Đại Tập 64 · Bộ Kinh Tập XI · Số 666–673

Kinh Đại Thừa Nhập Lăng-Già - Quyển 7 - Phẩm 10: Kệ Tụng (Phần 2)

KINH ĐẠI THỪA NHẬP LĂNG-GIÀ

QUYỂN 7

Phẩm 10: KỆ TỤNG (Phần 2)

Nếu các bậc tu hành

Không sinh ra phân biệt

Chẳng lâu đạt Tam-muội

Lực, thần thông tự tại.

Bậc tu hành không nên

Vọng chấp từ vi trần

Thời, thắng tánh, tác giả

Duyên sinh nơi thế gian.

Do sự tự phân biệt

Được sinh từ tập khí

Bậc tu hành nên quán

Các hữu như mộng huyễn.

Kiến, luôn luôn xa lìa

Phỉ báng và kiến lập

Thân thể, tài sản, nhà

Không phân biệt ba cõi.

Không nghĩ tưởng uống ăn

Chánh niệm, thân ngay ngắn

Luôn luôn cung kính lễ

Chư Phật và Bồ-tát.

Hiểu rõ trong kinh, luật

Pháp lý thú chân thật

Năm pháp, hai vô ngã

Và tư duy tự tâm.

Bên trong chứng pháp tịnh

Phật địa và các Địa

Khi hành giả tu tập

Thọ quán đảnh tòa sen.

Trầm luân trong các nẻo

Chán ghét nơi các hữu

Đến nghĩa trang yên tĩnh

Tu tập các quán hạnh.

Có vật sinh không nhân

Vọng cho lìa đoạn thường

Và lìa khỏi hữu vô

Vọng chấp là Trung đạo.

Vọng chấp vô nhân luận

Không nhân là đoạn kiến

Không rõ vật bên ngoài

Hoại diệt nơi Trung đạo.

Sợ rơi vào đoạn kiến

Không bỏ sự chấp pháp

Vì kiến lập phỉ báng

Vọng nói là Trung đạo.

Nhờ hiểu rõ duy tâm

Xa lìa nơi ngoại pháp

Cũng lìa vọng phân biệt

Nơi đây đạt Trung đạo.

Duy tâm không có cảnh

Không cảnh, tâm không sinh

Ta và các Như Lai

Gọi đây là Trung đạo.

Hoặc sinh, hay không sinh

Tự tánh, không tự tánh

Hữu, vô, tất cả không

Không phân biệt nhị nguyên.

Không sinh khởi phân biệt

Người ngu tưởng giải thoát

Tâm không biết trí sinh

Hiểu biết đoạn nhị chấp.

Nhờ hiểu rõ tự tâm

Nên đoạn chấp hai bên

Biết rõ nên đoạn diệt

Chẳng phải năng phân biệt.

Biết rõ chỗ tâm hiện

Nên phân biệt không khởi

Vì không khởi phân biệt

Tâm chân như chuyển đổi.

Nếu thấy sự khởi pháp

Không lỗi lầm ngoại đạo

Người trí liền giữ lấy

Niết-bàn không hoại diệt.

Ta và chư Phật nói

Rõ đây tức thành Phật

Nếu có phân biệt khác

Đó là ngoại đạo bàn.

Không sinh mà hiện sinh

Không diệt mà hiện diệt

Khắp trên muôn ức cõi

Thấy như trăng trong nước.

Một thân làm nhiều thân

Mưa rơi và lửa cháy

Tùy tâm hiện bao nhiêu.

Cho nên gọi Duy tâm

Tâm cũng là Duy tâm

Vô tâm từ tâm khởi

Vô số các sắc tướng.

Thông đạt đều duy tâm

Chư Phật và Thanh văn

Duyên giác các hình tướng

Nhiều sắc tướng khác nhau.

Đều gọi là duy tâm

Từ nơi cõi Vô sắc

Cho đến trong địa ngục

Hiện khắp vì chúng sinh.

Đều sinh từ duy tâm

Như huyễn các Tam-muội

Cho đến Ý sinh thân

Mười Địa cùng tự tại

Đều do chuyển y đạt.

Người ngu bị ràng buộc

Theo hiểu biết, thấy, nghe

Tự phân biệt điên đảo

Bị dao động hý luận.

Tất cả không chẳng sinh

Ta thật không Niết-bàn

Hóa thân nơi các cõi

Giảng ba thừa, Nhất thừa.

Có ba mươi sáu Phật

Mỗi Phật có mười sáu

Tùy tâm lượng chúng sinh

Mà hiện các cõi nước.

Phật pháp nơi thế gian

Cũng như tánh vọng chấp

Tuy xuất hiện rất nhiều

Nhưng thật không hiện hữu.

Pháp Phật là chân thật

Ngoài ra đều hóa Phật

Tùy chủng tử chúng sinh

Thấy thân Phật hiện hữu.

Do mê hoặc các tướng

Mà khởi ra phân biệt

Phân biệt chẳng khác chân

Tướng không tức phân biệt.

Tự tánh và thọ dụng

Hóa thân lại hiện thân

Ba mươi sáu Đức Phật

Thuộc Đức Phật tự tánh.

Do tập, chủng bên ngoài

Mà sinh ra phân biệt

Không thủ nơi chân thật

Và chấp giữ vọng hoặc.

Mê hoặc nương nội tâm

Và duyên theo ngoại cảnh

Khởi từ hai nhân này

Không có duyên thứ ba.

Mê hoặc nương trong ngoài

Mà được sinh khởi ra

Sáu mươi hai, mười tám

Ta bảo đều thuộc tâm.

Biết chỉ có căn, cảnh

Vượt ra ngoài chấp ngã

Ngộ tâm không cảnh giới

Thì được lìa chấp pháp.

Vì nương nơi bản thức

Mà có các thức sinh

Vì nương nơi nội xứ

Có ảnh hiện bên ngoài.

Không trí, thường, phân biệt

Hữu vi và vô vi

Cả hai chẳng nắm bắt

Như sao, mộng, hoa đốm.

Như thành Càn-thát-bà

Như huyễn, như sóng nắng

Vô hữu mà thấy có

Pháp duyên khởi cũng vậy.

Dựa vào ba loại tâm

Ta dạy căn, cảnh, ngã

Nhưng tâm, ý, ý thức

Đều không có tự tánh.

Tâm, ý và ý thức

Có hai loại vô ngã

Năm pháp, ba tự tánh

Thuộc cảnh giới chư Phật.

Nhân, tập khí là một

Tướng vận hành thành ba

Như dùng một màu sắc

Vẽ nhiều cách lên tường.

Năm pháp, hai vô ngã

Tự tánh, tâm, ý thức

Ở trong chủng tánh Phật

Đều không thể đạt được.

Rời khỏi tâm, ý thức

Và lìa nơi năm pháp

Xa rời nơi tự tánh

Đó là chủng tánh Phật.

Nếu nghiệp thân, miệng, ý

Không tu pháp bạch tịnh

Chủng tánh Như Lai tịnh

Nên xa lìa hiện hành.

Sức thần thông tự tại

Tịnh Tam-muội trang nghiêm

Các loại Ý sinh thân

Là chủng tánh Phật tịnh.

Trong tự chứng không nhơ

Thoát khỏi nơi nhãn tướng

Phật địa và Bát địa

Bản chất tánh Như Lai.

Viễn hành, thiện tuệ địa

Pháp vân và Phật địa

Đều thuộc chủng tánh Phật

Địa còn, của hai thừa.

Như Lai tâm tự tại

Vì chỉ dạy người ngu

Có tâm tướng khác nhau

Nên nói về bảy Địa.

Địa thứ bảy không khởi

Lỗi lầm thân, miệng, ý

Sở y Địa thứ tám

Như mộng vượt qua sông.

Tám Địa và năm Địa

Biết rõ về nghề nghiệp

Các Phật tử thường làm

Đứng đầu trong ba cõi.

Bậc trí không phân biệt

Hoặc sinh, hoặc không sinh

Không cùng với bất không

Tự tánh, vô tự tánh.

Chỉ hiện tại nơi tâm

Thật ra chẳn nắm bắt

Vì dạy hàng Nhị thừa

Nên bảo là thật, giả.

Chẳng phải vì Phật tử

Vậy không nên phân biệt

Hữu, phi hữu đều không

Không có tướng sát-na.

Pháp thật giả cũng không

Duy tâm chẳng nắm bắt

Pháp hữu là Tục đế

Tánh vô Đệ nhất nghĩa.

Mê hoặc nơi tánh không

Đây gọi là thế tục

Tất cả pháp đều không

Ta dạy hàng phàm ngu.

Giả thiết tùy theo tục

Đó chẳng phải chân lý

Ngôn từ nơi pháp khởi

Nên có nghĩa sở hành.

Nhận thấy chỗ sinh lời

Hoàn toàn chẳng nắm bắt

Rời tường không bức họa

Rời chất không có hình.

Biển tàng thức thanh tịnh

Các sóng thức không sinh

Nương Pháp thân có báo

Từ báo khởi hóa thân.

Đây là căn bản Phật

Ngoài ra đều hóa hiện

Không nên vọng phân biệt

Không cho đến bất không.

Vọng chấp nơi hữu

Vô nghĩa ngôn chẳng nắm bắt

Phàm ngu vọng phân biệt

Vật sinh từ tích tụ.

Thật một bụi cũng không

Thế nên không cảnh giới

Chúng sinh thấy tướng ngoài

Đều do tự tâm hiện.

Sự thấy đã không có

Nên cảnh bên ngoài không

Như voi lún bùn sâu

Không thể di động được.

Thanh văn trụ Tam-muội

Mê chấp cũng như vậy

Nếu thấy các thế gian

Tập khí cho là nhân.

Lìa hữu đều không có

Pháp vô ngã giải thoát

Gọi vọng chấp tự tánh

Duyên khởi là Y tha.

Chân như là Viên thành

Trong kinh ta thường dạy

Tâm, ý và ý thức

Phân biệt cùng biểu thị.

Bản thức tạo ba hữu

Đều dị danh của tâm

Đời sống, hơi ấm, thức

A-lại-da mạng căn.

Ý cho đến ý thức

Tên khác của phân biệt

Thân duy trì bởi tâm

Ý luôn luôn nhận thức.

Ý thức và các thức

Rõ cảnh giới tự tâm

Nếu thật có ngã thể

Trong uẩn và uẩn khác.

Nơi đó tìm ngã thể

Cuối cùng chẳng nắm bắt

Mỗi mỗi quán thế gian

Đều hiện chính tự tâm.

Với phiền não tùy miên

Giải thoát mọi khổ đau

Trí vô tận Thanh văn

Trí vắng lặng Duyên giác.

Trí tuệ của Như Lai

Sinh khởi không cùng tận

Không sắc tướng bên ngoài

Chỉ hiện thấy tự tâm.

Người ngu không hiểu biết

Lầm phân biệt hữu vi

Không biết cảnh giới ngoài

Tất cả đều tự tâm.

Kẻ ngu dùng nhân dụ

Tứ cú để thành lập

Bậc trí đều biết rõ

Cảnh giới hiện từ tâm.

Không dùng Tông, Nhân, Dụ

Các cú để thành lập

Phân biệt, bị phân biệt

Đó là tướng vọng chấp.

Vin vào nơi vọng chấp

Mà hiện khởi phân biệt

Không ngừng hỗ tương nhau

Đều nhân một tập khí.

Cả hai làm khách nhau

Chẳng tâm chúng sinh khởi

Vọng trú trong ba cõi

Tâm, tâm sở phân biệt.

Sự khởi giống cảnh giới

Là tự tánh vọng chấp

Ảnh tượng và chủng tử

Hợp làm mười hai xứ.

Hợp sở y, sở duyên

Nói về các hành tác

Như ảnh trong tấm gương

Mắt nhòe thấy hoa đốm.

Tập khí cũng như vậy

Người ngu thấy nhầm lẫn

Nơi cảnh tự phân biệt

Mà khởi nơi phân biệt.

Như ngoại đạo phân biệt

Ngoại cảnh chẳng nắm bắt

Kẻ ngu lầm sợi dây

Chấp đó là con rắn.

Không biết hiện nơi tâm

Phân biệt lầm ngoại cảnh

Như tự thể sợi dây

Không phải giống hay khác.

Chỉ lầm lỗi tự tâm

Lầm phân biệt sợi dây

Khi phân biệt vọng chấp

Tánh kia không thật có.

Tại sao thấy không thật?

Mà khởi ra phân biệt

Tánh sắc không có thật

Bình, vải… cũng như vậy.

Chỉ do phân biệt sinh

Sự thấy hoàn toàn không

Trong hữu vi vô thủy

Mê hoặc khởi phân biệt.

Pháp nào làm mê hoặc?

Xin Phật dạy cho con

Các pháp không tự tánh

Chỉ thấy chính tại tâm.

Không rõ nơi tự tâm

Thế nên sinh phân biệt

Sự phân biệt kẻ ngu

Chấp lầm thật chẳng có.

Sự có giống và khác

Người kia không thể biết

Sự có của bậc Thánh

Chẳng phải ngu phân biệt.

Nếu Thánh đồng với phàm

Thánh nên có hư vọng

Vì Thánh sửa tâm tịnh

Thế nên không mê hoặc.

Tâm phàm phu bất tịnh

Nên có vọng phân biệt

Như mẹ bảo đứa con:

“Này con, đừng khóc nữa.

Hư không có trái cây

Rất nhiều cho con hái”

Ta vì dạy chúng sinh

Vọng tưởng có nhiều quả.

Làm họ vui thích, xong

Nói pháp lìa hữu vô

Các pháp trước phi hữu

Không hòa hợp các duyên.

Vốn không sinh nhưng sinh

Hoàn toàn không tự tánh

Pháp chưa sinh không sinh

Rời duyên không chỗ sinh.

Pháp hiện sinh cũng vậy

Rời duyên chẳng nắm bắt

Chân thật quán duyên khởi

Phi hữu và phi vô

Cả hữu vô đều không

Bậc trí không phân biệt

Hàng phàm phu ngoại đạo

Vọng thuyết tánh khác đồng

Không rõ các duyên khởi

Thế gian như huyễn mộng

Pháp Đại thừa vô thượng

Vượt lãnh vực ngôn từ

nghĩa ấy thật rõ ràng

Nhưng người ngu không hiểu

Hàng Thanh văn, ngoại đạo

Cách nói mang ích kỷ

Làm thay đổi thật nghĩa

Đều do vọng chấp sinh

Các tướng và tự thể

Hình trạng cho đến danh

Dựa theo bốn điều này

Mà các phân biệt khởi

Chấp Phạm, Tự tại thiên

Một thân và nhiều thân

Sự vận hành trời, trăng

Chẳng phải con của ta

Những ai đủ Thánh kiến

Thông suốt pháp như thật

Khéo léo chuyển các tưởng

Đến bờ kia của thức

Đây dấu ấn giải thoát

Xa lìa nơi hữu vô

Và lìa nơi đi, đến

Là con trong pháp ta

Nếu sắc thức chuyển diệt

Các nghiệp đều biến mất

Đó là không sinh tử

Cũng không thường, vô thường

Sự biến hóa chuyển mất

Sắc xứ dầu rũ bỏ

Nghiệp trụ A-lại-da

Khỏi lỗi lầm hữu vô

Sắc thức tuy chuyển mất

Nhưng nghiệp vẫn tồn tại

Khiến ở trong các hữu

Sắc thức lại tương tục

Nếu các chúng sinh kia

Chỗ khởi nghiệp mất đi

Đó là không sinh tử

Cũng không có Niết-bàn

Nếu nghiệp và sắc thức

Đồng thời cùng hoại diệt

Nếu sinh trong sinh tử

Nghiệp sắc vẫn không khác

Sắc tâm và phân biệt

Chẳng khác, chẳng không khác

Người ngu cho là diệt

Thật sự lìa hữu vô

Duyên khởi cùng vọng chấp

Triển chuyển không khác nhau

Như sắc và vô thường

Triển chuyển sinh cũng vậy

Tách rời khỏi giống, khác

Vọng chấp không thể hiểu

Như sắc, tánh vô thường

Làm sao nói hữu vô

Thông đạt nơi vọng chấp

Thì duyên khởi không sinh

Khi duyên khởi được hiểu

Vọng chấp thành chân như

Nếu diệt tánh đoạn chấp

Pháp nhãn ta bị diệt

Trong giáo pháp của ta

Có kiến lập, phỉ báng

Như thế người chấp sắc

Thường hủy báng chánh pháp

Họ đều là phi pháp

Hoại diệt Pháp nhãn ta

Họ không thuộc nhóm trí

Bỏ đời sống Tỳ-kheo

Vì hủy hoại, vọng chấp

Bị kiến lập, phỉ báng

Đều tùy nơi phân biệt

Khởi kiến giải hữu vô

Như huyễn và hoa đốm

Mộng, sóng nắng, thành Càn

Ai không học pháp Phật

Chẳng nên cùng chung ở

Vì rơi vào hai bên

Hại mình và người khác

Có những bậc tu hành

Quán sát tánh vọng chấp

Tịch tĩnh rời hữu vô

Bảo vệ cùng chung ở

Như có nơi thế gian

Xuất ra vàng ngọc báu

Tuy nó không tạo tác

Nhưng cho người thọ dụng

Tánh nghiệp cũng như vậy

Xa lìa mọi chủng tánh

Sở kiến nghiệp chẳng có

Nhưng sinh ra các cõi

Hiểu biết theo bậc Thánh

Các pháp vô sở hữu

Người ngu bị phân biệt

Vọng chấp pháp phi vô

Như người ngu phân biệt

Pháp đó là phi hữu

Tất cả pháp đều không

Chúng sinh không tạp nhiễm

Vì có pháp tạp nhiễm

Bị vô minh, ái buộc

Khởi ra thân sinh tử

Các căn đều đầy đủ

Nếu người ngu phân biệt

Pháp này đều là không

Thì các căn không sinh

Chẳng phải chánh tu hành

Nếu pháp này là có

Nhưng vì nhân sinh tử

Người ngu chẳng đợi tu

Tự nhiên mà giải thoát

Nếu không có pháp kia

Thánh phàm sao khác biệt

Thì không có Thánh nhân

Tu hành ba giải thoát

Các uẩn và nhân pháp

Tự, cọng tướng, vô tướng

Các duyên và các căn

Ta dạy hành Thanh văn

Duy tâm và vô nhân

Các địa và tự tại

Nội chứng tịnh chân như

Ta dạy cho Phật tử

Đời tương lai sẽ có

Người thân mặc ca-sa

Vọng nói về hữu vô

Hủy hoại chánh pháp ta

Duyên khởi pháp vô tánh

Là hành động bậc Thánh

Vọng chấp tánh vô vật

Kẻ so sánh phân biệt

Tương lai có người ngu

Dẫn đầu các ngoại đạo

Nói về Vô Nhân Luận

Ác kiến phá thế gian

Vọng nói các thế gian

Sinh ra từ cát bụi

Cát bụi đó không nhân

Chín loại vật thật thường

Từ thật mà thành thật

Từ đức sinh ra đức

Tánh chân pháp khác đây

Hủy báng nói là không

Hoặc vốn không mà sinh

Thế gian có bắt đầu

Sinh tử không nguồn gốc

Đây lời dạy của ta

Tất cả vật ba cõi

Vốn không mà sinh ra

Sừng lạc đà, lừa, chó

Cũng chẳng có nghi ngờ

Nhãn sắc thức vốn không

Mà nay lại có sinh

Những vải, mũ và chiếu…

Chắc sinh từ cục đất!

Trong vải không thấy chiếu

Trong rơm cũng không chiếu

Sao không nhờ các duyên

Tập hợp để sinh chiếu

Đời sống cùng thân thể

Nếu vốn không mà sinh

Trước ta đã nói đó

Đều là luận ngoại đạo

Trước ta đã lập Tông

Để ngăn chận ý kia

Đã ngăn ý ấy rồi

Sau mới nói tự tông

Sợ các chúng đệ tử

Đắm trước tông hữu vô

Thế nên ta vì họ

Trước giảng luận ngoại đạo

Ác tuệ Ca-tỳ-la

Dạy cho các môn đệ

Thắng tánh sinh thế gian

Năng lực sự chuyển biến

Các duyên không có thật

Không duyên sinh hiện sinh

Các duyên đã không duyên

Chẳng sinh, chẳng không sinh

Tông ta lìa hữu vô

Và lìa cả nhân duyên

Sinh diệt và sở tướng

Tất cả đều xa lìa

Thế gian như huyễn mộng

Nhân duyên đều vô tánh

Thường quán sát như vậy

Phân biệt hẳn không khởi

Nếu quán sát các hữu

Như sóng nắng, hoa đốm

Như thành Càn-thát-bà

Thường lìa khỏi hữu vô

Xả ly cả nhân duyên

Khiến tâm đều thanh tịnh

Nếu nói không ngoại cảnh

Mà chỉ có tự tâm

Không cảnh thì không tâm

Làm sao thành duy thức?

Vì có chỗ cảnh duyên

Tâm chúng sinh khởi được

Không nhân, tâm không sinh

Làm sao thành duy thức?

Chân như và duy thức

Là sở hành bậc Thánh

Hữu này nói phi hữu

Họ không hiểu ngã pháp

Do năng thủ, sở thủ

Mà tâm bị sinh khởi

Tâm thế gian như vậy

Nên chẳng phải duy tâm

Thân, tài sản, ảnh tượng

Như mộng từ tâm sinh

Tâm tuy thành hai phần

Nhưng tâm không hai tướng

Như dao không tự cắt

Ngón tay không tự sờ

Và tâm không tự thấy

Việc ấy cũng như vậy

Tâm không có ảnh tượng

Không có Y tha khởi

Tánh vọng chấp cũng không

Không năm pháp, hai tâm

Năng sinh và sở sinh

Đều là tướng tự tâm

Mật ý nói năng sinh

Nhưng thật không tự sinh

Bao nhiêu hình trạng cảnh

Nếu do vọng chấp sinh

Hư không và sừng thỏ

Cũng phải thành cảnh tướng

Giống cảnh khởi Từ tâm

Cảnh này không vọng chấp

Nhưng cảnh vọng chấp kia

Rời tâm, chẳng nắm bắt

Trong sinh tử vô thủy

Cảnh giới đều phi hữu

Tâm không có chỗ khởi

Làm sao thành ảnh tượng

Nếu không vật có sinh

Sừng thỏ cũng sinh được

Không thể không vật sinh

Mà khởi ra phân biệt

Như cảnh hiện phi hữu

Cảnh trước kia cũng không

Vì sao trong không cảnh

Mà tâm duyên cảnh sinh

Chân như, không, thật tế

Pháp giới và Niết-bàn

Tất cả pháp không sinh

Là tánh Đệ nhất nghĩa

Kẻ ngu rơi hữu vô

Phân biệt các nhân duyên

Không thể biết các hữu

Không sinh, không người tạo

Tâm làm nhân vô thủy

Không thấy được do tâm

Đã không cảnh vô thủy

Tâm từ đâu sinh ra?

Không vật mà được sinh

Như nghèo trở nên giàu

Không cảnh mà sinh tâm

Xin Phật dạy cho con

Nếu tất cả không nhân

Không tâm và không cảnh

Tâm đã không chỗ sinh

Lìa ba hữu tạo tác

Nhân những bình, vải, sừng…

Mà nói không sừng thỏ

Vì thế không nên nói

Không có tướng nhân pháp

Không nhân, không hiện hữu

Vì không chẳng thành không

Hữu vô cũng như vậy

Dần dần tướng nhân khởi

Nếu vin vào chút pháp

Mà có chút pháp khởi

Đó là tiền sở y

Không nhân mà tự có

Nếu có tùy thuộc khác

Tùy thuộc đó có thuộc

Như vậy thì vô cùng

Cũng chẳng có chút pháp

Dựa vào gỗ, ngọn lá….

Hiện vô số tướng huyễn

Chúng sinh cũng như vậy

Dựa các việc mà hiện

Dựa theo nhà ảo thuật

Khiến ngu thấy tướng huyễn

Nhưng nơi những gỗ, lá…

Như huyễn thật không có

Nếu nương nơi việc này

Pháp đây bị hủy hoại

Đã thấy rõ không hai

Sao có chút phân biệt?

Phân biệt không vọng chấp

Phân biệt cũng không có

Vì phân biệt là không

Không Niết-bàn, sinh tử

Vì không sự phân biệt

Nên phân biệt không khởi

Vì sao tâm không khởi

Mà được có duy tâm?

Ý sai biệt vô lượng

Đều không pháp chân thật

Không thật, không giải thoát

Cũng không các thế gian

Người ngu bị phân biệt

Thấy bên ngoài đều không

Tập khí khuấy đục tâm

Mà hiện giống ảnh tượng

Đối các pháp hữu vô

Tất cả đều không sinh

Chỉ đều do tâm hiện

Rời khỏi nơi phân biệt

Nói các pháp từ duyên

Vì người ngu vô trí

Tánh tự tâm giải thoát

Tâm tịnh, chỗ Thánh trụ

Số, thắng luận, lõa hình

Phạm chí cùng Tự tại

Đều rơi vào vô kiến

Xa lìa nghĩa tịch tĩnh

Không tự tánh không sinh

Rời cấu, không, như huyễn

Chư Phật và Thế Tôn

Nói cho ai như vậy?

Cho người tu tâm tịnh

Thoát khỏi sự kiến chấp

Chư Phật dạy cho họ

Ta cũng dạy như vậy

Nếu tất cả là tâm

Thì thế gian ở đâu?

Nhân nào là đại địa?

Chúng sinh có đến đi?

Như chim nay trên trời

Theo phân biệt mà đi

Không nương, không ở đâu

Như đi trên mặt đất

Chúng sinh cũng như vậy

Tùy nơi vọng phân biệt

Di chuyển theo tự tâm

Như chim bay trên trời

Thân, tài sản, ảnh tượng

Phật dạy khởi chính tâm

Xin nói ảnh duy tâm

Nguyên nhân tại sao khởi?

Thân, tài sản, ảnh tượng

Đều do tập khí chuyển

Nhân cũng không như lý

Sự sinh của phân biệt

Ngoại cảnh là vọng chấp

Tâm duyên theo cảnh sinh

Biết cảnh là duy tâm

Thì phân biệt không khởi

Nếu thấy tánh vọng chấp

Danh nghĩa không hòa hợp

Xa lìa giác, sở giác

Giải thoát các hữu vi

Xả ly hết danh nghĩa

Đó là pháp chư Phật

Ai mong ngộ đường khác

Mình và người không đạt

Khi thế gian được thấy

Lìa năng giác, sở giác

Lúc này sẽ không khởi

Tên gọi sự phân biệt

Do thấy suốt tự tâm

Lầm tưởng danh tự diệt

Không thấy được tự tâm

Thì khởi ra phân biệt

Bốn uẩn tướng vô sắc

Không thể đếm chúng được

Đại chủng tánh khác nhau

Làm sao cùng sinh sắc?

Do vì lìa các tướng

Năng sở tạo phi hữu

Sắc khác riêng có tướng

Các uẩn sao không sinh?

Nếu thấy nơi vô tướng

Uẩn, xứ đều xả ly

Khi ấy tâm cũng bỏ

Nên thấy pháp vô ngã

Vì căn, cảnh sai biệt

Sinh ra Bát chủng thức

Ở trong vô tướng kia

Xa lìa cả ba tướng

Ý duyên A-lại-da

Sinh chấp ngã, ngã sở

Và thức, hai chấp giữ

Hiểu rõ đều xa lìa

Quán thấy, rời giống, khác

Đó là vô sở động

Tách rời ngã, ngã sở

Hai loại vọng phân biệt

Không tăng trưởng, không sinh

Cũng không làm nhãn thức

Đã lìa năng sở tạo

Diệt rồi, không sinh lại

Thế gian không tạo tác

Và lìa tướng năng sở

Vọng chấp và duy tâm

Xin Phật dạy tại sao?

Tự tâm hiện vô số

Các hình tướng phân biệt

Không rõ chỗ hiện tâm

Vọng chấp bảo ngoài tâm

Do vì không trí giác

Mà khởi ra vô kiến

Tại sao nơi tánh hữu

Tâm không sinh đắm trước

Phân biệt chẳng hữu vô

Cho nên hữu không sinh

Biết sở kiến duy tâm

Nên phân biệt không khởi

Vì phân biệt không khởi

Chuyển y vô sở trước

Bốn tông bị ngăn chặn

Gọi các pháp hữu, nhân…

Đó chỉ là dị danh

Chỗ thiết lập không thành

Nên biết năng tác nhân

Cũng không được thành lập

Vì ngăn chặn năng tác

Nói nhân duyên hòa hợp

Vì ngăn nơi lỗi thường

Nói duyên là vô thường

Người ngu bảo vô thường

Thật ra không sinh diệt

Không thấy pháp hoại diệt

Nhưng có chỗ tạo tác

Sao có pháp vô thường

Và lại có chỗ sinh?

Trời, Người, A-tu-la

Quỷ, Súc sinh, Diêm-la

Chúng sinh sinh trong đó

Ta gọi là sáu đường

Do nghiệp thượng, trung, hạ

Mà thọ sinh trong đó

Giữ gìn các thiện pháp

Được giải thoát thù thắng

Phật vì các Tỳ-kheo

Nói về chỗ thọ sinh

Mỗi niệm đều sinh diệt

Xin Phật dạy cho con

Sắc sắc chẳng tạm ngừng

Tâm tâm cũng sinh diệt

Ta nói cho đệ tử

Thọ sinh diệt liên tục

Phân biệt trong sắc sắc

Sinh diệt cũng như vậy

Phân biệt là chúng sinh

Lìa phân biệt không có

Ta vì các duyên này

Nói từng mỗi niệm sinh

Nếu lìa thủ trước sắc

Không sinh, cũng không diệt

Duyên sinh, phi duyên sinh

Vô minh và chân như…

Hai pháp duyên sinh khởi

Không hai tức chân như

Nếu duyên kia phi duyên

Pháp sinh có sai biệt

Thường hằng… cùng các duyên

Có năng tác, sở tác

Chính bậc Đại Mâu-ni

Và chư Phật đã dạy

Có năng tác, sở tác

Cùng ngoại đạo không khác

Ta dạy các đệ tử

Thân là Khổ thế gian

Cũng là Tập thế gian

Đầy đủ Diệt và Đạo

Phàm phu vọng phân biệt

Chấp chặt ba tự tánh

Thấy năng thủ, sở thủ

Pháp thế và xuất thế

Ta trước vì so sánh

Nói thủ nơi tự tánh

Nay vì ngăn các kiến

Không nên vọng phân biệt

Tìm lỗi là phi pháp

Làm cho tâm bất định

Đều do hai thủ khởi

Không khởi tức chân như

Nếu vô minh, ái nghiệp

Mà sinh ra các thức…

Tà niệm lại có nhân

Sai lầm lớn vô cùng

Vô trí nói các pháp

Có bốn loại hoại diệt

Vọng khởi hai phân biệt

Chân pháp lìa hữu vô

Rời khỏi nơi Tứ cú

Cũng lìa nơi nhị kiến

Phân biệt khởi hai bên

Hiểu rõ không sinh lại

Biết sinh trong không sinh

Trong sinh biết không sinh

Pháp ấy đồng như nhau

Không nên khởi phân biệt

Xin Phật dạy cho con

Lý ngăn chặn hai kiến

Con và các Bồ-tát

Không rơi vào hữu vô

Lánh xa các ngoại đạo

Rời khỏi nơi Nhị thừa

Sở hành chư Phật chứng

Phật tử chớ bỏ mất

Nhân giải thoát phi nhân

Cùng một tướng vô sinh

Vì mê chấp tên khác

Bậc trí hãy xa lìa

Pháp sinh từ phân biệt

Như lòa, huyễn, sóng nắng

Ngoại đạo lầm phân biệt

Đời sinh từ tự tánh

Vô sinh và chân như

Tánh không và chân tế

Đây là tên gọi khác

Chẳng nên chấp là không

Như tay có nhiều tên

Tên Đế Thích cũng vậy

Và các pháp cũng vậy

Chẳng nên chấp là không

Sắc cùng không, không khác

Vô sinh cũng như vậy

Chớ nên chấp là khác

Thành kiến giải sai lầm

Sự phân biệt chung, riêng

Và các phân biệt khác

Chấp trước các sự tướng

Có dài, ngắn, vuông, tròn…

Tổng phân biệt là tâm

Biến phân biệt là ý

Biệt phân biệt là thức

Đều rời tướng năng sở

Khởi kiến trong ngã pháp

Và vô sinh ngoại đạo

Đều là vọng phân biệt

Không khác những lỗi lầm

Ai có thể hiểu rõ

Điều ta nói vô sinh

Và ý nghĩa vô sinh

Người ấy hiểu pháp ta

Để phá vỡ kiến giải

Vô sinh không trụ xứ

Biết rõ hai nghĩa này

Nên ta gọi vô sinh

Phật thuyết pháp vô sinh

Hoặc là có, là không

Đều giống các ngoại đạo

Không nhân, không sinh luận

Ta dạy duy tâm lượng

Tách rời với hữu vô

Hoặc sinh, hoặc không sinh

Hãy xa lìa kiến này

Vô nhân, luận không sinh

Sinh thì chấp tạo tác

Tạo tác lẫn lộn kiến

Không, tức tự nhiên sinh

Phật dạy các phương tiện

Chánh kiến và đại nguyện…

Tất cả pháp nếu không

Đạo tràng sao thành tựu?

Lìa năng thủ, sở thủ

Chẳng sinh, cũng chẳng diệt

Sự thấy pháp, phi pháp

Đều khởi chính tự tâm

Lời đấng Mâu-ni dạy

Sau trước tự trái nhau

Vì sao thuyết các pháp

Mà lại nói không sinh!

Chúng sinh không thể biết

Xin Phật dạy cho con

Tránh được lỗi ngoại đạo

Và các nhân điên đảo

Xin đấng tối thắng dạy

Sự sinh và đoạn diệt

Đều xa lìa hữu vô

Nhưng không hoại nhân quả

Thế gian rơi hai bên

Bị mê hoặc các kiến

Xin đấng “Mắt sen xanh”

Nói trình tự các Địa

Chấp thủ sinh, bất sinh

Không rõ nhân tịch diệt

Đạo tràng không được nghe

Và ta cũng không nói

Pháp sát-na đều không

Không sinh, không tự tánh

Chư Phật dứt hai bên

Hai bên tức sai lầm

Bị che bởi ác kiến

Phân biệt phi Như Lai

Vọng chấp nơi sinh diệt

Xin Phật dạy cho con

Bị hý luận chồng chất

Hòa hợp khởi sinh ra

Tùy theo loại hiện hữu

Đầy đủ cả sắc cảnh

Nhận thấy sắc bên ngoài

Mà khởi ra phân biệt

Ai biết rõ điều này

Thì thấy nghĩa chân thật

Nếu lìa nơi đại chủng

Các vật sẽ không thành

Đại chủng chính duy tâm

Nên biết không chỗ sinh

Tâm này cũng chẳng sinh

Là thuận Thánh chủng tánh

Chớ phân biệt phân biệt

Không phân biệt là trí

Phân biệt nơi phân biệt

Hai bên không Niết-bàn

Nếu lập Tông vô sinh

Pháp huyễn bị hủy diệt

Và không nhân khởi huyễn

Xúc phạm đến tự tông

Giống như ảnh trong gương

Tuy lìa tánh đồng - dị

Sở kiến chẳng phải vô

Tướng sinh cũng như vậy

Như huyễn, thành Càn-thát…

Đều chờ nhân duyên hữu

Các pháp cũng như vậy

Là sinh, chẳng bất sinh

Phân biệt nơi nhân pháp

Khởi sinh hai loại ngã

Đây chỉ lời thế tục

Kẻ ngu không hiểu biết

Do nguyện cùng duyên tập

Tự lực và tối thắng

Có năm pháp Thanh văn

Những bậc A-la-hán

Thời gian và hoại diệt

Thắng nghĩa và chuyển biến

Là bốn loại vô thường

Ngu không trí phân biệt

Người ngu rơi nhị biên

Vi trần, tự tánh, tác

Chấp chặt về hữu vô

Không biết nhân giải thoát

Đại chủng chống trái nhau

Sao tạo thành sắc được?

Đại chủng có tánh riêng

Không đại, không tạo thành

Lửa đốt cháy sắc chất

Nước lại làm thấm ướt

Gió làm cho tan mất

Làm sao sắc được sinh?

Sắc uẩn và thức uẩn

Chỉ hai, không phải năm

Ngoài ra là tên khác

Ta gọi kia như oán

Tâm, tâm sở sai biệt

Khởi nơi pháp hiện tại

Phân tích về các sắc

Không gì tạo ngoài tâm

Xanh, trắng… liên hệ nhau

Tác, sở tác cũng vậy

Tánh không và sự sinh

Lạnh, nóng tương quan nhau

Hữu, vô… và tất cả

Vọng chấp không thành lập

Tâm, ý và sáu thức

Cùng các thức tương ưng

Đều nương Tàng thức sinh

Chẳng đồng và chẳng dị

Số, thắng luận, lõa hình

Chấp Tự tại sáng tạo

Đều rơi vào hữu vô

Xa lìa nghĩa tịch tĩnh

Đại chủng sinh hành tướng

Không sinh nơi đại chủng

Ngoại đạo nói đại chủng

Sinh đại chủng và sắc

Với ngoại pháp không sinh

Ngoại đạo chấp nguyên nhân

Họ nương theo hữu vô

Bởi ngu muội không biết

Thật tướng chân thanh tịnh

Nhất thống cùng đại trí

Tương ưng cùng với tâm

Không hòa hợp với ý…

Nếu nghiệp đều sinh sắc

Thì không hợp nhân uẩn

Chúng sinh không nên chấp

Không trú cõi Vô sắc

Gọi đó là vô ngã

Chúng sinh cũng nên vô

Vô sắc cho là đoạn

Các thức không sinh khởi

Thức nương bốn xứ trụ

Sao sinh khởi vô sắc?

Trong ngoài không hiện hữu

Thức cũng không sinh khởi

Chúng sinh, thức nếu không

Tự nhiên được giải thoát

Chắc là luận ngoại đạo

Kẻ vọng chấp không biết

Hoặc hữu theo ưa chấp

Trong hữu, trong các uẩn

Như sinh nơi vô sắc

Vô sắc sao hữu sinh?

Sắc thấy trong vô sắc

Nó không thể nhìn thấy

Vô sắc thì không hợp

Không xe, không người đi

Thức sinh từ tập khí

Hòa hợp cùng các căn

Tám thức nơi sát-na

Chấp giữ chẳng nắm bắt

Nếu các sắc không khởi

Các căn không phải căn

Nên Đức Thế Tôn dạy

Căn, sắc… định tạm thời

Vì sao không rõ sắc

Mà đạt hữu thức sinh?

Tại sao thức không sinh

Mạ bị thọ sinh tử?

Các căn và căn cảnh

Bậc Thánh hiểu nghĩa này

Kẻ ngu si vô trí

Lầm chấp giữ danh ngôn

Thức sáu không nên chấp

Hữu thủ và vô thủ

Vốn lìa các lỗi lầm

Bậc Thánh không nói vậy

Các ngoại đạo vô trí

Sợ hãi nơi đoạn - thường

Chấp hữu vi, vô vi

Cùng ngã không sai khác…

Chấp chúng cùng tâm một

Hoặc cùng ý là khác

Chấp hữu trong tánh đồng

Tánh dị cũng như vậy

Nếu thủ là xác quyết

Gọi là tâm, tâm sở

Thủ này sao không thể

Nêu lên nơi tánh đồng

Chấp thủ và tạo nghiệp

Đưa đến chỗ thọ sinh

Giống như lửa tạo thành

Lý thú giống, không giống

Như khi lửa bốc cháy

Cháy, bị cháy hợp nhau

Vọng chấp ngã cũng vậy

Tại sao không chỗ chấp?

Hoặc sinh, hoặc không sinh

Tâm tánh thường thanh tịnh

Sự lập ngã ngoại đạo

Sao không dẫn ví dụ?

Mê hoặc trong rừng Thức

Vọng chấp lìa chân pháp

Thích luận thuyết về ngã

Giong ruổi khắp đó đây

Trong chứng trí sở hành

Tướng chân ngã thanh tịnh

Đây là Như Lai tạng

Hàng ngoại đạo không biết

Phân tích nơi các uẩn

Năng thủ và sở thủ

Ai biết rõ tướng này

Thì sinh trí chân thật

Các hàng ngoại đạo này

Nơi thức A-lại-da

Chấp ý hợp nhất ngã

Đây chẳng phải lời Phật

Nếu hiểu rõ thuyết này

Giải thoát kiến chân đế

Phiền não thuộc kiến, tu

Đều thanh tịnh đoạn trừ

Bản tánh tâm thanh tịnh

Chúng sinh bị mê hoặc

Như Lai tạng vô cấu

Thoát khỏi vô giới hạn

Bản thức ở trong uẩn

Như vàng bạc trong quặng

Nhờ nung, sửa, tôi luyện…

Vàng bạc mới hiển hiện

Phật không người, không uẩn

Phật là trí vô lậu

Suốt thông, thường tịch tĩnh

Ta nương tựa nơi Ngài

Tâm bản tánh thanh tịnh

Tùy phiền não và ý

Cùng với ngã tương ưng

Xin Phật giảng cho con

Tự tánh tâm thanh tịnh

Nhưng ý thức thì khác

Chúng tích tập nhiều nghiệp

Tạp nhiễm sinh hai bên

Ý thức… ngã, phiền não

Làm ô nhiễm tâm tịnh

Giống như chiếc áo sạch

Bị dính nhiều dơ bẩn

Áo đã được giặt sạch

Như vàng ra khỏi quặng

Vàng, áo đều không hư

Tâm rời lỗi cũng vậy

Người vô trí tìm cầu

Nơi đàn, tù và, trống…

Những âm thanh tuyệt diệu

Ngã trong uẩn cũng vậy

Như báu trong kho tàng

Hay nước trong lòng đất

Tuy có nhưng không thấy

Ngã trong uẩn cũng vậy

Công năng tâm, tâm sở

Uẩn tương ưng tích tập

Người vô trí không thủ

Ngã trong uẩn cũng vậy

Như phụ nữ mang thai

Tuy có, không thể thấy

Chân thật ngã trong uẩn

Vô trí không biết được

Thắng lực của dược thảo

Như chất lửa trong cây

Chân thật ngã trong uẩn

Vô trí không biết được

Tánh không trong các pháp

Cho đến tánh vô thường

Chân thật ngã trong uẩn

Vô trí không biết được

Địa, thần thông tự tại

Quán đảnh, Tam-muội cao

Nếu không chân ngã này

Thì chúng đều không có

Có kẻ phá hoại nói:

Nếu có, hãy chỉ tôi

Bậc trí nên đáp rằng:

Chỉ tôi phân biệt ông

Chủ trương vô chân ngã

Hủy pháp chấp hữu vô

Tỳ-kheo hãy Yết-ma

Loại họ khỏi hội chúng

Thuyết chân ngã rực rỡ

Như kiếp hỏa nổi dậy

Đốt khu rừng vô ngã

Xa lỗi lầm ngoại đạo

Như sữa, dầu, mật, đường…

Cho đến những dầu mè

Có vị riêng của chúng

Chưa từng nếm không biết

Ở trong thân các uẩn

Tìm ngã theo năm cách

Người ngu không biết được

Trí thấy, liền giải thoát

Sự lập dụ minh trí

Vẫn chưa rõ nơi tâm

nghĩa tích tập trong đó

Sao thấy chính xác được?

Các pháp tướng khác nhau

Không rõ tâm chỉ một

Kẻ suy lường vọng chấp

Không nhân, không sinh khởi

Thiền giả quán nơi tâm

Chính tâm không thấy tâm

Thấy từ đối tượng sinh

Đối tượng nhân đâu khởi?

Ta dòng Ca-chiên-diên

Sinh trong Tịnh cư thiên

Vì chúng sinh thuyết pháp

Khiến nhập thành Niết-bàn

Duyên nơi pháp bản trụ

Ta và các Như Lai

Ở trong ba ngàn kinh

Giảng rộng pháp Niết-bàn

Cõi Dục, cõi Vô sắc

Nơi đó không thành Phật

Cõi Sắc, trời Cứu cánh

Lìa dục, đạt giác ngộ

Cảnh giới nhân không buộc

Nhân buộc nơi cảnh giới

Tu hành kiếm trí bén

Cắt đứt phiền não kia

Làm sao có vô ngã?

Các pháp huyễn, hữu, vô

Ngu si hiện chân như

Làm sao vô chân ngã?

Pháp đã tạo, chưa tạo

Nhân không phải khởi sinh

Tất cả đều vô sinh

Người ngu không biết được

Nhân năng tác không sinh

Các duyên và sở tác

Cả hai đều không sinh

Vì sao chấp năng tác?

Người chấp vọng nói có

Nhân đồng thời sau trước

Hiện cái bình, đệ tử…

Bảo các vật sinh khởi

Phật chẳng phải hữu vi

Mà đầy đủ tướng tốt

Mà công đức Luân vương

Không sánh với Như Lai

Phật lấy trí làm tướng

Tách rời khỏi các kiến

Tự nội chứng sở hành

Đoạn trừ tất cả lỗi

Những mù, điếc, ngọng, câm…

Già, trẻ và thù oán…

Những cảm thọ rất nặng

Không thấy nơi phạm hạnh

Tướng hảo ẩn làm trời

Tướng ẩn làm Luân vương

Cả hai đắm buông lung

Chỉ hiện người xuất gia

Sau Thích-ca nhập diệt

Sẽ có Tỳ-da-bà

Ka-na, Lê-sa-bà

Kiếp-tỳ-la xuất gia

Trăm năm sau ta diệt

Tỳ-da-bà thuyết giảng

Bà-la-đa các luận

Tiếp có Bán-trạch-sa

Kiều-lạp-bà, La-ma

Kế có Di-ly vương

Nan-đà và Cúc-đa

Đến vua Miệc-lợi-xa

Đao binh bắt đầu khởi

Đây là thời cực ác

Khi ấy các thế gian

Không tu hành chánh pháp

Qua những thời đại này

Thế giới như bánh xe

Lửa, mặt trời hợp lại

Đốt thiêu nơi cõi Dục

Các trời lập trở lại

Thế giới lại thành tựu

Các vua, bốn đẳng cấp

Các Tiên ban hóa pháp

Vệ-đà, thờ, bố thí

Những pháp này hồi sinh

Pháp luận đàm, vui cười

Văn xuôi và giải thích

Tôi nghe được như vầy…

Mê hoặc nơi thế gian

Sử dùng các loại vải

Nếu có màu sắc chính

Nhuộm bùn xanh, phân trâu

Làm thành màu hoại sắc

Mặc các thứ y phục

Không giống tướng ngoại đạo

Thể hiện người tu hành

Mang phù hiệu chư Phật

Cũng mang dây buộc lưng

Nước phải lọc mới uống

Khất thực theo trình tự

Không đến nơi phi xứ

Được sinh trời thắng diệu

Và sinh trong cõi người

Đầy đủ các tướng quý

Như vị thiên, vị vua

Vua có bốn thiên hạ

Giáo pháp được lâu dài

Được sinh lên cung trời

Tham dục nên thoái thất

Thuần thiện và tam thời

Thời hai đều cực ác

Đến khi Phật ra đời

Thích-ca vào đời ác

Sau khi ta Niết-bàn

Tất-đạt-đa họ Thích

Tỳ-nữu Đại Tự sinh

Các ngoại đạo xuất hiện

Những “Tôi nghe như vầy”…

Đấng Thích Sư Tử dạy

Đàm cổ và Tiếu ngữ

Tiên Tỳ-dạ-sa nói

Sau khi ta Niết-bàn

Tỳ-nữu Đại Tự Tại

Nói những lời thế này:

Ta sáng tạo thế gian

Ta tên Ly Trần Phật

Họ Ca-đa-diễn-na

Cha tên Thế Gian Chủ

Mẹ hiệu là Cụ Tài

Ta sinh nước Chiêm-bà

Tổ phụ trước của ta

Từ dòng dõi mặt trăng

Nên hiệu là Nguyệt Tạng

Xuất gia tu khổ hạnh

Thuyết giảng ngàn pháp môn

Đại Tuệ được thọ ký

Ta sẽ nhập Niết-bàn

Đại Tuệ trao Đạt-ma

Tiếp trao Di-khư-lê

Thời Di-khư-lê xấu

Kiếp tận, pháp sẽ diệt

Ca-diếp, Câu-lưu-tôn

Câu-na-hàm Mâu-ni

Và ta, lìa trần cấu

Ra đời thời thuần thiện

Khi thuần thiện giảm dần

Có Đạo sư Đại Tuệ

Thành tựu đại dõng mãnh

Giác ngộ với năm pháp

Không thời hai, thời ba

Cũng không thời cực ác

Đó là thời thuần thiện

Hiện thành Đẳng chánh giác

Vải tuy không cắt may

Hãy mặc áo chắp vá

Như đốm đuôi con công

Không có người chiếm đoạt

Hoặc hai, ba ngón tay

Xâu kết lại mới thành

Nếu may khác như vậy

Kẻ ngu sinh tham đắm

Chỉ được cất ba y

Luôn giảm lửa tham dục

Tắm bằng nước trí tuệ

Ngày đêm tu ba thời

Như phóng mũi tên ra

Một rơi, lại phóng một

Cũng như ná, miếng gỗ

Thiện, bất thiện cũng vậy

Một có thể sinh nhiều

Thì có tướng khác nhau

Người cho, như mảnh ruộng

Người nhận, nên như gió

Nếu một sinh được nhiều

Tất cả không nhân hữu

Nhân sở tác hoại diệt

Thì vọng chấp thiết lập

Nếu vọng chấp được lập

Như ngọn đèn, hạt giống

Một có thể sinh nhiều

Chỉ tương tự chẳng nhiều

Hạt mè không sinh đậu

Gạo không nhân lúa mạch

Đậu nhỏ không lúa mì

Làm sao một sinh nhiều

Danh thủ tạo Thanh luận

Khoáng chủ tạo Vương luận

Thuận Thế luận vọng nói

Sẽ sinh trong Phạm tạng

Ca-đa-diên viết kinh

Tiên Thọ Bì nói Tế

Hưu Lưu viết thiên văn

Họ hiện đời xấu ác

Thế giới các chúng sinh

Phước lực cảm nơi vua

Như pháp ngự tất cả

Bảo vệ khắp cõi nước

Thanh Nghị và Xích Đấu

Trắc Tịch cùng Mã Hành

Những vị Tiên đại phước

Xuất hiện đời tương lai

Thích tử Tất-đạt-đa

Bộ-đa và Ngũ kế

Khẩu lực và thông tuệ

Cũng xuất hiện tương lai

Ta ở nơi rừng vắng

Phạm vương đến cho ta

Da nai, gậy chóa ba

Thắt lưng và bình nước

Bậc đại tu hành đây

Sẽ thành Đấng Ly Cấu

Dạy về chân giải thoát

Biễu tướng của Mâu-ni

Phạm vương và Phạm chúng

Chư Thiên và chúng trời

Cho ta áo da nai

Trở về cung Tự tại

Ta ở giữa rừng cây

Đế Thích, Tứ Thiên vương

Cho ta y phục đẹp

Cho cả bát khất thực

Nếu lập luận bất sinh

Nhân này sinh lại sinh

Thiết lập thuyết vô sinh

Chỉ là thuyết hư ngôn

Tích tập từ vô thủy

Vô minh là nhân tâm

Sinh diệt mà tương tục

Bị vọng chấp phân biệt

Tăng-khư luận có hai

Thắng Tánh và Biến Dị

Trong thắng có tạo tác

Tạo tác nên tự thành

Thắng tánh và vật câu

Cầu-na thuyết sai biệt

Những năng tác, sở tác

Biến đổi chẳng nắm bắt

Như thủy ngân trong sạch

Không bị bụi làm nhơ

Tàng thức tịnh cũng vậy

Chỗ chúng sinh nương tựa

Như mùi hành, hưng cừ

Vị muối và thai tạng

Hạt giống cũng như vậy

Tại sao mà không sinh?

Tánh giống và tánh khác

Câu, bất câu cũng vậy

Hiện hữu phi sở thủ

Phi vô, phi hữu vi

Lìa tánh bò trong ngựa

Ngã trong uẩn cũng vậy

Nói hữu vi, vô vi

Hoàn toàn không tự tánh

Những giáo lý cầu ngã

Là vọng cấu, ác kiến

Vì không rõ nói có

Chỉ chấp giữ không hơn

Ngã ở trong các uẩn

Đồng, dị đều không thành

Chắc chắn họ mắc lỗi

Người vọng chấp không trí

Như thấy trong gương, nước

Hiện ra vô số hình

Xa lìa tánh giống, khác

Ngã trong uẩn cũng vậy

Hành giả tu thiền định

Kiến đế và thấy đạo

Nỗ lực tu ba pháp

Giải thoát các ác kiến

Giống như trong khe hở

Thấy ánh chớp mất nhanh

Pháp biến hóa cũng vậy

Không nên khởi phân biệt

Người ngu tâm mê hoặc

Chấp Niết-bàn hữu vi

Nếu thấy như bậc Thánh

Sẽ thấy đúng như thật

Nên biết pháp biến đổi

Xa lìa nơi sinh diệt

Và lìa cả hữu vô

Cho đến tướng năng sở

Nên biết pháp biến đổi

Rời khỏi luận ngoại đạo

Cũng lìa nơi danh tướng

Diệt ngã kiến bên trong

Chư Thiên thân xúc lạc

Khổ địa ngục bức thân

Nếu không phải cõi trung

Các thức không sinh được

Nên biết trong các đường

Chúng sinh nhiều loại thân

Thai, noãn, thấp, hóa sinh

Đều sinh theo cõi trung

Rời Thánh giáo chánh lý

Muốn diệt nghiệp lại tăng

Hàng ngoại đạo nói cuồng

Bậc trí không nên nói

Trước hãy quán sát ngã

Và các thủ phân biệt

Như con người Thạch nữ

Không quán sát phân biệt

Ngã tách khỏi Nhục nhãn

Dùng Thiên nhãn, Tuệ nhãn

Thấy các thân chúng sinh

Lìa các hành, các uẩn

Quán thấy trong các hành

Có màu xấu, màu đẹp

Giải thoát, chẳng giải thoát

Có người ở cõi trời

Thọ thân trong các nẻo

Duy ta năng liễu đạt

Vượt sự hiểu người đời

Ngoài cảnh giới của họ

Vô ngã mà sinh tâm

Tâm này sao không sinh?

Phải chăng nói tâm sinh

Như sông, đèn, hạt giống…

Nếu không có vô minh…

Thì tâm thức không sinh

Rời vô minh, vô thức

Làm sao tương tục sinh?

Những gì vọng chấp nói

Ba thời và phi thời

Thứ năm không thể nói

Sở tri của chư Phật

Các hành thủ sở trụ

Chúng cũng là nhân trí

Không nên nói trí tuệ

Mà gọi là các hành

Vì có nhân duyên này

Thì có pháp kia sinh

Vô biệt là hữu tác

Chỉ nói cách tượng trưng

Gió không thể sinh lửa

Nhưng làm lửa phừng cháy

Gió cũng làm lửa tắt

Sao dụ cho ngã được?

Nói hữu vi, vô vi

Đều lìa nơi các thủ

Sao người ngu phân biệt

Dùng lửa thành lập ngã

Sức hỗ tương các duyên

Vì thế sinh ra lửa

Nếu như lửa phân biệt

Ngã này từ ai sinh?

Do vì ý làm nhân

Tích tập các uẩn, xứ

Vô ngã như thương gia

Thường cùng tâm sinh khởi

Cả hai như mặt trời

Xa lìa năng sở tác

Lửa không thành lập chúng

Người chấp lầm không rõ

Tâm chúng sinh, Niết-bàn

Bản tánh thường thanh tịnh

Lỗi ô nhiễm vô thủy

Như hư không chẳng khác

Như ngoại đạo Tượng Ngọa…

Bị kiến giải tạp nhiễm

Che phủ cả ý thức

Chấp lửa… là thanh tịnh

Nếu được như thật kiến

Tức thời đoạn phiền não

Rời bỏ rừng tà kiến

Đạt cảnh giới bậc Thánh

Trí biết chỗ sai biệt

Mỗi phân biệt mỗi khác

Kẻ vô trí không biết

Nói điều không đáng nói

Người ngu lấy gỗ tạp

Cho là gỗ trầm thơm

Vọng chấp vào chân trí

Nên biết cũng như vậy

Ăn xong ôm bát về

Tẩy rửa cho sạch sẽ

Súc miệng sạch mùi vị

Cần phải biết như vậy

Hoặc đối pháp môn này

Tư duy như chánh lý

Tịnh tín lìa phân biệt

Thành tựu định tối thắng

Lìa chấp trụ nơi nghĩa

Làm tỏa sáng đèn pháp

Phân biệt nơi hữu vô

Và các lưới ác kiến

Ba độc đều xa lìa

Được Phật rưới quán đảnh

Ngoại đạo chấp năng tác

Mê chiều hướng không nhân

Hãi sợ đối duyên khởi

Đoạn diệt không tánh Thánh

Biến khởi các chấp quả

nghĩa là các thức, ý

Ý sinh từ Lại-da

Thức nương Mạt-na khởi

Tàng thức khởi các tâm

Như biển sinh khởi sóng

Tập khí lấy làm nhân

Tùy duyên mà sinh khởi

Sát-na như móc xích

Cảnh giới chấp tự tâm

Rất nhiều loại hình tướng

Của ý căn… thức sinh

Tích ác từ vô thủy

Sinh tựa cảnh bên ngoài

Chỗ thấy chỉ tự tâm

Ngoại đạo không rõ được

Nhân kia và duyên kia

Mà sinh nơi thức khác

Thế nên khởi các kiến

Trôi lăn trong sinh tử

Các pháp như mộng, huyễn

Trăng, nước, bóng, thành Càn

Nên biết tất cả pháp

Chỉ là tự phân biệt

Chánh trí nương chân như

Sinh ra các Tam-muội

Như huyễn, Thủ-lăng-nghiêm

Những sai khác như vậy

Được nhập nơi các Địa

Tự tại và thần thông

Thành tựu như huyễn trí

Được chư Phật quán đảnh

Thấy thế gian hư vọng

Khi ấy tâm chuyển y

Đạt được Hoan hỷ địa

Các địa và Phật địa

Đã được chuyển y rồi

Như viên ngọc nhiều màu

Lợi ích cho chúng sinh

Hiện như trăng trong nước

Bỏ kiến giải hữu vô

Đến câu hữu, bất câu

Vượt khỏi hạnh Nhị thừa

Vượt cả Địa thứ bảy

Pháp hiện chứng bên trong

Tu tập vượt các Địa

Xa lìa hàng ngoại đạo

Vị ấy giảng Đại thừa

Nói pháp môn giải thoát

Như sừng thỏ, viên ngọc

Rời khỏi nơi phân biệt

Khỏi chết và đoạn diệt

Giáo do lý mà thành

Lý hiển bày do giáo

Hãy nương giáo lý này

Chớ có phân biệt khác.