Kinh Đại Bát Nhã Ba La Mật Đa 23

Quyển Thứ 567 - Hội Thứ Sáu

Quyển Thứ 567 - Hội Thứ Sáu

Phẩm Hiển Tướng

Thứ 3

Bấy giờ, Tối Thắng lại từ tòa đứng dậy, lệch che vai tả, gối hữu chấm đất, chấp tay hướng lên Phật thưa Thế Tôn rằng: Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm lấy gì làm tướng?

Lúc ấy, Thế Tôn bảo Tối Thắng rằng: Thiên vương! Phải biết như tướng địa thủy hỏa phong không thảy, Bát nhã Ba la mật đa cũng lại như thế.

Khi đó, Tối Thắng bèn thưa Phật rằng: Bạch Thế Tôn! Sao là Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như tướng địa thủy hỏa phong không thảy?

Phật bảo Tối Thắng: Thiên vương! Phải biết khắp đầy rộng lớn khó nỗi đo lường, đấy là tướng địa. Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm cũng lại như thế. Vì cớ sao? Chơn như các pháp khắp đầy rộng lớn khó nỗi so lường vậy.

Thiên vương phải biết: Tất cả thuốc cỏ nương địa sanh trưởng. Bát nhã Ba la mật đa cũng lại như thế, khắp năng sanh trưởng tất cả pháp lành.

Thiên vương phải biết: Ví như đại địa cho thêm chẳng mừng, bớt đi chẳng buồn, vì lìa sở ngã ngã sở, không hai tướng vậy. Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm cũng lại như thế, khen ngợi chẳng thêm, hủy chê chẳng bớt, vì lìa ngã ngã sở không hai tướng vậy.

Lại như đại địa, thế gian qua lại cất chân đạp xuống không chẳng nương đó. Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm cũng lại như thế, hoặc cầu cõi thiện, hoặc hướng Niết bàn không chẳng nương dựa.

Lại như đại địa sản xuất các thứ ngọc quí. Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm cũng lại như thế, sanh ra các thứ công đức thế gian.

Lại như đại địa, trùng kiến muỗi nhặng các thứ việc khổ chẳng thể nghiêng động. Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm cũng lại như thế, lìa ngã ngã sở, trọn không phân biệt, chẳng thể nghiêng động.

Lại như đại địa, nếu nghe tiếng sư tử rồng voi thảy quyết chẳng kinh sợ. Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm cũng lại như thế, tất cả thiên ma và ngoại đạo thảy chẳng thể e sợ. Vì cớ sao? Vì chẳng thấy có ngã, chẳng thấy có pháp, tự tánh không vậy.

Thiên vương phải biết: Ví như thủy đại từ cao đổ xuống là chỗ về loài thủy tộc. Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm cũng lại như thế, từ chơn pháp giới chảy tới thế gian làm chỗ nương dựa tất cả thiện pháp.

Lại như thủy đại năng thuận thắm cỏ cây sanh ra hoa quả. Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm cũng lại như thế, năng thuận các đẳng trì sanh pháp trợ đạo, thành Nhất thiết trí, được quả Phật pháp, lợi ích an vui tất cả hữu tình.

Lại như thủy đại thấm ngấm gốc cỏ cây, năng làm ngã trốc treo giòng mà đi. Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm cũng lại như thế, năng diệt tất cả kiến thú phiền não, cội gốc thói quen vĩnh viễn chẳng sanh lại được.

Lại như thủy đại tánh vốn trong sạch, không dơ không đục. Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm cũng lại như thế, thể không phiền não nên gọi trong sạch, năng lìa các hoặc nên gọi không dơ, nhất tướng chẳng khác nên gọi không đục.

Như người hè nóng gặp nước mát mẻ, hữu tình nóng nảy được nghe Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, tất được mát mẻ lìa các nóng nảy.

Như người bị khát được nước là hết, cầu pháp xuất thế được Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm là hết nghĩ muốn.

Lại như suối hồ lắm sâu khó vào, như vậy Bát nhã Ba la mật đa cảnh giới chư Phật sâu thẳm khó vào.

Lại như thế gian những chỗ hầm hào nước đều bình đẳng. Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm cũng lại như thế, đối các Độc Giác, Thanh văn, dị sanh thảy đều bình đẳng.

Lại như nước sạch rửa trừ dơ uế khiến được thanh tịnh, như vậy Bồ tát thông suốt Bát nhã Ba la mật đa lìa các phiền não tức được thanh tịnh. Vì cớ sao? Vì Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm tự tánh thanh tịnh lìa các hoặc vậy.

Thiên vương phải biết: Ví như hỏa đại dù đốt tất cả cây cội thuốc cỏ mà chẳng nghĩ rằng ta năng đốt vật. Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm cũng lại như thế, dù năng diệt hẳn tất cả phiền não và các thói quen mà chẳng nghĩ rằng ta năng diệt hẳn.

Lại như hỏa đại đều năng làm chín tất cả vật loại. Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm cũng lại như thế đều năng làm chín tất cả Phật pháp.

Lại như hỏa đại đều năng khô ráo các vật loại ẩm ướt. Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm cũng lại như thế, đều năng khô ráo các lậu chảy bạo, khiến chẳng khởi hẳn.

Lại như đống lửa ở đỉnh núi tuyết, dù năng soi xa được một do tuần, cho đến năng soi mười do tuần, mà không nghĩ rằng ta năng soi xa. Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm cũng lại như thế, dù soi Thanh văn, Độc Giác, Bồ tát mà cũng chẳng nghĩ ta năng soi kia.

Lại như chim thú đêm thấy lửa sáng e sợ trốn xa. Dị sanh mỏng phước, Thanh văn Độc Giác nếu nghe Bát nhã Ba la mật đa e sợ bỏ lìa. Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm nghe danh hãy khó, huống năng tu học.

Như đêm đi xa mê lầm đường chánh, nếu thấy lửa sáng sanh vui mừng lớn, biết có xóm làng mau qua tới đó, đến bèn yên ổn không sợ hãi nữa. Sanh tử là đêm dài mênh mông, người có phước đức nghe Bát nhã Ba la mật đa sanh vui mừng lớn, thọ trì đọc tụng, lìa hẳn phiền não tâm được yên vui.

Như lửa thế gian sang hèn đều đồng. Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm cũng lại như thế, Thánh giả dị sanh bình đẳng đều có.

Như Bà la môn và Sát đế lợi đều cúng dường lửa, chư Phật Bồ tát thảy đều cúng dường Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm.

Lại như chút lửa năng đốt thế giới Tam thiên đại thiên. Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm cũng lại như thế, nếu nghe một câu thời năng đốt cháy vô lượng phiền não.

Thiên vương phải biết: Ví như phong đại năng khiến tất cả vật loại tăng trưởng. Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm cũng lại như thế, năng khiến tất cả pháp lành thế gian xuất thế gian tăng trưởng.

Lại như phong đại, nếu khi tăng thịnh khắp phá diệt tất cả vật loại. Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm cũng lại như thế, nếu tu tăng thịnh khắp năng phá diệt sanh tử phiền não.

Lại như phong đại năng khiến nóng đều được mát mẻ. Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm cũng lại như thế, năng khiến khí nóng phiền não hữu tình chứng được Niết bàn mát mẻ thường vui.

Lại như phong đại bay lốc chẳng dừng. Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm cũng lại như thế, đối tất cả pháp đều không chỗ trụ.

Thiên vương phải biết: Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm lìa bẩn không dính, vắng lặng vô lượng, vô biên trí huệ, bình đẳng thông suốt thật tánh các pháp, như thái hư không tánh không chỗ trụ, lìa tướng cảnh giới, vượt tầm tứ thảy, tâm và tâm sở đều không phân biệt, không sanh không diệt, vì tự tánh lìa vậy.

Thiên vương phải biết: Các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm lợi vui hữu tình, thế gian hiếm có, giống như mặt trời mặt trăng tất cả thọ dụng. Nghĩa là như trăng mát năng trừ nóng bức, Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm cũng lại như thế, năng trừ tất cả phiền não nóng độc.

Lại như trăng sáng thế gian ưa thấy. Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm cũng lại như thế, được tất cả Thánh Hiền ưa thấy.

Lại như tháng sáng ngày ngày tăng trưởng, chúng các Bồ tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm từ sơ phát tâm cho đến chứng được sở cầu Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, dần dần tăng trưởng.

Lại như tháng tối ngày ngày giảm hết, chúng các Bồ tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm phiền não tùy miên dần dần giảm hết.

Lại như trăng tròn, các Bà la môn, Sát đế lợi thảy đếu ưa khen ngợi. Nếu các thiện nam tử thiện nữ nhân hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, được thế gian trời, người, a tố lạc thảy đều khen ngợi.

Lại như trăng đi khắp cõi bốn châu, Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm cũng lại như thế, đối sắc tâm thảy không chỗ nào chẳng khắp.

Lại như trăng trong thường tự trang nghiêm. Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm cũng lại như thế, tánh vốn thanh tịnh, hằng tự trang nghiêm. Vì cớ sao? Vì bản tánh lìa nhiễm, không sanh không diệt, khắp tất cả pháp tự tánh lìa vậy.

Ví như mặt trời thịnh, dù phá các tối mà chẳng nghĩ rằng ta năng phá kia. Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm cũng lại như thế, dù phá tất cả vô thủy tùy miên mà chẳng nghĩ rằng ta năng phá kia.

Lại như nóng mặt trời làm hoa sen nở mà chẳng nghĩ rằng ta năng nở kia. Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm cũng lại như thế, dù khai tâm Bồ tát Ma ha tát mà chẳng nghĩ rằng ta năng khai kia.

Lại như mặt trời đẹp, tuy soi mười phương mà chẳng nghĩ rằng ta năng soi khắp. Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm cũng lại như thế, tuy soi vô biên mà không tướng soi.

Như thấy tướng hừng sáng hiện phương Đông, thời biết chẳng lâu mặt trời sẽ mọc. Nếu nghe Bát nhã Ba la mật đa, phải biết người ấy cách Phật chẳng xa.

Như các nữ thiện sĩ châu Thiệm Bộ nếu thấy mặt trời mọc sanh vui mừng lớn. Nếu khi thế gian có danh tự Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm hiện ra, tất cả Thánh Hiền đều vui mừng lớn.

Lại như mặt trời xuất hiện, sáng trăng vì sao thảy đều chẳng hiện. Nếu các Bồ tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, bao nhiêu công đức ngoại đạo Nhị thừa thảy đều chẳng hiện.

Lại như mặt trời mọc mới thấy những chỗ hầm hào cao thấp. Nếu các Bồ tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm thế gian mới biết đạo tà chánh. Vì cớ sao? Vì Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm tự tướng bình đẳng, không sanh không diệt, tánh xa lìa vậy.

Thiên vương phải biết: Các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm nhiều tu không hạnh, không chỗ trụ đắm. Tu tập minh đạo diệt trừ ám chướng. Xa lìa bạn ác, gần kề chư Phật. Tâm tâm nối nhau nhớ Phật không dứt. Thông suốt bình đẳng thuận theo pháp giới. Mặc dù thần thông dạo đi khắp mười phương cõi mà thân trụ bản xứ đều chẳng lay động. Quán các Phật Pháp in như hiện thấy. Tuy ở thế gian mà chẳng nhiễm thế pháp, như chỗ bùn lầy sanh ra hoa sen.

Như vậy Bồ tát tuy ở sanh tử, vì nhờ sức phương tiện khéo léo Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm nên chẳng nhiễm đắm. Vì cớ sao? Vì Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm không sanh không diệt, tự tướng bình đẳng, chẳng thấy chẳng chấp, tánh xa lìa vậy.

Lại như hoa sen giọt nước chẳng đậu. Như vậy Bồ tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm cho đến chút ác cũng chẳng tạm trú.

Lại như hoa sen tùy sanh chỗ nào hương khí thơm tho. Như vậy Bồ tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm hoặc tại nhân gian, hoặc ở trên trời, thành ấp xóm làng đều đủ hương giới.

Lại như hoa sen bẩm tánh trong sạch, được Bà la môn thảy đều quý mến. Như vậy Bồ tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm được trời, rồng, dược xoa, kiện đạt phược thảy, Bồ tát chư Phật đều mến kính.

Lại như hoa sen trước muốn ướm nở ra năng đẹp lòng chúng. Như vậy Bồ tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm ngậm cười trước nói, xa lìa nhăn nhó, khiến chúng vui vẻ.

Lại như hoa sen trong mộng được thấy cũng là tướng lành. Các người trời thảy cho đến trong mộng nghe thấy Bồ tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm cũng là điềm tốt lành, huống thấy nghe thật.

Lại như hoa sen trước mới sanh ra được người phi người thảy mến hộ. Như vậy Bồ tát bắt đầu học Bát nhã Ba la mật đa được chư Phật Bồ tát Thích Phạm thiên thảy chung cùng hộ vệ.

Thiên vương phải biết: Các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm dấy tâm như vầy: Ta phải đúng lý thông suốt tất cả Ba la mật đa, giáo hóa hữu tình, viên mãn Phật pháp, ngồi trên tòa Kim cương dưới cội Bồ đề, chứng được Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, quay xe diệu pháp đủ mười hai thứ hành tướng mầu nhiệm, thế gian Sa môn, Bà la môn thảy, thiên, ma, Thích, Phạm chẳng thể quay được, hóa độ tất cả hữu tình mười phương vô lượng vô số vô biên thế giới, từ biển sanh tử bình đẳng cứu vớt an để Bát nhã Ba la mật đa.

Kẻ không về nương vì làm về nương. Kẻ không cứu hộ vì làm cứu hộ. Kẻ muốn thấy Phật cho được thấy Phật. Làm rống sư tử, thần thông dạo đi. Khen công đức khiến chúng trông khát. Nơi tâm thanh tịnh trọn chẳng lay động. Ý không dua vạy, xa lìa tà niệm, chỗ gọi chẳng niệm pháp Nhị thừa. Hết các tùy miên không còn phiền não. Thân không ngụy hành, lìa uy nghi tà. Miệng không lời dối, như thật mà nói. Thọ ơn thường cảm, ơn nhẹ đền nặng. Tâm không ôm giận, miệng hằng lời nhẹ. Tâm tu tập thanh tịnh như thế, chẳng thấy năng hành và pháp sở hành, không hai không riêng, vì lìa tự tánh vậy.

Thiên vương phải biết: Các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm tin hiểu ba thứ thanh tịnh của Như Lai. Nghĩa là các Bồ tát khởi suy nghĩ này: Trong khế kinh nói Như Lai thân tịnh, chỗ gọi Pháp Thân, thân rất vắng lặng, thân không ngang ngang, thân vô lượng, thân bất cộng, thân Kim cương; đối đây quyết định tâm không nghi ngờ. Đấy gọi tin hiểu tịnh thân Như Lai.

Lại nữa, suy nghĩ trong khế kinh nói Như Lai ngữ tịnh, như vì dị sanh trao ký làm Phật, cũng vì Bồ tát trao ký làm Phật, tin lời như thế, lẽ chẳng trái nhau. Vì cớ sao? Như Lai lìa hẳn tất cả sai lầm, hết các tùy miên, không còn phiền não, vắng lặng thanh tịnh. Nếu thiên, ma phạm và các Sa môn, Bà la môn thảy năng tìm được lầm nơi ngữ nghiệp Như Lai ấy, không có lẽ đó. Đấy gọi tin hiểu Như Lai ngữ tịnh.

Lại nữa, suy nghĩ trong khế kinh nói Như Lai ý tịnh. Chư Phật Thế Tôn tâm nghĩ pháp nào, Thanh văn Độc Giác Bồ tát, trời người và các hữu tình không ai biết được. Vì cớ sao? Vì tâm Như Lai sâu thẳm, khó vào, lìa các tìm tòi, chẳng phải cảnh nghĩ lường, vô lượng vô biên đồng cõi hư không. Tin biết như thế tâm chẳng nghi ngờ. Đấy gọi tin hiểu Như Lai ý tịnh.

Thiên vương phải biết: Các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm khởi suy nghĩ này: Như Phật đã nói các Bồ tát Ma ha tát vì các hữu tình mang cõng gánh nặng, bền vững không lui, chẳng sợ chẳng mệt, thứ lớp tu hành bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát nhã, phương tiện khéo léo, diệu nguyện, lực, trí Ba la mật đa, trọn nên Phật pháp không ngăn không ngại, pháp vô biên vô đẳng chẳng chung, nói ra quyết định, chí tánh dũng mãnh, trọn nên sự nghiệp rộng lớn Như Lai. Các Bồ tát này đối trong việc kia không nghi không ngờ, hết lòng tín thọ.

Thiên vương phải biết: Các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm khởi suy nghĩ này: Như Phật đã nói, các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm rốt ráo ngồi yên tòa diệu Bồ đề năng được trí thông vô ngại thanh tịnh: thiên nhãn, thiên nhĩ, tha tâm, túc trụ, tùy niệm và lậu tận.

Với trong một niệm dùng trí bình đẳng thông suốt ba đời, như thật quán sát tất cả thế gian, hữu tình như thế đủ thân ác hành, ngữ ác hành, ý ác hành, hủy báng Thánh Hiền, do tà kiến gây tà nghiệp, thân hoại mạng chung phải đọa ác thú. Hữu tình như thế đủ thân diệu hành, ngữ diệu hành, ý diệu hành, khen ngợi Thánh Hiền, do chánh kiến gây chánh nghiệp, thân hoại mạng chung được sanh thiện thú.

Như thật quán sát coi hữu tình rồi, khởi nghĩ này rằng: Ta xưa phát nguyện tu đạo Bồ tát, giác mình giác người, nguyện này phải mãn. Các Bồ tát đây đối trong việc không nghi không ngờ, như thật tín thọ.

Thiên vương phải biết: Chỗ các Bồ tát Ma ha tát thành Phật gọi là giác xứ, vì năng tự giác gọi là Chánh giác, năng giác hữu tình gọi là Chánh biến giác.

Thiên vương phải biết: Các Bồ tát này hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm tin biết Như Lai xuất hưng nơi đời lợi ích an vui tất cả hữu tình.

Thiên vương phải biết: Các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm nghe thuyết Nhất thừa năng tín thọ sâu. Vì cớ sao? Vì chư Phật nói ra chơn thật chẳng hư. Các thứ thừa khác đều do Phật thừa mà ra. Như châu Thiệm Bộ, mặc dù có nhiều thứ thành ấp xóm làng đều thuộc châu này. Như vậy, các thừa tuy có thứ danh tướng sai khác mà đều thuộc Phật thừa.

Các Bồ tát đây lại khởi nghĩ này: Chư Phật Thế Tôn phương tiện khéo léo, thuyết các thứ pháp đều thực chẳng hư. Vì cớ sao? Vì chư Phật nói pháp tùy căn tánh chúng, tuy nói ba thừa mà thật một đạo.

Các Bồ tát này lại khởi nghĩ đây: Hễ chư Phật Thế Tôn thuyết ra pháp tiếng tăm sâu xa, chơn thật chẳng hư. Vì cớ sao? Vì Thích, Phạm thiên thảy có ít công đức hãy năng còn ra tiếng tăm sâu xa, huống là Như Lai vô lượng ức kiếp chứa nhóm các công đức tiếng chẳng sâu xa ư?

Các Bồ tát này lại khởi nghĩ đây: Như Lai thuyết pháp chẳng trái các căn, thượng trung hạ phẩm đều khiến trọn nên. Hữu tình mỗi tự bảo riêng vì ta mà thuyết, nhưng Phật bản lai không thuyết không thị. Các Bồ tát đây đối việc như thế không nghi không ngờ, hết lòng tin hiểu.

Thiên vương phải biết: Các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm được tâm vi tế khởi nghĩ như vầy: Thế gian thường có lửa dữ đốt cháy. Nghĩa là tham sân si là lửa khói đen, làm sao phải khiến tất cả hữu tình thế gian đây đều được ra khỏi. Nếu năng thông suốt các pháp bình đẳng, không tâm nhiễm đắm gọi là ra khỏi. Như thật biết pháp như huyễn mộng thảy, khéo quán nhân duyên mà chẳng phân biệt.

Thiên vương phải biết: Các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm khởi suy nghĩ này: Các pháp không gốc mà có nghiệp quả. Chư Phật Bồ tát hễ phát ra lời ta nên hiểu ý. Đã hiểu ý rồi, tức suy lường nghĩa. Suy lường nghĩa rồi, tức thấy chơn thật. Thấy chơn thật rồi, tế độ hữu tình.

Thiên vương phải biết: Các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, phương tiện khéo léo vì chúng nói pháp. Là nói các pháp vô ngã, hữu tình, mạng giả, sanh giả, dưỡng giả, sĩ phu, bổ đặc già la, nho đồng, tác giả, thọ giả, tri giả, kiến giả. Các pháp như thế trống không, vô sở hữu, tánh chẳng tự tại, vì hư dối phân biệt nhân duyên hiệp vậy, nên không sanh tợ như sanh.

Thiên vương phải biết: Nếu nói các pháp vô ngã, hữu tình cho đến kiến giả là xứng lý mà nói. Nếu nói các pháp không, vô sở hữu cho đến tợ như sanh, cũng xứng lý mà nói.

Thiên vương phải biết: Vì là kẻ nói tùy thuận pháp tướng, đấy gọi xứng lý. Nếu các nói ra chẳng trái pháp tướng, cùng pháp tương ưng, năng vào được bình đẳng, hiển hiện nghĩa lý gọi là khéo léo nói pháp.

Thiên vương phải biết: Các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm được vô ngại biện, là hoặc biện không đắm, hoặc biện không hết, hoặc biện nối nhau, hoặc biện chẳng dứt, biện chẳng khiếp nhược, biện chẳng kinh sợ, biện chẳng chung kia, biện không ngằn mé, biện được tất cả trời người yêu chuộng.

Thiên vương phải biết: Các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm được biện thanh tịnh. Là biện chẳng quát hét, biện chẳng mê loạn, biện chẳng sợ hãi, biện chẳng kiêu khinh, biện nghĩa đầy đủ, biện vị đầy đủ, biện chẳng vụng rít, biện hợp thời phần.

Thiên vương phải biết: Bồ tát Ma ha tát này hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm xa lìa sợ uy đức đại chúng nên biện chẳng quát hét, vững trụ trí rõ ràng chẳng khiếp nên biện chẳng mê loạn. Bồ tát ở giữa chúng như sư tử chúa không e sợ nên biện chẳng sợ hãi. Lìa phiền não nên biện chẳng kiêu khinh. Chẳng nói vô nghĩa, hợp pháp tướng, nên biện nghĩa đầy đủ. Khéo hiểu thơ luận biết văn tự nên biện vị đầy đủ. Nhiều kiếp chứa nhóm tập luyện lời khéo gọn nên biện chẳng vụng rít. Nói pháp như thế khéo thuận ba đời là nóng mưa lạnh nói không sai loạn; cũng thuận ba thời là trước sau nói chẳng xen tạp, do đây nên nói biện hợp thời phần.

Thiên vương phải biết: Bồ tát Ma ha tát này đã được các biện khiến chúng vui mừng, là theo sở hóa nhiều ái ngữ, ngậm cười tươi nói, xa lìa nhăn nhó, phát lời có nghĩa năng xứng như thật, có các nói ra chẳng khi dễ người, nói ra quyết định. Các thứ lạc thuyết dùng lời mềm mại khiến chúng vui mừng. Dung nhan khoan hòa khiến người gần gũi. Theo nghĩa mà nói kẻ nghe ngộ hiểu. Vì lợi ích nên xứng pháp tướng nói, bình đẳng vì nói tâm không thiên đẳng. Lìa lời hư dối tác thuyết quyết định. Các thứ lạc thuyết theo căn tánh chúng, do nhân duyên đây khiến chúng vui mừng.

Thiên vương phải biết: Bồ tát Ma ha tát này hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm thành uy đức. Sở dĩ vì sao? Vì kẻ phi pháp khí chẳng được nghe vậy.

Bấy giờ, Tối Thắng bèn thưa Phật rằng: Các Bồ tát này nơi tâm bình đẳng, tại sao chẳng vì kẻ phi khí mà nói?

Phật nói: Thiên vương! Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm bản tánh bình đẳng, chẳng thấy thị khí, chẳng thấy phi khí, chẳng thấy năng thuyết, chẳng thấy sở thuyết. Hữu tình hư vọng thấy khí phi khí, thấy thuyết chẳng thuyết. Sở dĩ vì sao?

Vì Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm không sanh không diệt, không tướng phân biệt, giống như hư không, đầy khắp tất cả. Hữu tình cũng vậy không sanh không diệt, Thanh văn, Độc Giác, Bồ tát, Như Lai cũng lại như thế, không pháp danh tự, giả lập danh tự rằng là hữu tình, rằng là Bát nhã, rằng có năng thuyết, rằng có sở thuyết, rằng có kẻ nghe và pháp được nghe. Trong thắng nghĩa đế đều đồng nhất tướng, chỗ gọi vô tướng, trọn không sai khác. Các Bồ tát này hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm uy đức trọng, nên dù thường muốn nói mà phi khí chẳng nghe.

Thiên vương phải biết: Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chẳng vì nói hữu tình phi khí, chẳng vì nói kẻ ngoại đạo ác kiến, chẳng vì nói kẻ lười khinh bất tín, chẳng vì nói kẻ cầu pháp để đổi chác, chẳng vì nói kẻ tham ái danh lợi, chẳng vì nói kẽ ganh ghét giấu lẫn, chẳng vì nói kẻ mù bụng mẹ điếc câm. Sở dĩ vì sao?

Vì các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm không tham lẫn, chẳng giấu thâm pháp; đối loại hữu tình chẳng không từ bi, cũng chẳng vứt bỏ các loại hữu tình. Nhưng loại hữu tình đời trước trồng căn lành được thấy Như Lai và nghe Chánh pháp, Như Lai đối pháp vốn không tâm thuyết, cũng chẳng tác ý vì đây vì kia. Nhưng những kẻ chướng trọng dù gần Như Lai mà chẳng thấy nghe. Bồ tát cũng vậy.

Bấy giờ, Tối Thắng lại thưa Phật rằng: Những hữu tình nào kham nghe chư Phật Bồ tát thuyết pháp?

Phật nói: Thiên vương! Nếu đủ chánh tín, căn tánh thuần thục kham làm pháp khí. Đối Phật quá khứ từng trồng căn lành, tâm không dua vạy, oai nghi tề chỉnh, chẳng cầu danh lợi, gần kề bạn lành, căn lợi thông minh, nói văn biết nghĩa, vì pháp tinh tiến, chẳng trái Thánh ý, những hữu tình ấy kham nghe chư Phật Bồ tát thuyết pháp.

Thiên vương phải biết: Các Bồ tát Ma ha tát năng làm Pháp sư khéo léo thuyết pháp. Sao là khéo thuyết?

Nghĩa là vì nhiêu ích các hữu tình nên dù nói Phật Pháp, mà nói Phật Pháp rốt ráo bất khả đắc. Dù nói tất cả Ba la mật đa, mà nói tất cả Ba la mật đa rốt ráo bất khả đắc. Dù nói Bồ đề, mà nói Bồ đề rốt ráo bất khả đắc. Dù nói dứt phiền não, mà nói phiền não rốt ráo bất khả đắc. Dù nói chứng Niết bàn, mà nói Niết bàn rốt ráo bất khả đắc. Dù nói Thanh văn bốn hướng bốn quả, mà nói Thanh văn bốn hướng bốn quả rốt ráo bất khả đắc. Dù nói Độc Giác hoặc hướng hoặc quả, mà nói Độc Giác hoặc hướng hoặc quả rốt ráo bất khả đắc. Dù nói dứt ngã kiến, mà nói ngã kiến rốt ráo bất khả đắc. Dù nói có nghiệp quả, mà nói nghiệp quả rốt ráo bất khả đắc. Sở dĩ vì sao?

Vì sở đắc danh tự đều chẳng phải thật pháp. Pháp chẳng phải danh tự, chẳng phải cảnh giới lời nói. Pháp chẳng thể nghĩ bàn, chẳng phải tâm lượng được, nên danh tự chẳng pháp, pháp chẳng danh tự. Nhưng vì thế tục hư dối giả danh mà có nói ra, không pháp danh tự nói là danh tự. Danh tự là không, không vô sở hữu. Vô sở hữu ấy chẳng phải chơn thắng nghĩa. Chẳng chơn thắng nghĩa ấy tức là pháp hư dối của đứa ngu.

Thiên vương phải biết: Đấy gọi Bồ tát khéo léo thuyết pháp. Các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm dùng sức phương tiện được vô ngại biện, tùy các căn tánh tuyên nói Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thế, khiến các hữu tình như thật ngộ vào.

Hội Thứ Sáu

Phẩm Pháp Giới

Thứ 4 - 1

Bấy giờ, Tối Thắng lại từ tòa dậy, lệch che vai tả, gối hữu chấm đất, chấp tay cúng kính mà thưa Phật rằng: Bạch Thế Tôn! Các Bồ tát Ma ha tát làm sao học Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm thông suốt pháp giới?

Liền đấy Phật bảo trời Tối Thắng rằng: Hay thay, hay thay! Lóng nghe, lóng nghe, cực khéo tác ý. Ta sẽ vì ngươi phân biệt giải nói. Trời Tối Thắng thưa: Dạ, cúi xin nói cho, chúng tôi muốn nghe.

Phật bảo: Tối Thắng Thiên vương phải biết: Các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm vì có diệu huệ nên gần gũi bạn lành, phát siêng tinh tiến, lìa các chướng hoặc, tâm được thanh tịnh, cung kính tôn trọng, muốn tập không hạnh, xa lìa các kiến, tu Đạo như thật, thông suốt pháp giới.

Thiên vương phải biết: Các Bồ tát này vì có diệu huệ nên gần gũi bạn lành, vui mừng kính thờ tưởng như chơn Phật. Vì gần gũi nên lìa các biếng nhác, diệt trừ tất cả pháp ác bất thiện, sinh trưởng căn lành. Đã diệt phiền não xa lìa chướng pháp, nghiệp thân ngữ ý đều được thanh tịnh. Do thanh tịnh nên bèn sanh kính trọng. Vì tâm kính trọng tu tập không hạnh. Vì tu không hạnh nên xa lìa các kiến. Vì xa lìa các kiến nên tu hành chánh đạo. Vì tu hành chánh đạo nên năng thấy được pháp giới.

Bấy giờ, Tối Thắng lại thưa Phật rằng: Bạch Thế Tôn! Vì sao gọi là pháp giới? Phật bảo Tối Thắng: Thiên vương phải biết: Pháp giới tức tánh chẳng hư dối.

Bạch Thế Tôn! Sao là tánh chẳng hư dối? Thiên vương! Tức là tánh chẳng biến khác.

Bạch Thế Tôn! Sao là tánh chẳng biến khác? Thiên vương! Tức là chơn như các pháp.

Bạch Thế Tôn! Sao gọi chơn như các pháp? Thiên vương phải biết: Chơn như thân diệu chỉ có thể trí biết, chẳng phải lời nói được. Vì cớ sao?

Chơn như các pháp quá các văn tự, lìa cảnh ngữ ngôn, vì tất cả ngữ nghiệp chẳng thể hành vậy. Lìa các hý luận, tuyệt các phân biệt, không đây không kia, lìa tướng vô tướng, xa lìa tìm tòi, quá cảnh tìm tòi, không có tưởng không tướng, vượt khỏi hai cảnh, xa lìa ngu phu quá cảnh ngu phu, vượt các việc ma, lìa các chướng hoặc, chẳng phải thức liễu được. Trụ không chỗ trụ, vắng lặng Thánh trí và cảnh vô phân biệt hậu đắc trí. Không ngã ngã sở, cầu chẳng thể được. Không lấy không bỏ, không nhiễm không đắm. Thanh tịnh lìa bẩn, số một hơn hết. Tánh thường chẳng biến, hoặc Phật ra đời hoặc chẳng ra đời, tánh tướng thường trụ.

Thiên vương phải biết: Đấy là pháp giới. Các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, tu chứng pháp giới nhiều trăm ngàn thứ khổ hạnh khó hành, khiến các hữu tình đều được thông suốt.

Thiên vương! Đấy gọi thật tướng Bát nhã Ba la mật đa. Chơn như thật tế không tướng phân biệt, bất tư nghì giới, cũng gọi chơn không và Nhất thiết trí, Nhất thiết tướng trí, chẳng hai pháp giới.

Bấy giờ, Tối Thắng bèn thưa Phật rằng: Bạch Thế Tôn! Làm sao chứng được đắc được pháp giới như thế?

Phật bảo Tối Thắng: Thiên vương phải biết: Bát nhã Ba la mật đa xuất thế và trí hậu sở đắc vô phân biệt năng chứng năng đắc.

Bạch Thế Tôn! Nghĩa chứng đắc có khác gì?

Thiên vương phải biết: Bát nhã Ba la mật đa xuất thế năng như thật thấy nên gọi là chứng, hậu trí thông suốt nên gọi là đắc.

Bấy giờ, Tối Thắng lại thưa Phật rằng: Như Phật đã nói, huệ nghe nghĩ tu đâu chẳng thông suốt thật tướng Bát nhã Ba la mật đa? Mà lại nói có Bát nhã Ba la mật đa xuất thế và trí hậu sở đắc vô phân biệt năng chứng năng đắc?

Phật nói: Chẳng phải vậy. Sở dĩ vì sao? Vì thật tướng Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm mầu nhiệm, huệ "nghe" thô cạn chẳng thể thấy được; vì là thắng nghĩ nên "nghĩ" chẳng thể lường được; vì pháp xuất thế nên "tu" chẳng thể hành được.

Thiên vương phải biết: Thật tướng Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu mầu nhiệm, dị sanh Nhị thừa chỗ chẳng thể thấy được. Vì cớ sao? Vì kia như kẻ mù bụng mẹ chẳng thấy các sắc, đứa nít bảy ngày chẳng thấy mặt trời, hãy chẳng thể thấy, huống năng chứng đắc.

Thiên vương! Ví như hè nóng, có người đi Tây, ở giữa đồng nội lại có một người từ Tây mà đến, hỏi người Tây đến rằng: Tôi nay nóng khát, biết chỗ nào có nước trong, cây mát khá thấy làm ơn chỉ giúp? Người kia đáp rằng: Từ đây đi Đông sẽ có hai đường, một tả một hữu. Nên theo đường hữu lần hồi đi tới có suối hồ nước trong và cây bóng mát.

Thiên vương! Nơi ý hiểu sao? Kẻ nóng khát kia dù được nghe suối và tên cây như thế, suy nghĩ đi tới liền trừ nóng khát được mát mẻ chăng?

Bạch Thế Tôn! Chẳng được. Kia đến vào hồ rửa uống, nghĩ dưới bóng cây mới khỏi nóng khát, bèn được mát mẻ.

Phật nói: Thiên vương! Như vậy, như vậy. Huệ nghe nghĩ tu chẳng thể thông suốt thật tướng Bát nhã Ba la mật đa được.

Thiên vương phải biết: Đã nói dồng nội tức dụ sanh tử, người dụ hữu tình, nóng dụ các hoặc, khát dụ tham ái, người đi Đông ấy dụ các Bồ tát, đường tả tức dụ đạo chẳng chánh thẳng, đường hữu dụ đối đạo Nhất thiết trí. Chúng các Bồ tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm khéo biết đường sanh tử, chánh thẳng. Suối dụ Bát nhã Ba la mật đa, cây dụ Đại bi. Các Bồ tát Ma ha tát hành hai pháp nên xa lìa dị sanh và đạo Nhị thừa.

Thiên vương phải biết: Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm tuy không hình tướng mà khéo nói khiến các hữu tình chứng được đắc được.

Thiên vương phải biết: Các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm năng như thật biết lực, vô sở úy, pháp bất cộng không; cũng như thật biết các nhóm giới định huệ giải thoát giải thoát tri kiến không; cũng như thật biết nội không, ngoại không và nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa thảy không. Mặc dù biết các pháp không chẳng đều không, mà biết không tướng cũng bất khả đắc, chẳng lấy không tướng, chẳng khởi không kiến, chẳng chấp không tướng, chẳng nương dựa không. Như vậy Bồ tát vì chẳng đắm lấy nên đối không chẳng đọa.

Thiên vương phải biết: Các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm xa lìa các tướng. Nghĩa là đều chẳng thấy các tướng trong ngoài, lìa tướng hý luận, lìa tướng phân biệt, lìa tướng tầm cầu, lìa tướng tham đắm, lìa tướng cảnh giới, lìa tướng vin duyên, lìa các tướng năng biết bị biết.

Bấy giờ, Tối Thắng bèn thưa Phật rằng: Nếu các chúng Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm năng quán các pháp vô tướng như thế, lại làm thế nào quán Phật Thế Tôn?

Phật nói: Thiên vương! Cảnh giới chư Phật chẳng thể nghĩ bàn. Vì cớ sao? Vì lìa cảnh giới vậy. Tất cả hữu tình nghĩ lường Phật cảnh, thời tâm phát cuống loạn chẳng biết đây kia. Vì cớ sao? Vì tánh đồng hư không, chẳng thể nghĩ lường, cầu chẳng thể được, lìa cảnh tìm tòi.

Chúng các Bồ tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm hãy chẳng thấy có cảnh dị sanh thảy khá nghĩ lường được, huống cảnh giới Phật. Cũng chẳng nương dựa tất cả diệu nguyện, mặc dù hành các thứ bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát nhã Ba la mật đa mà đối quả kia trọn không chỗ dính, đối các công đức cho đến Niết bàn cũng chẳng nương dính. Vì cớ sao? Vì lìa ngã ngã sở, không hai không riêng, vì lìa tự tánh vậy.

Khi Phật thuyết Đại pháp môn Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thế, khiến thế giới Tam thiên Đại thiên đây sáu thứ biến động. Núi chúa Diệu Cao, núi Mục chơn lân đà, núi đại Mục chơn lân đà, núi Kim cương luân vi, núi Đại Kim cương luân vi, núi Hương, núi Bảo, núi Hắc, núi Đại Hắc thảy đều chấn động. Vô lượng trăm ngàn chúng các Bồ tát đều cởi thượng thục vì Phật trải tòa. Tòa ấy cao rộng như núi Diệu Cao. Vô lượng trăm ngàn Thích Phạm hộ thế các Thiên vương thảy, chấp tay cúng kính rải nhiều diệu hoa, là hoa diệu âm, hoa đại diệu âm và hoa cát tường, hoa đại cát tường, hoa sen xanh đỏ vàng đỏ trắng hồng tía. Khi ấy núi Thứu Phong lượng ngang rộng bốn mươi do tuần chứa hoa đầy rẫy đến gối Như Lai.

Vô lượng Thiên tử trụ giữa hư không tấu các thiên nhạc, xướng lời như vầy: Tái xem Đức Phật ra đời, lần nữa nghe quay xe Pháp. Lành thay tất cả hữu tình châu Thiệm Bộ siêng tu công đức, trồng nhiều căn lành, được nghe Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thế. Huống lại đời sau có kẻ năng tín, phải biết tất cả hữu tình như thế đều vì cảnh giới chư Phật Như Lai.

Lại có vô lượng trăm ngàn Long vương tức đem thần lực khắp bủa mây lớn, giáng rưới mưa hương rảy núi Thứu Phong khắp đầy thế giới ba ngàn cả ngàn. Các kẻ nghe Pháp chỉ cảm nhận hương chẳng thấy thấm ướt. Vô lượng Long nữ đều ở trước Phật chấp tay khen ngợi.

Lại có vô lượng thần kiện đạt phược, dùng âm nhạc hay ho mà cúng dường Phật. Các chúng dược xoa rải các hoa đẹp, các a tố lạc cúng dường cung kính.

Mười phương vô lượng vô biên cõi Phật vô số Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, tướng lông giữa mày đều phóng quang sáng soi những chỗ tối tăm thế giới ba ngàn cả ngàn đây không chẳng sáng rực; khắp núi Thứu Phong hào quang kia soi sáng rực rỡ, làm việc đây rồi, đều hoàn lại bản cõi, quanh hữu ba vòng vào nơi đỉnh Phật.

Vô lượng trăm ngàn chúng Bà la môn và Sát đế lợi, Trưởng giả, Cư sĩ đều đem nhiều thứ hương xoa hương bột, phan phướn lọng hoa mà cúng dường Phật.

Bấy giờ, trong Hội có bảy mươi hai ức Bồ tát Ma ha tát được Vô sanh pháp nhẫn. Vô lượng trăm ngàn các loài hữu tình xa trần lìa bẩn, sanh mắt tịnh pháp. Vô lượng trăm ngàn các loài hữu tình đều phát tâm Vô thượng Chánh đẳng giác.

Bấy giờ, Tối Thắng lại thưa Phật rằng: Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm đã tuyệt ngữ ngôn, lìa các văn tự. Các Bồ tát Ma ha tát làm sao hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm vì các hữu tình nói Pháp như thế?

Phật bảo Tối Thắng: Thiên vương phải biết: Các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm sâu thẳm vì các hữu tình nói pháp như thế, vì tu tập Phật Pháp mà các Phật Pháp rốt ráo bất khả đắc. Vì thành thục cac Ba la mật đa, mà các Ba la mật đa rốt ráo bất khả đắc. Vì thanh tịnh Phật Bồ đề rốt ráo bất khả đắc. Vì ly diệt Niết bàn, mà ly diệt Niết bàn rốt ráo bất khả đắc. Vì bốn quả Sa môn, mà bốn quả Sa môn rốt ráo bất khả đắc. Vì Độc Giác Bồ đề, mà Độc Giác Bồ đề rốt ráo bất khả đắc. Vì dứt trừ ngã lấy, mà ngã và lấy rốt ráo bất khả đắc.

Các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, tâm chẳng phân biệt tướng tất cả pháp, ngã năng phân biệt và sở phân biệt đều bất khả đắc. Tùy thuận Bát nhã Ba la mật đa chẳng trái sanh tử. Mặc dù ở sanh tử, chẳng trái Bát nhã Ba la mật đa, tùy thuận pháp tướng.

Bấy giờ, Tối Thắng bèn thưa Phật rằng: Các Bồ tát Ma ha tát sao là tùy thuận pháp tướng thẳm sâu chẳng trái thế tục?

Phật nói: Thiên vương! Bồ tát tùy thuận Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chẳng xa lìa sắc thọ tưởng hành thức. Chẳng xa lìa cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc. Chẳng xa lìa pháp mà không lấy đắm. Tùy thuận Bát nhã Ba la mật đa chẳng xa lìa đạo. Vì cớ sao? Vì đủ sức đại phương tiện khéo léo vậy.

Nơi đây, Tối Thắng lại thưa Phật rằng: Sao gọi Bồ tát phương tiện khéo léo?

Phật nói: Thiên vương! Là bốn vô lượng. Các Bồ tát Ma ha tát vì đủ tâm Đại từ, bi, hỷ, xả, nên thường năng lợi vui hữu tình được giáo hóa, đấy là Bồ tát phương tiện khéo léo.

Bạch Thế Tôn! Vì sao bốn đấy gọi Đại?

Thiên vương phải biết: Các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm đủ Từ không ngằn, Từ không phân biệt, Từ các pháp tánh, Từ chẳng ngưng nghỉ, Từ không não hại, Từ rộng nhiêu ích, Từ tánh bình đẳng, Từ khắp lợi vui, Từ xuất thế gian. Loại như thế thảy gọi là Đại từ.

Thiên vương phải biết: Các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm thấy các hữu tình đủ các thứ khổ, không chỗ về nương, vì muốn cứu vớt phát tâm Bồ đề, siêng cầu Chánh pháp. Đã tự được rồi vì hữu tình nói: Các kẻ tham lam, dạy hành bố thí. Kẻ không giới, phá giới, dạy thọ trì giới. Kẻ tánh bạo ác dạy hành nhẫn nhục. Kẻ biếng lười trễ nhác, dạy hành tinh tiến. Kẻ tâm tán loạn, dạy hành tĩnh lự. Các kẻ ngu si, dạy học diệu huệ. Vì độ hữu tình dù gặp phải các thứ việc khó cực khổ, quyết chẳng bỏ lìa tâm Bồ đề. Loại như thế thảy gọi là Đại Bi.

Thiên vương phải biết: Các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm khởi suy nghĩ này: Ba cõi lửa dữ ta đã ra khỏi nên sanh vui mừng. Đây sanh tử ràng buộc nhau lâu ta đã cắt dứt, nên sanh vui mừng. Ở biển sanh tử tìm tòi lấy tướng, ta đã ra hẳn. Cây cờ kiêu mạn đã dựng từ vô thủy ta đã bẻ gãy, nên sanh vui mừng. Dùng trí kim cương phá núi phiền não khiến tan diệt hẳn nên sanh vui mừng. Ta tự yên ổn, lại yên ổn người ngu si tối đen tham sân si thảy, phiền não trói buộc ngủ lâu thế gian, nay mới được thức dậy, nên sanh vui mừng. Ta nay đã khỏi tất cả ác thú, lại năng cứu vớt hữu tình ác thú khiến được ra khỏi, nên sanh vui mừng. Hữu tình ở lâu sanh tử mê loạn chẳng biết đường ra, ta nay khai chỉ cho đường chánh, đều khiến đến tới thành đô Nhất thiết trí an vui rốt ráo, nên sanh vui mừng. Loại như thế thảy gọi là Đại Hỷ.

Thiên vương phải biết: Các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm khắp đối tất cả mắt thấy được sắc, tai nghe được tiếng, mũi ngửi được hương, lưỡi nếm được vị, thân giác được xúc, ý rõ được pháp, chẳng đắm lìa mà khởi tâm xả. Loại như thế thảy gọi là Đại Xả.

Thiên vương phải biết: Các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, trọn nên bốn đại vô lượng như thế, do đấy gọi là phương tiện khéo léo.

Quyển Thứ 568

- Hội Thứ Sáu

Phẩm Pháp Giới

Thứ 4 - 2

Bấy giờ, Tối Thắng lại thưa Phật rằng: Bạch Thế Tôn! Vì sao các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm vì độ hữu tình thị hiện các tướng?

Phật bảo Tối Thắng: Thiên vương! Phải biết tướng Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm bất khả đắc. Tướng các Bồ tát cũng bất khả đắc. Chỉ do uy lực phương tiện khéo léo, vì loại hữu tình thị hiện vào thai, cho đến Niết bàn các thứ hoa tướng. Vì cớ sao? Vì chư Thiên chấp thường bảo không rơi đọa, vậy nên Bồ tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm phương tiện khéo léo, vì phá chấp kia thị hiện vào thai. Nhân khiến Thiên kia khởi nghĩ vô thường: Thế gian rất hơn rất cao không ai ngang, đối dục chẳng đắm hãy có rơi đọa, huống các Thiên chúng mà được thường ư? Vậy nên đều phải chớ buông lung nữa, siêng gắng tinh tiến buộc niệm tu Đạo. Như thấy mặt trời có lặn mất, tức biết lửa đom đóm chẳng được trụ lâu.

Lại có chư Thiên đắm vui, chẳng tu Chánh pháp, mặc tình buông lung chơi giỡn. Tuy cùng Bồ tát đồng ở Thiên cung, mà chẳng đến lễ lạy, chẳng xin thọ pháp, đều khởi nghĩ này: Vả nay hưởng vui, mai đến Bồ tát sẽ thọ pháp tu. Cùng bảo nhau rằng: Ta cùng Bồ tát thường đồng ở đây, tu hành muộn gì. Vậy nên, Bồ tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm siêng tu tinh tiến như chữa cháy đầu, phá buông lung kia thị hiện rơi đọa.

Thị hiện như vậy có hai nhân duyên: Một, khiến chư Thiên lìa hạnh buông lung. Hai, khiến hữu tình đồng được xem thấy.

Thế gian lại có hữu tình hèn kém, vì căn lành ít nên chẳng kham thấy Phật thành Vô thượng giác, quay lui diệu pháp. Bồ tát kia vì thị hiện con nít và làm cậu bé chơi giỡn hậu cung Bồ tát. Nếu làm các tượng khác thuyết pháp, nữ nhân hậu cung thời chẳng tin muốn, vậy nên thị hiện nam nít, cậu bé. Có người cao hạnh thường năng lìa tục, Bồ tát vì kia thị hiện xuất gia.

Lại có trời người khởi nghĩ như vầy: Ngồi yên hưởng vui chẳng được Thánh đạo, Bồ tát vì kia thị hiện khổ hạnh, cũng để hàng phục ngoại đạo khổ hạnh, thị hiện các thứ khổ hạnh khó hành.

Lại có trời người đêm dài phát nguyện: Khi Bồ tát đi đến tòa Bồ đề, người trời chúng ta thường dâng cúng dường. Bồ tát vì kia đến tòa Bồ đề vô lượng người trời đã cúng dường rồi, tất cả đều được nhân duyên Bồ đề.

Lại có người trời khởi nghĩ như vầy: Ác ma ngoại đạo ngăn ngại Chánh pháp, nguyện được Bồ tát ngồi tòa Bồ đề hàng phục ác ma và các ngoại đạo, có kẻ chánh tín đều được thấy Chánh pháp.

Vậy nên, Bồ tát thành Chánh đẳng giác rồi, khắp trong hư không thế giới ba ngàn có các thứ tiếng tăm đồng khen ngợi rằng: Phật Nhật ra đời, sáng đóm lặn mất. Các trời người thảy đều khởi lời này: Nguyện ta đời sau thành Vô thượng giác như nay Bồ tát đã chứng Bồ đề, vì hữu tình đây ngồi tòa Bồ đề.

Có các trời người nói lời như vầy: Nguyện thấy Đại sư thành Nhất thiết trí, Nhất thiết tướng trí, Vô sư trí, Tự nhiên trí. Các hữu tình đây dù chẳng cầu ra khỏi mà căn tánh thuần thục là thâm pháp khí, vì hữu tình này thị hiện quay xe Pháp vô thượng ba phen mười hai hành tướng.

Lại có trời người muốn nghe viên tịch, Bồ tát vì kia thị hiện Niết bàn.

Thiên vương phải biết: Các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm năng hiện các thứ hóa tướng như thế.

Thiên vương phải biết: Các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm quyết chẳng sanh ở chỗ không rảnh. Vì cớ sao? Vì người không phước đức chẳng nghe thắng danh tự Bát nhã Ba la mật đa vậy.

Lại nữa, các Bồ tát này thường lìa tất cả ác nghiệp, trọn chẳng hủy phạm giới Phật đã nói, tâm không ganh ghét, thân ngữ không lỗi; đã ở chỗ vô lượng Phật quá khứ trồng nhiều căn lành, đủ thắng phước đức trí huệ phương tiện, trọn nên đại nguyện, tâm ưa vắng lặng, siêng hành tinh tiến, lìa các lười nhác.

Thiên vương phải biết: Các Bồ tát này không có ác nghiệp đọa thú địa ngục, vì mười thiện nghiệp đạo thường hiện hành vậy. Các Bồ tát này không có phá giới đọa thú bàng sanh, vì thường năng hộ trì giới đã thọ vậy. Các Bồ tát này không có phá giới đọa thú bàng sanh, vì thường năng hộ trì giới đã thọ vậy. Các Bồ tát này không có ganh ghét, chẳng đọa thú quỉ đói, chẳng sanh nhà tà kiến, thường gặp bạn lành, xa lìa bạn ác. Vì cớ sao? Vì quá khứ đã ở vô lượng chỗ Phật, trồng sâu căn lành, vậy nên sanh chỗ nào giàu sang tự tại, đều đủ chánh kiến.

Các Bồ tát này tùy thân đã thọ, chẳng khuyết các căn, thành đồ đựng Phật Pháp. Vì cớ sao? Vì ở đời quá khứ cúng đường chư Phật, lóng nghe Chánh pháp, lễ kính đại chúng. Vậy nên sanh chỗ nào thường đủ các căn, hình tướng đoan nghiêm, thành đồ đựng Phật Pháp.

Các Bồ tát này chẳng sanh biên địa căn độn ngu si, chẳng biết thiện ác nghĩa thú lời nói, chẳng phải đồ đựng Phật Pháp, chẳng nhận biết Sa môn, Bà la môn thảy. Vì cớ sao? Bồ tát thọ sanh tất ở trung quốc, lợi căn trí huệ, lời nói rõ ràng, giỏi biết nghĩa lời nói, là đồ đựng Phật Pháp, khéo biết Sa môn Bà la môn thảy. Vì cớ sao? Vì đời trước Bồ tát đủ sức phước đức trí huệ vậy.

Bồ tát trọn chẳng sanh cung trời Sống lâu, vì chẳng thể lợi người, chẳng thấy Phật vậy. Các Bồ tát này phần nhiều sanh cõi Dục, thị hiện ra đời lợi vui hữu tình. Vì cớ sao? Vì đủ sức thắng phương tiện khéo léo vậy.

Bồ tát chẳng sanh thế giới không Phật. Chỗ đây không Phật, không kẻ thuyết Pháp. Chẳng nghe Chánh pháp, chẳng cúng dường Tăng. Sở dĩ vì sao? Vì chỗ Bồ tát sanh tất đủ Tam Bảo, nguyện đời trước mạnh vậy. Các Bồ tát này nghe ác thế giới rất sanh nhàm lìa, tu hạnh vắng lặng, tâm chẳng lười nhác, tinh siêng mãnh mẽ, dùng tất cả thiện diệt các ác pháp.

Thiên vương phải biết: Các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm dùng nhiều thứ nhân duyên như thế thảy, trọn chẳng sanh ở những chỗ không rảnh.

Thiên vương phải biết: Các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm cho đến trong mộng hãy chẳng quên mất tâm Đại Bồ đề, huống khi giác tỉnh lẽ đâu quên mất. Vì cớ sao? Vì tất cả thiện pháp sanh ở tâm đây tức là Vô thượng Chánh đẳng giác. Nếu không tâm đây thời không có Phật. Không Phật không Pháp, không Pháp không Tăng, do tâm đây nên được có Tam Bảo và có người trời tu thiện hưởng vui.

Các Bồ tát này thường lìa nịnh dối, chất trực như hòa, nơi tâm thanh tịnh, đối pháp chư Phật chẳng sanh do dự. Kẻ muốn nghe thọ chẳng giấu thâm nghĩa. Lìa các ganh ghét, xa nghiệp tam đồ. Đối trước giữa sau không tướng thay đổi, làm chẳng trái lời nói. Hộ pháp Đại thừa, thấy kẻ đồng học rất sanh cung kính, khuyên siêng tu tập, khen ngợi Đại thừa. Đối Sư thuyết pháp thường sanh tưởng như Phật. Gần gũi bạn lành, xa lìa bạn ác. Các Bồ tát này hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm phương tiện khéo léo trọn nên tâm Bồ đề như thế. Nương nhờ tâm này được Túc trụ trí. Vì cớ sao?

Vì đã từng cúng dường vô lượng chư Phật, hộ trì Chánh pháp, tu giới thanh tịnh, xa lìa ác nghiệp, hẳn không ngăn ngại, tâm thường vui mừng, tâm siêng tu học, tâm chẳng tán loạn, tâm trí chẳng mất. Sở dĩ vì sao? Các Bồ tát này do từng cúng dường vô lượng chư Phật thời trọng Chánh pháp. Do trọng Pháp nên rộng vì người nói. Vì hộ Chánh pháp chẳng tiếc thân mạng. Nghiệp thân ngữ ý thảy đều thanh tịnh. Nghiệp thanh tịnh rồi được lìa ngăn ngại. Lìa ngăn ngại nên tâm thường vui mừng. Tâm vui mừng thời siêng tinh tiến. Tâm tánh chánh trực, niệm trí viên mãn. Do niệm trí nên biết đời sống quá khứ một mười trăm ngàn, cho đến vô số.

Các Bồ tát này hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thật biết rõ chỗ sanh quá khứ. Đã rõ đời trước gần gũi bạn lành. Do bạn lành nên ở chỗ chư Phật chẳng thất ba việc là nghe thấy niệm, thường ưa nghe Pháp, cúng dường Tam Bảo, với tất cả thời từng không bỏ qua. Chỗ Phật Bồ tát thường sanh cung kính, lễ bái cúng dường, không lúc tạm bỏ. Đi đứng ngồi nằm chẳng lìa đa văn.

Thiên vương phải biết: Vì các Bồ tát này trì tịnh giới nên thường nghe công đức danh tự Bát nhã Ba la mật đa, thường siêng tu tập trợ Bồ đề phần, từng chẳng xa lìa ba môn giải thoát. Ở tất cả thời tu bốn vô lượng, thường nghe danh Nhất thiết trí vô thượng. Thiên vương phải biết: Các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, do nhân duyên đây gần gũi bạn lành.

Thiên vương phải biết: Các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, cho đến trong mộng chẳng gần bạn ác, huống ở khi giác tỉnh mà gần kề kia. Sở dĩ vì sao? Vì các Bồ tát Ma ha tát đối người phá giới, người đắm tà kiến, người chẳng luật nghi, người hành tà mạng, người nói vô nghĩa, người trụ lười biếng, người vui sanh tử, người trái Bồ đề, người yêu việc tục, mặc dù thường thương xót mà chẳng ở chung. Thiên vương phải biết: Các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm do pháp như thế nên xa lìa bạn ác.

Thiên vương phải biết: Các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm năng được Như Lai mười thân sai khác. Những gì là mười? Một: Thân bình đẳng. Hai: Thân thanh tịnh. Ba: Thân vô tận. Bốn: Thân tu thiện. Năm: Thân pháp tánh. Sáu: Thân lìa tìm tòi. Bảy: Thân bất tư nghì. Tám: Thân tịch tĩnh. Chín: Thân hư không. Mười: Thân diệu trí.

Bấy giờ, Tối Thắng bèn thưa Phật rằng: Các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm đén ngôi nào năng được Như Lai mười thân?

Phật bảo Tối Thắng: Thiên vương phải biết: Các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm ở trong sơ địa được thân bình đẳng. Vì cớ sao? Vì thông suốt pháp tánh, lìa các tà vạy, thấy bình đẳng vậy.

Trong đệ nhị địa được thân thanh tịnh. Vì cớ sao? Vì lìa lỗi phạm giới, giới thanh tịnh vậy.

Trong đệ tam địa được thân vô tận. Vì cớ sao? Vì lìa dục tham sân, được thắng định vậy.

Trong đệ tứ địa được thân tu thiện. Vì cớ sao? Vì thường siêng tu tập Bồ đề phần vậy.

Trong đệ ngũ địa được pháp thân. Vì cớ sao? Vì quán các đế lý chứng pháp tánh vậy.

Trong đệ lục địa được thân lìa tìm tòi. Vì cớ sao? Vì quán lý duyên khởi, lìa tìm tòi vậy.

Trong đệ thất địa được thân bất tư nghì. Vì cớ sao? Vì phương tiện khéo léo, tín hành mãn vậy.

Trong đệ bát địa được thân tịch tĩnh. Vì cớ sao? Vì lìa các việc phiền não hý luận vậy.

Trong đệ cửu địa được thân hư không. Vì cớ sao? Vì thân tướng vô tận khắp tất cả vậy.

Trong đệ thập địa được thân diệu trí. Vì cớ sao? Vì tất cả giống trí tu viên mãn vậy.

Liền đây Tối Thắng lại thưa Phật rằng: Thân Phật Bồ tát đâu không sai khác?

Phật bảo Tối Thắng: Thiên vương phải biết: Thân không sai biệt, công đức có khác. Nghĩa ấy thế nào rằng thân Phật Bồ tát không sai biệt? Sở dĩ vì sao? Vì tất cả pháp đồng một tánh tướng. Công đức khác ấy là thân Như Lai đủ các công đức. Bồ tát chẳng vậy. Ta sẽ vì người lược nói thí dụ.

Ví như ngọc quí, nếu đủ trau dồi, chẳng đủ trau dồi, chẳng đủ trau dồi, chất ngọc không khác. Thân Phật Bồ tát cũng lại như thế, công đức có khác, pháp tánh không riêng. Sở dĩ vì sao?

Vì công đức Như Lai tất cả viên mãn, tận nơi mười phương khắp cõi hữu tình, thanh tịnh lìa bẩn hẳn không chướng ngại. Thân Bồ tát công đức chưa đầy, còn có dư chướng vậy. Ví như mặt trăng có đầy chưa đầy, tánh trăng không khác. Hai thân cũng thế. Các thân như vậy thảy đều bền chắc, chẳng thể phá hoại, in như kim cương. Sở dĩ vì sao?

Vì ba độc chẳng phá, pháp đời chẳng hiểm, ác thú người trời khổ chẳng thể bức ép, thảy đều xa lìa sanh lão bệnh tử, năng dẹp ngoại đạo, vượt cảnh giới ma, chẳng hướng tới bậc Độc Giác và Thanh văn thừa. Vì nhân duyên này chẳng thể phá hoại.

Thiên vương phải biết: Các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm năng giỏi dẫn đem thế gian trời, người, a tố lạc thảy đều đồng tín dụng.

Ví như có người giỏi làm dẫn đem, hoặc các quốc vương, hoặc ngang hàng cùng vương, trưởng giả, cư sĩ đều trọng tín dụng. Các Bồ tát đây cũng lại như thế, Thanh văn, Độc Giác, Bồ tát, Như Lai thảy đều công nhận là dẫn đem giỏi. Như Lai dẫn đem quốc vương, đại thần, Bà la môn thảy đều đồng tôn kính. Các Bồ tát đây cũng lại như thế, đều được trời, rồng, dược xoa, a tố lạc thảy, bậc hữu học vô học cúng dường.

Như đồng nội mênh mông, hiểm nạn, kẻ hành nhân mỏi mệt gặp giỏi dẫn đem năng khiến dược yên ổn. Các Bồ tát đây cũng lại như thế, dùng sức phương tiện khéo léo dẫn đem hữu tình khiến ở sanh tử được ra yên ổn.

Như các người nghèo nương ông trưởng giả giàu mới khỏi hiểm nạn. Tất cả ngoại đạo và Bà la môn ở trong sanh tử nương Bồ tát đây mới được ra khỏi.

Như đại trưởng giả của cải vô lượng được tất cả người mến dùng nhờ. Các Bồ tát đây cũng lại như thế, hữu tình sanh tử được chung thọ dụng.

Như đại trưởng giả muốn qua hiểm nạn tất nhờ nhiều bạn, uống ăn của gạo thảy đều đầy đủ vậy, mới qua khỏi được. Các Bồ tát đây cũng lại như thế, muốn ra hiểm nạn sanh tử thế gian, tất nhờ phước huệ nhiếp các hữu tình mới qua thế gian đến Nhất thiết trí.

Như người đi xa đem nhiều của báu là được lợi vậy. Các Bồ tát đây cũng lại như thế, từ biển sanh tử đến Nhất thiết trí cần rộng tu nhóm của báu phước huệ, là mau chứng được Nhất thiết trí vậy.

Như người thế gian tìm của không chán. Các Bồ tát đây cũng lại như thế, vui cầu thắng pháp tâm từng không chán.

Như kẻ dẫn đem cần có bốn việc hơn người: giàu có, ngôi cao, tài giỏi, nói tin. Các Bồ tát đây cũng lại như thế, giàu các công đức, ở ngôi cao tôn, đối pháp tự tại, nói ra không khác.

Như người giỏi dẫn đến nơi thành lớn. Các Bồ tát đây cũng lại như thế, dẫn đem hữu tình đến Nhất thiết trí.

Thiên vương phải biết: Các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm thạo biết đường nên đi, chẳng nên đi, chỗ gọi đạo tà chánh, cong ngay, an nguy, có nước không nước, hoặc có lưu nạn, hoặc ra khỏi được, đều thạo thông suốt.

Các Bồ tát này biết đường không trái, hễ đã chỉ dẫn chẳng trái căn cơ của chúng. Vì người Đại thừa nói đạo vô thượng, chẳng nói đạo Độc Giác và Thanh văn. Vì người Độc Giác nói đạo Độc Giác, chẳng nói đạo Bồ tát và Thanh văn. Vì người Thanh văn nói đạo Thanh văn, chẳng nói đạo Độc Giác và Bồ tát. Vì kẻ chấp ngã nói đạo vô ngã, vì kẻ chấp pháp nói đạo pháp không, kẻ chấp hai bên vì nói trung đạo. Vì kẻ mê loạn nói đạo chỉ quán khiến hết mê loạn. Vì kẻ hý luận nói đạo chơn như khiến chẳng hý luận. Vì kẻ chấp sanh tử nói đạo Niết bàn cho ra khỏi thế gian. Vì kẻ mê đường nói đạo chánh trực khiến xa đường tà.

Thiên vương! Đấy gọi các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm biết đường tà chánh dẫn đem hữu tình khiến được ra khỏi.

Hội Thứ Sáu

Phẩm Niệm Trụ

Thứ 5

Bấy giờ, Tối Thắng lại từ tòa đứng dậy, lệch che vai tả, gối hữu chấm đất, chấp tay cúng kính mà thưa Phật rằng: Các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm năng biết đường chẳng đường như thế ấy, tâm duyên đâu mà trụ?

Phật bảo Tối Thắng: Thiên vương phải biết: Các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, tâm chánh không loạn. Sở dĩ vì sao? Vì các Bồ tát này khéo tu nhớ trụ Thân-Thọ-Tâm-Pháp. Hễ ra dạo đi thành ấp xóm làng nghe nói lợi dưỡng tâm không tham nhiễm. Như Phật Thế Tôn nói trong kinh: "Khéo tự nghĩ nhớ lìa các phiền não".

Thiên vương! Sao là các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm tu nhớ trụ Thân? Nghĩa là Bồ tát đây dùng trí như thật xa lìa tất cả pháp ác bất thiện tương ưng với thân. Quán sát thân này từ chân đến đỉnh chỉ có các thứ bất tịnh tội lỗi, không ngã không vui vô thường bại hoại, tanh hôi thúi uế, gân mạch dính liền, ác sắc như đấy ai ma ưa thấy! Quán như thế rồi tham dục chấp thân ngã kiến trong thân đều chẳng sanh lại. Do đây bèn năng thuận theo các pháp lành.

Thiên vương! Sao là các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm tu nhớ trụ Thọ? Nghĩa là Bồ tát khởi suy nghĩ này: Các thọ đều khổ, hữu tình điên đảo quấy khởi tưởng vui, dị sanh ngu si lấy khổ làm vui. Thánh giả chỉ nói tất cả đều khổ. Vì dứt trừ khổ nên tu tinh tiến, cũng phải khuyên người siêng tu pháp đây. Khởi quán đây rồi hằng trụ nhớ Thọ, chẳng theo thọ hành, tu hạnh dứt thọ, cũng khiến người học.

Thiên vương! Sao là các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm tu nhớ trụ Tâm? Nghĩa là Bồ tát đây khởi suy nghĩ này: Tâm đây vô thường, ngu bảo thường trụ, thật khổ bảo vui, không ngã bảo ngã, chẳng sạch bảo sạch. Tâm đây chẳng trụ, chóng nhanh chuyển đổi; cội gốc cho tùy miên, cửa của các ác thú, nhân duyên phiền não, hoại diệt thiện thú, là chẳng thể tin. Sanh tham sân si, đối tất cả pháp tâm dẫn trước. Nếu khéo biết tâm, hiểu hết các pháp. Các thứ thế pháp đều bởi tâm gây. Tâm chẳng tự thấy các thứ tội lỗi do mình, hoặc thiện hoặc ác đều bởi tâm khởi. Tâm tánh chuyển nhanh như vòng lửa quay bỗng chốc chẳng dừng, như gió ngựa đồng, như nước bạo động, như lửa năng đốt. Làm quan như thế khiến nhớ chẳng động, khiến tâm theo mình, chẳng theo tâm hành. Nếu đè được tâm thời đè được các pháp.

Thiên vương! Sao là các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm tu nhớ trụ Pháp? Nghĩa là Bồ tát đây năng như thật biết thế gian có bao pháp ác bất thiện, là tham sân si và các phiền não. Đối các phiền não nên tu đối trị, là tu đối trị tham dục, giận dữ, ngu si và các phiền não sai khác. Như thật biết rồi liền quay khởi nhớ chẳng hành pháp kia, cũng khiến người lìa.

Thiên vương! Sao là các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm đối cảnh khởi nhớ? Nghĩa là Bồ tát đây nếu gặp cảnh sắc thanh hương vị xúc pháp bèn khởi nghĩ rằng: Lẽ nào đối đây pháp chẳng chơn thật mà sanh tham ái? Đây là chỗ dị sanh ngu si say đắm, tức là bất thiện. Như Thế Tôn dạy: "Ái tức sanh đắm, đắm tức mê lầm. Bởi đây chẳng biết pháp thiện pháp ác, vì nhân duyên này đọa nơi ác thú". Như vậy Bồ tát tự chẳng lầm lỗi, chẳng đắm cảnh giới, khiến người cũng vậy.

Thiên vương phải biết: Các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm nhớ chỗ vắng vẻ, là Bồ tát đây khởi suy nghĩ này: Chỗ vắng vẻ là nương ở được không người tranh giành. Trụ chỗ vắng lặng trời, rồng, dược xoa, kẻ tha tâm trí đều năng biết pháp tâm tâm sở của ta, chẳng lẽ trụ đấy khởi suy nghĩ tà. Do suy nghĩ đây tức được bỏ lìa, đối pháp chánh nhớ siêng tu hành tới.

Thiên vương phải biết: Các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm khởi suy nghĩ này: Thành ấp xóm làng các ồn tạp nhiều, chẳng phải chỗ người xuất gia nên đi đến thời chẳng nên tới. Nghĩa là bán rượu, mãi dâm, vương cung, đánh bạc, ca múa, những chỗ như thế thảy đều nên xa lìa.

Thiên vương phải biết: Các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm nghe danh lợi dưỡng khởi chánh nhớ nghĩ, là khởi nghĩ này: Vì sanh phước cho kia nên nhận của đây; chẳng bởi tham ái nhận rồi lẫn tiếc, để nuôi dưỡng vợ con, đã chẳng nói ta có của vật như thế khắp chu cấp tất cả nghèo cùng. Hành giả như thế được người khen ngợi, trọn chẳng chấp đắm ngã và ngã sở.

Lại khởi nghĩ này: Người đều khen ta tiếng đồn ơn thí; thế gian vô thường chốc lát mòn diệt, lẽ nào người trí đối không thường không thật, không chủ chẳng hằng, theo kia mà hành chấp ngã ngã sở?

Thiên vương phải biết: Các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm nhớ lời Phật Thế Tôn đã nói cấm giới, tức khởi nghĩ này: Chư Phật ba đời đều học giới đây thành Vô thượng giác, chứng đại Niết bàn. Biết như thế rồi tinh siêng tu học.

Thiên vương phải biết: Các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm vì hóa hữu tình và tự tu tập, ít muốn vui đủ, mặc áo giẻ hư lượm nơi đống rác, tâm thường trong sạch, sức tin vững chắc, thà mất thân mạng đối giới chẳng phạm. Tâm lìa kiêu mạn, dạo đi thành ấp dù mặc áo xấu mà chẳng sanh hổ. Xa lìa lười biếng, thường tu tinh tiến. Chỗ làm chưa xong quyết chẳng giữa chừng bỏ dở. Đối chiếc áo giẻ lượm chẳng thấy tội lỗi, cũ mục hư nát trọn không khinh chê, chỉ lấy nơi đức. Vì lẽ kẻ ly dục là phải mặc áo này, được Như Lai khen, dứt đắm tham lam; cũng chẳng tự khen ta năng mặc đây mà kia chẳng mặc, trọn không lời chê. Hành giả như đấy các trời phải kính lạy, được chư Phật khen ngợi, các Bồ tát hộ trì, Bà la môn thảy cung kính cúng dường.

Thiên vương phải biết: Các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm mới tu được diệu hạnh thanh tịnh như thế.

Bấy giờ, Tối Thắng bèn thưa Phật rằng: Bồ tát cao hạnh hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm dùng mặc áo giẻ hư lượm đây chi ư?

Phật nói: Thiên vương! Các Đại Bồ tát vì hộ thế gian nên mặc áo giẻ hư lượm đống rác. Sở dĩ vì sao? Vì thế gian nếu được thấy đắp mặc áo đây, dứt ác sanh thiện.

Thiên vương! Nơi ý hiểu sao? Cao hạnh Bồ tát ai bằng Thế Tôn?

Tối Thắng thưa rằng: Trăm ngàn vạn ức cho đến cực số phần cũng chẳng kịp một. Vì cớ sao? Vì Phật là đấng Pháp Vương, đủ tất cả trí, không có một pháp chẳng năng soi vậy.

Thiên vương! Nơi ý hiểu sao? Phật đối tất cả trời rồng dược xoa và người phi người thảy thị hiện khổ hạnh và thường khen ngợi công đức Đầu đà Đổ đa, đây là hành vi nào?

Tối Thắng thưa rằng: Bạch Thế Tôn! Vì muốn giáo hóa các loại hữu tình dộ được và các Bồ tát mới phát tâm thảy chưa dứt phiền não, vì nói pháp đối trị.

Phật nói: Như vậy, như vậy. Thiên vương! Bồ tát cao hạnh mặc áo giẻ lượm cũng lại như thế. Vậy nên, Bồ tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm phương tiện khéo léo làm nhiêu ích hữu tình.

Thiên vương phải biết: Các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm vì thế gian nên chỉ dùng ba áo. Vì cớ sao? Vì tâm vui đủ nên lại chẳng cầu nhiều, tức là ít muốn. Chẳng cầu xin nên không cần chứa nhóm. Vì không chứa nhóm thời chẳng mất mát. Vì không mất mát thời chẳng buồn khổ. Vì không buồn khổ thời lìa phiền não. Vì lìa phiền não thời không bị đắm. Vì không bị đắm thời là hết lậu.

Thiên vương phải biết: Các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm vì muốn nhiêu ích các hữu tình nên vào thành ấp cầm bát xin ăn. Vì cớ sao? Vì các Bồ tát này lòng đại bi thúc giục, quán các hữu tình phần nhiều nghèo khổ, muốn khiến giàu vui nhận kia cúng dường. Khi vào thành ấp, uy nghi tề chỉnh, tâm chánh chẳng loạn, khéo nhiếp các căn, chậm bước mà đi, xem trước chừng sáu cánh tay, chẳng ngó hai bên; đúng phép xin ăn, thứ lớp mà qua chẳng vượt nhà nghèo; xứng lượng lấy cơm, trọn chẳng nhận nhiều, với vừa đủ phải; lại để một phần toan thí nghèo thiếu, cúng dường phước điền. Vì cớ sao? Bởi tín thí khó tiêu, vì sanh phước vậy.

Thiên vương phải biết: Các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chỉ một ngồi ăn mà chẳng dời động. Vì cớ sao? Vì Bồ tát một ngồi tòa diệu Bồ đề, ma đến rối loạn cũng chẳng dời động. Ở trong định xuất thế, pháp trí huệ không, thật tế chơn như, như lý Thánh đạo, tất cả chủng trí đều chẳng dời động. Vì cớ sao? Vì pháp Nhất thiết trí một ngồi đắc vậy. Vậy nên, Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chỉ một ngồi ăn.

Thiên vương phải biết: Các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm phương tiện khéo léo vì các hữu tình thị hiện xin ăn.

Thiên vương phải biết: Các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm thường siêng tu học hạnh vắng vẻ. Nghĩa là tu phạm hạnh, với trong các căn chẳng khởi tội lỗi, ưa sức đa văn, kham tu chánh hạnh, lìa ngã sợ hãi, chẳng chấp đắm thân, thường hành vắng lặng. Các Bồ tát này đối với Chánh pháp thường muốn xuất gia, trì giới ba luân, khéo biết pháp tướng. Như Lai đã vì nói giới, ba hạng người là thiếu tráng lão niên đều được rõ thấu. Chẳng duyên cảnh ngoài, chuyên nhớ tự tâm, quở chê thế pháp, khen ngợi xuất thế, điều phục các căn, chẳng lấy cảnh ác. Nương ở chỗ vắng vẻ không tai nạn, xin ăn thành ấp chẳng xa chẳng gần. Có suối nước trong tắm rửa dễ dàng, rừng nhiều hoa quả, không cầm thú dữ, hang nham vắng lặng, rộng trống ít người. Thắng xứ như thế mà làm chỗ ở. Pháp đã từng nghe ngày đêm ba thời siêng gắng tán dụng, tiếng chớ cao thấp, tâm chẳng duyên ngoài, chuyên trì nghĩ nhớ. Bà la môn thảy đến tới chỗ ấy, niềm nở mời ngồi, vui mừng thăm hỏi, quán căn tánh kia vì nói Chánh pháp khiến được vui mừng, tín thọ tu hành. Đầy đủ phương tiện khéo léo như thế, xa lìa ngã tâm, dùng vô ngã nên ở chỗ vắng vẻ chẳng sanh sợ hãi. Lìa sợ hãi nên vui hành hạnh vắng lặng. Bồ tát sức phương tiện khéo léo như thế thị hiện tu hành hạnh ở chỗ vắng vẻ.

Thiên vương phải biết: Các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm khéo quán các hành, khởi suy nghĩ này: Tất cả uống ăn thanh tịnh thơm sạch, lửa thân chạm đó tức thành bất tịnh, tan nát hôi hám, đứa ngu vô trí yêu đắm thân này và các uống ăn. Nếu nương Thánh trí như thật quán sát, tức sanh chán ghét chẳng khởi ưa đắm.

Thiên vương phải biết: Các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm khởi suy nghĩ này: Hành nhiều giận dữ bèn khởi ác nghiệp ta nay phải lìa, sanh tâm tới đạo suy nghĩ chơn thật, chẳng những miệng nói suông.

Thiên vương phải biết: Các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm khởi nghĩ như vầy: Nếu pháp có sanh tức là nhân duyên, pháp nhân duyên lại từ duyên khởi; vì sao kẻ trí đối pháp nhân duyên hư dối sanh đây mà gây tội lỗi? Trong thân Bồ tát có pháp chướng thiện tức tự trừ dứt. Nếu chẳng thể dứt pháp chướng thiện cho người khác tâm bèn sanh xả, chẳng khởi vô minh.

Vì sao gọi là pháp chướng thiện? Nghĩa là chẳng cung kính Phật Pháp Tăng bảo và giới thanh tịnh, chẳng kính đồng học, già trẻ ấu tiểu tự cao khinh kia. Hướng tới năm dục, trái bỏ Niết bàn mà khởi ngã kiến, hoặc hữu tình kiến, cho đến tri giả kiến, kiến giả kiến; chấp không khởi đoạn kiến, chấp có khởi thường kiến. Xa lìa Hiền Thánh, gần kề đứa ngu, bỏ người trì giới, dựa kẻ phá giới; đeo gần bạn ác, lìa xa bạn lành; nghe pháp sâu thẳm bèn sanh hủy báng. Thân ác luật nghi, lời không khéo nói, tâm đủ nịnh cong, bị phiền não che, tham đắm lợi dưỡng. Sanh đủ năm khinh mạn: Một: Họ hàng quý phái khinh. Hai: dòng họ cao sang khinh. Ba: Thấy biết hơn người khinh. Bốn: Cõi nước giàu có khinh. Năm: Đồ chúng đông giỏi mà khinh mạn.

Thấy ác bèn giúp sức, gặp thiện bỏ tránh xa, khen mỹ đàn bà con nít ngoại đạo, chẳng muốn tu tập hạnh ở chỗ vắng vẻ, ăn uống chẳng hiểu thời tiết, xa lìa thầy bạn. Dù có đọc tụng chẳng biết thì giờ, thấy thiện chẳng trọng, thấy ác chẳng sợ. Như voi không móc, ngựa không dây cương, buông lung chẳng thể được. Ưa sanh giận dữ, tâm chẳng từ niệm, thấy khốn khổ chẳng thương, gặp tật bệnh không xem. Đối chết chẳng sợ, ở đống lửa trọn chẳng cầu xa. Việc đáng làm không làm, chẳng nên làm lại làm; chẳng nghĩ mà nghĩ, nên nghĩ chẳng nghĩ, chẳng phải mong mà cầu. Chẳng ra bảo đã ra, chẳng phải đường gọi đường, chưa đắc cho đã đắc. Ưa tập trọng ác, tránh xa đại thiện. Hủy chê Đại thừa và người Đại thừa, khen ngợi Tiểu đạo và học kẻ tiểu. Muốn nhiều đấu loạn, ưa nói thô ác. Lòng không từ bi khiến người sợ hãi, thốt lời thô bỉ, lý không một thật. Ưa đắm hý luận mà chẳng thể bỏ được. Những việc như thế thảy gọi là pháp chướng thiện.

Thiên vương phải biết: Các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm tu tập không hạnh, diệt pháp hý luận, khởi suy nghĩ này: Cảnh giới sở quán thảy đều trống không, tâm năng quán cũng lại chẳng có. Không quán năng sở thứ sai khác, các pháp nhất tướng, chỗ gọi vô tướng. Suy nghĩ như thế khiển tướng trong ngoài, chẳng thấy thân tâm cũng chẳng thấy pháp, thứ lớp nối nhau tu học chỉ quán. Quán là như thật thấy, pháp chỉ là nhất tâm chẳng loạn.

Như vậy Bồ tát tu quán hạnh rồi tức được tịnh giới. Vì giới thanh tịnh nên hành cũng thanh tịnh. Đấy gọi Bồ tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm quán hạnh thanh tịnh.

Thiên vương phải biết: Các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm hộ trì pháp tạng Vô thượng Như Lai, nghe thọ Chánh pháp, vì hộ pháp nên chẳng vì lợi dưỡng, vì hạt giống Tam bảo chẳng dứt tuyệt nên chẳng vì cung kính, vì muốn giữ hộ hạnh Đại thừa nên chẳng vì danh dự. Kẻ không về nương khiến được về nương, kẻ không cứu giúp khiến được cứu giúp, kẻ không an vui khiến được an vui, kẻ không mắt huệ khiến được mắt huệ, kẻ tu Tiểu thừa chỉ đạo Thanh văn, kẻ tu Trung thừa chỉ đạo Độc Giác, kẻ hành Đại thừa chỉ đạo Vô thượng. Nghe pháp như thế vì trí Vô thượng trọn chẳng vì được thừa thấp kém.

Thiên vương phải biết: Các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm khéo biết các thứ pháp Tỳ nại da. Nghĩa là Tỳ nại da, hạnh Tỳ nại da, Tỳ nại da sâu thẳm, Tỳ nại da nhiệm mầu, tịnh cùng bất tịnh, có lỗi không lỗi, gốc giải thoát riêng, Tỳ nại da Thanh văn, Tỳ nại da Bồ tát. Các Bồ tát này hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm đối pháp Tỳ nại da như thế thảy đều khéo biết hết.

Thiên vương phải biết: Các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm khéo biết tất cả uy nghi giới hạnh, khéo học giới Thanh văn, Độc Giác, Bồ tát sở thọ trì. Đã tu giới hạnh, nếu thấy uy nghi chẳng xứng ý chúng thời nên bỏ lìa. Chỗ phi xứ chẳng đi, nếu có Sa môn uy nghi giới hạnh thanh bạch đầy đủ tức gần gũi đó. Nếu Bà la môn các học hành khác thời khuyên xa lìa, tu Tỳ nại da. Tu tập giới hạnh thành mãn như thế tâm chẳng xảo ngụy, ganh ghét bèn diệt.

Tự hành bố thí, cũng khuyên người hành, khen ngợi bố thí khiến người tu học, thấy người bố thí tâm sanh tùy hỷ. Chẳng khởi nghĩ này: Thí ta chẳng ai khác. Chỉ nên suy nghĩ: Các loại hữu tình phần nhiều bị nghèo thiếu đói lạnh khốn khổ, nguyện kia được của, đời hiện an vui, vì nghe Chánh pháp, đời sau an vui. Ta nên đời nay tinh siêng tu Đạo, nguyện cùng hữu tình đồng được ra khỏi. Đấy gọi Bồ tát không tâm ganh ghét đối các hữu tình đều được bình đẳng.

Nếu hành bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát nhã, cho đến Nhất thiết tướng trí, vì khắp hữu tình, nơi tâm không hai. Vì cớ sao? Vì Pháp sở tu cùng chung hữu tình nghĩ vì cảnh giới khiến mau được Đạo. Ở lửa sanh tử tự đã được ra, cũng nguyện hữu tình đồng được ra khỏi.

Thiên vương! Ví như trưởng giả sáu con nhỏ dại, thảy đều yêu mến không lòng chênh lệch. Trưởng giả ở ngoài, nơi nhà lửa cháy. Nơi ý hiểu sao? Trưởng giả bấy giờ, vả có nghĩ này: Đối sáu con kia cứu trước sau chăng?

Bạch Thế Tôn! Chẳng có vậy. Vì cớ sao? Vì người cha đối con lòng bình đẳng vậy.

Thiên vương phải biết: Bồ tát cũng thế. Đứa ngu tham đắm ở nơi sáu thú nhà lửa sanh tử chẳng biết ra khỏi. Các Bồ tát này đem tâm bình đẳng dùng nhiều phương tiện dụ hóa khiến ra, thảy đều an để trong cõi viên tịch.

Thiên vương phải biết: Các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm đối pháp cũng bình đẳng. Vì hộ Chánh pháp cúng dường Như Lai. Các thứ phẩm cúng dường Như Lai như thật tu hành. Cúng dường Như Lai lợi ích an vui tất cả hữu tình, giữ hộ thiện pháp tất cả hữu tình, tùy thuận hữu tình khéo năng hóa đạo, hành đạo Bồ tát, hành và nói chẳng trái nhau, tâm không mỏi mệt cầu Vô thượng giác. Nếu được như thế mới được gọi là cúng dường chư Phật, chẳng đem của cải mà vì cúng dường. Vì cớ sao?

Vì Pháp là thân Phật, nếu cúng dường pháp tức cúng dường Phật. Chư Phật Thế Tôn đều như thật tu hành mà đến, đều vì làm lợi ích an vui hữu tình, hộ trì thiện pháp, tùy thuận hữu tình. Nếu kẻ chẳng làm vậy, trái bản thệ nguyện, lười nhác biếng trễ chẳng thể thành tựu tâm Bồ đề. Vì cớ sao? Vì Bồ tát cầu tới Vô thượng Bồ đề chung cùng hữu tình, nếu không hữu tình làm sao năng được Vô thượng Bồ đề?

Thiên vương phải biết: Các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm tu hành Chánh pháp, cúng dường Như Lai gọi chơn cúng dường. Cúng dường như thế nhổ bỏ ngã mạn, xa lìa việc tục. Cạo rơi râu tóc, đối với cha mẹ anh em bà con nội ngoại chẳng còn quan hệ dính dự nhau nữa, giống như đã chết. Hành trạng y phục, đều khác với thường. Cầm nắm bình bát đi vào thành ấp, hoặc đến bà con xóm làng, nhà kẻ hàng thịt cũng dẹp ngã mạn thấp ý ăn xin, rằng khởi nghĩ này: Mạng ta thuộc người, do kia thí cho ăn, giúp mạng ta sống còn. Bởi nhân duyên này trừ được ngã mạn.

Lại khởi nghĩ này: Ta nay nên lấy ý Thầy bạn thảy khiến sanh vui mừng, xưa Pháp chưa nghe vì được nghe vậy. Nếu thấy bị người khác giận dữ đấu tranh tức nên nhẫn nhục thấp ý tránh đi. Bồ tát như thế nhổ bỏ được ngã mạn. Thiên vương phải biết: Các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm sanh chánh tín bền vững. Vì cớ sao? Vì nhiều các công đức đã trồng đời trước, sức mạnh căn lành, nhân lành đầy đủ, chánh kiến thành tựu, chẳng tin duyên ngoài, trong tâm thanh tịnh, chẳng nương thầy khác, tâm hành điều hòa ngay thẳng, xa lìa dối trá; các căn thông lanh, đầy đủ Bát nhã Ba la mật đa, lìa các che ngăn, nơi tâm thanh tịnh; xa lìa bạn ác, gần kề bạn lành, tìm tòi lời thiện, chẳng sanh lười biếng, nghe pháp nói ra biết công đức Phật.

Bấy giờ, Tối Thắng bèn thưa Phật rằng: Cúi xin Đấng Đại Từ thương xót vì nói tướng đại uy thần công đức Như Lai.

Phật bảo: Tối Thắng thiên vương! Ngươi nay lóng nghe khéo nghĩ, Ta sẽ vì ngươi nói phần ít tướng uy thần công đức Phật. Tối Thắng thưa rằng: Dạ, xin nói cho, chúng tôi muốn nghe.

Phật nói: Thiên vương! Như Lai đầy đủ vô biên đại từ khắp soi hữu tình, nhiếp cõi hữu tình, cho đến mười phương hết cõi hư không cũng đều soi khắp, chẳng thể đo lường.

Đại bi Như Lai, Thanh văn, Độc Giác và các Bồ tát đều không có được. Vì cớ sao? Vì pháp bất cộng vậy. Mười phương thế giới không một hữu tình đại bi Như Lai chỗ chẳng năng soi.

Như Lai nói pháp vô tận rốt ráo, vì khắp các loại hữu tình mười phương lâu vô lượng kiếp nhiều thứ nhân duyên nói các pháp yếu cũng chẳng thể hết được. Nếu các thứ lời lẽ tất cả cú nghĩa cõi hữu tình nạn hỏi Như Lai trong một gảy móng tay, mỗi mỗi hữu tình đều vì phân biệt, không ai hoại được, vì Như Lai đã được vô ngại tĩnh lự, cảnh giới sâu thẳm không kẻ so lường được.

Giả sử hữu tình tất cả thế giới đều trụ nơi mười bậc Bồ tát nhiều trăm ngàn kiếp vào thắng đẳng trì, chẳng thể so lường cảnh định Như Lai.

Thân Như Lai lượng không ngằn mé. Vì cớ sao? Vì tùy chỗ muốn thấy, với trong một niệm năng hiện vô biên thân các loại vậy.

Thiên nhãn Như Lai thanh tịnh hơn hết. Tất cả thế giới tất cả hữu tình sắc tướng sai khác và các thứ vật loại món món chẳng đồng mà Như Lai đều thấy như xem quả a ma lạc trong lòng bàn tay, thiên nhãn các người chẳng thể kịp được.

Thiên nhĩ Như Lai thanh tịnh hơn hết. Tất cả hữu tình tiếng tăm sai khác và các loại bao nhiêu tiếng tăm một niệm nghe hết, hiểu rõ ý nghĩa.

Như Lai lại có tịnh tha tâm trí, tất cả thế giới hữu tình mỗi mỗi suy nghĩ gây nghiệp chịu quả sai khác vô biên, Phật bốn uy nghi đối trong một niệm thảy chẳng đều biết. Vì cớ sao? Vì Phật thường ở trong định không tán loạn vậy.

Thiên vương phải biết: Phật không nghĩ lầm, tâm chẳng tán loạn, căn không duyên khác. Vì cớ sao? Vì lìa thói quen phiền não, rất là thanh tịnh, vắng lặng không bẩn. Kẻ có phiền não mất nhớ tán loạn, căn có duyên khác; Như Lai Thế Tôn vô lậu lìa bẩn, đối được tất cả pháp tự tại bình đẳng, thường ở đẳng trì và đẳng chí vậy.

Như Lai chỉ trụ một thứ uy nghi, dạo một đẳng trì cho đến viên tịch, các người trời thảy hãy chẳng năng biết, huống lại Như Lai lâu vô lượng kiếp tu tập vô lượng vô biên đẳng trì mà có người trời năng rõ biết được ư? Vì cớ sao? Vì công đức Như Lai chẳng thể so lường, chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể quán vậy.

Bấy giờ, Tối Thắng bèn thưa Phật rằng: Tôi nghe Như Lai ba vô số kiếp tu hành thành Phật, vì sao nay nói tu vô lượng kiếp?

Phật nói: Thiên vương! Nghĩa ấy chẳng phải vậy. Vì cớ sao? Vì Bồ tát cầu tới Vô thượng Bồ đề vô lượng công đức mới được thành xong, chẳng phải chẳng trải qua nơi kiếp số chừng ấy, mà năng chứng vào được lý pháp bình đẳng, tu đến rốt ráo mới xứng thành Phật.

Liền đấy Tối Thắng thưa rằng: Bạch Thế Tôn! Hay thay, hay thay! Khoái nói pháp yếu, khéo năng khuyên phát cho tất cả hữu tình vun trồng căn lành, xa lìa nghiệp chướng, vui muốn quả Phật, tu hạnh Bồ tát. Nếu các loài hữu tình nghe uy thần công đức Như Lai tâm sanh vui mừng tin chịu khen ngợi, phải biết chẳng lâu sẽ thành pháp khí uy thần công đức Phật. Huống lại có năng thọ trì đọc tụng biên chép cúng dường, vì người giải nói, kia phải được phước chẳng thể nghĩ bàn.

Phật nói: Thiên vương! Như vậy, như vậy. Loại hữu tình kia Như Lai hộ trì đã trồng căn lành lâu nhiều kiếp số. Nếu ở quá khứ cúng dường nhiều Phật mới được nghe uy thần công đức Phật.

Thiên vương phải biết: Nếu các thiện nam tử thiện nữ nhân tâm không nghi ngờ, ở trong bảy ngày tắm rửa sạch sẽ, mặc áo mới tịnh, hoa hương cúng dường, nhất tâm chánh niệm như trước đã nói công đức và đại uy thần Như Lai. Bấy giờ Như Lai từ bi hộ niệm, hiện thân cho thấy, khiến nguyện đầy đủ. Nếu có khuyết thiếu việc hương hoa thảy, chỉ một lòng nhớ công đức uy thần, khi sắp mạng chung tất được thấy Phật.

Bấy giờ, Tối Thắng lại thưa Phật rằng: Vả có hữu tình nghe nói công đức và đại uy thần Như Lai như thế chẳng khởi lòng tin mà hủy báng chăng?

Phật nói: Cũng có. Nghĩa là có hữu tình nghe nói pháp môn công đức uy thần Như Lai như thế khởi tâm bất thiện, giận dữ hủy báng, đối Sư thuyêt pháp sanh tưởng bạn ác. Kia sau bỏ mạng tất đọa địa ngục chịu khổ nhiều kiếp. Nếu các hữu tình nghe nói công đức và đại uy thần Như Lai như thế vui mừng tín thọ, đối Sư thuyết pháp sanh tưởng bạn lành, kia sau bỏ mạng định lên người trời, lần hồi tiến hơn cho đến thành Phật.

Bấy giờ, Thế Tôn phóng tướng lưỡi rộng dài tự phủ diện luân, kế phủ đầu đỉnh, kế phủ khắp thân, kế phủ tòa Sư tử, kế phủ chúng Bồ tát, kế phủ chúng Thanh văn, nhiên hậu mới phủ Thích, Phạm hộ thế, người phi người thảy tất cả đại chúng. Thu tướng lưỡi lại, bảo đại chúng rằng: Như Lai Thế Tôn có tướng lưỡi này đâu phải vọng ngữ? Đại chúng các người đối Ta đã nói ra, đều nên tín thọ, đêm dài được yên vui.

Khi thuyết pháp này, trong chúng có tám muôn bốn ngàn Bồ tát được Vô sanh pháp nhẫn. Vô lượng hữu tình xa trần lìa bẩn, sanh mắt tịnh pháp. Vô số hữu tình đều phát tâm Vô thượng Chánh đẳng giác.