do: 1. Là từ nơi xa đến. 2. Là sắp đi đến nơi xa. 3. Là có người bị bịnh. 4. Là vì thăm người bịnh. 5. Là người thọ sự. Đại Mục-kiền-liên vâng lời Phật thọ thực trước rồi vội đến chỗ Long vương nói rằng: “xin thương xót dân chúng thành Tô-ba-la, chớ có hủy hoại”, Long vương nói: “chúng con đến với tâm thiện, không có ý làm hại cho đến loài kiến huống chi là làm hại dân chúng thành Tô-ba-la”, nói rồi đến chỗ Phật, Phật nói diệu pháp khiến cho Long vương quy y Tam bảo và thọ trì năm học xứ. Quy y rồi Long vương thỉnh Phật thọ thức ăn và thức uống của mình cúng dường trước, Phật suy nghĩ: “nếu ta nhận nước của một rồng thì số lượng rồng còn lại là vô hạn, ta nên lập phương tiện”, nghĩ rồi Phật bảo A-nan-đà: “500 Long vương muốn dâng nước cúng dường, nhưng Ta không thể nhận riêng từng vị, thầy hãy mang bình bát ra sông múc một bát nước mang đến đây”, Mục liên vâng lời Phật đi lấy nước mang về, Phật nhận lấy rồi uống. Lúc đó Mục liên suy nghĩ: “Thế Tôn có dạy công lao cha mẹ đối với con cái rất lớn, vì cha mẹ có thể làm được những việc khó làm cho con như bú mớm, nuôi dưỡng dạy dỗ… Trong châu Thiệm bộ này nếu có người con nào một bên vai cõng cha, một bên vai cõng mẹ trải qua 100 năm cũng không thấy mỏi mệt; hoặc dùng ma ni, chơn châu… cung phụng cho cha mẹ được sung sướng cũng chưa thể gọi là báo được ân. Nếu cha mẹ không có tín tâm khiến sanh chánh tín, nếu cha mẹ không có giới thì khiến cha mẹ thọ giới, nếu cha mẹ có tánh xan tham thì khiến che mẹ làm việc huệ thí, cha mẹ không có trí huệ thì khiến phát sanh trí huệ…người con nào có thể khuyến dụ cha mẹ được an trụ như thế mới gọi là báo được ân. Phật đã dạy như thế nhưng ta vẫn chưa làm được”, nghĩ rồi liền nhập định quán sát xem người mẹ đã mất hiện thác sanh vào nơi nào, bèn quán thấy mẹ mình thác sanh ở thế giới Ma-lợi-chi, lại quán ai có thể đến đó dùng pháp giáo hóa, bèn quán biết chỉ có Phật mới làm được việc này, những người khác đều không thể. Quán biết rồi liền đến bạch Phật: “Thế tôn, cha mẹ đối với con cái có thể làm những việc khó làm, mẹ con nay thác sanh ở thế giới Ma-lợi-chi, con quán thấy không ai khác có thể đến đó dùng pháp giáo hóa, cúi xin Thế tôn thương xót”, Phật nói: “dùng thần lực của ai để đến nơi đó?”, đáp: “cúi xin Thế tôn gia bị, dùng thần lực của con để cùng đến nơi đó”. Lúc đó Đại Mục-kiền-liên dùng thần lực của mình dời một chân đạp trên một thế giới, một chân đạp trên núi Mê lô, trải qua bảy ngày dùng oai lực như vậy mới đến được thế giới Ma-lợi-chi. Thấy Mục liên từ xa đi đến, người mẹ liền chào hỏi thăm con, những người ở nơi đó nghe rồi liền nói với nhau: “cô gái này còn nhỏ sao lại có người con già”, Mục liên nghe rồi liền nói với mọi người: “vị này là người mẹ đã sanh ra tôi và đã nuôi dưỡng tôi”. Lúc đó Phật quán biết ý nhạo tùy miên giới tánh sai biệt của người mẹ xứng căn cơ nói bốn đế lý khiến bà được Kiến đế chứng quả Dự lưu. Chứng quả rồi bà bạch Phật: “Thế tôn đã làm lợi ích cho con, lợi ích này không phải do cha mẹ… cho đến sa môn, Bà-la-môn có thể làm được. Thế tôn là bậc đại thiện tri thức đã cứu vớt con ra khỏi ba cõi, hết khổ sanh tử, được đạo Niết-bàn, làm cạn biển máu, vượt khỏi núi xương, núi thân kiến từ vô thỉ đến nay đều bị phá tan bằng chày trí Kim cang, chứng được Sơ quả”, liền nói kệ:

“Nhờ oai lực Thế tôn,

Đóng kín cửa đường ác,

Đường ác nhiều trở ngại,

Chỉ bày cửa Niết-bàn,

Thế tôn trừ tội lỗi,

Khiến sanh mắt trí huệ,

Đến được nguồn trong sạch,

Vượt qua bờ biển khổ,

Thế tôn thầy người trời,

Khéo trừ già bịnh chết,

Trăm ngàn đời khó gặp,

Nay gặp được chứng quả”.

Nói kệ xong bạch Phật: “nay con xin quy y Tam bảo làm Ô-ba-tư-ca, nay con muốn cúng dường Phật và cụ thọ Mục liên”, Thế tôn im lặng nhận lời, bà liền dâng thức ăn cúng dường Phật và Mục liên, Phật thọ thực xong, nói pháp cho bà mẹ nghe, bảo Mục liên đi rửa bát xong rồi trở về bổn độ, Mục liên hỏi: “Thế tôn, dùng thần lực của ai để trở về bổn độ?”, Phật nói: “dùng thần lực của ta”, Phật vừa nói xong thì Phật và Mục liên đã ở trong rừng Thệ đa, Mục liên bạch Phật: “Thế tôn, thật là hi hữu, thần lực này có tên là gì?”, Phật nói: “đây là thần thông Tốc niệm”. Mục liên bạch Phật: “trước do con không hiểu cảnh giới của Phật sâu xa như vậy, nếu con đạt được cảnh giới này thì như trong mỗi hạt dầu mè, con đều giáo hóa hết khiến được đạo Vô thượng Chánh biến tri. Nay con tuy chứng quả A-la-hán nhưng vẫn không thể đạt được hạnh Bồ-đề này”.

Lúc đó các Bí-sô ở rừng Thệ đa đều có nghi thỉnh hỏi Phật: “Thế tôn, Bí-sô Viên mãn đã gieo trồng nghiệp nhân gì mà mau chứng quả A-la-hán, lại do tạo nghiệp gì mà sanh trong nhà giàu sang, lại do tạo nghiệp gì mà phải thác sanh trong bụng người tớ gái?”, Phật bảo các Bí-sô: “Bí-sô Viên mãn đã tích tập các nghiệp, tư lương đắc đạo biến duyên như vậy, tuy ở trong luân hồi mà lại được giác ngộ, tự làm tự thọ, không phải mình tạp nghiệp mà địa giới chịu; cũng chẳng phải nước gió lửa chịu, mà chính mình tự chịu; cũng chẳng phải uẩn giới, lục nhập giới chịu, như bài kệ:

“Dù trải qua trăm kiếp,

Nghiệp đã tạo không mất,

Khi nhân duyên hội họp,

Tự thọ lấy quả báo”.

Các thầy lắng nghe:

Quá khứ trong Hiền kiếp khi con người sống thọ hai vạn tuổi có đức Phật ra đời hiệu là Ca-nhiếp-ba, Phật có đủ 10 hiệu Như lai, Bạc già phạm, Ứng chánh đẳng giác, Minh hạnh túc, Thiện thệ, Thế gian giải, Vô thượng sĩ, Điều ngự trượng phu, Thiên nhơn sư, Phật, Thế Tôn ở tại thành Bà-la-nê-tư. Lúc đó Viên mãn xuất gia trong giáo pháp của Phật đó, thông suốt ba tạng và giữ chức vụ coi ngó công việc của các Bí-sô. Thời gian sau đến phiên một vị A-la-hán quét dọn trong ngoài chùa, vị này vừa quét dọn xong thì gió thổi bay rác trở lại làm dơ đất, vị này suy nghĩ: “hãy đợi gió lặng rồi sẽ quét trở lại”. Không ngờ chưa kịp quét sạch lại thì Viên mãn thấy đất dơ cho là chưa quét nên nổi sân mắng: “đứa đầy tớ nào quét dọn ở đây?”, Vị A-la-hán nghe rồi liền suy nghĩ: “thầy ấy đang giận, mình nên im lặng, đợi nguôi giận rồi sẽ nói rõ”. Khi thấy Viên mãn đã nguôi giận, vị A-la-hán này đến nói với Viên mãn :“thầy có biết tôi là người thế nào không?”, đáp: “thầy xuất gia trong giáo pháp của Phật Ca-nhiếp-ba, tôi cũng vậy”, vị A-la-hán nói: “tuy tôi cùng xuất gia và cùng nghiệp xuất gia, nhưng đối với tôi việc nên làm đều đã làm xong và được giải thoát. Thầy vẫn còn bị ràng buộc, khẩu nghiệp bất thiện, hãy sám hối để tội được tiêu trừ”. Tam tạng Viên mãn nghe rồi liền sám hối, lỗi này đáng lẽ bị đọa địa ngục, nhờ sám hối nên được làm người nhưng vẫn phải từ bụng đứa tớ gái sanh ra đến nay đã 500 đời, đời này tuy mang thân sau cùng cũng vẫn từ thai của đứa tớ gái sanh ra. Do quá khứ tích tập thiện nghiệp nên được sanh trong nhà giàu sang, do siêng năng làm việc của tăng, đọc tụng có trí huệ hiểu rõ Uẩn, xứ, giới nhập nhân duyên, xứ phi xứ nên nay được xuất gia trong giáo pháp của ta, đoạn trừ phiền não chứng quả A-la-hán.

Này các Bí-sô, phải biết quả báo tự làm tự thọ, hễ tạo nghiệp thuần đen thì cảm quả báo dị thục đen; tạo nghiệp thuần trắng thì cảm quả báo dị thục trắng, tạo nghiệp đen trắng xen tạp thì cảm quả dị thục xen tạp. Cho nên các thầy hãy xả bỏ nghiệp thuần đen và nghiệp đen trắng xen tạp, nên tu nghiệp thuần trắng”. Các Bí-sô nghe Phật dạy rồi liền tín thọ phụng hành.

Lúc đó ở thành Vương xá có hai Long vương một tên là Sơn, hai tên là Diệu, nhờ sức oai thần của hai Long vương này nên 500 suối nước, 500 đầm nước trong và các ao hồ trong thành thường chảy không dứt, mưa thuận gió hòa, ngũ cốc tốt tươi. Khi Thế tôn điều phục được hai Long vương Nan-đà và Ô-ba-nan-đà rồi, mỗi tháng vào những ngày mồng 8, rằm. 23 và cuối tháng, hai Long vương này từ trong biển cả bay lên núi Diệu cao đến chỗ Phật cúng dường và nghe pháp. Lúc đó hai Long vương Sơn và Diệu thấy hai Long vương này cùng đến chỗ Phật cúng dường nên nói với nhau: “hai Long vương này từ nơi xa xôi còn đến thành này thừa sự Thế tôn và nghe pháp, tại sao chúng ta ở tại thành này lại không đến kính lễ, chúng ta nên đến cúng dường Thế tôn”, nói rồi liền đến chỗ Phật đảnh lễ rồi ngồi một bên, Thế tôn liền nói pháp yếu khiến cho hai Long vương này quy y Tam bảo và thọ trì năm học xứ. Từ đó về sau thân rồng và của cải đều tăng thạnh, được tăng thạnh rồi hai rồng bàn với nhau: “chúng ta nên vào biển cả cư trú ở chỗ sâu rộng nhất”, bàn xong liền đến bạch Phật xin Phật thương xót chấp thuận cho việc vào biển cư trú, Phật nghe rồi liền nói: “vua Tần-tỳ-sa-la là quốc chủ, hai ngươi muốn đi thì nên báo cho Đại vương biết”, hai rồng nghe rồi liền từ tạ ra về, nói với nhau: “như lời Phật dạy thì hình như Phật không đồng ý, chúng ta nên nương ở chỗ cũ”. Hai Long vương này nếu ban đêm đến yết kiến Phật thì giữ nguyên hình trạng, nếu ban ngày đến thì hóa thân cư sĩ. Thời gian sau vào một hôm giữa ban ngày hai Long vương hóa thân cư sĩ đến chỗ Phật nghe pháp, cùng lúc đó vua Tần-tỳ-sa-la cũng đến chỗ Phật. Vua ỷ vào dòng Sát-đế-lỵ quán đảnh nên cống cao ngã mạn, nếu muốn đến chỗ Phật thì ra lịnh tả hữu đến trước bảo mọi người rằng: nếu thấy nhà vua đến thì hãy đứng dậy cung kính. Ta hữu đến chỗ Phật truyền khẩu dụ, thấy có hai cư sĩ bèn trở lại tâu với nhà vua, vua nghe rồi liền suy nghĩ: “hai cư sĩ là người sống trong nước ta, thấy ta đến há không đứng dậy cung kính hay sao”, nghĩ rồi liền đến chỗ Phật. Lúc đó hai Long vương thấy nhà vua đến liền hỏi Phật: “Thế tôn, chúng con nên kính pháp hay kính nhà vua?”, Phật nói: “chư Phật Thế tôn và A-la-hán đều tôn kính pháp”, liền nói ba bài kệ:

“Như chư Phật quá khứ,

Cho đến Phật vị lai,

Hiện tại các Thế tôn

Đã đoạn tất cả ưu,

Đều cùng tôn kính pháp.

Nói năng và đi đứng,

Thường trong tất cả thời,

Đều tôn trọng chánh pháp.

Cho nên người cầu ích,

Mong muốn được giàu vui,

Nên phải tôn kính pháp,

Thường nhớ lời Phật dạy.”

Hai Long vương nghe Phật dạy như vậy nên khi thấy nhà vua đến không đứng dậy kính lễ, vua liền suy nghĩ: “hai trưởng giả này là người trong nước ta, thấy ta đến mà không kính lễ”, nghĩ rồi liền nổi sân, khi đến đảnh lễ Phật, Phật biết tâm nhà vua đang sân nên nói qua việc khác mà không nói pháp, vua thấy vậy liền thỉnh Phật nói pháp, Phật nói kệ:

“Nếu tâm không thanh tịnh,

Trong lòng còn sân hận,

Không thể hiểu lời Phật,

Đã nói pháp vi diệu.

Hàng phục tâm đấu tranh,

Không có ý bất định,

Và trừ tâm phẫn hại,

Mới hiểu được pháp mầu”.

Nhà vua nghe kệ rồi liền suy nghĩ: “chính do hai cư sĩ này nên Thế tôn không nói pháp cho ta nghe”, nghĩ rồi liền đảnh lễ Phật ra về, sau đó ra lịnh cho tả hữu: “các ngươi đợi hai cư sĩ ở bên Phật, khi họ cáo từ Phật ra về, các ngươi nên bảo họ rằng: Đại vương có dạy hai người phải mau ra khỏi nước, không nên ở trong đất nước của Đại vương nữa”. Tả hữu vâng lịnh ở lại đợi hai Long vương và nói lại lời của nhà vua, hai Long vương nghe rồi liền nói với nhau: “đây là điều ta hằng mong muốn, lời nhà vua nói thật hợp ý chúng ta”. Hai Long vương liền dùng oai lực của rồng hóa ra dòng nước lũ, chảy qua các kênh ngòi khe suối rồi chảy vào sông, các sông lần lượt chảy ra biển, từ đó trở đi thân và tư tài của hai Long vương càng tăng thạnh, quyến thuộc càng đông. Sau khi hai rồng ra đi, 500 suối nước đều khô cạn, trời hạn hán không mưa khiến cho ngũ cốc mất mùa, dân chúng lo buồn. Vua Tần-tỳ-sa-la thấy việc này rồi liền suy nghĩ: “trước đây trong thành Vương xá có hai Long vương, nhờ oai lực của chúng… giống như đoạn văn trên, cho đến câu tại sao nay bỗng nhiên sông suối ao hồ đều cạn khô, trời hạn hán không mưa khiến cho ngũ cốc mất mùa. Phải chăng hai Long vương này đã qua đời hoặc đã đi đến nước khác hoặc có kẻ chú yếm nhiếp giữ rồng hoặc là đã bị chim Kim súy điểu ăn thịt. Thế tôn là bậc Nhất thiết trí, ta nên đến hỏi Phật nguyên do”, nghĩ rồi nhà vua liền đến chỗ Phật đảnh lễ Phật rồi bạch hỏi như trên, Phật nói: “Đại vương nên biết, chẳng phải hai rồng kia đã qua đời… cho đến chẳng phải bị chim Kim súy điểu ăn thịt, mà chính là Đại vương đã xua đuổi chúng”. Vua nói: “con không nhớ là đã gặp lần nào huống chi là xua đuổi”, Phật liền nhắc cho vua nhớ: “lúc đó nhà vua đến chỗ ta đã gặp hai cư sĩ đang ngồi bên ta nghe pháp, khi ra về nhà vua đã nói gì với sứ giả?”, vua nói: “con bảo sứ giả nói với họ là đừng ở trong nước của con nữa”, Phật nói: “hai cư sĩ đó là hóa thân của hai Long vương đến chỗ ta nghe pháp yếu”, vua liền hỏi: “hiện nay họ đã đi đâu?”, Phật nói: “họ đã ra biển cả”, vua nghe nói rồi mặt hiện vẻ buồn lo hỏi Phật: “Thế tôn, quốc giới của con có bị suy tổn hay không?”, Phật nói: “quốc giới của nhà vua chưa đến nỗi suy tổn, nhưng nhà vua nên sám tạ hai Long vương kia”, vua nói: “họ ở trong biển cả con làm sao gặp để sám tạ?”, Phật nói: “mỗi tháng vào bốn ngày chay họ thường đến kính lễ ta, ngày ấy vua nên đến ta sẽ chỉ để nhà vua sám tạ họ”, vua hỏi: “khi sám tạ họ, con có lễ dưới chân họ không?”, Phật nói: “nhà vua chỉ cần duỗi tay phải ra nói với họ rằng: xin dung thứ cho tôi, xin đừng giận lời nói trước kia. Hai Long vương nghe rồi sẽ tha thứ cho nhà vua”. Thời gian sau đến ngày Bảo sái đà, hai Long vương đến chỗ Phật, vua Tần-tỳ-sa-la cũng đến, Thế tôn hiện tướng chỉ cho vua biết, vua liền như lời Phật dạy sám tạ Long vương và yêu cầu hai Long vương trở lại, hai Long vương nói: “chúng tôi đã ra biển, thân và tư tài của chúng tôi càng rộng lớn không thể trở lại trong đây ở như trước kia”, vua nói: “nếu như vậy thì nước tôi sẽ bị mất”, hai Long vương nói: “nhà vua chớ lo lắng, vua nên xây hai Thần đường ở ngoài thành, cứ sáu tháng một lần đem các món cúng dường đến đó cúng dường, chúng tôi sẽ đến, tôi sẽ cho các quyến thuộc ở đó để ủng hộ quốc giới”. Nhà vua nghe rồi liền cho xây hai Thần đường, hai Long vương cho quyến thuộc ở lại đó, tới ngày cúng dường mới đến thọ sự cúng dường. Thời gian sau, quyến thuộc của hai Long vương sanh kiêu mạn, rồng dữ được dịp giáng mưa đá xuống, lúc đó trong thành có một Bà-la-môn thông thạo chú thuật trừ mưa đá, mỗi khi thấy sắp có mưa đá ông liền tác pháp trừ nên người trong thành đều phân chia hoa lợi đã thu được cho ông. Lúc đó ở nước Nam Thiên trúc cũng có một Bà-la-môn giỏi chú thuật trừ diệt mưa đá, ông nghe nói ở thành Ba-lợi-ca thuộc nước Bắc Thiên trúc có vị vua tên là Siêu quân dùng chánh pháp trị nước, trong thành có cung của Long vương Tôn-đà-la. Long vương này có oai lực lớn và mạnh mẽ nên ông muốn đi đến đó để hàng phục rồng này. Thầy chú thuật này khi đi đến thành Vương xá tới nhà của thầy chú thuật trước đây, thấy trên trời mây giăng như sắp giáng mưa đá xuống mà thầy chú thuật đó cứ đi tới đi lui, đi qua đi lại mãi nên hỏi vợ của ông thầy chú thuật đó: “vì sao chồng cô cứ đi qua đi lại mãi thế?”, người vợ đó nói: “lần này mây giăng này rất thạnh, chồng tôi không dứt trừ nổi”, Thầy chú thuật khách nói: “nếu chồng cô không dứt trừ nổi thì tôi sẽ dứt trừ”, người vợ đó nói: “nếu được vậy thì tốt”. Thầy chú thuật khách liền lấy ít nước chú nguyện rồi rẩy lên hư không, mây liền tan. Lúc đó các Bà-la-môn cư sĩ ở thành Vương xá sanh tâm hi hữu, đều đem tài vật đến biếu tặng, thầy chú thuật chỉ thầy chú thuật khách nói với mọi người: “lần này mây giăng rất thạnh, tôi không dứt trừ nổi, do thầy chú thuật khách này đã làm tan mây”, mọi người liền đưa tài vật biếu tặng và nói: “xin hãy ở lại đây, chúng tôi sẽ phân chia hoa lợi cho thầy”, thầy chú thuật khách nói: “theo ý của các vị”. Thầy chú thuật khách ở lại, sau đó lại tác pháp làm tan mây khiến cho mưa đá dứt trừ, các Bà-la-môn cư sĩ thấy hết mưa đá liền suy nghĩ: “do phước đức của chúng ta nên mưa đá không rơi xuống nữa, chúng ta cần gì phải phân chia hoa lợi cho ông ta nữa”, nghĩ rồi liền không chia cho hoa lợi nữa, thầy chú thuật khách oán hận, thu chú pháp rồi bỏ đi nên sau đó lại có mưa đá. Mọi người đến tìm thầy chú thuật khách, thầy chú thuật trước nói: “mọi người không chia hoa lợi cho ông ta nữa nên đã bỏ đi rồi”, mọi người nói: “nếu ông ta trở lại thì hãy nói cho chúng tôi biết”, thầy chú thuật trước nhận lời. Thầy chú thuật khách đi dần tới biên giới thành Thắng quân, đến chỗ nhà vua chúc vua được trường thọ rồi tâu rằng: “Đại vương, trong nước của vua có Long vương tên là Tôn-đà-la, trong cung rồng có một loại thuốc nếu uống vào sẽ tăng thêm sức mạnh, xin vua hãy chỉ cung rồng cho thần, nếu lấy được thuốc ấy, thần sẽ chia cho Đại vương”, vua nói: “này Bà-la-môn, rồng ấy rất hung dữ, chớ có xúc phạm nó, nó sẽ làm hại ông”, Thầy chú thuật khách nói: “tôi có chú lực, cho dù khắp châu Thiệm bộ này đều là rồng Tôn-đà-la tôi vẫn điều phục được, huống chi chỉ có 1 rồng Tôn-đà-la. Đại vương, trong nước vua có phạm nhân nào đáng tội chết không ?”, đáp có, Thầy chú thuật khách nói: “xin hãy cho người ấy dẫn tôi đến cung rồng chỉ chỗ rồng ở”, vua Thắng quân liền cho gọi tử tội đến và bảo dẫn Thầy chú thuật khách đến cung rồng chỉ chỗ rồng ở. Đến nơi, Thầy chú thuật khách liền lẻn vào trong cung rồng lấy thuốc được rồi vội mang về chỗ nhà vua, chia bớt thuốc cho vua rồi trở về chỗ ở cũ trong thành Vương xá, thầy chú thuật trước kia thấy rồi liền báo cho mọi người trong thành biết, họ liền mang tài vật đến biếu và ân cần yêu cầu ông ở lại trừ mưa đá, thấy mọi người ân cần lui lại nên ông nhận lời. Thường tình của con người là thích thạnh bỏ suy, hễ giàu có thì sanh kiêu ngạo buông lung, lúc đó Thầy chú thuật khách cưới 1 cô gái cùng dòng tộc làm vợ, không bao lâu sau sanh một con trai đặt tên là Tiểu sơn, sau đó lại sanh thêm một gái đặt tên là Điện quang. Các Bà-la-môn gọi Thầy chú thuật khách là Tôn-đà-la, gọi vợ của ông ta là Chấn bạc, gọi vợ của Tiểu sơn là Thắng luân não. Lúc đó Thầy chú thuật khách suy nghĩ: “ta cứ tác pháp trừ mưa đá mãi như thế rất là mệt nhọc, ta nên tác pháp làm cho dứt hẳn, không cho sanh khởi nữa”, nghĩ rồi liền tác pháp làm cho mưa đá vĩnh viễn không khởi nữa. Mọi người trong thành thấy vậy liền nói với nhau: “do phước đức của chúng ta nên mưa đá không rơi xuống nữa, chúng ta cần gì phải phân chia hoa lợi cho ông ta nữa”, bàn bạc xong, họ liền ngưng việc chia hoa lợi cho Thầy chú thuật khách nữa. Thầy chú thuật khách vốn xẻn chú pháp nên không truyền dạy cho ai kể cả con mình, lại do đắm trước lạc thú, không siêng năng luyện tập chú thuật như trước kia, thuốc lấy được từ trong cung rồng bỏ đó không xem nên đều hư hoại, thời gian sau muốn dùng cũng không dùng được nữa, muốn tác pháp chú thuật cũng không nhớ cách tác pháp. Thầy chú thuật khách ôm lòng oán dân mọi người trong thành nên tìm đến các bậc thầy dị học hỏi rằng: “có cách gì để được mọi sự mong cầu đều như ý không ?”, các vị ấy hoặc nói nhảy vào lửa, hoặc bảo uống thuốc độc hoặc bảo nhảy từ trên cao xuống... đều là bảo xả bỏ mạng sống chớ không chỉ cách. Thầy chú thuật khách tuần tự đến trong Trúc lâm hỏi các Bí-sô như trên, Bí-sô bảo nên xuất gia, hỏi xuất gia phải làm việc gì, đáp là suốt đời tu phạm hạnh, thiền tư đọc tụng… để diệt trừ phiền não... như thế thì ở đời vị lai mọi mong cầu sẽ được như ý. Thầy chú thuật khách nói: “việc làm này khó quá”, Bí-sô nói: “nếu không làm được thì nên cúng dường thức ăn thức uống cho các trưởng lão Bí-sô”, Thầy chú thuật khách nói: “việc này cũng khó làm, xin hãy chỉ cách khác”, Bí-sô nói: “nếu vậy, hãy thỉnh bốn vị Đại Thanh văn cúng dường thức ăn thức uống rồi phát nguyện sẽ được như ý, vì sao, vì bốn đại Thanh văn giống như cái bình quý, ai cầu gì cũng được như ý”, Thầy chú thuật khách nói: “việc này tôi làm được”, nói rồi liền thỉnh bốn vị đại Thanh văn cúng dường rồi phát nguyện: “nguyện nhờ căn lành cúng dường này khiến cho Long vương Tôn-đà-la biến mất khỏi cung rồng, con sẽ sanh trong cung rồng ấy để làm tổn hại dân chúng trong thành Vương xá”. Lúc đó người vợ hỏi người chồng đã phát nguyện gì, sau khi nghe biết rồi nói rằng: “tôi cũng nguyện theo làm vợ ông”, người con trai nói với cha: “con cũng nguyện theo làm con của cha”, người con gái nói: “con cũng nguyện theo làm con gái của cha”, vợ của người con trai nói với chồng: “em cũng nguyện theo làm vợ của anh”. Sau khi cùng phát nguyện xong, cả nhà đều đi ngủ, đêm đó trời bỗng giáng xuống một trận mưa to làm xói hỏng chân tường đồng loạt sụp đổ xuống đè chết hết cả nhà Thầy chú thuật khách. Do nguyện lực nên họ sanh vào cung rồng xua đuổi Long vương Tôn-đà-la rồi sống ở đấy với sáu vạn quyến thuộc của mình. Thầy chú thuật khách nay được gọi là Long vương Tôn-đà-la, vợ là Chân bạc, con trai là Tiểu sơn, con gái là Điện quang, vợ của tiểu sơn là Thăng luân. Thường pháp của rồng là khi sanh ra liền quán biết là do nguyện lực nên sanh trong cung rồng, lại quán biết là muốn làm tổn hại dân chúng trong thành Vương xá nên mới sanh trong cung rồng. Quán biết rồi liền suy nghĩ: “đợi lúa mọc tươi tốt rồi tàn phá làm cho họ khổ sở hay lá lúa chưa mọc mà tàn phá thì họ khổ, phải đợi lúa mọc xanh tốt rồi tàn phá thì họ sẽ khổ sở hơn”, nghĩ rồi liền gọi các quyến thuộc đến nước Ma-kiệt-đà giáng mưa lành khiến cho lúa mọc tươi tốt. Đợi đến khi lúa đã mọc xanh tốt, Long vương Tôn-đà-la cùng sáu vạn quyến thuộc giáng xuống mưa đá phá hoại mùa màng, sau đó giáng thêm một trận mưa lớn làm cho trôi hết gốc lúa và thân lúa không còn sót. Lúc đó người trong nước Ma-kiệt-đà nói với nhau: “rồng này cho đến cuống lúa cũng không để sót”, nhân đây Long vương Tôn-đà-la được gọi là Long vương Vô đạo cán.

CĂN BẢN THUYẾT NHẤT THIẾT

HỮU BỘ TỲ NẠI DA DƯỢC SỰ