SỐ 1435 — THẬP TỤNG LUẬT

QUYỂN 6

IV- BA MƯƠI PHÁP NI TÁT KỲ BA DẬT ĐỀ (Tiếp Theo):

4. Nhận Y Từ Tỳ-kheo-ni Không Phải Bà Con:

Phật tại nước Xá-vệ, lúc đó Tỳ-kheo-ni Hoa sắc sáng sớm đắp y mang bát vào thành khất thực rồi vào trong rừng An hòa, ngồi tĩnh tọa dưới một gốc cây với oai nghi thanh tịnh. Trước đó đã có năm trăm giặc cướp ở trong rừng, chúa giặc vốn tin Phật pháp, thấy Tỳ-kheo-ni ngồi tĩnh tọa với oai nghi thanh tịnh càng thêm tín kính nói rằng: "Vì sao ta không đem xâu thịt này cúng cho Tỳ-kheo-ni", trong đám giặc có người biết pháp liền nói: "Pháp của-Tỳ-kheo-ni là ăn đúng thời, không ăn phi thời", chúa giặc nghe rồi càng thêm tín kính nói rằng: "Tỳ-kheo-ni này đoan chánh oai nghi thanh tịnh, chỉ ăn đúng thời không ăn phi thời, vì sao ta không cho xâu thịt này để cô ấy ngày mai ăn", người biết pháp nói: "Pháp của-Tỳ-kheo-ni tùy xin được gì liền thọ cái đó, không ăn thức ăn cách đêm", chúa giặc nghe rồi lại càng thêm tín kính nói rằng: "Tỳ-kheo-ni này đoan chánh oai nghi thanh tịnh, chỉ ăn đúng thời không ăn phi thời, lại không ăn thức ăn cách đêm, vì sao ta không đem bạch điệp quý giá này gói xâu thịt treo lên cây để cho Tỳ-kheo-ni. Nếu có Sa-môn, Bà-la-môn nào cần lấy cũng cho", nghĩ rồi liền đem bạch điệp quý giá gói thịt treo lên cây nói rằng: "Các Sa-môn, Bà-la-môn nào cần thì lấy dùng". Lúc đó đêm đã qua, Tỳ-kheo-ni Hoa sắc xuất định thấy bạch điệp gói thịt treo trên cây nghĩ rằng: "Chúa giặc vì ta nên treo tấm bạch điệp gói thịt này lên cây, nhưng lại nói các Sa-môn, Bà-la-môn nào cần thì lấy dùng, nên ta không thể ăn thịt này, nên đem cho Tăng, còn bạch điệp thì để mình dùng", nghĩ rồi liền đem thịt đến trong Kỳ hoàn hỏi chỗ người làm thức ăn cho Tăng để đưa thịt rồi ra khỏi Kỳ hoàn. Lúc đó Lục quần Tỳ-kheo thấy Hoa sắc cầm tấm bạch điệp đẹp đi ra, thấy rồi sanh tâm tham nói với Hoa sắc rằng: "Tấm bạch điệp của cô thật đẹp", Hoa sắc nói: "Phải, nó rất đẹp", Lục quần nói: "Nếu nó đẹp sao không thí cho người tốt", Hoa sắc suy nghĩ: "Đây là quyết định xin, làm sao không cho", nghĩ rồi liền đem bạch điệp đưa cho Lục quần Tỳ-kheo. Tỳ-kheo-ni này vốn rất kính Phật nghĩ rằng: "Ta không thể không gặp Phật", nghĩ rồi liền đến chỗ Phật. Lúc đó Thế tôn đang thuyết pháp cho đại chúng vây quanh, từ xa trông thấy Hoa sắc đi đến, y phục trên thân cũ rách. Phật cố ý hỏi A-nan: "Tỳ-kheo-ni Hoa sắc này y phục cũ rách, há không được y bố thí hay sao?" A-nan đáp: "Cô ấy vừa được thí một tấm bạch điệp quý giá nhưng lại bị Lục quần Tỳ-kheo xin mất rồi", Phật nói: "Tỳ-kheo há lại nhận lấy y từ Tỳ-kheo-ni không phải là bà con hay sao ?" A-nan nói: "Thật đã nhận lấy thưa Thế tôn", Phật bảo A-nan: "Hãy lấy năm y trong số y dư đem cho Tỳ-kheo-ni này", A-nan vâng lời Phật dạy lấy năm y trong số y dư đem cho Tỳ-kheo-ni. Tỳ-kheo-ni liền đắp y này rồi đến chỗ Phật, đảnh lễ rồi ngồi một bên, Phật thuyết pháp chỉ dạy cho được lợi hỉ rồi im lặng, Tỳ-kheo-ni nghe Phật thuyết pháp được lợi hỉ rồi liền đảnh lễ Phật, hữu nhiễu Phật rồi ra về. Sau đó Phật do nhân duyên này nhóm họp Tỳ-kheo tăng rồi hỏi Lục quần Tỳ-kheo: "Các thầy thật đã làm việc nay phải không?" Đáp: "Thật vây thưa Thế tôn", Phật liền quở trách: "Tại sao gọi là Tỳ-kheo lại nhận lấy y từ Tỳ-kheo-ni không phải là bà con? Vì nếu không phải là bà con thì không có hỏi người ấy đủ y hay không, có dư hay không, chỉ cốt lấy được mà thôi. Ngược lại nếu là bà con thì sẽ đem cho y, huống chi là thấy không đủ y mà còn lấy", quở trách rồi bảo các Tỳ-kheo: "Do mười lợi nên kết giới cho các Tỳ-kheo, từ nay giới này nên nói như sau:

Nếu Tỳ-kheo nhận lấy y từ Tỳ-kheo-ni không phải là bà con thì phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề.

Không phải là bà con: Bà con là cha mẹ anh chị em nhẫn đến bảy đời; y (vải) là các loại vải như vải gai, vải gai đỏ, vải gai trắng, vải sô-ma, vải súy-di-la, vải Khâm-bà-la, vải kiếp-bối…

Tướng phạm trong giới này là nếu một Tỳ-kheo nhận lấy y từ một Tỳ-kheo-ni không phải là bà con thì phạm một Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề; nếu một Tỳ-kheo nhận lấy y từ hai, ba-Tỳ-kheo-ni tùy được bao nhiêu thì phạm bấy nhiêu Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề; nếu hai, ba, bốn Tỳ-kheo nhận lấy y từ hai, ba, bốn Tỳ-kheo-ni không phải là bà con, tùy được bao nhiêu thì phạm bấy nhiêu Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề.

Phật tại nước Xá-vệ, lúc đó ở nước Kiều-tát-la có hai bộ tăng được nhiều y chia làm hai phần: Tỳ-kheo nhận được y thích hợp với Tỳ-kheo-ni, còn Tỳ-kheo-ni lại được y thích hợp với Tỳ-kheo nên các Tỳ-kheo-ni nói với các Tỳ-kheo rằng: "Các Đại-đức hãy đổi y lại cho chúng tôi, chúng tôi cũng đổi y lại cho các Đại-đức", các Tỳ-kheo nói: "Phật kết giới không được nhận y từ Tỳ-kheo-ni không phải là bà con". Lúc đó các Tỳ-kheo không biết phải làm sao liền đem việc này bạch Phật, Phật do nhân duyên này nhóm họp Tỳ-kheo tăng đủ lời khen ngợi giới và người trì giới rồi bảo các Tỳ-kheo: "Từ nay giới này nên nói như sau:

Nếu Tỳ-kheo nhận lấy y từ Tỳ-kheo-ni không phải là bà con thì phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề, trừ trao đổi.

Tướng phạm trong giới này là nếu Tỳ-kheo có Tỳ-kheo-ni không phải là bà con mà tưởng là bà con, khi nhận lấy y phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề; nếu có Tỳ-kheo, Thức-xoa-ma-na, Sa di, Sa-di-ni, xuất gia, xuất gia ni không phải là bà con mà tưởng là bà con, khi nhận lấy y cũng phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề.

Nếu Tỳ-kheo-ni không phải là bà con, Tỳ-kheo nghi không biết có phải là bà con hay không mà nhận lấy y cũng phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề; nếu nghi Tỳ-kheo, Thức-xoa-ma-na, Sa di, Sa-di-ni, xuất gia, xuất gia ni không biết có phải là bà con hay không mà nhận lấy y đều phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề.

Nếu Tỳ-kheo có Tỳ-kheo-ni là bà con mà tưởng là không phải bà con, khi nhận lấy y phạm Đột-kiết-la; nếu Tỳ-kheo, Thức-xoa-ma-na, Sa di, Sa-di-ni, xuất gia, xuất gia là bà con mà tưởng là không phải bà con, khi nhận lấy y cũng phạm Đột-kiết-la.

Nếu Tỳ-kheo có Tỳ-kheo-ni là bà con mà nghi không biết có phải là bà con hay không, khi nhận lấy y phạm Đột-kiết-la; nếu Tỳ-kheo, Thức-xoa-ma-na, Sa di, Sa-di-ni, xuất gia, xuất gia ni là bà con mà nghi không biết có phải là bà con hay không, khi nhận lấy y cũng phạm Đột-kiết-la.

Là bà con hay không phải bà con, tưởng là bà con hay nghi mà nhận lấy y bất tịnh bao gồm các loại y dệt bằng lông thú như lông lạc đà, lông dê, lông trâu bò xen tạp đều phạm Đột-kiết-la. Không phạm là nhận từ bà con cho hay trước có thỉnh hay riêng tư nài lấy hay vì thuyết pháp được cúng dường thì không phạm.

5. Giới Nhờ Tỳ-kheo-ni Không Phải Bà Con Giặt Y Cũ:

Phật tại nước Xá-vệ, Trưởng lão Ca-lưu-đà-di vốn có quen biết với Tỳ-kheo-ni Quật-da từ trước nên thường qua lại chuyện trò. Lúc đó Tỳ-kheo-ni Quật-đa nghe Ca-lưu-đà-di du hành hai tháng rưỡi trở về liền tắm rửa sạch sẽ, thoa dầu thơm, mặc y mỏng đến chỗ Ca-lưu-đà-di, đảnh lễ rồi ngồi đối diện. Ca-lưu-đà-di sanh tâm đắm trước nên nhìn chăm chăm Quật-đa, Quật cũng sanh tâm đắm trước nên nhìn chăm chăm Ca-lưu-đà-di, Quật-đa suy nghĩ: "Thầy ấy nhìn ta chăm chăm như vậy ắt cũng sanh đắm trước, sao ta không ở trước mặt đứng đi". Lúc đó Ca-lưu-đà-di chỉ mặc có Nê-hoàn tăng, cùng đi qua lại nên dục tâm phát động, sợ phạm giới nên không dám xúc chạm nhau, vì cứ nhìn chăm chăm nhau nên chảy ra chất bất tịnh, do chất bất tịnh chảy ra nên lửa dục liền tắt, vội trở về chỗ ngồi. Quật-đa suy nghĩ: "Thầy ấy trở về chỗ ngồi ắt là đã chảy ra chất bất tịnh", nghĩ rồi liền đến gần Ca-lưu-đà-di nói rằng: "Hãy đưa y này cho tôi đem về giặt", Ca-lưu-đà-di liền đổi mặc y khác rồi đưa y này cho Quật-đa mang về giặt. Tỳ-kheo-ni nay mang về mở y ra lấy chất bất tịnh dính trên y để vào trong chỗ tiểu tiện của mình, liền thọ thai có con phước đức, bụng càng ngày càng lớn. Các Tỳ-kheo-ni đuổi ra khỏi chùa và mắng: "Cô là Tỳ-kheo-ni xấu xa, vì sao xuất gia đã lâu lại còn có thai", Quật-đa nói: "Tôi không có làm việc dâm", liền đem sự việc trên kể lại. Các Tỳ-kheo-ni không biết làm sao nên đem việc này bạch Phật, Phật nói: "Các cô chớ nên quở trách Tỳ-kheo-ni này, đây không phải là phá phạm hạnh vì không có phạm dâm, do nhân duyên như thế mới có thai". Phật do nhân duyên này nhóm họp Tỳ-kheo tăng rồi hỏi Ca-lưu-đà-di: "Thầy thật đã làm việc này phải không?" Đáp: "Thật đã làm thưa Thế tôn", Phật liền quở trách: "Tại sao gọi là Tỳ-kheo lại nhờ Tỳ-kheo-ni không phải là bà con giặt y cũ", quở trách rồi bảo các Tỳ-kheo: "Do mười lợi nên kết giới cho các Tỳ-kheo, từ nay giới này nên nói như sau:

Nếu Tỳ-kheo nhờ Tỳ-kheo-ni không phải là bà con giặt y cũ, nhuộm hay đập đều phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề.

Bà con là mẹ chị em gái cho đến bảy đời; Y cũ là y đã mặc qua ít nhất một lần.

Tướng phạm trong giới này là nếu Tỳ-kheo nói với Tỳ-kheo-ni không phải bà con: "Hãy giặt y cũ này giùm tôi", Tỳ-kheo-ni đem giặt thì Tỳ-kheo này phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề; giặt nhuộm hay giặt đập, nhuộm đập hay giặt nhuộm đập đều phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề. Nếu Tỳ-kheo nói với Tỳ-kheo-ni không phải bà con rằng: "Hãy giặt đập y này giùm tôi, chớ nhuộm", Tỳ-kheo-ni đem giặt đập thì Tỳ-kheo này phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề; dù nhuộm, giặt nhuộm hay nhuộm đập hay giặt nhuộm đập, Tỳ-kheo đều phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề. Nếu Tỳ-kheo nói với Tỳ-kheo-ni không phải bà con rằng: "Hãy giặt nhuộm y này giùm tôi, chớ đập", Tỳ-kheo-ni đem giặt nhuộm thì Tỳ-kheo này phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề; nhuộm hay đập, giặt đập hay nhuộm đập hay giặt nhuộm đập, Tỳ-kheo đều phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề. Nếu Tỳ-kheo nói với Tỳ-kheo-ni không phải bà con rằng: "Hãy nhuộm đập y này giùm tôi, chớ giặt", Tỳ-kheo-ni đem nhuộm đập thì Tỳ-kheo này phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề; dù giặt hay giặt nhuộm, giặt đập, giặt nhuộm đập, Tỳ-kheo đều phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề. Nếu Tỳ-kheo nói với Tỳ-kheo-ni không phải bà con rằng: "Hãy giặt nhuộm đập y cũ này giùm tôi", Tỳ-kheo-ni đem giặt nhuộm đập hay dù chỉ giặt, nhuộm, đập, giặt nhuộm hay giặt đập hay nhuộm đập, Tỳ-kheo này đều phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề.

Nếu Tỳ-kheo có Tỳ-kheo-ni không phải là bà con mà tưởng là bà con; cho đến Tỳ-kheo, Thức-xoa-ma-na, Sa di, Sa-di-ni, xuất gia, xuất gia ni không phải là bà con mà tưởng là bà con nhờ giặt (nhuộm, đập) y cũ, nếu họ đem giặt (nhuộm, đập) thì Tỳ-kheo này đều phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề.

Nếu Tỳ-kheo có Tỳ-kheo-ni không phải là bà con, nghi không biết có phải là bà con hay không; cho đến Tỳ-kheo, Thức-xoa-ma-na, Sa di, sai di ni, xuất gia, xuất gia ni không phải là bà con mà nghi không biết có phải là bà con hay không, nhờ họ giặt (nhuộm, đập) y cũ, nếu họ đem giặt (nhuộm, đập) thì Tỳ-kheo này phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề.

Nếu Tỳ-kheo có Tỳ-kheo-ni là bà con mà tưởng là không phải bà con; cho đến Tỳ-kheo, Thức-xoa-ma-na, Sa di, Sa-di-ni, xuất gia, xuất gia ni là bà con mà tưởng là không phải bà con, nhờ họ giặt (nhuộm, đập) y cũ, nếu họ đem giặt (nhuộm, đập) thì Tỳ-kheo này phạm Đột-kiết-la.

Nếu Tỳ-kheo có Tỳ-kheo-ni là bà con mà nghi không biết có phải là bà con hay không; cho đến Tỳ-kheo, Thức-xoa-ma-na, Sa di, Sa-di-ni, xuất gia, xuất gia ni là bà con mà nghi không biết có phải là bà con hay không, nhờ họ giặt (nhuộm, đập) y cũ, nếu họ đem giặt (nhuộm, đập) thì Tỳ-kheo này phạm Đột-kiết-la.

Là bà con hay không phải bà con, tưởng là bà con hay nghi mà nhờ giặt (nhuộm, đập) y bất tịnh bao gồm các loại y dệt bằng lông như lông lạc đà, lông dê, lông trâu bò xen tạp thì Tỳ-kheo đều phạm Đột-kiết-la; nếu là bà con thì không phạm.

6. Giới Theo Cư Sĩ Không Phải Bà Con Xin Y:

Phật tại nước Xá-vệ, lúc đó có cư sĩ mặc y thượng hạ đến Kỳ hoàn là người quen biết trước kia của Bạt-nan-đà, Bạt-nan-đà từ xa thấy cư sĩ đến, thấy chiếc y thượng hạ của cư sĩ mặc trên người liền sanh tâm tham. Cư sĩ đảnh lễ rồi ngồi đối diện, Bạt-nan-đà nói pháp chỉ bày cho được lợi hỉ rồi nói với cư sĩ: "Y của cư sĩ rất tốt, nếu thí cho tôi thì tôi có thể làm y Tăng-già-lê hoặc Uất-đa-la-tăng hoặc An-đà-hội", cư sĩ không nghe hay nghe mà không muốn cho, Bạt-nan-đà lại nói pháp chỉ bày cho được lợi hỉ rồi lặp lại câu nói trên, cư sĩ vẫn như trước không nghe hay nghe mà không muốn cho, Bạt-nan-đà lại nói pháp lần thứ ba rồi nói: "Ông hãy cho Ta một y đi, pháp của chúng ta là theo cư sĩ xin y", cư dĩ suy nghĩ: "Tỳ-kheo này đã quyết định xin, làm sao không cho", nghĩ rồi liền cởi một y xếp lại đưa cho. Sau khi cho rồi cư sĩ hối hận, sân nhuế không chịu nổi, nghĩ rằng: "Từ nay ta không nên đến trong Tăng già lam của Sa-môn Thích tử, nếu đến đó sẽ bị cưỡng đoạt y như đi đường hiểm không khác". Lúc cư sĩ này vào thành Xá-vệ, người giữ cửa thành thấy liền hỏi: "Khi đi ông mặc y thượng hạ, sao bây giờ chỉ còn có một y", cư sĩ liền kể lại sự việc trên, trong lòng lại tăng thêm sân hận gấp bội, không chịu nổi nên nói rằng: "Tôi không nên đến trong Tăng già lam của Sa-môn Thích tử, nếu đến thì bị cưỡng đoạt y như đi vào đường hiểm không khác". Như thế lan truyền ra, một người nói với hai người, hai người nói với ba người khiến cho tiếng xấu lan ra khắp thành Xá-vệ, ai cũng nghe biết Sa-môn Thích tử đoạt y của người. Có Tỳ-kheo thiểu dục tri túc hành hạnh đầu đà nghe biết rồi tâm không vui liền đem việc này bạch Phật, Phật do nhân duyên này nhóm họp Tỳ-kheo tăng rồi hỏi Bạt-nan-đà: "Thầy thật đã làm việc này phải không?" Đáp: "Thật vậy thưa Thế tôn", Phật liền quở trách: "Tại sao gọi là Tỳ-kheo lại theo cư sĩ không phải là bà con nài xin?" Quở trách rồi bảo các Tỳ-kheo: "Do mười lợi nên kết giới cho các Tỳ-kheo, từ nay giới này nên nói như sau:

Nếu Tỳ-kheo theo cư sĩ, vợ của cư sĩ không phải là bà con xin y thì phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề.

Bà con là cha mẹ anh chị em, con trai, con gái cho đến bảy đời; Y là bao gồm các loại vải như gai trắng, gai đỏ, súy-di-la, khâm-bà-la, sô-ma, kiếp-bối…

Tướng phạm trong giới này có ba trường hợp:

Một là Giá tiền y: Nếu Tỳ-kheo nói với cư sĩ: Hãy cho tôi y quý giá này, nếu được y thì phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề, nếu không được y thì phạm Đột-kiết-la; cho đến xin y trị giá hai trăm, ba trăm tiền nếu được y thì phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề, không được thì phạm Đột-kiết-la.

Hai là Màu sắc y: Nếu Tỳ-kheo nói với cư sĩ: Hãy cho tôi y màu xanh này, nếu được y thì phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề, không được thì phạm Đột-kiết-la; xin y vàng hay đỏ, trắng, đen, hoặc vải gai, vải súy-di-la, khâm-bà-la, sô-ma, kiếp-bối… cũng phạm như trên.

Ba là Kích lượng y: Nếu Tỳ-kheo nói với cư sĩ: Hãy cho tôi vải chiều dài bốn chữu tay, nếu được y thì phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề, không được thì phạm Đột-kiết-la; xin vải chiều dài năm, sáu cho đến mười chu tay cũng phạm như trên. Nếu xin cái này lại được cái kia thì phạm Đột-kiết-la, xin y xanh lại được y đỏ… cũng phạm Đột-kiết-la, xin vải gai trắng lại được vải gai đỏ… cũng phạm Đột-kiết-la, cho đến xin y khâm-bà-la lại được y Kiếp-bối cũng phạm Đột-kiết-la. Không phạm là theo bà con xin hay trước đã được thỉnh hay không xin mà được cho thì không phạm.

Phật tại nước Xá-vệ, lúc đó có Tỳ-kheo Ba là từ nước Kiều-tát-la du hành đến nước Xá-vệ, giữa đường bị giặc đoạt y phải lõa hình mà đi. Tỳ-kheo suy nghĩ: "Phật kết giới không được theo cư sĩ không phải bà con xin y, bà con của ta ở xa, ta đành phải lõa hình đến nước Xá-vệ vào trong Kỳ hoàn tìm các Tỳ-kheo", theo ý nghĩ liền đi đến trong Kỳ hoàn, cựu Tỳ-kheo hỏi: "Người là ai?" Đáp là Sa-môn Thích tử, lại hỏi: "Vì sao lõa hình?" Liền đem sự việc trên kể lại rồi nói: "Vì cớ này nên tôi lõa hình". Lúc đó Lục quần Tỳ-kheo liền suy nghĩ: "Do nhân duyên này Phật ắt sẽ cho theo cư sĩ không phải bà con xin y, chúng ta nên thân gần người này", nghĩ rồi liền nói với Tỳ-kheo bị đoạt y rằng: "Thầy làm sao lõa hình đến chỗ Phật được, tôi sẽ cho thầy mượn y đắp để đến chỗ Phật, sau khi thầy xin được y rồi trả lại cho tôi", Tỳ-kheo bị đoạt y bằng lòng, Lục quần Tỳ-kheo liền cho mượn y đắp, Tỳ-kheo này đến chỗ Phật đảnh lễ rồi ngồi một bên. Pháp thường của chư Phật là thấy khách Tỳ-kheo đến liền thăm hỏi rằng: Có nhẫn được không, có an lạc trụ không, khất thực có thiếu không, đi đường có nhọc mệt không. Khi Phật hỏi thăm như vậy, Tỳ-kheo này đáp là nhẫn được, được an lạc trụ, khất thực không khó nhưng đi đường nhọc mệt, rồi đem sự việc trên kể lại. Phật do nhân duyên này nhóm Tỳ-kheo tăng, khen ngợi giới và người trì giới rồi bảo các Tỳ-kheo: "Từ nay giới này nên nói lại như sau:

Nếu Tỳ-kheo theo cư sĩ, vợ cư sĩ không phải bà con xin y thì phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề, trừ thời khác. Thời khác là y bị đoạt, y bị mất, y bị cháy, y bị nước cuốn trôi.

Y bị đoạt là bị quan hay giặc cướp hay oan gia cướp đoạt; Y bị mất là không biết ở đâu hoặc bị hư rách hoặc bị côn trùng gặm nhắm hoặc bị gió thổi bay mất.

7. Giới Xin Y Thọ Quá Nhiều:

Lúc đó Lục quần Tỳ-kheo nghe Phật do nhân duyên này khai cho theo cư sĩ không phải bà con xin y, liền nói với Tỳ-kheo Ba là: "Thầy ít quen biết ai lại đang thiếu y, chúng tôi quen biết nhiều cũng đang thiếu y, nay chúng tôi xin giúp cho thầy đủ ba y, y dư thuộc của chúng tôi", Tỳ-kheo Ba là bằng lòng, Lục quần Tỳ-kheo liền vào thành đến các nhà giàu có nói rằng: "Tỳ-kheo Ba là là bà con của Phật, đi giữa đường bị giặc cướp đoạt y, các vị nên tùy hỉ cho", những người tín kính nghe rồi liền cho đủ thứ y hoặc là giạ hoặc là Khâm-bà-la…, như thế lần lượt từ nhà này đến nhà khác xin được rất nhiều y gánh về đến trú xứ, Lục quần Tỳ-kheo lựa lấy cái tốt còn cái không tốt đưa cho Tỳ-kheo Ba là. Lúc đó có Tỳ-kheo thiểu dục tri túc hành hạnh đầu đà nghe biết việc này tâm không vui liền quở trách Lục quần Tỳ-kheo: "Tại sao gọi là Tỳ-kheo lại cố đoạt y của-Tỳ-kheo Ba là", quở trách rồi đem việc này bạch Phật, các Tỳ-kheo đem việc này bạch Phật, Phật do nhân duyên này nhóm họp Tỳ-kheo tăng rồi hỏi Lục quần Tỳ-kheo: "Các thầy thật đã làm việc này phải không?" Đáp: "Thật vậy thưa Thế tôn", Phật đủ lời quở trách rồi bảo các Tỳ-kheo: "Do mười lợi nên kết giới cho các Tỳ-kheo, từ nay giới này nên nói như sau:

Nếu Tỳ-kheo khi y bị đoạt, y bị cháy, y bị nước cuốn trôi theo cư sĩ, vợ cư sĩ không phải bà con xin y, được họ tùy ý cho nhiều y thì Tỳ-kheo này chỉ nên nhận lấy y thượng hạ, nếu thọ quá thì phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề.

Y thượng hạ có hai: y thượng hạ của bạch y và y thượng hạ của-Tỳ-kheo. Y thượng hạ của bạch y là một y thượng một y hạ; y thượng hạ của-Tỳ-kheo là ba y thường dùng. Nếu được y thượng hạ của bạch y ít thì được xin thêm, nhiều thì nên trả lại cho chủ. Tướng phạm trong giới này là Tỳ-kheo đã đủ ba y thì không nên xin, nếu xin được thì phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề; nếu xin không được thì phạm Đột-kiết-la. Nếu Tỳ-kheo mất một y, nếu y Tăng-già-lê của-Tỳ-kheo này có thể trích ra làm một y được thì không nên xin; nếu xin được thì phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề, nếu xin không được thì phạm Đột-kiết-la. Nếu Tỳ-kheo mất hai y, nếu y Tăng-già-lê của-Tỳ-kheo có thể trích ra làm một y được thì chỉ nên xin một y, không được xin hai y; nếu xin được hai y thì phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề, nếu xin không được thì phạm Đột-kiết-la. Nếu Tỳ-kheo mất ba y, trước nên theo năm chúng mượn y đắp vào tụ lạc xin y, nếu không mượn được thì trong bốn phương Tăng vật nếu có giạ hay chăn mền có thể trích ra may thành y được, thì nên trích ra để may y đắp rồi đi xin y, nếu xin được y thì nên đắp y mới xin được, đem giặt y đã mượn hong phơi rồi trả lại chỗ cũ cho chùa.

8. Giới Theo Cư Sĩ Không Thỉnh Trước Xin Y:

Phật tại nước Xá-vệ, lúc đó có cư sĩ chuẩn bị tiền định mua y cúng cho Thích tử Bạt-nan-đà, nghĩ rằng: "Ta sẽ đem số tiền này mua y cúng cho Thích tử Bạt-nan-đà". Bạt-nan-đà nghe biết được tin này liền đến chỗ cư sĩ hỏi rõ sự việc, cư sĩ đáp phải, liền hỏi: "Cư sĩ định mua y như thế nào cúng cho tôi?" Đáp: "Định mua y như thế như thế…" Bạt-nan-đà liền nói: "Tỳ-kheo chúng tôi là người xuất gia nếu thiếu y phục cầu xin khó được, cư sĩ các vị lại không thể thường xuyên bố thí, nay cư sĩ muốn mua y cúng cho tôi thì nên mua loại vải như thế như thế…", cư sĩ nghe theo lời của Bạt-nan-đà mà mua y thì phải trả gấp hai, Ba-lần số tiền mà mình đã chuẩn bị sẵn, nên sanh tâm hối tiếc trách rằng: "Sa-môn Thích tử không biết thời, không biết nhàm đủ, không biết trù lượng. Nếu người thí không biết lượng thì người thọ cũng nên biết lượng. Nay ta phải trả giá tiền mua y gấp hai, Ba-lần số tiền mà ta sẵn có. Đây là lỗi của ta khiến ta phiền não không có lợi ích gì, tại sao ta lại cúng dường cho người không biết đủ, khó nuôi không biết nhàm đủ như thế". Lúc đó có Tỳ-kheo thiểu dục tri túc hành hạnh đầu đà nghe biết việc này, tâm không vui quở trách rồi đem việc này bạch Phật, Phật do nhân duyên này nhóm Tỳ-kheo tăng rồi hỏi Bạt-nan-đà: "Thầy thật đã làm việc này phải không?" Đáp: "Thật vậy thưa Thế tôn", Phật liền quở trách rằng: "Tại sao gọi là Tỳ-kheo lại ở chỗ cư sĩ không phải bà con khởi tưởng là đồng y mà theo xin", quở trách rồi bảo các Tỳ-kheo: "Do mười lợi nên kết giới cho các Tỳ-kheo, từ nay giới này nên nói như sau:

Nếu vì Tỳ-kheo nên cư sĩ, vợ cư sĩ lo liệu số tiền mua y, nghĩ rằng: "Ta đem số tiền này mua y như thế như thế… cúng cho Tỳ-kheo .........". Tỳ-kheo này vốn không được thỉnh tùy ý trước, liền khởi tưởng đồng ý đi đến chỗ cư sĩ nói rằng: "Cư sĩ đã lo liệu số tiền mua y như thế cho tôi thì nên mua loại vải như thế như thế…". Vì muốn tốt, nếu được y thì Tỳ-kheo này phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề.

Vì Tỳ-kheo là chỉ cho Bạt-nan-đà; Y (vải) gồm các loại vải như gai trắng, gai đỏ, Súy-di-la, Khâm-bà-la, Kiều-xa-da, Kiếp-bối… Số tiền mua y là hoặc bằng vàng bạc, tiền… cho đến dùng gạo thóc đổi lấy. Lo liệu là cất tiền để dành mua y. Nói mua y như thế như thế là y với giá hoặc với kích lượng hoặc với màu sắc như thế như thế. Cho Tỳ-kheo .......... là cho Bạt-nan-đà. Nói không được thỉnh tùy ý trước là cư sĩ không có nói trước với Tỳ-kheo rằng cần gì thì đến lấy. Nói khởi tưởng đồng ý là tưởng mình xin bao nhiêu cư sĩ cũng không giận. Nói vì muốn tốt là không biết đủ, khó cúng dường, không nhàm đủ.

Tướng phạm trong giới này có ba trường hợp: giá tiền y, sắc y và lượng y. Về giá tiền y: Nếu Tỳ-kheo nói với cư sĩ: "Hãy cho tôi loại vải tốt"; Nếu được y vào tay thì phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề, nếu không được y thì phạm Đột-kiết-la; cho đến xin y với giá hai, ba trăm tiền, nếu được y thì phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề, nếu không được y thì phạm Đột-kiết-la. Về sắc y: Nếu Tỳ-kheo nói với cư sĩ: "Hãy cho tôi y màu vàng hoặc đỏ, trắng hay đen; hoặc là vải gai trắng, súy-di-la, khâm-bà-la…", nếu được y thì phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề, nếu không được y thì phạm Đột-kiết-la. Về kích lượng y: Nếu Tỳ-kheo nói với cư sĩ: "Hãy cho tôi y dài bốn chữu tay hoặc năm, sáu, bảy cho đến mười tám chữu tay", nếu được y thì phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề, nếu không được y thì phạm Đột-kiết-la.

Nếu xin cái này mà được cái kia thì phạm Đột-kiết-la, hoặc xin y vàng lại được y xanh, hoặc xin y xanh lại được y vàng hay đỏ, trắng đen cũng vậy; cho đến xin vải gai lại được vải súy-di-la hoặc khâm-bà-la… cũng vậy. Không phạm là theo bà con xin hoặc được thỉnh tùy ý trước hoặc không xin mà tự được thì không phạm.

9. Giới Khuyên Cư Sĩ Không Bà Con Hùn Tiền Cúng Y:

Phật tại nước Xá-vệ, lúc đó có hai cư sĩ và vợ cư sĩ vì Thích tử Bạt-nan-đà để dành tiền mua y, nghĩ rằng: "Tôi để dành tiền này, mỗi người sẽ mua y như thế như thế cúng cho Thích tử Bạt-nan-đà". Bạt-nan-đà hay tin liền đến chỗ hai cư sĩ và vợ cư sĩ hỏi cho rõ rồi nói: "Tỳ-kheo chúng tôi là người xuất gia, thiếu y phục cầu xin khó được, các vị không thể thường xuyên bố thí, nay có tâm muốn mua y cúng cho tôi, nếu mỗi người không thể mua y cúng riêng được thì nên hùn chung lại mua một y như thế như thế cúng cho tôi", các cư sĩ nghe theo lời của Bạt-nan-đà hùn chung lại mua một y như thế như thế với giá tiền gấp hai, Ba-lần mà họ đã để dành, nên họ khởi tâm hối tiếc trách rằng: "Sa-môn Thích tử không biết thời, không biết nhàm đủ, không biết trù lượng. Nếu người thí không biết lượng thì người thọ cũng nên biết lượng. Nay ta phải trả giá tiền mua y gấp hai, Ba-lần số tiền mà ta sẵn có. Đây là lỗi của ta khiến ta phiền não không có lợi ích gì, tại sao ta lại cúng dường cho người không biết đủ, khó nuôi không biết nhàm đủ như thế". Lúc đó có Tỳ-kheo thiểu dục tri túc hành hạnh đầu đà nghe biết việc này, tâm không vui quở trách rồi đem việc này bạch Phật, Phật do nhân duyên này nhóm Tỳ-kheo tăng rồi hỏi Bạt-nan-đà: "Thầy thật đã làm việc này phải không?" Đáp: "Thật vậy thưa Thế tôn", Phật liền quở trách rằng: "Tại sao gọi là Tỳ-kheo lại ở chỗ cư sĩ không phải bà con khởi tưởng là đồng ý mà theo xin", quở trách rồi bảo các Tỳ-kheo: "Do mười lợi nên kết giới cho các Tỳ-kheo, từ nay giới này nên nói như sau:

Nếu Tỳ-kheo có hai cư sĩ và vợ cư sĩ không phải bà con, vì Tỳ-kheo nên mỗi người để dành tiền mua y, nghĩ rằng: "Ta để dành tiền này, mỗi người sẽ mua y như thế như thế cúng cho Tỳ-kheo ............", Tỳ-kheo này vốn không được thỉnh tùy ý trước, khởi tưởng đồng ý nên đến chỗ các cư sĩ nói rằng: "Các vị mỗi người để dành tiền mua y, nên hùn chung lại mua một y như thế như thế cúng cho tôi". Vì muốn tốt, nếu được y thì Tỳ-kheo này phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề.

Giải thích từ ngữ giống như trong giới trên.

Tướng phạm trong giới này cũng có ba trường hợp:

Một là về giá tiền y: Nếu Tỳ-kheo nói với cư sĩ: "Hai vị nên hùn chung lại mua y tốt cho tôi", nếu được y thì phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề, nếu không được y thì phạm Đột-kiết-la.

Hai là về màu sắc y: Nếu Tỳ-kheo nói với cư sĩ: "Hãy hùn chung lại mua y màu vàng hoặc xanh, đỏ, trắng… hoặc loại vải như gai trắng, Súy-di-la, Khâm-bà-la… cho tôi", nếu được y thì phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề, nếu không được y thì phạm Đột-kiết-la.

Ba là về kích lượng y: Nếu Tỳ-kheo nói với cư sĩ: "Hãy hùn chung lại mua y dài bốn chữu tay hoặc năm, sáu cho đến mười tám chữu tay cho tôi", nếu được y thì phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề, không được y thì phạm Đột-kiết-la.

Nếu xin cái này mà được cái kia thì phạm Đột-kiết-la, hoặc xin y vàng lại được y xanh, hoặc xin y xanh lại được y vàng hay đỏ, trắng đen cũng vậy; cho đến xin vải gai lại được vải súy-di-la hoặc khâm-bà-la … cũng vậy. Không phạm là theo bà con xin hoặc được thỉnh tùy ý trước hoặc không xin mà tự được thì không phạm.

10. Giới Đòi Y Quá:

Phật tại nước Xá-vệ, lúc đó có một cư sĩ sai sứ đưa giá tiền y cho Bạt-nan-đà, khi sứ mang tiền đến thì gặp Bạt-nan-đà đang ngồi trên giường cùng với một thương nhơn của một tiệm buôn, sứ liền đến nói với Bạt-nan-đà rằng: "Đại-đức, cư sĩ .......... sai tôi đưa số tiền y này cho Đại-đức, Đại-đức hãy nhận lấy", Bạt-nan-đà nghe rồi liền bảo vị thương nhơn: "Ông hãy nhận lấy số tiền này, đợi khi tôi tìm được tịnh nhơn sẽ đến lấy", thương nhơn liền nhận lấy tiền đem cất. Các thương nhơn ở nước Xá-vệ có lập chế đến giờ tụ họp, ai không đến đúng giờ sẽ bị phạt năm mươi tiền. Vị thương nhơn này định đi nhóm họp nên đóng cửa tiệm, vào lúc đó Bạt-nan-đà dẫn tịnh nhơn tới đòi đưa lại số tiền đã gởi, vị thương nhơn nói: "Các thương nhơn ở đây có lập chế đến giờ tập họp, ai không đến đúng giờ sẽ bị phạt năm mươi tiền, thầy hãy đợi tôi đi họp về sẽ đưa tiền lại cho", Bạt-nan-đà nói: "Không được, bạch y các người thường tự cầu lợi, hãy đưa lại cho tôi trước rồi mới được đi, tôi không thể chờ được", vị thương nhơn đành phải mở cửa lấy tiền đưa lại cho Bạt-nan-đà rồi mới đến chỗ tụ họp, đến nơi thì mọi người đã giải tán nên bị phạt năm mươi tiền, vị thương nhơn này phiền não liền quở trách: "Sa-môn Thích tử không biết thời, không biết trù lượng, nếu chờ một chút thì tôi không phải bị phạt, tôi vì Sa-môn Thích tử nên mất năm mươi tiền này". Như thế chuyền nói cho nhau khiến tiếng xấu lan khắp thành Xá-vệ, có Tỳ-kheo thiểu dục tri túc hành hạnh đầu đà nghe biết rồi tâm không vui liền đem việc này bạch Phật, Phật do nhân duyên này nhóm họp Tỳ-kheo tăng rồi hỏi Bạt-nan-đà: "Thầy thật đã làm việc này phải không?" Đáp: "Thật vậy thưa Thế tôn", Phật liền quở trách: "Thầy không biết thời, không biết trù lượng, tại sao không chờ một chút lại khiến cho cư sĩ bị mất mát như thế", quở trách rồi bảo các Tỳ-kheo: Do mười lợi nên kết giới cho các Tỳ-kheo, từ nay giới này nên nói như sau:

Nếu vì Tỳ-kheo nên vua hoặc đại thần, Bà-la-môn, cư sĩ sai sứ đưa giá tiền y đến, vị sứ này đến nói với Tỳ-kheo: "Đại-đức, vua hoặc đại thần, Bà-la-môn, cư sĩ ......... đưa giá tiền y này cho thầy, xin hãy nhận lấy". Tỳ-kheo nên nói: "Pháp của-Tỳ-kheo chúng tôi là không được thọ tiền, khi nào cần y, được vải thanh tịnh tôi sẽ nhận để may thành y thọ trì", vị sứ này nói với Tỳ-kheo: "Đại-đức có người chấp sự có thể lo liệu mọi việc cho Tỳ-kheo không?" Tỳ-kheo nên chỉ người chấp sự là người làm việc trong chùa hay là Ưu-bà-tắc cho vị sứ biết. Vị sứ đến nói với người chấp sự: "Lành thay, ông hãy cất giữ số tiền này rồi mua vải như thế như thế cho Tỳ-kheo.........., khi nào Tỳ-kheo này cần y thì đưa cho vị ấy may thành y thọ trì", nói xong vị sứ trở lại nói với Tỳ-kheo: "Tôi đã đưa tiền cho người chấp sự, Đại-đức khi nào cần y thì đến đó lấy". Khi Tỳ-kheo này cần y thì nên đến chỗ người chấp sự nói là tôi cần y, như thế đến hai, Ba-lần; nếu đòi được y thì tốt, nếu không được thì nên đến trước người chấp sự đứng yên lặng nhắc, như thế đến bốn, năm, sáu lần; nếu đòi được y thì tốt, nếu không được y mà cố nài cho được y thì phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề. Nếu không đòi được đi nên tự đi hay sai sứ đến chỗ người trước kia đưa tiền y đến nói rằng: "Số tiền y mà ông đưa cho người chấp sự trước kia, tôi không lấy được y, ông nên tự biết đòi lại tiến, chớ để cho mất".

Vì Tỳ-kheo là vì Bạt-nan-đà; Vua là thuộc dòng Sát-đế-lỵ thọ chức vua, cũng gọi là quốc chủ, cũng gọi là thủy quán đảnh; Đại-thần là quan hưởng bổng lộc; Bà-la-môn là thuộc dòng Bà-la-môn; cư sĩ là trừ ba hạng người trên, hàng bạch y thuộc dòng họ của giai cấp khác. Sứ bao gồm nam, nữ, huỳnh môn và người hai căn; Y bao gồm các loại vải như gai, Súy-di-la, Khâm-bà-la… Số tiền y hoặc bằng vàng bạc, tiền… Nói may thành y thọ trì là hoặc y Tăng-già-lê, Uất-đa-la-tăng hay An-đà-hội. Sứ nói với người chấp sự: Hãy cất giữ tiền này mua vải như thế như thế là nói mua vải với giá như thế, sắc như thế, lượng như thế. Sứ nói tôi đã nói với người chấp sự rồi là tự miệng sứ nói hay nhờ người khác nói. Tỳ-kheo khi nào cần y thì đến chỗ người chấp sự đòi là ba phen được nói tôi cần y, nếu Ba-lần nói mà được y thì tốt, nếu không được y thì lần thứ tư, năm, sáu đứng yên lặng trước người chấp sự để nhắc hoặc ở chỗ làm việc, hoặc chỗ sản nghiệp, ở nhà riêng hoặc cửa hàng… Nói chỗ làm việc là chỗ rèn sắt, chỗ làm đồ gỗ, chỗ làm đồ gốm… nếu người chấp sự đứng ở đây thì Tỳ-kheo đến trước mặt yên lặng nhắc. Nói chỗ sản nghiệp là chỗ trồng trọt, chỗ mua bán, chỗ sản xuất vật phẩm, chỗ tính toán tiền bạc… Nói chỗ cửa hàng là tiệm vàng, bạc… nếu người chấp sự ở những chỗ này, Tỳ-kheo nên đến trước mặt đứng yên lặng cho đến lần thứ sáu để nhắc. Nếu vẫn không được y thì nên nói cho chủ y biết, sau khi nói cho chủ y biết rồi nếu có nhân duyên đến những chỗ đó gặp người chấp sự, nếu người chấp sự hỏi cớ sao lại đến, nên nói là vì việc khác mà đến, nếu người chấp sự nói: "Thầy hãy cầm lấy giá tiền y này", Tỳ-kheo nên nói: "Tôi đã nói với chủ y rồi, ông tự đến phân giải với chủ y", nếu người chấp sự nói: "Thầy cứ cầm lấy giá tiền y này, tôi sẽ đến phân giải với chủ y sau", lúc đó Tỳ-kheo lấy giá tiền y thì không phạm.

LUẬT THẬP TỤNG

QUYỂN 7

TỤNG THỨ HAI

IV- BA MƯƠI PHÁP NI TÁT KỲ BA DẬT ĐỀ (Tiếp Theo):

11. Giới Dùng Kiều-thi-Na-Làm Phu Cụ Mới:

Phật tại nước Câu-diệm-di, lúc đó các Tỳ-kheo nước Câu-diệm-di may phu cụ mới bằng Kiều-thi-na, ở trong nước này tơ, lụa, vải, kén tơ đều mắc lại giết hại nhiều tằm. Do các Tỳ-kheo thường theo các cư sĩ xin tơ tằm, kén tơ, tự tay làm và cất chứa, nhiều việc bề bộn nên phế bỏ việc tụng kinh ngồi thiền hành đạo. Các cư sĩ liền quở trách: "Sa-môn Thích tử tự nói là lành tốt có đạo đức mà lại dùng Kiều-thi-Na-làm phu cụ mới, ở trong nước tơ lụa kén tơ đều mắc lại giết nhiều tằm, các Tỳ-kheo đi xin tơ lụa kén tơ tự làm và cất chứa, nhiều việc bề bộn nên phế bỏ việc tu hành. Chúng ta cúng dường cho những người không biết đủ, khó cúng dường, không nhàm đủ này là mất lợi". Có Tỳ-kheo thiểu dục tri túc hành hạnh đầu đà nghe biết việc này tâm không vui liền đem việc này bạch Phật, Phật do nhân duyên này nhóm họp Tỳ-kheo tăng rồi hỏi các Tỳ-kheo nước Câu-diệm-di: "Các thầy thật đã làm việc này phải không?" Đáp: "Thật đã làm thưa Thế tôn", Phật liền quở trách: "Tại sao gọi là Tỳ-kheo lại dùng Kiều-thi-Na-làm phu cụ mới, trong nước này tơ lụa kén tơ đều mắc lại giết nhiều tằm", quở trách rồi bảo các Tỳ-kheo: "Do mười lợi nên kết giới cho các Tỳ-kheo, từ nay giới này nên nói như sau:

Nếu Tỳ-kheo dùng Kiều-thi-Na-làm phu cụ mới thì phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề.

Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề là phu cụ này nên bỏ, tội Ba-dật-đề nên sám. Tướng phạm trong giới này là Tỳ-kheo dùng tơ lụa tự tay làm thành phu cụ mới thì phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề; dùng kén tơ tự tay se tơ làm thành phu cụ mới cũng phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề. Không phạm là nếu được phu cụ đã làm thành.

12. Giới Dùng Lông Dê Đen Làm Phu Cụ Mới:

Phật tại nước Xá-vệ, lúc đó Lục quần Tỳ-kheo dùng toàn lông dê đen làm phu cụ mới, trong nước này lông dê đen rất mắc, chỉ sợi và tấm giạ bằng lông dê đen cũng rất mắc. Các Tỳ-kheo lại thường theo cư sĩ xin lông dê đen khiến các cư sĩ quở trách: "Sa-môn Thích tử tự nói lành tốt có đạo đức lại dùng toàn lông dê đen làm phu cụ mới, trong nước này lông dê rất mắc, chị sợi và tấm giạ bằng lông dê đen cũng rất mắc. Các Tỳ-kheo lo làm phu cụ mới nên phế bỏ việc tu thiền hành đạo". Có Tỳ-kheo thiểu dục tri túc hành hạnh đầu đà nghe biết việc này tâm không vui liền đem việc này bạch Phật, Phật do nhân duyên này nhóm họp Tỳ-kheo tăng rồi hỏi Lục quần Tỳ-kheo: "Các thầy thật đã làm việc này phải không?" Đáp: "Thật đã làm thưa Thế tôn", Phật liền quở trách: "Tại sao gọi là Tỳ-kheo lại dùng toàn lông dê đen làm phu cụ mới, tự tay làm nhiều việc bề bộn nên phế bỏ việc hành đạo", quở trách rồi bảo các Tỳ-kheo: "Do mười lợi nên kết giới cho các Tỳ-kheo, từ nay giới này nên nói như sau:

Nếu Tỳ-kheo dùng toàn lông dê đen làm phu cụ mới thì phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề.

Lông dê đen có bốn loại: Loại đen sẵn, từ màu lam nhuộm thành đen, từ bùn nhuộm thành đen, từ vỏ cây nhuộm thành đen. Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề là phu cụ này nên bỏ, tội Ba-dật-đề nên sám. Tướng phạm trong giới này là nếu Tỳ-kheo dùng toàn lông dê đen sẵn tự làm phu cụ mới thì phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề; dùng lông dê nhuộm đen từ màu lam hoặc từ bùn hoặc từ vỏ cây, tự kéo se và cất chứa để làm phu cụ mới đều phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề; cho đến dùng chỉ sợi hay giạ bằng lông dê đen để làm phu cụ mới cũng phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề. Không phạm là làm cho tháp, cho Tăng hay được phu cụ đã làm thành thì không phạm.

13. Giới Dùng Lông Dê Trắng Xen Với Lông Dê Đen Làm Phu Cụ Mới:

Phật tại thành Vương xá, lúc đó Lục quần Tỳ-kheo suy nghĩ: "Phật kết giới không cho dùng toàn lông dê đen làm phu cụ mới, vậy ta nên dùng ít lông dê trắng xen với lông dê đen để làm phu cụ mới". Có Tỳ-kheo thiểu dục tri túc hành hạnh đầu đà nghe biết việc này tâm không vui liền đem việc này bạch Phật, Phật do nhân duyên này nhóm họp Tỳ-kheo tăng rồi hỏi Lục quần Tỳ-kheo: "Các thầy thật đã làm việc này phải không?" Đáp: "Thật đã làm thưa Thế tôn", Phật liền quở trách:

"Tại sao gọi là Tỳ-kheo lại khởi niệm muốn dùng một ít lông dê trắng xen với lông dê đen để làm phu cụ mới", quở trách rồi bảo các Tỳ-kheo: Do mười lợi nên kết giới cho các Tỳ-kheo, từ nay giới này nên nói như sau:

Nếu Tỳ-kheo làm phu cụ mới nên dùng hai phần đen, phần thứ ba trắng, phần thứ bốn xám. Nếu không dùng như thế thì phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề.

Lông đen có bốn loại như trong giới trên đã nói; lông trắng là lông ở xương sống, hông ngực và ở cổ; lông xám là lông ở đầu, ở bụng, ở chân. Nếu làm phu cụ bốn mươi Ba là (một Ba là là bốn lạng) thì nên dùng hai mươi Ba là lông toàn đen, mười Ba là lông trắng và mười Ba là lông xám. Tướng phạm trong giới này là Tỳ-kheo lấy lông dê toàn đen quá hai mươi Ba là cho đến một lạng để làm phu cụ mới thì phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề; nếu dùng lông dê trắng quá mười Ba là cho đến một lạng để làm phu cụ mới thì phạm Đột-kiết-la; nếu dùng lông xám không tới mười Ba là cho đến một lạng để làm phu cụ mới thì phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề. Không phạm là dùng toàn lông xám hay dùng lông xám nhiều.

14. Giới Chưa Đủ Sáu Năm Làm Phu Cụ Mới:

Phật tại thành Vương xá, lúc đó Lục quần Tỳ-kheo cất chứa nhiều phu cụ rồi nói: "Cái này quá dày, cái này quá mỏng, cái này quá lớn, cái này quá nhỏ…", do cất chứa nhiều không dùng tới nên bị hư mục. Có Tỳ-kheo thiểu dục tri túc hành hạnh đầu đà nghe biết việc này tâm không vui liền đem việc này bạch Phật, Phật do nhân duyên này nhóm họp Tỳ-kheo tăng rồi hỏi Lục quần Tỳ-kheo: "Các Thầy thật đã làm việc này phải không?" Đáp: "Thật đã làm thưa Thế tôn", Phật liền quở trách: "Tại sao gọi là Tỳ-kheo lại cất chứa nhiều phu cụ rồi nói: Cái này quá dày, cái này quá mỏng, cái này quá lớn, cái này quá nhỏ…, do cất chứa nhiều không dùng tới nên bị hư mục", quở trách rồi bảo các Tỳ-kheo: "Do mười lợi nên kết giới cho các Tỳ-kheo, từ nay giới này nên nói như sau:

Nếu Tỳ-kheo muốn làm phu cụ mới thì phu cụ cũ phải được dùng đủ sáu năm, chưa đủ sáu năm mà xả phu cụ cũ hay không xả mà liền làm phu cụ mới thì phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề, trừ Tăng yết ma.

Tăng yết ma là nếu Tỳ-kheo có phu cụ quá dày hay quá mỏng hay quá lớn, quá nhỏ…, muốn làm phu cụ mới nên ở trong Tăng, lúc Tăng nhất tâm hòa hợp chắp tay bạch rằng:

Tôi Tỳ-kheo .......... có phu cụ cũ quá dày hoặc quá mỏng, quá lớn, quá nhỏ… muốn làm phu cụ mới. Nay theo Tăng xin được làm phu cụ mới (3 lần).

Lúc đó Tăng nên trù lượng: Nếu nói quá dày mà thật không có dày, nói quá mỏng mà thật không có mỏng… cho đến nói quá nhỏ mà thật không có nhỏ thì không nên yết ma cho làm phu cụ mới; ngược lại nếu thật là quá dày hay thật quá mỏng cho đến thật là quá nhỏ… thì Tăng nên yết ma cho làm phu cụ mới. Lúc đó một Tỳ-kheo trong Tăng tác bạch yết ma như sau:

Đại-đức Tăng lắng nghe, phu cụ của-Tỳ-kheo .......... quá dày (quá mỏng, quá lớn, quá nhỏ…) bị hư rách không thể khâu vá được, nay theo Tăng xin yết ma làm phu cụ mới. Nếu tăng đúng thời đến nghe, Tăng nên chấp thuận, Tăng thuận cho Tỳ-kheo .......... yết ma làm phu cụ mới. Bạch như vậy.

Như thế Bạch-nhị-yết-ma cho đến câu Tăng cho Tỳ-kheo ......... yết ma làm phu cụ mới rồi, Tăng chấp thuận vì yên lặng, việc này xin nhớ giữ như vậy.

Tướng phạm trong giới này là nếu Tỳ-kheo tùy năm nào làm phu cụ rồi, ngay trong năm đó cho đến hai, ba, bốn, năm, sáu năm sau lại làm phu cụ mới, khi làm phạm Đột-kiết-la, làm xong thì phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề. Nếu Tỳ-kheo tùy năm nào làm phu cụ rồi, ngay trong năm đó cho đến hai, ba, bốn, năm, sáu năm sau xả phu cụ cũ để làm phu cụ mới, khi làm phạm Đột-kiết-la, làm xong thì phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề. Nếu Tỳ-kheo tùy năm nào làm phu cụ rồi, ngay trong năm đó cho đến hai, ba, bốn, năm, sáu năm sau không xả phu cụ cũ mà làm phu cụ mới, khi làm phạm Đột-kiết-la, làm xong thì phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề. Nếu Tỳ-kheo tùy năm nào làm phu cụ rồi, ngay trong năm đó cho đến hai, ba, bốn, năm, sáu năm sau dù xả hay không xả phu cụ cũ mà làm phu cụ mới, khi làm phạm Đột-kiết-la, làm xong thì phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề. Nếu Tỳ-kheo tùy năm nào làm phu cụ rồi, ngay trong năm đó làm phu cụ mới chưa thành mà để đó, đến năm thứ hai mới làm xong thì Tỳ-kheo này khi bắt đầu làm phu cụ mới liền phạm Đột-kiết-la, khi làm xong phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề. Nếu Tỳ-kheo tùy năm nào làm phu cụ rồi, hai, ba, bốn, năm, sáu năm sau lại làm phu cụ mới chưa xong liền để đó, đến năm thứ bảy mới xong thì khi bắt đầu làm liền phạm Đột-kiết-la, làm xong không phạm. Tỳ-kheo đủ sáu năm làm phu cụ mới xong, phu cụ cũ nên cho người hay tác tịnh, nếu chưa đủ sáu năm dù xả hay không xả phu cụ cũ mà làm phu cụ mới thì phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề.

15. Giới Không Làm Cho Phu Cụ Mới Hoại Sắc:

Phật tại nước Xá-vệ, lúc đó có một cư sĩ thỉnh Phật và Tăng ngày mai đến nhà thọ thực, Phật im lặng nhận lời, cư sĩ biết Phật nhận lời liền đảnh lễ Phật rồi ra về. Suốt đêm đó lo liệu đầy đủ thức ăn uống thanh tịnh thơm ngon, sáng hôm sau sai sứ đến bạch Phật thời đến, các Tỳ-kheo liền đến nhà cư sĩ thọ thực còn Phật ở lại trong phòng thọ thức ăn mang đến. Pháp thường của Phật là khi Tăng đi thọ thỉnh mà Phật không đi thì Phật sẽ đi xem xét các tăng phòng, lúc đó Phật đi đến một phòng thấy trong phòng bỏ phu cụ cũ ngổn ngang, Phật nhìn thấy rồi suy nghĩ: "Có nhiều người bỏ phu cụ cũ không dùng, các Bà-la-môn, cư sĩ đã ra sức cúng dường để cầu phước, nếu Tỳ-kheo thọ ít thì tốt. Do nhân duyên này ta bảo các Tỳ-kheo dùng lại phu cụ cũ để cho thí chủ được phước thọ dụng. Ta nên chế cho các Tỳ-kheo khi làm phu cụ mới nên dùng phu cụ cũ làm viền chừng một gang tay của Tu-già-đà để làm cho hoại sắc, nhờ nhơn duyên này dùng lại phu cụ cũ để cho thí chủ được phước thọ dụng", nghĩ rồi Phật trở về phòng. Lúc đó ở nhà cư sĩ, các Tỳ-kheo đã thọ thực xong, vị Thượng tòa thuyết pháp cho cư sĩ nghe rồi ra về. Về đến trú xứ các Tỳ-kheo đến đảnh lễ Phật rồi ngồi một bên, Phật liền hỏi thăm ăn có ngon không, có được no đủ không; các Tỳ-kheo đáp là ăn rất ngon và rất no đủ. Lúc đó Phật bảo các Tỳ-kheo: "Khi các Tỳ-kheo đến nhà cư sĩ thọ thực, ta cầm chìa khóa đi xem xét các phòng, đi đến một phòng thấy trong phòng bỏ phu cụ cũ ngổn ngang, ta nhìn thấy rồi suy nghĩ: "Có nhiều người bỏ phu cụ cũ không dùng, các Bà-la-môn, cư sĩ đã ra sức cúng dường để cầu phước, nếu Tỳ-kheo thọ ít thì tốt. Do nhân duyên này ta bảo các Tỳ-kheo dùng lại phu cụ cũ để cho thí chủ được phước thọ dụng. Ta nên chế cho các Tỳ-kheo khi làm phu cụ mới nên dùng phu cụ cũ làm viền chừng một gang tay của Tu-già-đà để làm cho hoại sắc, nhờ nhơn duyên này dùng lại phu cụ cũ để cho thí chủ được phước thọ dụng". Do mười lợi nên kết giới cho các Tỳ-kheo, từ nay giới này nên nói như sau:

Nếu Tỳ-kheo làm phu cụ mới nên dùng phu cụ cũ làm viền chừng một gang tay của Tu-già-đà để cho hoại sắc. Nếu không làm như thế thì phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề.

Tướng phạm trong giới này là nếu Tỳ-kheo muốn làm phu cụ mới nên lấy phu cụ cũ làm viền chừng một gang tay của Tu-già-đà để cho hoại sắc, nếu làm như thế thì tốt, nếu không làm như thế thì phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề. Nếu dùng phu cụ cũ không tới một gang tay cho đến nửa tấc thì phạm Đột-kiết-la, nếu dùng phu cụ cũ hơn một gang tay Tu-già-đà thì không phạm hoặc dùng phu cụ cũ phủ khắp bề mặt của phu cụ mới cũng không phạm.

16. Giới Gánh Lông Dê Đi Quá Ba Do Tuần:

Phật tại nước Xá-vệ, lúc đó các Tỳ-kheo tháp tùng theo các thương nhơn du hành đến từ nước Kiều-tát-la đến nước Xá-vệ. Các thương nhơn này chở lông dê đầy xe, khi đi đến giữa đường thì trục xe của một thương nhơn bị gãy, chân con bò cũng bị thương, thương nhơn này nói với các thương nhơn khác rằng: "Mỗi người nên chở giúp một ít lông dê này của tôi, chớ để cho mất", các thương nhơn nói: "Xe của chúng tôi đều đã đầy và rất nặng, nếu chở thêm e xe cũng bị gãy trục và cũng bị mất luôn", nói rồi cùng bỏ đi. Thương nhơn này đứng bên xe với dáng vẻ ưu sầu, lúc đó các Tỳ-kheo đi đến sau vì hai lý do: Một là sợ bụi dính đầy người, hai là không thích nghe tiếng xe. Thương nhơn này thấy các Tỳ-kheo đi đến vui mừng suy nghĩ: "Số lông dê này không bị mất, ta nên đem bố thí cho các Tỳ-kheo", nghĩ rồi liền nói với các Tỳ-kheo: "Xin hãy nhóm lại một chỗ, tôi xin cúng dường số lông dê này cho chúng tăng", thương nhơn cúng dường xong liền bỏ đi. Các Tỳ-kheo mỗi người đều có một phần lông dê, người thì gánh trên vai, người thì đội trên lưng, người thì cầm trên tay… khi đi đến một tụ lạc gặp các thương nhơn đi trước, các thương nhơn này thấy rồi liền quở trách: "Các thầy mua lông dê này từ đâu và muốn đem đến chỗ nào bán, bày bán ở đâu, có được lời hay không?" Lúc đó có Tỳ-kheo thiểu dục tri túc hành hạnh đầu đà nghe biết việc này tâm không vui liền đem việc này bạch Phật, Phật do nhân duyên này nhóm họp Tỳ-kheo tăng rồi hỏi các Tỳ-kheo nước Câu-diệm-di: "Các thầy thật đã làm việc này phải không?" Đáp: "Thật đã làm thưa Thế tôn", Phật liền quở trách: "Tại sao gọi là Tỳ-kheo lại gánh lông dê đi quá ba do tuần", quở trách rồi bảo các Tỳ-kheo: "Do mười lợi nên kết giới cho các Tỳ-kheo, từ nay giới này nên nói như sau:

Nếu Tỳ-kheo đi giữa đường được bố thí lông dê, Tỳ-kheo nào cần thì được nhận lấy mang đi cho đến ba do tuần, nếu không có người mang thay mà tự mang đi quá ba do tuần thì phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề. Nếu hai Tỳ-kheo thay nhau mang đi thì được đi đến sáu do tuần, ba-Tỳ-kheo thay nhau mang đi thì được đi đến chín do tuần, cứ như thế bốn Tỳ-kheo được đi đến mười hai do tuần, năm Tỳ-kheo được đi đến mười lăm do tuần, tùy nhiều hay ít người, mỗi người chỉ được mang đi đến ba do tuần mà thôi.

Tướng phạm trong giới này là nếu Tỳ-kheo tự mang lông dê đi quá ba do tuần thì phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề; nếu bảo Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, Thức-xoa-ma-na, Sa di, Sa-di-ni mang đi quá ba do tuần thì phạm Đột-kiết-la.

17. Giới Nhờ Tỳ-kheo-ni Không Phải Bà Con Giặt Nhuộm Lông Dê:

Phật tại nước Xá-vệ, lúc đó Ca-lưu-đà-di như trong giới trên có nói được một phần lông dê mang về đến trong tinh xá của-Tỳ-kheo-ni trong vườn vua, bảo các Tỳ-kheo-ni nhóm lại một chỗ rồi nói: "Các cô có thể kéo se lông dê rồi giặt nhuộm giùm tôi không ?" Ca-lưu-đà-di vốn có oai đức và thế lực nên các Tỳ-kheo-ni kính sợ không dám trái lời liền nói rằng: "Đại-đức hãy để đó rồi về đi", các Tỳ-kheo-ni lấy lông dê ra kéo se rồi giặt nhuộm nên màu nhuộm dính nơi tay. Khi Tỳ-kheo-ni Ma-ha-ba-xà-ba-đề Cù-đàm-di dẫn năm trăm Tỳ-kheo-ni đi đến đảnh lễ Phật rồi đứng một bên, Phật nhìn thấy tay của các Tỳ-kheo-ni dính sắc nhuộm, tuy biết rõ nguyên do vẫn hỏi Tỳ-kheo-ni Cù-đàm-di: "Cớ sao tay của các Tỳ-kheo-ni có sắc nhuộm?" Cù-đàm-di nói: "Thế tôn, sở cầu của chúng tôi thì khác mà việc làm lại khác", liền đem sự việc trên bạch Phật, Phật nghe rồi nói rằng: "Quả thật sở cầu của các cô thì khác mà việc làm lại khác", Phật liền thuyết pháp chỉ dạy cho ni chúng được lợi hỉ rồi im lặng, ni chúng liền đảnh lễ Phật rồi ra về. Không lâu sau Phật do nhân duyên này nhóm họp Tỳ-kheo tăng rồi hỏi Ca-lưu-đà-di: "Thầy thật đã làm việc này phải không?" Đáp: "Thật vậy thưa Thế tôn", Phật liền quở trách: "Tại sao gọi là Tỳ-kheo lại nhờ Tỳ-kheo-ni không phải bà con kéo se giặt nhuộm lông dê?" Quở trách rồi bảo các Tỳ-kheo: Do mười lợi nên kết giới cho các Tỳ-kheo, từ nay giới này nên nói như sau:

Nếu Tỳ-kheo nhờ Tỳ-kheo-ni không phải bà con giặt nhuộm lông dê thì phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề.

Bà con là mẹ, chị em cho đến bảy đời.

Tướng phạm trong giới này là nếu Tỳ-kheo nói với Tỳ-kheo-ni không phải bà con rằng: "Kéo se giặt nhuộm lông dê này giùm tôi", khi Tỳ-kheo-ni giặt nhuộm thì Tỳ-kheo phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề; dù giặt giũ hay nhuộm giũ hay giặt nhuộm giũ cũng phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề. Nếu Tỳ-kheo nói với Tỳ-kheo-ni không phải bà con rằng: "Hãy giặt nhuộm lông dê giùm tôi chớ giũ", khi Tỳ-kheo-ni giặt nhuộm thì Tỳ-kheo phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề; dù giặt giũ hay nhuộm giũ hay giặt nhuộm giũ đều phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề. Nếu Tỳ-kheo nói với Tỳ-kheo-ni không phải bà con rằng: "Hãy giặt giũ lông dê giùm tôi chớ nhuộm", khi Tỳ-kheo-ni giặt giũ thì Tỳ-kheo phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề; dù giặt nhuộm hay nhuộm giũ hay giặt nhuộm giũ đều phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề. Nếu Tỳ-kheo nói với Tỳ-kheo-ni không phải bà con rằng: "Hãy giặt lông dê giùm tôi chớ nhuộm hay giũ", khi Tỳ-kheo-ni giặt thì Tỳ-kheo phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề; dù giặt nhuộm hay giặt giũ hay nhuộm giũ hay giặt nhuộm giũ đều phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề. Nếu Tỳ-kheo nói với Tỳ-kheo-ni không phải bà con rằng: "Hãy nhuộm lông dê giùm tôi chớ giặt giũ", khi Tỳ-kheo-ni nhuộm thì Tỳ-kheo phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề; dù giặt hay giũ hay giặt nhuộm, giặt giũ, nhuộm giũ hay giặt nhuộm giũ đều phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề. Nếu Tỳ-kheo nói với Tỳ-kheo-ni không phải bà con rằng: "Hãy giũ lông dê giùm tôi chớ giặt nhuộm", khi Tỳ-kheo-ni giũ thì Tỳ-kheo phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề; dù giặt hay nhuộm, giặt giũ, giặt nhuộm, nhuộm giũ hay giặt nhuộm giũ đều phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề.

Nếu có Tỳ-kheo-ni không phải bà con mà tưởng là bà con; cho đến có Tỳ-kheo, Thức-xoa-ma-na, Sa di, Sa-di-ni, xuất gia, xuất gia ni không phải là bà con mà tưởng là bà con liền nhờ giặt nhuộm lông dê; khi họ giặt nhuộm thì Tỳ-kheo phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề.

Nếu có Tỳ-kheo-ni không phải là bà con mà nghi không biết có phải là bà con hay không; cho đến có Tỳ-kheo, Thức-xoa-ma-na, Sa di, Sa-di-ni, xuất gia, xuất gia ni không phải bà con mà nghi không biết có phải là bà con hay không liền nhờ giặt nhuộm lông dê; khi họ giặt nhuộm liền phạm Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề.

Nếu Tỳ-kheo có Tỳ-kheo-ni là bà con mà tưởng là không phải bà con; cho đến có Tỳ-kheo, Thức-xoa-ma-na, Sa di, Sa-di-ni, xuất gia, xuất gia ni là bà con mà tưởng là không phải bà con liền nhờ giặt nhuộm lông dê; khi họ giặt nhuộm thì Tỳ-kheo phạm Đột-kiết-la.

Nếu Tỳ-kheo có Tỳ-kheo-ni là bà con mà nghi không biết có phải là bà con hay không; cho đến có Tỳ-kheo, Thức-xoa-ma-na, Sa di, Sa-di-ni, xuất gia, xuất gia ni là bà con mà nghi không biết có phải là bà con hay không liền nhờ giặt nhuộm lông dê; khi họ giặt nhuộm thì Tỳ-kheo phạm Đột-kiết-la. Nếu Tỳ-kheo có Tỳ-kheo-ni là bà con hay không phải bà con, tưởng và nghi mà nhờ giặt nhuộm lông dê bất tịnh bao gồm các loại lông lạc đà, lông dê đen hay lông xen tạp đều phạm Đột-kiết-la; nếu thật là bà con thì không phạm.