SỐ 1442 — CĂN BẢN THUYẾT NHẤT THIẾT HỮU BỘ TỲ NẠI DA

Học Xứ Thứ Năm Mươi Tám: MẶC Y KHÔNG HOẠI SẮC

Phật ở trong Trúc lâm thành Vương xá, lúc đó trong thành này có hai Long vương: Một tên là Kỳ-lợi, hai tên là Bạt-lũ Nhờ sức oai thần của hai Long vương này nên năm trăm suối nước nóng và các ao hồ trong thành Xá vệ thường chảy không dứt, mưa thuận gió hòa, ngũ cốc tốt tươi. Khi Thế tôn điều phục được hai Long vương Nan-đà và Ô-ba-nan-đà rồi, mỗi tháng vào những ngày mồng tám, rằm. Hai mươi ba và cuối tháng, hai Long vương này từ trong biển cả bay lên núi Diệu cao đến chỗ Phật cúng dường và nghe pháp. Lúc đó hai Long vương Kỳ-lợi và Bạt-lũ gặp hai Long vương này cùng đến chỗ Phật cúng dường nên nói với nhau: "Hai Long vương này từ nơi xa xôi còn đến thành này thừa sự Thế tôn và nghe pháp, tại sao chúng ta ở tại thành này lại không đến kính lễ, chúng ta nên đến cúng dường Thế tôn", nói rồi liền đến chỗ Phật đảnh lễ rồi ngồi một bên, Thế tôn liền nói pháp yếu khiến cho hai Long vương này quy y Tam bảo và thọ trì năm học xứ. Từ đó về sau thân rồng và của cải đều tăng thạnh, được tăng thạnh rồi hai rồng bàn với nhau: "Chúng ta nên vào biển cả cư trú ở chỗ sâu rộng nhất", bàn xong liền đến bạch Phật xin Phật thương xót chấp thuận cho việc vào biển cư trú, Phật nghe rồi liền nói: "Đại vương Ảnh-thắng là quốc chủ, hai ngươi muốn đi thì nên báo cho đại vương biết", hai rồng nghe rồi liền từ tạ ra về, nói với nhau: "Như lời Phật dạy thì hình như Phật không đồng ý, chúng ta nên nương ở chỗ cũ". Hai Long vương này nếu ban đêm đến yết kiến Phật thì giữ nguyên hình trạng, nếu ban ngày đến thì hóa thân trưởng giả. Thời gian sau vào một hôm giữa ban ngày hai Long vương hóa thân trưởng giả đến chỗ Phật nghe pháp, cùng lúc đó đại vương Ảnh-thắng cũng đến Trúc lâm. Đến cửa ngỏ vua ra lịnh cho tả hữu đến chỗ Phật xem có ai không, tả hữu vâng lịnh đến chỗ Phật thấy có hai trưởng giả bèn trở lại tâu với nhà vua, vua nghe rồi liền suy nghĩ: "Hai trưởng giả là người trong nước ta, thấy ta đến há không đứng dậy hay sao", nghĩ rồi liền đến chỗ Phật. Lúc đó hai Long vương thấy nhà vua đến liền hỏi Phật: "Thế tôn, chúng con nên kính pháp hay kính nhà vua?", Phật nói: "Chư Phật Thế tôn và A-la-hán đều tôn kính pháp", liền nói ba bài kệ:

"Như chư Phật quá khứ,

Cho đến Phật vị lai,

Hiện tại các Thế tôn

Đã đoạn tất cả ưu,

Đều cùng tôn kính pháp.

Nói năng và đi đứng,

Thường trong tất cả thời,

Đều tôn trọng chánh pháp.

nên người cầu ích,

Mong muốn được giàu vui,

Nên phải tôn kính pháp,

Thường nhớ lời Phật dạy".

Hai Long vương nghe Phật dạy như vậy nên khi thấy nhà vua đến không đứng dậy kính lễ, vua liền suy nghĩ: "Hai trưởng giả này là người trong nước ta, thấy ta đến mà không kính lễ", nghĩ rồi liền nổi sân, khi đến đảnh lễ Phật, Phật biết tâm nhà vua đang sân nên nói qua việc khác mà không nói pháp, vua thấy vậy liền thỉnh Phật nói pháp, Phật nói kệ:

"Nếu tâm không thanh tịnh,

Trong lòng còn sân hận,

Không thể hiểu lời Phật,

Đã nói pháp vi diệu.

Hàng phục tâm đấu tranh,

Không có ý bất định,

Và trừ tâm phẫn hại,

Mới hiểu được pháp mầu".

Nhà vua nghe kệ rồi liền suy nghĩ: "Chính do hai trưởng giả này nên Thế tôn không nói pháp cho ta nghe", nghĩ rồi liền đảnh lễ Phật ra về, sau đó ra lịnh cho tả hữu: "Các ngươi nên tìm hiểu hai trưởng giả ở bên Phật là ai, khi họ cáo từ Phật ra về, các ngươi nên bảo họ rằng: Đại vương có dạy hai người phải mau ra khỏi nước, không nên ở trong đất nước của đại vương nữa". Tả hữu vâng lịnh ở lại đợi hai Long vương và nói lại lời của nhà vua, hai Long vương nghe rồi liền nói với nhau: "Đây là điều ta hằng mong muốn, nay không nhọc công mà được toại nguyện", hai Long vương liền mật lịnh khiến mây đen và giáng mưa như trút nước, nước từ các kênh ngòi khe suối đều chảy vào sông, các sông lần lượt chảy ra biển, từ đó trở đi thân và tư tài của hai Long vương càng tăng thạnh. Sau khi hai rồng ra đi thì năm trăm suối nước ấm đều khô cạn, trời hạn hán không mưa khiến cho ngũ cốc mất mùa, dân chúng lo buồn. Vua Ảnh-thắng thấy việc này rồi liền suy nghĩ: "Trong thành Vương xá có hai Long vương, nhờ oai lực của chúng… giống như đoạn văn trên, cho đến câu tại sao nay bỗng nhiên sông suối ao hồ đều cạn khô, trời hạn hán không mưa khiến cho ngũ cốc mất mùa. Phải chăng hai Long vương này đã qua đời hoặc đã đi đến nước khác hoặc có kẻ chú yếm nhiếp giữ rồng hoặc là đã bị chim Kim súy điểu ăn thịt. Thế tôn là bậc Nhất thiết trí, ta nên đến hỏi Phật nguyên do", nghĩ rồi nhà vua liền đến chỗ Phật đảnh lễ Phật rồi bạch hỏi như trên, Phật nói: "Đại vương nên biết, chẳng phải hai rồng kia đã qua đời… cho đến chẳng phải bị chim Kim súy điểu ăn thịt, mà chính là Đại vương đã xua đuổi chúng". Vua nói: "Con không nhớ là đã gặp lần nào huống chi là xua đuổi", Phật liền nhắc cho vua nhớ: "Lúc đó nhà vua đến chỗ ta đã gặp hai trưởng giả đang ngồi bên ta nghe pháp, khi ra về nhà vua đã nói gì với sứ giả?", vua nói: "Con bảo sứ giả nói với họ là đừng ở trong nước của con nữa", Phật nói: "Hai trưởng giả đó là hóa thân của hai Long vương đến chỗ ta nghe pháp yếu", vua liền hỏi: "Hiện nay họ đã đi đâu?", Phật nói: "Họ đã ra biển cả", vua nghe nói rồi mặt hiện vẻ buồn lo hỏi Phật: "Thế tôn, quốc giới của con có bị suy tổn hay không?", Phật nói: "Quốc giới của nhà vua chưa đến nỗi suy tổn, nhưng nhà vua nên sám tạ hai Long vương kia", vua nói: "Họ ở trong biển cả con làm sao gặp để sám tạ?", Phật nói: "Mỗi tháng vào bốn ngày chay họ thường đến kính lễ ta, ngày ấy vua nên đến ta sẽ chỉ để nhà vua sám tạ họ", vua hỏi: "Khi sám tạ họ, con có lễ dưới chân họ không?", Phật nói: "Nhà vua chỉ cần duỗi tay phải ra nói với họ rằng: Xin dung thứ cho tôi, xin đừng giận lời nói trước kia. Hai Long vương nghe rồi sẽ tha thứ cho nhà vua". Thời gian sau đến ngày Bảo-sái-đà, hai Long vương đến chỗ Phật, vua Ảnh-thắng cũng đến, Thế tôn hiện tướng chỉ cho vua biết, vua liền như lời Phật dạy sám tạ Long vương và yêu cầu hai Long vương trở lại, hai Long vương nói: "Chúng tôi đã ra biển, thân và tư tài của chúng tôi càng rộng lớn không thể trở lại trong đây ở như trước kia", vua nói: "Nếu như vậy thì nước tôi sẽ bị mất", hai Long vương nói: "Nhà vua chớ lo lắng, vua nên xây hai thần đường ở ngoài thành: Một cái gọi là Kỳ-lợi long thần đường, một cái gọi là Bạt-lũ long thần đường. Chúng tôi sẽ bảo quyến thuộc ở trong hai thần đường này, cứ sáu tháng một lần có đại hội chúng tôi sẽ đến xem xét quốc độ của nhà vua, không để cho thiếu thốn". Sau đó vua Ảnh-thắng y theo lời của hai Long vương cho xây cất hai thần đường ở ngoài thành, mỗi năm hai lần đến ngày tiết hội dân chúng khắp nơi tụ về rất đông. Tiết hội lần đó có đội ca nhạc từ phương Nam đến Vương thành, họ nói với nhau: "Chúng ta nên làm phương tiện gì để lôi cuốn dân chúng, chúng ta cũng thu được nhiều tài lợi", một người nói: "Nếu chúng ta trình diễn nói về hành tích thù thắng của bậc đại nhơn, có thể lôi cuốn được nhơn tình", đội ca nhạc nhất trí nói với nhau: "Trong thế gian này đức Phật là thù thắng, tất cả hữu tình đều tôn kính, nếu chúng ta tán thán Phật nhất định sẽ lôi cuốn được quần chúng". Bàn xong họ cùng đến chỗ Lục chúng bạch rằng: "Rất mong các Thánh giả thuật lại cho chúng tôi nghe về quá trình từ khi Phật làm bồ tát ở trên cung trời Đổ sử sắp hạ sanh vào châu Thiệm bộ, sau đó giáng thần vào thai mẹ và đản sanh, đến khi lớn lên dạo chơi bốn cửa thành thấy cảnh già bịnh chết mà vượt thành xuất gia, sau đó đến trong rừng tu khổ hạnh sáu năm, sau đó được thành tựu đạo quả cứu độ muôn loài", Lục chúng hỏi: "Các vị hỏi việc ấy để làm gì?", họ nói: "Chúng tôi muốn viết thành ca khúc và phổ nhạc để trình diễn cho dân chúng xem", Ô-đà-di nói: "Ông là người ngu si, ông muốn đem thắng sự của Phật đưa vào ca nhạc hay sao, hãy đi mau". Các nhạc công bỏ ra về, sau đó đến chỗ Bí-sô ni Thổ la-nan-đà bạch giống như trên, Thổ la-nan-đà hỏi và các nhạc công cũng đáp giống như đoạn văn trên. Thổ la-nan-đà nghe rồi liền nói: "Nếu các vị cung cấp cho tôi vật thực đầy đủ, tôi sẽ nói cho các vị nghe", các nhạc công đồng ý, Thổ la-nan-đà liền trình bày rõ ràng đầu đuôi về cuộc đời của đức phật, các nhạc công liền viết thành ca khúc và phổ nhạc rồi nói với nhau: "Chúng ta nên làm phương tiện gì khiến người tín kính sanh hoan hỉ và người không tin cũng khởi tâm hoan hỉ". Nói rồi họ cùng trở lại chỗ Lục chúng, lúc đó Bí-sô Xiển-đà ăn no rồi xả oai nghi thì có thí chủ mang thức ăn thượng diệu đến cúng, Xiển-đà muốn ăn nữa nên rửa tay thọ rồi mang đến chỗ Ô-đà-di, lúc đó Ô-đà-di chưa ăn xong chưa đứng dậy, Xiển-đà liền đối trước Ô-đà-di tác pháp dư thực, Ô-đà-di ăn vài miếng rồi đưa lại cho Xiển-đà nói rằng: "Đây là thức ăn của thầy, thầy cứ tùy ý ăn". Các nhạc công thấy việc này rồi liền viết thành ca khúc và phổ nhạc, sau đó đem ra trình diễn cho công chúng xem. Người tín kính xem liền sanh tâm hi hữu, khen ngợi và thưởng tiền rất hậu, người không tín kính sau khi xem xong màn trình diễn về việc Bí-sô Xiển-đà đối trước Bí-sô Ô-đà-di tác pháp dư thực cũng đều khen là hi hữu và thưởng tiền rất hậu. Sau khi giải tán ra về, đi đến đâu họ đều kể lại những gì đã xem được cho người khác nghe, Lục chúng Bí-sô nghe biết được liền nói với nhau: "Đám xướng ca vô thức dám đưa hình ảnh chúng ta vào trong hý trường mà cho là hy kỳ, chúng ta phải làm việc bất lợi cho chúng". Nói rồi cùng đến chỗ các đào hát nhờ diễn lại vũ kịch trên, Lục chúng xem rồi sau đó đến chỗ Thần đường cách hý trường không xa dựng lên một hý trường thứ hai, đánh trống chiên kêu gọi quần chúng đến xem. Lúc đó Lục chúng đều mặc y phục thế tục trình diễn, quần chúng liền bỏ hý trường kia kéo đến hí trường này, đội nhạc công kia cũng kéo đến để xem diễn xuất ra sao, đều khen là tuyệt hay và nói với nhau: "Họ đều là trời, rồng, dược xoa, Càn thát bà… đến đây trình diễn", khen rồi tặng thưởng rất hậu. Trình diễn xong Lục chúng mang hết tiền được thưởng trở về chùa, lúc đó đội nhạc công đi theo sau muốn biết những người trời trình diễn này ở đâu thì thấy Lục chúng vào Trúc lâm. một lát sau thấy Ô-đà-di bước ra, ở hai bên má còn nguyên vết thư hoàng, họ liền hỏi: "Đoàn kỷ nhạc trình diễn vừa rồi có Thánh giả hay sao?", Ô-đà-di nói: "Phải, đó là chúng ta cố ý muốn làm nhục những người ngu si các ngươi, há để cho các ngươi mượn oai quang của chúng ta để kiếm sống. Các ngươi đi đến đâu, chúng ta theo đến đó khiến cho các ngươi không kiếm được đồng nào", đội nhạc công nghe rồi liền xin sám tạ, Ô-đà-di nói: "Các ngươi trình diễn đã thu được bao nhiêu hãy đưa hết cho ta, chúng ta sẽ không đi theo nữa". Đội nhạc công liền đưa hết số tiền đã thu hoạch được cho Ô-đà-di để Lục chúng không theo làm não hại nữa rồi trở về chỗ ở với dáng vẻ ưu buồn, các bạn hỏi nguyên do, đội nhạc công liền kể lại sự việc trên, các bạn của nhạc công nghe rồi liền chê trách: tại sao Bí-sô lại mặc sắc phục của bạch y tự thân làm kỹ nhạc khiến cho các nhạc công đều thua thiệt". Các Bí-sô nghe biết rồi liền đem việc này bạch Phật, Phật do nhân duyên này nhóm họp các Bí-sô… cho đến câu: … Chế học xứ này cho các Bí-sô như sau: "Nếu lại có Bí-sô được y mới nên dùng một trong ba loại màu để nhuộm cho hoại sắc hoặc màu xanh, màu xám, màu đỏ. Nếu không dùng ba loại màu này nhuộm cho hoại sắc mà thọ dụng thì phạm Ba-dật-để-ca".

Nếu lại có Bí-sô là chỉ cho Lục chúng. Y mới có hai loại: Một là thể y mới, hai là mới được từ người khác cúng cho, trong học xứ này là chỉ cho thể y mới.

Trong học xứ này tướng phạm như thế nào?

Nếu các Bí-sô được y mới không dùng một trong ba loại màu kể trên nhuộm cho hoại sắc mà thọ dụng thì phạm Đọa. Không phạm là người phạm ban đầu hoặc si cuồng tâm loạn bị thống não bức bách.

CĂN BẢN THUYẾT

NHẤT THIẾT HỮU BỘ TỲ NẠI DA

QUYỂN 40

Học Xứ Thứ Năm Mươi Chín: CẦM VẬT BÁU

Phật ở đỉnh núi Linh thứu thành Vương xá, lúc đó vào sáng sớm Phật đắp y mang bát xuống núi Linh thứu vào thành khất thực có thị giả A-nan-đà đi theo. Hôm đó trời mưa lớn nước chảy tràn ngập khiến sườn núi sụp lở, phục tàng lộ ra vật báu mà người thời kiếp sơ đã chôn giấu chiếu sáng rực, Thế tôn bảo A-nan-đà: "Thầy hãy nhìn xem, đây là đại hắc xà rất độc hại", A-nan-đà cũng nói là vật đáng sợ. Cách đó không xa có một người nghèo thường hái rau trái đem bán kiếm sống, từ xa nghe nói là đại hắc xà độc hại, liền muốn đến xem hình dáng của nó như thế nào, đến nơi thì thấy vật báu lộ ra ngoài chiếu sáng rực. Người nghèo thấy rồi hết sức vui mừng thầm nghĩ: "Xin cho con rắn độc này thường cắn tôi và cha mẹ vợ con quyến thuộc của tôi, tất cả đều không từ chối đau nhức", nghĩ rồi liền lấy lá phủ lại rồi kín đáo mang dần vật báu về nhà, từ đó người nghèo trở thành đại phú tùy ý thọ dụng. Lúc đó Vị-sanh-oán giết cha rồi lên ngôi vua, bảo sứ giả kiểm tra khắp trong nước xem ai là người giàu có nhất, sứ giả kiểm tra thấy người nghèo kia bỗng nhiên trở thành đại phú liền hỏi: "Ngày xưa ngươi nghèo hèn thiếu ăn thiếu mặc, tại sao hôm nay bỗng nhiên giàu có, há chẳng phải ngươi đã lén lấy phục tàng của nhà vua", hỏi rồi liền bắt giải đến cung vua, vua hỏi: "Ngươi được giàu bột phát như vậy, phải chăng là đã lén lấy phục tàng của vua?", người nghèo chối không chịu nhận, vua liền phán tội tử, còn tất cả quyến thuộc đều bị bắt giam. Khi bị đưa ra pháp trường xử tử, người nghèo lẩm bẩm: "Này A-nan-đà, đây là đại hắc xà rất độc hại. A-nan-đà nói đây là vật đáng sợ". Phán quan nghe người nghèo nói lời này liền tâu lên vua, vua kêu tử tội lại hỏi: "Những lời ngươi nói là có ý nghĩa gì?", tên tử tội đem sự việc trước kia kể lại, nhà vua lúc này đối với Thế tôn mới phát tín tâm bèn hỏi tử tội: "Ngươi có tin lời Phật nói hay không?", đáp là rất tin, vua nghe rồi lệ rơi ướt áo liền bảo tử tội: "Vật báu kia sẽ cho lại ngươi và phóng thích luôn cả quyến thuộc của ngươi". Được phóng thích lại được vật báu nên người nghèo kia hết sức vui mừng thầm nghĩ: "Gia nghiệp giàu có này đều là nhờ Phật ban cho, nay ta nên đến đảnh lễ và thỉnh Phật cùng tăng về nhà thọ thực", nghĩ rồi liền đến thỉnh Phật và tăng… cho đến câu Phật và Tăng thọ thực xong nghe Phật nói pháp liền ngay nơi chỗ ngồi được Kiến đế chứng quả Dự lưu. Đây là duyên khởi nhưng Phật chưa chế giới.

Phật ở đỉnh núi Linh thứu thành Vương xá, lúc đó Ô-ba-nan-đà sáng sớm đắp y mang bát vào thành khất thực, trên đường đi gặp vị thầy dạy bắn không tỏ ra kính lễ Ô-ba-nan-đà, Ô-ba-nan-đà lần lượt qua từng nhà khất thực xong liền đến nhà của vị thầy dạy bắn đó nói với các học trò của ông ta: "Các ngươi học bắn như thế này uổng phí ngày tháng mà công phu không thành tựu", nói rồi liền tự tay cầm cung tra tên vào bắn một mũi trúng đích, bắn rồi nói với các học trò kia: "Các ngươi nên tìm thầy giỏi có tay nghề cao để học kỹ năng", nói xong liền bỏ đi. Sau đó vị thầy dạy bắn trở về, các học trò trông thấy nhưng không tỏ ra cung kính thầy như trước, vị thầy liền hỏi nguyên do, các học trò nói: "Chúng tôi bỏ việc sinh kế đến đây là muốn học thành kỹ năng bắn cung, nhưng học bắn như thế này e chẳng có thành tựu gì, uổng phí ngày tháng", nói rồi liền kể lại sự việc trên, vị thầy nghe rồi liền đi đến chỗ Ô-ba-nan-đà đảnh lễ bạch rằng: "A-giá-lợi-da, xin thương xót chớ phá hoại duyên kiếm sống của con", Ô-ba-nan-đà nói: "Ông có biết chăng, thuật bắn cung là kỹ năng của ta, ông muốn kiếm sống mà không kính lễ ta hay sao?", vị thầy dạy bắn liền sám tạ nói rằng: "Việc đã qua xin Thánh giả miễn trách, từ nay con xin nghe theo lịnh của thánh giả", nói rồi trở về đem các dụng cụ dạy bắn hiện có bán lấy tiền mang đến đưa cho Ô-ba-nan-đà. Các thân hữu đến thăm thấy ông ưu sầu liền hỏi nguyên do, ông liền đem việc trên kể lại, các thân hữu nghe rồi đều chê trách: "Sa môn Thích tử làm việc phi pháp, tại sao khiến cho người sống với nghề dạy bắn đi đến chỗ nghèo thiếu". Đây là duyên khởi nhưng Phật vẫn chưa chế giới. Thời gian sau, Ô-ba-nan-đà lại đi đến nhà của thầy dạy nhạc, lúc đó nhạc sư đi vắng, Ô-ba-nan-đà tự lấy nhạc khí ra tấu đủ bát âm… duyên khởi cũng giống như trên cho đến câu các thân hữu chê trách: "… Tại sao khiến cho nhạc sư bán hết nhạc cụ đi đến chỗ nghèo thiếu". Đây là duyên khởi nhưng Phật vẫn chưa chế giới.

Lúc đó Phật tùy duyên giáo hóa từ thành Vương xá đến thành Quảng nghiêm ở trong Cao các đường, Ô-ba-nan-đà vào sáng sớm đắp y mang bát vào thành khất thực, trên đường đi gặp nhiều đồng nam của Lật-cô-tỳ cởi đồ trang sức để ở bên đường rồi chơi đùa với nhau, Ô-ba-nan-đà khởi nghĩ là của Dược xoa nên thâu lấy. Các đồng tử thấy có người lấy đồ trang sức của mình liền cùng chạy đến kéo ta kéo chân để lấy lại, chúng còn ném đất cát vào người của Ô-ba-nan-đà, Ô-ba-nan-đà buộc lòng phải trả lại. Các Bí-sô thấy Ô-ba-nan-đà trở về trên người dính đầy đất cát liền hỏi nguyên do, Ô-ba-nan-đà kể lại sư việc trên, đây cũng là duyên khởi nhưng Phật vẫn chưa chế giới.

Phật ở thành Quảng nghiêm, lúc đó Lục chúng vào thành khất thực theo thứ lớp đi đến vườn của Lật-cô-tỳ vào trong vườn thấy các hý cụ bèn lấy cái trống nhạc tấu lên khúc nhạc mà vua Tịnh phạn đã tấu, âm hưởng của tiếng trống nhạc này giống như tiếng trống trận khiến cho người trong thành thảy đều kinh sợ, cho là vua Vị-sanh-oán kéo quân đến đánh thành liền nghiêm chỉnh bốn binh ra cửa thành để chống cự. Lục chúng ngừng tấu trống nhạc trở ra ngoài, mọi người liền hỏi: "Binh chủng của vua Vị-sanh-oán ở đâu?", Lục chúng nói: "Vị-sanh-oán đến đây làm gì?", mọi người nói: "Nếu không có đến thì tại sao có tiếng trống trận nổi lên", Lục chúng nói: "Đó là chúng tôi đánh trống nhạc chơi trong vườn không phải là tiếng trống trận", mọi người nghe rồi liền nói: "Thánh giả hãy mau rời khỏi nơi đây, nếu Lật-cô-tỳ đến sẽ nhục mạ thánh giả". Lục chúng liền trở về chùa, các Bí-sô thấy Lục chúng mang không trở về liền hỏi nguyên do, Lục chúng kể lại sự việc trên, các Bí-sô nghe rồi đều chê trách đem việc này bạch phật, Phật do nhân duyên này nhóm họp các Bí-sô… cho đến câu: … Chế học xứ này cho các Bí-sô như sau: "Nếu lại có Bí-sô tự tay cầm vật báu và các loại thuộc vật báu hoặc bảo người khác cầm thì phạm Ba-dật-để-ca".

Lúc đó Thế tôn từ thành Quảng nghiêm đi đến thành Thất-la-phiệt nước Kiều-tát-la ở trong vườn Cấp-cô-độc rừng Thệ-đa. Tỳ-xá-khư-lộc-tử-mẫu nghe Phật về đến liền muốn đến kính lễ, bà trang sức các loại anh lạc trên người nhưng khi sắp gặp Phật bà liền cởi các đồ trang sức này đưa cho thị tùng giữ rồi vào gặp Phật, đảnh lễ rồi ngồi một bên nghe pháp, nghe pháp xong đảnh lễ Phật ra về. Lúc đó thị tùng để các đồ trang sức của bà ở dưới gốc cây, khi ra về quên lấy, tôn giả A-nan-đà trông thấy chuỗi anh lạc liền suy nghĩ: "Do duyên này Phật sẽ tùy khai giới đã chế", nghĩ rồi bèn lấy chuỗi anh lạc đem cất, sau đó đến bạch Phật, Phật nói: "Lành thay, này A-nan-đà, tuy ta chưa tùy khai nhưng thầy đã biết thời, nay học xứ này nên nói thêm là trừ thời nhân duyên". Lúc đó Tỳ-xá-khư về đến nhà mới bảo thị tùng đưa chuỗi anh lạc, thị tùng mới nhớ ra là đã để quên ở dưới gốc cây trong chùa, Tỳ-xá-khư bảo đến chùa lấy về, người con nói: "Trong chùa đâu phải như trong kho mà mẹ bảo đến đó lấy về, trong chùa nhiều người ra vào chắc chắn là mất rồi", người mẹ nói: "Mẹ từ khi sanh ra đến giờ chưa hề mất của", nói rồi bảo thị tùng mau đến chùa lấy về, thị tùng vâng lời đến trong chùa, tôn giả A-nan-đà thấy thị tùng đến liền đưa chuỗi anh lạc cho thị tùng mang về, người mẹ lúc đó nói với con: "Mẹ không mất của, lời nói này không sai". Lúc đó người con muốn thử nghiệm việc không mất của này có thật không nên lấy chiếc cà rá bằng vàng của mẹ bỏ xuống giếng, khi xách nước chiếc cà rá lại được múc trở lên; người con đem quăng xuống sông, cá tưởng mồi nuốt vào, người đánh cá lưới được cá đem ra chợ bán, người nhà mua cá về khi làm cá thấy được chiếc cà rá; người con lại bỏ vào ruột tượng quăng ngoài đường, người đi đường tưởng là rắn tránh đi, người con phải nhặt đem về, lúc đó người con mới biết rõ mẹ mình là người không mất của.

Sau có một Bí-sô ra ngoài chùa thấy túi vàng bị bỏ quên cầm lấy, khi thấy có người đến liền hỏi: "Túi vàng này có phải của ông không?", người kia nói phải, Bí-sô liền đưa. Sau đó lại có người khác hớt hả chạy đến hỏi Bí-sô có thấy túi vàng bỏ quên ở đây không, Bí-sô nói là đã đưa cho người kia mang đi rồi, người này nghe rồi buồn tiếc mà chết. Thế tôn bảo các Bí-sô: "Không nên vội trao cho người, nên xét hỏi kỹ, nói đúng mới đưa, nói không đúng thì không đưa". Sau có một Bí-sô thấy túi vàng bèn bỏ đi, Phật nói: "Không nên bỏ đi, nên lấy lá phủ lên", Bí-sô lấy lá phủ lên rồi bỏ đi, Phật nói: "Không nên bỏ đi luôn, nên chừng vài ngày sau trở lại xem nếu còn thì lấy cất, nếu có người đến nhận nên hỏi, nếu nói đúng thì đưa lại, nếu nói không đúng thì đem về chùa cất trong kho. Trải qua thời gian sau nếu có người chủ đến nhận thì cũng xét hỏi, nói đúng thì đưa; nếu cuối cùng không có ai đến nhận thì đem bán mua vật dụng cần dùng. Về sau nếu người chủ đến nhận thì chỉ vật dụng đã mua đưa cho họ". Lúc đó Phật do nhân duyên này nhóm họp các Bí-sô khen ngợi người trì giới rồi bảo các Bí-sô: Trước kia là sáng chế, bây giờ là tùy khai, học xứ này nên nói lại như sau: "Nếu lại có Bí-sô tự tay cầm vật báu và các loại thuộc vật báu hoặc bảo người cầm, trừ ở trong chùa và nhà bạch y, phạm Ba-dật-để-ca. Ở trong chùa và nhà bạch y nếu thấy vật báu và các loại thuộc vật báu nên khởi nghĩ: Nếu có người đến nhận tôi sẽ đưa lại. Đây là thời".

Nếu lại có Bí-sô là chỉ cho Lục chúng. Vật báu là chỉ cho bảy báu; các loại thuộc vật báu là chỉ cho các binh khí như cung, kiếm và các loại nhạc cụ như trống, đàn, sáo…

Trong học xứ này tướng phạm như thế nào?

Nếu Bí-sô tự tay cầm hay bảo người cầm các loại vật báu đã được làm thành đều phạm Đọa, nếu chưa làm thành thì phạm Ác-tác cho đến cầm lưu ly giả cũng phạm Ác-tác. Nếu cầm các đồ trang sức như chuỗi anh lạc đều phạm Đọa, cho đến cầm tua ren cột tóc… cũng Ác-tác. Nếu cầm các loại nhạc cụ như đàn cầm, đàn sắt… đều phạm Đọa, loại đàn không dây thì Ác-tác, cho đến ống tre ống trúc làm nhạc cụ cũng Ác-tác. Các loại ốc sò, tù và thổi được, cầm đều phạm Đọa; không thổi được thì Ác-tác. Các loại trống kèn… kết phạm cũng như trên. Nếu cầm cung có dây thì phạm Đọa, không dây thì Ác-tác. Không phạm nữa là người phạm ban đầu hoặc si cuồng tâm loạn bị thống não bức bách.

Lúc đó các Bí-sô đều có nghi thỉnh hỏi Phật: "Do nhân duyên gì mà Tỳ-xá-khư-lộc-tử-mẫu không bị mất tiền tài?", Phật bảo các Bí-sô: "Các thầy nên lắng nghe: Thuở xa xưa sau khi Phật Ca-diếp-ba Niết-bàn, có một bà lão phụng trì giới hạnh. Lúc đó vua Ngật lật chỉ cùng các cung nhơn vui chơi trong vườn, có cung nhơn đánh rơi đồ trang sức bà lão lượm được rồi đem treo ở đầu cây trúc. Khi nhà vua sai người đi tìm, bà lão liền chỉ chỗ treo đồ trang sức, nhà vua rất vui và cho là việc kỳ lạ nên hết lời khen ngợi liền hỏi bà lão muốn được tặng thưởng cái gì, bà lão nói: "Tôi không muốn cái gì cả, tôi không mong cầu cái lợi hiện tiền, tôi chỉ nguyện do nhân duyên này ở đời vị lai, tôi sanh ra nơi nào đều được quả báo không mất của". Này các Bí-sô, bà lão thuở xưa chính là Tỳ-xá-khư-lộc-tử-mẫu, do lòng trong sạch phát nguyện thuở xưa nên ngày nay được quả báo này. Cho nên các Bí-sô khi lượm được tài vật của người chớ có tâm tham cất giấu, nên học như thế.

Học Xứ Thứ Sáu Mươi: TẮM PHI THỜI

Phật ở trong thành Vương xá, trong thành này có ba suối nước ấm: Một suối dành cho nhà vua tắm, Bí-sô cũng được tắm; một suối dành cho cung nhơn của vua, Bí-sô ni cũng được tắm; một suối dành cho tất cả mọi người. Lúc đó Lục chúng Bí-sô muốn thử nghiệm lòng tin của nhà vua nên tắm trong suối mãi không chịu lên, khiến nhà vua không thể đến tắm được, đành phải sai người múc nước đến chỗ riêng để tắm, tắm xong vua đến chỗ Phật đảnh lễ, nghe pháp xong rồi trở về cung. Lúc đó cụ thọ A-nan-đà nghe biết việc này liền bạch Phật, Phật nói: "Vì các Bí-sô tắm nên có lỗi này phát sanh, từ nay các Bí-sô không nên tắm". Các Bí-sô không tắm, thân thể hôi dơ, khi đi khất thực các cư sĩ hỏi: "Các Thánh giả giữ thân thể hôi dơ như thế mà cho là thanh tịnh hay sao?", các Bí-sô bạch Phật, Phật nói: "Nên mỗi nửa tháng tắm một lần". Gặp lúc trời nóng bức, các Bí-sô không thường tắm nên thân vàng vỏ giống như có bịnh, mọi người hỏi thì Bí-sô đáp: "Tôi không có bịnh, chỉ là Thế tôn không cho tắm thường nên thân nóng bức đến nỗi như vậy", mọi người nghe rồi đều nói: "Thế tôn từ bi chắc do nhân duyên này sẽ tùy khai", các Bí-sô bạch Phật, Phật nói: "Lúc trời nóng bức nên tắm". Lại có Bí-sô bịnh, thầy thuốc bảo nên tắm, các Bí-sô bạch Phật, Phật nói: "Khi bịnh nên tắm". Lại có Bí-sô khi làm việc chúng hoặc ở tháp, thân thể dơ bẩn bị mọi người chê trách nên các Bí-sô bạch phật, Phật nói: "Khi làm việc nên tắm". Lại có Bí-sô khi đi đường xa về đến, thân dơ bẩn mỏi mệt nên nằm nghỉ, không tu phẩm thiện bị mọi người chê trách, các Bí-sô bạch Phật, Phật nói: "Khi đi đường xa trở về nên tắm". Như thế cho đến gặp các duyên như mưa gió làm thân thể dơ bẩn, Phật đều nói nên tắm giống như trên. Lúc đó Phật khen ngợi người trì giới rồi bảo các Bí-sô: Nay chế học xứ này cho các Bí-sô như sau: "Bí-sô nên nửa tháng tắm một lần, nếu cố y trái chế thường tắm thì phạm Ba-dật-để-ca, trừ thời khác. Thời khác là khi trời nóng bức, khi bịnh, khi làm việc, khi đi đường, khi gặp gió hoặc mưa hoặc cả gió mưa, đây là thời".

Bí-sô là chỉ cho Lục chúng. Nửa tháng tắm một lần tức là khoảng mười lăm ngày tắm một lần. Khi trời nóng bức là mùa xuân còn một tháng rưỡi nữa là đến ngày kiết hạ an cư và một tháng đầu của mùa hạ tức là hạ an cư được một tháng, trong hai tháng rưỡi này trời rất nóng bức. Khi bịnh là nếu không tắm thì thân không an. Khi làm việc là làm việc của Tam bảo cho đến quét đất hay lau chùi. Khi đi đường là đi và về khoảng một Du thiện na… các trường hợp kể trên khiến cho thân dơ đều được tắm không phạm.

Trong học xứ này tướng phạm như thế nào?:

Nếu Bí-sô gặp các trường hợp trên khai cho tắm thì nên tâm niệm miệng nói lúc đang tắm là vì giữ gìn nên tắm, nếu không như thế thì khi xối nước chảy chưa đến rún, phạm Ác-tác; nước chảy đến rún, phạm Đọa; tắm trong suối, ao, sông… kết phạm cũng như trên. Lúc đó có Bí-sô được bên kia sông thỉnh mời không dám qua sông đến chỗ thỉnh, Phật bảo nên qua; lại có Bí-sô có việc cần qua sông, xuống nước rồi sanh nghi hối, Phật nói không phạm; lại có Bí-sô qua cầu té xuống sông được người vớt lên, dùng nước xối rửa cho sạch, Bí-sô tỉnh dậy sanh nghi hối, Phật nói không phạm. Không phạm nữa là người phạm ban đầu hoặc si cuồng tâm loạn bị thống não bức bách.

Nhiếp Tụng Thứ Bảy:

Giết bàng sanh, cố xúc não,

Chọc lét, giỡn nước, đồng ngủ,

Khủng bố, giấu vật, đòi y,

Vô căn, cùng nữ đồng đi.

Học Xứ Thứ Sáu Mươi Mốt: GIẾT BÀNG SANH

Phật ở trong thành Thất-la-phiệt, lúc đó Ô-đà-di sáng sớm vào thành khất thực thứ lớp đến nhà người dạy bắn, vị thầy đi vắng chỉ còn có các học trò, Ô-đà-di thấy thầy dạy bắn đặt những mục tiêu nhắm bắn không chính xác liền lấy năm mũi tên nhìn lên hư không nhắm vào một con chim đang bay qua để bắn. Ô-đà-di bắn bốn mũi tên chặn bốn bên, con chim liền bay thẳng đứng lên, Ô-đà-di bắn mũi tên thứ năm xuyên từ dưới lên qua miệng con chim rồi bảo các học trò: "Các ngươi nên tìm một vị thầy như vậy để học kỹ thuật bắn này". Khi vị thầy về, các học trò kể lại sự việc trên, vị thầy muốn Bí-sô không làm việc xúc não như vậy nữa nên lập kế bảo các học trò đem con chim chết do Ô-đà-di bắn cột trên đầu cây tre nói với mọi người rằng: "Đại đức Ô-đà-di bắn cung rất tài, bắn chết một con chim đang bay trong hư không xuyên từ dưới lên qua miệng của con chim", mục đích bêu xấu Ô-đà-di. Các Bà-la-môn, cư sĩ nghe thấy đều chê trách: "Tại sao Bí-sô tự tay cầm cung bắn chết chim, con chim này thịt không đủ để ăn, da gân cũng vô dụng, ở chỗ không nên làm mà lại làm nghiệp ác". Các Bí-sô nghe rồi đem việc này bạch Phật, Phật do nhân duyên này nhóm họp các Bí-sô… cho đến câu: … Chế học xứ này cho các Bí-sô như sau: "Nếu lại có Bí-sô cố tâm đoạn mạng loài bàng sanh, phạm Ba-dật-để-ca".

Nếu lại có Bí-sô là chỉ cho Ô-đà-di.

Trong học xứ này tướng phạm như thế nào?

Đoạn mạng loài bàng sanh là dùng cả ba nội, ngoại và cả hai khởi phương tiện giết chết, nếu Bí-sô cố tâm sát hại cho đến dùng một ngón tay làm tổn hại bàng sanh, khiến nó chết thì phạm Đọa; nếu lúc đó không chết, sau do nhân duyên đó mà chết cũng phạm Đọa; nếu không chết thì phạm Ác-tác, tất cả đều giống như trong học xứ đoạn mạng người. Không phạm nữa là người phạm ban đầu hoặc si cuồng tâm loạn bị thống não bức bách.

Học Xứ Thứ Sáu Mươi Hai: CỐ Ý XÚC NÃO BÍ SÔ

Phật ở trong vườn Cấp-cô-độc rừng Thệ-đa thành Thất-la-phiệt, duyên khởi giống như trong học xứ thứ bốn mươi tám, bốn mươi chín cho đến câu Ô-đà-di nghe Thập thất chúng không chịu nghe lời làm việc nên đuổi ra ngoài không cho ở chung, Thập thất chúng liền đến chỗ khác đọc tụng. Ô-đà-di đến chỗ Ô-ba-nan-đà nói: "Mấy tiểu sư này không chịu nghe lời, thượng tọa nói phải làm sao đây?", Ô-ba-nan-đà nói: "Thầy nên tìm cách làm cho mấy tiểu sư kia sanh hối não, khiến họ bỏ việc đọc tụng", nói rồi liền chỉ cách xúc não. Ô-đà-di nghe theo lời chỉ dạy liền đến chỗ Thập thất chúng nói: "Này các cụ thọ, các ngươi há có thể chứng đắc lậu tận, nhập chánh định tụ hay sao, vì các ngươi đều không đủ tuổi để thọ cụ túc, đã không đủ giới thì các thiện không sanh… cho đến câu tác pháp không thành", Thập thất chúng nghe rồi liền đem việc này bạch với Đại Mục-kiền-liên, Đại Mục-kiền-liên nói để trừ nghi hối rằng: "Phật dạy người phạm ban đầu thì không có tội, huống chi các cụ thọ không có lỗi. Nhưng ai đã nói điều đó khiến các cụ thọ sanh tâm truy hối?", đáp là Ô-đà-di nói. Các Bí-sô nghe biết rồi liền chê trách, đem việc này bạch Phật, Phật do nhân duyên này nhóm họp các Bí-sô… cho đến câu: … Chế học xứ này cho các Bí-sô như sau: "Nếu lại có Bí-sô cố tâm xúc não Bí-sô khác cho đến trong chốc lát không vui, chỉ lấy việc này làm nhân duyên thì phạm Ba-dật-để-ca".

Nếu lại có Bí-sô là chỉ cho Ô-đà-di. Cố xúc não là muốn khiến kia tâm sanh truy hối. Chỉ lấy việc này làm nhân duyên là không phải vì việc gì khác.

Trong học xứ này tướng phạm như thế nào?

Có hai: Hoặc hỏi việc riêng hoặc hỏi việc tương ưng với Luật giáo. Sao gọi là hỏi việc riêng? Nếu Bí-sô cố tâm não loạn Bí-sô khác, đến hỏi rằng: "Cụ thọ có nhớ nhà vua , trưởng giả tên hay không?", đáp là không nhớ, liền nói: "Không phải là không nhớ mà là chưa đủ hai mươi tuổi mà thọ viên cụ", khi nói lời này dù Bí-sô kia tâm không sanh truy hối cũng phạm Đọa. Sao gọi là hỏi việc tương ưng với Luật giáo? Nếu Bí-sô khởi tâm cố xúc não hỏi rằng: "Cụ thọ trước đây thọ cận viên ở đâu?", đáp: "Ở tại ", liền nói: "Ở chỗ đó trước kia không có kết đại giới cũng không kết giới tràng, biệt chúng tác pháp, không phải thiện thọ cận viên, ngươi nên thọ giới lại". Hoặc hỏi: "Ai là A-giá-lợi-da, ai là Ô ba đa da của ngươi?", đáp: "Hai thầy của tôi là ", liền nói: "Hai vị đó là người phá giới, không hợp pháp làm thầy, ngươi không thể gọi là thiện thọ cận viên" … Khi nói những lời này là muốn xúc não dù Bí-sô kia có bị xúc não hay không đều phạm Đọa. Nếu Bí-sô đến Bí-sô khác hỏi việc riêng như trên, Bí-sô kia nói là không nhớ liền nói: "Tuy ngươi không nhớ nhưng tuổi cũng đủ hai mươi, thiện thọ cận viên "Thì không phạm. Nếu Bí-sô đến Bí-sô khác hỏi việc tương ưng với Luật giáo như trên, Bí-sô kia đáp rồi liền nói: "Chỗ đó trước có kết đại giới và giới tràng, ngươi đã thiện thọ cận viên…" Đều không phạm. Không phạm nữa là người phạm ban đầu hoặc si cuồng tâm loạn bị thống não bức bách.

Học Xứ Thứ Sáu Mươi Ba: DÙNG NGÓN TAY CHỌC LÉT

Phật ở trong vườn Cấp-cô-độc rừng Thệ-đa thành Thất-la-phiệt, duyên khởi giống như trong học xứ thứ hai. Ba-la-thị-ca cho đến câu mười sáu vị đến chỗ vị thọ sự trong Thập thất chúng xin lỗi vì đã không cùng đến phụ giúp công việc, vì cùng ước hẹn là hễ có làm việc gì thì cả mười bảy người cùng làm. Thấy vị kia không nói có vẻ còn giận nên một người dùng ngón tay chọc lét khiến cho cười, cho đến cả mười sáu người cùng chọc lét khiến người kia cười đến nỗi đứt hơi mà chết. Các Bí-sô chê trách rồi đem việc này bạch Phật, Phật do nhân duyên này nhóm họp các Bí-sô… cho đến câu: … Chế học xứ này cho các Bí-sô như sau: "Nếu lại có Bí-sô dùng ngón tay chọc lét người khác, phạm Ba-dật-để-ca".

Nếu lại có Bí-sô là chỉ cho Thập thất chúng. Trong học xứ này tướng phạm như thế nào?

Nếu Bí-sô dùng đầu một ngón tay chọc lét người khác, phạm một tội Đọa cho đến năm ngón tay phạm năm tội Đọa. Nếu dùng ngón tay chỉ nốt ruồi hoặc chỉ vết thương hoặc chỉ con trùng, con muỗi… đều không phạm. Không phạm nữa là người phạm ban đầu hoặc si cuồng tâm loạn bị thống não bức bách.

Học Xứ Thứ Sáu Mươi Bốn: ĐÙA GIỠN TRONG NƯỚC

Phật ở trong vườn Cấp-cô-độc rừng Thệ-đa thành Thất-la-phiệt, lúc đó trong nhóm Thất thập chúng có Bí-sô lớn nhất tên là Ô-ba-ly đã đoạn phiền não chứng A-la-hán, liền khởi nghĩ các bạn đồng phạm hạnh trong nhóm ai có căn lành, ai không có căn lành và hệ thuộc nơi ai. Khi quán biết là hệ thuộc nơi mình, Ô-ba-ly liền dẫn nhóm Thập thất chúng đến sông A-thị-la-bạt để lượt nước vào bình rồi cùng xuống sông tắm. Ô-ba-ly tắm xong lên bờ nhìn mười sáu vị kia tắm, mười sáu vị này khi đã vào trong nước rồi, kẻ bơi người lặn hoặc ở bên này hoặc ở bên kia, hoặc lướt theo sóng hoặc ngược sóng, hoặc đập xuống nước kêu thành tiếng hoặc vỗ nước kêu bành bạch… đủ các cách đùa giỡn. Lúc đó vua Thắng quang ở trên lầu cao với phu nhơn Thắng man, từ xa nhìn thấy các Bí-sô đùa giỡn trong nước như vậy liền nói với phu nhơn: "Hãy nhìn các phước điền mà phu nhơn kính trọng", phu nhơn nói: "Đại vương, đó là những thiếu niên mạnh khỏe nhưng lại có thể tu phạm hạnh, đại vương không cho là kỳ lạ hay sao, dù họ có đùa giỡn trong nước cũng đâu đáng trách". Lúc đó Ô-ba-ly quán biết tâm nhà vua sanh khinh mạn, muốn nhà vua sanh chánh tín nên bảo mười sáu vị kia lên bờ mặc y phục chỉnh tề rồi mang bình nước cùng trở về. Ô-ba-ly dùng thần thông lực cùng các đồng phạm hạnh bay trên hư không ngang qua tầng lầu của nhà vua, phu nhơn Thắng man nhìn lên trông thấy liền chỉ cho vua thấy nói rằng: "Đại vương hãy nhìn xem, các phước điền đang bay trên hư không kìa", nhà vua trông thấy rồi liền nói: "Há có người đã chứng A-la-hán mà lại đùa giỡn trong nước hay sao?", phu nhơn nói: "Đó là việc mà nhà vua nghe biết, còn có việc chưa nghe mà nhà vua không biết", vua liền hỏi là việc gì, phu nhơn nói: "Tâm như điện chớp, trong chốc lát liền biến đổi, dùng sức định kiên cố cứng như kim cang, trong sát na phá hoặc vô minh", vua nghe rồi liền im lặng. Sau đó phu nhơn sai sứ giả đến lễ bái Phật và thỉnh bạch rằng: "Con thấy các Thánh giả tắm và đùa giỡn trong nước, cúi xin Thế tôn nhớ nghĩ đừng để các Thánh giả đùa giỡn trong nước tạo thành tiếng nhạc". Phật do nhân duyên này nhóm họp các Bí-sô… cho đến câu: … Chế học xứ này cho các Bí-sô như sau: "Nếu lại có Bí-sô đùa giỡn trong nước, phạm Ba-dật-để-ca".

Nếu lại có Bí-sô là chỉ cho Thập thất chúng. Trong học xứ này tướng phạm như thế nào?

Có chín trường hợp phạm tội: Tự vui đùa, bảo người vui đùa; tự cười giỡn, bảo người cười giỡn; tự nhảy, bảo người nhảy; dao động giỡn với bóng, cùng nhau vỗ đánh. Nếu Bí-sô có ý đùa giỡn trong nước từ khi đi đến sông hồ cởi quần áo xuống nước cho đến chưa lặn xuống đều phạm Ác-tác; khi lặn xuống liền phạm Đọa. Nếu ý muốn được mát mẻ thì ra vào trong nước đều không phạm, nếu bơi từ bờ này qua bờ kia hay từ bờ kia qua bờ này, hoặc lướt theo sóng hay ngược sóng đều phạm Đọa; nếu học bơi thì không phạm. Nếu vỗ đánh nước tạo thành tiếng nhạc… đều phạm Đọa. Không phạm nữa là người phạm ban đầu hoặc si cuồng tâm loạn bị thống não bức bách.

Học Xứ Thứ Sáu Mươi Lăm: CÙNG NGƯỜI NỮ ĐỒNG NHÀ NGỦ

Phật ở trong vườn Cấp-cô-độc rừng Thệ-đa thành Thất-la-phiệt, lúc đó cụ thọ A-ni-lô-đà đoạn các kiết hoặc chứng A-la-hán, tự thọ thắng lạc giải thoát rồi suy nghĩ: "Thế tôn có đại ân với ta, ta phải làm gì để báo ân, ta nên làm Lợi-ích hữu tình là cách báo ân tốt nhất", nghĩ rồi liền chấp trì y bát du hành trong nhân gian đến một thôn xóm. Một trưởng giả trong thôn này có ba người con, hai nam một nữ; người nữ này khi lớn lên có hạnh không trinh lương, hai người anh khi tranh cải với người thì nghe họ nói rằng: "Em gái của ông chưa cưới hỏi mà đã cùng người ngoài tư thông", người anh nghe rồi liền gạn hỏi em gái, người em gái này chối và nói rằng mình thanh bạch. Thời gian sau người em gái mang thai, hai người anh nói: "Em nói mình thanh bạch, tại sao lại như thế?", người em gái nói: "Do người trọc đầu cưỡng bức nên mới có thai", vì vậy đứa con sanh ra được gọi là Ngốc tử, người mẹ được gọi là Ngốc tử mẫu. Khi cụ thọ A-ni-lô-đà đến thôn xóm này thì trời sụp tối, muốn tìm chỗ nghỉ đêm, người trong xóm chỉ đến nhà của Ngốc tử mẫu và được Ngốc tử mẫu cho ở lại ngủ qua đêm. Đêm đó bà ta đến chỗ tôn giả làm hạnh bất chánh, tôn giả liền dùng thần thông bay lên hư không, bà ta thấy rồi liền sanh tâm hy hữu cầu xin sám tạ. Tôn giả thương xót hiện thân trở xuống nói pháp khiến cho người mẹ này tỏ ngộ chứng được Sơ quả. Sáng hôm sau hai người anh trên đường đến nhà em gái nghe người trong thôn đàm tiếu liền phẫn nộ, vội đến nhà em gái để giết Bí-sô. Tôn giả quán biết hai người anh này và các hữu tình trong thôn căn cơ đã chín có thể hóa độ, liền bay lên hư không biến hiện mười tám cách, hiện thần biến xong trở lại chỗ ngồi nói pháp yếu khiến cho hai người anh của Ngốc tử mẫu và các hữu tình trong thôn đều được Kiến đế. Từ đó về sau tôn giả A-ni-lô-đà không dám nghỉ qua đêm ở nhà thế tục nữa. Thời gian sau A-ni-lô-đà nghỉ đêm trong vườn Uyển ven thôn, đêm đó có đám giặc đến muốn vào trong thôn cướp phá, khi đi ngang qua vườn Uyển gặp Bí-sô đang ngủ liền nói với nhau: "Chúng ta sắp đi đánh cướp lại gặp điềm không lành, ta nên giết Bí-sô". Lúc đó tướng giặc trước kia có làm công trong chùa nên nhận biết tôn giả, liền nói: "Các vị nên biết, khách buôn ra biển nếu gặp ách nạn xưng tên vị Thánh giả này liền được an ổn trở về, người như thế chúng ta không nên giết. Chúng ta cứ vào trong thôn đánh cướp, nếu không cướp được gì thì khi trở về giết cũng không muộn". Nói rồi liền vào trong thôn đánh cướp, thu được nhiều tài vật, lúc trở về ngang qua vườn uyển, tôn giả liền nói pháp yếu khiến cho bọn giặc cướp được Kiến đế, đã được kiến đế rồi liền để lại tài vật đã cướp ở trong vườn uyển trả lại cho người trong thôn. Đêm đó chư thiên báo mộng cho người trong thôn biết để đến lấy về, nên trời vừa sáng họ liền đến trong vườn Uyển đảnh lễ tôn giả rồi ngồi một bên nghe pháp, tôn giả nói pháp yếu khiến cho tất cả đều được Kiến đế. Bọn giặc cướp năm trăm người đều xin xuất gia, tôn giả liền dẫn năm trăm người này đến chỗ Thế tôn; Thế tôn thấy họ đến liền nói: "Thiện lai Bí-sô", họ liền trở thành Bí-sô nhờ phật giáo giới không bao lâu sau đều chứng A-la-hán. Lúc đó các Bí-sô hỏi A-ni-lô-đà có an lạc không, tôn giả nói: "Vừa có khổ, vừa có an lạc. Tôi làm Lợi-ích cho các hữu tình, đó là an lạc; tôi suýt bị giết là khổ", các Bí-sô liền hỏi nguyên do, tôn giả liền kể lại sự việc trên, các Bí-sô nghe rồi liền đem việc này bạch Phật, Phật do nhân duyên này nhóm họp các Bí-sô… cho đến câu: … Chế học xứ này cho các Bí-sô như sau: "Nếu lại có Bí-sô đồng nhà ngủ qua đêm với người nữ, phạm Ba-dật-để-ca".

Nếu lại có Bí-sô là chỉ cho A-ni-lô-đà. Trong học xứ này tướng phạm như thế nào?:

Nếu Bí-sô đồng nhà ngủ qua đêm với người nữ, Bí-sô ở tầng giữa, người nữ ở tầng dưới thì nên kéo thang lên hoặc khóa cửa hoặc nhờ người coi chừng; nếu không như thế thì khi mặt trời chưa mọc, phạm Ác-tác, mặt trời mọc, phạm Đọa. Nếu Bí-sô ở tầng dưới, người nữ ở tầng giữa hoặc Bí-sô ở tầng giữa, người nữ ở tầng trên và ngược lại… đều kết phạm giống như trên. Nếu người nữ có phu chủ thì không phạm, không phạm nữa là người phạm ban đầu hoặc si cuồng tâm loạn bị thống não bức bách.

Lúc đó các Bí-sô có nghi thỉnh hỏi Phật: "Thế tôn, cụ thọ A-ni-lô-đà từng làm nghiệp gì mà sanh trong nhà phú quý, xuất gia đoạn hoặc chứng quả A-la-hán, rộng độ hữu tình làm việc đại Lợi-ích?", Phật bảo các Bí-sô: "Các thầy lắng nghe: Thuở xa xưa thời Phật Ca-diếp-ba có một Bí-sô sống trong thôn xóm, xây một ngôi Tam bảo tự mình trông coi rồi thiết lập cúng dường nguyện cầu giải thoát, đệ tử có đến năm trăm người, dân chúng trong thôn đều kính tín Bí-sô. Do xưa kia xây chùa thiết lập cúng dường nên ngày nay được sanh trong nhà phú quý; do phát nguyện cầu giải thoát nên ngày nay được chứng quả, năm trăm đệ tử xưa kia chính là năm trăm tân Bí-sô ngày nay, dân chúng trong thôn xưa kia chính là những người ngày nay được giáo hóa". Các Bí-sô lại hỏi: "Do nhân duyên gì tôn giả được thiên nhãn vi diệu bậc nhất trong số đệ tử của Phật?", Phật nói: "Thuở xưa nơi tháp của Phật Ca-la thôn đà thiết lập đại hội cúng dường, đêm đó có giặc cướp vào trong tháp lúc đang lấy cắp bỗng thấy tôn dung của Phật, tâm sanh hoan hỉ liền phát nguyện, nguyện đời sau gặp Đại sư thừa sự không mỏi mệt, được thiên nhãn vi diệu bậc nhất. Do nguyện lực thuở xưa nên nay được thiên nhãn vi diệu bậc nhất, các Bí-sô nên học như thế".

CĂN BẢN THUYẾT

NHẤT THIẾT HỮU BỘ TỲ NẠI DA

QUYỂN 41

Học xứ thứ sáu mươi sáu: KHỦNG BỐ BÍ SÔ

Phật ở trong vườn Cấp-cô-độc rừng Thệ-đa thành Thất-la-phiệt, lúc đó cụ thọ Đại Mục-kiền-liên độ mười bảy thiếu niên xuất gia và cho thọ viên cụ, mười bảy người này ở chung với Lục chúng để thọ học pháp nghĩa. Lúc đó Thập thất chúng nói với nhau: "Chúng ta không hiểu biết lại không thông kinh điển nên bị Lục chúng coi thường, chúng ta nên siêng năng tụng tập", Ô-đà-di nghe biết rồi liền vào đầu đêm lúc họ đang tụng tập, lật ngược y trùm đầu giả ma nhát khiến cho mười bảy người đều kinh sợ. Thập thất chúng đem lòng hận nên vào một hôm khác hợp nhau lại đánh Ô-đà-di suýt chết, các Bí-sô thấy việc này rồi liền hỏi nguyên do, Ô-đà-di nói: "Tôi đùa giỡn chúng nó một chút mà chúng nó làm nhục tôi thế này", các Bí-sô nghe rồi liền chê trách, đem việc này bạch Phật, Phật do nhân duyên này nhóm họp các Bí-sô… cho đến câu: … Chế học xứ này cho các Bí-sô như sau: "Nếu lại có Bí-sô tự khủng bố hay bảo người khủng bố Bí-sô khác cho đến đùa giỡn, đều phạm Ba-dật-để-ca". Nếu lại có Bí-sô là chỉ cho Ô-đà-di.

Trong học xứ này tướng phạm như thế nào?

Nếu Bí-sô có ý khủng bố người khác, làm đủ các hình trạng đáng sợ hoặc hình trạng quỷ thần để hù nhát, dù Bí-sô đó sợ hay không sợ đều phạm Đọa. Nếu Bí-sô có ý khủng bố người khác, làm đủ các âm thanh đáng sợ… kết phạm đều như trên. Cho đến làm các mùi đáng sợ, các sự xúc chạm đáng sợ… đều kết phạm như trên. Cho đến làm các hình sắc khả ái, âm thanh khả ái, các mùi khả ái, các sự xúc chạm khả ái… để khủng bố đều kết phạm như trên. Nếu muốn kia sanh tâm nhàm lìa mà khủng bố thì không phạm; Không phạm nữa là người phạm ban đầu hoặc si cuồng tâm loạn bị thống não bức bách.

Học Xứ Thứ Sáu Mươi Bảy: GIẤU Y BÁT CỦA BÍ SÔ KHÁC

Phật ở trong vườn Cấp-cô-độc rừng Thệ-đa thành Thất-la-phiệt, lúc đó có một trưởng giả thỉnh Phật và Tăng đến nhà thọ thực, các Bí-sô đều đi phó thực chỉ có Phật không đi, Lục chúng Bí-sô cùng Thập thất chúng chậm rãi đi sau, khi đi đến một cái ao Lục chúng rủ Thấp thất chúng xuống tắm. Lúc đang tắm Lục chúng nói với Thập thất chúng: "Chúng ta cùng lặn thử xem ai lặn lâu hơn", Thập thất chúng vừa lặn, Lục chúng liền ra khỏi ao, lấy y bát của Thập thất chúng giấu trong bụi rậm rồi đi đến chỗ thỉnh thực. Thập thất chúng lặn một hồi lâu mới trồi lên nhìn tứ phái không thấy Lục chúng cũng không thấy y bát của mình, đành phải đứng yên một chỗ. Vừa lúc đó tôn giả Xá-lợi-tử và Đại Mục-kiền-liên du hành về đến, Thập thất chúng từ xa nhìn biết là thầy mình liến kêu cứu, bạch thầy rằng: "Chúng con bị Lục chúng giấu hết y bát, không biết làm sao đến chỗ thỉnh thực được", hai tôn giả liền cùng tìm kiếm thì thấy y bát giấu trong bụi rậm bèn lấy đưa cho họ. Thập thất chúng mặc y phục rồi vội đến chỗ thỉnh thực thì thấy các Bí-sô đã thọ thực xong đều đứng dậy hết rồi, các Bí-sô hỏi tại sao đến trễ liền đáp: "Vừa rồi nếu không gặp được Ô-ba-đà-da của chúng con thì chúng con đều phải đoạn thực", nói rồi liền kể lại sự việc trên. Các Bí-sô nghe rồi đều chê trách Lục chúng: "Tại sao Bí-sô lại giấu y bát của Bí-sô khác. Cùng não loạn nhau như thế", các Bí-sô trở về chùa liền đem việc này bạch Phật, Phật do nhân duyên này nhóm họp các Bí-sô… cho đến câu:

… Chế học xứ này cho các Bí-sô như sau: "Nếu lại có Bí-sô biết y bát và tư cụ của Bí-sô, Bí-sô ni, hoặc của Chánh học nữ, Cầu tịch và Cầu tịch nữ mà tự tay cất giấu hoặc bảo người cất giấu thì phạm Ba-dật-để-ca".

Sau đó có Bí-sô gởi y cho Bí-sô khác, Bí-sô này khi cất y chỉ cất y của mình, không cất y của Bí-sô kia nên bị kẻ trộm lấy đi, khiến Bí-sô kia thiếu y, Phật nói trừ thời nhân duyên thì cất không phạm. Nói rồi bảo các Bí-sô: "Trước kia là sáng chế, bây giờ là tùy khai, học xứ này nên nói lại như sau:

Nếu có Bí-sô tự cất giấu hay bảo người cất giấu y bát và tư cụ của Bí-sô, Bí-sô ni, hoặc của Chánh học nữ, Cầu tịch, Cầu tịch nữ, trừ thời nhân duyên, phạm Ba-dật-để-ca".

Nếu lại có Bí-sô là chỉ cho Lục chúng. Trong học xứ này tướng phạm như thế nào?

Nếu Bí-sô tự tay giấu y bát, tư cụ của Bí-sô khác hoặc bảo người cất giấu đều phạm đọa. Trừ thời nhân duyên là chỉ cho tám nạn khởi thì không phạm; Không phạm nữa là người phạm ban đầu hoặc si cuồng tâm loạn bị thống não bức bách.

Học Xứ Thứ Sáu Mươi Tám: NHẬN Y CỦA NGƯỜI KHÁC GỞI, KHÔNG HỎI CHỦ LIỀN LẤY MẶC

Phật ở trong vườn Cấp-cô-độc rừng Thệ-đa thành Thất-la-phiệt, lúc đó Ô-đà-di đã đoạn phiền não chứng A-la-hán… chỉ còn có Nan-đà và Ô-ba-nan-đà nương ở trong chúng. Ô-ba-nan-đà tuổi già suy, các môn nhơn không ai thừa sự nên y phục do bẩn, muốn nhờ giặt nhuộm nên đưa cho một đệ tử nói rằng: "Pháp y này tôi không dùng nữa, nay cho thầy", người đệ tử này nhận rồi liền đem giặt nhuộm. Lúc đó Thế tôn muốn du hành trong nhân gian, người đệ tử này muốn đi theo Phật nên đem pháp y vừa mới giặt nhuộm gởi cho Thân giáo sư, Ô-ba-nan-đà nhận y rồi liền đắp mặc đến khi dơ bẩn mới đem cất vào chỗ cũ. Thời gian sau Thế tôn trở về, có người đến thỉnh Phật và Tăng về nhà thọ thực, người đệ tử của Ô-ba-nan-đà muốn đắp pháp y mà mình đã giặt nhuộm đi thọ thực nên đến chỗ thầy lấy về, không ngờ khi mở ra thì thấy y đã dơ bẩn không thể mặc được, liền phải tùy nghi mặc y cũ của mình đi đến chỗ thỉnh thực. Các Bí-sô thấy mặc y dơ liền hỏi nguyên do, Bí-sô đem sự việc trên kể lại, các Bí-sô nghe rồi đều chê trách và bạch Phật, Phật do nhân duyên này nhóm họp các Bí-sô… cho đến câu: … Chế học xứ này cho các Bí-sô như sau: "Nếu lại có Bí-sô nhận y của người khác gởi, sau đó không hỏi chủ liền tự lấy mặc, phạm Ba-dật-để-ca".

Nếu lại có Bí-sô là chỉ cho Ô-ba-nan-đà. Trong học xứ này tướng phạm như thế nào?

Nếu Bí-sô nhận y của người khác gởi, không hỏi mượn mà lấy dùng kết tội như trên; nếu là thân tình quen biết hoặc biết nghe mình lấy dùng vẫn hoan hỉ, tuy không hỏi mượn mà lấy dùng không phạm. Không phạm nữa là người phạm ban đầu hoặc si cuồng tâm loạn bị thống não bức bách.