Tam tạng Việt · Pháp Bảo (VBeta) · Linh Sơn Đại Tạng › Bộ Bát-nhã

Đại Tập 26 · Bộ Bát-nhã IX · Số 220 (Quyển 401–450)

Dịch giả: Thích Tịnh Hạnh
Thông tin: Ghi trên sách: Sa Môn Thích Tịnh HạnhHội Văn Hóa Giáo Dục Linh Sơn Đài Bắc, 2000

Kinh Đại Bát- Nhã Ba- La- Mật- Đa Quyển 409, Phẩm 9: Hành Tướng (1)

nhã ba-la-mật-đa học như vậy thì dần dần gần với trí Nhất thiết trí, chắc chắn gần kề trí Nhất thiết trí. Như vậy, được thân thanh tịnh, được ngữ thanh tịnh, được ý thanh tịnh, được tướng thanh tịnh. Chắc chắn được bốn pháp thân, ngữ, ý, tướng thanh tịnh. Như vậy, thì không sinh tâm tham, sân, si, mạn, dối gạt, xan tham tương ưng với tà kiến.

Đại Bồ-tát này do thường không sinh tâm tham… nên rốt ráo không đọa vào thai người nữ, thường được hóa sinh, xa lìa cảnh giới hiểm ác, trừ khi vì nhân duyên làm lợi lạc cho hữu tình, Đại Bồ-tát này từ cõi Phật này đến cõi Phật khác cúng dường, cung kính, tôn trọng, ngợi khen chư Phật Thế Tôn, đem lại sự thành tựu đầy đủ cho các hữu tình, làm nghiêm tịnh cõi Phật cho đến chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột đã mong cầu, thường không xa Phật. Thưa Hiền giả Xá-lợi Tử, nếu Đại Bồ-tát muốn được công đức thắng lợi như vậy thì nên học Bát-nhã ba-la-mật-đa, không được tạm bỏ.

Phẩm 9: HÀNH TƯỚNG (1)

Bấy giờ, Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, Đại Bồ-tát nào không có phương tiện thiện xảo, khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, nếu hành sắc là hành theo cái tướng của nó; nếu hành thọ, tưởng, hành, thức tức là hành theo cái tướng của nó; nếu hành thường, vô thường của sắc là hành theo cái tướng của nó; nếu hành thường, vô thường của thọ, tưởng, hành, thức là hành theo cái tướng của nó. Nếu hành vui, khổ của sắc là hành theo cái tướng của nó; nếu hành vui, khổ của thọ, tưởng, hành, thức là hành theo cái tướng của nó. Nếu hành ngã, vô ngã của sắc là hành theo cái tướng của nó; nếu hành ngã, vô ngã của thọ, tưởng, hành, thức là hành theo cái tướng của nó. Nếu hành tịnh, bất tịnh của sắc là hành theo cái tướng của nó; nếu hành tịnh, bất tịnh của thọ, tưởng, hành, thức là hành theo cái tướng của nó. Nếu hành sự xa lìa, chẳng xa lìa của sắc là hành theo cái tướng của nó; nếu hành sự xa lìa, chẳng xa lìa của thọ, tưởng, hành, thức là hành theo cái tướng của nó. Nếu hành tịch tĩnh, chẳng tịch tĩnh của sắc là hành theo cái tướng của

nó; nếu hành tịch tĩnh, chẳng tịch tĩnh của thọ, tưởng, hành, thức là hành theo cái tướng của nó. Nếu hành bốn Niệm trụ là hành theo cái tướng của nó, cho đến nếu hành mười tám pháp Phật bất cộng là hành theo cái tướng của nó. Nếu suy nghĩ như vậy: “Ta hành Bát-nhã ba-la-mật-đa”, là có sở đắc tức là hành theo tướng của nó; hoặc suy nghĩ: “Ta là Bồ-tát” là có sở đắc tức là hành theo tướng của nó; hoặc suy nghĩ: “Ta có khả năng tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa như vậy, đó là Bồ-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa” là có sở đắc tức là hành theo tướng của nó.

Bạch Thế Tôn, Đại Bồ-tát nào khởi lên các loại phân biệt các pháp như vậy mà tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, không có phương tiện thiện xảo thì chẳng phải hành Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Khi ấy, Cụ thọ Thiện Hiện nói với Xá-lợi Tử:

–Nếu Đại Bồ-tát không có phương tiện thiện xảo, khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, đối với sắc, trụ tưởng thắng giải thì đối với sắc phát sinh sự gia tăng hoặc đối với thọ, tưởng, hành, thức trụ tưởng thắng giải thì đối với thọ, tưởng, hành, thức phát sinh sự gia tăng. Do phát sinh sự gia tăng nên không thể giải thoát sinh, già, bệnh, chết, sầu bi khổ ưu não mãi đời sau. Nếu Đại Bồ-tát không có phương tiện thiện xảo, khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, đối với nhãn xứ cho đến ý xứ trụ tưởng thắng giải thì đối với nhãn xứ cho đến ý xứ phát sinh sự gia tăng. Hoặc đối với sắc xứ cho đến pháp xứ trụ tưởng thắng giải thì đối với sắc xứ cho đến pháp xứ phát sinh sự gia tăng. Do phát sinh sự gia tăng nên không thể giải thoát sinh, già, bệnh, chết, sầu bi khổ ưu não mãi đời sau. Nếu Đại Bồ-tát không có phương tiện thiện xảo, khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, đối với nhãn giới cho đến các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra trụ tưởng thắng giải thì đối với nhãn giới cho đến các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra phát sinh sự gia tăng, cho đến đối với ý giới và cho đến các thọ do ý xúc làm duyên sinh ra trụ tưởng thắng giải thì đối với ý giới cho đến các thọ do ý xúc làm duyên sinh ra phát sinh sự gia tăng. Do phát sinh sự gia tăng nên không thể giải thoát sinh, già, bệnh, chết, sầu bi khổ ưu não mãi đời sau. Nếu Đại Bồ-tát không có phương tiện thiện xảo, khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa đối với bốn Niệm trụ cho đến tám chi Thánh đạo trụ tưởng thắng giải thì đối với bốn Niệm trụ cho đến tám chi

Thánh đạo phát sinh sự gia tăng, cho đến đối với mười lực của Phật và cho đến mười tám pháp Phật bất cộng phát sinh sự gia tăng. Do phát sinh sự gia tăng nên không thể giải thoát sinh, già, bệnh, chết, sầu bi khổ ưu não mãi đời sau.

Thưa Hiền giả Xá-lợi Tử, Đại Bồ-tát này khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, không có phương tiện thiện xảo thì địa vị Thanh văn, Độc giác còn không thể chứng được, huống là chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột.

Thưa Hiền giả Xá-lợi Tử, nếu Đại Bồ-tát làm như vậy khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa thì nên biết đó gọi là không có phương tiện thiện xảo. Muốn thành tựu các việc mà không có phương tiện thiện xảo thì việc làm đều không thể thành tựu.

Khi ấy, Xá-lợi Tử hỏi Thiện Hiện:

–Làm sao biết được các Đại Bồ-tát có phương tiện thiện xảo tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa?

Thiện Hiện đáp:

–Đại Bồ-tát nào khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa vì có phương tiện thiện xảo nên không hành sắc, không hành tướng sắc, không hành thọ, tưởng, hành, thức, không hành tướng của thọ, tưởng, hành, thức; không hành thường, vô thường của sắc, không hành tướng thường, vô thường của sắc; không hành thường, vô thường của thọ, tưởng, hành, thức; không hành tướng thường, vô thường của thọ, tưởng, hành, thức; không hành vui, khổ của sắc; không hành tướng vui, khổ của sắc; không hành vui, khổ của thọ, tưởng, hành, thức; không hành tướng vui, khổ của thọ, tưởng, hành, thức; không hành ngã, vô ngã của sắc; không hành tướng ngã, vô ngã của sắc; không hành ngã, vô ngã của thọ, tưởng, hành, thức; không hành tướng ngã, vô ngã của thọ, tưởng, hành, thức; không hành tịnh, bất tịnh của sắc; không hành tướng tịnh, bất tịnh của sắc; không hành tịnh, bất tịnh của thọ, tưởng, hành, thức; không hành tướng tịnh, bất tịnh của thọ, tưởng, hành, thức; không hành không, bất không của sắc; không hành tướng không, bất không của sắc; không hành không, bất không của thọ, tưởng, hành, thức; không hành tướng không, bất không của thọ, tưởng, hành, thức; không hành hữu tướng, vô tướng của sắc; không hành tướng hữu tướng, vô tướng của sắc; không hành hữu tướng, vô

tướng của thọ, tưởng, hành, thức; không hành tướng hữu tướng, vô tướng của thọ, tưởng, hành, thức; không hành hữu nguyện, vô nguyện của sắc; không hành tướng hữu nguyện, vô nguyện của sắc; không hành hữu nguyện, vô nguyện của thọ, tưởng, hành, thức; không hành tướng hữu nguyện, vô nguyện của thọ, tưởng, hành, thức; không hành tịch tĩnh, chẳng tịch tĩnh của sắc; không hành tướng tịch tĩnh, chẳng tịch tĩnh của sắc; không hành tịch tĩnh, chẳng tịch tĩnh của thọ, tưởng, hành, thức; không hành tướng tịch tĩnh, chẳng tịch tĩnh của thọ, tưởng, hành, thức; không hành xa lìa, chẳng xa lìa của sắc; không hành tướng xa lìa, chẳng xa lìa, của sắc; không hành xa lìa, chẳng xa lìa của thọ, tưởng, hành, thức; không hành tướng xa lìa, chẳng xa lìa của thọ, tưởng, hành, thức; không hành bốn Niệm trụ, không hành tướng bốn Niệm trụ, cho đến không hành mười tám pháp Phật bất cộng, không hành tướng mười tám pháp Phật bất cộng.

Thưa Hiền giả Xá-lợi Tử, nên biết, như vậy là Đại Bồ-tát có phương tiện thiện xảo tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa. Vì sao? Thưa Hiền giả Xá-lợi Tử, vì sắc này chẳng phải là không của sắc, không của sắc này chẳng phải là sắc, sắc chẳng lìa không, không chẳng lìa sắc, sắc tức là không, không tức là sắc; thọ, tưởng, hành, thức cũng như vậy. Cho đến mười tám pháp Phật bất cộng này chẳng phải là không của mười tám pháp Phật bất cộng. Không của mười tám pháp Phật bất cộng này chẳng phải mười tám pháp Phật bất cộng. Mười tám pháp Phật bất cộng chẳng lìa không, không chẳng lìa mười tám pháp Phật bất cộng. Mười tám pháp Phật bất cộng tức là không, không tức là mười tám pháp Phật bất cộng.

Thưa Hiền giả Xá-lợi Tử, Đại Bồ-tát tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa có phương tiện thiện xảo như thế nên có thể chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột.

Thưa Hiền giả Xá-lợi Tử, Đại Bồ-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa không chấp thủ hành, không chấp thủ không hành, không chấp thủ vừa hành vừa không hành, không chấp thủ chẳng phải hành, chẳng phải không hành, đối với không chấp thủ cũng không chấp thủ.

Khi ấy, Xá-lợi Tử hỏi Thiện Hiện:

–Do đâu mà Đại Bồ-tát này khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa đều không chấp thủ?

Thiện Hiện đáp:

–Do tự tánh Bát-nhã ba-la-mật-đa chẳng thể nắm bắt được. Vì sao? Thưa Hiền giả Xá-lợi Tử, vì Bát-nhã ba-la-mật-đa lấy không tánh làm tự tánh.

Thưa Hiền giả Xá-lợi Tử, do nhân duyên này Đại Bồ-tát nào khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa hoặc chấp thủ hành, hoặc chấp thủ không hành, hoặc chấp thủ vừa hành vừa không hành, hoặc chấp thủ chẳng phải, chẳng phải không hành, hoặc chấp thủ không chấp thủ. Như vậy, tất cả pháp đều dùng không tánh làm tự tánh của nó, đều không có sự nắm giữ, không có sự chấp trước. Đó là Đại Bồ-tát đối với tất cả pháp không có sự chấp trước Tam-ma-địa. Tam-ma-địa này vi diệu, thù thắng, rộng lớn vô lượng, có thể tập hợp vô biên vô ngại tác dụng, không đồng với tất cả Thanh văn, Độc giác.

Thưa Hiền giả Xá-lợi Tử, nếu Đại Bồ-tát có thể đối với Tam-ma-địa thù thắng như vậy thường trụ không xả bỏ thì mau chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột.

Bấy giờ, Xá-lợi Tử hỏi Thiện Hiện:

–Các Đại Bồ-tát chỉ vì đối với Tam-ma-địa này thường trụ không xả mau chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột hay còn có các Tam-ma-địa nào khác?

Thiện Hiện đáp:

–Chẳng những đối với một Tam-ma-địa này thường trụ không xả bỏ làm cho các Bồ-tát mau chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột mà còn có các Tam-ma-địa khác.

Xá-lợi Tử hỏi:

–Các Tam-ma-địa khác là gì?

Thiện Hiện đáp:

–Các Đại Bồ-tát có Tam-ma-địa Kiện hành, Tam-ma-địa Bảo Ấn, Tam-ma-địa Sư tử du hý, Tam-ma-địa Diệu nguyệt, Tam-ma-địa Nguyệt tràng tướng, Tam-ma-địa Nhất thiết pháp hải, Tam-ma-địa Quán đảnh, Tam-ma-địa Pháp giới quyết định, Tam-ma-địa Quyết định tràng tướng, Tam-ma-địa Kim cang dụ, Tam-ma-địa Nhập chư

pháp ấn, Tam-ma-địa Tam-ma-địa vương, Tam-ma-địa Thiện an trú, Tam-ma-địa Vương ấn, Tam-ma-địa Tinh tấn lực, Tam-ma-địa Đẳng dũng, Tam-ma-địa Nhập từ định, Tam-ma-địa Nhập tăng ngữ, Tam-ma-địa Quán phương, Tam-ma-địa Đà-la-ni ấn, Tam-ma-địa Vô song thất, Tam-ma-địa Chư pháp đẳng thú hải ấn, Tam-ma-địa Biến phú hư không, Tam-ma-địa Kim cang luân, Tam-ma-địa Thắng tràng tướng, Tam-ma-địa Đế tràng tướng, Tam-ma-địa Thuận minh tàng, Tam-ma-địa Sư tử phấn tấn, Tam-ma-địa Thắng khai hiển, Tam-ma-địa Bảo tánh, Tam-ma-địa Biến chiếu, Tam-ma-địa Bất thuấn, Tam-ma-địa Trụ vô tướng, Tam-ma-địa Quyết định, Tam-ma-địaVô cấu đăng, Tam-ma-địa Vô biên quang, Tam-ma-bậc Phát quang, Tam-ma-địa Phát minh, Tam-ma-địa Tịnh tòa, Tam-ma-địa Vô cấu quang, Tam-ma-địa Phát ái lạc, Tam-ma-địa Điển đăng, Tam-ma-địa Vô tận, Tam-ma-địa Cụ oai quang, Tam-ma-địa Ly tận, Tam-ma-địa Hàng phục, Tam-ma-địa Trừ khiển, Tam-ma-địa Nhật đăng, Tam-ma-địa Nguyệt đăng, Tam-ma-địa Tịnh quang, Tam-ma-địa Minh tánh, Tam-ma-địa Diệu tánh, Tam-ma-địa Trí tướng, Tam-ma-địa Trụ tâm, Tam-ma-địa Phổ minh, Tam-ma-địa Thiện trụ, Tam-ma-địa Bảo tích, Tam-ma-địa Diệu pháp ấn, Tam-ma-địa Chư pháp bình đẳng, Tam-ma-địa Xả trần ái, Tam-ma-địa Nhập pháp đảnh, Tam-ma-địa Phiêu tán, Tam-ma-địa Phân biệt pháp cú, Tam-ma-địa Tự bình đẳng tướng, Tam-ma-địa Ly văn tự tướng, Tam-ma-địa Đoản sở duyên, Tam-ma-địa Vô biến dị, Tam-ma-địa Nhập danh định tướng, Tam-ma-địa Hành vô tướng, Tam-ma-địa Ly ế ám, Tam-ma-địa Cụ hành, Tam-ma-bậc Bất động, Tam-ma-địa Độ cảnh, Tam-ma-địa Tập chư công đức, Tam-ma-địa Quyết định trụ, Tam-ma-địa Tịnh diệu hoa, Tam-ma-địa Cụ giác chi, Tam-ma-địa Vô biên biện, Tam-ma-địa Vô đẳng đẳng, Tam-ma-địa Siêu nhất nhất, Tam-ma-địa Phát diệu quán, Tam-ma-địa Tán nghi hoặc, Tam-ma-địa Vô sở tụ, Tam-ma-địa Xả nhất tướng, Tam-ma-địa Dẫn hành phát tướng, Tam-ma-địa Nhất hành tướng, Tam-ma-địa Ly chư tướng, Tam-ma-địa Vô dư y ly nhất thiết hữu, Tam-ma-địa Nhập nhất thiết thi thiết ngữ ngôn, Tam-ma-địa Giải thoát âm Thanh văn tự, Tam-ma-địa Cự xí nhiên, Tam-ma-địa Tịnh nhãn, Tam-ma-địaVô hình tướng, Tam-ma-địa Nhập nhất thiết tướng, Tam-ma-địa Bất hý nhất thiết khổ lạc, Tam-ma-địa Vô tận

hành tướng, Tam-ma-địa Cụ đà-la-ni, Tam-ma-địa Nhiếp phục nhất thiết chánh tà tánh, Tam-ma-địa Nhập nhất thiết ngôn từ tịnh mặc, Tam-ma-địa Ly vi thuận, Tam-ma-địa Vô cấu minh, Tam-ma-địa Cụ kiên cố, Tam-ma-địa Mãn nguyện tịnh quang, Tam-ma-địa Đại trang nghiêm, Tam-ma-địa Phát nhất thiết quang minh, Tam-ma-địa Định bình đẳng, Tam-ma-địa Vô trần hữu trần bình đẳng lý thú, Tam-ma-địa Vô tranh hữu tranh bình đẳng lý thú, Tam-ma-địa Vô sào huyệt vô tiêu xí vô ái lạc, Tam-ma-địa Quyết định trụ chân như, Tam-ma-địa Hoại thân ác hành, Tam-ma-địa Hoại ngữ ác hành, am-ma-địa Hoại ý ác hành, Tam-ma-địa Như hư không, Tam-ma-địa Vô nhiễm trước như hư không.

Thưa Hiền giả Xá-lợi Tử, nếu Đại Bồ-tát đối với các Tam-ma-địa như vậy thường trụ không xả thì mau chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột.

Thưa Hiền giả Xá-lợi Tử, lại có vô lượng, vô số tất cả pháp môn Tam-ma-địa, tất cả pháp môn Đà-la-ni khác, nếu Đại Bồ-tát có thể ở trong đó thường khéo tu học thì cũng làm cho mau chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột đã mong cầu.

Bấy giờ, Cụ thọ Thiện Hiện lại nói với Cụ thọ Xá-lợi Tử:

–Đại Bồ-tát nào an trú các Tam-ma-địa như vậy, nên biết đã được chư Phật quá khứ thọ ký, cũng được mười phương chư Phật hiện tại thọ ký.

Thưa Hiền giả Xá-lợi Tử, Đại Bồ-tát này tuy trụ các Tam-ma-địa như vậy nhưng không thấy các Tam-ma-địa này, cũng không chấp các Tam-ma-địa như vậy, cũng không nghĩ: “Ta đã nhập các Tam-ma-địa này, ta đang nhập các Tam-ma-địa này, ta sẽ nhập các Tam-ma-địa này. Chỉ có ta mới có thể nhập, người khác không có thể nhập được.” Vị ấy suy nghĩ như vậy nên không biểu hiện phân biệt gì cả.

Khi ấy, Xá-lợi Tử hỏi Thiện Hiện:

–Có chắc chắn là chỉ riêng các Đại Bồ-tát an trú các Tam-ma-địa như vậy đã được chư Phật quá khứ, hiện tại thọ ký không?

Thiện Hiện đáp:

–Thưa Hiền giả Xá-lợi Tử, không phải. Vì sao? Thưa Hiền giả Xá-lợi Tử, vì Bát-nhã ba-la-mật-đa không khác Tam-ma-địa, Tam-ma-địa không khác Bát-nhã ba-la-mật-đa. Đại Bồ-tát không khác Bát-nhã

ba-la-mật-đa và Tam-ma-địa, Bát-nhã ba-la-mật-đa và Tam-ma-địa không khác Đại Bồ-tát. Bát-nhã ba-la-mật-đa tức là Tam-ma-địa, Tam-ma-địa tức là Bát-nhã ba-la-mật-đa. Đại Bồ-tát tức là Bát-nhã ba-la-mật-đa và Tam-ma-địa, Bát-nhã ba-la-mật-đa và Tam-ma-địa tức là Đại Bồ-tát. Vì sao? Vì tánh tất cả pháp đều bình đẳng.

Kinh Đại Bát- Nhã Ba- La- Mật- Đa Quyển 410, Phẩm 9: Hành Tướng (2)

KINH ĐẠI BÁT-NHÃ BA-LA-MẬT-ĐA

QUYỂN 410

Phẩm 9: HÀNH TƯỚNG (2)

Bấy giờ, Xá-lợi Tử hỏi Thiện Hiện:

–Nếu Tam-ma-địa không khác Đại Bồ-tát, Đại Bồ-tát không khác Tam-ma-địa, Tam-ma-địa tức là Đại Bồ-tát Đại Bồ-tát tức là Tam-ma-địa, hoặc Tam-ma-địa, hoặc Đại Bồ-tát đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng như vậy thì các Đại Bồ-tát làm thế nào đối với tất cả pháp như thật hiểu biết, nhập Tam-ma-địa?

Thiện Hiện đáp:

–Nếu Đại Bồ-tát khi nhập các định không nghĩ: “Ta nương vào tánh bình đẳng của tất cả pháp mà chứng nhập các đẳng trì như vậy như vậy”, thì do nhân duyên này các Đại Bồ-tát tuy nương vào các tánh bình đẳng của tất cả pháp mà chứng các đẳng trì như vậy, như vậy, nhưng đối với tánh bình đẳng của tất cả pháp và các đẳng trì không biểu hiện tưởng hiểu biết. Vì sao? Thưa Hiền giả Xá-lợi Tử, vì tất cả pháp và đẳng trì hoặc Đại Bồ-tát, hoặc Bát-nhã ba-la-mật-đa đều không sở hữu, mà trong không sở hữu thì sự phân biệt, tưởng hiểu biết không thể phát sinh.

Khi ấy, Thế Tôn khen Thiện Hiện:

–Lành thay, lành thay! Đúng như lời ông nói! Ta nói ông là người đứng đầu trụ định Vô tánh, trong chúng Thanh văn. Bởi vì điều này tương ưng với nghĩa ta nói, trong tánh bình đẳng không có sự chống trái nhau.

Này Thiện Hiện, các Đại Bồ-tát muốn học Bát-nhã ba-la-mật-đa nên học như vầy, muốn học Tĩnh lự, Tinh tấn, An nhẫn, Tịnh giới, Bố thí ba-la-mật-đa nên học như vậy; muốn học bốn Niệm trụ cho đến tám chi Thánh đạo nên học như vậy. Như vậy, cho đến muốn học mười lực của Phật cho đến mười tám pháp Phật bất cộng nên học như vậy.

Bấy giờ, Xá-lợi Tử liền bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, Đại Bồ-tát nào học như vậy chính là học Bát-nhã ba-la-mật-đa, cho đến chính là học mười tám bất cộng của Phật phải không?

Phật dạy:

–Này Xá-lợi Tử, Đại Bồ-tát nào học như vậy chính là học Bát-nhã ba-la-mật-đa vì lấy vô sở đắc làm phương tiện, cho đến chính là học mười tám pháp Phật bất cộng vì lấy vô sở đắc làm phương tiện.

Khi ấy, Xá-lợi Tử lại bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, Đại Bồ-tát nào khi học như vậy đều dùng vô sở đắc làm phương tiện để học Bát-nhã ba-la-mật-đa, cho đến đều dùng vô sở đắc làm phương tiện để học mười tám pháp Phật bất cộng chăng?

Phật dạy:

–Này Xá-lợi Tử, Đại Bồ-tát nào khi học như vậy, đều dùng vô sở đắc làm phương tiện để học Bát-nhã ba-la-mật-đa, cho đến đều dùng vô sở đắc làm phương tiện để học mười tám pháp Phật bất cộng.

Xá-lợi Tử bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, Vô sở đắc là nói những gì chẳng thể nắm bắt được chăng?

Phật dạy:

–Này Xá-lợi Tử, ngã chẳng thể nắm bắt được cho đến cái thấy chẳng thể nắm bắt được vì rốt ráo thanh tịnh; uẩn, xứ, giới chẳng thể nắm bắt được, vì rốt ráo thanh tịnh; vô minh chẳng thể nắm bắt được cho đến lão tử chẳng thể nắm bắt được vì rốt ráo thanh tịnh; bốn Thánh đế chẳng thể nắm bắt được vì rốt ráo thanh tịnh; cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc chẳng thể nắm bắt được vì rốt ráo thanh tịnh; bốn Niệm trụ chẳng thể nắm bắt được cho đến tám chi Thánh đạo chẳng thể nắm bắt được vì rốt ráo thanh tịnh; mười lực của Phật chẳng thể nắm bắt được cho đến mười tám pháp Phật bất cộng chẳng thể nắm bắt được, vì rốt ráo thanh tịnh; Bố thí ba-la-mật-đa chẳng thể nắm bắt được cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa chẳng thể nắm bắt được vì rốt ráo thanh tịnh; Dự lưu chẳng thể nắm bắt được cho đến A-la-hán chẳng thể nắm bắt được vì rốt ráo thanh tịnh; Độc giác chẳng thể nắm bắt được vì rốt ráo thanh

tịnh; Bồ-tát chẳng thể nắm bắt được, Như Lai chẳng thể nắm bắt được vì rốt ráo thanh tịnh.

Xá-lợi Tử thưa:

–Bạch Thế Tôn, nghĩa rốt ráo thanh tịnh là như thế nào?

Phật đáp:

–Này Xá-lợi Tử, tức là tất cả pháp không sinh, không diệt, không nhiễm, không tịnh, không xuất hiện, không ẩn mất, vô đắc, vô vi. Như vậy là nghĩa rốt ráo thanh tịnh.

Khi ấy, Xá-lợi Tử lại bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, nếu Đại Bồ-tát khi học như vậy là học pháp gì?

Phật dạy:

–Này Xá-lợi Tử, nếu Đại Bồ-tát khi học như vậy thì đối với tất cả pháp đều không học điều gì. Vì sao? Này Xá-lợi Tử, không thể nào trong tất cả pháp như vậy, mà có các hàng phàm phu ngu muội, chấp trước học ở trong đó.

Xá-lợi Tử hỏi:

–Bạch Thế Tôn, nếu vậy thì các pháp hiện hữu như thế nào?

Phật dạy:

–Các pháp đúng như không sở hữu, như vậy mà hiện hữu. Nếu đối với pháp không sở hữu như vậy không thể hiểu rõ thì gọi là vô minh.

Xá-lợi Tử hỏi:

–Bạch Thế Tôn, những pháp nào không sở hữu, không hiểu biết gọi là vô minh?

Phật dạy:

–Này Xá-lợi Tử, sắc không sở hữu, thọ, tưởng, hành, thức không sở hữu, vì pháp không bên trong cho đến pháp không không tánh tự tánh. Như vậy cho đến bốn Niệm trụ không sở hữu, cho đến mười tám pháp Phật bất cộng không sở hữu, vì pháp không bên trong cho đến pháp không không tánh tự tánh.

Này Xá-lợi Tử, kẻ phàm phu ngu muội nếu đối với pháp không sở hữu như vậy không thể hiểu rõ thì gọi là vô minh. Do vô minh và thế lực của ái, người ấy phân biệt chấp trước hai bên đoạn, thường. Do đó, không biết, không thấy tánh các pháp không sở hữu, phân biệt các pháp. Do phân biệt nên chấp trước sắc, thọ, tưởng, hành, thức cho đến

chấp trước mười tám pháp Phật bất cộng. Do chấp trước, nên phân biệt tánh không sở hữu của các pháp. Do đó, đối với pháp không biết, không thấy.

Xá-lợi Tử hỏi:

–Bạch Thế Tôn, đối với những pháp nào không biết, không thấy?

Phật dạy:

–Đối với sắc không biết, không thấy; đối với thọ, tưởng, hành, thức không biết, không thấy. Cho đến, đối với mười tám pháp Phật bất cộng không biết, không thấy. Do đối với các pháp không biết, không thấy nên rơi vào hạng phàm phu ngu muội không thể ra khỏi.

Xá-lợi Tử hỏi:

–Bạch Thế Tôn, họ không thể ra khỏi nơi nào?

Phật bảo:

–Họ không thể ra khỏi Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới. Do không thể ra khỏi ba cõi nên đối với pháp Thanh văn không thể thành tựu, đối với pháp Độc giác không thể thành tựu, đối với pháp Bồ-tát không thể thành tựu, đối với pháp chư Phật không thể thành tựu. Do đối với ba thừa không thể thành tựu nên đối với các pháp không thể tin nhận.

Xá-lợi Tử hỏi:

–Bạch Thế Tôn, đối với pháp nào họ không thể tin nhận?

Phật dạy:

–Đối với không của sắc không thể tin nhận, đối với không của thọ, tưởng, hành, thức không thể tin nhận, cho đến đối với không của mười tám pháp Phật bất cộng không thể tin nhận. Do không tin nhận nên không thể trụ.

Xá-lợi Tử hỏi:

–Bạch Thế Tôn, đối với pháp nào họ không thể trụ?

Phật dạy:

–Này Xá-lợi Tử, đối với Bố thí ba-la-mật-đa cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa, không thể an trú, đối với địa vị không thoái chuyển cho đến mười tám pháp hật bất cộng không thể an trú. Do đó nên gọi là phàm phu ngu muội vì đối với các pháp chấp trước có tánh.

Xá-lợi Tử hỏi:

–Bạch Thế Tôn, đối với pháp nào họ chấp trước có tánh?

Phật dạy:

–Đối với sắc chấp trước có tánh, đối với thọ, tưởng, hành, thức chấp trước có tánh; đối với nhãn xứ chấp trước có tánh, cho đến đối với ý xứ chấp trước có tánh; đối với sắc xứ chấp trước có tánh, cho đến đối với pháp xứ chấp trước có tánh; đối với nhãn giới chấp trước có tánh, cho đến đối với ý giới chấp trước có tánh; đối với tham, sân, si chấp trước có tánh, đối với các tà kiến chấp trước có tánh, đối với bốn Niệm trụ chấp trước có tánh, cho đến đối với mười tám pháp Phật bất cộng chấp trước có tánh.

Bấy giờ, Xá-lợi Tử bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, có Đại Bồ-tát nào chỉ học như vậy, chẳng học Bát-nhã ba-la-mật-đa mà không thể thành tựu trí Nhất thiết trí chăng?

Phật bảo Xá-lợi Tử:

–Có Đại Bồ-tát học như vậy, không học Bát-nhã ba-la-mật-đa, không thể thành tựu trí Nhất thiết trí.

Xá-lợi Tử thưa:

–Bạch Thế Tôn, điều này nghĩa là như thế nào?

Phật dạy:

–Này Xá-lợi Tử, Đại Bồ-tát nào không có phương tiện thiện xảo, đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa phân biệt, chấp trước, đối với Tĩnh lự, Tinh tấn, An nhẫn, Tịnh giới, Bố thí ba-la-mật-đa, phân biệt chấp trước; đối với bốn Niệm trụ phân biệt chấp trước, cho đến đối với mười tám pháp Phật bất cộng phân biệt chấp trước. Do chấp trước những pháp này nên đối với trí Nhất thiết trí, trí Đạo tướng, trí Nhất thiết tướng cũng chấp trước. Do nhân duyên này có Đại Bồ-tát học như vậy, không học Bát-nhã ba-la-mật-đa, không thể thành tựu trí Nhất thiết trí.

Xá-lợi Tử thưa:

–Bạch Thế Tôn, Đại Bồ-tát này khi học như vậy quyết định không học Bát-nhã ba-la-mật-đa thì không thể thành tựu trí Nhất thiết trí chăng?

Phật dạy:

–Này Xá-lợi Tử, Đại Bồ-tát này khi học như vậy quyết định không học Bát-nhã ba-la-mật-đa thì không thể thành tựu trí Nhất thiết trí.

Bấy giờ, Xá-lợi Tử lại thưa:

–Bạch Thế Tôn, tại sao Đại Bồ-tát tu học Bát-nhã ba-la-mật-đa là học Bát-nhã ba-la-mật-đa. Khi học như vậy có thể thành tựu trí Nhất thiết trí?

Phật dạy:

–Này Xá-lợi Tử, Đại Bồ-tát tu học Bát-nhã ba-la-mật-đa không thấy Bát-nhã ba-la-mật-đa cho đến không thấy trí Nhất thiết tướng, Đại Bồ-tát tu học Bát-nhã ba-la-mật-đa như vậy là học Bát-nhã ba-la-mật-đa. Khi học như vậy thì có thể thành tựu trí Nhất thiết trí. Vì sao? Này Xá-lợi Tử, vì dùng vô sở đắc làm phương tiện.

Xá-lợi Tử thưa:

–Bạch Thế Tôn, Đại Bồ-tát này dùng pháp vô sở đắc nào làm phương tiện?

Phật dạy:

–Này Xá-lợi Tử, Đại Bồ-tát này khi tu hành Bố thí ba-la-mật-đa, lấy vô sở đắc của Bố thí ba-la-mật-đa làm phương tiện, cho đến khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa lấy vô sở đắc của Bát-nhã ba-la-mật-đa làm phương tiện, cho đến khi cầu Bồ-đề, lấy vô sở đắc của Bồ-đề làm phương tiện; cho đến khi cầu trí Nhất thiết tướng lấy vô sở đắc của trí Nhất thiết tướng làm phương tiện.

Này Xá-lợi Tử, Đại Bồ-tát tu học Bát-nhã ba-la-mật-đa như vậy là học Bát-nhã ba-la-mật-đa. Khi học như vậy có thể thành tựu trí Nhất thiết trí.

Xá-lợi Tử thưa:

–Bạch Thế Tôn, Đại Bồ-tát này khi tu học Bát-nhã ba-la-mật-đa dùng vô sở đắc của những pháp nào làm phương tiện?

Phật dạy:

–Này Xá-lợi Tử, Đại Bồ-tát này khi tu học Bát-nhã ba-la-mật-đa dùng vô sở đắc của pháp không bên trong làm phương tiện cho đến dùng vô sở đắc của pháp không không tánh tự tánh làm phương tiện. Do nguyên nhân này mau có thể thành tựu trí Nhất thiết trí.

Kinh Đại Bát- Nhã Ba- La- Mật- Đa Quyển 410, Phẩm 10: Huyễn Dụ

Phẩm 10: HUYỄN DỤ

Bấy giờ, Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, giả sử có người hỏi: “Nếu có nhà ảo thuật có thể học Bát-nhã ba-la-mật-đa cho đến có thể học Bố thí ba-la-mật-đa thì người ấy có thể thành tựu trí Nhất thiết trí không? Nếu có nhà ảo thuật có thể học bốn Niệm trụ cho đến có thể học mười tám pháp Phật bất cộng thì người ấy có thể thành tựu trí Nhất thiết trí không? Nếu được hỏi như vậy, con sẽ trả lời như thế nào?

Phật bảo Thiện Hiện:

–Ta hỏi lại ông, tùy theo ý ông mà đáp. Này Thiện Hiện, ý ông thế nào? Sắc cùng với huyễn có khác nhau không? Thọ, tưởng, hành, thức cùng với huyễn có khác nhau không?

Thiện Hiện thưa:

–Bạch Thế Tôn, không khác.

–Này Thiện Hiện, ý ông thế nào? Nhãn xứ cùng với huyễn có khác nhau không? Cho đến ý xứ cùng với huyễn có khác nhau không? Sắc xứ cùng với huyễn có khác nhau không? Cho đến pháp xứ cùng với huyễn có khác nhau không?

Thiện Hiện đáp:

–Bạch Thế Tôn, không!

–Này Thiện Hiện, ý ông thế nào? Nhãn giới cùng với huyễn có khác nhau không? Cho đến ý giới cùng với huyễn có khác nhau không? Sắc giới cùng với huyễn có khác nhau không? Cho đến pháp giới cùng với huyễn có khác nhau không? Nhãn thức giới cùng với huyễn có khác nhau không? Cho đến ý thức giới cùng với huyễn có khác nhau không? Nhãn xúc cùng với huyễn có khác nhau không? Cho đến ý xúc cùng với huyễn có khác nhau không? Các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra cùng với huyễn có khác nhau không?

Cho đến các thọ do ý xúc làm duyên sinh ra cùng với huyễn có khác nhau không?

Thiện Hiện đáp:

–Bạch Thế Tôn, không!

–Này Thiện Hiện, ý ông thế nào? Bốn Niệm trụ cùng với huyễn có khác nhau không? Cho đến tám chi Thánh đạo cùng với huyễn có khác nhau không?

Thiện Hiện đáp:

–Bạch Thế Tôn, không!

–Này Thiện Hiện, ý ông thế nào? Pháp môn giải thoát Không cùng với huyễn có khác nhau không? Pháp môn giải thoát Vô tướng, Vô nguyện cùng với huyễn có khác nhau không?

Thiện Hiện thưa:

–Bạch Thế Tôn, không!

–Này Thiện Hiện, ý ông thế nào? Bố thí ba-la-mật-đa cùng với huyễn có khác nhau không? Cho đến mười tám pháp Phật bất cộng cùng với huyễn có khác nhau không?

Thiện Hiện thưa:

–Bạch Thế Tôn, không!

–Này Thiện Hiện, ý ông thế nào? quả vị Giác ngộ cao tột của chư Phật cùng với huyễn có khác nhau không?

Thiện Hiện thưa:

–Bạch Thế Tôn, không! Vì sao? Bạch Thế Tôn, vì sắc không khác huyễn, huyễn chẳng khác sắc, sắc tức là huyễn, huyễn tức là sắc. Như vậy cho đến quả vị Giác ngộ cao tột của chư Phật không khác huyễn, huyễn không khác quả vị Giác ngộ cao tột của chư Phật, quả vị Giác ngộ cao tột của chư Phật tức là huyễn, huyễn tức là quả vị Giác ngộ cao tột của chư Phật.

Phật dạy:

–Này Thiện Hiện, ý ông thế nào? Huyễn có tạp nhiễm có thanh tịnh không?

Thiện Hiện thưa:

–Bạch Thế Tôn, không!

–Này Thiện Hiện, ý ông thế nào? Huyễn có sinh, có diệt không?

Thiện Hiện thưa:

–Bạch Thế Tôn, không!

–Này Thiện Hiện, ý ông thế nào? Nếu pháp nào không có tạp nhiễm, không có thanh tịnh, không sinh, không diệt thì pháp đó có thể học Bát-nhã ba-la-mật-đa, thành tựu trí Nhất thiết trí không?

Thiện Hiện thưa:

–Bạch Thế Tôn, không!

–Này Thiện Hiện, ý ông thế nào? Ở trong năm uẩn biểu hiện ra

các tưởng, từ tưởng có ra lời nói giả gọi là Đại Bồ-tát phải không?

Thiện Hiện thưa:

–Bạch Thế Tôn, đúng như vậy.

–Này Thiện Hiện, ý ông thế nào? Ở trong năm uẩn biểu hiện ra các tưởng, từ tưởng có ra lời nói, giả lập có sinh, có diệt, có tạp nhiễm, có thanh tịnh phải không?

Thiện Hiện thưa:

–Bạch Thế Tôn, không!

–Này Thiện Hiện, ý ông thế nào? Nếu pháp không tưởng, hay không có cái như tưởng, không thiết lập, không lời nói, không giả danh, không thân, không nghiệp của thân, không ngữ, không nghiệp của ngữ, không ý, không nghiệp của ý, không tạp nhiễm, không thanh tịnh, không sinh, không diệt thì pháp này có thể học Bát-nhã ba-la-mật-đa thành tựu trí Nhất thiết trí không?

Thiện Hiện thưa:

–Bạch Thế Tôn, không!

Phật dạy:

–Này Thiện Hiện, Đại Bồ-tát nào dùng vô sở đắc làm phương tiện, tu học Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như vậy thì có thể mau thành tựu trí Nhất thiết trí.

Bấy giờ, Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, Đại Bồ-tát nào muốn chứng quả vị Giác ngộ cao tột, nên như nhà ảo thuật thường học Bát-nhã ba-la-mật-đa. Vì sao? Bạch Thế Tôn, nên biết nhà ảo thuật tức là năm uẩn.

Phật bảo Thiện Hiện:

–Ý ông thế nào? năm uẩn như huyễn có thể học Bát-nhã ba-la-mật-đa sẽ thành tựu được trí Nhất thiết trí không?

Thiện Hiện thưa:

–Bạch Thế Tôn, không! Vì sao? Bạch Thế Tôn, vì năm uẩn như huyễn dùng không tánh làm tự tánh, mà tự tánh là không tánh nên chẳng thể nắm bắt được.

Phật bảo Thiện Hiện:

–Ý ông thế nào? năm uẩn như mộng có thể học Bát-nhã ba-la-mật-đa sẽ thành tựu được trí Nhất thiết trí không?

Thiện Hiện thưa:

–Bạch Thế Tôn, không! Vì sao? Bạch Thế Tôn, vì năm uẩn như mộng dùng không tánh làm tự tánh, mà tự tánh là không tánh nên chẳng thể nắm bắt được.

Phật bảo:

–Này Thiện Hiện, ý ông thế nào? năm uẩn như tiếng vang, như ảnh ảo, như bóng dáng, như sóng nắng, như hoa đốm trên không, như biến hóa, như thành Càn-thát-bà có thể học Bát-nhã ba-la-mật-đa, sẽ thành tựu được trí Nhất thiết trí không?

Thiện Hiện thưa:

–Bạch Thế Tôn, không! Vì sao? Bạch Thế Tôn, vì năm uẩn như tiếng vang cho đến như thành Càn-thát-bà dùng không tánh làm tự tánh mà tự tánh là không tánh nên chẳng thể nắm bắt được.

Phật bảo:

–Này Thiện Hiện, ý ông thế nào? năm uẩn như huyễn… đều có tánh khác chăng?

Thiện Hiện đáp:

–Bạch Thế Tôn, không! Vì sao? Bạch Thế Tôn, vì sắc, thọ, tưởng, hành, thức như huyễn… tức là sắc, thọ, tưởng, hành, thức như mộng, năm uẩn như huyễn… tức là sáu căn như huyễn… Sáu căn như huyễn… tức là năm uẩn như huyễn… Như vậy, tất cả đều do pháp không bên trong nên chẳng thể nắm bắt được cho đến pháp không không tánh tự tánh nên chẳng thể nắm bắt được.

Bấy giờ, Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, các Đại Bồ-tát mới hướng đến Đại thừa nghe nói Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như vậy, tâm họ sẽ không kinh hãi, sợ sệt chăng?

Phật bảo Thiện Hiện:

–Các Đại Bồ-tát mới hướng đến Đại thừa khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, nếu không có phương tiện thiện xảo và chẳng được bạn lành hộ trì mà nghe nói Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như vậy thì tâm họ kinh hãi phải sợ sệt.

Tôn giả Thiện Hiện lại bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, các Đại Bồ-tát nào khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa có phương tiện thiện xảo, nghe nói Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như vậy, tâm họ không kinh hãi sợ sệt?

Phật bảo Thiện Hiện:

–Đại Bồ-tát nào khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa đem tâm tương ưng với trí Nhất thiết trí, quán tướng vô thường của sắc chẳng thể nắm bắt được, quán tướng vô thường của thọ, tưởng, hành, thức cũng chẳng thể nắm bắt được; quán tướng khổ của sắc chẳng thể nắm bắt được, quán tướng khổ của thọ, tưởng, hành, thức cũng chẳng thể nắm bắt được; quán tướng vô ngã của sắc chẳng thể nắm bắt được, quán tướng vô ngã của thọ, tưởng, hành, thức cũng chẳng thể nắm bắt được; quán tướng bất tịnh của sắc chẳng thể nắm bắt được, quán tướng bất tịnh của thọ, tưởng, hành, thức cũng chẳng thể nắm bắt được; quán tướng không của sắc chẳng thể nắm bắt được, quán tướng không của thọ, tưởng, hành, thức cũng chẳng thể nắm bắt được; quán tướng vô tướng của sắc chẳng thể nắm bắt được, quán tướng vô tướng của thọ, tưởng, hành, thức cũng chẳng thể nắm bắt được; quán tướng vô nguyện của sắc chẳng thể nắm bắt được, quán tướng vô nguyện của thọ, tưởng, hành, thức cũng chẳng thể nắm bắt được; quán tướng tịch tĩnh của sắc chẳng thể nắm bắt được, quán tướng tịch tĩnh của thọ, tưởng, hành, thức cũng chẳng thể nắm bắt được; quán tướng xa lìa của sắc chẳng thể nắm bắt được, quán tướng xa lìa của thọ, tưởng, hành, thức cũng chẳng thể nắm bắt được.

Này Thiện Hiện, Đại Bồ-tát này khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa vì có phương tiện thiện xảo nên nghe nói Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như vậy, tâm họ không kinh hãi sợ sệt.

Lại nữa này Thiện Hiện, Đại Bồ-tát nào quán như vậy rồi, lại nghĩ: “Ta sẽ dùng vô sở đắc làm phương tiện vì tất cả hữu tình nói tướng vô thường của năm uẩn như vậy cũng chẳng thể nắm bắt được, tướng khổ, tướng vô ngã, tướng bất tịnh, tướng không, tướng vô tướng, tướng vô nguyện, tướng tịch tĩnh, tướng xa lìa cũng chẳng thể nắm bắt được.” Này Thiện Hiện, đó là Đại Bồ-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa không chấp Bố thí ba-la-mật-đa.

Lại nữa này Thiện Hiện, Đại Bồ-tát nào khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, xa lìa tác ý tương ưng với Thanh văn, Độc giác mà tư duy tướng vô thường của năm uẩn chẳng thể nắm bắt được, tướng khổ, tướng vô ngã, tướng bất tịnh, tướng không tướng vô tướng, tướng vô nguyện, tướng tịch tĩnh, tướng xa lìa cũng chẳng thể nắm bắt được,

vì dùng vô sở đắc làm phương tiện, thì này Thiện Hiện, đó là Đại Bồ-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa không chấp Tịnh giới ba-la-mật-đa.

Lại nữa này Thiện Hiện, Đại Bồ-tát nào khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, dùng vô sở đắc làm phương tiện, quán pháp như vậy, tướng vô thường của các pháp như thế chẳng thể nắm bắt được, tướng khổ, tướng vô ngã, tướng bất tịnh, tướng không, tướng vô tướng, tướng vô nguyện, tướng tịch tĩnh, tướng xa lìa cũng chẳng thể nắm bắt được, có thể ở trong đó an nhẫn vui thích, không kinh hãi sợ sệt, thì này Thiện Hiện, đó là Đại Bồ-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa không chấp trước An nhẫn ba-la-mật-đa.

Lại nữa này Thiện Hiện, Đại Bồ-tát nào khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, dùng tâm tương ưng với trí Nhất thiết trí thường quán tướng vô thường của năm uẩn chẳng thể nắm bắt được, tướng khổ, tướng vô ngã, tướng bất tịnh, tướng không, tướng vô tướng, tướng vô nguyện, tướng tịch tĩnh, tướng xa lìa cũng chẳng thể nắm bắt được, tuy dùng vô sở đắc làm phương tiện nhưng thường không bỏ tác ý tương ưng với trí Nhất thiết trí, thường tu Bát-nhã ba-la-mật-đa, thì này Thiện Hiện, đó là Đại Bồ-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa không chấp trước Tinh tấn ba-la-mật-đa.

Lại nữa này Thiện Hiện, Đại Bồ-tát nào khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, không dùng tác ý tương ưng với Thanh văn, Độc giác mà tư duy tướng vô thường của năm uẩn chẳng thể nắm bắt được, tướng khổ, tướng vô ngã, tướng bất tịnh, tướng không, tướng vô tướng, tướng vô nguyện, tướng tịch tĩnh, tướng xa lìa cũng chẳng thể nắm bắt được, vì dùng vô sở đắc làm phương tiện, ở trong đó không biểu hiện tác ý tương ưng với Thanh văn, Độc giác và tâm tán loạn, bất thiện khác làm chướng ngại quả vị Giác ngộ cao tột thì này Thiện Hiện đó là Đại Bồ-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa không chấp trước Tĩnh lự ba-la-mật-đa.

Lại nữa này Thiện Hiện, Đại Bồ-tát nào khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, như thật quán sát chẳng phải không là sắc, nên sắc là không, sắc tức là không, không tức là sắc; thọ, tưởng, hành, thức cũng như vậy; chẳng phải không là nhãn xứ nên nhãn xứ là không, nhãn xứ tức là không, không tức là nhãn xứ, cho đến ý xứ cũng như vậy; chẳng

phải không là sắc xứ, nên sắc xứ là không, sắc xứ tức là không, không tức là sắc xứ, cho đến pháp xứ cũng như vậy; chẳng phải không là nhãn giới nên nhãn giới là không, nhãn giới tức là không, không tức là nhãn giới, cho đến ý giới cũng vậy; chẳng phải không là sắc giới nên sắc giới là không, sắc giới tức là không, không tức là sắc giới, cho đến pháp giới cũng như vậy; chẳng phải không là nhãn thức giới, nên nhãn thức giới là không, nhãn thức giới tức là không, không tức là nhãn thức giới, cho đến ý thức giới cũng như vậy; chẳng phải không là nhãn xúc, nên nhãn xúc là không, nhãn xúc tức là không, không tức là nhãn xúc, cho đến ý xúc cũng như vậy; chẳng phải không là các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra, nên các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra là không, các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra tức là không, không tức là các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra, cho đến các thọ do ý xúc làm duyên sinh ra cũng như vậy; chẳng phải không là bốn Niệm trụ nên bốn Niệm trụ là không, bốn Niệm trụ tức là không, không tức là bốn Niệm trụ. Như vậy cho đến, chẳng phải không là mười tám pháp Phật bất cộng, nên mười tám pháp Phật bất cộng là không, mười tám pháp Phật bất cộng tức là không, không tức là mười tám pháp Phật bất cộng, này Thiện Hiện, đó là Đại Bồ-tát không chấp trước Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Này Thiện Hiện, như vậy Đại Bồ-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa vì có phương tiện thiện xảo nên nghe nói Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như vậy, tâm không kinh hãi, không sợ sệt.

Lúc bấy giờ, Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, Đại Bồ-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa được các bạn lành hộ trì như thế nào nên nghe nói Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như vậy mà tâm họ không kinh hãi, không sợ sệt?

Phật bảo Thiện Hiện:

–Các bạn lành của Đại Bồ-tát hoặc có thể dùng vô sở đắc làm phương tiện nói tướng vô thường của sắc chẳng thể nắm bắt được, nói tướng vô thường của thọ, tưởng, hành, thức cũng chẳng thể nắm bắt được; nói tướng khổ của sắc chẳng thể nắm bắt được, nói tướng khổ của thọ, tưởng, hành, thức cũng chẳng thể nắm bắt được; nói tướng vô ngã của sắc chẳng thể nắm bắt được, nói tướng vô ngã của thọ, tưởng, hành, thức cũng chẳng thể nắm bắt được; nói tướng bất tịnh

của sắc chẳng thể nắm bắt được, nói tướng bất tịnh của thọ, tưởng, hành, thức cũng chẳng thể nắm bắt được; nói tướng không của sắc cũng chẳng thể nắm bắt được, nói tướng không của thọ, tưởng, hành, thức cũng chẳng thể nắm bắt được; nói tướng vô tướng của sắc cũng chẳng thể nắm bắt được, nói tướng vô tướng của thọ, tưởng, hành, thức cũng chẳng thể nắm bắt được; nói tướng vô nguyện của sắc chẳng thể nắm bắt được, nói tướng vô nguyện của thọ, tưởng, hành, thức cũng chẳng thể nắm bắt được; nói tướng tịch tĩnh của sắc chẳng thể nắm bắt được, nói tướng tịch tĩnh của thọ, tưởng, hành, thức cũng chẳng thể nắm bắt được; nói tướng xa lìa của sắc chẳng thể nắm bắt được, nói tướng xa lìa của thọ, tưởng, hành, thức cũng chẳng thể nắm bắt được và khuyên nương vào đó siêng năng tu tập căn lành không để hồi hướng quả Thanh văn, Độc giác, chỉ để cầu đắc trí Nhất thiết trí.

Này Thiện Hiện, đó là bạn lành của Đại Bồ-tát.

Lại nữa này Thiện Hiện, bạn lành của các Đại Bồ-tát hoặc có thể dùng vô sở đắc làm phương tiện nói tướng vô thường của nhãn xứ cho đến tướng vô thường của ý xứ chẳng thể nắm bắt được, tướng khổ, tướng vô ngã, tướng bất tịnh, tướng không, tướng vô tướng, tướng vô nguyện, tướng tịch tĩnh, tướng xa lìa cũng chẳng thể nắm bắt được; nói tướng vô thường của sắc xứ cho đến pháp xứ cũng chẳng thể nắm bắt được tướng khổ, tướng vô ngã, tướng bất tịnh, tướng không, tướng vô tướng, tướng vô nguyện, tướng tịch tĩnh, tướng xa lìa cũng chẳng thể nắm bắt được và khuyên nương vào đó siêng năng tu tập căn lành, không để hồi hướng qủa Thanh văn, Độc giác mà chỉ để cầu đắc trí Nhất thiết trí.

Này Thiện Hiện, đó là bạn lành của Đại Bồ-tát.

Lại nữa này Thiện Hiện, bạn lành của các Đại Bồ-tát hoặc có thể dùng vô sở đắc làm phương tiện, nói tướng vô thường của nhãn giới cho đến tướng vô thường của ý giới chẳng thể nắm bắt được, tướng khổ, tướng vô ngã, tướng bất tịnh, tướng không, tướng vô tướng, tướng vô nguyện, tướng tịch tĩnh, tướng xa lìa cũng chẳng thể nắm bắt được; nói tướng vô thường của sắc giới cho đến pháp giới cũng chẳng thể nắm bắt được, tướng khổ, tướng vô ngã, tướng bất tịnh, tướng không, tướng vô tướng, tướng vô nguyện, tướng tịch tĩnh, tướng xa lìa cũng

chẳng thể nắm bắt được; nói tướng vô thường của nhãn thức giới cho đến ý thức giới cũng chẳng thể nắm bắt được, tướng khổ, tướng vô ngã, tướng bất tịnh, tướng không, tướng vô tướng, tướng vô nguyện, tướng tịch tĩnh, tướng xa lìa cũng chẳng thể nắm bắt được; nói tướng vô thường của nhãn xúc cho đến ý xúc cũng chẳng thể nắm bắt được, tướng khổ, tướng vô ngã, tướng bất tịnh, tướng không, tướng vô tướng, tướng vô nguyện, tướng tịch tĩnh, tướng xa lìa cũng chẳng thể nắm bắt được; nói tướng vô thường của các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra cho đến các thọ do ý xúc làm duyên sinh ra cũng chẳng thể nắm bắt được, tướng khổ, tướng vô ngã, tướng bất tịnh, tướng không, tướng vô tướng, tướng vô nguyện, tướng tịch tĩnh, tướng xa lìa cũng chẳng thể nắm bắt được và khuyên nương vào đó siêng năng tu tập căn lành không để hồi hướng qủa Thanh văn, Độc giác mà chỉ để cầu trí Nhất thiết trí.

Này Thiện Hiện, đó là bạn lành của Đại Bồ-tát.

Lại nữa này Thiện Hiện, bạn lành của các Đại Bồ-tát hoặc có thể dùng vô sở đắc làm phương tiện, tuy nói tu bốn Niệm trụ cho đến tám chi Thánh đạo chẳng thể nắm bắt được, tuy nói tu ba pháp môn giải thoát Không, Vô tướng, Vô nguyện chẳng thể nắm bắt được, tuy nói tu mười lực của Phật cho đến mười tám pháp Phật bất cộng chẳng thể nắm bắt được, tuy nói tu trí Nhất thiết cho đến quả vị Giác ngộ cao tột chẳng thể nắm bắt được nhưng khuyên nương vào đó siêng năng tu tập căn lành, không để cho hướng đến Thanh văn, Độc giác, chỉ để cầu được trí Nhất thiết trí.

Này Thiện Hiện, đó là bạn lành của Đại Bồ-tát. Đại Bồ-tát nào khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa được bạn lành này hộ trì thì nghe nói Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như vậy, tâm không kinh hãi, không sợ sệt.

Lúc bấy giờ, Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, thế nào là Đại Bồ-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, không có phương tiện thiện xảo nên nghe nói Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như vậy, tâm họ có kinh hãi, có sợ sệt?

Phật bảo Thiện Hiện:

–Đại Bồ-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa dùng hữu sở đắc làm phương tiện, xa lìa tác ý tương ưng với trí Nhất thiết trí, tu hành

Bát-nhã ba-la-mật-đa, đối với việc tu Bát-nhã ba-la-mật-đa có thủ đắc, có chỗ dựa.

Vì dùng hữu sở đắc làm phương tiện nên xa lìa tác ý tương ưng với trí Nhất thiết trí, tu hành Tĩnh lự, Tinh tấn, An nhẫn, Tịnh giới, Bố thí ba-la-mật-đa đối với việc tu Tĩnh lự cho đến Bố thí ba-la-mật-đa có thủ đắc, có chỗ dựa.

Vì dùng sở hữu đắc làm phương tiện nên xa lìa các ý tương ưng với trí Nhất thiết trí, quán sắc, thọ, tưởng, hành, thức, pháp không bên trong, pháp không bên ngoài, pháp không cả trong ngoài, pháp không không, pháp không lớn, pháp không thắng nghĩa, pháp không hữu vi, pháp không vô vi, pháp không rốt ráo, pháp không không biên giới, pháp không tản mạn, pháp không không đổi khác, pháp không bản tánh, pháp không tự tướng, pháp không cộng tướng, pháp không nơi tất cả pháp, pháp không chẳng thể nắm bắt được, pháp không không tánh, pháp không tự tánh, pháp không không tánh tự tánh, đối với việc quán không của sắc, thọ, tưởng, hành, thức, có thủ đắc, có chỗ dựa.

Vì dùng hữu sở đắc làm phương tiện nên xa lìa tác ý tương ưng với trí Nhất thiết trí, quán nhãn xứ cho đến ý xứ, pháp không bên trong cho đến pháp không tánh không tự tánh, đối với việc quán không của nhãn xứ cho đến ý xứ có thủ đắc vì có chỗ dựa.

Vì dùng hữu sở đắc làm phương tiện nên xa lìa tác ý tương ưng với trí Nhất thiết trí, quán pháp không bên trong cho đến pháp không không tánh tự tánh của sắc xứ cho đến pháp xứ, đối với việc quán không của sắc xứ cho đến pháp xứ có thủ đắc, có chỗ dựa.

Vì dùng hữu sở đắc làm phương tiện nên xa lìa tác ý tương ưng với trí Nhất thiết trí, quán pháp không bên trong cho đến pháp không không tánh tự tánh của nhãn giới cho đến ý giới, đối với việc quán không của nhãn giới, cho đến ý giới có thủ đắc, có chỗ dựa.

Vì dùng hữu sở đắc làm phương tiện nên xa lìa các ý tương ưng với trí Nhất thiết trí, quán pháp không bên trong cho đến pháp không không tánh tự tánh của sắc giới cho đến pháp giới, đối với việc quán không của sắc giới cho đến pháp giới có thủ đắc, có chỗ dựa.

Vì dùng hữu sở đắc làm phương tiện nên xa lìa tác ý tương ưng với trí Nhất thiết trí, quán pháp không bên trong cho đến pháp không

không tánh tự tánh của nhãn thức giới cho đến ý thức giới, đối với việc quán không có nhãn thức giới cho đến ý thức giới có thủ đắc, có chỗ dựa.

Vì dùng hữu sở đắc làm phương tiện nên xa lìa tác ý tương ưng với trí Nhất thiết trí, quán pháp không bên trong cho đến pháp không không tánh tự tánh của nhãn xúc cho đến ý xúc, đối với việc quán không của nhãn xúc cho đến ý xúc có thủ đắc, có chỗ dựa.

Vì dùng hữu sở đắc làm phương tiện nên xa lìa tác ý tương ưng với trí Nhất thiết trí, quán pháp không bên trong cho đến pháp không không tánh tự tánh của các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra cho đến các thọ do ý xúc làm duyên sinh ra đối với việc quán không của các thọ sinh do nhãn xúc làm duyên sinh ra cho đến các thọ do ý xúc làm duyên sinh ra có thủ đắc, có chỗ dựa.

Vì dùng hữu sở đắc làm phương tiện nên xa lìa tác ý tương ưng với trí Nhất thiết trí; tu hành bốn Niệm trụ cho đến mười tám pháp Phật bất cộng có thủ đắc, có chỗ dựa.

Này Thiện Hiện, như vậy Đại Bồ-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, không có phương tiện thiện xảo nên nghe nói Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như vậy tâm họ có kinh hãi, có sợ sệt.

Bấy giờ, Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, Đại Bồ-tát khi tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa bị các bạn ác tác động như thế nào nên nghe nói Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như vậy, tâm họ bị kinh hãi, sợ sệt?

Phật bảo Thiện Hiện:

–Các bạn ác của Đại Bồ-tát hoặc bảo nhàm chán, xa lìa Bát-nhã ba-la-mật-đa, hoặc bảo nhàm chán, xa lìa Tĩnh lự, Tinh tấn, An nhẫn, Tịnh giới, Bố thí ba-la-mật-đa, nghĩa là nói như vầy: “Than ôi, nam tử! Các ông không nên tu học điều này.” Vì sao? Vì sáu pháp Ba-la-mật-đa như vậy không phải do Phật nói mà do những người viết văn hư dối tạo ra. Vì vậy các ông không nên nghe nhận, tu tập, không nên thọ trì, không nên đọc tụng, không nên tư duy, không nên nghiên cứu, không nên giảng nói, khai thị cho người khác.

Này Thiện Hiện, đó là bạn ác của Đại Bồ-tát.

–Lại nữa này Thiện Hiện, bạn ác của Đại Bồ-tát hoặc không nói việc ma, tội lỗi của ma cho người, nghĩa là không nói có ác ma

giả làm hình tượng Phật đến bảo Bồ-tát nhàm chán xa lìa sáu pháp Ba-la-mật-đa rằng: “Thiện nam tử, các ông cần gì tu sáu pháp Ba-la-mật-đa này!”