Kinh Đại Bát Nhã Ba La Mật Đa 18

Quyển Thứ 443 - Hội Thứ Hai

Phẩm Chí Tướng

Thứ 47 - 2

Bấy giờ, Phật bảo chúng chư thiên rằng: Như vậy, như vậy. Như ngươi đã nói. Chư thiên phải biết: Tướng tất cả pháp, Như Lai như thật giác là vô tướng. Nghĩa là biến ngại là tướng sắc, Như Lai như thật giác là vô tướng. Lãnh nạp là tướng thọ, Như Lai như thật giác là vô tướng. Lấy tượng là tướng tưởng, Như Lai như thật giác là vô tướng. Tạo tác là tướng hành, Như Lai như thật giác là vô tướng. Rõ riêng là tướng thức, Như Lai như thật giác là vô tướng.

Đống khổ não là tướng uẩn, Như Lai như thật giác là vô tướng. Cửa sanh trưởng là tướng xứ, Như Lai như thật giác là vô tướng. Nhiều độc hại là tướng giới, Như Lai như thật giác là vô tướng.

Năng ơn xả là tướng bố thí Ba la mật đa, Như Lai như thật giác là vô tướng. Không nóng bức là tướng tịnh giới Ba la mật đa, Như Lai như thật giác là vô tướng. Chẳng giận dữ là tướng an nhẫn Ba la mật đa, Như Lai như thật giác là vô tướng. Chẳng thể khuất là tướng tinh tiến Ba la mật đa, Như Lai như thật giác là vô tướng. Không tán loạn là tướng tĩnh lự Ba la mật đa, Như Lai như thật giác là vô tướng. Không chấp đắm là tướng Bát nhã Ba la mật đa, Như Lai như thật giác là vô tướng.

Không có sở hữu là tướng nội không thảy, Như Lai như thật giác là vô tướng. Chẳng điên đảo là tướng chơn như thảy, Như Lai như thật giác là vô tướng. Chẳng hư dối là tướng bốn thánh đế, Như Lai như thật giác là vô tướng.

Không ưu não là tướng bốn tĩnh lự, Như Lai như thật giác là vô tướng. Không hạn ngại là tướng bốn vô lượng, Như Lai như thật giác là vô tướng. Không ồn tạp là tướng bốn định vô sắc, Như Lai như thật giác là vô tướng.

Không ràng buộc là tướng tám giải thoát, Như Lai như thật giác là vô tướng. Năng chế phục là tướng tám thắng xứ, Như Lai như thật giác là vô tướng. Năng vắng lặng là tướng chín định thứ lớp, Như Lai như thật giác là vô tướng. Không ngằn mé là tướng mười biến xứ, Như Lai như thật giác là vô tướng.

Năng xa lìa là tướng ba mươi bảy Bồ đề phần pháp, Như Lai như thật giác là vô tướng. Năng xa lìa là tướng không giải thoát môn, Như Lai như thật giác là vô tướng. Không đắm lấy là tướng vô tướng giải thoát môn, Như Lai như thật giác là vô tướng. Không sở cầu là tướng vô nguyện giải thoát môn, Như Lai như thật giác là vô tướng.

Nhiếp tịnh trụ là tướng Tam thừa thập địa, Như Lai như thật giác là vô tướng. Tới Đại giác là tướng Bồ tát thập địa, Như Lai như thật giác là vô tướng.

Năng xem soi là tướng năm nhẫn, Như Lai như thật giác là vô tướng. Không trệ ngại là tướng sáu thần thông, Như Lai như thật giác là vô tướng.

Khó khuất phục là tướng Như Lai mười lực, Như Lai như thật giác là vô tướng. Không khiếp sợ là tướng bốn vô sở úy, Như Lai như thật giác là vô tướng. Không đoạn tuyệt là tướng bốn vô ngại giải, Như Lai như thật giác là vô tướng. Cho lợi vui là tướng đại từ, Như Lai như thật giác là vô tướng. Vớt suy khổ là tướng đại bi, Như Lai như thật giác là vô tướng. Mừng việc thiện là tướng đại hỷ, Như Lai như thật giác là vô tướng. Các kia tuyệt phần là mg mười tám pháp Phật bất cộng, Như Lai như thật giác là vô tướng.

Năng nghiêm sức là tướng tướng hảo, Như Lai như thật giác là vô tướng. Năng nhớ nghĩ là tướng pháp không quên mất, Như Lai như thật giác là vô tướng. Không sở chấp là tướng tánh hằng trụ xả, Như Lai như thật giác là vô tướng.

Khắp nhiếp trì là tướng tất cả đà la ni môn, Như Lai như thật giác là vô tướng. Khắp nhiếp thọ là tướng tất cả tam ma địa môn, Như Lai như thật giác là vô tướng.

Khéo thọ giáo là tướng bốn quả Sa môn, Như Lai như thật giác là vô tướng. Tự khai ngộ là tướng Độc giác Bồ đề, Như Lai như thật giác là vô tướng.

Năng thành xong đại sự là tướng tất cả hạnh Bồ tát Ma ha tát, Như Lai như thật giác là vô tướng. Đủ đại tác dụng là tướng chư Phật Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, Như Lai như thật giác là vô tướng.

Hiện Chánh đẳng giác là tướng nhất thiết trí, Như Lai như thật giác là vô tướng. Rất khéo thông đạt là tướng đạo tướng trí, Như Lai như thật giác là vô tướng. Hiện đẳng biệt giác là tướng nhất thiết tướng trí, Như Lai như thật giác là vô tướng.

Chư thiên phải biết: Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác đối như thế thảy tướng tất cả pháp đều năng như thật giác là vô tướng. Vậy nên, Ta nói tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác trí kiến vô ngại không ai ngang bằng.

Bấy giờ, Thế Tôn bảo cụ thọ Thiện Hiện rằng: Thiện Hiện! Phải biết Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu là mẹ chư Phật. Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu năng chỉ thật tướng các pháp thế gian. Vậy nên, Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác nương pháp mà trụ, cúng dường cung kính, tôn trọng ngợi khen, nhiếp thọ hộ trì pháp sở y trụ. Pháp đây tức là Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu. Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, không chẳng nương dựa Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu, cúng dường cung kính, tôn trọng ngợi khen, nhiếp thọ hộ trì. Vì cớ sao ?

Thiện Hiện! Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, đều nhờ Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu như thế mà được sanh trưởng. Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu làm chỗ sở y cho các Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, năng chỉ thật tướng các pháp thế gian.

Thiện Hiện phải biết: Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác là kẻ biết ơn, kẻ năng đền ơn.

Thiện Hiện! Nếu có hỏi rằng: Ai là kẻ biết ơn năng đền ơn ? Nên đáp ngay rằng: Phật là kẻ biết ơn năng đền được ơn. Vì cớ sao ? Vì tất cả thế gian biết ơn đền ơn không hơn Phật vậy.

Khi ấy, cụ thọ Thiện Hiện thưa Phật rằng: Bạch Thế Tôn! Sao là Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác biết ơn đền ơn ?

Phật nói: Thiện Hiện! Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác cưỡi xe như thế, đi đường như vậy, đến tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Được Bồ đề rối, với tất cả thời cúng dường cung kính, tôn trọng ngợi khen, nhiếp thọ hộ trì, xe này dường ấy phải biết tức là Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu. Thiện Hiện! Đấy gọi Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác biết ơn đền ơn.

Lại nữa, Thiện Hiện! Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, không chẳng đều nương Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu, giác tất cả pháp đều vô tác dụng, vì kẻ năng tác vô sở hữu vậy. Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, không chẳng đều nương Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu, giác tất cả pháp vô sở thành xong, vì các hình chất bất khả đắc vậy.

Thiện Hiện! Vì các Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác biết nương Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu như thế, giác tất cả pháp đều vô tác dụng, vô sở thành xong, với tất cả thời cúng dường cung kính, tôn trọng ngợi khen, nhiếp thọ hộ trì từng không gián đoạn, nên gọi chơn thật biết ơn đền ơn.

Lại nữa, Thiện Hiện! Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác không chẳng đều nương Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu, đối tất cả pháp vô tác, vô thành, vô sanh trí chuyển; lại năng biết nhân duyên đây không chuyển, vậy nên phải biết Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu năng sanh Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, cũng năng như thật chỉ tướng thế gian.

Bấy giờ, cụ thọ Thiện Hiện thưa Phật rằng: Bạch Thế Tôn! Như Lai thường nói tánh tất cả pháp không sanh, không khởi, không biết, không thấy, nói sao nói được Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu năng sanh Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, năng chỉ thật tướng các pháp thế gian ?

Phật bảo: Thiện Hiện! Như vậy, như vậy. Như ngươi đã nói. Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác nói tất cả pháp không sanh, không khởi, không biết, không thấy, nương thế tục mà nói Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu, năng sanh Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, cũng năng như thật chỉ tướng thế gian.

Khi ấy, cụ thọ Thiện Hiện thưa Phật rằng: Bạch Thế Tôn! Vì sao các pháp không sanh không khởi, không biết không thấy ?

Phật nói: Thiện Hiện! Vì tất cả pháp không vô sở hữu, đều chẳng tự tại, hư dối chẳng bền, nên tất cả pháp không sanh không khởi, không biết không thấy.

Lại nữa, Thiện Hiện! Tánh tất cả pháp không chỗ nương dựa, không bị hệ thuộc. Bởi nhân duyên đây không sanh không khởi, không biết không thấy.

Thiện Hiện phải biết: Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu tuy sanh Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, cũng năng chỉ ra thật tướng thế gian mà không sở sanh, cũng không sở chỉ.

Thiện Hiện phải biết: Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu chẳng thấy sắc, nên gọi chỉ tướng sắc; chẳng thấy thọ tưởng hành thức, nên gọi chỉ tướng thọ tưởng hành thức.

Chẳng thấy nhãn xứ, nên gọi chỉ tướng nhãn xứ; chẳng thấy nhĩ tỷ thiệt thân ý xứ, nên gọi chỉ tướng nhỉ tỹ thiệt thân ý xứ.

Chẳng thấy sắc xứ, nên gọi chỉ tướng sắc xứ; chẳng thấy thanh hương vị xúc pháp xứ, nên gọi chỉ tướng thanh hương vị xúc pháp xứ.

Chẳng thấy nhãn giới, nên gọi chỉ tướng nhãn giới; chẳng thấy nhĩ tỷ thiệt thân ý giới, nên gọi chỉ tướng nhỉ tỹ thiệt thân ý giới.

Chẳng thấy sắc giới, nên gọi chỉ tướng sắc giới; chẳng thấy thanh hương vị xúc pháp giới, nên gọi chỉ tướng thanh hương vị xúc pháp giới.

Chẳng thấy nhãn thức giới, nên gọi chỉ tướng nhãn thức giới; chẳng thấy nhĩ tỷ thiệt thân ý thức giới, nên gọi chỉ tướng nhỉ tỹ thiệt thân ý thức giới.

Chẳng thấy nhãn xúc, nên gọi chỉ tướng nhãn xúc; chẳng thấy nhĩ tỷ thiệt thân ý xúc, nên gọi chỉ tướng nhỉ tỹ thiệt thân ý xúc.

Chẳng thấy nhãn xúc làm duyên sanh ra các thọ, nên gọi chỉ tướng nhãn xúc làm duyên sanh ra các thọ; chẳng thấy nhĩ tỷ thiệt thân ý xúc làm duyên sanh ra các thọ, nên gọi chỉ tướng nhỉ tỹ thiệt thân ý xúc làm duyên sanh ra các thọ.

Chẳng thấy địa giới, nên gọi chỉ tướng địa giới; chẳng thấy thủy hỏa phong không thức giới, nên gọi chỉ tướng thủy hỏa phong không thức giới.

Chẳng thấy vô minh, nên gọi chỉ tướng vô minh; chẳng thấy hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sanh lão tử sầu thán khổ ưu não, nên gọi chỉ tướng hành cho đến lão tử sầu thán khổ ưu não.

Chẳng thấy bố thí Ba la mật đa, nên gọi chỉ tướng bố thí Ba la mật đa; chẳng thấy tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát nhã Ba la mật đa, nên gọi chỉ tướng tịnh giới cho đến bát nhã Ba la mật đa.

Chẳng thấy nội không, nên gọi chỉ tướng nội không; chẳng thấy ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán vô tán không, bổn tánh không, tự cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tánh không, tự tánh không, vô tánh tự tánh không, nên gọi chỉ tướng ngoại không cho đến vô tánh tự tánh không.

Chẳng thấy chơn như, nên gọi chỉ tướng chơn như; chẳng thấy pháp giới, pháp tánh, bất hư vọng tánh, bất biến dị tánh, bình đẳng tánh, ly sanh tánh, pháp định, pháp trụ, thật tế, hư không giới, bất tư nghì giới, nên gọi chỉ tướng pháp giới cho đến bất tư nghì giới.

Chẳng thấy khổ thánh đế, nên gọi chỉ tướng khổ thánh đế; chẳng thấy tập diệt đạo thánh đế, nên gọi chỉ tướng tập diệt đạo thánh đế.

Chẳng thấy bốn tĩnh lự, nên gọi chỉ tướng bốn tĩnh lự; chẳng thấy bốn vô lượng, bốn vô sắc định, nên gọi chỉ tướng bốn vô lượng, bốn vô sắc định.

Chẳng thấy tám giải thoát, nên gọi chỉ tướng tám giải thoát; chẳng thấy tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ, nên gọi chỉ tướng tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ.

Chẳng thấy bốn niệm trụ, nên gọi chỉ tướng bốn niệm trụ; chẳng thấy bốn chánh đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi, nên gọi chỉ tướng bốn chánh đoạn cho đến tám thánh đạo chi.

Chẳng thấy không giải thoát môn, nên gọi chỉ tướng không giải thoát môn; chẳng thấy vô tướng, vô nguyện giải thoát môn, nên gọi chỉ tướng vô tướng, vô nguyện giải thoát môn.

Chẳng thấy Tam thừa thập địa, nên gọi chỉ tướng Tam thừa thập địa. Chẳng thấy Bồ tát thập địa, nên gọi chỉ tướng Bồ tát thập địa.

Chẳng thấy năm nhãn, nên gọi chỉ tướng năm nhãn; chẳng thấy sáu thần thông, nên gọi chỉ tướng sáu thần thông.

Chẳng thấy Như Lai mười lực, nên gọi chỉ tướng Như Lai mười lực; chẳng thấy bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp Phật bất cộng, nên gọi chỉ tướng bốn vô sở úy cho đến mười tám pháp Phật bất cộng.

Chẳng thấy ba mươi hai tướng đại sĩ, nên gọi chỉ tướng ba mươi hai tướng đại sĩ; chẳng thấy tám mươi tùy hảo, nên gọi chỉ tướng tám mươi tùy hảo.

Chẳng thấy pháp vô vong thất, nên gọi chỉ tướng pháp vô vong thất; chẳng thấy tánh hằng trụ xả, nên gọi chỉ tướng tánh hằng trụ xả.

Chẳng thấy tất cả đà la ni môn, nên gọi chỉ tướng tất cả đà la ni môn; chẳng thấy tất cả tam ma địa môn, nên gọi chỉ tướng tất cả tam ma địa môn.

Chẳng thấy quả Dự lưu, nên gọi chỉ tướng quả Dự lưu; chẳng thấy quả Nhất lai, Bất hoàn, A la hán, Độc giác Bồ đề, nên gọi chỉ tướng quả Nhất lai, Bất hoàn, A la hán, Độc giác Bồ đề.

Chẳng thấy tất cả hạnh Bồ tát Ma ha tát, nên gọi chỉ tướng tất cả hạnh Bồ tát Ma ha tát. Chẳng thấy chư Phật Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, nên gọi chỉ tướng chư Phật Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Chẳng thấy nhất thiết trí, nên gọi chỉ tướng nhất thiết trí; chẳng thấy đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí, nên gọi chỉ tướng đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí.

Thiện Hiện! Bởi nghĩa như thế Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu năng chỉ thật tướng các pháp thế gian gọi mẹ Như Lai năng sanh Như Lai.

Bấy giờ, cụ thọ Thiện Hiện thưa Phật rằng: Bạch Thế Tôn! Vì sao Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu như thế chẳng thấy sắc, nên gọi chỉ tướng sắc; chẳng thấy thọ tưởng hành thức, nên gọi chỉ tướng thọ tưởng hành thức ?

Như vậy, cho đến chẳng thấy nhất thiết trí, nên gọi chỉ tướng nhất thiết trí; chẳng thấy đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí, nên gọi chỉ tướng đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí ?

Phật bảo: Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu bởi chẳng duyên sắc mà sanh nơi thức, đấy là chẳng thấy sắc, nên gọi chỉ tướng sắc. Chẳng duyên thọ tưởng hành thức mà sanh nơi thức, đấy là chẳng thấy thọ tưởng hành thức, nên gọi chỉ tướng thọ tưởng hành thức.

Như vậy, cho đến bởi chẳng duyên nhất thiết trí mà sanh nơi thức, đấy là chẳng thấy nhất thiết trí, nên gọi chỉ tướng nhất thiết trí. Chẳng duyên đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí mà sanh nơi thức, đấy gọi là chẳng thấy đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí, nên gọi chỉ tướng đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí.

Thiện Hiện! Do nghĩa như thế, Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu năng chỉ thật tướng các pháp thế gian, gọi mẹ Như Lai năng sanh Như Lai.

Lại nữa, Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu năng vì Như Lai rõ thế gian không, nên gọi mẹ Như Lai năng chỉ Như Lai thật tướng thế gian.

Khi ấy, cụ thọ Thiện Hiện thưa Phật rằng: Bạch Thế Tôn! Sao là Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu như thế, năng vì Như Lai rõ thế gian không ?

Phật nói: Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu năng vì Như Lai rõ sắc thế gian không, rõ thọ tưởng hành thức thế gian không. Rõ nhãn xứ thế gian không, rõ nhĩ tỷ thiệt thân ý xứ thế gian không. Rõ sắc xứ thế gian không, rõ thanh hương vị xúc pháp xứ thế gian không.

Rõ nhãn giới thế gian không, rõ nhĩ tỷ thiệt thân ý giới thế gian không. Rõ sắc giới thế gian không, rõ thanh hương vị xúc pháp giới thế gian không. Rõ nhãn thức giới thế gian không, rõ nhĩ tỷ thiệt thân ý thức giới thế gian không. Rõ nhãn xúc thế gian không, rõ nhĩ tỷ thiệt thân ý xúc thế gian không. Rõ nhãn xúc làm duyên sanh ra các thọ thế gian không, rõ nhĩ tỷ thiệt thân ý xúc làm duyên sanh ra các thọ thế gian không.

Rõ địa giới thế gian không, rõ thủy hỏa phong không thức giới thế gian không. Rõ mười hai nhánh duyên khởi thế gian không. Rõ ngã kiến là cội gốc cho sáu mươi hai kiến thế gian không. Rõ mười thiện nghiệp đạo thế gian không. Rõ bốn tĩnh lự thế gian không, rõ bốn vô lượng, bốn vô sắc định thế gian không. Rõ bố thí Ba la mật đa thế gian không, cho đến rõ bát nhã Ba la mật đa thế gian không.

Rõ nội không thế gian không, cho đến rõ vô tánh tự tánh không thế gian không. Rõ khổ thánh đế thế gian không, rõ tập diệt đạo thánh đế thế gian không. Rõ tám giải thoát thế gian không, rõ tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ thế gian không.

Rõ bốn niệm trụ thế gian không, cho đến rõ tám thánh đạo chi thế gian không. Rõ không giải thoát môn thế gian không, rõ vô tướng, vô nguyện giải thoát môn thế gian không. Rõ Tam thừa thập địa thế gian không. Rõ Bồ tát thập địa thế gian không. Rõ năm nhãn thế gian không, rõ sáu thần thông thế gian không.

Rõ Phật mười lực thế gian không, cho đến rõ mười tám pháp Phật bất cộng thế gian không. Rõ ba mươi hai tướng đại sĩ thế gian không, rõ tám mươi tùy hảo thế gian không. Rõ pháp vô vong thất thế gian không, rõ tánh hằng trụ xả thế gian không. Rõ tất cả đà la ni môn thế gian không, rõ tất cả tam ma địa môn thế gian không.

Rõ quả Dự lưu thế gian không, cho đến rõ Độc giác Bồ đề thế gian không. Rõ tất cả hạnh Bồ tát Ma ha tát thế gian không, rõ chư Phật Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề thế gian không. Rõ nhất thiết trí thế gian không, rõ đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí thế gian không.

Thiện Hiện! Bởi nghĩa như thế, Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu năng chỉ Như Lai thật tướng thế gian, gọi mẹ Như Lai năng sanh Như Lai.

Lại nữa, Thiện Hiện! Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác nương Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu năng vì thế gian rõ sắc thế gian không, rõ thọ tưởng hành thức thế gian không. Như vậy, cho đến rõ nhất thiết trí thế gian không; rõ đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí thế gian không. Khiến các thế gian nhận thế gian không, tưởng thế gian không, nghĩ thế gian không, thấu thế gian không.

Thiện Hiện! Bởi nghĩa như thế Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu năng chỉ Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác thật tướng thế gian, gọi mẹ Như Lai năng sanh Như Lai.

Lại nữa, Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu năng khiến Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác thấy thế gian không. Thấy những gì thế gian không ? Là thấy sắc thế gian không, thấy thọ tưởng hành thức thế gian không. Như vậy, cho đến thấy nhất thiết trí thế gian không. Như vậy, cho đến thấy nhất thiết trí thế gian không, thấy đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí thế gian không.

Thiện Hiện! Bởi nghĩa như thế, Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu năng chỉ Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác thật tướng thế gian, gọi mẹ Như Lai năng sanh Như Lai.

Lại nữa, Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu năng chỉ Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tướng thế gian chẳng thể nghĩ bàn, gọi mẹ Như Lai năng chỉ Như Lai thật tướng thế gian.

Khi ấy, cụ thọ Thiện Hiện thưa Phật rằng: Bạch Thế Tôn! Sao là Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu như thế, năng chỉ Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tướng thế gian chẳng thế nghĩ bàn ?

Phật nói: Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu năng chỉ Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tướng sắc thế gian chẳng thể nghĩ bàn, tướng thọ tưởng hành thức thế gian chẳng thể nghĩ bàn. Như vậy, cho đến tướng nhất thiết trí thế gian chẳng thể nghĩ bàn, tướng đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí thế gian chẳng thể nghĩ bàn.

Thiện Hiện! Bởi nghĩa như thế Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu năng chỉ Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác thật tướng thế gian, gọi mẹ Như Lai năng sanh Như Lai.

Lại nữa, Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu năng chỉ Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tướng thế gian xa lìa gọi mẹ Như Lai, năng chỉ Như Lai thật tướng thế gian.

Khi ấy, cụ thọ Thiện Hiện thưa Phật rằng: Bạch Thế Tôn! Sao là Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu như thế năng chỉ Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tướng thế gian xa lìa ?

Phật nói: Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu năng chỉ Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tướng sắc thế gian xa lìa, tướng thọ tưởng hành thức thế gian xa lìa. Như vậy cho đến tướng nhất thiết trí thế gian xa lìa, tướng đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí thế gian xa lìa.

Thiện Hiện! Bởi nghĩa như thế Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu năng chỉ Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác thật tướng thế gian, gọi mẹ Như Lai năng sanh Như Lai.

Lại nữa, Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu năng chỉ Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tướng thế gian vắng lặng, gọi mẹ Như Lai năng chỉ Như Lai thật tướng thế gian.

Khi ấy, cụ thọ Thiện Hiện thưa Phật rằng: Bạch Thế Tôn! Sao là Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu như thế, năng chỉ Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tướng thế gian vắng lặng ?

Phật nói: Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu năng chỉ Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tướng sắc thế gian vắng lặng, tướng thọ tưởng hành thức thế gian vắng lặng. Như vậy, cho đến tướng nhất thiết trí thế gian vắng lặng, tướng đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí thế gian vắng lặng.

Thiện Hiện! Bởi nghĩa như thế, Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu năng chỉ Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác thật tướng thế gian, gọi mẹ Như Lai năng sanh Như Lai.

Lại nữa, Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu năng chỉ Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tướng thế gian rốt ráo không, gọi mẹ Như Lai năng chỉ Như Lai thật tướng thế gian.

Khi ấy, cụ thọ Thiện Hiện thưa Phật rằng: Bạch Thế Tôn! Sao là Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu như thế, năng chỉ Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tướng thế gian rốt ráo không ?

Phật nói: Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu năng chỉ Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tướng sắc thế gian rốt ráo không, tướng thọ tưởng hành thức thế gian rốt ráo không. Như vậy, cho đến tướng nhất thiết tướng trí thế gian rốt ráo không, tướng đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí thế gian rốt ráo không.

Thiện Hiện! Bởi nghĩa như thế, Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu năng chỉ Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác thật tướng thế gian, gọi mẹ Như Lai năng sanh Như Lai.

Lại nữa, Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu năng chỉ Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tướng thế gian vô tánh không, gọi mẹ Như Lai năng sanh Như Lai thật tướng thế gian.

Khi ấy, cụ thọ Thiện Hiện thưa Phật rằng: Bạch Thế Tôn! Sao là Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu như thế năng chỉ Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tướng thế gian vô tánh không ?

Phật nói: Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu năng chỉ Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tướng sắc thế gian vô tánh không, tướng thọ tưởng hành thức thế gian vô tánh không. Như vậy cho đến tướng nhất thiết trí thế gian vô tánh không, tướng đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí thế gian vô tánh không.

Thiện Hiện! Bởi nghĩ như thế, Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu năng chỉ Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác thật tướng thế gian, gọi mẹ Như Lai năng sanh Như Lai.

Lại nữa, Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu năng chỉ Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tướng thế gian tự tánh không, gọi mẹ Như Lai năng chỉ Như Lai thật tướng thế gian.

Khi ấy, cụ thọ Thiện Hiện thưa Phật rằng: Bạch Thế Tôn! Sao là Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu như thế năng chỉ Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tướng thế gian tự tánh không ?

Phật nói: Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu năng chỉ Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tướng sắc thế gian tự tánh không, tướng thọ tưởng hành thức thế gian tự tánh không. Như vậy, cho đến tướng nhất thiết trí thế gian tự tánh không, tướng đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí thế gian tự tánh không.

Thiện Hiện! Bởi nghĩa như thế, Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu năng chỉ Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác thật tướng thế gian, gọi mẹ Như Lai năng sanh Như Lai.

Lại nữa, Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu năng chỉ Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tướng thế gian vô tánh tự tánh không, gọi mẹ Như Lai năng chỉ Như Lai thật tướng thế gian.

Khi ấy, cụ thọ Thiện Hiện thưa Phật rằng: Bạch Thế Tôn! Sao là Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu như thế năng chỉ Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tướng thế gian vô tánh tự tánh không ?

Phật nói: Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu năng chỉ Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tướng sắc thế gian vô tánh tự tánh không, tướng thọ tưởng hành thức thế gian vô tánh tự tánh không. Như vậy cho đến tướng nhất thiết trí thế gian vô tánh tự tánh không, tướng đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí thế gian vô tánh tự tánh không.

Thiện Hiện! Bởi nghĩa như thế, Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu năng chỉ Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác thật tướng thế gian, gọi mẹ Như Lai năng sanh Như Lai.

Lại nữa, Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu năng chỉ Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tướng thế gian thuần không, gọi mẹ Như Lai năng chỉ Như Lai thật tướng thế gian.

Khi ấy, cụ thọ Thiện Hiện thưa Phật rằng: Bạch Thế Tôn! Sao là Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu như thế năng chỉ Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tướng thế gian thuần không ?

Phật nói: Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu năng chỉ Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tướng saà'e1c thế gian thuần không, tướng thọ tưởng hành thức thế gian thuần không. Như vậy cho đến tướng nhất thiết trí thế gian thuần không, tướng đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí thế gian thuần không.

Thiện Hiện! Bởi nghĩa như thế, Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu năng chỉ Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác thật tướng thế gian, gọi mẹ Như Lai năng sanh Như Lai.

Lại nữa, Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu năng chỉ Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tướng thế gian vô ngã, gọi mẹ Như Lai năng chỉ Như Lai thật tướng thế gian.

Khi ấy, cụ thọ Thiện Hiện thưa Phật rằng: Bạch Thế Tôn! Sao là Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu như thế năng chỉ Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tướng thế gian vô ngã ?

Phật nói: Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu năng chỉ Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tướng sắc thế gian vô ngã, tướng thọ tưởng hành thức thế gian vô ngã. Như vậy cho đến tướng nhất thiết trí thế gian vô ngã, tướng đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí thế gian vô ngã.

Thiện Hiện! Bởi nghĩa như thế, Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu năng chỉ Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác thật tướng thế gian, gọi mẹ Như Lai năng sanh Như Lai.

Lại nữa, Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu năng chỉ Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tướng thế gian, ấy là khiến chẳng khởi tưởng thế gian này, cũng khiến chẳng khởi tưởng thế gian kia. Sở dĩ vì sao ? Vì tất cả pháp đều vô sở hữu, thật bất khả đắc, không nên nương kia khởi tưởng thế gian này thế gian nọ.

Bấy giờ, cụ thọ Thiện Hiện thưa Phật rằng: Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu vì việc lớn nên xuất hiện thế gian. Vì việc chẳng thể nghĩ bàn nên xuất hiện thế gian. Vì việc chẳng thể cân lường nên xuất hiện thế gian. Vì việc không số lượng nên xuất hiện thế gian. Vì việc không ngang ngang nên xuất hiện thế gian ?

Phật nói: Thiện Hiện! Như vậy, như vậy. Như ngươi đã nói. Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu, vì việc lớn nên xuất hiện thế gian. Vì việc chẳng thể nghĩ bàn nên xuất hiện thế gian. Vì việc chẳng thể cân lường nên xuất hiện thế gian. Vì việc không số lượng nên xuất hiện thế gian. Vì việc không ngang ngang nên xuất hiện thế gian.

Thiện Hiện! Sao là Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu như thế vì việc lớn nên xuất hiện thế gian ? Thiện Hiện! Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác đều vì cứu vớt tất cả hữu tình không phút tạm bỏ mà vì việc lớn. Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu vì việc này nên xuất hiện thế gian.

Thiện Hiện! Sao là Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu như thế vì việc chẳng thể nghĩ bàn nên xuất hiện thế gian ? Thiện Hiện! Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, sở hữu tánh Chánh đẳng giác, tánh Như Lai, tánh tự nhiên giác, tánh nhất thiết trí đều chẳng thể nghĩ bàn. Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu vì việc chẳng thể nghĩ bàn này nên xuất hiện thế gian.

Thiện Hiện! Sao là Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu như thế vì việc chẳng thể cân lường nên xuất hiện thế gian ? Thiện Hiện! Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, sở hữu tánh Chánh đẳng giác, tánh Như Lai, tánh tự nhiên giác, tánh nhất thiết trí, quyết định không hữu tình, hữu tình số nhiếp tam giới ngũ thú tứ sanh. Nhiếp ấy là có thể cân lường được. Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu vì việc chẳng thể cân lường này nên xuất hiện thế gian.

Thiện Hiện! Sao là Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu như thế vì việc không số lượng nên xuất hiện thế gian ? Thiện Hiện! Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, sở hữu tánh Chánh đẳng giác, tánh Như Lai, tánh tự nhiên giác, tánh nhất thiết trí quyết định không hữu tình, hữu tình số nhiếp tam giới ngũ thú tứ sanh, nhiếp ấy là biết số lượng kia. Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu vì việc không số lượng này nên xuất hiện thế gian.

Thiện Hiện! Sao là Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu như thế vì việc không ngang ngang nên xuất hiện thế gian ? Thiện Hiện! Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, sở hữu tánh Chánh đẳng giác, tánh Như Lai, tánh tự nhiên giác, tánh nhất thiết trí, tất cả thế gian hữu tình và pháp hãy không ai ngang, huống có kẻ hơn được. Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu vì việc không ngang ngang này nên xuất hiện thế gian.

Khi ấy, cụ thọ Thiện Hiện thưa Phật rằng: Bạch Thế Tôn! Vì chỉ Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, sở hữu tánh Chánh đẳng giác, tánh Như Lai, tánh tự nhiên giác, tánh nhất thiết trí chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường, không số lượng, không ngang ngang; hay lại còn có pháp khác nữa ư ?

Phật nói: Thiện Hiện! Chẳng những Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác sở hữu tánh Chánh đẳng giác, tánh Như Lai, tánh tự nhiên giác, tánh nhất thiết trí chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường, không số lượng, không ngang ngang, cũng có các pháp khác chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường, không số lượng, không ngang ngang.

Thiện Hiện! Nghĩa là sắc cũng chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường, không số lượng, không ngang ngang. Thọ tưởng hành thức cũng chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường, không số lượng, không ngang ngang. Như vậy cho đến nhất thiết trí cũng chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường, không số lượng, không ngang ngang. Đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí cũng chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường, không số lượng, không ngang ngang.

Thiện Hiện! Tất cả pháp cũng chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường, không số lượng, không ngang ngang. Thiện Hiện! Đối tất cả pháp trong chơn pháp tánh, tâm và tâm sở đều bất khả đắc.

Lại nữa, Thiện Hiện! Tánh sắc chẳng khá thi thiết, chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường, không số lượng, không ngang ngang. Tánh thọ tưởng hành thức chẳng khá thi thiết, chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường, không số lượng, không ngang ngang. Như vậy cho đến tánh nhất thiết trí chẳng khá thi thiết, chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường, không số lượng, không ngang ngang. Tánh đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí cũng chẳng khá thi thiết, chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường, không số lượng, không ngang ngang.

Bấy giờ, cụ thọ Thiện Hiện thưa Phật rằng: Bạch Thế Tôn! Vì nhân duyên nào tánh sắc chẳng khá thi thiết, chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường, không số lượng, không ngang ngang. Tánh thọ tưởng hành thức cũng chẳng khá thi thiết, chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường, không số lượng, không ngang ngang. Như vậy cho đến tánh nhất thiết trí chẳng khá thi thiết, chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường, không số lượng, không ngang ngang. Tánh đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí cũng chẳng khá thi thiết, chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường, không số lượng, không ngang ngang ?

Phật nói: Thiện Hiện! Tánh sắc chẳng khá thi thiết nghĩ bàn, cân lường, số lượng, ngang bằng, chẳng ngang bằng vậy. Tánh thọ tưởng hành thức cũng chẳng khá thi thiết nghĩ bàn, cân lường, số lượng, ngang bằng, chẳng ngang bằng vậy. Như vậy cho đến tánh nhất thiết trí chẳng khá thi thiết nghĩ bàn, cân lường, số lượng, ngang bằng, chẳng ngang bằng vậy. Tánh đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí cũng chẳng khá thi thiết nghĩ bàn, cân lường, số lượng, ngang bằng, chẳng ngang bằng vậy.

Khi ấy, cụ thọ Thiện Hiện thưa Phật rằng: Bạch Thế Tôn! Vì nhân duyên nào tánh sắc chẳng khá thi thiết nghĩ bàn, cân lường, số lượng, ngang bằng, chẳng ngang bằng. Tánh thọ tưởng hành thức cũng chẳng khá thi thiết nghĩ bàn, cân lường, số lượng, ngang bằng, chẳng ngang bằng. Như vậy cho đến tánh nhất thiết trí chẳng khá thi thiết nghĩ bàn, cân lường, số lượng, ngang bằng, chẳng ngang bằng. Tướng đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí cũng chẳng khá thi thiết nghĩ bàn, cân lường, số lượng, ngang bằng, chẳng ngang bằng ?

Phật nói: Thiện Hiện! Tự tánh sắc chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường, không số lượng, không ngang ngang. Vì vô tự tánh, nên tánh sắc chẳng thể thi thiết nghĩ bàn, cân lường, số lượng, ngang bằng, chẳng ngang bằng. Tự tánh thọ tưởng hành thức cũng chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường, không số lượng, không ngang ngang. Vì vô tự tánh nên tánh thọ tưởng hành thức cũng chẳng thể thi thiết nghĩ bàn, cân lường, số lượng, ngang bằng, chẳng ngang bằng. Như vậy cho đến tự tánh nhất thiết trí chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường, không số lượng, không ngang ngang. Vì vô tự tánh nên tánh nhất thiết trí chẳng thể thi thiết nghĩ bàn, cân lường, số lượng, ngang bằng, chẳng ngang bằng. Tự tánh đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí cũng chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường, không số lượng, không ngang ngang. Vì vô tự tánh nên tánh đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí cũng chẳng thể thi thiết nghĩ bàn, cân lường, số lượng, ngang bằng, chẳng ngang bằng.

Lại nữa, Thiện Hiện! Sắc bất khả đắc nên chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường, không số lượng, không ngang ngang. Thọ tưởng hành thức cũng bất khả đắc nên chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường, không số lượng, không ngang ngang. Như vậy cho đến nhất thiết trí bất khả đắc nên chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường, không số lượng, không ngang ngang. Đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí cũng bất khả đắc nên chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường, không số lượng, không ngang ngang.

Khi ấy, cụ thọ Thiện Hiện thưa Phật rằng: Bạch Thế Tôn! Vì nhân duyên nào sắc bất khả đắc nên chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường, không số lượng, không ngang ngang. Thọ tưởng hành thức cũng bất khả đắc nên chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường, không số lượng, không ngang ngang. Như vậy cho đến nhất thiết trí bất khả đắc nên chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường, không số lượng, không ngang ngang. Đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí cũng bất khả đắc nên chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường, không số lượng, không ngang ngang ?

Phật nói: Thiện Hiện! Sắc không hạn lượng nên bất khả đắc. Bất khả đắc nên chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường, không số lượng, không ngang ngang. Thọ tưởng hành thức cũng không hạn lượng nên bất khả đắc. Bất khả đắc nên chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường, không số lượng, không ngang ngang. Như vậy cho đến nhất thiết trí không hạn lượng nên bất khả đắc. Bất khả đắc nên chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường, không số lượng, không ngang ngang. Đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí cũng không hạn lượng nên bất khả đắc. Bất khả đắc nên chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường, không số lượng, không ngang ngang.

Khi ấy, cụ thọ Thiện Hiện thưa Phật rằng: Bạch Thế Tôn! Lại nhân duyên nào sắc không hạn lượng nên bất khả đắc. Thọ tưởng hành thức cũng không hạn lượng nên bất khả đắc. Như vậy cho đến nhất thiết trí không hạn lượng nên bất khả đắc. Đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí cũng không hạn lượng nên bất khả đắc ?

Phật nói: Thiện Hiện! Tướng sắc chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường, không số lượng, không ngang ngang nên không hạn lượng. Tướng thọ tưởng hành thức cũng chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường, không số lượng, không ngang ngang nên không hạn lượng. Như vậy cho đến tướng nhất thiết trí chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường, không số lượng, không ngang ngang nên không hạn lượng. Tướng đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí cũng chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường, không số lượng, không ngang ngang nên không hạn lượng.

Lại nữa, Thiện Hiện! Nơi ý hiểu sao ? Trong sắc chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường, không số lượng, không ngang ngang; sắc khá được chăng ? Trong thọ tưởng hành thức chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường, không số lượng, không ngang ngang; thọ tưởng hành thức khá được chăng ? Như vậy cho đến trong nhất thiết trí chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường, không số lượng, không ngang ngang; nhất thiết trí khá được chăng ? Trong đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường, không số lượng, không ngang ngang; đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí khá được chăng ?

Thiện Hiện đáp rằng: Bạch Thế Tôn! Chẳng được. Bạch Thiện Thệ! Chẳng được.

Phật nói: Thiện Hiện! Như vậy, như vậy. Bởi nhân duyên này, tất cả pháp đều chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường, không số lượng, không ngang ngang.

Thiện Hiện! Vì tất cả pháp đều chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường, không số lượng, không ngang ngang, nên đối tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác sở hữu pháp Chánh đẳng giác, pháp Như Lai, pháp tự nhiên giác, pháp nhất thiết trí cũng chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường, không số lượng, không ngang ngang.

Thiện Hiện! Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác sở hữu pháp Chánh đẳng giác, pháp Như Lai, pháp tự nhiên giác, pháp nhất thiết trí đều chẳng thể nghĩ bàn, vì diệt nghĩ bàn vậy. Chẳng thể cân lường, vì diệt cân lường vậy. Không số lượng, vì diệt số lượng vậy. Không ngang ngang, vì diệt ngang ngang vậy. Thiện Hiện! Bởi nhân duyên này, tất cả pháp cũng chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường, không số lượng, không ngang ngang.

Thiện Hiện! Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, sở hữu pháp Chánh đẳng giác, pháp Như Lai, pháp tự nhiên giác, pháp nhất thiết trí đều chẳng thể nghĩ bàn, vì quá nghĩ bàn vậy. Chẳng thể cân lường, vì quá cân lường vậy. Không số lượng, vì quá số lượng vậy. Không ngang ngang, vì quá ngang ngang vậy. Thiện Hiện! Bởi nhân duyên này, tất cả pháp cũng chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường, không số lượng, không ngang ngang.

Thiện Hiện! Chẳng thể nghĩ bàn ấy, chỉ có thêm lời chẳng thể nghĩ bàn. Chẳng thể cân lường ấy, chỉ có thêm lời chẳng thể cân lường. Không số lượng ấy, chỉ có thêm lời không số lượng. Không ngang ngang ấy, chỉ có thêm lời không ngang ngang. Thiện Hiện! Bởi nhân duyên này, tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, sở hữu pháp Chánh đẳng giác, pháp Như Lai, pháp tự nhiên giác, pháp nhất thiết trí đều chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường, không số lượng, không ngang ngang.

Thiện Hiện! Chẳng thể nghĩ bàn ấy, như hư không chẳng thể nghĩ bàn vậy. Chẳng thể cân lường ấy, như hư không chẳng thể cân lường vậy. Không số lượng ấy, như hư không không số lượng vậy. Không ngang ngang ấy, như hư không không ngang ngang vậy. Thiện Hiện! Bởi nhân duyên này, tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, sở hữu pháp Chánh đẳng giác, pháp Như Lai, pháp tự nhiên giác, pháp nhất thiết trí đều chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường, không số lượng, không ngang ngang.

Thiện Hiện! Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, sở hữu pháp Chánh đẳng giác, pháp Như Lai, pháp tự nhiên giác, pháp nhất thiết trí. Thanh văn, Độc giác, thế gian trời, người, a tố lạc thảy đều thảy chẳng năng nghĩ bàn cân lường số lượng ngang ngang được. Thiện Hiện! Bởi nhân duyên đây, tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, sở hữu pháp Chánh đẳng giác, pháp Như Lai, pháp tự nhiên giác, pháp nhất thiết trí, đều chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường, không số lượng, không ngang ngang.

Khi Phật thuyết phẩm Bất Khả Tư Nghì, Bất Khả Xứng Lượng, Vô Số Lượng, Vô Đẳng Đẳng như thế, trong chúng có năm trăm Bí sô chẳng thọ các lậu tâm được giải thoát. Lại có hai trăm Bí sô ni đều chẳng thọ các lậu tâm được giải thoát. Lại có sáu trăm tại gia nam, với trong các pháp xa trần lìa cấu, sanh tịnh pháp nhãn. Lại có ba trăm tại gia nữ cũng với trong các pháp xa trần lìa cấu, sanh tịnh pháp nhãn. Lại có hai ngàn Bồ tát Ma ha tát được Vô sanh pháp nhẫn, ở trong Hiền kiếp sẽ nhận Phật ký.

Quyển Thứ 444 - Hội Thứ Hai

Quyển Thứ 444 - Hội Thứ Hai

Phẩm Thành Xong

Thứ 48

Bấy giờ, cụ thọ Thiện Hiện thưa Phật rằng : Bạch Thế Tôn ! Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu vì việc lớn nên xuất hiện thế gian. Vì việc chẳng thể nghĩ bàn nên xuất hiện thế gian. Vì việc chẳng thể cân lường nên xuất hiện thế gian. Vì việc không số lượng nên xuất hiện thế gian. Vì việc không ngang ngang nên xuất hiện thế gian ?

Phật bảo : Thiện Hiện ! Như vậy, như vậy. Như ngươi đã nói, Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu vì việc lớn nên xuất hiện thế gian. Cho đến vì việc không ngang ngang nên xuất hiện thế gian. Vì cớ sao ? Thiện Hiện ! Bát nhã Ba la mật đa năng thành xong bố thí Ba la mật đa. Cũng năng thành xong tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến,tĩnh lự, bát nhã Ba la mật đa.

Năng thành xong nội không; cũng năng thành xong ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán vô tán không, bổn tánh không, tự cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tánh không, tự tánh không, vô tánh tự tánh không.

Năng thành xong chơn như; cũng năng thành xong pháp giới, pháp tánh, bất hư vọng tánh, bất biến dị tánh, bình đẳng tánh, ly sanh tánh, pháp định, pháp trụ, thật tế, hư không giới, bất tư nghì giới.

Năng thành xong khổ thánh đế, cũng năng thành xong tập diệt đạo thánh đế. Năng thành xong bốn tĩnh lự; cũng năng thành xong bốn vô lượng, bốn vô sắc định. Năng thành xong tám giải thoát; cũng năng thành xong tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ.

Năng thành xong bốn niệm trụ; cũng năng thành xong bốn chánh đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi. Năng thành xong không giải thoát môn; cũng năng thành xong vô tướng, vô nguyện giải thoát môn. Năng thành xong Tam thừa thập địa, cũng năng thành xong Bồ tát thập địa. Năng thành xong năm nhãn, cũng năng thành xong sáu thần thông.

Năng thành xong Như Lai mười lực, cũng năng thành xong bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp Phật bất cộng. Năng thành xong ba mươi hai tướng Đại sĩ, cũng năng thành xong tám mươi tùy hảo. Năng thành xong pháp vô vong thất, cũng năng thành xong tánh hằng trụ xả. Năng thành xong tất cả đà la ni môn, cũng năng thành xong tất cả tam ma địa môn.

Năng thành xong quả Dự lưu, cũng năng thành xong quả Nhất lai, Bất hoàn, A la hán, Độc giác Bồ đề. Năng thành xong tất cả hạnh Bồ tát Ma ha tát, cũng năng thành xong chư Phật Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Năng thành xong nhất thiết trí; cũng năng thành xong đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí.

Thiện Hiện ! Như Sát đế lợi quán đỉnh đại vương, uy tức tự tại, hàng phục tất cả, đem các quốc sự giao phó Đại thần, ngồi sững vô vi, yên ổn vui khoái. Như Lai cũng thế, là Đại pháp vương uy đức tự tại, uốn dẹp tất cả, đem pháp Thanh văn, hoặc pháp Độc giác, hoặc pháp Bồ tát, hoặc pháp chư Phật thảy đều giao phó Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu. Do đây Bát nhã Ba la mật đa đều năng thành xong tất cả sự nghiệp.

Vậy nên, Thiện Hiện ! Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu vì việc lớn nên xuất hiện thế gian. Cho đến vì việc không ngang ngang nên xuất hiện thế gian.

Lại nữa, Thiện Hiện ! Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu đối sắc không lấy không chấp, nên xuất hiện thế gian năng thành xong việc. Đối thọ tưởng hành thức không lấy không chấp, nên xuất hiện thế gian năng thành xong việc.

Đối nhãn xứ không lấy không chấp, nên xuất hiện thế gian năng thành xong việc. Đối nhĩ tỷ thiệt thân ý xứ không lấy không chấp, nên xuất hiện thế gian năng thành xong việc.

Đối sắc xứ không lấy không chấp, nên xuất hiện thế gian năng thành xong việc. Đối thanh hương vị xúc pháp xứ không lấy không chấp, nên xuất hiện thế gian năng thành xong việc.

Đối nhãn giới không lấy không chấp, nên xuất hiện thế gian năng thành xong việc. Đối nhĩ tỷ thiệt thân ý giới không lấy không chấp, nên xuất hiện thế gian năng thành xong việc.

Đối sắc giới không lấy không chấp, nên xuất hiện thế gian năng thành xong việc. Đối thanh hương vị xúc pháp giới không lấy không chấp, nên xuất hiện thế gian năng thành xong việc.

Đối nhãn thức giới không lấy không chấp, nên xuất hiện thế gian năng thành xong việc. Đối nhĩ tỷ thiệt thân ý thức giới không lấy không chấp, nên xuất hiện thế gian năng thành xong việc.

Đối nhãn xúc không lấy không chấp, nên xuất hiện thế gian năng thành xong việc. Đối nhĩ tỷ thiệt thân ý xúc không lấy không chấp, nên xuất hiện thế gian năng thành xong việc.

Đối nhãn xúc làm duyên sanh ra các thọ không lấy không chấp, nên xuất hiện thế gian năng thành xong việc. Đối nhĩ tỷ thiệt thân ý xúc làm duyên sanh ra các thọ không lấy không chấp, nên xuất hiện thế gian năng thành xong việc.

Đối địa giới không lấy không chấp, nên xuất hiện thế gian năng thành xong việc. Đối thủy hỏa phong không thức giới không lấy không chấp, nên xuất hiện thế gian năng thành xong việc.

Đối vô minh không lấy không chấp, nên xuất hiện thế gian năng thành xong việc. Đối hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sanh lão tử sầu thán khổ ưu não không lấy không chấp, nên xuất hiện thế gian năng thành xong việc.

Đối bố thí Ba la mật đa không lấy không chấp, nên xuất hiện thế gian năng thành xong việc. Cho đến đối Bát nhã Ba la mật đa không lấy không chấp, nên xuất hiện thế gian năng thành xong việc.

Đối nội không không lấy không chấp, nên xuất hiện thế gian năng thành xong việc. Cho đến đối vô tánh tự tánh không không lấy không chấp, nên xuất hiện thế gian năng thành xong việc.

Đối chơn như không lấy không chấp, nên xuất hiện thế gian năng thành xong việc. Cho đến đối bất khả tư nghì giới không lấy không chấp, nên xuất hiện thế gian năng thành xong việc.

Đối khổ thánh đế không lấy không chấp, nên xuất hiện thế gian năng thành xong việc. Đối tập diệt đạo thánh đế không lấy không chấp, nên xuất hiện thế gian năng thành xong việc.

Đối bốn tĩnh lự không lấy không chấp, nên xuất hiện thế gian năng thành xong việc. Đối bốn vô lượng, bốn vô sắc định không lấy không chấp, nên xuất hiện thế gian năng thành xong việc.

Đối tám giải thoát không lấy không chấp, nên xuất hiện thế gian năng thành xong việc. Đối tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ không lấy không chấp, nên xuất hiện thế gian năng thành xong việc.

Đối bốn niệm trụ không lấy không chấp, nên xuất hiện thế gian năng thành xong việc. Cho đến đối tám thánh đạo chi không lấy không chấp, nên xuất hiện thế gian năng thành xong việc.

Đối không giải thoát môn không lấy không chấp, nên xuất hiện thế gian năng thành xong việc. Đối vô tướng, vô nguyện giải thoát môn không lấy không chấp, nên xuất hiện thế gian năng thành xong việc.

Đối Tam thừa thập địa không lấy không chấp, nên xuất hiện thế gian năng thành xong việc. Đối Bồ tát thập địa không lấy không chấp, nên xuất hiện thế gian năng thành xong việc.

Đối năm nhãn không lấy không chấp, nên xuất hiện thế gian năng thành xong việc. Đối sáu thần thông không lấy không chấp, nên xuất hiện thế gian năng thành xong việc.

Đối Như Lai mười lực không lấy không chấp, nên xuất hiện thế gian năng thành xong việc. Cho đến đối mười tám pháp Phật bất cộng không lấy không chấp, nên xuất hiện thế gian năng thành xong việc.

Đối ba mươi hai tướng Đại sĩ không lấy không chấp, nên xuất hiện thế gian năng thành xong việc. Đối tám mươi tùy hảo không lấy không chấp, nên xuất hiện thế gian năng thành xong việc.

Đối pháp vô vong thất không lấy không chấp, nên xuất hiện thế gian năng thành xong việc. Đối tánh hằng trụ xả không lấy không chấp, nên xuất hiện thế gian năng thành xong việc.

Đối tất cả đà la ni môn không lấy không chấp, nên xuất hiện thế gian năng thành xong việc. Đối tất cả tam ma địa môn không lấy không chấp, nên xuất hiện thế gian năng thành xong việc.

Đối quả Dự lưu không lấy không chấp, nên xuất hiện thế gian năng thành xong việc. Cho đến đối Độc giác Bồ đề không lấy không chấp, nên xuất hiện thế gian năng thành xong việc.

Đối tất cả hạnh Bồ tát Ma ha tát không lấy không chấp, nên xuất hiện thế gian năng thành xong việc. Đối chư Phật Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề không lấy không chấp, nên xuất hiện thế gian năng thành xong việc.

Đối nhất thiết trí không lấy không chấp, nên xuất hiện thế gian năng thành xong việc. Đối đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí không lấy không chấp, nên xuất hiện thế gian năng thành xong việc.

Bấy giờ, cụ thọ Thiện Hiện thưa Phật rằng : Bạch Thế Tôn ! Sao là Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu như thế đối sắc không lấy không chấp, đối thọ tưởng hành thức cũng không lấy không chấp. Cho đến nhất thiết trí không lấy không chấp, đối đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí cũng không lấy không chấp, nên xuất hiện thế gian năng thành xong việc ?

Phật bảo : Thiện Hiện ! Nơi ý hiểu sao ? Ngươi vả thấy sắc lấy được chấp được chăng ? Vả thấy thọ tưởng hành thức lấy được chấp được chăng ? Cho đến vả thấy nhất thiết trí lấy được chấp được chăng ? Vả thấy đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí lấy được chấp được chăng ?

Thiện Hiện đáp rằng : Bạch Thế Tôn ! Chẳng được. Bạch Thiện Thệ ! Chẳng được.

Phật nói : Thiện Hiện ! Hay thay, hay thay ! Như vậy, như vậy. Như ngươi đã nói. Thiện Hiện ! Ta cũng chẳng thấy sắc lấy được chấp được, chẳng thấy thọ tưởng hành thức lấy được chấp được. Cho đến chẳng thấy nhất thiết trí lấy được chấp được, chẳng thấy đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí lấy được chấp được. Bởi chẳng thấy nên chẳng lấy, bởi chẳng lấy nên chẳng chấp.

Do nhân duyên này Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu đối sắc không lấy không chấp, đối thọ tưởng hành thức không lấy không chấp. Như vậy cho đến đối nhất thiết trí không lấy không chấp; đối đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí không lấy không chấp.

Thiện Hiện ! Ta cũng chẳng thấy tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, sở hữu pháp Chánh đẳng giác, pháp Như Lai, pháp tự nhiên giác, pháp nhất thiết trí lấy được chấp được. Bởi chẳng thấy nên chẳng lấy, bởi chẳng lấy nên chẳng chấp. Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu cũng lại như vậy, đều chẳng thấy có tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, sở hữu pháp Chánh đẳng giác, pháp Như Lai, pháp tự nhiên giác, pháp nhất thiết trí lấy được, chấp được. Do nhân duyên đây không lấy không chấp.

Vậy nên, Thiện Hiện ! Các Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, chẳng nên đối sắc hoặc lấy hoặc chấp, chẳng nên đối thọ tưởng hành thức hoặc lấy hoặc chấp. Như vậy cho đến chẳng nên đối nhất thiết trí hoặc lấy hoặc chấp; chẳng nên đối đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí hoặc lấy hoặc chấp. Cũng chẳng nên đối tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác sở hữu pháp Chánh đẳng giác, pháp Như Lai, pháp tự nhiên giác, pháp nhất thiết trí hoặc lấy hoặc chấp.

Bấy giờ, chúng chư thiên cõi Dục cõi Sắc đồng thưa Phật rằng : Bạch Thế Tôn ! Bát nhã Ba la mật đa như thế rất là thẳm sâu, khó thấy khó giác, chẳng thể tìm nghĩ, vượt cảnh tìm nghĩ, vắng lặng nhiệm mầu. Kẻ rất thông huệ thầm lặng xét kỹ mới hiểu rõ được.

Nếu các hữu tình năng sâu tin hiểu Bát nhã Ba la mật đa như thế, phải biết kia từng cúng dường vô lượng chư Phật quá khứ; ở chỗ chư Phật, phát thệ nguyện rộng, trồng nhiều căn lành, thờ nhiều bạn lành, đã được vô lượng bạn lành nhiếp thọ, mới năng tin hiểu Bát nhã Ba la mật đa như thế. Nếu có được nghe Bát nhã Ba la mật đa như thế sanh tin hiểu sâu, phải biết loại ấy tức là Bồ tát, quyết định được Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Bạch Thế Tôn ! Giả sử các loại hữu tình Tam thiên đại thiên thế giới, tất cả đều thành tùy tín hành, tùy pháp hành, Đệ bát, Dự lưu, Nhất lai, Bất hoàn, A la hán, Độc giác. Kia đã trọn nên hoặc trí hoặc đoạn, chẳng bằng có người một ngày đối với Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu đây nhẫn vui suy nghĩ, cân lường quan sát. Người này đối Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu đây đã trọn nên nhẫn vui hơn kia trí đức, đoạn đức vô lượng vô biên. Vì cớ sao ?

Vì các tùy tín hành hoặc trí hoặc đoạn, cho đến Độc giác hoặc trí hoặc đoạn đều là đã được phần ít nhẫn của các Bồ tát Ma ha tát vô sanh pháp nhẫn vậy.

Bấy giờ, Phật bảo chúng chư thiên rằng : Hay thay, hay thay ! Như ngươi đã nói, các tùy tín hành hoặc tùy pháp hành, Đệ bát, Dự lưu, Nhất lai, Bất hoàn, A la hán, Độc giác, sở hữu trí đoạn đều là được phần ít nhẫn của các Bồ tát Ma ha tát vô sanh pháp nhẫn.

Thiên chúng phải biết : Nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân tạm nghe Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu như thế, nghe rồi tin hiểu, thơ tả thọ trì đọc tụng, tu tập suy nghĩ diễn nói. Các thiện nam tử, thiện nữ nhân này mau ra sanh tử, chứng được Niết bàn, trọn nên trí Như Lai Chánh Đẳng Giác, hơn các thiện nam tử, thiện nữ nhân cầu Nhị thừa, xa lìa Bát nhã Ba la mật đa học các kinh điển khác, hoặc trải một kiếp hoặc một kiếp hơn. Sở dĩ vì sao ?

Với trong kinh Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu đây nói rộng tất cả thắng pháp nhiệm mầu. Các tùy tín hành, hoặc tùy pháp hành, Đệ bát, Dự lưu, Nhất lai, Bất hoàn, A la hán, Độc giác, Bồ tát Ma ha tát đều nên đối đây tinh siêng tu học, tùy sở nguyện cầu, sở tác sự nghiệp đều mau rốt ráo. Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác đều nương đấy học đã chứng, chính chứng, sẽ chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Khi ấy, chúng chư Thiên đồng pháp lời rằng : Bát nhã Ba la mật đa như thế là đại Ba la mật đa, là chẳng thể nghĩ bàn Ba la mật đa, là chẳng thể cân lường Ba la mật đa, là không số lượng Ba la mật đa, là không ngang ngang Ba la mật đa.

Bạch Thế Tôn ! Các tùy tín hành hoặc tùy pháp hành, Đệ bát, Dự lưu, Nhất lai, Bất hoàn, A la hán, Độc giác, đều đối Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu như thế, tinh siêng tu học, mau ra sanh tử, chứng cõi Vô dư y Niết bàn. Tất cả chúng Bồ tát Ma ha tát đều đối Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu như thế tinh siêng tu học, mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, vào cõi Vô dư y Niết bàn.

Bạch Thế Tôn ! Tuy các Thanh văn Độc giác Bồ tát đều nương Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu như thế tinh siêng tu học, sở tác sự nghiệp mỗi được rốt ráo; mà Bát nhã Ba la mật đa đây không thêm không bớt.

Bấy giờ, chúng chư thiên cõi Dục, cõi Sắc nói lời này rồi vui mừng nhảy nhót, đối Bát nhã Ba la mật đa đây rất sanh tin muốn; đảnh lễ chân Phật, quanh hữu ba vòng, từ Phật về cung, cách hội chưa xa cùng lúc chẳng hiện.

Bấy giờ, cụ thọ Thiện Hiện thưa Phật rằng : Bạch Thế Tôn ! Nếu Bồ tát Ma ha tát nghe thuyết Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu như thế rất sanh tin hiểu, thơ tả thọ trì đọc tụng, tu tập suy nghĩ diễn nói, cúng dường cung kính, tôn trọng ngợi khen. Bồ tát Ma ha tát này chết từ chỗ nào đến sanh trong đây ?

Phật bảo : Thiện Hiện ! Nếu Bồ tát Ma ha tát nghe thuyết Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu như thế rất sanh tin hiểu, thơ tả thọ trì đọc tụng, tu tập suy nghĩ đúng lý, cúng dường cung kính, tôn trọng ngợi khen. Thường theo Pháp sư thỉnh hỏi nghĩa thú, hoặc đi hoặc đứng hoặc ngồi hoặc nằm, không khi chút bỏ; như bò con mới sanh chẳng lìa mẹ nó. Cho đến chưa được Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu, sở hữu nghĩa thú thông lợi rốt ráo, năng vì người thuyết; trọn chẳng bỏ lìa kinh điển Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu như thế và Sư thuyết pháp.

Thiện Hiện phải biết : Bồ tát Ma ha tát này từ trong người chết đến sanh nơi đây. Vì cớ sao ? Thiện Hiện ! Bồ tát Ma ha tát này đời trước đã nghe Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu, nghe rồi thọ trì đọc tụng, tu tập suy nghĩ đúng lý, lại năng thơ tả, các báu trau dồi. Lại đem các phẩm thượng diệu tràng hoa, hương xoa hương bột thảy, y phục, anh lạc, bảo tràng phan lọng, kỹ nhạc đèn sáng, cúng dường cung kính, tôn trọng ngợi khen. Nhờ căn lành đây lìa tám không rảnh. Từ đạo người chết sanh lại trong người, nghe thuyết Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu rất sanh tin hiểu, thơ tả thọ trì đọc tụng, tu tập suy nghĩ diễn nói, cúng dường cung kính, tôn trọng ngợi khen.

Khi ấy, cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật rằng : Bạch Thế Tôn ! Vả có Bồ tát Ma ha tát trọn nên công đức thù thắng như thế, cúng dường vâng thờ Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác phương khác. Từ chỗ kia chết đến sanh trong đây, nghe thuyết Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu như thế rất sanh tin hiểu, thơ tả thọ trì đọc tụng, tu tập suy nghĩ diễn nói, cúng dường cung kính, tôn trọng ngợi khen, không lười nhác chăng ?

Phật bảo : Thiện Hiện ! Như vậy, như vậy. Có Bồ tát Ma ha tát trọn nên công đức thù thắng như thế, cúng dường vâng thờ Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác phương khác. Từ chỗ kia chết đến sanh trong đây, nghe thuyết Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu như thế rất sanh tin hiểu, thơ tả thọ trì đọc tụng,tu tập suy nghĩ diễn nói, cúng dường cung kính, tôn trọng ngợi khen, tâm không lười nhác. Sở dĩ vì sao ?

Bồ tát Ma ha tát này đời trước từ chỗ vô lượng Phật phương khác, nghe thuyết Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu như thế rất sanh tin hiểu, thơ tả thọ trì đọc tụng, tu tập suy nghĩ diễn nói, cúng dường cung kính, tôn trọng ngợi khen, tâm không lười nhác. Kia nhờ sức căn lành như thế, nên từ chỗ kia chết đến sanh trong đây.

Lại nữa, Thiện Hiện ! Có Bồ tát Ma ha tát từ trời Đổ sử đa chúng đồng phận chết đến sanh trong người. Kia cũng trọn nên công đức như thế. Sở dĩ vì sao ?

Bồ tát Ma ha tát này đời trước đã ở trời Đổ sử đa chỗ Từ Thị Bồ tát Ma ha tát thỉnh hỏi nghĩa thú thẳm sâu Bát nhã Ba la mật đa. Kia nhờ sức căn lành như thế, nên từ chỗ kia chết đến sanh trong người, nghe thuyết Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu như thế rất sanh tin hiểu, thơ tả thọ trì đọc tụng, tu tập suy nghĩ diễn nói, cúng dường cung kính, tôn trọng ngợi khen, tâm không lười nhác.

Lại nữa, Thiện Hiện ! Có các thiện nam tử, thiện nữ nhân trụ Bồ tát thừa, dù ở đời trước được nghe Bát nhã Ba la mật đa cho đến bố thí Ba la mật đa mà chẳng thỉnh hỏi nghĩa thú thẳm sâu, nay sanh trong người nghe thuyết Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu như thế, nơi tâm mê mờ do dự khiếp nhược, hoặc sanh hiểu khác, khó khai ngộ được.

Lại nữa, Thiện Hiện ! Có các thiện nam tử, thiện nữ nhân trụ Bồ tát thừa, dù ở đời trước nghe nội không cho đến vô tánh tự tánh không, mà chẳng thỉnh hỏi nghĩa thú thẳm sâu. Dù ở đời trước được nghe chơn như cho đến bất tư nghì giới mà chẳng thỉnh hỏi nghĩa thú thẳm sâu. Dù ở đời trước được nghe khổ khổ tập diệt đạo thánh đế mà chẳng thỉnh hỏi nghĩa thú thẳm sâu. Nay sanh trong người nghe thuyết Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu như thế, nơi tâm mê mờ do dự khiếp nhược, hoặc sanh hiểu khác, khó khai ngộ được.

Lại nữa, Thiện Hiện ! Có các thiện nam tử, thiện nữ nhân trụ Bồ tát thừa, dù ở đời trước được nghe bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn vô sắc định mà chẳng thỉnh hỏi nghĩa thú thẳm sâu. Dù ở đời trước được nghe tám giải thoát, tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ mà chẳng thỉnh hỏi nghĩa thú thẳm sâu. Dù ở đời trước được nghe bốn niệm trụ cho đến tám thánh đạo chi mà chẳng thỉnh hỏi nghĩa thú thẳm sâu. Dù ở đời trước được nghe không, vô tướng, vô nguyện giải thoát môn mà chẳng thỉnh hỏi nghĩa thú thẳm sâu. Dù ở đời trước được nghe Tam thừa Bồ tát thập địa mà chẳng thỉnh hỏi nghĩa thú thẳm sâu. Nay sanh trong người nghe thuyết Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu như thế nơi tâm mê mờ, do dự khiếp nhược, hoặc sanh hiểu khác, khó khai ngộ được.

Lại nữa, Thiện Hiện ! Có các thiện nam tử, thiện nữ nhân trụ Bồ tát thừa, dù ở đời trước được nghe năm nhãn, sáu thần thông mà chẳng thỉnh hỏi nghĩa thú thẳm sâu. Dù ở đời trước được nghe Phật mười lực cho đến mười tám pháp Phật bất cộng mà chẳng thỉnh hỏi nghĩa thú thẳm sâu. Dù ở đời trước được nghe ba mươi hai tướng Đại sĩ, tám mươi tùy hảo mà chẳng thỉnh hỏi nghĩa thú thẳm sâu. Dù ở đời trước được nghe pháp vô vong thất, tánh hằng trụ xả mà chẳng thỉnh hỏi nghĩa thú thẳm sâu. Dù ở đời trước được nghe đà la ni môn, tam ma địa môn mà chẳng thỉnh hỏi nghĩa thú thẳm sâu. Dù ở đời trước được nghe hạnh Bồ tát Ma ha tát, chư Phật Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề mà chẳng thỉnh hỏi nghĩa thú thẳm sâu. Dù ở đời trước được nghe nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí mà chẳng thỉnh hỏi nghĩa thú thẳm sâu. Nay sanh trong người nghe thuyết Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu như thế, nơi tâm mê mờ do dự khiếp nhược, hoặc sanh hiểu khác, khó khai ngộ được.

Lại nữa, Thiện Hiện ! Có các thiện nam tử, thiện nữ nhân trụ Bồ tát thừa, dù ở đời trước được nghe Bát nhã Ba la mật đa, cũng từng thỉnh hỏi nghĩa thú thẳm sâu, hoặc trải một ngày hai ngày ba ngày bốn ngày năm ngày, mà chẳng như thuyết tinh tiến tu hành. Nay sanh trong người nghe thuyết Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu như thế, hoặc trải một ngày hai ngày ba ngày bốn ngày năm ngày, nơi tâm bền chắc không ai phá được.

Nếu lìa Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu đã nghe liền bèn lui mất, tâm sanh do dự. Vì cớ sao ? Thiện Hiện ! Các thiện nam tử, thiện nữ nhân trụ Bồ tát thừa này nhờ ở đời trước được nghe Bát nhã Ba la mật đa, cũng thỉnh hỏi nghĩa thú thẳm sâu mà chẳng như thuyết tinh tiến tu hành, nên với đời nay nếu gặp bạn lành ân cần khuyên gắng, bèn muốn nghe thọ Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu.

Nếu không bạn lành ân cần khuyên gắng, tất đối kinh này chẳng muốn nghe thọ. Kia đối Bát nhã Ba la mật đa hoặc khi muốn nghe, hoặc khi chẳng muốn, hoặc khi bền chắc, hoặc khi lui mất, nơi tâm dễ động, tiến thối phi hằng, in như lông nhẹ theo gió chuyển bay. Phải biết các thiện nam tử, thiện nữ nhân trụ Bồ tát thừa như thế, phát tới Đại thừa trải thời chưa lâu, chưa gần gũi nhiều chơn thiện tri thức, chưa cúng dường nhiều chư Phật Thế Tôn, chưa từng thọ trì đọc tụng thơ tả suy nghĩ diễn nói Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu.

Thiện Hiện phải biết : Các thiện nam tử, thiện nữ nhân trụ Bồ tát thừa này chưa học bát nhã Ba la mật đa cho đến bố thí Ba la mật đa. Chưa học nội không cho đến vô tánh tự tánh không. Chưa học chơn như cho đến bất tư nghì giới. Chưa học khổ tập diệt đạo thánh đế. Chưa học bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn vô sắc định. Chưa học tám giải thoát, tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ.

Chưa học bốn niệm trụ cho đến tám thánh đạo chi. Chưa học không, vô tướng, vô nguyện giải thoát môn. Chưa học Tam thừa Bồ tát thập địa. Chưa học năm nhãn, sáu thần thông. Chưa học Như Lai mười lực cho đến mười tám pháp Phật bất cộng. Chưa học ba mươi hai tướng Đại sĩ, tám mươi tùy hảo. Chưa học pháp vô vong thất, tánh hằng trụ xả. Chưa học tất cả hạnh Bồ tát Ma ha tát. Chưa học chư Phật Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Chưa học nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí.

Thiện Hiện phải biết : Các thiện nam tử, thiện nữ nhân trụ Bồ tát thừa này mới tới Đại thừa, đối pháp Đại thừa, thành trọn phần ít tin kính ưa muốn, chưa năng thơ tả thọ trì đọc tụng, tu tập suy nghĩ, vì người diễn nói Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu.

Lại nữa, Thiện Hiện ! Các thiện nam tử, thiện nữ nhân trụ Bồ tát thừa, nếu chẳng thơ tả thọ trì đọc tụng tu tập suy nghĩ vì người diễn nói Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu; nếu chẳng đem Bát nhã Ba la mật đa cho đến bố thí Ba la mật đa nhiếp thọ hữu tình. Cho đến nếu chẳng đem nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí nhiếp thọ hữu tình. Các thiện nam tử, thiện nữ nhân trụ Bồ tát thừa này chẳng được bát nhã Ba la mật đa cho đến bố thí Ba la mật đa thủ hộ, cho đến chẳng được nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí thủ hộ.

Các thiện nam tử, thiện nữ nhân trụ Bồ tát thừa này chẳng năng tùy thuận tu hành bát nhã Ba la mật đa cho đến bố thí Ba la mật đa. Cho đến chẳng năng tùy thuận tu hành nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí. Bởi nhân duyên đây đọa bậc Thanh văn hoặc bậc Độc giác. Vì cớ sao ?

Vì các thiện nam tử, thiện nữ nhân trụ Bồ tát thừa này đối Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu chẳng năng thơ tả thọ trì đọc tụng, tu tập suy nghĩ vì người diễn nói. Cũng chẳng năng đem Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu, nói rộng cho đến nhất thiết tướng trí nhiếp thọ hữu tình.

Chẳng năng tùy thuận tu hành Bát nhã Ba la mật đa, nói rộng cho đến nhất thiết tướng trí. Chẳng được Bát nhã Ba la mật đa thủ hộ cho đến chẳng được nhất thiết tướng trí thủ hộ. Bởi nhân duyên đây đọa bậc Thanh văn hoặc bậc Độc giác.

Hội Thứ Hai

Phẩm Dụ Thuyền Thảy

Thứ 49 - 1

Phật bảo: Thiện Hiện ! Ví như biển khơi cưỡi thuyền bị phá. Những người trong thuyền nếu chẳng lấy gỗ, đồ vật, đãy nổi, ván tấm, thây chết làm vật nương dựa, định biết chết chìm, chẳng đến bờ kia ! Nếu lấy được gỗ, đồ vật, đãy nỗi, ván tấm, thây chết làm vật nương dựa, phải biết loại này trọn chẳng chết chìm, yên ổn biển cả, được đến bờ kia không tổn không hại hưởng các vui khoái.

Như vậy, Thiện Hiện ! Nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân trụ Bồ tát thừa, dù đối Đại thừa trọn nên phần ít tin kính ưa muốn, nêu chẳng thơ tả thọ trì đọc tụng, suy nghĩ tu tập vì người diễn nói Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu làm chỗ nương dựa, phải biết các thiện nam tử, thiện nữ nhân trụ Bồ tát thừa như thế, giữa đường suy bại, chẳng chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, lui vào Thanh văn hoặc bậc Độc giác.

Nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân trụ Bồ tát thừa, có đối Đại thừa trọn nên viên mãn tin kính ưa muốn, hoặc năng thơ tả thọ trì đọc tụng, tu tập suy nghĩ vì người diễn nói Bát nhã Ba la mật đa làm chỗ nương dựa, phải biết các thiện nam tử, thiện nữ nhân trụ Bồ tát thừa như thế, trọn chẳng giữa đường lui vào Thanh văn hoặc bậc Độc giác, quyết định chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Lại nữa, Thiện Hiện ! Như người muốn qua đồng nội hiểm ác, nếu chẳng nhiếp thọ lương thực khí cụ, chẳng năng đạt đến cõi nước an vui được, với nơi giữa đường gặp khổ mất mạng.

Như vậy, Thiện Hiện ! Nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân trụ Bồ tát thừa, tuy đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề có tin có nhẫn, có tâm thanh tịnh, có thắng ý lạc, có muốn thắng giải, có xả tinh tiến. Nếu chẳng nhiếp thọ Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu và các công đức khác, phải biết các thiện nam tử, thiện nữ nhân trụ Bồ tát thừa như thế, giữa đường suy bại, chẳng chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, lui vào Thanh văn hoặc bậc Độc giác.

Thiện Hiện phải biết : Như người muốn qua đồng nội hiểm ác, nếu năng nhiếp thọ lương thức khí cụ, tất sẽ đạt tới cõi nước an vui, trọn chẳng giữa đường gặp khổ bỏ mạng.

Như vậy, Thiện Hiện ! Nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân trụ Bồ tát thừa đã đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề có tin có nhẫn, có tâm thanh tịnh, có thắng ý lạc, có muốn thắng giải, có xả tinh tiến, lại năng nhiếp thọ Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu và các công đức khác. Phải biết các thiện nam tử, thiện nữ nhân trụ Bồ tát thừa như thế, trọn chẳng giữa đường tổn hao lui bại, vượt bậc Thanh văn và bậc Độc giác, thành thục hữu tình, nghiêm tịnh cõi Phật, mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Lại nữa, Thiện Hiện ! Ví như nam tử và các nữ nhân cầm đem bình đất sống đến sông hoặc ao hoặc giếng hoặc suối hoặc mương lấy nước. Phải biết bình này chẳng lâu tan rã. Vì cớ sao ? Vì bình này chưa nung chín, chẳng kham đựng nước, trọn quy đất vậy.

Như vậy, Thiện Hiện ! Có các thiện nam tử, thiện nữ nhân trụ Bồ tát thừa, tuy đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề có tin, có nhẫn, có tâm thanh tịnh, có thắng ý lạc, có muốn thắng giải, có xả tinh tiến. Nếu chẳng nhiếp thọ Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu phương tiện khéo léo, thời là xa lìa bát nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí Ba la mật đa.

Cũng lại xa lìa nội không, ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán vô tán không, bổn tánh không, tự cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tánh không, tự tánh không, vô tánh tự tánh không.

Cũng lại xa lìa chơn như, pháp giới, pháp tánh, bất hư vọng tánh, bất biến dị tánh, bình đẳng tánh, ly sanh tánh, pháp định, pháp trụ, thật tế, hư không giới, bất tư nghì giới. Cũng lại xa lìa khổ tập diệt đạo thánh đế.

Cũng lại xa lìa bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn vố sắc định. Cũng lại xa lìa tám giải thoát, tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ. Cũng lại xa lìa bốn niệm trụ, bốn chánh đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi. Cũng lại xa lìa không, vô tướng, vô nguyện giải thoát môn. Cũng lại xa lìa Bồ tát thập địa. Cũng lại xa lìa năm nhãn, sáu thần thông.

Cũng lại xa lìa Như Lai mười lực, bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp Phật bất cộng. Cũng lại xa lìa pháp vô vong thất, tánh hằng trụ xả. cũng lại xa lìa đà la ni môn, tam ma địa môn. Cũng lại xa lìa thành thục hữu tình, nghiêm tịnh cõi Phật. Cũng lại xa lìa nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí. Phải biết các thiện nam tử, thiện nữ nhân trụ Bồ tát thừa như thế, giữa đường suy bại chẳng chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, lui vào Thanh văn hoặc bậc Độc giác.

Thiện Hiện phải biết : Ví như nam tử hoặc các nữ nhân mang bình đã nung chín, đến sông hoặc ao hoặc giếng hoặc suối hoặc mương lấy nước. Phải biết bình này trọn chẳng tan rã. Vì cớ sao ? Vì bình này chín tốt kham chịu đựng nước, rất bền chắc vậy.

Như vậy, Thiện Hiện ! Có các thiện nam tử, thiện nữ nhân trụ Bồ tát thừa, nếu đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề có tin, có nhẫn, có tâm thanh tịnh, có thắng ý lạc, có muốn thắng giải, có xả tinh tiến. Lại năng nhiếp thọ Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu phương tiện khéo léo, bèn chẳng xa lìa bát nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí Ba la mật đa. Như vậy cho đến chẳng xa lìa nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí. Do nhân duyên này thường được chư Phật và chúng các Bồ tát Ma ha tát nhiếp thọ hộ niệm.

Phải biết các thiện nam tử, thiện nữ nhân trụ Bồ tát thừa như thế, trọn chẳng giữa đường suy hao lui bại, vượt bậc Thanh văn và bậc Độc giác, thành thục hữu tình, nghiêm tịnh cõi Phật, mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Lại nữa, Thiện Hiện ! Ví như người buôn không trí khôn khéo, thuyền ở bờ biển, sửa trị chưa xong, liền đem của vật an để trên thuyền, đẩy cho xuống nước, vội cho khởi hành đi. Phải biết thuyền này giữa đường hư chìm, người vật của thuyền đều tản mỗi xứ. Người buôn không trí khôn khéo như thế chết mất thân mạng và nhiều của cải.

Như vậy, Thiện Hiện ! Có các thiện nam tử, thiện nữ nhân trụ Bồ tát thừa, tuy đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề có tin, có nhẫn, có tâm thanh tịnh, có thắng ý lạc, có muốn thắng giải, có xả tinh tiến. Nếu chẳng nhiếp thọ Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu phương tiện khéo léo, thời là xa lìa bát nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí Ba la mật đa. Như vậy cho đến xa lìa nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí.

Phải biết các thiện nam tử, thiện nữ nhân trụ Bồ tát thừa như thế, giữa đường suy bại chết mất thân mạng và nhiều của cải. Chết thân mạng là đọa Thanh văn hoặc bậc Độc giác. Mất của cải là mất Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Thiện Hiện phải biết : Ví như người buôn có trí khôn khéo, trước ở bờ biển sửa trị thuyền rồi, mới đẩy xuống nước, biết không kẻ hở, sau đem của vật tải lên mà đi. Phải biết thuyền này tốt chẳng hư chìm, người vật yên ổn, đạt đến nơi chỗ.

Như vậy, Thiện Hiện ! Có các thiện nam tử, thiện nữ nhân trụ Bồ tát thừa, nếu đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề có tin, có nhẫn, có tâm thanh tịnh, có thắng ý lạc, có muốn thắng giải, có xả tinh tiến. Lại năng nhiếp thọ Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu phương tiện khéo léo, bèn chẳng xa lìa bát nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí Ba la mật đa. Cho đến chẳng xa lìa nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí. Do nhân duyên đây thường được chư Phật và chúng các Bồ tát Ma ha tát nhiếp thọ hộ niệm.

Phải biết các thiện nam tử, thiện nữ nhân trụ Bồ tát thừa như thế, trọn chẳng giữa đường suy hao lui bại, vượt bậc Thanh văn và bậc Độc giác, thành thục hữu tình, nghiêm tịnh cõi Phật, mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Lại nữa, Thiện Hiện ! Ví như có người trăm hai chục tuổi, già cả suy yếu lại thêm nhiều bệnh, chỗ gọi bệnh gió bệnh nóng bệnh đàm, hoặc bệnh nơi tam tiêu. Nơi ý hiểu sao ? Người già bệnh này, vả từ giường tòa tự dậy được chăng ?

Thiện Hiện đáp rằng : Bạch Thế Tôn ! Chẳng được. Bạch Thiện Thệ ! Chẳng được.

Phật bảo : Thiện Hiện ! Người này nếu có nâng đỡ đứng dậy cũng không sức đi một câu lô xá, hai câu lô xá, ba câu lô xá. Sở dĩ vì sao ? Vì già bệnh lắm vậy.

Như vậy, Thiện Hiện ! Có các thiện nam tử, thiện nữ nhân trụ Bồ tát thừa Bồ tát thừa, dù đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề có tin, có nhẫn, có tâm thanh tịnh, có thắng ý lạc, có muốn thắng giải, có xả tinh tiến. Nếu chẳng nhiếp thọ Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu phương tiện khéo léo, thời là xa lìa bát nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí Ba la mật đa. Như vậy cho đến xa lìa nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí.

Phải biết các thiện nam tử, thiện nữ nhân trụ Bồ tát thừa như thế, giữa đường suy bại, chẳng chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, lui vào Thanh văn hoặc bậc Độc giác. Vì cớ sao ? Vì chẳng nhiếp thọ Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu phương tiện khéo léo, lìa các công đức, chư Phật Bồ tát chẳng hộ niệm vậy.

Thiện Hiện phải biết : Ví như có người trăm hai chục tuổi, già cả suy yếu, lại thêm nhiều bệnh là bệnh gió nóng đàm hoặc bệnh nơi tam tiêu. Người già bệnh này muốn từ giường tòa dậy qua xứ khác mà tự chẳng được. Có hai người mạnh, mỗi xóc một nách, sẽ nâng đỡ dậy mà bảo già rằng : Chớ có sợ khốn, tùy ý muốn đi. Hai người chúng tôi trọn chẳng nới nhau, tất đến chỗ muốn, yên ổn không sao !

Như vậy, Thiện Hiện ! Có các thiện nam tử, thiện nữ nhân trụ Bồ tát thừa, nếu đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề có tin, có nhẫn, có tâm thanh tịnh, có thắng ý lạc, có muốn thắng giải, có xả tinh tiến. Lại năng nhiếp thọ Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu phương tiện khéo léo, bèn chẳng xa lìa bát nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí Ba la mật đa. Như vậy cho đến chẳng xa lìa nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí.

Phải biết các thiện nam tử, thiện nữ nhân trụ Bồ tát thừa như thế, trọn chẳng giữa đường suy hao lui bại, vượt bậc Thanh văn và bậc Độc giác, thành thục hữu tình, nghiêm tịnh cõi Phật, mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Vì cớ sao ? Vì năng nhiếp thọ Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu phương tiện khéo léo, đủ các công đức, chư Phật Bồ tát chung hộ niệm vậy.

Bấy giờ, cụ thọ Thiện Hiện thưa Phật rằng : Bạch Thế Tôn ! Vì sao các thiện nam tử, thiện nữ nhân trụ Bồ tát thừa, bởi chẳng nhiếp thọ Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu phương tiện khéo léo, lìa các công đức, lui đọa Thanh văn và bậc Độc giác, chẳng chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề ?

Phật bảo : Thiện Hiện ! Hay thay, hay thay ! Ngươi vì lợi vui cho các thiện nam tử, thiện nữ nhân trụ Bồ tát thừa hỏi việc như thế. Ngươi nay lóng nghe, sẽ vì ngươi thuyết.

Thiện Hiện phải biết : Có các thiện nam tử, thiện nữ nhân trụ Bồ tát thừa, từ sơ phát tâm chấp ngã ngã sở tu hành bố thí cho đến bát nhã Ba la mật đa. Các thiện nam tử, thiện nữ nhân này khi tu bố thí khởi nghĩ như vầy : Ta năng hành thí, ta thí vật đây, kia nhận ta thí. Khi tu tịnh giới khởi nghĩ như vầy : Ta năng trì giới, ta trì giới đây, ta đủ giới này. Khi tu an nhẫn, khởi nghĩ như vầy : Ta năng tu nhẫn, ta nhẫn với kia, ta đủ nhẫn này. Khi tu tinh tiến, khởi nghĩ như vầy : Ta năng tinh tiến, ta vì đây tinh tiến, ta đủ tinh tiến này. Khi tu tĩnh lự, khởi nghĩ như vầy : Ta năng tu định, ta vì đây tu định, ta đủ định này. Khi tu bát nhã, khởi nghĩ như vầy : Ta năng tu huệ, ta vì đây tu huệ, ta đủ huệ này.

Lại nữa, Thiện Hiện ! Các thiện nam tử, thiện nữ nhân này khi tu bố thí chấp có bố thí đây, bởi chấp bố thí này, chấp bố thí là ngã sở. Khi tu tịnh giới chấp có tịnh giới đây, bởi chấp tịnh giới này, chấp tịnh giới là ngã sở. Khi tu an nhẫn chấp có an nhẫn đây, bởi chấp an nhẫn này, chấp an nhẫn là ngã sở. Khi tu tinh tiến chấp có tinh tiến đây, bởi chấp tinh tiến này, chấp tinh tiến là ngã sở. Khi tu tĩnh lự chấp có tĩnh lự đây, bởi chấp tĩnh lự này, chấp tĩnh lự là ngã sở. Khi tu bát nhã chấp có bát nhã đây, bởi chấp bát nhã này, chấp bát nhã là ngã sở.

Các thiện nam tử, thiện nữ nhân này chấp ngã ngã sở hằng đeo theo, nên sở hành bố thí cho đến bát nhã Ba la mật đa tăng trưởng sanh tử chẳng năng giải thoát sanh thảy các khổ. Sở dĩ vì sao ?

Vì trong bố thí Ba la mật đa không phân biệt như thế khá khởi chấp đây. Cho đến trong bát nhã Ba la mật đa cũng không phân biệt như thế khá khởi chấp đây. Vì cớ sao ? Vì xa lìa bờ đây kia là tướng bố thí Ba la mật đa, cho đến là tướng Bát nhã Ba la mật đa vậy.

Thiện Hiện phải biết : Các thiện nam tử, thiện nữ nhân trụ Bồ tát thừa đây chẳng biết tướng bờ đây bờ kia, nên chẳng năng nhiếp thọ bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát nhã Ba la mật đa, cho đến chẳng năng nhiếp thọ nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí. Do nhân duyên này các thiện nam tử, thiện nữ nhân trụ Bồ tát thừa đây đọa bậc Thanh văn hoặc bậc Độc giác, chẳng chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.