SỐ 1435 — THẬP TỤNG LUẬT

30. Giới Cất Chứa Dược Phẩm Quá Bảy Ngày:

Phật tại nước Xá-vệ an cư cùng với Tỳ-kheo tăng, lúc đó Trưởng lão Tất-lân-già-bà-ta an cư ở thành Vương xá, do có nhiều người quen biết nên được cúng nhiều tô, dầu, thạch mật cất chứa dày một bát hay nửa bát, một câu bát đa la hay nửa câu-bát-đa-la, kiền tư lớn hay nhỏ… từ trong đó chảy ra làm dơ tường, phòng xá, ngọa cụ rất hôi hám; đệ tử của Trưởng lão cất để cách đêm ăn, ác xúc, không thọ và nội túc (cất chứa trong phòng ngủ). Pháp của Phật lúc còn ở đời là mỗi năm có hai kỳ đại hội vào tháng sau của cuối mùa xuân và tháng sau của cuối mùa hạ. Vào tháng cuối xuân, các Tỳ-kheo từ các nơi trong nước đều quy tụ về chỗ Phật nghĩ rằng: "Phật nói ra pháp gì thì khi chúng ta an cư sẽ tu tập theo để được an lạc trụ", đây là kỳ đại hội thứ nhất; vào tháng cuối hạ, các Tỳ-kheo an cư ba tháng xong, may y xong rồi đắp y mang bát đến chỗ Phật nghĩ rằng: "Chúng ta đã lâu không gặp Phật", đây là kỳ đại hội thứ hai. Lúc đó có một Tỳ-kheo an cư ở thành Vương xá xong, may y rồi đắp y mang bát du hành đến nước Xá-vệ, đến chỗ Phật đảnh lễ rồi đứng một bên. Pháp thường của chư Phật là thăm hỏi khác Tỳ-kheo có nhẫn được không, có an lạc trụ không, khất thực không thiếu và đi đường có nhọc mệt không. Tỳ-kheo đáp là nhẫn được, an lạc trụ, khất thực không thiếu và đi đường không nhọc mệt rồi đem việc của Trưởng lão Tất-lân-già-bà-ta bạch Phật, Phật do nhân duyên này nhóm họp Tỳ-kheo tăng quở trách rằng: "Ta vì thương xót làm lợi ích cho Tỳ-kheo bịnh nên cho dùng bốn loại thực phẩm là tô, dầu, mật và thạch mật; tại sao Tỳ-kheo này lại cất để cách đêm ăn, ác xúc, không thọ và nội túc", quở trách rồi bảo các Tỳ-kheo: "Do mười lợi nên kết giới cho các Tỳ-kheo, từ nay giới này nên nói như sau: Nếu Tỳ-kheo bịnh cho dùng bốn loại thực phẩm là tô, dầu, mật và thạch mật để cất qua đêm dùng đến bảy ngày, quá bảy ngày còn cất dùng thì phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề.

Bịnh là như bịnh gió, bịnh nóng, bịnh lạnh… dùng bốn loại thực phẩm thì bịnh được lành, ngược với trên gọi là không bịnh. Tướng phạm trong giới này là nếu Tỳ-kheo ngày thứ nhất được tô (dầu, mật hay thạch mật) cất chứa đến ngày thứ hai thì xả; ngày thứ hai được thì cất chứa đến ngày thứ ba thì xả… cứ như thế cho đến ngày thứ bảy được thì ngay ngày thứ bảy loại tô (dầu, mật hay thạch mật) này nên đem cho người, tác tịnh hay thọ trì; nếu không cho người, không tác tịnh cũng không thọ trì thì qua ngày thứ tám, khi trời vừa sáng liền phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề.

Nếu Tỳ-kheo ngày thứ nhất được tô (dầu, mật hay thạch mật), ngày thứ hai lại được thì nên cất chứa một loại xả bớt một loại… cứ như thế cho đến ngày thứ sáu được, ngày thứ bảy lại được thì ngay trong ngày thứ bảy loại tô (dầu, mật hay thạch mật) này nên đem cho người, tác tịnh hay thọ trì; nếu không cho người, không tác tịnh cũng không thọ trì thì qua ngày thứ tám, khi trời vừa sáng liền phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề.

Nếu Tỳ-kheo ngày thứ nhất được tô (dầu, mật hay thạch mật), ngày thứ hai lại được thì nên cất chứa loại trước xả bớt loại sau… cứ như thế cho đến ngày thứ sáu được, ngày thứ bảy lại được thì ngay trong ngày thứ bảy loại tô (dầu, mật hay thạch mật) này nên đem cho người, tác tịnh hay thọ trì; nếu không cho người, không tác tịnh cũng không thọ trì thì qua ngày thứ tám, khi trời vừa sáng liền phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề.

Nếu Tỳ-kheo ngày thứ nhất được tô (dầu, mật hay thạch mật), ngày thứ hai cho đến ngày thứ bảy đều không được nữa thì ngay trong ngày thứ bảy loại tô (dầu, mật hay thạch mật) này nên đem cho người, tác tịnh hay thọ trì; nếu không cho người, không tác tịnh cũng không thọ trì thì qua ngày thứ tám, khi trời vừa sáng liền phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề.

Nếu Tỳ-kheo có tô dầu… phạm Xả đọa chưa xả, tội chưa sám, thứ lớp nối nhau chưa dứt mà được tô dầu… nữa, thì tô dầu… được sau do tương tục với tô dầu… trước nên phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề. Nếu Tỳ-kheo có tô dầu… phạm Xả đọa đã xả nhưng tội chưa sám, thứ lớp nối nhau chưa dứt mà được tô dầu… nữa, thì tô dầu… được sau do tương tục với tâm trước nên phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề. Nếu Tỳ-kheo có tô dầu… phạm Xả đọa đã xả, tội cũng đã sám, thứ lớp nối nhau đã dứt; nếu được tô dầu… nữa thì không phạm.

LUẬT THẬP TỤNG

QUYỂN 9

V. CHÍN MƯƠI PHÁP BA DẬT ĐỀ:

1. Giới Cố Ý Vọng Ngữ:

Phật tại nước Xá-vệ, lúc đó có một luận nghị sư ở Nam Thiên trúc dùng tấm lá sắt đồng quấn quanh bụng rồi đốt đuốc đi vào thành Xá-vệ. Có người thấy liền hỏi nguyên do, đáp rằng: "Tôi trí tuệ nhiều nên sợ bụng bể và vì muốn chiếu sáng tối tăm nên mới làm như thế", người kia nói: "Bà-la-môn ngu si, mặt trời đang chiếu sáng vì sao nói là tối tăm", đáp: "Các người không biết, tối tăm có hai: Một là không có mặt trời mặt trăng và đèn đuốc, hai là không có trí tuệ sáng suốt", người kia nói: "Ông chưa gặp Thích tử Ha-đa nên mới nói lời này, nếu gặp rồi thì ông mới là ban ngày thì tối, ban đêm thì sáng", lúc đó nhân dân trong thành liền đi mời Tỳ-kheo Ha-đa đến để cùng luận nghị. Tỳ-kheo Ha-đa nghe rồi trong lòng lo buồn, bất đắc dĩ phải vào thành, giữa đường gặp hai con dê đực đánh nhau liền suy nghĩ: "Một con là Bà-la-môn, một con là ta, nếu cùng đấu tranh thì ta không bằng", nghĩ rồi càng thêm lo buồn; đi tới phía trước lại gặp hai con trâu đánh nhau liền nghĩ giống như trên; tiếp tục đi tới lại gặp hai người đang đánh nhau liền nghĩ giống như trên. Sắp tới luận trường lại gặp một người nữ mang bình nước đầy, bình nước bị vỡ liền suy nghĩ: "Ta thấy toàn là tướng không tốt lành, không biết phải làm sao", bất đắc dĩ phải vào trong luận trường, vừa nhìn thấy tướng mạo của luận sư kia liền tự biết mình không bằng nên càng thêm lo buồn. Vừa ngồi xuống, mọi người liền bảo hãy cùng luận nghị, đáp rằng: "Ngày nay trong người tôi không khỏe, hãy đợi đến ngày mai", nói rồi liền trở về trú xứ đợi đến cuối đêm bỏ đi đến thành Vương xá. Trời sáng nhân dân trong thành tụ họp đợi hoài không thấy Tỳ-kheo Ha-đa đến, biết thời giờ đã qua liền đi đến trong Kỳ hoàn tìm kiếm, một Tỳ-kheo nói: "Tỳ-kheo Ha-đa vào cuối đêm đã đắp y mang bát đi rồi", mọi người nghe rồi liền quở trách: "Tại sao gọi là Tỳ-kheo lại cố ý nói dối", một người truyền nói cho hai người lần lựa lan truyền khắp trong thành. Có Tỳ-kheo thiểu dục tri túc hành hạnh đầu đà nghe biết việc này tâm không vui liền đem việc này bạch Phật, Phật do nhân duyên này nhóm họp Tỳ-kheo tăng rồi quở trách: "Tại sao gọi là Tỳ-kheo lại cố ý nói dối", quở trách rồi bảo các Tỳ-kheo: "Do mười lợi nên kết giới cho các Tỳ-kheo, từ nay giới này nên nói như sau:

Nếu Tỳ-kheo cố vọng ngữ phạm Ba-dật-đề.

Cố vọng ngữ là biết việc này không như thế, vì dối người khác nên nói khác. Ba-dật-đề là tội này thiêu đốt ngăn che, nếu không sám có thể chướng ngại đạo.

Tướng phạm trong giới này là tội vọng ngữ phân biệt có năm : Loại vọng ngữ kết vào tội Đột-kiết-la, loại kết vào tội Ba-dật-đề, loại kết vào tội Thâu-lan-giá, loại kết vào tội Tăng-già-bà-thi-sa và loại kết vào tội Ba-la-di. Tội vọng ngữ thuộc Ba-la-di là tự biết mình không có Thánh pháp mà nói với người là tôi có Thánh pháp. Tội vọng ngữ thuộc Tăng-già-bà-thi-sa là dùng bốn pháp Ba-la-di không căn cứ vu báng Tỳ-kheo khác. Tội vọng ngữ thuộc Thâu-lan-giá là tội vọng ngữ dưới Ba-la-di hay Tăng-già-bà-thi-sa. Tội vọng ngữ thuộc Ba-dật-đề là nếu Tỳ-kheo dùng tội Tăng-già-bà-thi-sa không căn cứ vu báng Tỳ-kheo khác. Tội vọng ngữ thuộc Đột-kiết-la là trừ bốn loại vọng ngữ trên, các trường hợp vọng ngữ khác đều kết tội Đột-kiết-la. Nếu Tỳ-kheo không thấy sự việc mà nói là thấy thì phạm Ba-dật-đề; hoặc thấy mà nói là không thấy; hoặc thấy tưởng là không thấy mà nói với người khác là thấy; hoặc không thấy tưởng là thấy mà nói với người khác là không thấy; hoặc thấy mà nghi không biết là thấy hay không thấy lại nói với người khác là không thấy; hoặc không thấy mà nghi không biết là thấy hay không thấy lại nói với người khác là thấy thì đều phạm Ba-dật-đề; nghe hiểu biết cũng giống như vậy. Nếu tùy tâm tưởng mà nói thì không phạm.

2. Giới Chê Bai Người Khác:

Phật tại thành Vương xá, Lục quần Tỳ-kheo tánh ưa gây gỗ mắng chửi người khác, lúc đó Lục quần sau khi tranh cải với các Tỳ-kheo liền chê bai hình tướng của họ và mắng họ thuộc dòng hạ tiện… nghề nghiệp hạ tiện, khiến cho người chưa tranh cải liền muốn tranh cải, người đã tranh cải thì không muốn dừng; việc chưa xảy ra liền xảy ra, việc đã xảy ra rồi thì không dứt diệt được. Có Tỳ-kheo thiểu dục tri túc hành hạnh đầu đà nghe biết việc này tâm không vui liền quở trách: "Tại sao gọi là Tỳ-kheo lại gây gỗ rồi chê bai hình tướng lẫn nhau và mắng chửi là dòng hạ tiện… nghề nghiệp hạ tiện… không dứt diệt được", quở trách rồi đem việc này bạch Phật, Phật do nhân duyên này nhóm họp Tỳ-kheo tăng rồi hỏi Lục quần Tỳ-kheo: "Các thầy thật đã làm việc này phải không?" Đáp: "Thật đã làm thưa Thế tôn", Phật liền quở trách: "Tại sao gọi là Tỳ-kheo lại gây gỗ… việc đã xảy ra rồi thì không dứt diệt được", quở trách rồi nói nhân duyên bổn sanh như sau:

Quá khứ có người nuôi một con bò đen, một người khác cũng nuôi một con trâu vì tài vật nên cá cược rằng: "Nếu sức kéo của con bò nào hơn con bò của tôi thì tôi thua tài vật, nếu sức không bằng thì thua tôi tài vật", lúc đó chủ của con bò đen liền bằng lòng cá cược. Cả hai xe bò đều chở nặng, chủ của con bò đen quát to: "Hắc khúc giác (bò đen sừng cong) hãy đi mau" và dùng roi đánh thúc nó đi mau, con bò đen nghe chủ kêu mình là Hắc khúc giác liền mất sức lực, không thể kéo nổi xe lên dốc khiến cho chủ bị thua tài vật. Người được thắng kia lần sau lại cá cược giống như lần trước, bò đen nghe rồi liền hỏi chủ: "Người đó vì sao lại muốn cá cược nữa?" Chủ bò nói: "Vì tham tài vật nên muốn cá cược nữa', bò đen nói: "Ông nên bằng lòng cá cược", chủ bò nói: "Không được, lần trước ngươi đã làm cho ta thua hết tài vật, nay nếu cá cược nữa ta sẽ thua", bò đen nói: "Lần trước vì ông chê bai tôi, gọi tôi là Hắc khúc giác khiến tôi mất hết sức lực nên kéo xe lên dốc không nổi. Lần này ông đừng nói lời chê bai như thế mà nên nói rằng: "Này độc tử, khi ngươi bị gai đâm vào chân, vì muốn rút gai ra nên húc sừng vào đất khiến sừng bị cong. Ngươi là bò đen to đẹp, khi sanh ra sừng đã to lại thẳng", chủ bò nghe rồi liền tắm rửa và thoa dầu vào sừng của bò, treo tràng hoa đẹp ở bên phải của xe rồi dùng lời dịu dàng hòa ái khen ngợi nó rằng: "Hỡi bò đen đẹp, sừng to sức mạnh hãy kéo xe đi", bò đen nghe lời này liền dốc sức kéo xe lên đồi, nhờ đó chủ của bò đen được thắng, không những lấy lại tài vật đã thua lần trước mà còn được lợi gấp ba. Chủ bò vui mừng liền nói kệ:

"Bò kéo xe tuy nặng,

Ta khen mới kéo được,

Vì vậy nên ái ngữ,

Không nên nói lời thô,

Ái ngữ có sức mạnh,

Khiến bò kéo xe nhanh,

Ta thắng được tài vật,

Thân tâm rất vui mừng".

Phật bảo các Tỳ-kheo: "súc sanh nghe lời chê bai còn mất hết sức lực huống chi là người", quở trách rồi bảo các Tỳ-kheo: Do mười lợi nên kết giới cho các Tỳ-kheo, từ nay giới này nên nói như sau:

Nếu Tỳ-kheo chê bai hình tướng của người khác thì phạm Ba-dật-đề.

Chê bai có tám trường hợp: Chủng tộc, kỷ nghệ, làm, phạm, bịnh, tướng, phiền não và mắng chửi.

Chê bai chủng tộc là Tỳ-kheo đến nói với Tỳ-kheo dòng Sát-đế-lỵ (Bà-la-môn, thương buôn) rằng: "Thầy thuộc dòng Sát-đế-lỵ (Bà-la-môn, thương buôn) xuất gia thọ giới làm gì ", do tâm khinh hủy nên mỗi lời đều phạm Đột-kiết-la. Nếu Tỳ-kheo đến nói với Tỳ-kheo dòng dõi thợ rèn (thợ mộc, thợ gốm, thợ làm da, thợ làm mây tre lá, thợ cạo tóc…) rằng: "Thầy thuộc dòng dõi thợ rèn (thợ mộc, thợ gốm…) xuất gia thọ giới làm gì". Do tâm khinh hủy nên mỗi mỗi lời đều phạm Ba-dật-đề. Nếu Tỳ-kheo đến nói với Tỳ-kheo dòng Chiên-đà-la rằng: "Thầy thuộc dòng Chiên-đà-la xuất gia thọ giới làm gì", do tâm khinh hủy nên mỗi lời đều phạm Ba-dật-đề.

Chê bai kỷ nghệ là Tỳ-kheo đến nói với Tỳ-kheo dòng Sát-đế-lỵ rằng: "Thầy là dòng Sát-đế-lỵ xuất gia thọ giới làm gì; thầy nên học cởi voi, ngựa…, học cầm đao kiếm cung tên…, học vào trận ra trận… các kỷ thuật như thế của dòng Sát-đế-lỵ thầy nên học", do tâm khinh hủy nên mỗi lời đều phạm Đột-kiết-la. Nếu Tỳ-kheo đến nói với Tỳ-kheo dòng Bà-la-môn: "Thầy là dòng Bà-la-môn xuất gia thọ giới làm gì; thầy nên học kinh Vệ đà và dạy người khác học, học làm lễ tế trời và dạy người khác làm, học các chú như chú ẩm thực, chú bắt rắn… các kỷ thuật như thế của dòng Bà-la-môn thầy nên học", do tâm khinh hủy nên mỗi lời đều phạm Đột-kiết-la. Nếu Tỳ-kheo đến nói với Tỳ-kheo dòng thương buôn: "Thầy là dòng thương buôn xuất gia thọ giới làm gì; thầy nên học thư số, toán số, ấn tướng, học biết tướng của vàng bạc tơ lụa…, học cách quản lý cửa hàng vàng bạc… các kỷ thuật như thế của thương buôn thầy nên học", do tâm khinh hủ nên mỗi lời đều phạm Đột-kiết-la.

Nếu Tỳ-kheo đến nói với Tỳ-kheo dòng thợ rèn: "Thầy là dòng thợ rèn xuất gia thọ giới làm gì; thầy nên học cách rèn đúc nồi niêu xoong chảo, dao lớn, dao nhỏ, búa đục… các kỷ thuật như thế của thợ rèn thầy nên học", do tâm khinh hủy nên mỗi lời đều phạm Ba-dật-đề. Nếu Tỳ-kheo đến nói với Tỳ-kheo dòng thợ mộc: "Thầy là dòng thợ mộc xuất gia thọ giới làm gì; thầy nên học cách làm người gỗ nam hay nữ, làm cán cày, càng xe, cáng kiệu… các kỷ thuật như thế của thợ mộc thầy nên học", do tâm khinh hủy nên mỗi lời đều phạm Ba-dật-đề. Nếu Tỳ-kheo đến nói với Tỳ-kheo dòng thợ gốm: "Thầy là dòng thợ gốm xuất gia thọ giới làm gì; thầy nên học biết tướng của đất, lấy đất hòa trộn với nước nhiều hay ít, học cách xoay làm bát, bồn, bình… các kỷ thuật như thế của thợ gốm thầy nên học", do tâm khinh hủy nên mỗi lời đều phạm Ba-dật-đề. Nếu Tỳ-kheo đến nói với Tỳ-kheo dòng thợ làm da: "Thầy là dòng thợ làm da xuất gia thọ giới làm gì; thầy nên học biết tướng của da, ngâm da cứng hay mềm, cách cắt may làm giày dép da…, học cách làm roi ngựa, yên ngựa… các kỷ thuật như thế của thợ làm da thầy nên học", do tâm khinh hủy nên mỗi lời đều phạm Ba-dật-đề. Nếu Tỳ-kheo đến nói với Tỳ-kheo dòng thợ làm mây tre: "Thầy là dòng thợ làm mây tre xuất gia thọ giới làm gì; thầy nên học biết tướng của mây tre, ngâm mây tre cứng hay mềm, học cách làm cung tên, làm quạt… các kỷ thuật như thế của thợ làm mây tre thầy nên học", do tâm khinh hủy nên mỗi lời đều phạm Ba-dật-đề. Nếu Tỳ-kheo đến nói với Tỳ-kheo dòng thợ cạo tóc: "Thầy là dòng thợ cạo tóc xuất gia thọ giới làm gì; thầy nên học cách búi tóc trên đỉnh đầu, cách cạo tóc, cạo lông nách, cách cắt móng tay, nhổ lông mũi… các kỷ thuật như thế của thợ cạo tóc thầy nên học", do tâm khinh hủy nên mỗi lời đều phạm Ba-dật-đề. Nếu Tỳ-kheo đến nói với Tỳ-kheo dòng Chiên-đà-la: "Thầy là dòng Chiên-đà-la xuất gia thọ giới làm gì; thầy nên học cách chặt tay chân, xẻo mũi tai treo đầu lên cây, học gánh thây chết đem thiêu… các kỷ thuật như thế của dòng Chiên-đà-la thầy nên học", do tâm khinh hủy nên mỗi lời đều phạm Ba-dật-đề.

Chê bai về việc làm là nếu Tỳ-kheo đến nói với Tỳ-kheo dòng Sát-đế-lỵ: "Thầy là dòng Sát-đế-lỵ… giống như đoạn văn trên cho đến câu vào trận ra trận… các việc làm như thế của dòng Sát-đế-lỵ thầy nên học", do tâm khinh hủy nên mỗi lời đều phạm Đột-kiết-la. Nếu Tỳ-kheo đến nói với Tỳ-kheo dòng Bà-la-môn: "Thầy là dòng Bà-la-môn… giống như đoạn văn trên cho đến câu chú bắt rắn… các việc làm như thế của Bà-la-môn thầy nên học", do tâm khinh hủy nên mỗi lời đều phạm Đột-kiết-la. Nếu Tỳ-kheo đến nói với Tỳ-kheo dòng thương buôn: "Thầy là dòng thương buôn… giống như đoạn văn trên cho đến câu quản lý cửa hàng vàng bạc… các việc làm như thế của thương buôn thầy nên học", do tâm khinh hủy nên mỗi lời đều phạm Đột-kiết-la.

Nếu Tỳ-kheo đến nói với Tỳ-kheo dòng thợ rèn: "Thầy là dòng thợ rèn… giống như đoạn văn trên cho đến câu dao lớn dao nhỏ, kim… các việc làm như thế của thợ rèn thầy nên học", do tâm khinh hủy nên

mỗi lời đều phạm Ba-dật-đề. Nếu Tỳ-kheo đến nói với Tỳ-kheo dòng thợ mộc: "Thầy là dòng thợ mộc… giống như đoạn văn trên cho đến câu càng xe, cáng kiệu… các việc làm như thế của thợ mộc thầy nên học", do tâm khinh hủy nên mỗi lời đều phạm Ba-dật-đề. Nếu Tỳ-kheo đến nói với Tỳ-kheo dòng thợ gốm: "Thầy là dòng thợ gốm… giống như đoạn văn trên cho đến câu làm bát, bồn, bình… các việc làm như thế của thợ gốm thầy nên học", do tâm khinh hủy nên mỗi lời đều phạm Ba-dật-đề. Nếu Tỳ-kheo đến nói với Tỳ-kheo dòng thợ làm da: "Thầy là dòng thợ làm da… giống như đoạn văn trên cho đến câu làm yên ngựa, roi ngựa… các việc làm như thế của thợ làm da thầy nên học", do tâm khinh hủy nên mỗi lời đều phạm Ba-dật-đề. Nếu Tỳ-kheo đến nói với Tỳ-kheo dòng thợ làm mây tre: "Thầy là dòng thợ làm mây tre… giống như đoạn văn trên cho đến câu làm cung tên, quạt… các việc làm như thế của thợ làm mây tre thầy nên học", do tâm khinh hủy nên mỗi lời đều phạm Ba-dật-đề. Nếu Tỳ-kheo đến nói với Tỳ-kheo dòng thợ cạo tóc: "Thầy là dòng thợ cạo tóc… giống như đoạn văn trên cho đến câu cắt móng tay, nhổ lông mũi… các việc làm như thế của thợ cạo tóc thầy nên học", do tâm khinh hủy nên mỗi lời đều phạm Ba-dật-đề. Nếu Tỳ-kheo đến nói với Tỳ-kheo dòng Chiên-đà-la: "Thầy là dòng Chiên-đà-la… giống như đoạn văn trên cho đến câu gánh thây chết đem thiêu… các việc làm như thế của dòng Chiên-đà-la thầy nên học", do tâm khinh hủy nên mỗi lời đều phạm Ba-dật-đề. Chê bai về phạm tội là nếu Tỳ-kheo đến nói với Tỳ-kheo khác: "Thầy là người phạm tội xuất gia thọ giới làm gì; thầy phạm Tăng-già-bà-thi-sa, phạm Ba-dật-đề, phạm Ba-la-đề-đề-xá-ni, phạm Đột-kiết-la", do tâm khinh hủy nên mỗi lời đều phạm Ba-dật-đề.

Chê bai về bịnh là nếu Tỳ-kheo đến nói với Tỳ-kheo khác rằng: "Thầy là người mắc bịnh nan y xuất gia thọ giới làm gì; thầy có bịnh bạch lại (ung thư, càn tiêu, hủi …)", do tâm khinh hủy nên mỗi lời đều phạm Ba-dật-đề.

Chê bai về hình tướng là nếu Tỳ-kheo đến nói với Tỳ-kheo khác rằng: "Thầy là người có tướng thô xấu xuất gia thọ giới làm gì; thầy bị co quặp tay, cụt tay…" Do tâm khinh hủy nên mỗi lời đều phạm Ba-dật-đề.

Chê bai về phiền não là nếu Tỳ-kheo đến nói với Tỳ-kheo khác rằng: "Thầy là người phiền não nặng xuất gia thọ giới làm gì; thầy nhiều tham sân si…", do tâm khinh hủy nên mỗi lời đều phạm Ba-dật-đề.

Chê bai về mắng chửi là nếu Tỳ-kheo đến nói với Tỳ-kheo khác rằng: "Thầy là người ưa mắng chửi xuất gia thọ giới làm gì; thầy hay mắng chửi người khác hoặc là bạch y hoặc là xuất gia khiến cho họ khổ não", do tâm khinh hủy nên mỗi lời đều phạm Ba-dật-đề.

Nếu Tỳ-kheo dùng tám trường hợp chê bai kể trên để khinh hủy Tỳ-kheo khác đều phạm Ba-dật-đề, ngoài tám trường hợp trên, dùng các trường hợp khác để khinh hủy thì phạm Đột-kiết-la. Nếu Tỳ-kheo dùng tám trường hợp trên để khinh hủy người khác không phải là Tỳ-kheo thì phạm Đột-kiết-la.

3. Giới Nói Hai Lưỡi:

Phật tại thành Vương xá, Lục quần Tỳ-kheo tánh ưa gây gổ, lúc đó Lục quần gây gổ với các Tỳ-kheo khiến cho Tỳ-kheo tăng chia làm hai bộ rồi đến nói với một bộ này rằng: "Các thầy biết không, bộ Tăng kia nói các thầy xuất gia thọ giới làm gì; các thầy tên .........., dòng tộc

........., việc làm ........., hình tướng ........... như vậy như vậy"; sau đó đến nói với bộ Tăng kia giống như vậy. Khi nói với hai bộ Tăng như vậy khiến cho Tăng chưa bị phá liền bị phá, Tăng đã bị phá không thể hòa hợp được; việc chưa xảy ra liền xảy ra, việc đã xảy ra rồi không thể dứt diệt được. Có Tỳ-kheo thiểu dục tri túc hành hạnh đầu đà nghe biết việc này tâm không vui liền đem việc này bạch Phật, Phật do nhân duyên này nhóm họp Tỳ-kheo tăng rồi hỏi Lục quần Tỳ-kheo: "Các thầy thật đã làm việc này phải không?" Đáp: "Thật đã làm thưa Thế tôn", Phật liền quở trách: "Tại sao gọi là Tỳ-kheo lại ưa gây gổ khiến cho Tỳ-kheo tăng bị phá làm hai bộ… giống như đoạn văn trên cho đến câu không thể dứt diệt được", quở trách rồi nói nhân duyên bổn sanh như sau:

Quá khứ dưới chân núi Tuyết sơn có hai con thú: Một là Sư tử lông đẹp, hai là Hổ răng đẹp quen thân với nhau, khi đến viếng thăm thường nhắm mắt liếm lông cho nhau, thường cùng nhau ăn những miếng thịt ngon mềm. Cách đó không xa có con dã can hai lưỡi nghĩ rằng: 'Sư tử lông đẹp và Hổ răng đẹp này quen thân với nhau… giống như đoạn văn trên cho đến câu thịt ngon mềm. Ta nên đến bên hai con thú này làm bạn thứ ba", nghĩ rồi liền đến xin làm bạn thứ ba với Sư tử và hổ, Sư tử và hổ nói tùy ý. Dã can hai lưỡi này được ăn thịt dư của hai con thú để lại nên thân thể mập mạp, nó suy nghĩ: "Sư tử và hổ thân thiết nhau… thường được thịt ngon mềm, nếu khi không kiếm được thị ắt sẽ ăn thịt ta, tại sao ta không phương tiện khiến cho chúng biệt ly nhau, chúng biệt ly rồi sẽ theo ta thọ ân", nghĩ rồi liền đến nói với Sư tử: "Anh biết không, Hổ răng đẹp có ác tâm với anh, nó nói rằng: Sư tử lông đẹp có thức ăn gì đều nhờ sức của ta", nó nói kệ:

Tuy có sắc lông đẹp,

Làm cho người kính sợ,

Nhưng không hơn được ta,

Hổ răng đẹp nói thế.

Sư tử lông đẹp hỏi:

"Làm sao nhận biết được ?"

Dã can nói: "Hổ răng đẹp khi gặp anh nhắm mắt liếm lông anh, nên biết đó là tướng ác", sau đó Dã can đến nói với Hổ răng đẹp rằng: "Anh biết không, Sư tử lông đẹp có ác tâm với anh, nó nói rằng: Hổ răng đẹp được thức ăn gì đều nhờ sức của ta", nó nói kệ:

Tuy có sắc răng đẹp,

Làm cho người kính sợ,

Nhưng không hơn được ta,

Sư tử nói như thế.

Hổ răng đẹp hỏi: "Làm sao nhận biết được?" Dã can nói: "Khi Sư tử lông đẹp đến thăm anh thì nhắm mắt liếm lông anh, nên biết đó là tướng ác". Khi nghe biết việc này Hổ sanh tâm lo sợ liền đến chỗ Sư tử hỏi cho rõ: "Anh đối với tôi có tâm ác nói rằng: Hổ răng đẹp có thức ăn gì đều nhờ sức của ta và nói kệ… giống như đoạn văn trên, anh nói như vậy phải không?" Sư tử hỏi: "Ai đã nói với anh lời này?" Đáp là Dã can nói, Sư tử lại hỏi: "Anh đối với tôi có tâm ác nói rằng: Sư tử lông đẹp có thức ăn gì đều nhờ sức của ta" và nói kệ… giống như đoạn văn trên, anh nói như vậy phải không ? Hổ nói: "Không có, nếu anh có nói lời ác này thì chúng ta không nên thân thiết nhau", Sư tử nói: "Dã can hai lưỡi đã nói lời này, ý muốn chúng ta không cùng ở chung với nhau", liền nói kệ:

Nếu tin kẻ ác này,

Sẽ mau rời xa nhau,

Thường ôm lòng ưu sầu,

Sân hận không lìa tâm.

Hễ là thiện tri thức,

Chớ nghe lời ly gián,

Chớ tin kẻ đâm thọc,

Phải tìm ra manh mối.

Nếu tin lời ly gián,

Sẽ bị nó ăn thịt.

Không tin kẻ hai lưỡi,

Cùng hòa hợp trở lại,

Gìn lòng nói với nhau,

Tâm tịnh nói dịu dàng,

Nên làm thiện tri thức,

Hòa hợp như nước, sữa,

Trùng nhỏ xấu ác này,

Xưa nay tánh tự ác,

Một đầu mà hai lưỡi,

Giết nó thì hòa hợp.

Sau khi nghiệm biết sự thật rồi, Hổ và Sư tử bắt lấy Dã can xé làm hai.

Phật bảo các Tỳ-kheo: "Súc sanh do nhân duyên nói hai lưỡi còn không được an lạc, huống chi là người". Do mười lợi nên kết giới cho các Tỳ-kheo, từ nay giới này nên nói như sau:

Nếu Tỳ-kheo nói lời hai lưỡi thì phạm Ba-dật-đề.

Tướng phạm trong giới này có tám trường hợp: dòng tộc, kỷ nghệ, việc làm, phạm tội, bịnh, hình tướng, phiền não và mắng chửi. Trong tám trường hợp này đều dùng năm điều: Tên như thế, họ như thế, dòng tộc như thế, việc làm như thế, hình tướng như thế. Tên là nói Tỳ-kheo tên gì, họ là nói Tỳ-kheo họ gì như họ Bà ta, họ Câu sai… dòng tộc là như nói Tỳ-kheo thuộc dòng Sát-đế-lỵ hay Bà-la-môn hay Tỳ xá hay Chiên-đà-la… việc làm là như buôn bán, quản lý cửa hàng vàng bạc… hình tướng là như co quắp cánh tay, cụt tay…

1. Về dòng tộc: là nếu Tỳ-kheo đến nói với Tỳ-kheo dòng Sát-đế-lỵ rằng: "Có người nói thầy là dòng Sát-đế-lỵ xuất gia thọ giới làm gì", liền hỏi người đó là ai, đáp: "Người đó tên là ..........", lại hỏi họ gì, đáp họ là ........, lại hỏi thuộc giai cấp nào, đáp thuộc giai cấp ........., lại hỏi làm việc gì, đáp là làm những việc như ........., lại hỏi hình tướng như thế nào, đáp là có hình tướng như ........... Nếu người nghe nhận hiểu thì người nói phạm Đột-kiết-la, không nhận hiểu cũng phạm Đột-kiết-la, hiểu rồi mà còn nói nữa cũng phạm Đột-kiết-la. Nếu Tỳ-kheo đến nói với Tỳ-kheo dòng Bà-la-môn: "Có người nói thầy là dòng Bà-la-môn xuất gia thọ giới làm gì", hỏi và đáp giống như đoạn văn trên cho đến câu nếu người nghe nhận hiểu thì người nói phạm Đột-kiết-la… giống như trên. Nếu Tỳ-kheo đến nói với Tỳ-kheo là dòng thương buôn rằng: "Có người nói thầy là dòng thương buôn xuất gia thọ giới làm gì", hỏi và đáp giống như đoạn văn trên cho đến câu nếu người nghe nhận hiểu thì người nói phạm Đột-kiết-la… giống như trên.

Nếu Tỳ-kheo đến nói với Tỳ-kheo là dòng thợ rèn rằng: "Có người nói thầy là dòng thợ rèn xuất gia thọ giới làm gì", hỏi và đáp giống như đoạn văn trên cho đến câu nếu người nghe nhận hiểu thì người nói phạm Ba-dật-đề, nếu không hiểu thì người nói phạm Đột-kiết-la, nếu hiểu rồi mà nói nữa thì phạm Ba-dật-đề và Đột-kiết-la. Nếu Tỳ-kheo đến nói với Tỳ-kheo là dòng thợ mộc rằng: "Có người nói thầy là dòng thợ mộc xuất gia thọ giới làm gì", hỏi và đáp giống như đoạn văn trên cho đến câu nếu người nghe nhận hiểu thì người nói phạm Ba-dật-đề… giống như trên. Nếu Tỳ-kheo đến nói với Tỳ-kheo là dòng thợ gốm rằng: "Có người nói thầy là dòng thợ gôm xuất gia thọ giới làm gì", hỏi và đáp giống như đoạn văn trên cho đến câu nếu người nghe nhận hiểu thì người nói phạm Ba-dật-đề… giống như trên. Nếu Tỳ-kheo đến nói với Tỳ-kheo là dòng thợ làm da rằng: "Có người nói thầy là dòng thợ làm da xuất gia thọ giới làm gì", hỏi và đáp giống như đoạn văn trên cho đến câu nếu người nghe hiểu thì người nói phạm Ba-dật-đề… giống như trên. Nếu Tỳ-kheo đến nói với Tỳ-kheo là dòng thợ làm mây tre rằng: "Có người nói thầy là dòng thợ làm mây tre xuất gia thọ giới làm gì", hỏi và đáp giống như đoạn văn trên cho đến câu nếu người nghe nhận hiểu thì người nói phạm Ba-dật-đề… giống như trên. Nếu Tỳ-kheo đến nói với Tỳ-kheo là dòng thợ cạo tóc rằng: "Có người nói thầy là dòng thợ cạo tóc xuất gia thọ giới làm gì", hỏi và đáp giống như đoạn văn trên cho đến câu nếu người nghe hiểu thì người nói phạm Ba-dật-đề… giống như trên. Nếu Tỳ-kheo đến nói với Tỳ-kheo là dòng Chiên-đà-la rằng: "Có người nói thầy là dòng Chiên-đà-la xuất gia thọ giới làm gì", hỏi và đáp giống như đoạn văn trên cho đến câu nếu người nghe hiểu thì người nói phạm Ba-dật-đề… giống như trên.

2. Về kỷ nghệ: là nếu Tỳ-kheo đến nói với Tỳ-kheo là dòng Sát-đế-lỵ rằng: "Người kia nói thầy thuộc dòng Sát-đế-lỵ nên học cởi ngựa

… các kỷ thuật của dòng Sát-đế-lỵ như thế thầy nên học, xuất gia thọ giới làm gì", hỏi và đáp giống như đoạn văn trên cho đến câu nếu người nghe hiểu thì người nói phạm Đột-kiết-la… giống như đoạn văn trên. Nếu Tỳ-kheo đến nói với Tỳ-kheo là dòng Bà-la-môn rằng: "Người kia nói thầy là dòng Bà-la-môn nên học kinh Vệ đà cũng dạy người khác học… các kỷ thuật của dòng Bà-la-môn như thế thầy nên học, xuất gia thọ giới làm gì", hỏi và đáp giống như đoạn văn trên cho đến câu nếu người nghe hiểu thì người nói phạm Đột-kiết-la… giống như đoạn văn trên. Nếu Tỳ-kheo đến nói với Tỳ-kheo là dòng thương buôn rằng: "Người kia nói thầy là dòng thương buôn nên học thư số toán số… các kỷ thuật của dòng thương buôn như thế thầy nên học, xuất gia thọ giới làm gì", hỏi và đáp giống như đoạn văn trên cho đến câu nếu người nghe hiểu thì người nói phạm Đột-kiết-la… giống như đoạn văn trên.

Nếu Tỳ-kheo đến nói với Tỳ-kheo là dòng thợ rèn rằng: "Người kia nói thầy là dòng thợ rèn nên học làm nồi nêu chảo… các kỷ thuật như thế của thợ rèn thầy nên học, xuất gia thọ giới làm gì", hỏi và đáp giống như đoạn văn trên cho đến câu nếu người nghe hiểu thì người nói phạm Ba-dật-đề… giống như đoạn văn trên. Nếu Tỳ-kheo đến nói với Tỳ-kheo là dòng thợ mộc rằng: "Người kia nói thầy là dòng thợ mộc nên học làm người gỗ nam hay nữ… các kỷ thuật như thế của thợ mộc thầy nên học, xuất gai thọ giới làm gì", hỏi và đáp giống như đoạn văn trên cho đến câu nếu người nghe hiểu thì người nói phạm Ba-dật-đề… giống như đoạn văn trên. Nếu Tỳ-kheo đến nói với Tỳ-kheo là dòng thợ gốm rằng: "Người kia nói thầy là dòng thợ gốm nên học biết tướng của đất … các kỷ thuật như thế của thợ gốm thầy nên học, xuất gia thọ giới làm gì", hỏi và đáp giống như đoạn văn trên cho đến câu nếu người nghe hiểu thì người nói phạm Ba-dật-đề… giống như đoạn văn trên. Nếu Tỳ-kheo đến nói với Tỳ-kheo là dòng thợ làm da rằng: "Người kia nói thầy là dòng thợ làm da nên học biết tướng của da… các kỷ thuật như thế của thợ làm da thầy nên học, xuất gia thọ giới làm gì", hỏi và đáp giống như đoạn văn trên cho đến câu nếu người nghe hiểu thì người nói phạm Ba-dật-đề… giống như đoạn văn trên. Nếu Tỳ-kheo đến nói với Tỳ-kheo là dòng thợ làm mây tre rằng: "Người kia nói thầy là dòng thợ làm mây tre nên học biết tướng của mây tre… các kỷ thuật như thế của thợ làm mây tre thầy nên học, xuất gia thọ giới làm gì", hỏi và đáp giống như đoạn văn trên cho đến câu nếu người nghe hiểu thì người nói phạm Ba-dật-đề… giống như đoạn văn trên. Nếu Tỳ-kheo đến nói với Tỳ-kheo là dòng thợ cạo tóc rằng: "Người kia nói thầy là dòng thợ cạo tóc nên học biết cách cạo râu tóc… các kỷ thuật như thế của thợ cạo tóc thầy nên học, xuất gia thọ giới làm gì", hỏi và đáp giống như đoạn văn trên cho đến câu nếu người nghe hiểu thì người nói phạm Ba-dật-đề… giống như đoạn văn trên. Nếu Tỳ-kheo đến nói với Tỳ-kheo là dòng Chiên-đà-la rằng: "Người kia nói thầy là dòng Chiên-đà-la nên học cách chặt tay… các kỷ thuật như thế của dòng Chiên-đà-la thầy nên học, xuất gia thọ giới làm gì", hỏi và đáp giống như đoạn văn trên cho đến câu nếu người nghe hiểu thì người nói phạm Ba-dật-đề… giống như đoạn văn trên.

3. Về việc làm: Nếu Tỳ-kheo đến nói với Tỳ-kheo là dòng Sát-đế-lỵ rằng: "Người kia nói thầy là dòng Sát-đế-lỵ nên cởi voi ngựa… các việc làm như thế của dòng Sát-đế-lỵ thầy nên làm, xuất gia thọ giới làm gì", hỏi và đáp giống như đoạn văn trên cho đến câu nếu người nghe hiểu thì người nói phạm Đột-kiết-la… giống như đoạn văn trên. Nếu Tỳ-kheo đến nói với Ty-kheo là dòng Bà-la-môn rằng: "Người kia nói thầy là dòng Bà-la-môn nên đọc kinh Vệ đà … các việc làm như thế của dòng Bà-la-môn thầy nên làm, xuất gia thọ giới làm gì", hỏi và đáp giống như đoạn văn trên cho đến câu nếu người nghe hiểu thì người nói phạm Đột-kiết-la… giống như đoạn văn trên. Nếu Tỳ-kheo đến nói với Tỳ-kheo là dòng thương buôn rằng: "Người kia nói thầy là dòng thương buôn nên buôn bán, quản lý cửa hàng… các việc làm như thế của dòng thương buôn thầy nên làm, xuất gia thọ giới làm gì", hỏi và đáp giống như đoạn văn trên cho đến câu nếu người nghe hiểu thì người nói phạm Đột-kiết-la… giống như đoạn văn trên.

Nếu Tỳ-kheo đến nói với Tỳ-kheo là dòng thợ rèn rằng: "Người kia nói thầy là dòng thợ rèn nên làm nồi niêu xoong chảo… các việc làm như thế của dòng thợ rèn thầy nên làm, xuất gia thọ giới làm gì ", hỏi và đáp giống như đoạn văn trên cho đến câu nếu người nghe hiểu thì người nói phạm Ba-dật-đề… giống như đoạn văn trên. Nếu Tỳ-kheo đến nói với Tỳ-kheo là dòng thợ mộc rằng: "Người kia nói thầy là dòng thợ mộc nên làm người gỗ nam hay nữ… các việc làm như thế của dòng thợ mộc thầy nên làm, xuất gia thọ giới làm gì", hỏi và đáp giống như đoạn văn trên cho đến câu nếu người nghe hiểu thì người nói phạm Ba-dật-đề… giống như đoạn văn trên. Nếu Tỳ-kheo đến nói với Tỳ-kheo là dòng thợ làm da rằng: "Người kia nói thầy là dòng thợ làm da nên lấy da ngâm rồi cắt rọc đề làm giày… các việc làm như thế của dòng thợ làm da thầy nên làm, xuất gia thọ giới làm gì", hỏi và đáp giống như đoạn văn trên cho đến câu nếu người nghe hiểu thì người nói phạm Ba-dật-đề… giống như đoạn văn trên. Nếu Tỳ-kheo đến nói với Tỳ-kheo là dòng thợ làm mây tre rằng: "Người kia nói thầy là dòng thợ làm mây tre nên chẻ mây tre để làm cung tên… các việc làm như thế của dòng thợ làm mây tre thầy nên làm, xuất gia thọ giới làm gì", hỏi và đáp giống như đoạn văn trên cho đến câu nếu người nghe hiểu thì người nói phạm Ba-dật-đề… giống như đoạn văn trên. Nếu Tỳ-kheo đến nói với Tỳ-kheo là dòng thợ cạo tóc rằng: "Người kia nói thầy là dòng thợ cạo tóc nên dùng dao cạo râu tóc… các việc làm như thế của dòng thợ cạo tóc thầy nên làm, xuất gia thọ giới làm gì", hỏi và đáp giống như đoạn văn trên cho đến câu nếu người nghe hiểu thì người nói phạm Ba-dật-đề… giống như đoạn văn trên. Nếu Tỳ-kheo đến nói với Tỳ-kheo là dòng Chiên-đà-la rằng: "Người kia nói thầy là dòng Chiên-đà-la nên chặt tay xẻo tai… các việc làm như thế của dòng Chiên-đà-la thầy nên làm, xuất gia thọ giới làm gì", hỏi và đáp giống như đoạn văn trên cho đến câu nếu người nghe hiểu thì người nói phạm Ba-dật-đề… giống như đoạn văn trên.

4. Về phạm tội: Nếu Tỳ-kheo đến nói với Tỳ-kheo khác rằng: "Người kia nói thầy là người phạm tội… giống như đoạn văn trên cho đến câu phạm tội Đột-kiết-la", hỏi và đáp giống như đoạn văn trên cho đến câu nếu người nghe hiểu thì người nói phạm Ba-dật-đề… giống như đoạn văn trên.

5. Về bịnh hoạn: Nếu Tỳ-kheo đến nói với Tỳ-kheo khác rằng: "Người kia nói thầy mắc bịnh nan y… xuất gia thọ giới làm gì", hỏi và đáp giống như đoạn văn trên cho đến câu nếu người nghe hiểu thì người nói phạm Ba-dật-đề… giống như đoạn văn trên.

6. Về hình tướng: Nếu Tỳ-kheo đến nói với Tỳ-kheo khác rằng: "Người kia nói thầy là người có tương thô ác như… xuất gia thọ giới làm gì", hỏi và đáp giống như đoạn văn trên cho đến câu nếu người nghe hiểu thì người nói phạm Ba-dật-đề… giống như đoạn văn trên.

7. Về phiền não: Nếu Tỳ-kheo đến nói với Tỳ-kheo khác rằng: "Người kia nói thầy là người có phiền não sâu nặng… xuất gia thọ giới làm gì", hỏi và đáp giống như đoạn văn trên cho đến câu nếu người nghe hiểu thì người nói phạm Ba-dật-đề… giống như đoạn văn trên.

8. Về mắng chửi: Nếu Tỳ-kheo đến nói với Tỳ-kheo khác rằng: "Người kia nói thầy là người ưa mắng chửi… xuất gia thọ giới làm gì", hỏi và đáp giống như đoạn văn trên cho đến câu nếu người nghe hiểu thì người nói phạm Ba-dật-đề… giống như đoạn văn trên.

Nếu Tỳ-kheo dùng tám trường hợp trên đến nói với Tỳ-kheo khác với tâm ly gián thì phạm Ba-dật-đề và Đột-kiết-la; khác với tám trường hợp trên, nếu dùng trường hợp khác để ly gián thì phạm Đột-kiết-la; nếu Tỳ-kheo dùng tám trường hợp trên để ly gián chúng khác trừ Tỳ-kheo thì phạm Đột-kiết-la.

4. Giới Phát Khởi Lại Việc Tranh Cải:

Phật tại thành Vương xá, Lục quần Tỳ-kheo tánh ưa gây gỗ, khi Lục quần Tỳ-kheo gây gỗ với Tỳ-kheo khác, Tăng đã như pháp quyết đoán sự việc rồi, Lục quần cũng biết sự việc đã như pháp quyết đoán rồi vẫn muốn phát khởi trở lại nên nói rằng: "Các Trưởng lão, việc này xử đoán như thế là sai, xử đoán sai nên xử đoán trở lại, dứt diệt sai nên dứt diệt lại", như thế khiến cho Tăng chưa bị phá liền bị phá, đã bị phá rồi thì không thể hòa hợp lại được; việc chưa sanh tranh cải liền sanh tranh cải, đã tranh cải rồi thì không thể dứt diệt được. Có Tỳ-kheo thiểu dục tri túc hành hạnh đầu đà nghe biết việc này tâm không vui liền đem việc này bạch Phật, Phật do nhân duyên này nhóm họp Tỳ-kheo tăng rồi hỏi Lục quần Tỳ-kheo: "Các thầy thật đã làm việc này phải không?", Đáp: "Thật đã làm thưa Thế tôn", Phật liền quở trách: "Tại sao gọi là Tỳ-kheo khi Tăng đã như pháp quyết đoán sự việc xong rồi mà còn phát khởi trở lại, nói rằng: Các Trưởng lão… giống như đoạn văn trên. Như thế khiến cho Tăng chưa bị phá… giống như đoạn văn trên cho đến câu không thể dứt diệt được", quở trách rồi bảo các Tỳ-kheo: "Do mười lợi nên kết giới cho các Tỳ-kheo, từ nay giới này nên nói như sau:

Nếu Tỳ-kheo khi Tăng đã như pháp quyết đoán việc tranh cải xong rồi mà còn phát khởi trở lại thì phạm Ba-dật-đề.

Như pháp quyết đoán là như pháp như luật như Tỳ-ni, như lời Phật dạy. Tranh cải phân biệt có bốn: Tướng ngôn tránh, vô căn tránh, phạm tội tránh và thường sở hành tránh. Phát khởi trở lại là nói rằng: quyết đoán sai, dứt diệt sai. Về người phân biệt có năm: Người trụ lâu, người khách, người thọ dục, người làm yết ma và người bị yết ma.

Tướng phạm trong giới này là đối với Tướng ngôn tránh nếu Tỳ-kheo cựu trụ biết đã như pháp dứt diệt rồi, tưởng đã như pháp dứt diệt rồi mà còn phát khởi trở lại, nói rằng: "Các Trưởng lão, việc này đã quyết đoán sai, dứt diệt sai nên quyết đoán trở lại" thì phạm Ba-dật-đề. Đối với Tướng ngôn tránh tưởng là Vô căn tránh hay Phạm tội tránh hay là Thường sở hành tránh biết đã như pháp dứt diệt rồi và tưởng đã như pháp dứt diệt rồi mà còn phát khởi trở lại nói giống như trên thì phạm Ba-dật-đề. Đối với Vô căn tránh tưởng là Vô căn tránh, nếu Tỳ-kheo cựu trụ biết đã như pháp dứt diệt rồi, tưởng đã như pháp dứt diệt rồi mà còn phát khởi trở lại, nói rằng: "Các Trưởng lão, việc này đã quyết đoán sai, dứt diệt sai nên quyết đoán trở lại" thì phạm Ba-dật-đề. Đối với Vô căn tránh tưởng là Phạm tội tránh hay là Thường sở hành tránh hay là Tướng ngôn tránh, nếu Tỳ-kheo cựu trụ biết đã như pháp dứt diệt rồi, tưởng đã như pháp dứt diệt rồi mà còn phát khởi trở lại, nói rằng: "Các Trưởng lão, việc này đã quyết đoán sai, dứt diệt sai nên quyết đoán trở lại" thì phạm Ba-dật-đề. Đối với Phạm tội tránh tưởng là Phạm tội tránh, nếu Tỳ-kheo cựu trụ biết đã như pháp dứt diệt rồi, tưởng đã như pháp dứt diệt rồi mà còn phát khởi trở lại, nói rằng: "Các Trưởng lão, việc này đã quyết đoán sai, dứt diệt sai nên quyết đoán trở lại" thì phạm Ba-dật-đề. Đối với Phạm tội tránh tưởng là Thường sở hành tránh hay là Tướng ngôn tránh hay là Vô căn tránh, nếu Tỳ-kheo cựu trụ biết đã như pháp dứt diệt rồi, tưởng đã như pháp dứt diệt rồi mà còn phát khởi trở lại, nói rằng: "Các Trưởng lão, việc này đã quyết đoán sai, dứt diệt sai nên quyết đoán trở lại" thì phạm Ba-dật-đề. Đối với Thường sở hành tránh tưởng là Thường sở hành tránh, nếu Tỳ-kheo cựu trụ biết đã như pháp dứt diệt rồi, tưởng đã như pháp dứt diệt rồi mà còn phát khởi trở lại, nói rằng: "Các Trưởng lão, việc này đã quyết đoán sai, dứt diệt sai nên quyết đoán trở lại" thì phạm Ba-dật-đề. Đối với Thường sở hành tránh tưởng là Tướng ngôn tránh hay là Vô căn tránh hay là Phạm tội tránh, nếu Tỳ-kheo cựu trụ biết đã như pháp dứt diệt rồi, tưởng đã như pháp dứt diệt rồi mà còn phát khởi trở lại, nói rằng: "Các Trưởng lão, việc này đã quyết đoán sai, dứt diệt sai nên quyết đoán trở lại" thì phạm Ba-dật-đề. Bốn hạng người sau là khách Tỳ-kheo, Tỳ-kheo thọ dục, Tỳ-kheo làm yết ma và Tỳ-kheo bị yết ma cũng giống như vậy.

Nếu Tỳ-kheo đối với sự việc đã như pháp diệt tránh rồi, tưởng đã như pháp diệt tránh rồi mà còn phát khởi trở lại thì phạm Ba-dật-đề; nếu tưởng là không như pháp diệt tránh mà phát khởi trở lại cũng phạm Ba-dật-đề.; nếu nghi là không như pháp diệt tránh mà phát khởi trở lại cũng phạm Ba-dật-đề.

Nếu Tỳ-kheo đối với sự việc không như pháp diệt tránh mà tưởng là đã như pháp diệt tránh còn phát khởi trở lại thì phạm Đột-kiết-la; nếu tưởng đã như pháp diệt tránh mà còn phát khởi trở lại cũng phạm Đột-kiết-la; nếu nghi là đã như pháp diệt tránh mà phát khởi trở lại cũng phạm Đột-kiết-la. Nếu sự việc không như pháp diệt tránh tưởng không như pháp diệt tránh mà phát khởi trở lại thì không phạm.

5. Giới Nói Quá Năm, Sáu Lời:

Phật tại nước Xá-vệ, lúc đó Ca-lưu-đà-di trước giờ ngọ đắp y mang bát vào thành khất thực, ăn xong vào phòng cất y bát rồi đứng ở cửa phòng nghĩ rằng: Nếu có người nữ nào đến tham quan trong chùa ta sẽ dẫn đi xem phòng xá. Lúc đó có nhiều người nữ vào chùa tham quan, Ca-lưu-đà-di thấy rồi liền đến nói với họ rằng: "Các vị hãy đến đây, tôi sẽ dẫn đi xem phòng xá". Do nhân duyên này các người nữ nhóm lại, Ca-lưu-đà-di ở trước các người nữ nói điều đáng hổ thẹn như đem việc của bà mẹ nói cho người con gái nghe: "Mẹ của cô ở chỗ kín có tướng như thế như thế", người con gái suy nghĩ: "Nếu đúng như lời của-Tỳ-kheo nói thì chắc là đã cùng mẹ ta tư thông"; sau đó Ca-lưu-đà-di lại đem việc của người con gái nói cho bà mẹ: "Con gái của bà ở chỗ kín có tướng như thế như thế", bà mẹ suy nghĩ: "Nếu đúng như lời Tỳ-kheo nói thì chắc là đã cùng con gái ta tư thông"; sau đó lại đem việc của người con dâu nói với bà mẹ chồng: "Con dâu của bà ở chỗ kín có tướng như thế như thế", bà mẹ chồng suy nghĩ: "Nếu đúng như lời Tỳ-kheo nói thì ắt là đã cùng con dâu của ta tư thông"; sau đó lại đem việc của bà mẹ chồng nói với người con dâu: "Mẹ chồng của cô ở chỗ kín có tướng như thế như thế", người con dâu suy nghĩ: "Nếu đúng như lời Tỳ-kheo nói thì ắt là đã cùng mẹ chồng của ta tư thông". Ca-lưu-đà-di khi nói những lời này đã khiến cho các phụ nữ đó nghi ngờ lẫn nhau và nghi cả chính bản thân mình. Có Tỳ-kheo thiểu dục tri túc hành hạnh đầu đà nghe biết việc này tâm không vui liền đem việc này bạch Phật, Phật do nhân duyên này nhóm họp Tỳ-kheo tăng rồi hỏi Tỳ-kheo Ca-lưu-đà-di: "Thầy thật đã làm việc này phải không?" Đáp: "Thật đã làm thưa Thế tôn", Phật liền quở trách: "Tại sao gọi là Tỳ-kheo lại ở trước người nữ nói điều đáng hổ thẹn", quở trách rồi bảo các Tỳ-kheo: "Do mười lợi nên kết giới cho các Tỳ-kheo, từ nay giới này nên nói như sau:

Nếu Tỳ-kheo nói pháp cho người nữ nghe quá năm, sáu lời thì phạm Ba-dật-đề, trừ có người nam hiểu biết bên cạnh.

Người nữ là người có thể thọ dâm dục. Quá năm, sáu lời là như nói ngũ ấm: sắc, thọ, tưởng, hành, thức vô thường; sáu căn: Nhãn, nhĩ, tỉ, thiệt, thân vô thường. Pháp là lời Phật nói hay đệ tử nói hay thiên tiên nói, hóa nhơn nói về trì giới, bố thí sanh thiên, niết bàn. Người nam có hiểu biết là có thể phân biệt được lời nói tốt xấu.

Tướng phạm trong giới này là nếu Tỳ-kheo không có người nam hiểu biết bên cạnh mà nói pháp cho người nữ nghe quá năm, sáu lời hoặc nói kệ thì mỗi câu kệ đều phạm Ba-dật-đề; nếu nói kinh thì mỗi việc đều phạm Ba-dật-đề; nếu nói biệt cú thì mỗi câu phạm Ba-dật-đề; nếu sau đó có người nữ khác đến, Tỳ-kheo lại nói pháp cho cả hai người nữ nghe quá năm, sáu lời hay nói kệ thì mỗi câu kệ đều phạm Ba-dật-đề… giống như trên. Khi Tỳ-kheo từ tòa ngồi đứng dậy đi đến giữa đường gặp một người nữ đi ngược tới lại nói pháp cho nghe quá năm, sáu lời không có người nam bên cạnh; lúc đó người nữ trước đó lại vừa đi tới cùng nghe pháp, nếu Tỳ-kheo nói kệ thì mỗi câu kệ đều phạm Ba-dật-đề… giống như trên. Nếu Tỳ-kheo đến nhà khác nói pháp cho người nữ nghe quá năm, sáu lời mà không có người nam bên cạnh; người nữ trước đó lại đến đứng bên cửa cùng nghe pháp, nếu Tỳ-kheo nói kệ thì mỗi câu kệ đều phạm Ba-dật-đề… giống như trên. Không phạm là nếu Tỳ-kheo tán tụng hay đạt thẩn hay nói cống đức bố thí hay trì giới hay người nữ hỏi mà đáp thì không phạm.

6. Giới Dạy Cú Pháp Cho Người Chưa Thọ Cụ Giới:

Phật tại nước A-la-tỳ, lúc đó Tỳ-kheo nước A-la-tỳ ở trong trú xứ dạy cú pháp cho người chưa thọ giới cụ túc, đủ câu hay không đủ câu, đủ vị hay không đủ vị, đủ chữ hay không đủ chữ. Do nhân duyên này trong chùa ồn náo, âm thanh tợ như tiếng của những người học toán số hay như Bà-la-môn học kinh Vệ đà hoặc như những người đánh cá bị mất cá. Phật nghe thấy tiếng ồn náo này liền hỏi A-nan nguyên do, A-nan đem việc trên bạch Phật, Phật do nhân duyên này nhóm họp Tỳ-kheo tăng rồi hỏi Tỳ-kheo nước A-la-tỳ: "Thầy thật đã làm việc này phải không?" Đáp: "Thật vậy thưa Thế tôn", Phật liền quở trách: "Tại sao gọi là Tỳ-kheo lại dạy cú pháp cho người chưa thọ giới cụ túc", quở trách rồi bảo các Tỳ-kheo: "Do mười lợi nên kết giới cho các Tỳ-kheo, từ nay giới này nên nói như sau:

Nếu Tỳ-kheo dạy cú pháp cho người chưa thọ giới cụ túc thì phạm Ba-dật-đề.

Người chưa thọ cụ giới là trừ Tỳ-kheo và Tỳ-kheo-ni, những người khác đều là người chưa thọ cụ giới. Cú là bao gồm đủ câu hay không đủ câu, đủ vị hay không đủ vị, đủ chữ hay không đủ chữ. Nói đủ câu là câu có đủ vị đủ chữ, nếu không đủ vị đủ chữ thì gọi là không đủ câu. Pháp là lời Phật nói… giống như giới trên. Tướng phạm trong giới này là nếu Tỳ-kheo dạy cú pháp đủ câu cho người chưa thọ cụ giới hay nói kệ thì mỗi câu phạm Ba-dật-đề… giống như giới trên. Nếu Tỳ-kheo dạy cú pháp không đủ câu cho người chưa thọ cụ giới hay nói kệ thì mỗi câu kệ đều phạm Ba-dật-đề… giống như giới trên. Không phạm là Tỳ-kheo nói xong mới đọc theo hoặc hỏi đáp.

LUẬT THẬP TỤNG

QUYỂN 10

V. CHÍN MƯƠI PHÁP BA DẬT ĐỀ (Tiếp Theo):

7. Giới Thật Có Pháp Hơn Người Đem Nói Cho Người Chưa Thọ Cụ Giới:

Phật tại nước Duy-na-ly, hạ an cư cùng chúng đại Tỳ-kheo, lúc đó ngoài thế gian đang mất mùa đói kém nên khất thực khó được, vợ con trong nhà còn không đủ cơm ăn áo mặc làm sao có thể sớt cho người khất thực. Phật do nhân duyên này nhóm họp các Tỳ-kheo bảo rằng: "Các Thầy nên biết, lúc này ở ngoài thế gian mất mùa… giống như đoạn văn trên cho đến câu cho người khất thực. Các thầy nên theo bà con quen biết hay thí chủ tịnh tín mà đến đó an cư, chớ nên ở nơi đây chịu khổ não vì ăn uống". Các Tỳ-kheo nghe lời Phật dạy, ai nấy đều đến nhà bà con quen biết để an cư. Lúc đó có các Tỳ-kheo đến một chỗ trong nước Kiều-tát-la an cư, lại có các Tỳ-kheo đến bờ sông Bà-cầu-ma ở trong một tụ lạc an cư. Trong tụ lạc này có nhiều nhà giàu, nô tỳ, tài bảo, thóc lúa… đủ thứ thành tựu. Các Tỳ-kheo này suy nghĩ: "Nay ngoài thế gian mất mùa đói kém khất thực khó được, vợ con trong nhà còn thiếu cơm ăn làm sao sớt cho người khác. Trong tụ lạc này có nhiều nhà giàu… đủ thứ thành tựu, chúng ta nên đến những nhà này khen ngợi lẫn nhau như sau: "Cư sĩ nên biết, các người nay được đại thiện lợi vì các Tỳ-kheo tăng nương ở trong tụ lạc này an cư, trong số đó có vị đã chứng A-la-hán, có vị đã được Hướng A-la-hán, có vị đã chứng A-na-hàm, có vị đã được Hướng A-na-hàm, có vị đã chứng Tư-đà-hàm, có vị đã được Hướng Tư-đà-hàm, có vị đã chứng Tu-đà-hoàn, có vị đã được Hướng Tu-đà-hoàn, có vị đã được Sơ thiền, Nhị thiền, Tam thiền, Tứ thiền; có vị đã được vô lượng từ tâm, vô lượng bi tâm, vô lượng hỉ tâm, vô lượng xả tâm; có vị được vô lượng thức xứ, không xứ, vô sở hữu xứ, phi tường phi phi tưởng xứ; có vị được pháp quán bất tịnh, có vị được A-na-ban-na-niệm", nghĩ rồi các Tỳ-kheo liền vào trong tụ lạc đến các nhà giàu khen ngợi lẫn nhau giống như trong đoạn văn trên cho đến câu có vị được A-na-ban-na-niệm. Các cư sĩ nghe rồi liền sanh tâm tịnh tín nghĩ rằng: "Chúng ta nay được thiện lợi vì có chúng tăng là đại phước điền nương ở trong tụ lạc của chúng ta an cư, có vị đã chứng A-la-hán… giống như đoạn văn trên cho đến câu có vị được A-na-ban-na-niệm", do có lòng tin nên dù đang là lúc thế gian mất mùa đói kém khất thực khó được, mà các Tỳ-kheo này vẫn khất thực dễ được như lúc thế gian được mùa sung túc, các cư sĩ cúng dường cho các Tỳ-kheo hai thời no đủ. Các Tỳ-kheo này do được cúng dường đầy đủ nên thân thể sung mãn, nhan sắc hồng hào tươi sáng. Pháp thường của chư Phật là một năm có hai kỳ đại hội vào tháng sau của cuối mùa xuân và vào tháng sau của cuối mùa hạ. Vào tháng cuối của mùa xuân, Tỳ-kheo các nơi suy nghĩ: "Phật đã dạy chúng ta nên an cư, trong ba tháng an cư tu tập sẽ được an lạc trụ", đây là đại hội thứ nhất. Vào tháng cuối của mùa hạ, các Tỳ-kheo an cư ba tháng đã xong nghĩ rằng: "Đã lâu chúng ta không gặp Phật", nghĩ rồi liền đắp y mang bát đi đến chỗ Thế tôn, đây là đại hội thứ hai. Lúc đó các Tỳ-kheo an cư ở nước Kiều-tát-la xong, đắp y mang bát đi đến thành Duy-na-ly, pháp thường của chư Phật là các Tỳ-kheo cùng Phật an cư nếu thấy có các Tỳ-kheo từ nơi khác đến phải đón tiếp thăm hỏi và phân chia phòng xá ngọa cụ cho nghỉ ngơi, nói rằng: "Đây là phòng của thầy, giường dây này có lỗ bệ to, giường dây này có lỗ bệ nhỏ, đây lá mền gối…", tùy theo thứ lớp mà phân chia. Lúc đó các Tỳ-kheo ở Duy-na-ly thấy các Tỳ-kheo ở nước Kiều-tát-la đến liền đón tiếp thăm hỏi… giống như trên đã nói, cho đến câu tùy theo thứ lớp phân chia cho ở rồi hỏi: "Các thầy có được an lạc không, khất thực không thiếu và đi đường không nhọc mệt chứ ?", các Tỳ-kheo Kiều-tát-la đáp: "Chúng tôi được an lạc trụ, đi đường không nhọc mệt nhưng khất thực khó được", các Tỳ-kheo Duy-na-ly nói: "Các thầy tuy được an lạc trụ, đi đường không nhọc mệt nhưng vì khất thực khó được nên thân thề gầy ốm, nhan sắc tiều tụy". Lúc đó các Tỳ-kheo an cư ở bên sông Bà-cầu-ma đi đến thành Duy-na-ly cũng được đón tiếp thăm hỏi và được phân chia phòng xá ngọa cụ giống như trên. Khi các Tỳ-kheo Duy-na-ly thăm hỏi có được an lạc trụ… như trên thì các Tỳ-kheo Bà-cầu-ma đáp rằng: "Chúng tôi được an lạc trụ, khất thực không thiếu nhưng đi đường nhọc mệt", các Tỳ-kheo Duy-na-ly nói: "Các thầy quả thật được an lạc trụ, khất thực không thiếu nhưng đi đường nhọc mệt, vì sao, vì các thầy mập mạp, nhan sắc hồng hào", kế từ từ gạn hỏi các Tỳ-kheo Bà-cầu-ma: "Nay thế gian đang lúc mất mùa đói kém, khất thực khó được, vợ con trong nhà còn thiếu cơm ăn làm sao sớt cho người đi khất thực. Các thầy do nhân duyên gì trong ba tháng an cư lại khất thực không khó, khí lực được dồi dào, nhan sắc tươi sáng như thế?" Các Tỳ-kheo Bà-cầu-ma liền đem việc trên kể lại, các Tỳ-kheo Duy-na-ly hỏi: "Các thầy khen ngợi lẫn nhau như thế là thật có công đức này không?" đáp là thật có. Có Tỳ-kheo thiểu dục tri túc hành hạnh đầu đà nghe biết việc này tâm không vui liền quở trách: "Tại sao gọi là Tỳ-kheo lại vì ăn uống mà nói cho người chưa thọ cụ giới là mình đã chứng được pháp hơn người", quở trách rồi đem việc này bạch Phật, Phật do nhân duyên này nhóm họp Tỳ-kheo tăng rồi hỏi các Tỳ-kheo Bà-cầu-ma: "Các thầy thật đã làm việc này phải không?" Đáp: "Thật đã làm thưa Thế tôn", Phật liền quở trách: "Tại sao gọi là Tỳ-kheo lại vì việc ăn uống nói mình thật có pháp hơn người cho người chưa thọ cụ giới nghe", quở trách rồi bảo các Tỳ-kheo: "Do mười lợi nên kết giới cho các Tỳ-kheo, từ nay giới này nên nói như sau:

Nếu Tỳ-kheo thật có pháp hơn người mà đến nói cho người chưa thọ giới cụ túc nghe thì phạm Ba-dật-đề".

Thật có là thật chứng được Thánh pháp này.

Tướng phạm trong giới này là nếu Tỳ-kheo thật là A-la-hán mà đến nói cho người khác nghe thì phạm Ba-dật-đề; thật là hướng A-la-hán… cho đến hướng Tu-đà-hoàn mà đến nói cho người khác nghe đều phạm Ba-dật-đề. Thật được Sơ thiền, nhị thiền… cho đến A-na-ban-na-niệm mà đến nói cho người khác nghe đều phạm Ba-dật-đề. Nếu nói là tôi trì giới cho người khác nghe thì phạm Đột-kiết-la; nếu Tỳ-kheo thật thấy chư thiên … quỷ La sát đến chỗ mình, đem nói cho người khác nghe đều phạm Ba-dật-đề; nếu thật thấy thổ quỷ đến chỗ mình đem nói cho người khác nghe thì phạm Đột-kiết-la.