SỐ 1435 — THẬP TỤNG LUẬT

SỐ 1435

THẬP TỤNG LUẬT

QUYỂN 1

TỤNG THỨ NHẤT

I. BỐN PHÁP BA-LA-DI:

1. Giới Dâm:

Phật ở nước Tỳ-da-ly, cách thành không xa có một tụ lạc, trong tụ lạc này có con của một trưởng giả tên là Tu-đề-na-ca-lan-đà tử giàu có nhiều tiền tài, đủ thứ thành tựu, tự quy y Tam bảo làm đệ tử Phật. Sau đó nhàm lìa thế gian, cạo bỏ râu tóc mặc pháp phục làm Tỳ-kheo, rời bỏ tụ lạc đến nước Kiều-tát-la ở một chỗ an cư. Lúc đó thế gian mất mùa đói kém khất thực khó được, đối với nhân dân vợ con trong nhà còn thiếu ăn, làm sao có thể cho những người khất thực. Tu-đề-na suy nghĩ: "Lúc này ở thế gian mất mùa đói kém, khất thực khó được nhưng thân quyến của ta giàu có, đúng là lúc ta nên khuyên họ bố thí làm phước", nghĩ rồi qua ba tháng hạ an cư, tự tứ và may y xong Tu-đề-na đắp y mang bát trở về Tỳ-da-ly, đi trải qua nhiều nước mới về đến quê mình. Sáng hôm sau, Tu-đề-na đắp y mang bát vào trong thôn khất thực, đến nhà bà con khuyên họ cúng dường đầy đủ thức ăn uống cho các Tỳ-kheo; còn mình thì hành hạnh đầu đà, thọ pháp khất thực, theo thứ lớp khất thực đền trước nhà của mình nói rằng: "Trước kia tôi hứa sẽ trở về, nay tôi đã trở về", nói rồi vội vả bỏ đi. Lúc đó một tỳ nữ trông thấy nhận ra Tu-đề-na liền chạy đi báo cho mẹ của Tu-đề-na: "Hồi nảy Tu-đề-na có về đến nhà nhưng lại vội vả bỏ đi", bà mẹ suy nghĩ: "Tu-đề-na vừa về đến nhà lại đi ngay, có lẽ là ưu sầu muốn xả giới hoàn tục, không thích tu phạm hạnh nữa. Ta nên đến khuyên nó trở về nhà hưởng thọ ngũ dục, tu bố thí làm phước". Nghĩ rồi bà mẹ liền đi đến chỗ Tu-đề-na khuyên rằng: "Nếu con ưu sầu không thích tu phạm hạnh, muốn xả giới thì con nên trở về nhà hưởng thọ ngũ dục, tu bố thí làm phước", Tu-đề-na nói: "Con không có ưu sầu, không muốn xả giới, không nhàm chán phạm hạnh cũng không muốn bỏ pháp Sa-môn, tâm ưa thích phạm hạnh", bà mẹ suy nghĩ: "Ta dù có khuyên cũng không lay chuyển được tâm nó, phải bảo vợ của nó mới được". Nghĩ rồi bà mẹ liền đến chỗ vợ của Tu-đề-na nói: "Khi nào trong người con sạch sẽ thì đến nói cho mẹ biết", nàng dâu nhớ lời mẹ chồng, đợi đến khi trong người sạch sẽ liền đến nói với mẹ chồng: "Mẹ muốn con làm gì?" Bà mẹ nói: "Những y phục và trang sức mà trước kia Tu-đề-na ưa thích, con nay nên đem ra mặc hết, nàng dâu nghe lời trở về phòng mặc y phục và trang sức mà trước kia Tu-đề-na ưa thích. Bà mẹ dẫn nàng dâu đến chỗ Tu-đề-na nói rằng: "Nếu con ưu sầu không thích tu phạm hạnh, muốn xả giới hoàn tục thì con hãy trở về nhà tu bố thí làm phước, Phật pháp khó thành, xuất gia cần khổ", Tu-đề-na nói: "Con không ưu sầu, tâm con không động chuyển, con ưa thích tu phạm hạnh, không ưa thích ngũ dục", bà mẹ nói: "Lành thay Tu-đề-na, tuy con ưa thích tu phạm hạnh không muốn xả giới, nhưng nay vợ con đúng lúc đến, con nên để lại hạt giống nối dòng. Nếu gia đình ta không có người nối dòng thì tài sản đã có sẽ bị quan tịch thu". Lúc đó Thế tôn chưa chế giới này, tâm Tu-đề-na cũng động nên bằng lòng, bà mẹ liền tránh đi, Tu-đề-na liền dẫn vợ đến chỗ khuất cùng hành dâm, như vậy đến hai, Ba-lần. Sau đó người vợ mang thai, đủ ngày tháng sanh ra đứa con phước đức, đặt tên là Tục chủng, đến tuổi trưởng thành tin ưa Phật pháp, xuất gia học đạo tinh tấn siêng tu, được lậu tận chứng quả A-la-hán.

Tu-đề-na sau khi cùng vợ hành dâm rồi tâm sanh nghi hối, ưu sầu biến sắc không có oai đức, im lặng cúi đầu, buồn bã không vui, không thích nói năng. Lúc đó có các Tỳ-kheo quen biết đến thăm, ngồi một bên hỏi Tu-đề-na: "Trước đây thầy có oai đức, nhan sắc an hòa thích tu phạm hạnh, nay vì sao ưu sầu biến sắc buồn bã không vui. Thầy có thân bịnh hay là lỡ làm việc xấu gì rồi ?" Tu-đề-na nói: "Thân tôi không bịnh, chỉ là đã lỡ làm việc xấu nên tâm ưu sầu". Các Tỳ-kheo từ từ gạn hỏi, Tu-đề-na liền đem việc trên kể lại, các Tỳ-kheo nghe rồi đủ lời quở trách Tu-đề-na: "Thì ra thầy ưu sầu vì đã làm việc xấu như thế, việc mà thầy đã làm không phải pháp Sa-môn, không phải đạo tùy thuận, đã làm hạnh bất tịnh là việc mà người xuất gia không nên làm. Thầy không biết Thế Tôn đã dùng đủ cách quở trách dục, dục tưởng, dục giác, dục nhiệt và dùng đủ lời khen ngợi đoạn dục, xả dục tưởng, diệt dục nhiệt. Phật thường thuyết pháp dạy người ly dục, đối với dục thầy còn không nên sanh tâm, huống chi là làm nghiệp xấu căn bản bất tịnh, khởi kiết phược dục nhuế si", các Tỳ-kheo đủ lời quở trách rồi đem việc này bạch Phật, Phật do việc này tập họp Tỳ-kheo tăng, thường pháp của chư Phật là đúng thời mới hỏi, không đúng thời thì không hỏi; có lợi mới hỏi, không lợi thì không hỏi để dứt trừ nghi hoặc. Lúc đó Phật dùng chánh niệm an huệ hỏi Tu-đề-na: "Thầy thật đã làm việc này phải không?" Đáp: "Con thật đã làm, Thế tôn", Phật dùng đủ lời quở trách Tu-đề-na: "Việc mà thầy đã làm không phải pháp Sa-môn, không phải đạo tùy thuận, đã làm hạnh bất tịnh là việc mà người xuất gia không nên làm. Thầy là người ngu si, thầy không biết Ta đã dùng đủ cách quở trách dục, dục tưởng, dục giác, dục nhiệt và dùng đủ lời khen ngợi đoạn dục, xả dục tưởng, diệt dục nhiệt. Ta thường thuyết pháp dạy người ly dục, đối với dục thầy còn không nên sanh tâm, huống chi là làm nghiệp xấu căn bản bất tịnh, khởi kiết phược dục nhuế si". Quở trách rồi Phật bảo các Tỳ-kheo: "Người ngu si này đã mở cửa hữu lậu, thà đem thân phần để vào miệng rắn độc chứ không đem thân này xúc chạm thân người nữ. Do mười lợi nên ta kết giới cho các Tỳ-kheo:

- Một là nhiếp thủ Tăng,

- Hai là khéo nhiếp phục,

- Ba là khiến Tăng được an lạc trụ,

- Bốn là chiết phục người có tâm cống cao,

- Năm là khiến người tàm quý được an lạc,

- Sáu là khiến người không tin được tịnh tín,

- Bảy là khiến người đã tin được tăng trưởng,

- Tám là ngăn phiền não lậu hoặc đời này,

- Chín là đoạn nghiệp ác đời sau,

- Mười là khiến phạm hạnh trụ lâu.

Từ nay giới này nên nói như sau: Nếu Tỳ-kheo đã đồng vào pháp học của-Tỳ-kheo, không xả giới mà hành pháp dâm, Tỳ-kheo này phạm Ba-la-di không được ở chung."

Phật ở nước Xá-vệ, có một Tỳ-kheo tên là Bạt-kỳ-tử không xả giới, giới suy kém, không nói ra mà về nhà hành pháp dâm, sau đó muốn xuất gia lại, tự nghĩ: "Ta nên đến hỏi các Tỳ-kheo trước, nếu được xuất gia thọ giới trở lại thì ta sẽ xuất gia làm Tỳ-kheo, nếu không được thì thôi", nghĩ rồi đến hỏi các Tỳ-kheo, các Tỳ-kheo đem việc này bạch Phật, Phật nói: "Nếu có người không xả giới, giới suy kém không xả mà trở về nhà làm việc dâm thì không được xuất gia lại. Từ nay giới này nên nói lại như sau:

Nếu Tỳ-kheo đã đồng vào pháp học của-Tỳ-kheo, không xả giới, giới suy kém, không nói ra mà về nhà làm việc dâm thì Tỳ-kheo này phạm Ba-la-di không được ở chung."

Phật ở nước Xá-vệ, lúc đó có một Tỳ-kheo ở nước Kiều-tát-la sống một mình trong rừng, có một con khỉ cái thường đến chỗ Tỳ-kheo, Tỳ-kheo đều cho thức ăn dụ nó, tâm khỉ yếu mềm nên cùng Tỳ-kheo hành dâm. Sau đó có các Tỳ-kheo thân hữu đến thăm ngồi một bên, con khỉ cái chạy đến nhìn mặt các Tỳ-kheo rồi đứng trước mặt Tỳ-kheo mà nó thương, nhìn chăm chăm vào mặt của vị ấy muốn cùng hành dâm, Tỳ-kheo này hổ thẹn không nhìn con khỉ, con khỉ tức giận cào cấu tai mũi của-Tỳ-kheo này khiến cho trầy trụa rồi bỏ đi. Các Tỳ-kheo thân hữu gạn hỏi, Tỳ-kheo này liền kể lại sự việc trên, các Tỳ-kheo dùng đủ lời quở trách rằng: "Việc mà thầy đã làm không phải pháp Sa-môn, không phải đạo tùy thuận, đã làm hạnh bất tịnh là việc mà người xuất gia không nên làm. Thầy không biết Thế tôn đã dùng đủ cách quở trách dục, dục tưởng, dục giác, dục nhiệt và dùng đủ lời khen ngợi đoạn dục, xả dục tưởng, diệt dục nhiệt. Phật thường thuyết pháp dạy người ly dục, đối với dục thầy còn không nên sanh tâm, huống chi là làm nghiệp xấu căn bản bất tịnh, khởi kiết phược dục nhuế si", quở trách rồi trở về đem việc này bạch Phật, Phật do việc này tập họp Tỳ-kheo tăng hỏi rõ sự thật, quở trách rồi bảo các Tỳ-kheo: "Trước kia ta đã kết giới này, nay phải tùy kết giới này lại như sau: Nếu Tỳ-kheo đồng vào pháp học của-Tỳ-kheo, không xả giới, giới suy kém, không xuất giới mà làm pháp dâm cho đến với súc sanh, Tỳ-kheo này phạm Ba-la-di không được ở chung.

Tỳ-kheo có bốn:

1. Danh tự Tỳ-kheo là Tỳ-kheo chỉ có tên gọi.

2. Tự ngôn Tỳ-kheo là Tỳ-kheo được Bạch-tứ-yết-ma thọ giới cụ túc; hoặc là Tặc trụ Tỳ-kheo cạo bỏ râu tóc, đắp mặc Ca sa tự nói ta là Tỳ-kheo.

3. Khất cầu Tỳ-kheo là Tỳ-kheo đến nhà người khất thực, như khi Bà-la-môn đến người khác xin cũng nói ta là Tỳ-kheo.

4. Phá phiền não Tỳ-kheo là Tỳ-kheo đối với các lậu hoặc kiết phược phiền não làm cho chúng sanh phải thọ thân sau, chịu quả báo đau khổ là nhân duyên tương tục qua lại trong sanh tử… đều có thể thấy biết đoạn trừ, nhổ tận gốc rễ các lậu hoặc ấy, như chặt cây Đa-la rốt ráo không sanh trưởng được nữa.

Sao gọi là Tỳ-kheo thọ cụ túc giới ? Nếu tăng hòa hợp tác pháp Bạch-tứ-yết-ma, người này tín thọ tùy hành, không trái nghịch, không phá giới.

Học có Ba là thiện học Giới, thiện học Tâm, thiện học Huệ. Lại có ba Học là thiện học Oai nghi, thiện học Tỳ-ni và thiện học Ba-la-đề-mộc-xoa.

Đồng vào pháp học của-Tỳ-kheo là những điều giới mà Tỳ-kheo trăm tuổi đã học, người mới thọ giới cũng học như vậy; những điều giới mà người mới thọ giới phải học, Tỳ-kheo trăm tuổi cũng học như vậy. Trong đó một tâm, một giới, một thuyết, một Ba-la-đề-mộc-xoa; đồng tâm, đồng giới, đồng thuyết, đồng Ba-la-đề-mộc-xoa.

Không xả giới là nếu Tỳ-kheo khi điên cuồng hay khi tâm loạn, tâm bịnh hoại mà nói xả giới thì không gọi là xả giới; hay nói với người điên cuồng, tâm loạn, tâm bịnh hoại; hoặc một mình xả giới; hoặc một mình tưởng không phải một mình, không phải một mình tưởng là một mình; hoặc người ở trong nước nói với người ở biên địa không hiểu nhau; hoặc người ở biên địa nói với người ở trong nước không hiểu nhau; hoặc nói với người câm, người điếc, người câm điếc, người không biết gì; hoặc nói với phi nhơn, người ngủ mê, người nhập định; hoặc cách vách hoặc mình đang sân hoặc nói với người đang sân; hoặc nói trong mộng hoặc nói lúc tâm mình không an định; hoặc nói với người tâm không an định… các trường hợp trên đều không gọi là xả giới.

Trường hợp xả giới không phải là giới suy kém: Nếu Tỳ-kheo nói tôi bỏ Phật tức là xả giới; hoặc nói tôi bỏ Pháp, bỏ Tăng, bỏ Giới, bỏ Hòa thượng, A-xà-lê, bỏ đồng Hòa thượng, đồng A-xà-lê, bỏ Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, bỏ Thức-xoa-ma-na, bỏ Sa di, bỏ Sa-di-ni, bỏ Ưu-bà-tắc, Ưu-bà-di… đều gọi là Xả giới. Hoặc nói các vị nên biết, tôi là bạch y, là Sa di, không phải Tỳ-kheo, không phải Sa-môn Thích tử… cho đến nói không làm bạn và cùng học chúng với các vị, đều gọi là Xả giới không gọi là Giới suy kém.

Trường hợp Giới suy kém không phải là Xả giới: Nếu Tỳ-kheo ưu sầu không vui muốn bỏ giới, nhàm pháp Tỳ-kheo muốn bỏ pháp phục của bậc thánh để mặc y phục của bạch y; cần pháp bạch y không cần pháp Tỳ-kheo, cầu việc tại gia, lại nói: Tôi nhớ cha mẹ, anh chị em, họ sẽ dạy tôi nghề nghiệp sinh sống, sắp xếp cho tôi có chỗ ở tốt, xem tôi là thiện tri thức. Nói lời như thế gọi là Giới suy kém không gọi là xả giới.

Trường hợp Giới suy kém cũng là Xả giới: Nếu Tỳ-kheo buồn bã không vui muốn xả giới, nhàm chán pháp Tỳ-kheo muốn bỏ pháp phục

… giống như đoạn văn trên cho đến câu xem tôi là thiện tri thức. Lại nói tôi bỏ Phật, Pháp, Tăng cho đến bỏ Ưu-bà-tắc, Ưu-bà-di. Đây gọi là Giới suy kém và cũng là Xả giới.

Hành pháp Dâm là làm việc phi phạm hạnh, phi phạm hạnh là hai thân giao hội.

Ba-la-di là rơi vào chỗ không như ý, là tội cực ác, cực nặng. Người phạm tội này rơi vào chỗ không như ý không gọi là Tỳ-kheo, không phải là Sa-môn Thích tử vì đã mất pháp Tỳ-kheo. Không được cùng ở chung là không được cùng Tỳ-kheo tác pháp Đơn-bạch-yết-ma, Bạch-nhị-yết-ma, Bạch-tứ-yết-ma, Bố tát, Tự tứ, không được vào trong số mười bốn người.

Phạm có bốn: Nam nữ, huỳnh môn và hai căn. Nữ là nữ thuộc loài người, nữ phi nhơn và súc sanh giống cái; NAM-là nam thuộc loài người, nam phi nhơn và súc sanh giống đực; huỳnh môn và hai căn cũng thuộc loài người, phi nhơn và súc sanh. Tỳ-kheo cùng người nữ hành dâm vào ba chỗ: Đại tiểu tiện và miệng, đều phạm Ba-la-di; cùng nữ phi nhơn, súc sanh giống cái và hai căn cũng phạm Ba-la-di; cùng người nam hành dâm vào hai chỗ: Đại tiện và miệng cũng phạm Ba-la-di; cùng nam phi nhơn, súc sanh giống đực và huỳnh môn cũng Ba-la-di.

Phật ở nước Xá-vệ, có một Tỳ-kheo khất thực tên là Nan-đề sáng sớm đắp y mang bát vào thành khất thực, thọ thực xong vắt Ni-sư-đàn lên vai trái rồi đi vào rừng An hoàn, ở dưới một gốc cây trải Ni-sư-đàn chánh thân đoan tọa. Lúc đó có thiên ma muốn phá Tam muội của-Tỳ-kheo này nên hóa làm người nữ đoan chánh đứng trước mặt Tỳ-kheo. Tỳ-kheo vừa xuất định, nhìn thấy người nữ liền sanh tâm đắm nhiễm, do thiền định của thế tục không thể kiên cố nên trong giây phút đó thối thất, muốn xúc chạm thân người nữ đó. Người nữ lùi dần ra xa, Tỳ-kheo liền đứng dậy đi theo muốn nắm lấy người nữ. Lúc đó trong rừng có một con ngựa chết, người nữ đi đến chỗ xác con ngựa liền biến mất, Tỳ-kheo do lửa dục hừng thạnh nên cùng xác con ngựa hành dâm. Hành dâm rồi lửa dục liền tắt, Tỳ-kheo sanh tâm hối hận nghĩ rằng: "Ta đã thối đọa, chẳng phải là Tỳ-kheo, chẳng phải là Thích tử, các Tỳ-kheo ắt sẽ xa lánh ta, không ở chung với ta nữa, ta không nên đem thân bất tịnh mà mặc pháp y này", nghĩ rồi liền cởi Ca sa xếp cất vào trong túi vải, vác lên vai đi đến chỗ Phật. Lúc đó Phật đang thuyết pháp cho trăm ngàn vạn chúng vây quanh, từ xa trông thấy Nan-đề đi đến liền suy nghĩ: "Nếu ta không dùng lời dịu dàng han hỏi, thầy ấy sẽ vỡ tim và hộc máu ra". Khi Nan-đề vừa đến, Phật liền hỏi: "Lành thay Nan-đề, thầy có muốn học lại pháp Tỳ-kheo đã học hay không ?", Nan-đề nghe rồi liền sanh tâm hoan hỉ suy nghĩ: "Ta sẽ được cùng ở chung, các Tỳ-kheo sẽ không đuổi ta", nghĩ rồi liền đáp: "Thế tôn, con muốn học lại pháp học Tỳ-kheo". Phật liền bảo các Tỳ-kheo: "Các thầy hãy tác pháp cho Nan-đề học lại pháp học Tỳ-kheo, nếu có ai khác giống như Nan-đề cũng nên tác pháp cho học lại như sau: Tăng nên nhất tâm hòa hợp, Tỳ-kheo Nan-đề trịch bày vai hữu quỳ gối chắp tay bạch rằng:

Đại-đức Tăng lắng nghe, tôi là Tỳ-kheo Nan-đề không xả giới, giới không suy kém, không nói ra mà hành pháp dâm, tôi nay theo tăng xin học lại pháp học Tỳ-kheo, xin thương xót. (3 lần)

Một Tỳ-kheo trong Tăng xướng rằng:

Đại-đức Tăng lắng nghe, Tỳ-kheo Nan-đề không xả giới, giới không suy kém, không nói ra mà hành pháp dâm, nay theo Tăng xin học lại pháp học Tỳ-kheo, Tăng thương xót cho Tỳ-kheo Nan-đề học lại pháp học. Nếu Tăng đúng thời đến nghe, Tăng nên chấp thuận cho Tỳ-kheo Nan-đề học lại pháp học Tỳ-kheo. Bạch như vậy.

Như thế Bạch-tứ-yết-ma cho Tỳ-kheo Nan-đề học lại pháp học Tỳ-kheo xong, Tăng chấp thuận vì im lặng, việc này xin nhớ giữ như vậy.

Cho học hành pháp của Sa di là đối với tất cả giới mà Phật đã kết đều phải thọ hành lại hết, người này ngồi ở dưới các Tỳ-kheo, nên trao thức ăn uống và thuốc thang cho các Tỳ-kheo, tự theo Sa di và bạch y thọ thức ăn uống; không được cùng đại Tỳ-kheo ở chung phòng quá hai đêm, cũng không được cùng Sa di và bạch y ở chung quá hai đêm; không được cùng Tỳ-kheo thọ cụ túc giới làm hai pháp Bố tát và Tự tứ, vì cho học hành pháp của Sa di thì không được vào trong Túc số Tăng làm Yết ma Bố tát và Tự tứ, tất cả Yết ma đều không được làm.

2. Giới Trộm Cắp:

Phật ở thành Vương xá, lúc đó có nhiều Tỳ-kheo cùng an cư một chỗ mà ít phòng xá, nên các Tỳ-kheo mỗi người tùy chỗ quen biết theo xin vật liệu để xây cất am thất ở, nhưng khi các Tỳ-kheo vào thành khất thực có người hái củi đã phá am thất để lấy cây gỗ mang đi. Các Tỳ-kheo khất thực trở về thấy am thất bị phá, u sầu than rằng: "Chúng ta vất vả xây cất am thất, vừa đi khất thực đã có kẻ đến phá lấy hết cây gỗ đi", than rồi lại phải theo người thân quen xin cây gỗ khác để cất lại am thất. Trong chúng đó có một Tỳ-kheo tên Đạt-ni-ca là con của người thợ gốm dùng tay nghề khéo của mình tự xây thất bằng gạch, cửa cái cửa sổ đều bằng gạch, cột kèo, giá y… đều làm bằng đất sét rồi gom cỏ cây nung thành màu sắc đỏ rất đẹp; cất xong rồi liền dặn trao các Tỳ-kheo trông coi giúp trong thời gian mình đi du hành hai tháng. Lúc đó Phật cùng A-nan đi xem xét các phòng, từ xa nhìn thấy cái thất màu sắc đỏ đẹp, Phật liền hỏi A-nan là thất của ai, A-Nan đem sự việc trên bạch Phật, Phật nghe rồi liền bảo A-nan: "Thầy hãy đi phá bỏ cái thất màu sắc đỏ của-Tỳ-kheo Đạt-ni-ca, chớ để cho ngoại đạo hiềm trách: Phật còn ở đời mà đã có pháp nhân duyên lậu kết như thế", A-nan vâng lời Phật dạy đi phá bỏ. Đạt-ni-ca du hành hai tháng xong trở về, thấy thất đã bị phá bỏ liền hỏi các Tỳ-kheo mà mình đã dặn trao trông coi là ai đã phá bỏ, các Tỳ-kheo nói: "Chính Phật đại sư bảo phá", Đạt-ni-ca suy nghĩ: "Pháp vương đã bảo phá thì không được nói gì, trong thành Vương xá có người giữ gỗ là thân hữu của ta, ta nên làm nhà bằng gỗ". Sáng hôm sau Đạt-ni-ca đắp y mang bát vào thành khất thực, khất thực xong đến chỗ người giữ gỗ nói rằng: "Ông có biết không, vua nước Ma-kiệt-đà, con của phu nhân Vi-đề-hi là vua A-xà-thế có cho tôi gỗ", Mộc sư nói: "Nếu vua đã cho thì tôn giả cứ tùy ý lấy". Trong đây có cây gỗ quý được cất giữ để thủ hộ thành, không cho mang ra vào cũng không cho ai. Đạt-ni-ca liền lấy cây gỗ quý này cưa thành khúc để 1 chỗ, người coi giữ thành thấy cây gỗ quý bị cưa thành khúc như thế, kinh sợ lông tóc dựng đứng cho là có oán tặc muốn mang đi, liền đến hỏi Mộc sư, Mộc sư đem việc tên kể lại, người coi giữ thành nghe rồi suy nghĩ: "Tại sao nhà vua lại cho Tỳ-kheo cây gỗ quý", nghĩ rồi liền đến hỏi vua: "Đại vương còn có những cây gỗ khác, tại sao lại cho Tỳ-kheo cây gỗ quý được cất giữ để thủ hộ thành ?" Vua nói không cho, người coi giữ thành nói là vua đã cho, vua hỏi là ai nói, đáp là Mộc sư nói, vua bảo kêu Mộc sư đến, người coi giữ thành tuân lịnh kêu Mộc sư đến. Trên đường đi đến chỗ vua, Mộc sư gặp Đạt-ni-ca liền nói rằng: "Do thầy nên tôi bị vua hỏi tội", Đạt-ni-ca nói: "Ông đi trước, tôi sẽ đến sau". Lúc đó vua thấy Tỳ-kheo đến liền bảo thả Mộc sư và cho gọi Tỳ-kheo đến, vua hỏi Tỳ-kheo: "Theo pháp của-Tỳ-kheo, tại sao không cho mà lấy ?" Đạt-ni-ca nói: "Đại vương, tôi không phải không cho mà lấy, trước đây vua có cho tôi", vua nói: "Ta không nhớ là có cho", đáp: "Nay tôi xin nhắc để cho nhà vua nhớ lại, khi mới lên ngôi nhà vua nói rằng: Cây cỏ và nước trong nước ta, các Sa-môn, Bà-la-môn trì giới tùy ý lấy dùng", vua nói:

"Cây cỏ mà ta nói là cây cỏ vô chủ, thầy đã phạm đại tội", Đạt-ni-ca nói: "Tôi là người xuất gia nương ở trong nước của vua, sao vua lại giết tôi", vua nói: "Tỳ-kheo hãy đi đi, chớ có lấy gỗ quý như vậy nữa", lúc đó mọi người đều bàn tán: "Hy hữu thay cho Tỳ-kheo này, tội đáng chết mà nhà vua chỉ quở trách rồi thả". Tỳ-kheo này phạm đại tội được thả trở về trong chúng tăng, sau đó nói với các Tỳ-kheo: "Hôm nay tôi suýt bị nhà vua giết", nói rồi đem sự việc trên kể lại, các Tỳ-kheo dùng đủ lời quở trách: "Việc mà thầy đã làm không phải pháp Sa-môn, không phải đạo tùy thuận, đã làm hạnh không thanh tịnh, là việc mà người xuất gia không nên làm. Thầy không biết Thế Tôn đã dùng đủ cách quở trách pháp trộm cắp và khen ngợi pháp không trộm cắp. Đối với pháp trộm cắp thầy còn không nên sanh tâm, miệng cũng không được nói huống chi là lấy", quở trách rồi đem việc này bạch Phật, Phật do việc này tập họp các Tỳ-kheo hỏi rõ sự thật, quở trách giống như đoạn văn trên rồi bảo A-nan: "Thầy hãy dẫn một Tỳ-kheo Hạ tòa vào thành Vương xá, ở chỗ ngã tư đường đông người qua lại, hỏi tất cả mọi người gồm người tin và không tin, người hiền và không hiền cho đến đại thần… rằng: Trộm cắp đến bao nhiêu thì vua nước Ma-kiệt-đà là vua A-xà-thế kết đại tội". A-nan vâng lời Phật dạy cùng một Tỳ-kheo Hạ tòa vào thành Vương xá đến chỗ ngã tư đường hỏi tất cả mọi người như trên, mọi người đều nói: "Trộm đến năm tiền hay vật trị giá năm tiền trở lên liền kết đại tội". A-nan trở về bạch lại, Phật liền bảo các Tỳ-kheo: "Do mười lợi nên kết giới này cho các Tỳ-kheo, từ nay giới này nên nói như sau:

Nếu Tỳ-kheo ở tụ lạc hay đồng trống lấy cắp vật không cho, do lấy cắp vật này, nếu vua hay đại thần của vua bắt trói hoặc đuổi đi hoặc giết hoặc nộp vàng chuộc tội, hoặc mắng: Thầy là người ngu si không biết chi, là kẻ giặc thì Tỳ-kheo lấy vật không cho này phạm Ba-la-di không được ở chung.

Lấy vật không cho là người chủ của vật không cho, người chủ bao gồm nam, nữ, huỳnh môn, hai căn.

Vua là người thuộc dòng Sát-đế-lỵ thọ ngôi vua đã làm phép quán đảnh (rưới nước tốt lành lên đầu) gọi là Vua, cũng gọi là Quốc chủ, cũng gọi là Quán đảnh; nếu Bà-la-môn, cư sĩ, người nữ thọ ngôi vua cũng gọi là Vua.

Bắt trói là gông cùm xiềng xích bắt giam vào trong ngục. Đuổi đi là đuổi ra khỏi nước. Kẻ giặc có hai là ăn cướp và ăn trộm.

Ba-la-di là rơi vào chỗ không như ý, là tội cực ác, cực nặng. Người phạm tội này rơi vào chỗ không như ý không gọi là Tỳ-kheo, không phải là Sa-môn Thích tử vì đã mất pháp Tỳ-kheo. Không được cùng ở chung là không được cùng Tỳ-kheo tác pháp Đơn-bạch-yết-ma, Bạch-nhị-yết-ma, Bạch-tứ-yết-ma, bố tát, tự tứ, không được vào trong số mười bốn người.

Trong giới này có ba trường hợp lấy vật quý trọng của người, phạm Ba-la-di:

1. Tự lấy: Tự tay lấy nhấc lên rời khỏi chỗ để ban đầu.

2. Bảo người lấy: Tỳ-kheo bảo người đi lấy trộm vật của người khác, người này nghe lời đi lấy trộm, khi lấy vật rời khỏi chỗ để ban đầu thì Tỳ-kheo phạm Ba-la-di.

3. Sai bảo lấy: Nếu Tỳ-kheo hỏi người có biết chỗ cất vật quý trọng không, người này đáp là biết, Tỳ-kheo liền sai đến chỗ đó lấy trộm, người này nghe lời đi lấy trộm, khi lấy vật rời khỏi chỗ để ban đầu thì Tỳ-kheo phạm Ba-la-di.

Lại có ba trường hợp lấy vật quý trọng của người, phạm Ba-la-di:

1. Dùng tâm: Khởi tâm suy nghĩ muốn lấy trộm.

2. Dùng thân: dùng tay, chân… hay thân phần khác để lấy trộm vật của người khác.

3. Nhấc rời khỏi chỗ để ban đầu: Từ chỗ để vật lấy đem đến chỗ khác.

Lại có ba trường hợp lấy vật quý trọng của người, phạm Ba-la-di:

1. Người chủ của vật không cho: Bao gồm nam, nữ, huỳnh môn, người hai căn… không đồng ý cho.

2. Vật là vật quý trọng trị giá năm tiền trở lên.

3. Nhấc rời khỏi chỗ để ban đầu.

Lại có ba trường hợp lấy vật quý trọng của người, phạm Ba-la-di:

1. Tâm trộm cắp: Người chủ không cho mà cố ý lấy với tâm trộm cắp. Hai trường hợp sau cũng như trên.

Lại có ba trường hợp lấy vật quý trọng của người, phạm Ba-la-di:

1. Vật thuộc của người: Vật có chủ bao gồm nam, nữ, huỳnh môn, người hai căn… hai trường hợp sau cũng như trên.

Lại có ba trường hợp lấy vật quý trọng của người, phạm Ba-la-di:

1. Tưởng của người: Biết vật có chủ, bao gồm nam. Nữ… như trên.

Hai trường hợp sau cũng như trên.

Lại có bốn trường hợp lấy vật quý trọng của người phạm Ba-la-di: Một là người chủ không cho, hai là có tâm trộm cắp, Ba là vật quý trọng, bốn là nhấc rời khỏi chỗ để ban đầu.

Lại có bốn trường hợp lấy vật quý trọng của người phạm Ba-la-di: Một là biết vật thuộc của người khác, ba trường hợp sau giống như trên.

Lại có bốn trường hợp lấy vật quý trọng của người phạm Ba-la-di: Một-vật có người coi giữ và hai là vật có chủ, có tâm ngã sở: Như người có voi ngựa, trâu, dê… ở trong nước hay ở nước ngoài có nhờ người coi giữ, có tâm ngã sở; hễ người nào có tâm ngã sở thì vật thuộc của người ấy. Như người có ruộng mía, ruộng lúa… cho đến trong chuồng voi, chuồng ngựa, trong nhà ăn, nhà bếp có cất chứa đồ vật trong đó và có nhờ người coi giữ, có tâm ngã sở. Hễ người nào có tâm ngã sở thì vật thuộc của người đó. Hai trường hợp sau là vật quý trọng và lấy rời khỏi chỗ cũ giống như trên.

Lại có bốn trường hợp lấy vật quý trọng của người phạm Ba-la-di: Một là vật không có người coi giữ và hai là vật có chủ, có tâm ngã sở: Như người có voi ngựa…, vợ con… ở nước mình hay nước khác tuy không có nhờ người coi giữ nhưng người đó có tâm ngã sở; hễ người nào có tâm ngã sở thì vật thuộc của người ấy. Hoặc như người có ruộng đất trồng lúa… giống như trường hợp trên. Cho đến năm loại vật báu hoặc tợ báu vật thuộc phục tàng tuy không có người coi giữ nhưng thuộc về của quốc chủ có tâm ngã sở, gọi là có chủ mà không có coi giữ. Hai trường hợp sau giống như trên.

Lại có bốn trường hợp lấy vật quý trọng của người phạm Ba-la-di: Một là vật có người coi giữ và hai là không có tâm ngã sở: Như giặc cướp cướp phá thành ấp lấy được nhiều tài vật, nếu nhờ thế lực của vua hay của làng xóm đánh cướp lại của bọn cướp, giặc cướp bỏ đi để lại tài vật đã cướp được, tài vật này tuy có người coi giữ nhưng không có tâm ngã sở vì là vật đã bị cướp; nếu người nào coi giữ mà không có tâm ngã sở thì người đó là người cướp lại được. Hoặc như Tỳ-kheo mất y bát, Tỳ-kheo quen biết thấy đoạt lấy lại giùm, tuy coi giữ giùm nhưng không có tâm ngã sở; nếu người nào coi giữ mà không có tâm ngã sở thì người đó là người đoạt lại được. Hai trường hợp sau giống như trên.

Nói chỗ để vật là bao gồm ở trên đất hay ở trong hư không, ở trên xe hay ở trên thuyền hay ở dưới nước, ở trong ruộng hay ở trong tăng phường hay ở trên thân, ở chỗ đóng thuế hay chỗ ước hẹn; trên loài vật không chân, hai chân, bốn chân hay nhiều chân. Ở trên đất là như người có năm loại báu vật hay tợ báu vật để ở trên đất, Tỳ-kheo khởi tâm trộm cắp lấy rời khỏi chỗ cũ thì phạm Ba-la-di, nếu đang lựa chọn để lấy thì phạm Thâu-lan-giá, lựa chọn xong lấy vật trị giá năm tiền trở lên thì phạm Ba-la-di; nếu dùng gạch đá cây khều lên để lấy, tuy vật rớt trở xuống chỗ cũ Tỳ-kheo vẫn phạm Ba-la-di; nếu khều lấy nhưng chưa lấy rời khỏi chỗ để ban đầu thì phạm Thâu-lan-giá. Trường hợp năm loại vật báu hay tợ vật báu được cất giấu trong bình sắt, bình đồng… nếu Tỳ-kheo khởi tâm trộm cắp lấy rời khỏi chỗ cũ thì phạm Ba-la-di, nếu đang lựa chọn để lấy thì phạm Thâu-lan-giá, lựa chọn xong lấy vật trị giá năm tiền trở lên thì phạm Ba-la-di; nếu vật ở đáy bình khều móc lên gần tới miệng bình thì phạm Ba-la-di; nếu móc lên gần tới miệng mình lại bị rớt trở xuống đáy bình vẫn phạm Ba-la-di; nếu đục bình lấy vật trị giá năm tiền trở lên cũng phạm Ba-la-di. Nếu Tỳ-kheo khởi tâm muốn lấy khí cụ chứa đựng mà không muốn lấy món đồ, hoặc khởi tâm muốn lấy món đồ mà không muốn lấy khí cụ đựng, hoặc khởi tâm muốn lấy cả hai trị giá năm tiền trở lên đều phạm Ba-la-di.

Nói chỗ ở trên là như trên giường có lỗ bệ nhỏ, trên giường có lỗ bệ to, trên nệm dày, trên nệm mỏng, trên nệm tạp sắc có viền ren, mền dày, mền mỏng, trên thảm, trên cây, trên nhà…. Chỗ giường có lỗ bệ nhỏ là chỗ chân giường, chỗ lỗ bệ của giường… hay trên đầu giường, trên võng nếu dùng dây dệt với dây khác thì gọi là chỗ khác; nếu dùng tấm da hay tấm phủ da một màu sắc thì gọi là một chỗ, khác màu sắc thì gọi là chỗ khác. Những chỗ như thế có năm loại báu vật hay tợ báu vật, nếu Tỳ-kheo khởi tâm trộm cắp lấy vật trị giá năm tiền trở lên rời khỏi chỗ cũ thì phạm Ba-la-di, nếu đang lựa chọn để lấy thì phạm Thâu-lan-giá, lựa chọn xong lấy vật trị giá năm tiền trở lên thì phạm Ba-la-di. Chỗ giường có lộ bệ to là trên một tấm ván của giường gọi là một chỗ, nếu dùng da hay tấm trải phủ lên một màu sắc… giống như trường hợp trên đã nói. Nói trên nệm là nệm làm bằng một loại lông, một lớp thì gọi là một chỗ, bên ngoài bên trong một màu sắc thì gọi là một chỗ, khác màu sắc thì gọi là khác chỗ. Trên những chỗ ấy có năm loại vật báu… giống như đoạn văn trên đã nói. Trên nệm dày, nệm mỏng, trên thảm… cũng giống như đoạn văn ở trường hợp trên đã nói. Nói trên cây là chỗ gốc cây, cành cây, lá hoa quả cho đến chùm rễ cây nếu có năm loại vật báu hay tợ vật báu, Tỳ-kheo khởi tâm trộm cắp lấy vật trị giá năm tiền rời khỏi chỗ cũ thì phạm Ba-la-di, nếu đang lựa chọn để lấy thì phạm Thâu-lan-giá, lựa chọn xong lấy vật trị giá năm tiền trở lên thì phạm Ba-la-di. Nói chỗ trên nhà là ở bên trong cửa, chỗ cửa sổ, cửa ra vào, chỗ then cài, trên giá móc áo, trên cầu thang… ở trên cùng một bậc thang gọi là một chỗ, chỗ lan can cùng một thanh ngang nối gọi là một chỗ, chỗ chưa tô quét gọi là một chỗ… trên những chỗ đó nếu có năm loại vật báu… giống như đoạn văn ở trường hợp trên đã nói. Nói chỗ trên không là ở trong phòng xá, điện đường, hành lang có treo y quý giá như y Ba-đầu-ma, y Đầu-cầu-la… bị gió thổi bay trong hư không chưa rớt xuống đất. Tỳ-kheo khởi tâm trộm lấy thì phạm Ba-la-di. Hoặc y của Hòa thượng, A-xà-lê từ dưới bay lên hay từ trên bay xuống, Tỳ-kheo khởi tâm trộm cắp đón lấy cũng phạm Ba-la-di. Lại có trường hợp như người để đồ trang sức ở trên những chỗ như ở cửa sổ, trên thềm… nếu bị các loài vật nuôi có chủ như chim nhạn, chim anh võ… ngậm lấy bay đi, nếu Tỳ-kheo khởi tâm trộm đoạt lấy từ chim thì phạm Ba-la-di; khi đang chờ chim bay đến thì phạm Thâu-lan-giá, chim nếu bay đến chỗ Tỳ-kheo như ý muốn thì phạm Ba-la-di; nếu chim bay đến chỗ khác không như ý muốn thì phạm Thâu-lan-giá. Nếu bị các loài chim hoang dã ngậm lấy bay đi, Tỳ-kheo khởi tâm trộm đoạt lấy thì phạm Thâu-lan-giá, đang lúc đợi chim đến thì phạm Đột-kiết-la, chim bay đến chỗ Tỳ-kheo như ý muốn thì phạm Thâu-lan-giá, nếu bay đến chỗ khác không như ý muốn thì phạm Đột-kiết-la. Nói chỗ trên xe là như trên xe voi, xe ngựa… dù ở trên bất cứ chỗ nào của thân voi, ngựa, bò… cho đến đòn xe, càng xe, trong thùng xe… có để năm loại vật báu hay tợ vật báu; Tỳ-kheo khởi tâm trộm cắp lấy rời khỏi chỗ cũ thì phạm Ba-la-di, nếu đang lựa chọn để lấy thì phạm Thâu-lan-giá, lựa chọn xong lấy vật trị giá năm tiền trở lên thì phạm Ba-la-di. Nói chỗ trên thuyền là bao gồm trên các loại thuyền, bè… ở bất cứ chỗ nào trên thuyền bè này có cất chứa năm loại vật báu nếu Tỳ-kheo khởi tâm trộm cắp lấy rời khỏi chỗ cũ thì phạm Ba-la-di, nếu đang lựa chọn để lấy thì phạm Thâu-lan-giá, lựa chọn xong lấy vật trị giá năm tiền trở lên thì phạm Ba-la-di. Những chỗ trên thuyền nếu cùng một chỗ che lợp hay phủ và cùng một màu sắc thì gọi là một chỗ, nếu khác màu sắc thì gọi là khác chỗ; những chỗ như thế nếu có năm loại vật báu… giống như đoạn văn ở trường hợp trên đã nói. Nói chỗ trong nước là những vật của người trôi trong nước nếu Tỳ-kheo khởi tâm trộm vớt lấy thì phạm Ba-la-di, nếu đang lựa chọn để lấy thì phạm Thâu-lan-giá, lựa chọn xong lấy vật trị giá năm tiền trở lên thì phạm Ba-la-di. Dù còn cầm giữ ở trong nước hay nhận chìm xuống đáy nước hay vớt ra khỏi mặt nước đều phạm Ba-la-di. Trường hợp trong ao nhà người có các loài vật nuôi có chủ, nếu Tỳ-kheo khởi tâm trộm bắt chúng đều phạm Ba-la-di, đang lúc lựa chọn để bắt lấy thì phạm Thâu-lan-giá, lựa chọn xong bắt lấy chim trị giá năm tiền ra khỏi ao thì phạm Ba-la-di. Nếu trong ao, sông tự nhiên có các loài vật có chủ có người coi giữ, Tỳ-kheo khởi tâm trộm bắt lấy thì phạm Ba-la-di… giống như trên. Nói chỗ ruộng đất có hai trường hợp là cùng tranh cải và làm tướng, nếu Tỳ-kheo cùng tranh cải với người khác được thắng, đoạt lấy ruộng đất của người thì phạm Ba-la-di, nếu tranh cải không thắng không đoạt được ruộng đất thì phạm Thâu-lan-giá; nếu làm tướng giành lấy phần đất quá ranh giới của mình trị giá năm tiền trở lên mà được thì phạm Ba-la-di; đối với đất trong Tăng phường cũng giống như vậy. Nói chỗ trên thân là như Tỳ-kheo cầm y cho Hòa thượng, A-xà-lê đi, từ các chỗ trên thân như tay, cánh tay… khởi tâm trộm lấy dời từ chỗ này qua chỗ khác thì phạm Ba-la-di. Nói chỗ quan thuế là Tỳ-kheo đi qua cửa quan thuế, nếu vật phải đóng thuế mà không đóng thuế trị giá năm tiền trở lên thì phạm Ba-la-di. Nếu có thương buôn đi qua cửa quan thuế nói với Tỳ-kheo: "Cho tôi gởi vật này, nhờ thầy mang giúp qua chỗ đóng thuế", Tỳ-kheo nhận mang giúp qua, nếu vật trị giá năm tiền trở lên thì phạm Ba-la-di. Nếu có thương buôn qua cửa quan thuế nói với Tỳ-kheo: "Cho tôi gởi vật này, nhờ thầy mang giúp qua, tôi sẽ cho thầy phân nửa vật phải đóng thuế này", Tỳ-kheo nhận mang giúp qua, nếu vật trị giá năm tiền thì phạm Ba-la-di. Nếu có thương buôn qua cửa quan thuế nói với Tỳ-kheo: "Thầy mang giúp tôi vật này qua, tôi sẽ cho thầy hết vật phải đóng thuế này", Tỳ-kheo nhận mang giúp qua… giống như trên. Nếu có thương buôn đi qua cửa quan thuế, Tỳ-kheo chỉ thương buôn đi đường khác để khỏi phải đóng thuế, vật đó trị giá năm tiền trở lên thì Tỳ-kheo phạm Ba-la-di. Nếu thương buôn đi chưa đến cửa quan thuế mà Tỳ-kheo chỉ cho đi đường khác để khỏi phải đóng thuế, vật trị giá năm tiền trở lên thì Tỳ-kheo phạm Thâu-lan-giá; nếu ở chỗ quan thuế có giặc hay ác thú…, Tỳ-kheo chỉ cho đi con đường khác thì không phạm. Nói chỗ ước hẹn là Tỳ-kheo ước hẹn với giặc cướp nếu đánh cướp trong tụ lạc mà được tài vật thì chia phần cho Tỳ-kheo, phần được chia nếu trị giá năm tiền trở lên thì phạm Ba-la-di. Nói loài không chân là như loài giun, trùn, đỉa… có người bắt chúng bỏ vào giỏ, Tỳ-kheo khởi tâm trộm lấy rời khỏi chỗ cũ thì phạm Ba-la-di, nếu đang lựa chọn để lấy thì phạm Thâu-lan-giá, lựa chọn xong lấy chúng trị giá năm tiền trở lên thì phạm Ba-la-di. Nếu Tỳ-kheo khởi tâm trộm nơi cái giỏ đựng không ở nơi trùn hoặc ở nơi trùn không ở nơi giỏ hoặc ở cả hai, trị giá năm tiền trở lên đều phạm Ba-la-di. Nói loài hai chân là như loài cầm như gà, vịt, ngỗng, chim, khỉ và người; nếu có người bắt chúng nhốt vào trong lồng, Tỳ-kheo khởi tâm trộm lấy rời khỏi chỗ cũ thì phạm Ba-la-di, nếu đang lựa chọn để lấy thì phạm Thâu-lan-giá, lựa chọn xong lấy chúng trị giá năm tiền trở lên thì phạm Ba-la-di; nếu Tỳ-kheo khởi tâm trộm nơi cái lồng không ở nơi gà vịt chim, hoặc ở nơi gà vịt chim không ở nơi cái lồng hoặc ở cả hai, chúng trị giá năm tiền trở lên đều phạm Ba-la-di. Nói trộm bắt cóc người có hai: Mang chở đi hoặc cùng hẹn đi, nếu đi quá hai bước đều phạm Ba-la-di. Nói loài bốn chân là loài thú như voi ngựa trâu dê…, có người dùng dây cột chúng lại một chỗ, Tỳ-kheo khởi tâm trộm mở dây dẫn chúng đi quá bốn bước thì phạm Ba-la-di; nếu chúng ở trong chuồng, Tỳ-kheo khởi tâm trộm lùa chúng ra khỏi chuồng bốn bước thì phạm Ba-la-di; hoặc chúng cùng nằm một chỗ, Tỳ-kheo khởi tâm trộm dẫn dụ chúng đứng dậy đi theo mình quá bốn bước đều phạm Ba-la-di. Nếu người chăn trâu dê thả chúng ngoài đồng cho ăn cỏ, Tỳ-kheo suy nghĩ: "Đợi người chăn trâu vào thôn ta sẽ bắt trộm", Tỳ-kheo phạm Thâu-lan-giá, nếu giết chúng thì phạm Ba-dật-đề, giết rồi lấy thịt trị giá năm tiền thì phạm Ba-la-di. Nói loài nhiều chân là như con rết, có người bắt bỏ chúng vào trong bình… giống như trường hợp ở loài không không chân.

Lại có bảy trường hợp lấy vật quý trọng của người phạm Ba-la-di: Một là tưởng không phải của mình, hai là chủ của vật không đồng ý cho, Ba là không phải tạm lấy dùng, bốn là biết vật có chủ, năm là không có bịnh cuồng, sáu là tâm không loạn, bảy là tâm không bịnh hoại. Ngược với bảy trường hợp trên thì lấy không phạm, tức là tưởng của mình, chủ của vật đồng ý cho, lấy tạm dùng, tưởng không có chủ, bịnh cuồng, tâm loạn và tâm bịnh hoại.

Có bảy trường hợp lấy vật quý trọng của phi nhơn phạm Thâu-lan-giá: Một là tưởng không phải của mình, hai là chủ của vật không đồng ý cho, Ba là không phải tạm lấy dùng, bốn là biết có chủ, năm là không có bịnh cuồng, sáu là tâm không loạn, bảy là tâm không bịnh hoại. Ngược với bảy trường hợp trên thì lấy không phạm giống như trường hợp của người ở trên.

Có bảy trường hợp lấy vật khinh (không đáng giá, tầm thường) của người phạm Thâu-lan-giá: Một là tưởng không phải của mình… cho đến bảy là tâm không bịnh hoại như trên. Ngược với trên thì không phạm, tức là tưởng của mình… cho đến tâm bịnh hoại.

Có bảy trường hợp lấy vật khinh của phi nhơn phạm Đột-kiết-la: Một là tưởng không phải của mình… cho đến bảy là tâm không bịnh hoại như trên. Ngược với trên thì không phạm, tức là tưởng của mình… cho đến tâm bịnh hoại.

Có Tỳ-kheo-ni tên Thi-việt quen biết rộng, là người có phước đức, thích được cúng dường tô, dầu, mật, thạch mật. Lúc đó có một thương buôn thấy vị ni này sanh tâm tín kính nói rằng: "Khi nào cô cần tô, dầu, mật, thạch mật cứ đến nhà con lấy về dùng", ni liền nhận lời. Một Tỳ-kheo-ni khác nghe được, qua mấy ngày sau đến nhà thương buôn đó nói rằng: "Ni Thi-việt cần năm thăng dầu mè", thương buôn liền cúng cho, vị ni này mang về tự dùng. Vài ngày sau, thương buôn này gặp ni Thi-việt liền nói: "Sao cô chỉ cần lấy dầu mè mà không lấy thứ khác", ni liền hỏi nguyên do rồi nói: "Nếu có xin thứ khác, ông cũng nên cho", nói rồi trở về quở trách vị ni kia: "Cô là Tỳ-kheo-ni xấu xa, hạ tiện, cô đã phạm Ba-la-di", ni kia hỏi rõ nguyên do rồi nói: "Không phải chủ không cho mà tôi nhận lấy, mà là tôi mượn tên cô để nhận lấy", nói rồi sanh nghi không biết mình có phạm Ba-la-di hay không liền đem việc này bạch Phật, Phật hỏi: "Cô dùng tâm gì để nhận lấy ?" Đáp là mượn tên của Thi-việt để nhận lấy, Phật nói: "Không phạm Ba-la-di nhưng phạm tội vọng ngữ Ba-dật-đề, từ nay không được dối mượn tên người khác để lấy, nếu lấy thì phạm tội".

Có một Tỳ-kheo-ni ở Đông phương đi chung đường với Tỳ-kheo-ni tên Ba lợi, Ba lợi đi trước đánh rơi y, Đông phương đi sau nhặt lấy, về đến trú xứ liền hỏi là ai đã đánh rơi y, Ba lợi nghe rồi liền hỏi: "Cô đã lấy y sao ?" Đáp là đã nhặt lấy, Ba lợi liền nói: "Cô đã phạm Ba-la-di", Đông phương hỏi tại sao, Ba lợi nói: "Vì cô dùng tâm trộm để lấy", Đông phương nghe rồi sanh nghi không biết mình có phạm Ba-la-di hay không, liền đem việc này bạch Phật, Phật nói không phạm. Có một cư sĩ cày ruộng gần Tinh xá Kỳ hoàn, cởi áo để một bên, lúc đó có một Tỳ-kheo tìm y phấn tảo trông thấy áo này, ngó bốn phía thấy không có ai liền nhặt lấy. Người cày ruộng từ xa trông thấy liền nói vọng tới: "Chớ lấy áo của tôi", Tỳ-kheo không nghe thấy vẫn cứ lấy áo mang đi, người cày ruộng đuổi theo nắm Tỳ-kheo nói rằng: "Pháp của-Tỳ-kheo không cho mà lấy hay sao ?" Tỳ-kheo nói: "Tôi cho là y phấn tảo không chủ nên lượm lấy", người cày ruộng nói: "Đây là áo của tôi", Tỳ-kheo nói: "Nếu là áo của ông thì trả lại cho ông". Lúc đó Tỳ-kheo sanh nghi không biết mình có phạm Ba-la-di hay không liền đem việc này bạch Phật, Phật hỏi Tỳ-kheo dùng tâm gì lượm lấy, đáp: "Con cho là không chủ nên lượm lấy", Phật nói: "Không phạm, từ nay muốn lượm lấy phải xét kỹ, tuy y vật không có người giữ nhưng ắt là có chủ".

LUẬT THẬP TỤNG

QUYỂN 2

I. BỐN PHÁP BA-LA-DI: (Tiếp Theo):

3. Giới Sát:

Lúc đó Phật ở bên sông Bà-cầu-ma tại nước Bạt-kỳ bảo các Tỳ-kheo: "Tu tập pháp quán bất tịnh sẽ được quả lớn, lợi lớn", các Tỳ-kheo suy nghĩ: "Thế tôn dạy chúng ta nên tu tập pháp quán bất tịnh sẽ được quả lớn, lợi lớn, vậy chúng ta nên siêng tu tập", nghĩ rồi liền siêng tu pháp quán bất tịnh, không bao lâu sau ôm lòng nhờm gớm thân này. Ví như thiếu niên thích trau chuốt, sau khi tắm xong cắt móng tay, cạo râu tóc, mặc y phục sạch đẹp rồi dùng hương thoa thân; nếu có người đem con rắn chết, chó chết hay người chết đã thúi rữa có trùng giòi bò ra này choàng lên cổ thì thiếu niên sẽ sanh nhờm gớm. Các Tỳ-kheo sau khi tu tập pháp quán bất tịnh cũng nhờm gớm thân nay giống như vậy, nên các Tỳ-kheo muốn chết, khen ngợi cái chết; có người cầm dao tự sát, có người uống thuốc độc, có người tự thắt cổ, có người nhảy từ dốc núi cao xuống… thậm chí hại mạng lẫn nhau. Lúc đó có một Tỳ-kheo sau khi tu pháp quán bất tịnh do nhờm gớm thân này nên đến chỗ phạm chí Lộc trượng nói rằng: "Này thiện nhơn, nếu ông có thể giết chết tôi, tôi sẽ cho ông y bát", Lộc trượng nghe rồi liền cầm dao bén giết chết Tỳ-kheo, thấy dao dính máu liền cầm dao đến sông Ba-cầu-ma để rửa. Lúc đó thiên ma từ dưới nước hiện lên, đứng trên mặt nước khen Phạm chí: "Này thiện nhơn, ngươi đã được đại phước đức, các Sa-môn Thích tử có ai chưa được độ ngươi nên độ, ai chưa giải thoát ngươi nên giúp họ được giải thoát và được cả y bát của họ nữa", Lộc trượng nghe rồi liền sanh tà kiến, tự cho là đúng nên cầm dao đi từ phòng này đến phòng khác, từ chỗ kinh hành này đến chỗ kinh hành khác nói rằng: "Ai chưa được độ tôi sẽ độ, ai chưa giải thoát tôi sẽ giúp cho được giải thoát". Các Tỳ-kheo do tu pháp quán bất tịnh nhờm gớm thân, nên sau khi nghe rồi liền đến chỗ Lộc trượng yêu cầu giết chết mình, Lộc trường liền giết chết, cứ như thế giết chết đến sáu mươi người khiến cho Tăng đoàn giảm ít. Đến ngày thứ mười lăm thuyết giới thấy Tăng giảm ít, Phật tuy biết mà vẫn hỏi A-nan nguyên do, A-nan đem việc trên bạch lại cho đến câu: "Cứ như thế lần lượt giết chết đến sáu mươi người khiến cho Tăng đoàn giảm ít. Cúi xin Thế Tôn chỉ dạy phương pháp tu khác, pháp hành an lạc không sanh nhờm gớm để diệt trừ pháp ác đã sanh khởi", Phật bảo A-nan: "Có pháp tu khác gọi là thiện đạo, là pháp hành an lạc không sanh nhờm gớm để diệt trừ pháp ác đã sanh khởi", A-nan hỏi: "Thế Tôn, sao gọi là thiện đạo, là pháp hành an lạc không sanh nhờm gớm có thể diệt trừ pháp ác đã sanh khởi ?" Phật nói: "Đó là pháp A-na-ban-na-niệm, nếu có Tỳ-kheo tuy nương ở trong thành ấp tụ lạc nào, sáng sớm đắp y mang bát thu nhiếp căn thân, nhất tâm chánh niệm vào thành khất thực, thọ thực xong tìm đến chỗ đất trống hay dưới một gốc cây, trải Ni-sư-đàn chánh thân đoan tọa hệ niệm trừ bỏ tâm tham tật đố, xa lìa tâm tham đắm tài vật của người, cứ như thế Hành giả có thể xa lìa bốn Cái còn lại là sân nhuế, thùy miên, điều hí và nghi hối. Vì các ấm cái này có thể làm tâm phiền não, khiến cho huệ lực suy kém không đến được niết bàn, nên phải xa lìa. Khi quán hơi thở vào phải nhất tâm biết hơi thở vào, khi thở ra phải nhất tâm biết hơi thở ra, dài ngắn cũng vậy. Nếu hơi thở vào khắp trong thân phải nhất tâm biết là vào khắp trong thân, đối với hơi thở ra cũng vậy. Ngoài thân hành nhất tâm quán hơi thở ra vào, cho đến cảm thọ hỉ lạc thuộc tâm hành cũng phải nhất tâm quán hơi thở ra vào. Ngoài tâm hành ra cho đến giác tâm khiến tâm hỉ lạc, tâm nhiếp phục, tâm giải thoát cũng đều phải nhất tâm quán hơi thở ra vào. Cho đến quán vô thường, quán biến hoại, quán ly dục, quán xả ly, quán diệt tận đều phải nhất tâm quán hơi thở ra vào. Đây gọi là thiện đạo, là pháp hành an lạc để diệt trừ pháp ác đã sanh khởi, không sanh nhờm gớm nữa". Các Tỳ-kheo sau khi nghe Phật dạy pháp tu A-na-ban-na-niệm rồi liền y theo lời Phật dạy siêng tu pháp A-na-ban-na-niệm, không bao lâu sau được vô lượng tri kiến tác chứng. Sau khi Phật biết đã có nhiều Tỳ-kheo được lậu tận chứng quả A-la-hán, liền do nhân duyên này nhóm họp Tỳ-kheo tăng đủ lời quở trách rằng: "Tại sao gọi là Tỳ-kheo mà lại cầm dao tự sát, khen ngợi cái chết và bảo người khác giết ?" Quở trách rồi bảo các Tỳ-kheo: "Do mười lợi nên nay kết giới cho các Tỳ-kheo, từ nay giới này nên nói như sau: Nếu Tỳ-kheo cố ý tự đoạt mạng, hay cầm dao đưa cho người bảo người chết, khen ngợi cái chết nói rằng: "Ngươi sống nhơ nhớp làm chi, thà chết còn hơn sống". Người kia nghe rồi tùy tâm muốn chết, do dùng đủ cách khuyên bảo chết, khen ngợi cái chết mà người kia chết thì Tỳ-kheo này phạm Ba-la-di không được ở chung. Đoạt mạng: Bao gồm tự đoạt hay bảo người đoạt. Trong giới này tướng phạm như thế nào? Có ba trường hợp Tỳ-kheo đoạt mạng người phạm Ba-la-di:

1. Tự làm: Là tự tử hay tự mình đoạt mạng người.

2. Bảo người làm: Là bảo người rằng: "Hãy bắt người này cột trói lại rồi giết".

3. Sai làm: Là hỏi người kia: "Ngươi có biết người có tên là.......... không ?" Đáp là biết, liền nói: "Người hãy bắt người đó cột trói rồi giết chết". Nếu người này nghe lời đi giết chết người kia thì Tỳ-kheo phạm Ba-la-di.

Lại có ba cách đoạt mạng người:

1. Dùng nội sắc: Là Tỳ-kheo dùng tay, chân hay thân phần khác để đánh đá người kia muốn cho người kia chết, nếu người kia nhơn đây mà chết thì Tỳ-kheo phạm Ba-la-di, nếu bây giờ không chết nhưng sau cũng chết vì bị đánh đá trước đó thì Tỳ-kheo cũng phạm Ba-la-di; nếu bây giờ không chết, sau cũng không chết vì bị đánh trước đó thì Tỳ-kheo phạm Thâu-lan-giá.

2. Dùng không phải nội sắc: Là Tỳ-kheo dùng cây, ngói, đá, dao kiếm, cung tên… từ xa ném tới muốn cho người kia chết, nếu người kia nhơn đây mà chết thì Tỳ-kheo phạm Ba-la-di, nếu bây giờ không chết nhưng sau cũng chết vì bị ném trước đó thì Tỳ-kheo cũng phạm Ba-la-di; nếu bây giờ không chết, sau cũng không chết vì bị đánh trước đó thì Tỳ-kheo phạm Thâu-lan-giá.

3. Dùng cả nội sắc và phi nội sắc: Là Tỳ-kheo tay cầm cây, ngói đá, dao kiếm cung tên… đánh đập hay dâm chém muốn cho người kia chết, nếu người kia nhơn bị đánh đập mà chết thì Tỳ-kheo phạm Ba-la-di, nếu bây giờ không chết nhưng sau cũng chết vì bị đánh đập trước đó thì Tỳ-kheo cũng phạm Ba-la-di; nếu bây giờ không chết, sau cũng không chết vì bị đánh trước đó thì Tỳ-kheo phạm Thâu-lan-giá.

Lại có Tỳ-kheo không dùng ba cách trên để giết người, mà dùng thuốc độc hòa hợp nhỏ vào mắt, tai mũi, miệng hay trong nam nữ căn của người đó cho đến bỏ trong canh cơm, bánh trái… cho người đó ăn uống muốn cho người kia chết, nếu người kia nhơn bị trúng độc này mà chết thì Tỳ-kheo phạm Ba-la-di, nếu bây giờ không chết nhưng sau cũng chết vì bị trúng độc trước đó thì Tỳ-kheo cũng phạm Ba-la-di; nếu bây giờ không chết, sau cũng không chết vì bị trúng độc trước đó thì Tỳ-kheo phạm Thâu-lan-giá.

Lại có Tỳ-kheo không dùng ba cách giết người và hạ độc để giết người kể trên mà dùng nhiều cách khác như làm bẩy rập, làm cho sẩy thai, hoặc xô đẩy hoặc sai khiến đi vào con đường hiểm chỉ có chết, cho đến phương tiện giết chết thai nhi mới vừa tượng hình trong bụng mẹ. Nói dùng cách ưu đa là Tỳ-kheo biết người kia sẽ đi con đường này nên ở giữa đường đào làm hầm lửa rồi phủ lên cho không thấy khói, muốn cho người kia bị sụp hầm mà chết, nếu người kia nhơn đây mà chết thì Tỳ-kheo phạm Ba-la-di, nếu bây giờ không chết nhưng sau cũng chết vì bị sụp hầm trước đó thì Tỳ-kheo cũng phạm Ba-la-di; nếu bây giờ không chết, sau cũng không chết vì bị sụp hầm trước đó thì Tỳ-kheo phạm Thâu-lan-giá. Nếu Tỳ-kheo nhắm vào người mà đào hầm, người bị sụp hầm mà chết thì Tỳ-kheo phạm Ba-la-di; nếu phi nhơn sụp hầm mà chết thì Tỳ-kheo phạm Thâu-lan-giá; súc sanh sụp hầm mà chết cũng phạm Thâu-lan-giá. Nếu Tỳ-kheo nhắm vào phi nhơn mà đào hầm, phi nhơn sụp hầm mà chết thì Tỳ-kheo phạm Thâu-lan-giá, người và súc sanh bị sụp hầm mà chết thì Tỳ-kheo phạm Đột-kiết-la. Nếu Tỳ-kheo nhắm vào súc sanh mà đào hầm, súc sanh bị sụp hầm mà chết thì Tỳ-kheo phạm Ba-dật-đề, người và phi nhơn bị sụp hầm mà chết thì Tỳ-kheo phạm Đột-kiết-la. Nếu Tỳ-kheo đào hầm không nhất định nhắm vào ai thì tùy đối tượng bị sụp hầm chết mà kết tội, nếu là người thì phạm Ba-la-di, nếu là phi nhơn thì phạm Thâu-lan-giá, nếu là súc sanh thì phạm Ba-dật-đề; nếu tất cả không chết thì kết phạm Thâu-lan-giá hay Đột-kiết-la.

Nói dùng cách đầu da: Có hai là địa đầu da và Mộc đầu da. Địa đầu da là Tỳ-kheo đào hầm chôn người hoặc đến đầu gối, lưng, rún… rồi cho voi giày, ngựa bò trâu dẫm đạp; hoặc cho rắn rít… bò đến cắn, muốn cho người kia chết, nếu người kia nhơn đây mà chết thì Tỳ-kheo phạm Ba-la-di, nếu bây giờ không chết nhưng sau vì việc này cũng chết thì Tỳ-kheo cũng phạm Ba-la-di; nếu bây giờ không chết, sau cũng không vì việc này mà chết thì Tỳ-kheo phạm Thâu-lan-giá. Mộc-đầu-da là Tỳ-kheo đục cây để cột trói người rồi cho voi giày… kết phạm giống như cách Địa-đầu-da. Nói đặt bẫy, giăng lưới là Tỳ-kheo biết người kia sẽ đi con đường này liền ở giữa đường đặt bẫy, giăng lưới… muốn cho người kia sa bẫy, sa lưới mà chết, kết phạm cũng giống như trong đào hầm ở trên.

Nói Tỳ-đà-la là Tỳ-kheo vào ngày hai mươi chín tìm thây người chết rồi đọc chú triệu hồn sai khiến thây chết đứng dậy, rảy nước vào áo rồi để dao vào trong tay thây chết nói rằng: "Ta vì người có tên là ............. mà làm Tỳ-đà-la", nói rồi tụng chú thuật, đây gọi là Tỳ-đà-la đã thành. Nếu Tỳ-kheo muốn sai khiến thây chết đi giết người thì phải nhập định hay diệt tận định hoặc nhập Từ tâm tam muội hoặc có đại lực chú sư hộ niệm cứu giải, hoặc có đại lực thiên thần thủ hộ thì mới không bị thây chết làm hại. Tỳ-kheo làm Tỳ-đà-la trước phải chuẩn bị một con dê hay một cây chuối để phòng ngừa thây chết đi giết người không được, nó sẽ giết chết dê hay chặt cây này thay thế. Tỳ-kheo làm được như thế thì tốt, nếu không làm được như thế thì thây chết sẽ trở lại giết chết Tỳ-kheo là người đã sai khiến nó.

Nói bán Tỳ-đà-la là Tỳ-kheo vào ngày hai mươi chín sau khi làm người sắt, xe sắt rồi đọc chú triệu hồn người chết nhập vào người sắt, sai khiến người sắt đứng dậy, rải nước vào áo rồi đặt dao vào tay người sắt nói rằng: "Ta vì người có tên là ............... mà làm bán Tỳ-đà-la này", đây gọi là bán Tỳ-đà-la đã thành. Nếu Tỳ-kheo muốn sai khiến người sắt này đi giết người thì phải nhập định… giống như trường hợp Tỳ-đà-la.

Nói đoạn mạng là Tỳ-kheo vào ngày hai mươi chín lấy phân trâu trét đất bỏ vào trong thức ăn đốt lên rồi bỏ vào trong nước, đọc chú khấn vái rằng: "Nếu lửa trong nước tắt thì mạng của người tên.......... cũng chết"; như vậy khi lửa trong nước tắt thì người kia cũng chết theo. Lại có trường hợp Tỳ-kheo vào ngày hai mươi chín lấy phân trâu trét đất bỏ vào trong thức ăn rồi vẽ hình tượng người muốn giết, đọc chú khấn vái rằng: "Nếu tượng này diệt thì mạng người kia cũng chết"; như vậy khi tượng kia diệt thì người kia cũng chết theo. Lại có trường hợp Tỳ-kheo vào ngày hai mươi chín lấy phân trâu trét đất bỏ vào trong thức ăn, lấy kim châm chích vào rồi rút ra, đọc chú vái rằng: "Nếu kim được rút ra thì mạng người tên là ............ cũng chết"; như vậy khi kim được rút ra thì người đó cũng chết theo.

Nói làm cho sẩy thai chết là Tỳ-kheo cho người nữ có thai uống thuốc phá thai hay chích thuốc làm cho sẩy thai… nghĩ rằng do nhân duyên này người nữ kia sẽ chết. Nếu người nữ này chết thì Tỳ-kheo phạm Ba-la-di, muốn cho người kia chết, nếu bây giờ không chết nhưng sau cũng chết vì thuốc phá thai thì Tỳ-kheo cũng phạm Ba-la-di; nếu cả người mẹ và thai nhi đều chết thì Tỳ-kheo phạm Ba-la-di; nếu bây giờ không chết, sau cũng không chết thì Tỳ-kheo phạm Thâu-lan-giá. Nếu Tỳ-kheo cho uống thuốc mục đích là giết thai nhi, thai nhi chết thì Tỳ-kheo phạm Ba-la-di, thai nhi nếu không chết mà người mẹ chết thì Tỳ-kheo phạm Thâu-lan-giá; nếu cả hai đều chết thì phạm Ba-la-di, cả hai không chết thì phạm Thâu-lan-giá.

Nói đè bụng chết là Tỳ-kheo sai người nữ đang có mang làm việc nặng hoặc bảo chạy về phía trước hoặc bảo leo lên dốc cao, mục đích muốn cho người nữ chết. Nếu người nữ nhơn việc này mà chết thì Tỳ-kheo phạm Ba-la-di, nếu bây giờ không chết nhưng sau cũng nhơn việc này mà chết thì Tỳ-kheo cũng phạm Ba-la-di; nếu bây giờ không chết, sau cũng không chết thì Tỳ-kheo phạm Thâu-lan-giá. Nếu Tỳ-kheo muốn người mẹ chết nên đè bụng, người mẹ chết thì Tỳ-kheo phạm Ba-la-di, người mẹ nếu không chết mà thai nhi chết thì Tỳ-kheo phạm Thâu-lan-giá, cả hai đều chết thì phạm Ba-la-di, cả hai đều không chết thì phạm Thâu-lan-giá. Nếu Tỳ-kheo muốn cho thai nhi chết nên đè bụng người mẹ, thai nhi chết thì Tỳ-kheo phạm Ba-la-di, thai nhi không chết mà người mẹ chết thì Tỳ-kheo phạm Thâu-lan-giá, cả hai đều chết thì phạm Ba-la-di, cả hai không chết thì phạm Thâu-lan-giá.

Nói xô đẩy vào trong lửa cho chết là Tỳ-kheo muốn người kia chết nên xô đẩy vào trong lửa củi, lửa cỏ, lửa phân trâu…; nếu người kia nhơn đây mà chết thì Tỳ-kheo phạm Ba-la-di, nếu bây giờ không chết nhưng sau cũng nhơn việc này mà chết thì Tỳ-kheo cũng phạm Ba-la-di; nếu bây giờ không chết, sau cũng không chết thì Tỳ-kheo phạm Thâu-lan-giá.

Nói xô xuống nước cho chết là Tỳ-kheo muốn cho người kia chết nên xuống ao, giếng, sông, biển…; nếu người kia nhơn đây mà chết thì Tỳ-kheo phạm Ba-la-di… giống như trường hợp trên.

Nói xô từ trên cao xuống cho chết là Tỳ-kheo muốn cho người kia chết nên xô từ trên dốc núi cao, lầu gác cao… xuống, nếu người kia nhơn đây mà chết thì Tỳ-kheo phạm Ba-la-di… giống như trường hợp trên.

Nói sai sử đi vào đường hiểm, đến chỗ hiểm cho chết là Tỳ-kheo muốn cho người kia chết nên sai sử người đó đi đường có giặc cướp, có thú dữ… hoặc đến chỗ có khủng bố…; nếu người đó nhơn đây mà chết thì Tỳ-kheo phạm Ba-la-di… giống như trường hợp trên.

Nói thai nhi vừa mới tượng hình trong bụng mẹ là mạng căn còn là Ca la la, nếu Tỳ-kheo khởi tâm muốn giết, phương tiện giết; nếu thai nhi chết thì Tỳ-kheo phạm Ba-la-di… giống như trường hợp trên.

Phật bảo các Tỳ-kheo: "Nói cầm dao có hai trường hợp: Tự cầm và bảo người cầm. Nói khen ngợi cái chết có ba trường hợp:

Một là đối với người ác giới như những người giết trâu dê gà chó, thả chim ưng bắt cá, thợ săn săn bắn thú… nếu Tỳ-kheo đến nói với họ rằng: "Các người là người ác giới, lâu nay đã tạo nhiều tội, sao không chết sớm đi". Nếu họ nhơn nghe theo lời này mà chết thì Tỳ-kheo phạm Ba-la-di, không chết thì phạm Thâu-lan-giá. Nếu người ác giới này không nghe theo lời xúi bẩy của-Tỳ-kheo mà chết thì Tỳ-kheo phạm Thâu-lan-giá; nếu Tỳ-kheo sau khi khen ngợi cái chết để xúi bẩy người kia chết mà sanh hối, bèn trở lại nói với người kia rằng: "Các ngươi tuy làm nhiều việc ác nhưng nếu gặp được thiện tri thức, gần gũi bậc thiện nhơn, được nghe diệu pháp có thể chánh tư duy thì cũng được lìa tội, không nên tự sát". Nếu người kia nghe theo lời khuyên này không tự sát thì Tỳ-kheo cũng phạm Thâu-lan-giá.

Hai là đối với người thiện giới như các Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, Ưu-bà-tắc, Ưu-bà-di; nếu Tỳ-kheo đến nói với họ rằng: "Các vị trì thiện giới, có đại phước đức, nếu chết thì được thọ thiên phước, tại sao không tự sát". Nếu họ nghe theo lời này mà tự sát thì Tỳ-kheo phạm Ba-la-di, không tự sát thì Tỳ-kheo phạm Thâu-lan-giá. Nếu Tỳ-kheo sau khi xúi bẩy người đó chết liền sanh truy hối, bèn trở lại nói với người đó rằng: "Ngươi là người thiện giới, thọ mạng càng lâu thì phước đức càng nhiều, phước đức nhiều thì hưởng phước cũng nhiều, chớ có tự sát"; nếu người kia nghe theo lời này không tự sát nữa thì Tỳ-kheo vẫn phạm Thâu-lan-giá.

Ba là đối với người bịnh: Bịnh là do bốn đại tăng giảm nên chịu các khổ não, nếu Tỳ-kheo đến nói với người bịnh rằng: "Tại sao ngươi phải chịu khổ não lâu như vậy, sao không chết sớm đi", nếu người bịnh nghe theo lời nói này mà chết thì Tỳ-kheo phạm Ba-la-di, không chết thì Tỳ-kheo phạm Thâu-lan-giá. Nếu Tỳ-kheo sau khi nói rồi sanh truy hối trở lại nói với người bịnh rằng: "Ngươi tuy bịnh nặng nhưng nếu gặp được thầy giỏi thuốc hay, hoặc gặp được người khán bịnh giỏi biết tùy bịnh cho ăn uống thì bịnh có thể được lành, không nên tự sát; nếu người bịnh nghe theo lời nói này không tự sát nữa thì Tỳ-kheo vẫn phạm Thâu-lan-giá."

Lúc đó Ca-lưu-đà-di thường hay lui tới nhà cư sĩ, sáng sớm hôm đó đắp y mang bát đến nhà một cư sĩ, vợ cư sĩ này có con chưa dứt sữa, bồng để con trên giường đắp chăn lại rồi đi. Khi Ca-lưu-đà-di bước vào nhà không xem xét kỹ liền ngồi xuống giường, người mẹ thấy vội nói trên giường có đứa trẻ, nhưng lúc đó Ca-lưu-đà-di đã ngồi lên mình đứa bé khiến cho lòi ruột ra mà chết. Ca-lưu-đà-di trở về chùa kể lại việc trên cho các Tỳ-kheo, các Tỳ-kheo đem việc này bạch Phật, Phật hỏi Ca-lưu-đà-di: "Thầy đã khởi tâm gì khi làm việc đó?" Đáp: "Con do không xem xét kỹ nên ngồi", Phật nói: "Không phạm, nhưng từ nay khi muốn ngồi phải xem xét kỹ rồi mới ngồi, nếu không như thế thì phạm Đột-kiết-la".

Lại có hai Tỳ-kheo là cha con cùng đi đến nước Kiều-tát-la thành Xá-vệ, khi đi qua con đường hiểm người con thúc người cha đi mau, người cha nghe lời vội đi mau nên bị vấp ngã mà chết. Người con sanh nghi không biết mình có phạm Ba-la-di và tội ngũ nghịch hay không, liền đem việc này bạch Phật, Phật hỏi: "Thầy khởi tâm gì khi thúc cha đi nhanh?" Đáp: "Con thấy trời tối sợ không đi qua khỏi con đường hiểm, do tâm ái trọng nên thúc cha đi mau, không ngờ khiến cha vấp ngã mà chết", Phật nói không phạm.

Lại có hai Tỳ-kheo vốn là cha con cùng đi đến nước Kiều-tát-la thành Xá-vệ, khi đến một tụ lạc không có tăng phường, người con liền hỏi cha ngủ qua đêm ở đâu, người cha nói nên ngủ trong tụ lạc, người con nói: "Ngủ trong tụ lạc có khác gì bạch y", người cha hỏi: "Vậy con muốn ngủ ở đâu ?" Người con nói nên ngủ nơi đất trống, người cha nói: "Nơi đây e có cọp sói, hai cha con ta nên thay phiên thức ngủ, ta ngủ trước con thức", người con bằng lòng, người cha liền nằm ngủ trước, khi ngủ ngáy to khiến cọp tìm đến cắn bể đầu người cha mà chết, người con thấy cha chết liền sanh nghi không biết mình có phạm Ba-la-di và tội ngũ nghịch hay không, nên đem việc này bạch Phật, Phật nói: "Không phạm, nhưng nên la lớn hay đốt lửa làm cho hổ sợ".

Lại có một Tỳ-kheo trời tối đi vào đường hiểm gặp giặc, giặc muốn bắt Tỳ-kheo, Tỳ-kheo bỏ chạy rơi xuống sườn núi đè trúng trên mình người thợ dệt khiến cho người thợ dệt chết. Tỳ-kheo sanh nghi không biết mình có phạm Ba-la-di hay không, liền đem việc này bạch Phật, Phật nói: "Không phạm, nhưng từ nay chiều tối chớ có đi như thế".

Lúc đó ở nước A-la-tỳ, trong Tăng phường phòng xá hư cũ, Tỳ-kheo đang tu sửa ở trên sảy tay làm rớt gạch xuống trúng phải người thợ mộc khiến cho người thợ mộc này chết. Tỳ-kheo sanh nghi không biết mình có phạm Ba-la-di hay không, liền đem việc này bạch Phật, Phật nói: "Không phạm, nhưng từ nay nên nhất tâm trong khi làm việc".

Lại nữa ở nước A-la-tỳ, trong Tăng phường hư cũ, Tỳ-kheo đang tu sửa thấy trong gạch ngói có một con rít nên hoảng sợ nhảy xuống đè trúng người thợ mộc khiến cho người này chết. Tỳ-kheo sanh nghi không biết mình có phạm Ba-la-di hay không, liền đem việc này bạch Phật, Phật nói: "Không phạm, nhưng từ nay chớ làm thân hành như thế".