Tổ đình Ba La Mật366 Nguyễn Sinh Cung, TP. Huế
← Pháp Bảo (VBeta)Trang 26/32

Tam tạng Việt · Pháp Bảo (VBeta) · Linh Sơn Đại Tạng › Bộ Bát-nhã

Đại Tập 26 · Bộ Bát-nhã IX · Số 220 (Quyển 401–450)

Dịch giả
Thích Tịnh Hạnh
Thông tin
Ghi trên sách: Sa Môn Thích Tịnh HạnhHội Văn Hóa Giáo Dục Linh Sơn Đài Bắc, 2000

Kinh Đại Bát- Nhã Ba- La- Mật- Đa Quyển 440, Phẩm 45: Không Hòa Hợp (1)

chứng quả vị Giác ngộ cao tột.

Thiện Hiện, các thiện nam, thiện nữ trụ nơi Bồ-tát thừa nào bỏ kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa chỗ nói đến các phương tiện khéo léo của đạo Đại Bồ-tát mà chịu học các sách luận của thế tục, ác ma hoặc kinh điển tương ưng với Nhị thừa thì nên biết đây là ma sự của Bồ-tát.

Phẩm 45: KHÔNG HÒA HỢP (1)

Lại nữa Thiện Hiện, người học pháp, ưa thích lắng nghe, biên chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa; còn người trì pháp thì tham đắm chỗ hỷ lạc, biếng trễ, không chịu nói, không muốn truyền Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nên biết đây là ma sự của Bồ-tát. Thiện Hiện, người trì pháp, tâm không tham đắm hỷ lạc, cũng không biếng trễ mà vui giảng nói, thích truyền trao Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa và dùng phương tiện khuyên gắng thọ trì, đọc tụng, tu tập; còn người học pháp thì biếng trễ, tham đắm hỷ lạc, không muốn nghe nhận, nên biết đấy là ma sự của Bồ-tát.

Lại nữa Thiện Hiện, người học pháp ưa thích lắng nghe học hỏi, biên chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa; còn người trì pháp thì muốn đến nơi khác nên không truyền dạy Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nên biết đây là ma sự của Bồ-tát. Thiện Hiện, người trì pháp vui giảng nói, thích truyền trao Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, dùng phương tiện khuyên gắng biên chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập; còn người học pháp muốn đến nơi khác nên không được nghe nhận Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nên biết đây là ma sự của Bồ-tát.

Lại nữa Thiện Hiện, người trì pháp mang nhiều dục ác, ưa chuộng danh lợi, được cung kính, cúng dường y phục, thức ăn uống, giường chõng, thuốc men và các của cải khác với tâm không nhàm chán; còn người học pháp thì ít muốn, biết đủ, tu hạnh xa lìa, dũng mãnh, tinh tấn, đầy đủ niệm, định, tuệ, chán lợi dưỡng, sợ cung kính danh dự. Hai bên chẳng hòa hợp nên không thể trao truyền, nghe nhận, biên chép, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nên biết đây là ma sự của Bồ-tát. Thiện Hiện, người trì pháp ít muốn, vui đủ, tu

hạnh xa lìa, dũng mãnh, tinh tấn, đầy đủ niệm, định, tuệ, chán lợi dưỡng, sợ cung kính danh dự; còn người học pháp thì mang nhiều dục ác, ưa chuộng danh lợi, được cung kính, cúng dường y phục, ăn uống, giường chõng, thuốc men và các của cải khác với tâm không nhàm chán. Hai bên chẳng hòa hợp nên không thể trao truyền, nghe nhận, biên chép, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nên biết đây là ma sự của Bồ-tát.

Lại nữa Thiện Hiện, người trì pháp đầy đủ mười hai công đức Đỗ-đa; đó là ở chỗ thanh vắng, thường khất thực, mặc y phấn tảo, nhận một bữa ăn, ăn một lần, ăn những gì khất thực được, ở bãi tha ma, ở nơi đồng trống, ở dưới gốc cây, thường ngồi không nằm, dùng tọa cụ có được, chỉ chứa ba y. Còn người học pháp thì không thọ mười hai công đức Đỗ-đa; đó là không ở chỗ thanh vắng cho đến không chứa ba y. Hai bên chẳng hòa hợp nên không tạo được sự truyền dạy, nghe nhận, biên chép, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nên biết đây là ma sự của Bồ-tát. Thiện Hiện, người học pháp đầy đủ mười hai công đức Đỗ-đa; đó là ở chỗ thanh vắng cho đến chỉ chứa ba y. Còn người trì pháp thì không thọ mười hai công đức Đỗ-đa, đó là không ở chỗ thanh vắng cho đến không chứa ba y. Hai bên chẳng hòa hợp nên không tạo được sự truyền trao, thọ nhận, biên chép, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nên biết đây là ma sự của Bồ-tát.

Lại nữa Thiện Hiện, người trì pháp có lòng tin, có pháp thiện, muốn vì người nói Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, dùng phương tiện khuyên gắng biên chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập; còn người học pháp thì không có lòng tin, không có pháp thiện, không muốn nghe, thọ. Hai bên chẳng hòa hợp nên không tạo được sự truyền dạy, nghe nhận, biên chép, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nên biết đây là ma sự của Bồ-tát. Thiện Hiện, người học pháp có lòng tin, có pháp thiện, cầu muốn lóng nghe, biên chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa; còn người trì pháp thì không có lòng tin, không có thiện pháp, không muốn dạy, trao. Hai bên chẳng hòa hợp nên không tạo được sự truyền dạy, nghe nhận, biên chép, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nên biết đây là ma sự của Bồ-tát.

Lại nữa Thiện Hiện, người trì pháp tâm không keo kiệt, thường bố thí tất cả; còn người học pháp thì tâm keo kiệt, không bố thí gì cả.

Hai bên chẳng hòa hợp nên không tạo được sự truyền dạy, nghe nhận, biên chép, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nên biết đây là ma sự của Bồ-tát. Thiện Hiện, người học pháp tâm không keo kiệt, thường bố thí tất cả; còn người trì pháp thì tâm keo kiệt, không bố thí gì cả. Hai bên chẳng hòa hợp nên không tạo được sự truyền dạy, nghe nhận, biên chép, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nên biết đây là ma sự của Bồ-tát.

Lại nữa Thiện Hiện, người học pháp mong thích cúng dường người trì pháp y phục, thức ăn uống, giường chõng, thuốc men và các thứ của cải khác nhưng người trì pháp không muốn thọ dụng. Hai bên chẳng hòa hợp nên không tạo được sự truyền trao, thọ nhận, biên chép, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nên biết đây là ma sự của Bồ-tát. Thiện Hiện, người trì pháp mong muốn cung cấp cho người học pháp, y phục, thức ăn uống, giường chõng, thuốc men và các thứ của cải khác nhưng người học pháp không muốn thọ dụng. Hai bên chẳng hòa hợp nên không tạo được sự truyền trao, thọ nhận, biên chép, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nên biết đây là ma sự của Bồ-tát.

Lại nữa Thiện Hiện, người trì pháp thành tựu khai trí, không muốn nói rộng; còn người học pháp thì thành tựu diễn trí, không muốn nói tóm lược. Hai bên chẳng hòa hợp nên không tạo được sự truyền trao, thọ nhận, biên chép, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nên biết đây là ma sự của Bồ-tát. Thiện Hiện, người học pháp thành tựu khai trí chỉ muốn nói tóm lược; còn người trì pháp thì thành tựu diễn trí chỉ muốn nói rộng. Hai bên chẳng hòa hợp nên không tạo được sự truyền trao, thọ nhận, biên chép, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nên biết đây là ma sự của Bồ-tát.

Lại nữa Thiện Hiện, người trì pháp muốn hiểu biết rộng rãi chuyên môn về ý nghĩa mười hai phần giáo theo tuần tự, đó là Khế Kinh, Ứng tụng, Biệt ký, Phúng tụng, Tự thuyết, Nhân duyên, Bản sự, Bản sinh, Phương quảng, Hy pháp, Thí dụ, Luận nghị; còn người học pháp thì không muốn hiểu biết rộng rãi về ý nghĩa mười hai phần giáo theo tuần tự, đó là Khế Kinh cho đến Luận nghị. Hai bên chẳng hòa hợp nên không tạo được sự truyền trao, thọ nhận, biên chép, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nên biết đây là ma sự của Bồ-tát.

Thiện Hiện, người học pháp muốn hiểu biết rộng rãi chuyên môn về ý nghĩa mười hai phần giáo theo tuần tự, đó là Khế Kinh cho đến Luận nghị; còn người trì pháp thì không muốn hiểu biết rộng rãi về ý nghĩa mười hai phần giáo theo tuần tự, đó là Khế Kinh cho đến Luận nghị. Hai bên chẳng hòa hợp nên không tạo được sự truyền trao, thọ nhận, biên chép, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nên biết đây là ma sự của Bồ-tát.

Lại nữa Thiện Hiện, người trì pháp thành tựu Bố thí, Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa; còn người học pháp thì không thành tựu Bố thí cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa. Hai bên chẳng hòa hợp nên không tạo được sự truyền trao, thọ nhận, biên chép, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nên biết đây là ma sự của Bồ-tát. Thiện Hiện, người học pháp thành tựu Bố thí cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa; còn người trì pháp thì không thành tựu Bố thí cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa. Hai bên chẳng hòa hợp nên không tạo được sự truyền trao, thọ nhận, biên chép, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nên biết đây là ma sự của Bồ-tát.

Lại nữa Thiện Hiện, người trì pháp có phương tiện thiện xảo đối với sáu pháp Ba-la-mật-đa; còn người học pháp thì không có phương tiện thiện xảo đối với sáu pháp Ba-la-mật-đa. Hai bên chẳng hòa hợp nên không tạo được sự truyền trao, thọ nhận, biên chép, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nên biết đây là ma sự của Bồ-tát. Thiện Hiện, người học pháp có phương tiện thiện xảo đối với sáu pháp Ba-la-mật-đa; còn người trì pháp thì không có phương tiện thiện xảo đối với sáu pháp Ba-la-mật-đa. Hai bên chẳng hòa hợp nên không tạo được sự truyền trao, thọ nhận, biên chép, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nên biết đây là ma sự của Bồ-tát.

Lại nữa Thiện Hiện, người trì pháp đã được tất cả pháp môn Đà-la-ni. Còn người học pháp thì chưa được tất cả pháp môn Đà-la-ni. Hai bên chẳng hòa hợp nên không tạo được sự truyền trao, thọ nhận, biên chép, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nên biết đây là ma sự của Bồ-tát. Thiện Hiện, người học pháp đã được tất cả pháp môn Đà-la-ni; còn người trì pháp thì chưa được tất cả pháp môn Đà-la-ni. Hai bên chẳng hòa hợp nên không tạo được sự truyền trao, thọ nhận, biên chép, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu

xa, nên biết đây là ma sự của Bồ-tát.

Lại nữa Thiện Hiện, người trì pháp muốn cung kính, biên chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa; còn người học pháp thì không muốn cung kính, biên chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Hai bên chẳng hòa hợp nên không tạo được sự truyền trao, thọ nhận, biên chép, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nên biết đây là ma sự của Bồ-tát. Thiện Hiện, người học pháp muốn cung kính, biên chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa; còn người trì pháp thì không muốn cung kính, biên chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Hai bên chẳng hòa hợp nên không tạo được sự truyền trao, thọ nhận, biên chép, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nên biết đây là ma sự của Bồ-tát.

Lại nữa Thiện Hiện, người trì pháp đã lìa bỏn sẻn, đã lìa tham dục, sân nhuế, hôn trầm, thùy miên, trạo cử, ác tác, nghi triền cái; còn người học pháp thì chưa lìa bỏn sẻn, chưa lìa tham dục cho đến nghi triền cái. Hai bên chẳng hòa hợp nên không tạo được sự truyền trao, nghe hiểu, biên chép, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nên biết đây là ma sự của Bồ-tát. Thiện Hiện, người học pháp đã lìa bỏn sẻn, đã lìa tham dục cho đến nghi cái; còn người trì pháp thì chưa lìa xan cấu, chưa lìa tham dục cho đến nghi cái. Hai bên chẳng hòa hợp nên không tạo được sự truyền trao, thọ nhận, biên chép, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nên biết đây là ma sự của Bồ-tát.

Lại nữa Thiện Hiện, có các thiện nam, thiện nữ trụ nơi Bồ-tát thừa, khi biên chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập, tư duy, diễn nói kinh Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, có người đến nói các sự khổ trong địa ngục, bàng sinh, ngạ quỷ và nói rằng: “Ngay thân này, ông hãy tinh tấn diệt hết khổ để được vào Niết-bàn, cần gì phải ở mãi trong biển lớn sinh tử chịu trăm ngàn sự khổ khó kham nổi để mong cầu đến quả vị Giác ngộ cao tột.” Các thiện nam, thiện nữ này nếu do lời nói ấy mà đối với việc biên chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập, tư duy, diễn nói kinh Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa thì không được rốt ráo, nên biết đây là ma sự của Bồ-tát.

Kinh Đại Bát- Nhã Ba- La- Mật- Đa Quyển 441, Phẩm 45: Không Hòa Hợp (2)

KINH ĐẠI BÁT-NHÃ BA-LA-MẬT-ĐA

QUYỂN 441

Phẩm 45: KHÔNG HÒA HỢP (2)

Lại nữa Thiện Hiện, các thiện nam, thiện nữ trụ nơi Bồ-tát thừa, khi biên chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập, tư duy, diễn nói kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, có người đến khen ngợi nhiều việc tốt đẹp trong loài người; khen ngợi các việc thắng diệu của chúng trời Tứ đại vương, cho đến trời Tha hóa tự tại; khen ngợi các việc thắng diệu của trời Phạm chúng cho đến trời Sắc cứu cánh; khen ngợi các việc thắng diệu của trời Không vô biên xứ cho đến trời Phi tưởng phi phi tưởng xứ rằng: “Tuy hưởng các dục lạc ở cõi Dục, thọ các an lạc vô lượng nơi các tĩnh lự ở cõi Sắc, thọ các diệu lạc tịch tĩnh đẳng chí ở cõi Vô sắc nhưng tất cả những thứ đó đều là pháp hữu vi, vô thường, khổ, không, vô ngã, bất tịnh, biến hoại, pháp tận cùng, pháp rơi rụng, pháp xa lìa, pháp tiêu diệt. Hiện đời sao ông không tinh tấn để chứng quả Dự lưu, hoặc quả Nhất lai, hoặc quả Bất hoàn, hoặc quả A-la-hán, hoặc Độc giác Bồ-đề, nhập Niết-bàn, rốt ráo an vui, cần gì ở lâu trong sinh tử luân hồi, vô cớ vì người khác chịu các thống khổ để mong cầu chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột.” Nếu các thiện nam, thiện nữ này nghe theo lời nói ấy thì cho dù biên chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập, tư duy, diễn nói kinh Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa cũng không được rốt ráo, nên biết đây là ma sự của Bồ-tát.

Lại nữa Thiện Hiện, người trì pháp, một mình không ràng buộc, chỉ tu bổ sự nghiệp mình, không lo sự nghiệp của người; còn người học pháp thì ưa lãnh đạo đồ chúng, thích hỗ trợ sự nghiệp cho người, không lo sự nghiệp mình. Hai bên không hòa hợp nên không tạo được sự truyền trao, thọ nhận, biên chép, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nên biết đây là ma sự của Bồ-tát. Thiện Hiện, người học pháp, một mình không ràng buộc, chỉ tu bổ sự nghiệp mình, không lo sự

nghiệp người; còn người trì pháp thì ưa lãnh đạo đồ chúng, thích hỗ trợ sự nghiệp cho người, không lo sự nghiệp mình. Hai bên không hòa hợp nên không tạo được sự truyền dạy, nghe nhận, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nên biết đây là ma sự của Bồ-tát.

Lại nữa Thiện Hiện, người trì pháp không thích ồn ào, còn người học pháp thì thích nơi ồn ào. Hai bên không hòa hợp nên không tạo được sự truyền dạy, thọ nhận, biên chép, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nên biết đây là ma sự của Bồ-tát. Thiện Hiện, người học pháp không thích ồn ào; còn người trì pháp thì thích nơi ồn ào. Hai bên không hòa hợp nên không tạo được sự truyền trao, thọ nhận, biên chép, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nên biết đây là ma sự của Bồ-tát.

Lại nữa Thiện Hiện, người trì pháp muốn người học pháp hỗ trợ cho việc làm của mình; còn người học pháp thì không muốn theo ý thích của người kia. Hai bên không hòa hợp nên không tạo được sự truyền trao, thọ nhận, biên chép, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nên biết đây là ma sự của Bồ-tát. Thiện Hiện, người học pháp muốn người trì pháp hỗ trợ việc làm của mình; còn người trì pháp thì không muốn theo ý thích của người kia. Hai bên không hòa hợp nên không thu được sự truyền trao, thọ nhận, biên chép, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nên biết đây là ma sự của Bồ-tát.

Lại nữa Thiện Hiện, người trì pháp vì danh lợi nên muốn vì người khác thuyết Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, lại muốn họ biên chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập; còn người học pháp thì biết việc làm của người kia nên không muốn theo thọ trì. Hai bên không hòa hợp nên không tạo được sự truyền dạy, nghe nhận, biên chép, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nên biết đây là ma sự của Bồ-tát. Thiện Hiện, người học pháp vì danh lợi nên muốn thỉnh người kia thuyết Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, lại muốn có phương tiện để biên chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập, còn người trì pháp thì biết việc làm của người kia nên không chấp nhận lời thỉnh cầu. Hai bên không hòa hợp nên không tạo được sự truyền trao, thọ nhận, biên chép, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nên biết đây là ma sự của Bồ-tát.

Lại nữa Thiện Hiện, người trì pháp muốn đến nơi khác, chỗ đó có sự nguy hiểm đến thân mạng; còn người học pháp thì sợ mất thân

mạng nên không muốn đi theo. Hai bên không hòa hợp nên không được sự truyền dạy, thọ nhận, biên chép, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nên biết đây là ma sự của Bồ-tát. Thiện Hiện, người học pháp muốn đến nơi khác, chỗ đó có sự nguy hiểm đến thân mạng; còn người học pháp thì sợ mất thân mạng nên không muốn đi theo. Hai bên không hòa hợp nên không tạo được sự truyền trao, thọ nhận, biên chép, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nên biết đây là ma sự của Bồ-tát.

Lại nữa Thiện Hiện, người trì pháp muốn đến nơi khác ở nước đó có nhiều giặc cướp, bệnh dịch, đói khát; còn người học pháp thì sợ khó khăn đó nên không chịu đi theo. Hai bên không hòa hợp nên không tạo được sự truyền trao, thọ nhận, biên chép, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nên biết đây là ma sự của Bồ-tát. Thiện Hiện, người học pháp muốn đến nơi khác, ở nước đó có nhiều giặc cướp, bệnh dịch, đói khát; còn người trì pháp thì sợ khó khăn đó nên không chịu cùng đi. Hai bên không hòa hợp nên không tạo được sự truyền dạy, nghe nhận, biên chép, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nên biết đây là ma sự của Bồ-tát.

Lại nữa Thiện Hiện, người trì pháp muốn đến nơi khác yên ổn, giàu vui, không tai nạn; người học pháp muốn đi theo, người trì pháp dùng phương tiện thử rằng: “Tuy ông vì lợi muốn đi theo tôi nhưng ông đến đó đâu chắc vừa lòng, hãy nên suy nghĩ kỹ sau chớ hối hận.” Người học pháp nghe rồi nghĩ rằng: “Người kia không muốn cho ta cùng đi, nếu cố đi theo đâu chắc được nghe pháp.” Do đó nên không đi theo. Hai bên không hòa hợp nên không tạo được sự truyền trao, nghe nhận, biên chép, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nên biết đây là ma sự của Bồ-tát. Thiện Hiện, người trì pháp muốn đến nơi khác, phải trải qua đường sá, đồng trống hiểm trở, có nhiều giặc cướp và Chiên-đà-la, ác thú, thợ săn, rắn độc… khủng bố. Người học pháp muốn đi theo, người trì pháp dùng phương tiện thử rằng: “Nay ông không việc gì mà phải theo tôi muốn đi qua các chỗ hiểm nạn như thế, hãy suy nghĩ kỹ, sau chớ hối hận.” Người học pháp nghe rồi nghĩ rằng: “Người kia không muốn cho ta đi theo, nếu cố đi theo đâu chắc được nghe pháp.” Do đó nên không đi theo. Hai bên không hòa hợp nên không tạo được sự truyền trao, thọ nhận, biên chép, đọc

tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa.

Lại nữa Thiện Hiện, người trì pháp có nhiều thí chủ thường đi theo; người học pháp đến thỉnh người trì pháp thuyết Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, hoặc thỉnh biên chép, thọ trì, đọc tụng để tu học đúng pháp, người trì pháp viện nhiều lý do không rảnh dạy trao; người học pháp sinh tâm hờn ghét, về sau dù có truyền dạy cũng không nghe nhận. Hai bên không hòa hợp nên không tạo được sự truyền dạy, thọ nhận, biên chép, đọc tụng, tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nên biết đây là ma sự của Bồ-tát.

Lại nữa Thiện Hiện, có các ác ma giả dạng Bí-sô đến chỗ Bồ-tát và dùng phương tiện phá hoại làm cho Bồ-tát không được biên chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập, tư duy, vì người diễn nói Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Khi ấy Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, bằng cách nào ác ma giả dạng Bí-sô đến chỗ Bồ-tát và dùng phương tiện phá hoại, làm cho Bồ-tát không được biên chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập, tư duy, vì người diễn nói Bát-nhã ba-la-mật-đa?

Phật dạy:

–Thiện Hiện, có các ác ma giả dạng Bí-sô đến chỗ Bồ-tát và dùng phương tiện phá hoại làm cho Bồ-tát nhàm chán Bát-nhã ba-la-mật-đa, không biên chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập, tư duy, vì người diễn nói, ác ma còn nói: “Ông đã tu tập, đọc tụng kinh điển vô tướng là chẳng phải Bát-nhã ba-la-mật-đa chân thật; còn ta đã tu tập, đọc tụng kinh điển hữu tướng mới đúng là Bát-nhã ba-la-mật-đa.” Khi ác ma nói lời này xong, có các Bồ-tát chưa được thọ ký liền sinh nghi ngờ đối với Bát-nhã ba-la-mật-đa. Do nghi ngờ nên sinh nhàm chán Bát-nhã ba-la-mật-đa. Do nhàm chán nên không biên chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập, tư duy, vì người diễn nói Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nên biết đây là ma sự của Bồ-tát.

Lại nữa Thiện Hiện, có các ác ma giả dạng Bí-sô đến chỗ Bồ-tát nói: “Bồ-tát nào hành Bát-nhã ba-la-mật-đa này thì chỉ chứng thật tế, đắc quả Dự lưu, hoặc quả Nhất lai, hoặc quả Bất hoàn, hoặc quả A-la-hán, quyết chắc không thể chứng quả vị Giác ngộ cao tột, cần gì phải chịu nhọc nhằn đối với việc tu tập kia, chỉ uổng công mà thôi.” Bồ-tát nghe rồi bèn chẳng biên chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập, tư duy,

vì người diễn nói Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nên biết đây là ma sự của Bồ-tát.

Lại nữa Thiện Hiện, khi biên chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập, tư duy, diễn nói kinh Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, có nhiều ác ma làm trở ngại, ngăn chặn các Bồ-tát tầm cầu quả vị Giác ngộ cao tột, các Đại Bồ-tát nên quán sát kỹ mà xa lìa việc đó.

Khi ấy Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:

–Bạch Đức Thế Tôn, những gì gọi là ma sự gây trở ngại, để cho các Bồ-tát biết rõ mà xa lìa?

Phật dạy:

–Thiện Hiện, các thiện nam, thiện nữ trụ nơi Bồ-tát thừa khi biên chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập, tư duy, diễn nói kinh Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, có nhiều ma sự giống như Bát-nhã, Tĩnh lự, Tinh tấn, An nhẫn, Tịnh giới, Bố thí ba-la-mật-đa gây trở ngại. Trong đó Bồ-tát nên quán sát kỹ mà xa lìa.

Lại nữa Thiện Hiện, các thiện nam, thiện nữ trụ nơi Bồ-tát thừa khi biên chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập, tư duy, diễn nói kinh Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, có nhiều ma sự giống như pháp không bên trong, pháp không bên ngoài, pháp không cả trong ngoài, pháp không không, pháp không lớn, pháp không thắng nghĩa, pháp không hữu vi, pháp không vô vi, pháp không rốt ráo, pháp không không biên giới, pháp không tản mạn chẳng đổi khác, pháp không bản tánh, pháp không tự tướng cộng tướng, pháp không nơi tất cả pháp, pháp không chẳng thể nắm bắt được, pháp không không tánh, pháp không tự tánh, pháp không không tánh tự tánh không gây trở ngại. Trong đó, Bồ-tát nên quán sát kỹ mà xa lìa.

Lại nữa Thiện Hiện, các thiện nam, thiện nữ trụ nơi Bồ-tát thừa khi biên chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập, tư duy, diễn nói kinh Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, có nhiều ma sự giống như chân như, pháp giới, pháp tánh, thật tế, cảnh giới chẳng thể nghĩ bàn và vô lượng, vô biên pháp Phật khác gây trở ngại. Trong đó, Bồ-tát nên quán sát kỹ mà xa lìa.

Lại nữa Thiện Hiện, các thiện nam, thiện nữ trụ nơi Bồ-tát thừa khi biên chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập, tư duy, diễn nói kinh Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, có người đem kinh điển tương ưng Nhị

thừa đến chỗ Bồ-tát nói: “Đây là lời chân thật của Như Lai nói: người nào học pháp này sẽ mau chứng quả vị Giác ngộ cao tột. Như vậy cũng gọi là ma sự gây trở ngại. Trong đó, Bồ-tát nên quán sát kỹ mà xa lìa.

Lại nữa Thiện Hiện, có các ác ma giả dạng Bí-sô đến chỗ Bồ-tát nói về sở học, sở hành của Nhị thừa như pháp không cả trong ngoài, hoặc bốn Niệm trụ, bốn Chánh đoạn, bốn Thần túc, năm Căn, năm Lực, bảy chi Đẳng giác, tám chi Thánh đạo, hoặc ba pháp môn giải thoát… Ác ma nói pháp ấy rồi lại bảo Bồ-tát: “Đại sĩ nên biết, ông hãy nương pháp này và tinh tấn tu học sẽ chứng quả Dự lưu, hoặc quả Nhất lai, hoặc quả Bất hoàn, hoặc quả A-la-hán, hoặc Độc giác Bồ-đề sẽ được xa lìa tất cả sinh, già, bệnh, chết, cần gì chứng quả vị Giác ngộ cao tột.” Do đó làm cho Bồ-tát không biên chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập, tư duy, vì người diễn nói Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nên biết đây là ma sự của Bồ-tát.

Lại nữa Thiện Hiện, có các ác ma giả dạng Bí-sô dung mạo đoan nghiêm, uy nghi, thư thả đến chỗ Bồ-tát. Bồ-tát thấy liền sinh lòng ưa mến. Do đó nên giảm mất trí Nhất thiết tướng, không được nghe, biên chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập, tư duy, diễn nói Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nên biết đây là ma sự của Bồ-tát.

Lại nữa Thiện Hiện, có các ác ma giả dạng Phật, thân màu vàng ròng toả ánh sáng một tầm, đủ ba mươi hai tướng Đại trượng phu, tám mươi vẻ đẹp, trang nghiêm viên mãn đến chỗ Bồ-tát. Bồ-tát thấy liền sinh lòng ưa mến. Do đó nên giảm mất trí Nhất thiết tướng, không được nghe, biên chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập, tư duy, diễn nói Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nên biết đây là ma sự của Bồ-tát.

Lại nữa Thiện Hiện, có các ác ma giả dạng Phật thuyết giảng pháp yếu cho các Bí-sô vây quanh, Bồ-tát thấy liền sinh lòng ưa mến và nghĩ: Ta nguyện đời sau sẽ thành Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác thuyết giảng pháp yếu cho các Bí-sô vây quanh giống như sự việc được thấy hôm nay. Do đó nên giảm mất trí Nhất thiết tướng, không được nghe biên chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập, tư duy, diễn nói Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nên biết đây là ma sự của Bồ-tát.

Lại nữa Thiện Hiện, có các ác ma giả dạng Đại Bồ-tát hoặc trăm hoặc ngàn cho đến vô số; đầy đủ biện tài vô ngại, tướng hảo trang

nghiêm. Từ thân ấy biến hóa thành Phật thuyết pháp, dạy chúng Đại Bồ-tát tu Bố thí ba-la-mật-đa cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa. Hiện tướng như vậy rồi đến chỗ Bồ-tát. Bồ-tát thấy liền sinh lòng ưa mến. Do đó, giảm mất trí Nhất thiết tướng, không được nghe, biên chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập, tư duy, diễn nói Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, nên biết đây là ma sự của Bồ-tát.

Vì sao? Này Thiện Hiện, trong pháp Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, sắc là không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được; thọ, tưởng, hành, thức cũng là không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được. Nhãn xứ là không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được; nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ cũng không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được. Sắc xứ không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được; thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ cũng không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được. Nhãn giới không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được; nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới cũng không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được. Sắc giới không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được; thanh, hương, vị, xúc, pháp giới cũng không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được. Nhãn thức giới không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được; nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới cũng không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được. Nhãn xúc không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được; nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc cũng không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được. Các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được; các thọ do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên sinh ra cũng không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được. Địa giới không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được; thủy, hỏa, phong, không, thức giới cũng không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được. Vô minh không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được; hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái thủ, hữu sinh, lão tử, sầu bi khổ ưu não cũng không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được. Cõi Dục không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được; cõi Sắc, Vô sắc cũng không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được. Quá khứ không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được; vị lai, hiện tại cũng không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được. Pháp hữu lậu không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được; pháp vô lậu cũng không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được. Pháp hữu vi không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được; pháp vô vi cũng không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được. Pháp thế gian không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được; pháp xuất thế gian cũng không sở hữu, chẳng thể nắm

bắt được. Bố thí ba-la-mật-đa không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được; Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được. Pháp không bên trong không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được; pháp không bên ngoài, pháp không cả trong ngoài, pháp không không, pháp không lớn, pháp không thắng nghĩa, pháp không hữu vi, pháp không vô vi, pháp không rốt ráo, pháp không không biên giới, pháp không tản mạn chẳng đổi khác, pháp không bản tánh, pháp không tự tướng cộng tướng, pháp không nơi tất cả pháp, pháp không chẳng thể nắm bắt được, pháp không không tánh, pháp không tự tánh, pháp không không tánh tự tánh cũng không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được. Chân như không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được; pháp giới, pháp tánh, tánh không hư vọng, tánh chẳng đổi khác, tánh bình đẳng, tánh ly sinh, pháp định, pháp trụ, thật tế, cảnh giới hư không, cảnh giới chẳng thể nghĩ bàn cũng không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được. Thánh đế khổ không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được; Thánh đế tập, diệt, đạo cũng không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được. Bốn Tĩnh lự không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được; bốn Vô lượng, bốn Định vô sắc cũng không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được. Tám Giải thoát không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được; tám Thắng xứ, chín Định thứ đệ, mười Biến xứ cũng không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được. Bốn Niệm trụ không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được; bốn Chánh đoạn, bốn Thần túc, năm Căn, năm Lực, bảy chi Đẳng giác, tám chi Thánh đạo cũng không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được. Pháp môn giải thoát Không không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được; pháp môn giải thoát Vô tướng, Vô nguyện cũng không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được. Bậc Tịnh quán không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được; bậc Chủng tánh, bậc Đệ bát, bậc Cụ kiến, bậc Bạc, bậc Ly dục, bậc Dĩ biện, bậc Độc giác, bậc Bồ-tát, bậc Như Lai cũng không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được. Bậc Cực hỷ không sở hữu chẳng thể nắm bắt được; bậc Ly cấu, bậc Phát quang, bậc Diệm tuệ, bậc Cực nan thắng, bậc Hiện tiền, bậc Viễn hành, bậc Bất động, bậc Thiện tuệ, bậc Pháp vân cũng không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được. Năm loại mắt không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được; sáu phép thần thông cũng không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được. Mười lực của Như Lai không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được; bốn điều không sợ,

bốn sự hiểu biết thông suốt, đại Từ, đại Bi, đại Hỷ, đại Xả, mười tám pháp Phật bất cộng cũng không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được. Ba mươi hai tướng Đại trượng phu không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được; tám mươi vẻ đẹp cũng không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được. Pháp không quên mất không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được; tánh luôn luôn xả cũng không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được. Trí Nhất thiết không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được; trí Đạo tướng, trí Nhất thiết tướng cũng không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được. Đem lại sự thành tựu cho hữu tình không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được; làm nghiêm tịnh cõi Phật cũng không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được. Đại nguyện của Bồ-tát không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được; thần thông của Bồ-tát cũng không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được. Tất cả pháp môn Đà-la-ni không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được; tất cả pháp môn Tam-ma-địa cũng không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được. Quả Dự lưu không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được; quả Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán, Độc giác Bồ-đề cũng không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được. Tất cả hạnh Đại Bồ-tát không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được; quả vị Giác ngộ cao tột của chư Phật cũng không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được.

Thiện Hiện, nếu ở chỗ này sắc không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được; thọ, tưởng, hành, thức cũng không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được, như vậy cho đến tất cả hạnh Đại Bồ-tát không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được; quả vị Giác ngộ cao tột của chư Phật cũng không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được, thì ở ngay đây tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác và các chúng Đại Bồ-tát, Độc giác, Thanh văn, các loại chúng sinh khác cũng không sở hữu, chẳng thể nắm bắt được. Vì sao? Thiện Hiện, vì tự tánh của tất cả pháp là không.

Lại nữa Thiện Hiện, các thiện nam, thiện nữ trụ nơi Bồ-tát thừa khi biên chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập, tư duy, diễn nói kinh Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế có nhiều trở ngại và tai hại phát sinh, khiến cho làm người phước mỏng việc làm không thành tựu. Như châu Thiệm-bộ có nhiều châu báu là phệ-lưu-ly, loa bối, ngọc bích, san hô, thạch tàng, mạt-ni trân châu, đế thanh, đại thanh, kim cang, hổ phách, vàng bạc…, nhưng có nhiều nạn giặc cướp nhiễu hại nên những người phước mỏng cầu không thể được. Châu báu vô giá Bát-nhã ba-la-mật-

đa sâu xa cũng lại như vậy. Các thiện nam, thiện nữ trụ nơi Bồ-tát thừa, khi biên chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập, tư duy, diễn nói kinh Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, nếu người phước mỏng thì sẽ gặp nhiều chướng ngại, có các ác ma gây trở ngại.

Cụ thọ Thiện Hiện liền bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, đúng vậy! Bạch Thiện Thệ, đúng vậy! Thật như bậc Thánh dạy về Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Như châu Thiệm-bộ có các thứ châu báu như lưu ly… thì sẽ có nhiều trở ngại, những người phước mỏng dù có điều kiện thuận tiện nhưng cũng không thể có được. Các thiện nam, thiện nữ trụ nơi Bồ-tát thừa khi biên chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập, tư duy, diễn nói kinh Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, nếu người nào phước mỏng thì sẽ gặp nhiều trở ngại, dù có ưa muốn cũng không đạt được. Vì sao? Vì người ngu si thường bị ma sai sử. Các thiện nam, thiện nữ trụ nơi Bồ-tát thừa khi biên chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập, tư duy, diễn nói kinh Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế sẽ bị trở ngại. Bạch Đức Thế Tôn, người ngu si ấy tuệ giác lu mờ, không thể nghĩ bàn Phật pháp rộng lớn, đối với kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa tự mình không thể biên chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập, tư duy vì người diễn nói. Lại muốn ngăn trở người khác biên chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập, tư duy, diễn nói Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa.

Phật dạy:

–Thiện Hiện, đúng vậy, đúng vậy, đúng như ông nói!

Người ngu si sẽ bị ma sai sử. Các thiện nam, thiện nữ trụ nơi Bồ-tát thừa khi biên chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập, tư duy, diễn nói kinh Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa sẽ bị gặp trở ngại. Thiện Hiện, người ngu si kia tuệ giác lu mờ, không thể nghĩ bàn Phật pháp rộng lớn, vì chưa trồng căn lành, chưa phát thệ nguyện lớn ở chỗ Phật, bị ác tri thức khống chế, phước đức mỏng nên đối với kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa tự mình không thể biên chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập, tư duy, vì người diễn nói. Các thiện nam, thiện nữ mới học Đại thừa khi biên chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập, tư duy, diễn nói kinh Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế sẽ bị gặp trở ngại.

Thiện Hiện, trong đời vị lai có các thiện nam, thiện nữ tuệ giác lu mờ, căn lành mỏng, bị ác tri thức khống chế, đối với công đức rộng lớn

của chư Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác không thể tin hiểu được, đối với kinh điển Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa tự mình không thể biên chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập, tư duy, vì người diễn nói, lại muốn ngăn trở các thiện nam, thiện nữ khác biên chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập, tư duy, diễn nói Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Nên biết người này bị vô lượng tội.

Lại nữa Thiện Hiện, các thiện nam, thiện nữ trụ nơi Bồ-tát thừa, khi biên chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập, tư duy, diễn nói kinh Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa sẽ gặp nhiều ma sự gây trở ngại, làm cho việc biên chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập, tư duy, vì người diễn nói Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa không thành tựu và không thể viên mãn Bát-nhã, Tĩnh lự, Tinh tấn, An nhẫn, Tịnh giới, Bố thí ba-la-mật-đa; không thể viên mãn pháp không bên trong, pháp không bên ngoài, pháp không cả trong ngoài, pháp không không, pháp không lớn, pháp không thắng nghĩa, pháp không hữu vi, pháp không vô vi, pháp không rốt ráo, pháp không không biên giới, pháp không tản mạn chẳng đổi khác, pháp không bản tánh, pháp không tự tướng cộng tướng, pháp không nơi tất cả pháp, pháp không chẳng thể nắm bắt được, pháp không không tánh, pháp không tự tánh, pháp không không tánh tự tánh; không thể viên mãn chân như, pháp giới, pháp tánh, tánh không hư vọng, tánh chẳng đổi khác, tánh bình đẳng, tánh ly sinh, pháp định, pháp trụ, thật tế, cảnh giới hư không, cảnh giới chẳng nghĩ bàn; không thể viên mãn Thánh đế khổ, tập, diệt, đạo; không thể viên mãn bốn Tĩnh lự, bốn Vô lượng, bốn Định vô sắc; không thể viên mãn tám Giải thoát, tám Thắng xứ, chín Định thứ đệ, mười Biến xứ; không thể viên mãn bốn Niệm trụ, bốn Chánh đoạn, bốn Thần túc, năm Căn, năm Lực, bảy chi Đẳng giác, tám chi Thánh đạo; không thể viên mãn pháp môn giải thoát Không, Vô tướng, Vô nguyện; không thể viên mãn mười địa của Bồ-tát; không thể viên mãn năm loại mắt, sáu phép thần thông; không thể viên mãn mười lực của Như Lai, bốn điều không sợ, bốn sự hiểu biết thông suốt, đại Từ, đại Bi, đại Hỷ, đại Xả, mười tám pháp Phật bất cộng; không thể viên mãn ba mươi hai tướng Đại sĩ, tám mươi vẻ đẹp; không thể viên mãn pháp không quên mất, tánh luôn luôn xả; không thể viên mãn việc đem lại sự thành tựu cho hữu tình, làm nghiêm tịnh cõi Phật; không thể viên

mãn tất cả pháp môn Đà-la-ni, tất cả pháp môn Tam-ma-địa; không thể viên mãn tất cả hạnh Đại Bồ-tát, quả vị Giác ngộ cao tột của chư Phật; không thể viên mãn trí Nhất thiết, trí Đạo tướng, trí Nhất thiết tướng; không thể viên mãn các công đức này là đều do ác ma làm trở ngại.

Thiện Hiện, các thiện nam, thiện nữ trụ nơi Bồ-tát thừa khi biên chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập, tư duy, diễn nói kinh Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế, nếu không bị ác ma làm trở ngại thì có thể viên mãn Bát-nhã, Tĩnh lự, Tinh tấn, An nhẫn, Tịnh giới, Bố thí ba-la-mật-đa; cho đến viên mãn trí Nhất thiết, trí Đạo tướng, trí Nhất thiết tướng. Nên biết đều nhờ thần lực của Như Lai gia hộ các thiện nam, thiện nữ trụ nơi Bồ-tát thừa này, làm họ biên chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập, tư duy diễn nói Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế đều không bị chướng ngại, cũng làm họ viên mãn được Bát-nhã, Tĩnh lự, Tinh tấn, An nhẫn, Tịnh giới, Bố thí ba-la-mật-đa, cho đến viên mãn trí Nhất thiết, trí Đạo tướng, trí Nhất thiết tướng.

Lại nữa Thiện Hiện, hiện tại tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác ở vô lượng, vô số, vô biên thế giới thường trú trong mười phương thanh tịnh thuyết pháp cũng dùng thần lực gia hộ các thiện nam, thiện nữ trụ nơi Bồ-tát thừa này, giúp họ biên chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập, tư duy, diễn nói Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế đều không bị chướng ngại, cũng làm cho họ viên mãn Bát-nhã, Tĩnh lự, Tinh tấn, An nhẫn, Tịnh giới, Bố thí ba-la-mật-đa; cho đến viên mãn trí Nhất thiết, trí Đạo tướng, trí Nhất thiết tướng.

Lại nữa Thiện Hiện, hiện tại, hằng hà sa số chư Phật ở các thế giới trong mười phương và tất cả chúng Đại Bồ-tát không thoái chuyển cũng dùng thần lực gia hộ các thiện nam, thiện nữ trụ nơi Bồ-tát thừa này, giúp họ biên chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập, tư duy, diễn nói Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế đều không bị chướng ngại, cũng làm cho họ viên mãn Bát-nhã, Tĩnh lự, Tinh tấn, An nhẫn, Tịnh giới, Bố thí ba-la-mật-đa; cho đến viên mãn trí Nhất thiết, trí Đạo tướng, trí Nhất thiết tướng.

Kinh Đại Bát- Nhã Ba- La- Mật- Đa Quyển 441, Phẩm 46: Phật Mẫu (1)

Phẩm 46: PHẬT MẪU (1)

Lại nữa Thiện Hiện, như có người nữ sinh ra và nuôi nấng các con, hoặc năm, hoặc mười, hai mươi, ba mươi, bốn mươi, năm mươi, hoặc trăm, hoặc ngàn người con. Khi người mẹ mắc bệnh những người con đều gắng sức tìm phương thuốc chữa trị và nghĩ: “Phải làm cách nào để mẹ chúng ta lành bệnh được an vui sống lâu, thân không bị các khổ, tâm hết sầu lo.”

Bấy giờ, những người con lo cho mẹ bằng cách tìm vật dụng che thân mẹ, không cho ruồi, muỗi, rắn, bò cạp, gió, nóng, đói khát… làm hại. Lại dùng các thứ vật ưa thích hảo hạng cung kính dâng lên mẹ và nói: “Mẹ chúng con hiền từ, sinh thành dưỡng dục chúng con, chỉ dạy nhiều sự nghiệp thế gian, chúng con không thể không báo đáp ân mẹ. Thiện Hiện, Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác cũng vậy, thường dùng Phật nhãn xem xét, hộ niệm Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Vì sao? Thiện Hiện, vì Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa thường sinh ra tất cả Phật pháp cho chúng ta, thường ban cho chúng ta trí Nhất thiết tướng, thường hiện bày thật tướng nơi các pháp thế gian. Vô lượng, vô số, vô biên Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác trong mười phương thế giới đang thanh tịnh thuyết pháp cũng thường dùng Phật nhãn xem xét, hộ niệm Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa. Vì sao? Thiện Hiện, vì Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa thường sinh ra Phật pháp cho tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác ở vô lượng, vô số, vô biên thế giới trong mười phương. Lại thường ban cho chư Như Lai trí Nhất thiết tướng; thường hiện bày thật tướng nơi các pháp thế gian. Do đó nên chư Phật của chúng ta thường dùng Phật nhãn xem xét, hộ niệm Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa để đền ân ấy, không thể dứt bỏ. Vì sao? Thiện Hiện, tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác có Tĩnh lự ba-la-mật-đa cho đến Bố thí ba-la-mật-đa đều do Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế sinh ra; có pháp không bên trong cho đến pháp không không tánh tự tánh đều do Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế sinh ra; có chân như cho đến cảnh giới chẳng thể nghĩ bàn đều do Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế sinh ra; có Thánh đế khổ, tập, diệt, đạo đều do Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế sinh ra; có bốn Tĩnh lự, bốn Vô lượng, bốn Định vô sắc đều do Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế

sinh ra; có tám Giải thoát, tám Thắng xứ, chín Định thứ đệ, mười Biến xứ đều do Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế sinh ra; có bốn Niệm trụ cho đến tám chi Thánh đạo đều do Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế sinh ra; có pháp môn giải thoát Không, Vô tướng, Vô nguyện đều do Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế sinh ra; có năm loại mắt, sáu phép thần thông đều do Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế sinh ra; có mười lực của Như Lai cho đến mười tám pháp Phật bất cộng đều do Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế sinh ra; có ba mươi hai tướng Đại sĩ, tám mươi vẻ đẹp, sắc thân mầu nhiệm đều do Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế sinh ra; có pháp không quên mất, tánh luôn luôn xả đều do Bát-nhã ba-la-mật-đa như thế sinh ra; có tất cả pháp môn Đà-la-ni, tất cả pháp môn Tam-ma-địa đều do Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế sinh ra; có trí Nhất thiết, trí Đạo tướng, trí Nhất thiết tướng đều do Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế sinh ra; có quả Dự lưu, Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán, Độc giác Bồ-đề đều do Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế sinh ra; có hạnh Đại Bồ-tát, quả vị Giác ngộ cao tột của chư Phật đều do Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế sinh ra; có Dự lưu, Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán, Độc giác, Đại Bồ-tát, chư Phật Thế Tôn đều do Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế sinh ra.

Thiện Hiện, tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác đã đắc quả vị Giác ngộ cao tột, đang đắc quả vị Giác ngộ cao tột, sẽ đắc quả vị Giác ngộ cao tột đều do Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế. Vì vậy, Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa đối với chư Như Lai có ân đức lớn, nên chư Phật thường dùng Phật nhãn xem xét, hộ niệm Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa.

Thiện Hiện, các thiện nam, thiện nữ trụ nơi Bồ-tát thừa nếu thường biên chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập, tư duy, diễn nói Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa này thì tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác thường dùng Phật nhãn xem xét, hộ niệm làm thân tâm họ luôn được an vui, việc tu thiện nghiệp được thông suốt. Thiện Hiện, các thiện nam, thiện nữ trụ nơi Bồ-tát thừa nếu thường biên chép, thọ trì, đọc tụng, tu tập, tư duy, diễn nói Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa này thì tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác trong mười phương thế giới đều cùng hộ niệm, làm họ đối với quả vị Giác ngộ cao tột quyết không thoái chuyển.

Khi ấy, Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:

–Bạch Đức Thế Tôn, như Ngài đã nói Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa thường sinh ra tất cả pháp Phật cho chư Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, thường ban trí Nhất thiết tướng cho Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, thường chỉ rõ thật tướng nơi các pháp thế gian.

Bạch Đức Thế Tôn, thế nào là Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế thường sinh ra tất cả Phật pháp cho chư Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, thường ban trí Nhất thiết tướng cho Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, thường chỉ rõ thật tướng nơi các pháp thế gian? Thế nào là Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác sinh ra từ Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa?

Thế nào là chư Phật thuyết tướng thế gian?

Phật dạy:

–Thiện Hiện, Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa thường sinh ra mười lực của Phật, bốn điều không sợ, bốn sự hiểu biết thông suốt, đại Từ, đại Bi, đại Hỷ, đại Xả, mười tám pháp Phật bất cộng, nói rộng ra là cho đến trí Nhất thiết tướng của Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác. Thiện Hiện, như vậy, vô lượng, vô biên công đức của Như Lai được sinh trưởng từ Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế. Do được các công đức của chư Phật như thế nên gọi là Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa thường sinh ra Phật pháp và trí Nhất thiết tướng như thế cho tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác. Cho nên Ta nói Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa thường sinh ra tất cả pháp Phật cho Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, thường ban trí Nhất thiết tướng cho Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác; nói cách khác là cũng nói Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác từ đó sinh ra.

Thiện Hiện, Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa thường chỉ rõ thật tướng nơi các pháp thế gian, nghĩa là thường chỉ rõ thật tướng nơi năm uẩn của thế gian. Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác cũng nói thật tướng nơi năm uẩn của thế gian.

Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:

–Bạch Đức Thế Tôn, thế nào là Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa chỉ rõ thật tướng nơi năm uẩn của thế gian cho Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác?

Phật dạy:

–Thiện Hiện, Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa đều không nói cho tất

cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác về năm uẩn có thành, có hoại, có sinh, có diệt, có tiếp nối, có đoạn dứt, có nhiễm, có tịnh, có tăng, có giảm, có vào, có ra; đều không nói năm uẩn có quá khứ, có vị lai, có hiện tại, có thiện, có bất thiện, có vô ký, có thuộc ở cõi Dục, có thuộc ở cõi Sắc, có thuộc ở cõi Vô sắc. Vì sao? Thiện Hiện, không phải là pháp Không, Vô tướng, Vô nguyện có thành, có hoại, có sinh, có diệt, có tiếp nối, có đoạn dứt, có nhiễm, có tịnh, có tăng, có giảm, có vào, có ra, có quá khứ, có vị lai, có hiện tại, có thiện, có bất thiện, có vô ký, có thuộc ở cõi Dục, có thuộc ở cõi Sắc, có thuộc ở cõi Vô sắc. Thiện Hiện, không phải là pháp không sinh, không diệt, không tạo, không tác, không tánh mà có thành, có hoại, có sinh, có diệt, có tiếp nối, có đoạn dứt, có nhiễm, có tịnh, có tăng, có giảm, có vào, có ra, có quá khứ, có vị lai, có hiện tại, có thiện, có bất thiện, có vô ký, có thuộc ở cõi Dục, có thuộc ở cõi Sắc, có thuộc ở cõi Vô sắc. Thiện Hiện, như vậy là Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa đã nói thật tướng nơi năm uẩn cho tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác. Tướng năm uẩn đây tức là thế gian. Vậy nên thế gian cũng không thành, không hoại, không sinh, không diệt, không nối tiếp, không đoạn dứt, không nhiễm, không tịnh, không tăng, không giảm, không vào, không ra, không quá khứ, không vị lai, không hiện tại, không thiện, không bất thiện, không vô ký, không thuộc ở cõi Dục, không thuộc ở cõi Sắc, không thuộc ở cõi Vô sắc và không có tướng nào khác.

Lại nữa Thiện Hiện, tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác đều nương nơi Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa như thế để chứng biết về vô lượng, vô số, vô biên tâm hành khác nhau của hữu tình, nhưng trong nghĩa thâm diệu của Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa này không có hữu tình, cũng không có hữu tình có thể nêu bày được; không sắc, cũng không có sắc có thể nêu bày được; không thọ, tưởng, hành, thức, cũng có thọ, tưởng, hành, thức có thể nêu bày được; không nhãn xứ, cũng không có nhãn xứ có thể nêu bày được; không nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ, cũng không có nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xứ có thể nêu bày được không sắc xứ, cũng không có sắc xứ có thể nêu bày được; không thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ, cũng không có thanh, hương, vị, xúc, pháp xứ có thể nêu bày được; không nhãn giới, cũng không có nhãn giới có thể nêu bày được; không nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý giới, cũng không có nhĩ, tỷ, thiệt,

thân, ý giới có thể nêu bày được; không sắc giới, cũng không có sắc giới có thể nêu bày được; không thanh, hương, vị, xúc, pháp giới, cũng không có thanh, hương, vị, xúc, pháp giới có thể nêu bày được; không nhãn thức giới, cũng không có nhãn thức giới có thể nêu bày được; không nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới, cũng không có nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý thức giới có thể nêu bày được; không nhãn xúc, cũng không có nhãn xúc có thể nêu bày được; không nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc, cũng không có nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc có thể nêu bày được; không các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra, cũng không có các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra có thể nêu bày được; không các thọ do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên sinh ra, cũng không có các thọ do nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý xúc làm duyên sinh ra có thể nêu bày được; không địa giới, cũng không có địa giới có thể nêu bày được; không thủy, hỏa, phong, không, thức giới, cũng không có thủy, hỏa, phong, không, thức giới có thể nêu bày được; không vô minh, cũng không có vô minh có thể nêu bày được; cho đến không lão tử, cũng không có lão tử có thể nêu bày được; không có Bố thí ba-la-mật-đa, cũng không có Bố thí ba-la-mật-đa có thể nêu bày được; cho đến không Bát-nhã ba-la-mật-đa, cũng không có Bát-nhã ba-la-mật-đa có thể nêu bày được; không pháp không bên trong, cũng không có pháp không bên trong có thể nêu bày được; cho đến không có pháp không không tánh tự tánh, cũng không có pháp không không tánh tự tánh có thể nêu bày được; không bốn Niệm trụ cũng không có bốn Niệm trụ có thể nêu bày được; cho đến không có tám chi Thánh đạo, cũng không có tám chi Thánh đạo có thể nêu bày được; như vậy cho đến không có mười lực của Như Lai, cũng không có mười lực của Như Lai có thể nêu bày được; không có mười tám pháp Phật bất cộng, cũng không có mười tám pháp Phật bất cộng có thể nêu bày được; không có trí Nhất thiết, cũng không có trí Nhất thiết có thể nêu bày được; không có trí Đạo tướng, trí Nhất thiết tướng, cũng không có trí Đạo tướng, trí Nhất thiết tướng có thể nêu bày được.

Thiện Hiện, như vậy là Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa đã nói thật tướng nơi thế gian cho tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác.

Nguồn: Nguồn: Pháp Bảo — kho kinh sách điện tử của Trung tâm biên, phiên dịch tài liệu Phật giáo Quốc tế, Ban Phật giáo Quốc tế, Giáo hội Phật giáo Việt Nam (vbeta.vn · api.phapbao.org), đọc về ngày 3–4/9/2026. Đại đức Thích Vạn Lợi, Thư kí phụ trách kinh sách điện tử. Bản quyền bản dịch, bản in và số trang thuộc về các dịch giả, tác giả và nhà xuất bản đứng tên trong từng cuốn. Gói này phát hành trên GitHub cho người dùng app, để nghiên cứu và đối chiếu, không nhằm mục đích thương mại. Ai muốn gỡ tác phẩm của mình khỏi gói xin báo, sẽ gỡ ngay.