Kinh Đại Bát Nhã Ba La Mật Đa 23

Quyển Thứ 565

- Hội Thứ Năm

Phẩm Gốc Chồi

Thứ 22 - 2

Bấy giờ, Thiện Hiện bèn thưa Phật rằng: Các Bồ tát đây hành nghĩa sâu thẳm?

Phật bảo Thiện Hiện: Như vậy, như vậy. Các Bồ tát đây hành nghĩa sâu thẳm. Thiện Hiện! Phải biết các Bồ tát đây năng làm việc khó, là nghĩa sở hành tuy lại sâu thẳm mà đối pháp Thanh văn bậc Độc Giác năng chẳng tác chứng.

Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Như tôi hiểu nghĩa Phật đã nói đó, các Bồ tát này sở tác chẳng khó, chẳng nên nói kia năng làm được việc khó. Sở dĩ vì sao? Vì các Bồ tát này sở chứng thâm nghĩa đã bất khả đắc, năng chứng Bát nhã Ba la mật đa cũng bất khả đắc, pháp chứng, kẻ chứng, chỗ chứng, thời chứng cũng bất khả đắc.

Nếu các Bồ tát nghe lời như thế tâm chẳng chìm đắm cũng chẳng lo hối, chẳng kinh chẳng sợ là hành Bát nhã Ba la mật đa.

Các Bồ tát đây khi hành như thế chẳng thấy các tướng, cũng lại chẳng thấy ta hành Bát nhã Ba la mật đa mà gần Vô thượng Chánh đẳng Bồ Đề, xa lìa Thanh văn bậc Độc Giác thảy. Các Bồ tát này với việc như thế cũng chẳng phân biệt.

Ví như hư không chẳng khởi nghĩ này: Ta cách việc kia hoặc xa hoặc gần. Sở dĩ vì sao? Vì hư không không động, không phân biệt vậy. Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu cũng lại như thế, chẳng khởi nghĩ này: Thanh văn Độc Giác cách ta là xa, Vô thượng Bồ đề cách ta là gần. Sở dĩ vì sao? Vì Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm đối tất cả pháp không phân biệt vậy.

Ví như huyễn sĩ chẳng khởi nghĩ này: Chất huyễn thầy huyễn cách ta là gần, các kẻ bàng quan cách ta là xa. Sở dĩ vì sao? Vì kẻ huyễn hóa ra không phân biệt vậy. Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm cũng lại như thế, chẳng khởi nghĩ này: Thanh văn Độc Giác cách ta là xa, Vô thượng Bồ đề cách ta là gần. Sở dĩ vì sao? Vì Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm đối tất cả pháp không phân biệt vậy. Dụ bóng tượng thảy nên biết cũng như thế.

Ví như Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác đối tất cả pháp không ưa không ghét. Sở dĩ vì sao? Vì Như Lai dứt hẳn tất cả phân biệt ưa ghét thảy vậy. Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm cũng lại như thế, đối tất cả pháp không ưa không ghét. Sở dĩ vì sao? Vì Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm tất cả phân biệt đều dứt hẳn vậy.

Ví như kẻ Như Lai biến hóa ra, dù có sở tác mà không phân biệt. Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm cũng lại như thế, dù năng thành xong sự nghiệp sở tác mà không phân biệt.

Ví như thợ giỏi tạo tác các thứ máy móc nam nữ thảy, các máy móc đây dù có động tác mà không phân biệt. Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm cũng lại như thế, dù làm các thứ sự việc nên làm mà không phân biệt.

Khi ấy, Xá Lợi Tử bảo Thiện Hiện rằng: Nếu các Bồ tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm là hành pháp bền chắc hay hành pháp chẳng bền chắc?

Thiện Hiện trả lời: Nếu các Bồ tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, hành pháp chẳng bền chắc, chẳng hành pháp bền chắc.

Khi ấy, có vô lượng Thiên tử cõi Dục khởi nghĩ này rằng: Nếu các Bồ tát hằng phát tâm Vô thượng Chánh đẳng giác, dù hành Bát nhã Ba la mật đa nghĩa thú sâu thẳm mà đối thật tế năng chẳng tác chứng, chẳng rơi Thanh văn và bậc Độc Giác. Do nhân duyên đây rất là hiếm có, năng làm việc khó, tất cả thế gian đều nên kính lễ.

Cụ thọ Thiện Hiện biết tâm các Thiên tử đã nghĩ, bèn bảo đó rằng: Nếu các Bồ tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chẳng chứng thật tế, chẳng rơi Thanh văn và bậc Độc Giác chẳng hiếm có lắm, chưa là việc khó. Nếu các Bồ tát biết tất cả pháp và các hữu tình rốt ráo chẳng có, đều bất khả đắc, mà phát tâm Vô thượng Chánh đẳng giác, mặc giáp tinh tiến, thề độ vô lượng vô biên hữu tình khiến vào cõi Vô dư bát Niết bàn, mới rất hiếm có, năng làm việc khó.

Thiện Hiện phải biết: Nếu các Bồ tát dù biết các pháp và các hữu tình đều bất khả đắc mà phát tâm Vô thượng Chánh đẳng giác, mặc giáp tinh tiến vì muốn điều phục các loại hữu tình, như có vì muốn điều phục hư không, mặc giáp bền chắc, chiến cùng hư không. Vì cớ sao?

Các Thiên tử! Vì hư không lìa nên hữu tình cũng lìa. Vì hữu tình lìa nên áo giáp cũng lìa. Vì hữu tình lìa nên việc nhiêu ích cũng lìa. Vì hữu tình lìa nên năm uẩn cũng lìa. Vì hữu tình lìa nên tất cả pháp cũng lìa. Nếu các Bồ tát nghe lời như thế, tâm chẳng chìm đắm, cũng chẳng lo hối, chẳng kinh chẳng sợ là hành Bát nhã Ba la mật đa.

Bấy giờ, Thế Tôn bảo Thiện Hiện rằng: Vì nhân duyên nào các Bồ tát này nghe lời như thế tâm chẳng chìm đắm, cũng chẳng lo hối, chẳng kinh chẳng sợ?

Cụ thọ Thiện Hiện thưa rằng: Bạch Thế Tôn! Vì tất cả pháp đều xa lìa vậy, vô sở hữu vậy. Sở dĩ vì sao? Các Bồ tát này đối tất cả pháp hoặc năng chìm thảy, hoặc sở chìm thảy, hoặc xứ chìm thảy, hoặc thời chìm thảy, hoặc kẻ chìm thảy, đo đây chìm thảy đều vô sở đắc, vì tất cả pháp bất khả đắc vậy.

Nếu các Bồ tát nghe việc như thế tâm chẳng chìm đắm, cũng chẳng lo hối, chẳng kinh chẳng sợ là hành Bát nhã Ba la mật đa. Nếu các Bồ tát khi hành như thế, các trời Đế Thích, Đại Phạm thiên vương chủ thế giới thảy đều cùng kính lễ.

Phật bảo: Thiện Hiện! Nếu các Bồ tát năng hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thế, chẳng những hằng được trời Đế Thích, Đại Phạm thiên vương chủ thế giới thảy đều cùng kính lễ, các Bồ tát này cũng được hơn đây trời Cực quang tịnh, hoặc trời Biến tịnh, hoặc trời Quảng quả, hoặc trời Tịnh cư và các trời, rồng, a tố lạc thảy đều chung kính lễ. Cũng được chư Phật Bồ tát mười phương vô lượng vô số vô biên thế giới đều chung hộ niệm.

Thiện Hiện! Phải biết các Bồ tát này thường được chư Phật, chúng các Bồ tát và các trời, rồng, a tố lạc thảy nhớ nghĩ giữ hộ, nên công đức căn lành thêm lớn từng niệm niệm, mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ Đề.

Thiện Hiện! Phải biết các Bồ tát này đã trụ ngôi Bồ tát chẳng quay lui. Giả sử tất cả hữu tình thế giới chư Phật mười phương ngang cát Căng già đều biến làm ma, các ma nhiều đây lại đều mỗi hóa làm bấy nhiêu ác ma. Các ác ma này đều có vô lượng vô số thần lực. Các ác ma ấy dùng hết thần lực chẳng thể lưu nạn các Bồ tát đây khiến chẳng năng hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm và đối Bồ Đề hoặc có quay lui được.

Thiện Hiện phải biết: Nếu các Bồ tát trọn nên hai pháp, tất cả ác ma chẳng thể ngăn ngại. Những gì là hai? Một là quán sát tất cả pháp không. Hai là chẳng bỏ tất cả hữu tình.

Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu các Bồ tát trọn nên hai pháp, tất cả ác ma chẳng thể ngăn ngại. Những gì là hai? Một là như nói thảy đều làm được. Hai là thường được chư Phật hộ niệm.

Thiện Hiện phải biết: Nếu các Bồ tát thành tựu hai thứ thắng pháp như thế, các thiên thần thảy thường đến lễ kính, gần gũi cúng dường, thỉnh hỏi khuyến phát, nói lời như vầy: "Lành thay, Đại sĩ! Ngài năng như thật hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm phương tiện khéo léo, mau được an trụ trí địa chư Phật. Tất cả hữu tình kẻ không nương cậy năng làm nương cậy, kẻ không cứu hộ năng làm cứu hộ, kẻ không nhả cửa năng làm nhà cửa, kẻ không chỗ tới năng làm chỗ tới, kẻ không cồn bãi năng làm cồn bãi, kẻ không nương về năng làm nương về, năng làm ánh sáng cho kẻ tối tăm, năng làm tai mắt cho kẻ điếc mù".

Vì cớ sao? Thiện nam tử! Nếu năng an trụ được Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm phương tiện khéo léo, mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ Đề, tất cả ác ma chẳng thể làm lưu nạn được.

Thiện Hiện phải biết: Nếu các Bồ tát năng khéo an trụ Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm thời được chư Phật Thế Tôn mười phương vô lượng vô số vô biên thế giới, ngự giữa đại chúng tự nhiên vui mừng xưng nêu khen ngợi danh tự dòng họ sắc tướng công đức. Như Ta ngày nay ở giữa đại chúng tự nhiên vui mừng xưng nêu khen ngợi Bồ tát Bảo Tràng và các Bồ tát hiện trụ chỗ Phật Bất Động tịnh tu phạm hạnh, trụ Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm các Bồ tát thảy danh tự dòng họ sắc tướng công đức.

Bấy giờ, Thiện Hiện bèn thưa Phật rằng: Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác đều ngự giữa đại chúng tự nhiên vui mừng xưng nêu khen ngợi tất cả Bồ tát danh tự dòng họ sắc tướng công đức chăng?

Phật nói: Chẳng phải vậy. Nếu các Bồ tát đã đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ Đề được chẳng quay lui hành Bát nhã Ba la mật đa phương tiện khéo léo. Các Bồ tát này nhờ các Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác ngự giữa đại chúng tự nhiên vui mừng xưng nêu khen ngợi danh tự dòng họ sắc tướng công đức.

Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Vả có Bồ tát chưa đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ Đề được chẳng quay lui, mà nhờ Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác ngự giữa đại chúng tự nhiên vui mừng xưng nêu khen ngợi danh tự dòng họ sắc tướng công đức chăng?

Phật nói: Cũng có. Nghĩa là các Bồ tát dù đối với Vô thượng Chánh đẳng Bồ Đề chưa được chẳng lui, mà tu Bát nhã Ba la mật đa phương tiện khéo léo, các Bồ tát này cũng nhờ Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác ngự giữa đại chúng tự nhiên vui mừng xưng nêu khen ngợi danh tự dòng họ sắc tướng công đức. Như có Bồ tát theo Phật Bất Động khi làm Bồ tát mà học chỗ tu, mà trụ chỗ hành, tu hành Bát nhã Ba la mật đa phương tiện khéo léo. Lại có Bồ tát theo Bảo Tràng Bồ tát thảy mà học chỗ tu, mà trụ chỗ hành, tu hành Bát nhã Ba la mật đa phương tiện khéo léo. Các Bồ tát này dù đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ Đề chưa được chẳng lui, mà nhờ Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác ngự giữa đại chúng tự nhiên vui mừng xưng nêu khen ngợi danh tự dòng họ sắc tướng công đức.

Lại nữa, Thiện Hiện! Có các Bồ tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, đối tất cả pháp trong pháp vô sanh dù rất tin hiểu mà chưa chứng được Vô sanh pháp nhẫn; đối tất cả pháp tánh rốt ráo không dù rất tin hiểu mà đối bậc Bồ tát chẳng quay lui chưa được tự tại; mặc dù trụ các pháp tánh đều vắng lặng mà chưa được vào bậc chẳng quay lui. Các Bồ tát này cũng nhờ Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, ngự giữa đại chúng tự nhiên vui mừng xưng nêu khen ngợi danh tự dòng họ sắc tướng công đức.

Thiện Hiện phải biết: Nếu các Bồ tát nhờ Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác ngự giữa đại chúng tự nhiên vui mừng xưng nêu khen ngợi danh tự dòng họ sắc tướng công đức, các Bồ tát này vượt bậc Nhị thừa, gần Đại Bồ Đề, hoặc đã được nhận ký chẳng quay lui, hoặc gần sẽ nhận ký chẳng quay lui.

Hội Thứ Năm

Phẩm Phó Chúc

Thứ 23

Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu các Bồ tát nghe thuyết bao nhiêu nghĩa thú Bát nhã Ba la mật đa rất sanh tin hiểu, không nghi không ngờ, chẳng mê chẳng mờ, chỉ khởi nghĩ này: "Như Phật đã thuyết lý thú tất nhiên định chẳng điên đảo". Các Bồ tát này quyết định sẽ ở chỗ Phật Bất Động và chỗ các Bồ tát Ma ha tát rộng nghe Bát nhã Ba la mật đa, đối thâm nghĩa thú năng sanh tin hiểu. Đã tin hiểu rồi siêng tu phạm hạnh, sẽ được trụ bậc chẳng quay lui. Trụ bậc này rồi mau chứng Bồ Đề.

Thiện Hiện phải biết: Nếu các Bồ tát chỉ nghe Bát nhã Ba la mật đa hãy được vô biên công đức thắng lợi, huống rất tin hiểu, như nói tu hành. Các Bồ tát này gần Nhất thiết trí trí, an trụ chơn như, mau chứng Bồ Đề tuyên nói pháp yếu.

Bấy giờ, Thiện Hiện bèn thưa Phật rằng: Pháp lìa chơn như không riêng khá được, vì nói pháp nào gần Nhất thiết trí, an trụ chơn như, ai chứng Bồ Đề, ai nói pháp yếu?

Phật bảo Thiện Hiện: Như vậy, như vậy. Pháp lìa chơn như đều bất khả đắc, nói những pháp nào gần Nhất thiết trí, năng trụ chơn như, mau chứng Bồ đề, tuyên nói pháp yếu. Tự tánh chơn như hãy bất khả đắc, huống có các pháp năng có sở tác. Vì theo thế tục nên tác thuyết như vậy.

Bấy giờ, Thiên Đế Thích bèn thưa Phật rằng: Bát nhã Ba la mật đa như thế lý thú sâu thẳm cực khó tin hiểu. Nếu các Bồ tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, dù biết các pháp đều bất khả đắc mà cầu Vô thượng Chánh đẳng Bồ Đề, muốn vì hữu tình tuyên nói pháp yếu, là việc rất khó. Chúng các Bồ tát nghe thuyết lời đây tâm chẳng chìm đắm, không nghi không ngờ, chẳng mê chẳng mờ, việc như thế thảy rất là hiếm có.

Bấy giờ, Thiện Hiện bảo Thiên Đế Thích rằng: Như ngươi đã nói, chúng các Bồ tát nghe lời như thế tâm chẳng chìm đắm, không nghi không ngờ, chẳng mê chẳng mờ, việc như thế thảy rất hiếm có ấy.

Kiều Thi Ca! Chúng các Bồ tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm quán pháp đều không, trọn vô sở hữu, ai chìm ai đắm, ai nghi ai ngờ, ai mê ai mờ. Vậy nên việc này chưa là hiếm có. Nhưng bởi hữu tình ngu si điên đảo, chẳng thể thông suốt được các pháp đều không, nên cầu Bồ đề muốn vì tuyên nói phương tiện khéo léo, chẳng phải cực là khó.

Thiên Đế Thích nói: Tôn giả Thiện Hiện có các nói ra không chẳng nương không. Vậy nên, đã nói thường không trệ ngại. Như có lấy tên bắn ngửa hư không, hoặc gần hoặc xa đều không trệ ngại.

Khi ấy, Thiên Đế Thích bèn thưa Phật rằng: Tôi với Tôn giả Thiện Hiện đã nói, vì thuận thật ngữ pháp ngữ Như Lai, đối pháp tùy pháp là chánh thuyết ư?

Bấy giờ, Thế Tôn bảo Thiên Đế Thích: Ngươi cùng Thiện Hiện có nói các lời đều thuận thật ngữ pháp ngữ Như Lai, đối pháp tùy pháp đều là chánh thuyết. Vì cớ sao? Kiều Thi Ca! Cụ thọ Thiện Hiện sở hữu biện tài không chẳng nương không mà thi thiết vậy.

Sở dĩ vì sao? Cụ thọ Thiện Hiện quán tất cả pháp đều rốt ráo không. Hãy chẳng đắc Bát nhã Ba la mật đa, huống đắc kẻ năng hành Bát nhã Ba la mật đa. Hãy chẳng đắc Vô thượng Chánh đẳng Bồ Đề, huống đắc kẻ năng chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ Đề. Hãy chẳng đắc Nhất thiết trí trí, huống đắc kẻ năng chứng Nhất thiết trí trí. Hãy chẳng đắc chơn như, huống đắc kẻ năng chứng chơn như thành Như Lai. Hãy chẳng đắc tánh vô sanh, huống đắc kẻ năng chứng tánh vô sanh. Hãy chẳng đắc Bồ tát, huống đắc kẻ năng chứng Phật Bồ Đề. Hãy chẳng đắc mười lực, bốn vô sở úy, huống đắc kẻ năng chứng mười lực, bốn vô sở úy. Hãy chẳng đắc pháp, huống đắc kẻ năng thuyết pháp.

Kiều Thi Ca! Cụ thọ Thiện Hiện đối tất cả pháp trụ trụ xa lìa, trụ vô sở đắc, so các Bồ tát sở trụ hạnh trụ mầu nhiệm Bát nhã Ba la mật đa trăm phần chẳng kịp một, ngàn phần chẳng kịp một, cho đến cực số phần cũng chẳng kịp một.

Kiều Thi Ca! Các Bồ tát này sở trụ hành trụ mầu nhiệm Bát nhã Ba la mật đa, trừ trụ Như Lai, đối trụ các Bồ tát và các Thanh văn, Độc Giác thảy là tối là thắng, là tôn là cao, là diệu là vi diệu, là thượng là vô thượng.

Vì vậy nên, Kiều Thi Ca! Nếu các Bồ tát muốn đối trong chúng tất cả hữu tình là tối là thắng, là tôn là cao, là diệu là vi diệu, là thượng là vô thượng ấy, phải trụ Bát nhã Ba la mật đa.

Bấy giờ, trong chúng vô lượng vô số trời Ba mươi ba nghe pháp vui mừng, đều lấy hương hoa nhiệm mầu trên trời dâng rải lên Thế Tôn và các Bồ tát. Sáu trăm Bí sô đều từ tòa dậy, gối hữu chấm đất, chấp tay hướng Phật. Vì thần lực Phật nên đều trong lòng tay hưong hoa nhiệm mầu tự nhiên đầy rẫy. Chúng Bí sô này nhảy nhót vui mừng, đều đem hoa đây dâng rải lên Phật. Đã rải hoa rồi đồng phát nguyện rằng: Chúng tôi đồng đây thắng lực căn lành nguyện thường an trụ Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, hạnh trụ nhiệm mầu mau tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ Đề.

Bấy giờ, Thế Tôn liền bèn mĩm cười. Như Phật pháp thường từ nơi diện môn phóng nhiều thứ sắc quang: xanh vàng đỏ trắng hồng tía bích lục, vàng bạc pha lê, soi quanh vô biên cõi nước chư Phật, trên đến Phạm thế giới suốt phong luân, lần trở về lại, chuyển quanh Phật hữu qua ba vòng rồi, vào từ trên đảnh.

Khi ấy, A Nan Đà liền từ tòa dậy chấp tay lễ Phật, bạch Thế Tôn rằng: Nhân nào duyên gì hiện mỉm cười đây?

Bấy giờ, Phật bảo A Nan Đà rằng: Các Bí sô đây ở trong kiếp Tinh dụ đời đương lai đều được làm Phật, đồng danh Tán Hoa, đầy đủ mười hiệu, số Tăng Thanh văn tất cả ngang nhau, Phật thọ cũng ngang hai mươi ngàn kiếp, tùy trụ chỗ nào rưới mưa hoa năm sắc. Do nhân duyên này nên Ta mỉm cười. Nếu các Bồ tát muốn được an trụ trụ tối thắng ấy, nên trụ Bát nhã Ba la mật đa. Nếu các Bồ tát muốn được an trụ Như Lai ấy, nên trụ Bát nhã Ba la mật đa.

Khánh Hỷ phải biết: Nếu các Bồ tát kẻ tinh siêng tu hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm khiến rốt ráo, các Bồ tát này đời trước hoặc từ trong người chết rồi sanh lại chỗ đây, hoặc chết từ trên trời Đỗ sử đa sanh đến trong người. Sở dĩ vì sao? Vì hai chỗ như vậy dễ hành Bát nhã Ba la mật đa, chẳng phải các chỗ khác vậy.

Khánh Hỷ phải biết: Như Lai hiện thấy nếu các Bồ tát tinh tiến tu hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, đối thân mạng của cải không điều đoái tiếc, quyết định đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ Đề được chẳng quay lui.

Lại nữa, Khánh Hỷ! Nếu các Bồ tát lóng nghe thọ trì đọc tụng biên chép Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, chỉ hiện khuyên dẫn, khen gắng vui mừng các thiện nam tử thảy trụ Bồ tát thừa, các Bồ tát này từng ở quá khứ vô lượng chỗ Phật trồng các căn lành, chẳng phải chỉ chỗ Thanh văn Độc Giác thảy.

Lại nữa, Khánh Hỷ! Nếu các Bồ tát tu học Bát nhã Ba la mật đa chẳng kinh chẳng sợ, thọ trì đọc tụng, buộc niệm suy gẫm, hoặc pháp hoặc nghĩa, hoặc văn hoặc ý đều khéo thông suốt, tùy thuận tu hành, các Bồ tát thời là hiện thấy chúng ta Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác.

Lại nữa, Khánh Hỷ! Nếu các Bồ tát thuyết bấy nhiêu nghĩa thú Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thế rất sanh tin hiểu, chẳng sanh hủy báng, chẳng có trở ngại, các Bồ tát này đã từng cúng dường vô lượng chư Phật, ở chỗ chư Phật trồng nhiều căn lành, cũng được vô lượng bạn lành thu nhiếp.

Lại nữa, Khánh Hỷ! Nếu các hữu tình năng đối Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác là đấng Thắng Phước Điền trồng các căn lành, dù định sẽ được hoặc quả Thanh văn, hoặc quả Độc Giác, hoặc quả Như Lai mà chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ Đề, cần đối Bát nhã Ba la mật đa nghĩa thú sâu thẳm khéo thấu không ngại, tinh tiến tu hành, các hạnh Bồ tát cho cực viên mãn. Vậy nên, Khánh Hỷ! Ta đem kinh điển Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm phó chúc cho ngươi, nên chánh thọ trì đọc tụng thông lanh, chớ để quên mất.

Khánh Hỷ phải biết: Trừ kinh điển Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, thọ trì các pháp khác mà Ta đã thuyết, nếu có quên mất, tội kia hãy nhẹ. Nếu đối kinh điển Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chẳng khéo thọ trì, thấp đến một câu có bị quên mất, tội đây rất nặng.

Khánh Hỷ phải biết: Nếu đối kinh điển Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm thấp đến một câu, năng khéo thọ trì chẳng cho quên mất, được phước vô lượng. Nếu đối kinh điển Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chẳng khéo thọ trì, thấp đến một câu có bị quên mất, sở bị trọng tội phước đồng như trước.

Vậy nên, Khánh Hỷ! Ta đem kinh điển Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm ân cần giao phó cho ngươi, phải chánh thọ trì, đọc tụng thông lanh, suy gẫm đúng lý, rộng vì người nói, phân biệt khai chỉ, khiến kẻ thọ trì hiểu rõ văn nghĩa ý thú rốt ráo.

Sở dĩ vì sao? Nếu các Bồ tát đối Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm thọ trì đọc tụng rốt ráo thông lanh, suy gẫm đúng lý, rộng vì người nói, phân biệt khai chỉ khiến kia dễ hiểu, các Bồ tát này thời là thọ trì Pháp Tạng sâu thẳm chư Phật quá khứ, vị lai, hiện tại, rộng vì hữu tình tuyên nói khai chỉ.

Khánh Hỷ phải biết: Nếu loại hữu tình khởi tâm rất tịnh hiện ở chỗ Ta muốn đem các thứ đồ cúng tốt nhất cúng dường cung kính không chút lười mỏi, nên đối Bát nhã Ba la mật đa chăm lòng lóng nghe, thọ trì đọc tụng, tinh siêng tu học, suy gẫm đúng lý, rộng vì hữu tình phân biệt giải nói, hoặc lại biên chép, trang nghiêm các báu, cúng dường cung kính chớ được nới bỏ.

Khánh Hỷ phải biết: Nếu các Bồ tát cúng dường cung kính, tôn trọng ngợi khen Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, thời là hiện tiền cúng dường cung kính, tôn trọng ngợi khen Ta và chư Phật mười phương ba đời.

Khánh Hỷ phải biết: Nếu các Bồ tát nghe Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm khởi tâm rất tịnh cung kính ưa mến, tức khởi tâm rất tịnh cung kính ưa mến đối chư Phật Vô thượng Chánh đẳng Bồ Đề quá khứ vị lai hiện tại.

Khánh Hỷ! Nếu người ưa mến với Ta, chẳng bỏ nơi Ta, cũng nên ưa mến chẳng bỏ kinh điển Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, thấp đến một câu chớ cho quên mất.

Khánh Hỷ! Ta nói nhân duyên phó chúc kinh điển Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thế, nếu lâu một kiếp, cho đến đại kiếp số cát Căng già cũng chẳng thể hết được.

Tóm lại mà nói, như Ta đã là Đại Sư các ngươi, Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm phải biết cũng là Đại Sư các ngươi. Như Phật ba đời là vô thượng Đại Sư các trời người a tố lạc thảy, Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm phải biết cũng là vô thượng Đại Sư thế gian trời người a tố lạc thảy. Các ngươi trời người a tố lạc thảy kính trọng nơi Ta, cũng nên kính trọng Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm.

Vậy nên, Khánh Hỷ! Ta dùng vô lượng phương tiện khéo léo giao phó kinh điển Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm cho ngươi, ngươi phải thọ trì chớ cho quên mất. Ta nay đem Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm đây đối trước vô lượng đại chúng các trời người a tố lạc thảy phó chúc cho ngươi nên chánh thọ trì chớ cho quên mất.

Khánh Hỷ! Ta nay thật lời bảo người: Có các thiện nam tử thảy tịnh tín, nếu muốn chẳng bỏ ngôi báu Phật, Pháp, Tăng, Vô thượng Bồ đề chư Phật ba đời, quyết định chẳng nên bỏ Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Như vậy gọi là pháp chư Phật chúng Ta dạy răn trao các hàng đệ tử.

Khánh Hỷ phải biết: Nếu có ưa muốn lóng nghe Bát nhã Ba la mật đa thọ trì đọc tụng rốt ráo thông lanh, suy gẫm đúng lý, biên chép giải nói, mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ Đề. Sở dĩ vì sao? Vì chư Phật Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề đều nương Bát nhã Ba la mật đa mà được sanh vậy.

Vậy nên, Khánh Hỷ! Nếu các Bồ tát muốn được Vô thượng Chánh đẳng Bồ Đề phải siêng tinh tiến tu học Bát nhã Ba la mật đa. Sở dĩ vì sao? Vì Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm là mẹ các Bồ tát Ma ha tát, năng khiến Bồ tát mau chứng Bồ Đề.

Khánh Hỷ phải biết: Nếu các Bồ tát khi Pháp muốn diệt, hộ trì Bát nhã Ba la mật đa, thời là hộ trì Nhất thiết trí trí của chư Phật ba đời, cũng là hộ trì Pháp Tạng vô thượng chư Phật ba đời.

Khánh Hỷ phải biết: Nếu các Bồ tát siêng học sáu thứ Ba la mật đa, mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ Đề.

Vậy nên, Khánh Hỷ! Ta đem sáu thứ Ba la mật đa lần nữa giao phó dặn dò, ngươi nên chính thọ trì chớ cho quên mất. Sở dĩ vì sao? Vì sáu thứ Ba la mật đa như thế là pháp tạng vô tận Phật ba đời.

Khánh Hỷ phải biết: Chư Phật Thế Tôn mười phương ba đời thuyết ra pháp yếu đều từ pháp tạng vô tận sáu Ba la mật đa tuôn chảy ra. Phật và đệ tử mười phương ba đời đều nương pháp tạng vô tận như thế tinh siêng tu học đã đang sẽ chứng Vô thượng Bồ đề, đã đang sẽ vào vô dư Niết bàn.

Lại nữa, Khánh Hỷ! Giả sử ngươi vì người Thanh văn thừa nói pháp Thanh văn; do pháp đây nên hữu tình thế giới Tam thiên đại thiên tất cả đều được quả A la hán, hãy chưa vì Ta làm việc đệ tử; Ta đối việc ngươi làm chưa tùy hỷ lắm. Nếu ngươi năng vì người Bồ tát thừa tuyên nói một câu pháp tương ưng Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm tức gọi là vì Ta làm việc đệ tử, Ta đối việc này rất sanh tùy hỷ.

Lại nữa, Khánh Hỷ! Giả sử tất cả hữu tình thế giới Tam thiên đại thiên cùng lúc đồng chứng quả A la hán. Kia đã trọn nên thí giới tu tánh các việc phước nghiệp. Nơi ý hiểu sao? Hãy là nhiều chăng? Khánh Hỷ thưa rằng: Bạch Thế Tôn! Rất nhiều!

Phật bảo: Khánh Hỷ! Nếu có Thanh văn năng vì Bồ tát tuyên nói pháp tương ưng Bát nhã Ba la mật đa qua một ngày đêm, lần hồi cho đến qua chừng gảy móng tay, người Thanh văn này chỗ được nhóm phước rất nhiều hơn trước. Vì cớ sao? Vì người Thanh văn này chỗ được nhóm phước vượt khỏi các căn lành tất cả Thanh văn Độc Giác vậy.

Lại nữa, Khánh Hỷ! Nếu các Bồ tát vì người Thanh văn nói pháp Thanh văn. Giả sử tất cả hữu tình thế giới Tam thiên đại thiên do pháp đây nên thảy đều chứng được quả A la hán. Nơi ý hiểu sao? Như vậy Bồ tát chỗ được nhóm phước hãy là nhiều chăng? Khánh Hỷ thưa rằng: Bạch Thế Tôn! Rất nhiều!

Phật bảo: Khánh Hỷ! Nếu có Bồ tát vì các hữu tình tuyên nói pháp tương ưng Bát nhã Ba la mật đa qua một ngày đêm lần hồi cho đến chừng gảy móng tay, như vậy Bồ tát chỗ được nhóm phước rất nhiều hơn trước. Vì cớ sao? Vì pháp thí tương ưng Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm vượt khỏi pháp thí tương ưng tất cả Thanh văn, Độc Giác và các căn lành Nhị thừa kia vậy.

Khánh Hỷ phải biết: Nếu các Bồ tát kẻ được trọn nên nhớ nghĩ căn lành như thế, lại đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ Đề có quay lui, không có lẽ ấy.

Hội Thứ Năm

Phẩm Thấy Phật Bất Động

Thứ 24

Bấy giờ, bốn chúng vây quanh, Như Lai khen nói Bát nhã Ba la mật đa giao phó A Nan Đà khiến thọ trì rồi, lại đối giữa Hội đại chúng tất cả Bí sô, Bí sô ni, cận sự nam, cận sự nữ, trời, rồng, dược xoa, kiện đạt phược thảy hiện sức thần thông khiến chúng đều thấy Đức Bất Động Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, Thanh văn Bồ tát đại chúng vây quanh, làm như Hội Đại Hải Bất Khả Động tuyên nói Chánh pháp, và thấy tướng trang nghiêm cõi kia. Số Thanh văn kia đều A la hán đã hết các lậu, không còn phiền não được chơn tự tại, tâm khéo giải thoát, huệ khéo giải thoát, như tập ngựa khôn, cũng như rồng lớn; đã làm nên làm, đã xong đáng xong, bỏ các gánh nặng vừa được lợi mình, hết gút các cõi, chánh biết giải thoát, chí tâm tự tại, rốt ráo thứ nhất. Bồ tát Tăng kia đều là chúng trông thấy quen biết, được đà la ni và vô ngại biện, trọn nên vô lượng công đức mầu nhiệm chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường. Phật thu thần lực khiến bốn chúng trời, rồng, dược xoa, kiện đạt phược thảy đây chẳng còn thấy Bất Động Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, Thanh văn Bồ tát và đại chúng kia cùng tướng cõi nghiêm tịnh Phật kia. Chúng Hội và cõi nghiêm tịnh Phật kia đều chẳng phải căn mắt cõi đây soi đến. Sở dĩ vì sao? Vì Phật thu thần lực đối cảnh xa kia không duyên thấy vậy.

Bấy giờ, Phật bảo A Nan Đà rằng: Bất Động Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, cõi nước chúng Hội ngươi còn thấy chăng? A Nan Đà thưa: Tôi chẳng thấy việc kia nữa, vì chẳng phải cảnh sở hành của mắt cõi này vậy.

Khi đó Phật lại bảo A Nan Đà rằng: Như Như Lai chúng hội cõi nước kia chẳng phải cảnh giới sở hành mắt cõi đây, phải biết các pháp cũng lại như thế, chẳng phải cảnh giới sở hành căn mắt thảy.

Khánh Hỷ phải biết: Pháp chẳng hành pháp, pháp chẳng thấy pháp, pháp chẳng biết pháp, pháp chẳng chứng pháp.

Khánh Hỷ phải biết: Tánh tất cả pháp không kẻ năng hành, không kẻ năng thấy, không kẻ năng biết, không kẻ năng chứng, không động không tác. Sở dĩ vì sao? Vì tất cả pháp đều không tác dụng, hay lấy bị lấy đều như hư không, tánh xa lìa vậy. Vì tất cả pháp chẳng thể nghĩ bàn, năng sở nghĩ bàn đều như huyễn sĩ, tánh xa lìa vậy. Vì tất cả pháp không kẻ tác thọ, như sáng bóng thảy chẳng bền chắc vậy.

Khánh Hỷ phải biết: Nếu các Bồ tát năng hành như vậy, gọi hành Bát nhã Ba la mật đa, đối các pháp tướng không sở chấp trước. Nếu các Bồ tát năng học như vậy gọi học Bát nhã Ba la mật đa, đối tất cả pháp không chỗ lấy bỏ.

Khánh Hỷ phải biết: Nếu các Bồ tát muốn được tất cả Ba la mật đa chóng mau viên mãn đến bờ kia rốt ráo tất cả pháp, nên học Bát nhã Ba la mật đa. Sở dĩ vì sao? Vì kẻ học như thế đối trong các học là tối là thắng, là tôn là cao, là diệu là vi diệu, là thượng là vô thượng, lợi ích an vui tất cả thế gian.

Khánh Hỷ phải biết: Nếu các Bồ tát năng học như thế, kẻ không nương cậy vì làm nương cậy, chư Phật Thế Tôn khai cho khen ngợi tu học Bát nhã Ba la mật đa.

Khánh Hỷ phải biết: Chư Phật Bồ tát học đây rồi an trụ trong ấy, năng dùng tay hữu hoặc ngón chân hữu cất lấy thế giới Tam thiên đại thiên vứt để phương khác hoặc đem lại chỗ cũ, hữu tình trong ấy chẳng biết chẳng hay, không tổn không sợ. Sở dĩ vì sao? Vì công đức oai lực Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chẳng thể nghĩ bàn được. Chư Phật và các Bồ tát quá khứ, vị lai, hiện tại học Bát nhã Ba la mật đa đây đối quá vị hiện và pháp vô vi thảy đều được trí kiến vô ngại.

Vậy nên, Khánh Hỷ! Ta nói năng học Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm với trong các học là tối là thắng, là tôn là cao, là diệu là vi diệu, là thượng là vô thượng.

Khánh Hỷ phải biết: Có các kẻ muốn lấy lượng ngằn mé Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, như đứa ngu si muốn lấy lượng và ngằn mé hư không. Vì cớ sao? Vì Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm công đức không lượng không ngằn mé vậy.

Khánh Hỷ phải biết: Ta trọn chẳng nói Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như danh thân thảy có lượng ngằn mé. Sở dĩ vì sao? Vì danh cú văn thân là pháp có lượng, công đức thắng lợi Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm pháp chẳng có lượng, chẳng phải danh thân thảy năng lường được công đức thắng lợi Bát nhã Ba la mật đa, cũng chẳng phải công đức thắng lợi Bát nhã Ba la mật đa bị kia lường được.

Cụ thọ Khánh Hỷ bèn thưa Phật rằng: Vì nhân duyên nào Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm nói là vô lượng?

Phật bảo: Khánh Hỷ! Bát nhã Ba la mật đa vì tánh vô tận, vì tánh xa lìa nói là vô lượng.

Khánh Hỷ phải biết: Chư Phật ba đời đều học Bát nhã Ba la mật đa rốt ráo viên mãn, chứng được Vô thượng Chánh đẳng Bồ Đề, vì các hữu tình tuyên nói khai chỉ, mà Bát nhã Ba la mật đa đây thường không diệt tận. Sở dĩ vì sao? Vì Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thái hư không, chẳng thể tận vậy. Có kẻ muốn Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm tận diệt, thời là muốn ngằn mé hư không tận diệt.

Vậy nên, Khánh Hỷ! Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm nói là vô tận, do vô tận nên nói là vô lượng.

Bấy giờ, Thiện Hiện khởi nghĩ này rằng: Sâu thẳm chỗ đây ta nên hỏi Phật. Khởi nghĩ ấy rồi bèn thưa Phật rằng: Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm vì sao Như Lai nói là vô tận?

Phật bảo: Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm in như hư không chẳng thể tận vậy.

Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Bồ tát làm sao dẫn phát Bát nhã Ba la mật đa?

Phật bảo: Thiện Hiện! Chúng các Bồ tát nên quán các sắc thọ tưởng hành thức đều vô tận nên dẫn phát Bát nhã Ba la mật đa. Nên quán vô minh cho đến lão tử đều vô tận nên dẫn phát Bát nhã Ba la mật đa. Như vậy, Thiện Hiện! Chúng các Bồ tát nên làm dẫn phát Bát nhã Ba la mật đa như thế.

Thiện Hiện phải biết: Chúng các Bồ tát quán xét mười hai duyên khởi như thế không giữa không biên. Các Bồ tát này chẳng chung diệu quán, nghĩa là cần ngồi yên tòa Diệu Bồ Đề mới có thể như thật quán xét mười hai duyên khởi, như thế lý thú sâu thẳm như thái hư không chẳng thể hết vậy, nên mới năng chứng được Nhất thiết trí trí.

Thiện Hiện phải biết: Nếu các Bồ tát dùng hành tướng như hư không vô tận hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, như thật quán xét mười hai duyên khởi chẳng rơi Thanh văn và bậc Độc Giác, mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ Đề.

Thiện Hiện phải biết: Chúng các Bồ tát nếu đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề có kẻ quay lui đều bởi chẳng nương tác ý phương tiện khéo léo như thế, chẳng như thật biết chúng các Bồ tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, sao là nên đem hành tướng vô tận dẫn phát Bát nhã Ba la mật đa như thật quán xét mười hai duyên khởi.

Thiện Hiện phải biết: Chúng các Bồ tát nếu đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề có kẻ quay lui đều bởi xa lìa dẫn phát Bát nhã Ba la mật đa phương tiện khéo léo.

Thiện Hiện phải biết: Chúng các Bồ tát đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề kẻ chẳng quay lui tất cả đều nương dẫn phát Bát nhã Ba la mật đa phương tiện khéo léo. Các Bồ tát này nhờ nương phương tiện khéo léo như thế hành Bát nhã Ba la mật đa, đem hành tướng như hư không vô tận như thật quán xét mười hai duyên khởi.

Khi quán xét pháp duyên khởi như thế chẳng thấy có pháp nào không nhân mà sanh, chẳng thấy có pháp nào tánh tướng thường trụ, chẳng thấy có pháp nào có kẻ tác thọ. Các Bồ tát này hành Bát nhã Ba la mật đa đem hành tướng như hư không vô tận, như thật quán xét mười hai duyên khởi, dẫn phát Bát nhã Ba la mật đa năng mau chứng được Nhất thiết trí trí.

Thiện Hiện phải biết: Nếu khi Bồ tát như thật quán xét mười hai duyên khởi dẫn phát Bát nhã Ba la mật đa. Khi ấy, Bồ tát đều chẳng thấy sắc thọ tưởng hành thức, chẳng thấy thế giới Phật đây, chẳng thấy thế giới Phật kia, chẳng thấy có pháp năng thấy thế giới chư Phật đây kia. Nếu các Bồ tát năng hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thế, khi ấy ác ma rất sanh buồn khổ như trúng tên độc; ví như có người cha mẹ chết rồi thân tâm đau khổ, ác ma cũng vậy.

Cụ thọ Thiện Hiện bèn thưa Phật rằng: Vì một ác ma thấy các Bồ tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm cực sanh buồn khổ như trúng tên độc, hay tất cả ác ma khắp thế giới Tam thiên đại thiên đều cũng như thế?

Phật bảo: Thiện Hiện! Tất cả ác ma đầy khắp thế giới Tam thiên đại thiên thấy các Bồ tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm cực sanh buồn khổ như trúng tên độc, đều ở chỗ ngồi chẳng tự yên được. Sở dĩ vì sao?

Nếu các Bồ tát trụ Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, thế gian trời, người, a tố lạc thảy moi tìm chỗ xấu đều chẳng thể được, cũng lại chẳng thể làm rối loạn lui hoại được.

Vậy nên, Thiện Hiện! Nếu các Bồ tát muốn chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề phải siêng tinh tiến an trụ Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Nếu các Bồ tát năng siêng an trụ Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm thời năng an trụ Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm thời năng tu mãn bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát nhã Ba la mật đa. Nếu các Bồ tát năng chánh tu hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm bèn năng đầy đủ tu mãn tất cả Ba la mật đa phương tiện khéo léo, khởi các việc ma đều năng như thật giác biết xa lìa.

Vậy nên, Thiện Hiện! Nếu các Bồ tát muốn chánh nhiếp thọ phương tiện khéo léo nên chánh tu hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Nếu khi Bồ tát tu hành dẫn phát Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Khi ấy, vô lượng vô biên thế giới chư Phật Thế Tôn đều chung hộ niệm. Các Bồ tát này nên khởi nghĩ đây: Các Đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác kia cũng từ Bát nhã Ba la mật đa sanh Nhất thiết trí. Khởi nghĩ ấy rồi lại nên suy gẫm: Như các Đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác sở ưng chứng pháp, ta cũng sẽ chứng.

Như vậy, Thiện Hiện! Nếu các Bồ tát tu hành dẫn phát Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm khởi suy gẫm ấy qua trong gảy móng tay, chỗ sanh nhóm phước hơn chúng các Bồ tát hữu sở đắc qua lâu đại kiếp như số cát Căng già tu hành bố thí chỗ được công đức, huống chi năng đối một ngày nửa ngày. Các Bồ tát này chẳng lâu sẽ trụ bậc chẳng quay lui, thường được các Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác chung cùng hộ niệm.

Chúng các Bồ tát nếu kẻ được chư Phật chung hộ niệm, định chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, chẳng rơi Thanh văn bậc Độc Giác thảy. Đối các ác thú quyết định chẳng sanh, thường sanh trời người chẳng lìa chư Phật.

Nếu các Bồ tát tu hành dẫn phát Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm nhớ nghĩ suy gẫm công đức chư Phật qua chừng gảy móng tay hãy được vô biên công đức thắng lợi, huống qua một ngày hoặc một ngày hơn, mạnh dũng tinh tiến tu hành dẫn phát Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm nhớ nghĩ suy gẫm công đức chư Phật. Như hương tượng thảy, chúng các Bồ tát chỗ Phật Bất Động thường tu phạm hạnh chẳng lìa Bát nhã Ba la mật đa.

Khi Đức Bạc Già Phạm thuyết kinh này rồi, vô lượng chúng Bồ tát Ma ha tát, Từ Thị Bồ tát mà làm thượng thủ, cụ thọ Thiện Hiện, Xá Lợi Tử thảy các Đại Thanh văn và các trời, rồng, kiện đạt phược thảy, tất cả đại chúng nghe Phật đã thuyết đều vui mừng lớn, tín thọ phụng hành.

Tựa

Hội Thứ Sáu

Đường, Sa Môn Huyền Tắc chế tác tại chùa Tây Minh

Vốn là giăng bủa ngăn chế đem về một nẻo, nên noi theo yếu cực làm giếng mối cho sự việc. Muốn được thế không gì bằng răn tu mười độ nơi một Thí, vạch trần sáu che nơi ba Đàn. Huống gì Đại Đạo Bát Nhã vẫn làm tổng lĩnh cứ ngồi cao xem xuống, thật là cửa ngõ các tâm, then cốt của nhiều hạnh. Vậy nên, năng phạm vi chơn tế mà đầy rẫy cả trần sa: rộng ra thời không duyên dính, thu lại thời không lây động. Đại Bi chống mở nơi đầu, Đại Xả giữ gìn đường sau. Thương năm thống siêng khổ tu, rút ngắn nhanh chóng ba kỳ xa xôi. Nguyện không gần xa, gặp vật thành của quý; thiện chẳng lớn nhỏ, chạm việc tất hanh thông. Nương không tượng (mặt trời) mà ngày hằng, ngưng có luân (mặt trăng) thành đêm dài. Cùng tột chỗ thâm u vi diệu, kìa phải Bát Nhã mới gây nên ôi!

Do đó nên có vị Thiên vương tên là Tối Thắng, bỏ cung vui mà giáng xuống lễ lạy, rồi tự xưng danh tốt mà dâng lên. Nhớ đây tại đây, bèn vượt qua mà đến rốt ráo. Nhưng vì ngôi cao xa, Đạo ngăn cách, chẳng phải mục kích năng tồn được. Sở dĩ chúng Hội mô phạm hòa hiệp đương thời, mới gởi lời đến mà lấy chứng ngộ.

Tức cựu bản "Thắng Thiên Vương Bát Nhã", nay dịch thành tám quyển mười bảy phẩm, để phát minh ý chỉ rộng rãi, mở bày chỗ u quan. Cố nhiên Pháp Bảo ảnh hưởng lẫn nhau, rừng nghĩa giao chứa. Ba món tự tánh sầm uất nơi vô tánh mù mịt, muôn phần quả đức ân thịnh nơi bất đức mà rực rỡ.

Đã có những kẻ rương trắp bút nghiên, vẫn cầu mong lấy văn chấp; huống gì kẻ khách ngồi mâm nâng chén, nỡ nào chẳng nghĩ tới ư?

Thích Trí Nghiêm phụng dịch.

Quyển Thứ 566 - Hội Thứ Sáu

Quyển Thứ 566 - Hội Thứ Sáu

Phẩm Duyên Khởi

Thứ 1

Tôi nghe như vậy:

Một thời Đức Bạc Già Phạm trụ trên đỉnh núi Thứu Phong thành Vương Xá, cùng đồng chúng Đại Bí sô bốn vạn hai ngàn người đều A la hán đã hết các lậu, không còn phiền não, được chơn tự tại, tâm khéo giải thoát, huệ khéo giải thoát, như tập ngựa khôn, cũng như rồng lớn; đã làm đáng làm, đã xong nên xong, bỏ các gánh nặng, vừa được lợi mình, hết gút các cõi, chính biết giải thoát, tâm đến tự tại rốt ráo đệ nhất.

Ngoại trừ A Nan Đà độc ở bậc học, được quả Dự Lưu. Thường gọi Cụ thọ: Giải Kiều Trần Na, Đại Ca Diếp Ba, Cấp Phòng Bát Để, Yết Lệ Phiệt Đa, Đại Thái Thục Thị, Đại Ca Đa Diễn Na, Tất Lan Đà Phiệt Ra, Xá Lợi Tử, Mãn Tử Từ, Bạc Cự La, Ô Ba Ly, La Cổ La, Vô Diệt Thiện Hiện mà làm thượng thủ.

Lại có bảy vạn hai ngàn Bồ tát Ma ha tát đều đã thông đạt pháp tánh sâu thẳm, điều thuận dễ hóa, diệu hạnh bình đẳng, được vô ngại biện đà la ni môn, là bạn lành chơn tịnh tất cả hữu tình, năng quay xe pháp vi diệu chẳng lui, thương xót thế gian hộ trì Pháp tạng, đã từng cúng dường vô lượng Như Lai, nối thịnh Tam Bảo năng khiến chẳng tuyệt, thông suốt cảnh giới thẳm sâu chư Phật, còn buộc một đời Pháp vương chơn tử, thường năng nối Phật quay xe Chánh pháp, mặc dù ở thế gian mà không bị nhiễm, đủ vô lượng công đức như thế thảy. Từ cõi Phật đây hoặc từ phương khác, vì nghe pháp nên đi đến chỗ Phật. Chỗ gọi: Bảo Tướng Bồ tát, Bảo Thủ Bồ tát, Bảo Ấn Bồ tát, Bảo Kế Bồ tát, Bảo Quan Bồ tát, Bảo Phong Bồ tát, Bảo Hải Bồ tát, Bảo Diệm Bồ tát, Bảo Tràng Bồ tát, Bảo Tạng Bồ tát, Kim Tạng Bồ tát, Tịnh Tạng Bồ tát, Đức Tạng Bồ tát, Định Tạng Bồ tát, Trí Tạng Bồ tát, Nhật Tạng Bồ tát, Nguyệt Tạng Bồ tát, Như Lai Tạng Bồ tát, Liên Hoa Tạng Bồ tát, Kim Cương Tạng Bồ tát, Giải Thoát Nguyệt Bồ tát, Phổ Hiền Bồ tát, Phổ Âm Bồ tát, Phổ Giới Bồ tát, Phổ Hạnh Bồ tát, Phổ Nhãn Bồ tát, Quảng Nhãn Bồ tát, Liên Hoa Nhãn Bồ tát, Trí Huệ Bồ tát, Thường Huệ Bồ tát, Thắng Huệ Bồ tát, Liên Hoa Huệ Bồ tát, Kim Cương Huệ Bồ tát, Nhật Quang Bồ tát, Nguyệt Quang Bồ tát, Trí Quang Bồ tát, Trí Đức Bồ tát, Hiền Đức Bồ tát, Hoa Đức Bồ tát, Nhật Quan Bồ tát, Nguyệt Quan Bồ tát, Vô Nhiễm Bồ tát, Diệu Âm Bồ tát, Đại Âm Vương Bồ tát, Sư Tử Hống Bồ tát, Sư Tử Du Hý Bồ tát, Hiền Thủ Bồ tát, Thập Lục Hiền Bồ tát, Từ Thị Bồ tát thảy các Bồ tát thời Hiền Kiếp, Quán Tự Tại Bồ tát, Diệu Cát Tường Bồ tát mà làm thượng thủ.

Lại có vô lượng trời Bốn đại vương chúng, bốn Đại Thiên vương mà làm thượng thủ. Lại có vô lượng trời Ba mươi ba, Thiên Đế Thích mà làm thượng thủ. Lại có vô lượng trời Dạ ma, Tô Dạ Ma Thiên vương mà làm thượng thủ. Lại có vô lượng trời Đổ sử đa, San Đổ Sử Đa Thiên vương mà làm thượng thủ. Lại có vô lượng trời Lạc biến hóa, Thiện Hóa Thiên vương mà làm thượng thủ. Lại có vô lượng trời Tha hóa tự tại, Tự Tại Thiên vương mà làm thượng thủ. Lại có vô lượng trời Phạm chúng thảy, Đại Phạm Thiên vương mà làm thượng thủ. Lại có vô lượng trời Tịnh cư, Đại Tự Tại thiên mà làm thượng thủ. Thiên vương như thế đem các quyến thuộc vì nghe pháp nên đi đến chỗ Phật.

Lại có vô lượng A tố lạc vương, chỗ gọi Cụ Lực a tố lạc vương, Kiên Uẩn a tố lạc vương, Tạp Uy a tố lạc vương, Bạo Chấp a tố lạc vương mà làm thượng thủ, đều lãnh vô lượng trăm ngàn quyến thuộc, vì nghe pháp nên đi đến chỗ Phật.

Lại có vô lượng Đại Lực long vương, chỗ gọi Vô Nhiệt long vương, Mãnh Ý long vương, Hải Trụ long vương, Công Xảo long vương mà làm thượng thủ, đều lãnh vô lượng trăm ngàn quyến thuộc vì nghe pháp nên đi đến chỗ Phật.

Lại có vô lượng Dược xoa Đại thần, người phi người thảy và các quyến thuộc vì nghe pháp nên đi đến chỗ Phật.

Khi ấy núi Thứu Phong lượng ngang rộng bốn mươi do tuần đầy rẫy đại chúng, mặt đất và hư không chẳng có chỗ xen hở.

Bấy giờ, Thế Tôn ngự tòa Sư tử, vô lượng đại chúng vây quanh trước sau, cúng dường cung kính, tôn trọng ngợi khen, một lòng chấp tay ngửa trông lên Tôn nhan. Lúc ấy Như Lai hiện sức thần thông, từ diện môn phóng ra các thứ sắc quang soi khắp mười phương vô biên thế giới, hiện việc hiếm có, trở lại đến Phật quanh hữu ba vòng rồi về nơi diện môn lại.

Khi ấy, phương Đông cách cõi Phật đây qua mười Căng già sa số thế giới, có thế giới tên là Trang Nghiêm, Phật hiệu Phổ Quang Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, Minh Hành Viên Mãn, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Trượng Phu, Điều Ngự Sĩ, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn, đang hiện tại kia yên ổn trụ trì, vì chúng các Bồ tát Ma ha tát tuyên nói Chánh pháp tương ưng Nhất thừa. Thế giới Phật kia hãy chẳng nghe có danh Nhị thừa, huống có kẻ tinh siêng tu pháp ấy. Các Bồ tát kia đều đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề được chẳng quay lui. Các hữu tình kia chẳng ăn đoạn thực, chỉ nhờ giải thoát tĩnh lự đẳng chí. Cõi kia chẳng cần ánh sáng nhật nguyệt thảy, chỉ thân quang Phật thường soi ngày đêm. Cõi ấy không có gai độc sỏi đá khe hang núi gò, đất bằng như lòng bàn tay.

Kia có Bồ tát tên là Ly Chướng, đã thấy quang đây lòng ôm do dự, cùng chúng các Bồ tát Ma ha tát đến trước chỗ Phật đảnh lễ hai chân, lệch che vai tả, gối hữu chấm đất, chấp tay cung kính thưa rằng: Bạch Thế Tôn! Nhân nào duyên gì mà có điềm đây?

Khi ấy, Phật Phổ Quang bảo Ly Chướng rằng: Phương Tây cách đây qua mười Căng già sa số thế giới, có thế giới Phật tên là Kham Nhẫn, Phật hiệu Thích Ca Mâu Ni Như Lai, đầy đủ mười hiệu, hiện vì chúng Bồ tát Ma ha tát nói Đại Bát Nhã Ba la mật đa. Do nhân duyên kia nên hiện điềm đấy.

Ly Chướng Bồ tát nghe rồi thưa rằng: Tôi nay xin qua thế giới Kham Nhẫn xem lễ cúng dường Thích Ca Như Lai, nghe thọ Chánh pháp. Cúi xin hứa cho.

Khi ấy, Phật Phổ Quang bảo Ly Chướng rằng: Nay chánh phải thời, ngươi nên đi gấp. Ly Chướng được phép, vui mừng nhảy nhót, tức cùng vô lượng chúng Bồ tát đồng đến núi Thứu Phong, đảnh lễ chân Phật, quanh hữu ba vòng lui ngồi một phía.

Phương Nam cách đây qua mười Căng già sa số thế giới, có thế giới Phật tên là Thanh Tịnh Hoa, Phật hiệu là Nhật Quang, đầy đủ mười hiệu. Kia có Bồ tát tên là Nhật Tạng.

Phương Tây cách đây qua mười Căng già sa số thế giới, có thế giới Phật tên là Bảo Hoa, Phật hiệu Công Đức Quang Minh, đầy đủ mười hiệu. Kia có Bồ tát tên là Công Đức Tạng.

Phương Bắc cách đây qua mười Căng già sa số thế giới, có thế giới Phật tên là Thanh Tịnh, Phật hiệu là Tự Tại Vương, đầy đủ mười hiệu. Kia có Bồ tát tên là Quảng Văn.

Phương Đông Nam cách đây qua mười Căng già sa số thế giới, có thế giới Phật tên là Hỏa Diệm, Phật hiệu Cam Lồ Vương, đầy đủ mười hiệu. Kia có Bồ tát tên là Bất Thối Chuyển.

Phương Tây Nam cách đây qua mười Căng già sa số thế giới, có thế giới Phật tên là Thanh Tịnh Công Đức, Phật hiệu Trí Cự, đầy đủ mười hiệu. Kia có Bồ tát tên là Đại Huệ.

Phương Tây Bắc cách đây qua mười Căng già sa số thế giới, có thế giới Phật tên là Duyệt Ý. Phật hiệu Diệu Âm Vương, đầy đủ mười hiệu. Kia có Bồ tát tên là Công Đức Tụ.

Phương Đông Bắc cách đây qua mười Căng già sa số thế giới, có thế giới Phật tên là Huệ Trang Nghiêm, Phật hiệu Trí Thượng, đầy đủ mười hiệu. Kia có Bồ tát tên là Thường Hỷ.

Phương Thượng cách đây qua mười Căng già sa số thế giới, có thế giới tên là Bất Động, Phật hiệu Kim Cương Tướng, đầy đủ mười hiệu. Kia có Bồ tát tên là Bảo Tràng.

Phương Hạ cách đây qua mười Căng già sa số thế giới, có thế giới Phật tên là Nguyệt Quang Minh, Phật hiệu Kim Cương Bảo Trang Nghiêm Vương, đầy đủ mười hiệu. Kia có Bồ tát tên là Bảo Tín. Tất cả như thế đều như phương Đông.

Hội Thứ Sáu

Phẩm Thông Suốt

Thứ 2

Bấy giờ, có Thiên vương tên là Tối Thắng từ tòa đứng dậy, đảnh lễ chân Phật, lệch che vai tả, gối hữu chấm đất, chấp tay cung kính bạch Thế Tôn rằng: Tôi có chút nghi nay muốn hỏi Phật, nếu nhờ khai cho mới dám trình bày.

Lúc đó, Phật bảo Tối Thắng Thiên rằng: Thiên vương! Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác theo điều nghi hỏi sẽ vì quyết cho.

Khi ấy, Tối Thắng Thiên đã được Phật cho, nhảy nhót vui mừng, bèn thưa Phật rằng: Bạch Thế Tôn! Các Bồ tát Ma ha tát làm sao tu học một pháp năng thông suốt được tất cả pháp?

Phật bảo Tối Thắng: Hay thay, hay thay! Năng hỏi được Như Lai thâm nghĩa như thế! Lóng nghe, lóng nghe, khéo suy nghĩ kỹ. Như ngươi đã nghi sẽ vì khai giải thích. Tối Thắng Thiên thưa: Dạ, cúi xin nghe.

Bấy giờ, Thế Tôn bảo Tối Thắng rằng: Thiên vương phải biết: Các Bồ tát Ma ha tát tu học một pháp năng thông suốt tất cả pháp ấy, chỗ gọi Bát nhã Ba la mật đa. Nếu Bồ tát Ma ha tát tu học Bát nhã Ba la mật đa, thời năng thông suốt được bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát nhã, phương tiện thiện xảo, diệu nguyện, lực, trí Ba la mật đa.

Thiên vương! Sao là các Bồ tát Ma ha tát tu học Bát nhã Ba la mật đa năng thông suốt được bố thí Ba la mật đa?

Thiên vương phải biết: Nếu Bồ tát Ma ha tát tu học Bát nhã Ba la mật đa thời năng hành thí diệu pháp Ba la mật đa. Nghĩa là đem tịnh tâm không điều mong cầu, vì kia nói pháp, chẳng cầu danh lợi, chỉ vì dứt khổ, chẳng thấy ta năng vì người nói pháp, chẳng thấy kia nghe, không hai không riêng, vì tự tánh lìa vậy.

Nếu Bồ tát Ma ha tát tu học Bát nhã Ba la mật đa thời năng hành thí vô úy Ba la mật đa. Nghĩa là quán hữu tình in như cha mẹ anh em, bà con nội ngoại, khiến tất cả chúng đều gần gũi ta. Vì cớ sao? Vì từ vô thỉ đến nay trôi lăn sáu thú đều làm nội ngoại. Nếu các hữu tình mắc nạn sợ hãi hãy đem thân mạng mà cứu vớt đó, huống lẽ đối kia mà gia não hại. Chẳng thấy ta năng thí kia vô úy, chẳng thấy kia thọ, không hai không riêng, vì tự tánh lìa vậy.

Nếu Bồ tát Ma ha tát tu học Bát nhã Ba la mật đa thời năng hành thí giúp sống Ba la mật đa. Nghĩa là theo hữu tình cần dùng của cải thí cho các thứ, khiến nó thọ hành mười thiện nghiệp đạo, chẳng thấy ta năng thí của cải cho kia, chẳng thấy kia nhận, không hai không riêng, vì tự tánh lìa vậy.

Nếu Bồ tát Ma ha tát tu học Bát nhã Ba la mật đa thời năng hành thí chẳng trả Ba la mật đa. Nghĩa là khi hành thí chẳng trông trả quả, lẽ vậy Bồ tát tự phải bố thí, chẳng thấy ta năng hành thí chẳng trả, chẳng thấy thí trả quả, không hai không riêng, vì tự tánh lìa vậy.

Nếu Bồ tát Ma ha tát tu học Bát nhã Ba la mật đa thời năng hành thí đại bi Ba la mật đa. Nghĩa là thấy các hữu tình nghèo cùng già bệnh, không kẻ cứu giúp, khởi tâm đại bi mà phát thề nguyện: Khi ta được Vô thượng Chánh đẳng giác, vì các hữu tình làm chỗ về nương. Vì hữu tình nên đem ít căn lành hồi hướng Bồ đề, cũng chẳng phân biệt ta năng cứu giúp, kẻ nhận cứu giúp, không hai không riêng, vì tự tánh lìa vậy.

Nếu Bồ tát Ma ha tát tu học Bát nhã Ba la mật đa thời năng hành thí cúng kính Ba la mật đa. Nghĩa là theo hữu tình cần dùng vật liền tự kính dâng, chẳng khiến kia mệt mỏi, chẳng thấy ta năng hành thí cung kính, chẳng thấy kia nhận, không hai không riêng, vì tự tánh lìa vậy.

Nếu Bồ tát Ma ha tát tu học Bát nhã Ba la mật đa thời năng hành thí tôn trọng Ba la mật đa. Nghĩa là đối hữu tình khởi tưởng thầy Tăng, hoặc tưởng cha mẹ, tâm thí tôn trọng. Nếu không của vật, dùng lời thiện mà cho. Chẳng thấy ta năng hành thí tôn trọng, chẳng thấy kia nhận, không hai không riêng, vì tự tánh lìa vậy.

Nếu Bồ tát Ma ha tát tu học Bát nhã Ba la mật đa thời năng hành thí cúng dường Ba la mật đa. Nghĩa là thấy Bảo tháp, hoặc chỗ Tăng ở thời nên quét rưới, dùng các hoa hương và đèn sáng mà vì cúng dường. Hoặc thấy Tôn tượng, Chánh pháp bị hư hoại tức nên tinh siêng tu trị cúng dường. Nếu thấy Tăng chúng nên đem uống ăn áo mặc đồ nằm thuốc chữa mà cúng dường đó. Chẳng thấy ta năng hành thí cúng dường, chẳng thấy kia nhận, không hai không riêng, vì lìa tự tánh vậy.

Nếu Bồ tát Ma ha tát tu học Bát nhã Ba la mật đa thời năng hành thí không nương Ba la mật đa. Nghĩa là khi hành thí chẳng khởi nghĩ này: Nguyện đem thí đây được sanh trời người, làm vua trời người hưởng vui giàu sang. Cho đến Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề cũng chẳng lấy cầu, vì vô sở đắc vậy.

Thiên vương! Đấy gọi các Bồ tát Ma ha tát tu học Bát nhã Ba la mật đa năng thông suốt được bố thí Ba la mật đa.

Thiên vương! Sao là các Bồ tát Ma ha tát tu học Bát nhã Ba la mật đa năng thông suốt được tịnh giới Ba la mật đa?

Thiên vương phải biết: Nếu Bồ tát Ma ha tát tu học Bát nhã Ba la mật đa thời năng hành tịnh giới Ba la mật đa, là các Bồ tát khởi suy nghĩ này: Phật đối trong tịnh giáo Tỳ nại da nói Giới kinh tương ưng biệt giải thoát, Bồ tát nên học chẳng thấy giới tướng và năng thọ trì, chẳng chấp giới kiến, cũng chẳng chấp ngã, không hai không riêng, vì lìa tự tánh vậy.

Nếu Bồ tát Ma ha tát tu học Bát nhã Ba la mật đa thời năng hành tịnh giới Ba la mật đa, là các Bồ tát suy nghĩ này: Chư Phật Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề chẳng những thọ trì tịnh giới bèn được, cần phải học khắp giới hạnh Bồ tát, giới tánh mát mẻ, vắng lặng chẳng khởi, không hai không riêng, vì lìa tự tánh vậy.

Nếu Bồ tát Ma ha tát tu học Bát nhã Ba la mật đa thời năng hành tịnh giới Ba la mật đa, là các Bồ tát khởi suy nghĩ này: Sao là trì giới năng dứt phiền não? Phiền não ba thứ là tham sân si, đây lại đều mỗi có ba, tức thượng trung ha. Muốn dứt phiền não phải biết đối trị: Kẻ tham tăng thượng tu quán bất tịnh, quán thân ba mươi sáu vật đầy đủ. Kẻ sân tăng thượng tu quán từ bi. Kẻ si tăng thượng tu quán duyên khởi. Chẳng thấy năng quán và pháp sở quán, không hai không riêng, vì lìa tự tánh vậy.

Nếu Bồ tát Ma ha tát tu học Bát nhã Ba la mật đa thời năng hành tịnh giới Ba la mật đa, là các Bồ tát khởi suy nghĩ này: Sao là Bồ tát phải chánh xa lìa suy nghĩ bất chánh? Nghĩa là các Bồ tát chẳng khởi tâm này: "Ta hành vắng lặng, hạnh lìa hạnh trống, các Sa môn, Bà la môn thảy khác đều ở chỗ ồn tạp, chẳng ưa hạnh trống vắng". Thấy không hai không riêng, biết tự tánh lìa tức năng xa lìa suy nghĩ bất chánh.

Nếu Bồ tát Ma ha tát tu học Bát nhã Ba la mật đa thời năng hành tịnh giới Ba la mật đa, là các Bồ tát Ma ha tát dù biết các pháp lìa mà rất sợ tội. Như Phật đã nói nên trì tịnh giới, tu các phước nghiệp cho đến Bát nhã Ba la mật đa. Đối trong tội nhỏ nên ôm sợ lớn, chẳng cho ở chung. Vì Thế Tôn dạy: "Ví như thuốc độc nhiều ít đều hại".

Nếu Bồ tát Ma ha tát tu học Bát nhã Ba la mật đa thời năng hành tịnh giới Ba la mật đa, là các Bồ tát thường sanh sợ hãi tương ưng tín hạnh. Giả sử ở chỗ trống vắng đơn độc không bạn, có Sa môn thảy mang đem vàng bạc và ngọc phệ lưu ly chơn châu thảy gởi nơi Bồ tát, đối của ấy chẳng khởi tâm tham đắm lấy, khởi suy nghĩ này: Thế Tôn thường dạy: "Thà phải tự cắt thịt nơi thân mà ăn, đối với của người chẳng cho chẳng lấy".

Nếu Bồ tát Ma ha tát tu học Bát nhã Ba la mật đa thời năng hành tịnh giới Ba la mật đa, là các Bồ tát trì giới vững vàng. Nếu các ác ma và bè lũ dùng hình sắc đẹp ép thử Bồ tát, Bồ tát đối kia lòng chẳng lay động, khởi suy nghĩ này: Thế Tôn thường dạy: "Sắc thảy các pháp như mộng huyễn hóa", không hai không riêng, vì lìa tự tánh vậy.

Nếu Bồ tát Ma ha tát tu học Bát nhã Ba la mật đa thời năng hành tịnh giới Ba la mật đa, là các Bồ tát tuy siêng trì giới mà chẳng mong cầu ngôi vua người trời. Thân lìa ba lỗi, ngữ không bốn lầm, ý khỏi ba quấy. Trì giới như thế chẳng thấy ta trì, chẳng thấy giới tướng, không hai không riêng, vì lìa tự tánh vậy.

Thiên vương! Đấy gọi là các Bồ tát Ma ha tát tu học Bát nhã Ba la mật đa năng thông suốt được tịnh giới Ba la mật đa.

Thiên vương! Sao là các Bồ tát Ma ha tát tu học Bát nhã Ba la mật đa năng thông suốt được an nhẫn Ba la mật đa?

Thiên vương phải biết: Nếu Bồ tát Ma ha tát tu học Bát nhã Ba la mật đa thời năng hành an nhẫn Ba la mật đa, là các Bồ tát thường học nội nhẫn rầu buồn khổ não thảy đều chẳng theo; cũng học ngoại nhẫn, nếu người đánh mắng dối cướp lấn nhục trọn chẳng sanh giận. Cũng học pháp nhẫn, như Thế Tôn dạy: "Thật tánh sâu thẳm không pháp, không ngã, không sanh, vắng lặng, tức là Niết bàn". Nghe dạy như thế lòng chẳng kinh sợ, khởi suy nghĩ này: Chẳng học pháp ấy làm sao năng được sở cầu Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, năng tận vị lai lợi ích an vui các loại hữu tình. Suy nghĩ xét kỹ, độc tham sân si mỗi mỗi như thế ở chỗ nào khởi, nhân duyên nào sanh, nhân duyên nào diệt? Như thật quán sát đều chẳng thấy có năng sanh sở sanh, năng diệt sở diệt. Tâm nhẫn như thế nối nhau chẳng dứt, ngày đêm các ngôi thường không xen hở. Đối cảnh sở nhẫn không tâm chọn lựa, nghĩa là đối quốc vương, cha mẹ, thầy bạn, ta nên tu nhẫn. Các có thể gia ác, Bồ tát hành nhẫn chẳng vì trả ơn, danh lợi, nhân nghĩa, sợ hãi, xấu hổ. Phép vậy Bồ tát phải hành nhẫn vậy. Nếu kia gia hại đánh đập mắng nhục xâm cướp dối lấn, tâm chẳng nghiêng động.

Nếu Bồ tát ở ngôi vương thần thảy, có người bần tiện hủy mắng sỉ nhục, trọn chẳng vội bạo tỏ hình thế thị uy rằng ta ở ngôi cao sang, pháp phải quở phạt, chỉ khởi nghĩ này: Thuở xưa ta ở chỗ Phật Thế Tôn phát thệ nguyện rộng lớn: Tất cả hữu tình ta đều cứu vớt, khiến được Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Nay nếu khởi sân hận bèn trái bản thệ. Ví như thầy thuốc giỏi phát thề như vầy: Thế gian đui mù ta đều chữa lành. Nếu tự mình thất minh đâu ai lành tật được! Như vậy, Bồ tát vì trừ mù cho người, tự khởi giận dữ làm sao cứu người được? Chẳng thấy ta năng nhẫn và nên nhẫn, không hai không riêng, vì tự tánh lìa vậy.

Thiên vương! Đấy gọi là các Bồ tát Ma ha tát tu học Bát nhã Ba la mật đa năng thông suốt được an nhẫn Ba la mật đa.

Thiên vương! Sao là các Bồ tát Ma ha tát tu học Bát nhã Ba la mật đa năng thông suốt được tinh tiến Ba la mật đa?

Thiên vương phải biết: Nếu Bồ tát Ma ha tát tu học Bát nhã Ba la mật đa thời năng hành tinh tiến Ba la mật đa, là các Bồ tát chưa diệt khiến diệt, chưa độ khiến độ, chưa thoát khiến thoát, chưa yên khiến yên, chưa giác khiến giác.

Bồ tát khi hành tinh tiến như thế, có các ác ma muốn làm lưu nạn bảo Bồ tát ràng: Thiện nam tử! Ngươi chớ tu hạnh này luống chịu khổ nhọc. Vì cớ sao? Vì ta ở xưa kia từng tu hạnh đây: chưa diệt khiến diệt, chưa độ khiến độ, chưa thoát khiến thoát, chưa yên khiến yên, chưa giác khiến giác, luống chịu khổ nhọc đều không thật lợi. Ta từ xưa nay thấy nhiều Bồ tát tu học hạnh đây đều quay lui hết, ngươi nên hồi tâm tu đạo Nhị thừa, lấy quả Nhị thừa mà tự diệt độ.

Bồ tát nghe rồi tức liền giác biết, bảo ác ma rằng: Ngươi lui đường đi! Lòng ta vững chắc in như kim cương, lời dối gạt ngươi chẳng thể lui hoại được. Ngươi cố lưu nạn đêm dài tự khổ. Ma nghe lời ấy liền mất chẳng hiện.

Nếu Bồ tát khác chưa được Bát nhã Ba la mật đa, tu năm thứ Ba la mật đa trước lâu trăm ngàn kiếp, Bồ tát khi hành tinh tiến như thế hãy năng vượt qua, huống bậc Nhị thừa.

Như vậy, Bồ tát tu hành Bát nhã Ba la mật đa trọn nên Phật pháp, đều lìa các ma. Dù hành tinh tiến chẳng mau chẳng chậm mà năng phát khởi đại nguyện thù thắng: Khiến ta cảm được thân ngang đồng Như Lai, nhục kế trên đảnh, lông trắng giữa mày. Phật quay xe pháp, ta cũng như thế. Ví như vàng thật trau dồi các báu thời được nghiêm tịnh, Bồ tát tinh tiến cũng lại như thế, lìa các bẩn uế. Nghĩa là lìa lười nhác biếng trể mỏi mệt, chẳng tự giác biết, suy nghĩ chẳng chánh. Nhờ đấy bèn năng được thắng thanh tịnh phước đức trí tuệ mà trang nghiêm chung. Thân chẳng mỏi mệt, tâm không chán lười. Tất cả pháp ác bất thiện ngăn đạo hướng tới Niết bàn đều khiến tăng trưởng. Chút ác chẳng khởi, huống là có nhiều.

Giả sử lửa dữ đầy trong mười phương cõi Căng già sa như ngục vô gián, ngoài thế giới đây chỉ có một hữu tình có thể độ được, Bồ tát vì kia vẫn từ trong ấy vượt qua, huống nhiều hữu tình.

Các Bồ tát đây chẳng khởi nghĩ này: Vô thượng Bồ đề chẳng dễ khá được. Bồ tát tu hành như chữa đầu cháy, cần lâu trăm ngàn ức kiếp, gánh nặng như thế thực khó mang cõng.

Chỉ khởi nghĩ đây: Chư Phật quá khứ hiện tại đều tu hạnh này chứng được Bồ đề. Ta cũng như thế, nên chánh tu tập. Thà trăm ngàn kiếp ở trong địa ngục khiến các hữu tình đều được độ thoát, trọn chẳng nới bỏ mau tới Niết bàn.

Bồ tát khi hành tinh tiến như thế tâm chẳng tự cao, đối người chẳng thấp. Chẳng thấy năng hành và pháp sở hành, không hai không riêng, vì tự tánh lìa vậy.

Thiên vương! Đấy gọi là các Bồ tát Ma ha tát tu học Bát nhã Ba la mật đa năng thông suốt được tinh tiến Ba la mật đa.

Thiên vương! Sao là các Bồ tát Ma ha tát tu học Bát nhã Ba la mật đa năng thông suốt được tĩnh lự Ba la mật đa?

Thiên vương phải biết: Nếu Bồ tát Ma ha tát tu học Bát nhã Ba la mật đa thời năng hành tĩnh lự Ba la mật đa, là các Bồ tát trồng sâu căn lành nơi trong Đại thừa, đời đời kiếp kiếp tu nhiều diệu hạnh, gần gũi bạn lành, chẳng sanh những nhà bần tiện tà kiến, thường sanh đại tộc Bà la môn, Sát đế lợi, chánh tín Tam Bảo, tăng trưởng pháp lành.

Nhờ căn lành đời trước, khởi nghĩ như vầy: Hữu tình đêm dài trôi lăn các thú, xe khổ chẳng ngưng đều bởi tham ái. Bồ tát nghĩ rồi khởi tâm chán lìa, như từ hư vọng phân biệt mà có. Trong kinh Thế Tôn nhiều thứ phương tiện nói tội lỗi dục như gươm dài mâu ngắn, như dao như rắn, như bọt như bèo, hôi uế bất tịnh, chuyển biến vô thường. Vì sao người trí tham đắm pháp này?

Tức thì cạo râu tóc xuất gia tu đạo, chưa thấy vì thấy, chưa được vì được, chưa chứng vì chứng. Nghe thuyết thọ trì, hoặc lý thế tục, hoặc lý thắng nghĩa như thật tu hành, quán sát đúng pháp, là chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tiến, chánh niệm, chánh định, xa lìa ồn tạp. Chẳng màng danh dự, cũng lại chẳng cầu cúng dường cung kính. Thân tâm tinh tiến, thường không biếng nghỉ. Suy gẫm tâm đây nhiều đi cảnh nào, là thiện, là ác hay vô ký ư? Nếu đi cảnh ác tức tốc đình dứt, nếu đi vô ký cũng nên xa bỏ, nếu đi cảnh thiện tức siêng tinh tiến giục khiến tăng trưởng căn lành thù thắng.

Vì muốn đối trị pháp ác bất thiện, dẫn ba mươi bảy phần diệu Bồ đề. Ác bất thiện ấy là tham sân si. Tham lại có ba là thượng trung hạ. Tham loại thượng là nghe tên cảnh dục cả thân nhảy nhót hết tâm vui mừng, chẳng quán cõi Dục, nhàm lìa chẳng sanh, tìm tòi phi lý, không có xấu hổ. Kẻ không xấu hổ là như đi riêng dạo qua chỗ nào hằng nghĩ cảnh dục, tâm tâm nối nhau từng không tạm nới, chỉ thấy tốt đẹp chẳng biết tội lỗi. Cha mẹ, thầy bạn quở kia sở dục trọn không xấu hổ, chẳng ngờ khởi tranh, như thế gọi là kẻ không xấu hổ, loại này mạng chung sẽ đọa ác thú. Tham loại trung là khi lìa cảnh dục, dục tâm chẳng khởi. Tham loại hạ là chỉ chung nói cười, tình dục bèn hết.

Sân cũng có ba. Sân loại thượng là tức giận nếu phát tâm mờ mắt hoa, hoặc gây vô gián, hoặc báng Chánh pháp, hoặc lại gây các nghiệp trọng tội khác hơn năm vô gián nhiều gấp trăm ngàn. Sân loại trung là vì giận dữ nên dù gây các ác liền tức sanh hối. Sân loại hạ là tâm không hiềm hận, chỉ miệng mắng hủy liền bèn ăn năn.

Si cũng có ba loại, như lẽ nên biết. Mặc dù tác quán này mà biết các pháp đều như huyễn, mộng, vang, tượng, sáng bóng, ánh nắng, biến hóa và thành tầm hương, hư dối chẳng thật, điên đảo nên thấy. Diệt cảnh giới ngoài, nội tâm vắng lặng, chẳng thấy năng hành và pháp sở hành, không hai không riêng, vì tự tánh lìa vậy.

Thiên vương! Đấy gọi là các Bồ tát Ma ha tát tu học Bát nhã Ba la mật đa năng thông suốt được tĩnh lự Ba la mật đa.

Thiên vương! Sao là các Bồ tát Ma ha tát tu học Bát nhã Ba la mật đa năng thông suốt được Bát nhã Ba la mật đa?

Thiên vương phải biết: Nếu Bồ tát Ma ha tát tu học Bát nhã Ba la mật đa thời năng hành Bát nhã Ba la mật đa, là các Bồ tát chánh trí quán sắc thọ tưởng hành thức, chẳng thấy sắc sanh, chẳng thấy sắc nhóm, chẳng thấy sắc diệt, thọ tưởng hành thức cũng lại như thế. Vì cớ sao? Vì tự tánh đều không, không có chơn thật, chỉ có hư giả thi thiết danh tự mà hành Bát nhã Ba la mật đa, hóa các hữu tình, trọn chẳng vì nói không nghiệp không quả. Mặc dù biết các pháp đều như huyễn, mộng, vang, tượng, bóng sáng, ánh nắng, biến hóa và thành tầm hương, hư dối, không có ngã, hữu tình, mạng giả, sanh giả, dưỡng giả, sĩ phu, bổ đặc già la, mà thường tuyên nói có nghiệp có quả.

Như vậy, Bồ tát tu hành Bát nhã Ba la mật đa, ác ma dòng họ chẳng thể làm gì được. Vì cớ sao? Vì các Bồ tát này gần kề bạn lành trợ Bồ đề, lìa pháp thế gian, đối Chánh pháp sâu thẳm các Như Lai vui mừng khen ngợi, các trời ma phạm và các Sa môn, Bà la môn, trừ Phật chánh trí, không ai kịp được. Chẳng thấy năng hành và pháp sở hành, không hai không riêng, vì tự tánh lìa vậy.

Thiên vương! Đấy gọi là các Bồ tát Ma ha tát tu học Bát nhã Ba la mật đa năng thông suốt được Bát nhã Ba la mật đa.

Thiên vương! Sao là các Bồ tát Ma ha tát tu học Bát nhã Ba la mật đa năng thông suốt được phương tiện khéo léo Ba la mật đa?

Thiên vương phải biết: Nếu Bồ tát Ma ha tát tu học Bát nhã Ba la mật đa thời năng hành phương tiện khéo léo Ba la mật đa, là các Bồ tát phương tiện khéo léo hồi hướng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Nếu thấy hoa quả thế gian tốt đẹp thường đem cúng dường chư Phật Bồ tát, ngày đêm sáu thời từng không tạm bỏ, đem thắng thiện đây hối hướng Bồ đề. Thấy cây hoa quả cũng lại như thế.

Nếu nghe trong khế kinh Như Lai nói pháp nghĩa sâu thẳm vui mừng thọ trì, tin muốn đọc tụng, chuyển vì người nói, đem diệu thiện đây hồi hướng Bồ đề.

Nếu thấy hình tượng Bảo tháp Như Lai liền đem các thứ hương hoa cúng dường, nguyện loại hữu tình lìa hương phá giới, được hương tịnh giới in như chư Phật. Quét rưới xoa đất, nguyện các hữu tình uy nghi tề chỉnh. Hoa lọng đèn lồng, nguyện các hữu tình đều lìa nóng nảy. Vào chỗ Tăng trụ, nguyện các hữu tình đều vào viên tịnh. Ra chỗ Tăng trụ, nguyện các hữu tình đều ra cõi ma. Thấy cửa Tăng mở bèn khởi nguyện này: Đem trí xuất thế vì các hữu tình khai cửa chưa mở đều khiến ngộ vào. Nếu thấy cửa đóng, nguyện các hữu tình đóng cửa ba cõi, hoặc bốn ác thú.

Nếu được ngồi yên, nguyện các hữu tình ngồi tòa Bồ đề. Nếu nằm hông hữu, nguyện các hữu tình đều chứng viên tịch. Từ ngồi nằm dậy, nguyện các hữu tình lìa các khởi hoặc. Nếu khi rửa chân, nguyện các hữu tình xa lìa đất dơ. Nếu khi lễ Phật, quanh hữu Bảo tháp, nguyện các hữu tình đều phải làm Phật, người trời cung kính chẳng lấy làm vui mừng.

Nếu có ngoại đạo tà kiến khó giáo hóa bèn khởi nghĩ này: Ta là thầy kia, kia khinh sở tri tất chẳng chịu tin. Vả làm đồng học hoặc là đệ tử, dù ở chúng kia mà giới hạnh đa văn hơn các ngoại đạo, nhân đấy hàng phục, tôn thờ làm thầy, nói tất tin chịu hủy bỏ tà pháp, nói chánh Niết bàn khiến vào Như Lai pháp giáo thanh tịnh, tịnh tu phạm hạnh, tĩnh lự đẳng trì, được thắng thần thông, rộng tu diệu thiện.

Thấy kẻ đa dục, hóa làm nữ nhân đoan chính số một khiến kia say mê, trong chừng bỗng chốc thị hiện vô thường, sắc thân biến đổi sình chướng, những chỗ bấy nát hôi thúi, khiến rất ghét ớn, khởi tâm chán lìa, liền phục bản hình làm tượng Bồ tát, nhân vì nói pháp yếu sâu thẳm khiến phát tâm Vô thượng Chánh đẳng giác, tu hạnh Đại thừa thành quả Vô thượng.

Thấy kẻ Đại thừa lìa bạn lành quen biết, dù siêng tinh tiến học đạo Nhị thừa mà đối quả kia chẳng thể chứng được, mất nơi pháp lợi Đại thừa khiến kia hồi tâm vào Đạo Vô thượng. Kẻ chưa phát tâm hóa khiến phát khởi, kẻ đã phát tâm khuyến khiến vững bền.

Thấy người trì giới phạm tội ít nhẹ chẳng hiểu, trình bày sám hối, sợ lui buồn rầu, do đấy chẳng thể tiến tu thắng đạo; bèn vì nói pháp khiến mau hối trừ, tâm lìa rầu buồn tiến tu thắng đạo.

Chúng các Bồ tát Ma ha tát này ít muốn đủ, chuyên cầu pháp lợi, vì hữu tình nói cúng dường Như Lai. Do đấy bèn thành sáu đến bờ kia. Nói pháp cúng dường đấy là bố thí Ba la mật đa, hành chẳng trái với lời nói. Đấy là tịnh giới Ba la mật đa, các thiên ma thảy chẳng thể não hại loạn. Đấy là an nhẫn Ba la mật đa, tâm tâm nối nhau chẳng cảm giác nhọc mỏi. Đấy là tinh tiến Ba la mật đa, chuyên tâm nhất niệm chẳng duyên cảnh khác. Đấy là tĩnh lự Ba la mật đa, nói pháp cúng dường lìa ngã và ngã sở. Đấy là Bát nhã Ba la mật đa, chẳng thấy năng hành và pháp sở hành, không hai không riêng, vì lìa tự tánh vậy.

Thiên vương! Đấy gọi là các Bồ tát Ma ha tát tu học Bát nhã Ba la mật đa năng thông suốt được phương tiện khéo léo Ba la mật đa.

Thiên vương! Sao là các Bồ tát Ma ha tát tu học Bát nhã Ba la mật đa năng thông suốt được diệu nguyện Ba la mật đa?

Thiên vương phải biết: Nếu Bồ tát Ma ha tát tu học Bát nhã Ba la mật đa thời năng hành diệu nguyện Ba la mật đa, là các Bồ tát có bao sở nguyện chẳng vì được hưởng vui khoái thế gian, cũng chẳng vì mình cầu ra ba cõi tu đạo Nhị thừa chứng vui Niết bàn.

Chỉ khởi nguyện này: Tất cả hữu tình đều vào cõi Vô dư bát Niết bàn, thân ta rốt sau mới thành Chánh giác. Kẻ chưa phát tâm hóa khiến phát khởi, nếu ta phát tâm khiến tu đại hạnh. Đã tu đại hạnh khiến được Bồ đề. Đã được Bồ đề khuyên mời thuyết pháp, lần hồi cho đến sau vào Niết bàn dùng bảy báu tốt khởi xây Bảo tháp, an để tôn trí Thiết lợi la mà hằng cúng dường, khiến vô lượng chúng được phước vô biên.

Lại phát nguyện rằng: Các thế giới có Phật thành Chánh giác đều không thiên ma và các ngoại đạo mà làm rối loạn. Nguyện do tự trí phat tâm vô thượng, chẳng nhờ duyên ngoài dù phát mà lui. Lại phải nguyện ta thường ở thế gian thành thục hữu tình khiến được lợi vui. Nguyện các Bồ tát thảy mới phát ý, nếu được nghe Như Lai nói pháp sâu thẳm, như thật ngộ vào, tâm không kinh sợ. Nguyện các hữu tình được đại trí huệ đều khéo thông suốt vô biên Phật đạo, vô biên cảnh Phật, vô biên đại bi, nhiêu ích vô biên các loại hữu tình. Các Bồ tát này phần nhiều nguyện tự thân hằng ở nước uế, chẳng sanh cõi tịnh. Vì cớ sao? Vì như có kẻ bệnh mới nhờ thầy thuốc, nếu không có bệnh nhân, thầy thuốc vô dụng. Bồ tát khi phát diệu nguyện như thế chẳng thấy năng hành và pháp sở hành, không hai không riêng, vì lìa tự tánh vậy.

Thiên vương! Đấy gọi là các Bồ tát Ma ha tát tu học Bát nhã Ba la mật đa năng thông suốt được diệu nguyện Ba la mật đa.

Thiên vương! Sao là các Bồ tát Ma ha tát tu học Bát nhã Ba la mật đa năng thông suốt được lực Ba la mật đa?

Thiên vương phải biết: Nếu Bồ tát Ma ha tát tu học Bát nhã Ba la mật đa thời năng hành lực Ba la mật đa, là các Bồ tát dẹp được thiên ma, xô các ngoại đạo. Sức phước đức trí huệ đầy đủ, nên tất cả Phật pháp không chẳng tu hành, tất cả Phật cảnh không chẳng chứng thấy. Do sức thần thông dùng một đầu lông cất châu Thiệm Bộ, hoặc bốn đại châu, hoặc cõi Đại thiên cho đến vô lượng cát Căng già sa thế giới thảy mười phương, rồi để lại chỗ cũ mà không bị tổn hại. Hoặc dùng thần lực, ở giữa hư không lấy các thứ của báu thí loại hữu tình. Năng ở mười phương vô biên thế giới chư Phật thuyết pháp không chẳng nghe trì. Chẳng thấy năng hành và pháp sở hành, không hai không riêng, vì lìa tự tánh vậy.

Thiên vương! Đấy gọi là các Bồ tát Ma ha tát tu học Bát nhã Ba la mật đa năng thông suốt được lực Ba la mật đa.

Thiên vương! Sao là Bồ tát Ma ha tát tu học Bát nhã Ba la mật đa năng thông suốt được trí Ba la mật đa?

Thiên vương phải biết: Nếu Bồ tát Ma ha tát tu học Bát nhã Ba la mật đa thời năng hành trí Ba la mật đa, là các Bồ tát quán năm uẩn sanh chẳng thật sanh, diệt chẳng thật diệt. suy gẫm năm uẩn đều rốt ráo không, không có ngã, hữu tình, mạng giả, sanh giả, dưỡng giả, sĩ phu, bổ đặc già la, đứa ngu điên đảo hư vọng chấp trước, chẳng như thật biết các uẩn chẳng phải ngã, trong uẩn không ngã. Chẳng như thật biết ngã chẳng phải các uẩn, trong ngã không uẩn. Do đây các thú sanh tử lộn quanh như vòng lửa xoay, đứa ngu chấp bậy.

Nhưng tất cả pháp tự tánh vốn không, không sanh không diệt, duyên hiệp bảo sanh, duyên tan bảo diệt, thật không sanh diệt. Tánh chẳng phải "Vô" nên chẳng thể nói sanh, tánh chẳng phải "Hữu" nên chẳng thể nói diệt.

Các Bồ tát này đối tất cả cảnh không có một pháp nào chẳng thông suốt được. Tu hành trí Ba la mật đa đây, Nhị thừa ngoại đạo chẳng thể ngăn che được. Dùng trí quán sát từ sơ phát tâm cho đến Niết bàn thảy đều rõ ràng. Năng đem một pháp biết tất cả cảnh. Đạt tất cả cảnh chẳng lìa một pháp. Sở dĩ vì sao? Vì chơn như một vậy. Các Bồ tát này khi tu trí đây chẳng thấy năng tu và pháp sở tu, không hai không riêng, vì lìa tự tánh vậy.

Thiên vương! Đấy gọi là các Bồ tát Ma ha tát tu học Bát nhã Ba la mật đa năng thông suốt được trí Ba la mật đa.

Đấy gọi là Bồ tát tu học một pháp năng thông suốt tất cả pháp.