Tổ đình Ba La Mật366 Nguyễn Sinh Cung, TP. Huế
← Pháp Bảo (VBeta)Trang 12/20

Tam tạng Việt · Pháp Bảo (VBeta) · Linh Sơn Đại Tạng › Bộ Kinh Tập

Đại Tập 64 · Bộ Kinh Tập XI · Số 666–673

Dịch giả
Thích Tịnh Hạnh
Thông tin
Ghi trên sách: Sa Môn Thích Tịnh HạnhHội Văn Hóa Giáo Dục Linh Sơn Đài Bắc, 2000

Kinh Nhập Lăng-Già - Quyển 10 - Phẩm 18: Tổng Trì (Phần 2)

KINH NHẬP LĂNG-GIÀ

QUYỂN 10

Phẩm 18: TỔNG TRÌ (Phần 2)

Nương nơi cảnh giới Phật

Các nguyện lực thanh tịnh

Thọ, thức và Tam-muội

Công đức cùng Thập địa

Hư không với sừng thỏ

Và con của Thạch nữ

Phân biệt pháp như vậy

Không mà nói danh tự

Huân chủng tử thế gian

Chẳng có, chẳng không xứ

Năng kiến đắc giải thoát

Biết rõ pháp Vô ngã

Phân biệt thật thể danh

Thể kia từ duyên sinh

Ta nói là thành tựu

Các kinh thường nói vậy

Câu, chữ, danh, thân thảy

Nơi thắng pháp danh, thân

Người ngu si phân biệt

Như voi lún đầm lầy

Thiên và Phạm thiên thừa

Cùng với Thanh văn thừa

Như Lai và Duyên giác

Ta nói thừa như vậy

Không nói hết các thừa

Có tâm sinh như vậy

Tâm chuyển diệt cũng không

Không thừa cùng với thừa

Tâm phân biệt và thức

Ý cùng với ý thức

A-lại-da, ba cõi

Tâm suy tư tên khác

Mạng cùng với ấm, thức

Mạng căn, A-lại-da

Ý cùng với ý thức

Là phân biệt tên khác

Tâm an trụ nơi thân

Ý thường biết các pháp

Cảnh giới nơi tâm thức

Cùng với thức phân biệt

Ta nói ái là mẹ

Vô minh nhận làm cha

Thức biết các cảnh giới

Cho nên nói danh Phật

Các sử là oan gia

Chúng hòa hợp là ấm

Không ở thể tương tục

Đoạn kia là vô gián

Hai: Vô ngã, phiền não

Và hai loại Vô ngã

Không thể nghĩ bàn được

Không sinh tử là Phật

Ý tương ưng pháp thể

Ngã, pháp là nội thân

Nếu hay thấy như vậy

Ấy không theo vọng giác

Thật không có các pháp

Như ngu si phân biệt

Nương hư vọng không pháp

Làm sao đắc giải thoát

Sinh diệt hòa hợp buộc

Thấy nơi pháp hữu vi

Tăng trưởng nơi hai kiến

Không mất pháp nhân duyên

Cây chuối, mộng, huyễn thảy

Thế gian này như vậy

Chỉ là một thật pháp

Niết-bàn lìa ý thức

Có tham cùng với sân

Và có si, có thân

Từ ái sinh các ấm

Ấm có cũng như mộng

Sao chứng đạo ban đêm

Sao nhập diệt ban đêm

Ở trong hai loại này

Ta không nói một chữ

Nội thân chứng nơi pháp

Ta nương như vậy nói

Phật kia và thân ta

Không có nói thắng pháp.

Thật vật có Thần ngã

Năm ấm lìa tướng kia

Thể ấm là thật hữu

Trong ấm kia không ngã

Mỗi mỗi tự phân biệt

Tùy phiền não, kết sử

Đắc tự tâm thế gian

Lìa khổ đắc giải thoát

Các nhân và nhân duyên

Thế gian như vậy sinh

Là bốn pháp tương ưng

Kia không trụ pháp ta

Chẳng có, không sinh pháp

Lìa có, không không sinh

Ngu làm sao phân biệt

Từ nhân và các duyên

Lìa bốn câu: Có, không

Nếu hay thấy thế gian

Bấy giờ tâm thức chuyển

Tức đắc pháp Vô ngã

Các pháp vốn không sinh

Ấy do nhân duyên sinh

Các duyên tức là quả

Trong quả sinh cõi nước

Trong quả sinh hai loại

Trong quả nên có hai

Mà trong hai không quả

Trong quả không thấy vật

Lìa xa quán, sở quán

Nếu thấy pháp hữu vi

Lìa tâm chỉ là tâm

Nên ta nói duy tâm

Lượng xét thật thể tướng

Lìa xa duyên thật thể

Cứu cánh Đệ nhất tịnh

Ta nói lượng như vậy

Như giả danh là ngã

Pháp sở kiến không thật

Như vậy thể các ấm

Là giả danh không thật

Bình đẳng có bốn loại

Tướng nhân cùng với sinh

Vô ngã cũng bình đẳng

Người tu hành bốn pháp

Chuyển tất cả các kiến

Phân biệt, sở phân biệt

Không kiến cùng không sinh

Nên ta nói duy tâm

Không pháp cũng chẳng không

Lìa xa thể có, không

Chân như lìa xa tâm

Nên ta nói duy tâm

Chân như, không, thật thể

Niết-bàn và pháp giới

Ý sinh thân và tâm

Nên ta nói duy tâm

Phân biệt nương huân tập

Các loại sinh các loại.

Tâm chúng sinh thấy ngoài

Nên ta nói duy tâm

Sở kiến không ngoài vật

Thấy tâm các thứ kiến

Do duyên thân hiện hữu

Nên ta nói duy tâm

Các Thanh văn tận trí

Chư Phật Như Lai sinh

Tất cả Bích-chi-phật

Không hòa hợp mà sinh

Không ngoài các sắc tướng

Tự tâm thấy ngoại pháp

Hiểu biết nơi tự tâm

Ngu phân biệt các pháp

Người ngu không biết ngoài

Tự tâm thấy các thứ

Ví dụ ngăn người ngu

Chấp chặt nơi bốn pháp

Không nhân, không phân biệt

Thí dụ năm loại luận

Tự tâm thể hình tướng

Hay biết được chút ít

Phân biệt, sở phân biệt

Đây là tướng phân biệt

Nương tựa nơi phân biệt

Phân biệt liền hiện sinh

Mỗi phân biệt hòa hợp

Là nhân một chủng tử

Khách Nhị pháp là hai

Nên tâm người không sinh

Phân biệt tâm, tâm pháp

Trụ ở trong ba cõi

Hiện sinh tất cả pháp

Thể kia là hư vọng

Nhân nương hiện hòa hợp

Nên có mười hai nhập

Nương nhân quán hòa hợp

Ta không nói pháp này

Như trong kính thấy hình

Mắt nhặm thấy hoa đốm

Như nương tâm huân này

Là tâm người ngu thấy.

Cùng phân biệt, phân biệt

Mà sinh ra phân biệt

Như ngoại đạo phân biệt

Không như ngoại tướng này

Như người không biết dây

Mà chấp đó là rắn

Không biết nghĩa tự tâm

Phân biệt nơi ngoại pháp

Ràng buộc nơi thể thừa

Lìa một trong hai loại

Dùng phân biệt nơi thừa

Là lìa lỗi tự tâm

Nương pháp nào? Thể nào?

Phân biệt không thể thấy

Không được nói kia không

Thể các pháp như vậy

Nương có nên nói không

Nương không nên nói có

Nên không được nói không

Cũng không được nói có

Tức phân biệt, phân biệt

Không phải thể pháp kia

Tại sao thấy không thể

Mà sinh ra phân biệt

Sắc thể không sắc thân

Như bình và vải thảy

Đã thấy là không pháp

Tại sao có phân biệt

Nếu phân biệt là mê

Pháp hữu vi vô thủy

Pháp nào mê chúng sinh

Xin Phật vì con nói

Các pháp không thể pháp

Mà chỉ nói là tâm

Không thấy nơi tự tâm

Mà sinh khởi phân biệt

Nếu phân biệt không này

Như ngu si phân biệt

Pháp kia không thể khác

Mà trí không thể biết

Nếu Thánh có pháp kia

Không phàm phu phân biệt

Nếu Thánh vọng có kia

Thánh, ngu đều không khác

Thánh nhân không mê hoặc

Do được tâm thanh tịnh

Người ngu không tín tâm

Nên phân biệt, phân biệt

Như mẹ vì các con

Hư không dẫn quả đến

Ngươi nắm quả chớ khóc

Con lấy vô số quả

Ta vì các chúng sinh

Phân biệt các thứ quả

Khiến nói tham hết thảy…

Lìa bè đảng có, không

Nếu vốn không thể pháp

Không nhân, không từ nhân

Vốn không sinh, mới sinh

Cũng không thân thể ấy

Không thân cũng chẳng sinh

Lìa nhân duyên không xứ.

Thể các pháp sinh diệt

Không lìa ở nhân duyên

Lược quán sát như vậy

Có, không chẳng ngoài xứ

Từ nhân duyên sinh pháp

Người trí chớ phân biệt

Nói một thể, hai thể

Ngoại đạo ngu si nói

Thế gian như mộng, huyễn

Không từ nhân duyên sinh

Nương cảnh giới ngôn ngữ

Pháp Đại thừa Vô thượng

Ta nương liễu nghĩa nói

Nên ngu si không hiểu

Thanh văn và ngoại đạo

Nương đố kî nói pháp

Nơi nghĩa không tương ưng

Nương theo vọng giác nói

Thể tướng và hình tướng

Gọi là bốn loại pháp

Quán sát pháp như vậy

Nên sinh ra phân biệt

Phân biệt một, hai, nhiều

Kia Phạm thiên trói buộc

Trời, trăng và chư Thiên

Thấy ấy, chẳng con ta

Thánh nhân thấy Chánh pháp

Lấy như thật tu hành

Hay chuyển tướng hư vọng

Cũng lìa nơi đi, lại

Đây là ấn giải thoát

Ta dạy các Phật tử

Lìa xa pháp có, không

Cũng lìa tướng đi, lại

Chuyển các loại sắc, thức

Hoặc diệt tất cả nghiệp

Không hợp thường, vô thường

Không thế gian, sinh pháp

Nếu lúc chuyển hoặc diệt

Sắc lìa nơi xứ kia

Lìa chỗ không lỗi lầm

Nghiệp trụ A-lại-da

Sắc là diệt thể tướng

Trong thức, có cũng vậy

Sắc, thức cùng hòa hợp

Mà không mất các nghiệp

Nếu cùng kia hòa hợp

Chúng sinh mất các nghiệp

Nếu diệt nghiệp hòa hợp

Không sinh tử: Niết-bàn

Nếu cùng với kia diệt

Sinh ở trong thế gian

Sắc cũng cùng hòa hợp

Không sai biệt với có

Có khác cũng không khác

Chỉ là tâm phân biệt

Các pháp không diệt thể

Lìa bè đảng có, không

Pháp nhân duyên giả danh

Thay đổi không sai biệt

Như vô thường trong sắc

Thay đổi sinh các pháp

Lìa hai tướng đây, kia

Phân biệt không thể biết

Có, không có gì thành

Như vô thường trong sắc

Nếu khéo phân biệt thấy

Tức không khởi tha lực

Đối với pháp tha lực

Cũng không khởi phân biệt

Nếu diệt nơi phân biệt

Là diệt nơi pháp ta

Trong pháp ta, tạo tác

Cũng hủy báng có, không

Người hủy báng pháp này

Trong lúc nào mà có

Là diệt pháp luân ta

Không được cùng họ nói

Người trí không cùng nói

Không cùng pháp Tỳ-kheo

Đã diệt nơi phân biệt

Thấy huyễn lìa có, không

Thấy như hoa đốm huyễn

Như mộng, Càn-thát-bà

Cũng như thấy sóng nắng

Thời thấy nơi có, không

Người kia không học pháp

Nếu người ủng hộ họ

Người ấy rơi nhị biên

Cũng hoại đến người khác

Nếu biết pháp tịch tĩnh

Hành giả này thâït tu

Lìa xa pháp có, không

Nên nhiếp hộ người ấy

Như nơi có thể xuất

Vàng, bạc, các châu báu

Không tạo tác các nghiệp

Mà chúng sinh lấy dùng

Tánh chân như chúng sinh

Không do nơi nghiệp có

Không chấp nên không nghiệp

Cũng chẳng tạo nghiệp sinh

Các pháp không pháp thể

Như Thánh nhân phân biệt

Mà có ở các pháp

Như ngu si phân biệt

Hoặc pháp không như vậy

Như ngu si phân biệt

Không có tất cả pháp

Chúng sinh cũng không nhiễm

Pháp nương tâm mà có

Phiền não cũng như vậy

Sinh tử trong thế gian

Tùy theo căn mà chuyển

Vô minh, ái hòa hợp

Sinh ra các thân ấy

Ngoài nhân, thường không pháp

Như ngu si phân biệt

Nếu nhân, pháp không sinh

Hành giả không thấy căn

Hoặc các pháp là không

Hay tạo nhân thế gian

Người ngu lìa tạo tác

Tự nhiên được giải thoát

Ngu, thánh không sai khác

Có, không làm sao thành?

Thánh nhân không pháp thể

Do tu ba giải thoát.

Năm ấm và nhân, pháp

Tướng có giống, có khác

Các nhân duyên và căn

Ta vì Thanh văn, nói

Không nhân chỉ là tâm

Diệu sự và các Địa

Trong thân Chân như tịnh

Vì các Phật tử, nói

Người ở đời vị lai

Phỉ báng pháp luân ta

Thân mặc áo ca-sa

Nói các pháp có, không

Không có pháp nhân duyên

Là cảnh giới Thánh nhân

Phân biệt không pháp thể

Người mê lầm phân biệt

Đời vị lai có người

Hạng ngu si ăn trấu

Không nhân và tà kiến

Phá hoại người thế gian

Vi trần sinh cõi nước

Hạt bụi là không nhân

Chín loại vâït là thường

Tà kiến nói như vậy

Từ vật sinh ra vật

Công đức sinh công đức

Pháp này khác với pháp

Phân biệt là chân thật

Vốn không bắt đầu sinh

Thế gian có nguồn gốc

Ta nói nơi thế gian

Không có nơi bản tế

Các chúng sinh ba cõi

Vốn là vô thủy sinh

Chó, lạc đà không sừng

Chắc hẳn sinh không nghi

Mắt có từ vô thủy

Sắc, thức cũng như vậy

Chiếu, mũ, vải hết thảy…

Từ trong bùn sinh ra

Trong vải không có bình

Trong cỏ cũng không vải

Trong mỗi một là thật

Vì sao nhân không sinh

Tức mạng, tức là thân

Vốn sinh từ vô thủy

Đây là nói pháp kia

Ta nói các pháp khác

Ta rõ pháp nhân duyên

Sau đó ngăn pháp kia

Ngăn người tà kiến ấy

Sau nói pháp của ta

Vì biết pháp ngoại đạo

Sau đó nói chánh pháp

Sợ đệ tử mê hoặc

Rơi vào pháp có, không

Bậc thù thắng ra đời

Ở thành Ca-tỳ-la

Vì đệ tử nên nói

Các công đức chuyển biến

Chẳng thật, chẳng không thật

Không từ duyên tức duyên

Do không các nhân duyên

Pháp không thật không sinh

Lìa nơi pháp có, không

Lìa nhân cũng lìa duyên

Lìa xa pháp sinh diệt

Tự pháp lìa sở kiến

Thế gian như huyễn, mộng

Lìa các pháp nhân duyên

Thấy có lập nhân duyên

Nên sinh ra phân biệt

Như cầm thú thích nước

Càn-thát-bà, hoa đốm

Lìa xa pháp có, không

Lìa nhân cùng với duyên

Thấy ba cõi không nhân

Thấy như vậy tịnh tâm

Sao gọi người vô sự?

Chỉ có nơi nội tâm

Xa lìa việc ở tâm

Không thể nói duy tâm

Nếu thấy việc bên ngoài

Chúng sinh khởi sinh tâm

Tại sao tâm không nhân

Không thể nói duy tâm

Chân như chỉ có tâm

Người nào không pháp Thánh

Có cùng với không có

Ấy chẳng hiểu pháp ta

Pháp năng chấp, sở chấp

Nếu tâm sinh như vậy

Đó là tâm thế gian

Không thể nói duy tâm

Thân do duyên hiện có

Giống như trong mộng sinh

Nên có hai loại tâm

Mà tâm không hai tướng

Như dao không tự cắt

Tay không chỉ có ngón

Như tâm không tự thấy

Việc kia cũng như vậy

Không kia, không nhân duyên

Phân biệt, chỗ phân biệt

Năm pháp và hai tâm

Tịch tĩnh không như vậy

Năng sinh cùng với sinh

Và hai loại pháp tướng

Ý ta không năng sinh

Nói pháp không tự tướng

Thể các loại hình tướng

Nếu sinh nơi phân biệt

Hư không, sừng thỏ thảy

Thể ấy không hiện sinh

Nếu có tướng các pháp

Nên có với ngoại sự

Do không ngoại phân biệt

Lìa tâm lại không pháp

Thế gian từ vô thủy

Không có ngoài các pháp

Do tâm không nhân sinh

Mà thấy nơi ngoại nghĩa

Nếu nhân không sinh trưởng

Sừng thỏ cũng hiện sinh

Do nhân không tăng trưởng

Tại sao sinh phân biệt

Như không pháp hiện tại

Vậy nguồn gốc cũng không

Không thể hòa hợp thể

Tại sao tâm hay sinh

Chân như, không, thật tế

Niết-bàn và pháp giới

Tất cả các pháp sinh

Là pháp Đệ nhất nghĩa

Phàm phu rơi có, không

Phân biệt nhân và duyên

Không nhân vốn không sinh

Không biết nơi ba cõi

Tâm thấy với sở kiến

Tà kiến nhân vô thủy

Vô thủy cũng không pháp

Sao thấy pháp khác sinh

Nếu không vật hiện sinh

Người nghèo phải nhiều của

Vì sao không vật sinh

Nay Phật vì con nói

Tất cả đều duy tâm

Mà không không các pháp

Càn-thát-bà, mộng, huyễn

Các pháp không có nhân

Không sinh, không thể, tướng

Pháp không là ta nói

Lìa xa pháp hòa hợp

Là không thấy pháp sinh

Bấy giờ không không sinh

Ta nói không pháp tướng

Mộng, huyễn và hoa đốm

Càn-thát-bà, ái nước

Không nhân mà hiện có

Pháp thế gian cũng vậy

Hòa hợp nhau như thế

Lìa nơi không Sở kiến

Chẳng phải ngoại đạo thấy

Hòa hợp không như vậy

Hàng phục nương không nhân

Thành tựu nơi không sinh

Nếu thành tựu không sinh

Pháp luân ta không diệt

Nói về không nhân, tướng

Ngoại đạo sinh sợ hãi

Tại sao, vì người nào?

Ở đâu đến nghe pháp

Ở đâu sinh các pháp

Không nhân mà pháp sinh

Sinh ở trong không nhân

Mà không ở hai nhân

Nếu người trí hay biết

Bấy giờ chuyển tà kiến

Nói sinh tất cả pháp

Không sinh là không vật

Vì quán các nhân duyên

Bấy giờ chuyển tà kiến

Vì pháp có, danh có

Vì pháp không, danh không

Mà pháp không không sinh

Cũng không đợi nhân duyên

Danh không nương nơi pháp

Mà danh chẳng không thể

Thanh văn, Bích-chi-phật

Ngoại đạo không cảnh giới

Bồ-tát trụ Thất địa

Ấy là tướng không sinh

Chuyển nơi pháp nhân duyên

Cho nên ngăn nghĩa nhân

Chỉ nói nương nơi tâm

Nên ta nói không sinh

Không nhân sinh các pháp

Lìa phân biệt, phân biệt

Lìa kiến lập có, không

Nên ta nói không sinh

Tâm lìa nơi sở kiến

Cũng lìa xa hai thể

Chuyển nơi pháp y chỉ

Nên ta nói không sinh

Không mất ngoài pháp thể

Cũng không chấp trong tâm

Lìa tất cả tà kiến

Đây là tướng không sinh

Như vậy không không tướng

Tất cả nên quán sát

Pháp không chẳng sinh không

Vốn không sinh là không

Các nhân duyên hòa hợp

Pháp sinh cùng pháp diệt

Lìa nơi pháp hòa hợp

Không sinh cũng không diệt

Nếu lìa pháp hòa hợp

Lại không thể thật pháp

Một thể và khác thể

Như Ngoại đạo phân biệt

Pháp có, không không sinh

Chẳng thật sinh không sinh

Lìa xa các nhân duyên

Sinh cùng với không sinh

Chỉ đối với tên gọi

Đây, kia buộc, thay đổi

Thể đã sinh tất không

Vòng nhân duyên sai biệt

Lìa sinh và không sinh

Là lìa các ngoại đạo

Ta nói vòng trói buộc

Nhưng phàm phu không biết

Có thể sinh pháp thể

Lìa trói buộc không khác

Người kia không nói nhân

Phá diệt, hoại trói buộc

Như đèn chiếu sáng vật

Trói buộc cũng giải tỏa

Nếu lại phân biệt pháp

Lìa xa thể ràng buộc

Không thể cũng không sinh

Tự tánh như hư vọng

Lìa xa pháp trói buộc

Ngu si tà phân biệt

Đây là khác không sinh

Pháp Thánh nhân chứng đắc

Pháp ấy sinh không sinh

Không sinh là Vô sinh

Nếu thấy các thế gian

Tức là duyên ràng buộc

Thế gian lìa trói buộc

Lúc ấy tâm đắc định

Vô minh, ái và nghiệp

Là pháp buộc bên trong

Lún bùn vòng tròn thảy

Pháp bên ngoài bốn đại

Nương nơi thể pháp kia

Là từ nhân duyên sinh

Không chỉ thể trói buộc

Không thể so sánh được

Nếu pháp sinh kia không

Biết pháp nào làm nhân

Pháp kia thay đổi sinh

Chẳng phải các nhân duyên

Ấm, nóng, động và cứng

Người ngu si phân biệt

Trói buộc này không pháp

Cho nên không thể, tướng

Như thầy thuốc trị bệnh

Trị bệnh có sai khác

Mà xem bệnh như nhau

Tùy bệnh cho khác thuốc

Ta nương thân chúng sinh

Các phiền não, ô trược

Biết các căn và lực

Ta vì người ngu, nói

Phiền não, căn sai khác

Ta dạy không sai biệt

Ta chỉ có Nhất thừa

Tám Thánh đạo mát mẽ

Bình, vải, mũ và sừng

Sừng thỏ không phải nhân

Không nhân nương kia sinh

Nhưng không pháp nhân kia

Mà đó không pháp nhân

Ngươi không được chấp không

Nương nhân có nên không

Nương không không giống nhau

Pháp có đối pháp không

Là pháp đối đãi nhau

Nương một phần pháp có

Thấy một phần pháp có

Không nhân thấy ít pháp

Ít pháp là không nhân

Nếu như nương ngoài pháp

Đây, kia thay đổi thấy

Như vậy lỗi không cùng

Thể ít cũng không ít

Nương sắc, cây cả thảy…

Pháp thấy giống như huyễn

Như vậy việc nương tựa

Người thấy có các loại

Ảo thuật không phải sắc

Không phải cây, không đá

Ngu si thấy như huyễn

Nương tựa nơi thân huyễn

Nương tựa nơi việc thật

Nếu thấy được ít việc

Lúc thấy không hai pháp

Tại sao thấy ít việc

Phân biệt, không phân biệt

Mà chẳng không phân biệt

Nếu phân biệt pháp không

Trói không, giải thoát không

Do phân biệt pháp không

Nên không sinh phân biệt

Nếu không sinh phân biệt

Không thể nói duy tâm

Mỗi mỗi tâm sai khác

Trong pháp, pháp không thật

Bởi vì pháp không thật

Không thế gian, giải thoát

Không ngoại vật, chỗ thấy

Ngu si vọng phân biệt

Như ảnh hiện trong gương

Do tâm huân mê muội

Tất cả pháp không sinh

Không có tợ có sinh

Tất cả chỉ tâm này

Lìa với các phân biệt

Người ngu nói các pháp

Từ nhân, không phải trí

Lìa thật thể nơi tâm

Tâm Thánh nhân thanh tịnh

Tăng-già thầy ở đời

Bà-la-môn lõa hình

Cùng với trời Tự tại

Không thật, đọa tà kiến

Thể không, sinh cũng không

Như hư không không nhiễm

Các Phật nói làm gì?

Và Phật vì ai nói

Người tu hành thanh tịnh

Lìa giác quán tà kiến

Quá khứ Phật đã nói

Nay ta cũng nói vậy

Nếu tất cả duy tâm

Thế gian trụ ở đâu?

Đi, đến nương pháp nào?

Làm sao thấy nơi dất

Như chim trong hư không

Nương theo gió mà bay

Không trụ, không quán sát

Ở trên đất mà đi.

Như vậy các chúng sinh

Nương gió động phân biệt

Đi, lại trong tự tâm

Như chim bay trong không

Thấy thân do duyên sinh

Phật nói tâm như vậy

Vì sao hiện thấy nhân

Chỉ là tâm, xin nói

Do duyên thân hiện hữu

Hiện thấy nương huân sinh

Người không tu hành sinh

Hiện thấy sinh phân biệt

Phân biệt thể cảnh giới

Tâm nương cảnh giới sinh

Biết đối với tâm sinh

Không lại sinh phân biệt

Nếu hay thấy phân biệt

Lìa xa giác, sở giác

Danh, danh không cùng hợp

Là nói pháp hữu vi

Đây chỉ là sở giác

Danh, danh không lẫn lộn

Lìa nơi tri, sở tri

Là nói pháp hữu vi

Đây chỉ là sở giác

Trong danh, danh không lìa

Nếu người tà giác biết

Không tự giác, giác tha

Năm pháp vốn thật pháp

Cùng với tám loại thức

Hai loại không pháp ta

Nhiếp giữ nơi Đại thừa

Nếu thấy tri, sở tri

Tịch tĩnh thấy thế gian

Trong danh, danh phân biệt

Bấy giờ lại không sinh

Tạo danh tự phân biệt

Thấy kia lại không sinh

Không thấy nơi tự tâm

Cho nên sinh phân biệt

Bốn ấm không các tướng

Ấy là vô số pháp

Tại sao sắc nhiều loại

Tướng bốn Đại khác nhau

Xả bỏ các pháp tướng

Không các đại và đại

Nếu có sắc tướng khác

Vì sao ấm không sinh

Nếu thấy tướng như vậy

Không thấy các ấm, nhập

Nương cảnh, căn và thức

Nên sinh tám loại thức

Nương tướng có ba loại

Tịch tĩnh không như vậy

A-lại-da, ý, ngã

Ngã sở cùng với trí

Do chấp nơi hai pháp

Biết pháp ấy tức diệt

Lìa xa pháp đây, kia

Nếu thấy không tướng lìa

Thế gian, tâm phân biệt

Thế Tôn vì con nói

Không phân biệt hai pháp

Ngã cùng với ngã sở

Không tăng trưởng phân biệt

Cũng không nhân ý thức

Lìa xa nhân và duyên

Không vật cũng không sinh

Phân biệt chỉ là tâm

Thế Tôn vì con nói

Lìa xa các nhân duyên

Lìa năng kiến, sở kiến

Thấy tự tâm các loại

Sở kiến vọng phân biệt

Không biết tự tâm thấy

Không hiểu nghĩa tâm khác

Không thấy tà kiến thành

Đối với trí không sinh

Kia vì sao không có

Tâm người kia chấp có

Phân biệt chẳng có, không

Nên không sinh tâm có

Không biết chỉ tâm thấy

Cho nên sinh phân biệt

Không phân biệt, phân biệt

Diệt nó rồi không nhân

Ngăn bốn loại bè đảng

Nếu các pháp có nhân

Tướng danh tự này khác

Người kia tạo không thành

Kia nên tự sinh khác

Không ứng hợp nhân sinh

Nhân duyên nên hòa hợp

Để ngăn nhân sinh pháp

Ta ngăn với lỗi thường

Hoặc các duyên vô thường

Là không sinh, không diệt

Ngu si thấy vô thường

Diệt pháp tướng, pháp không

Không thấy tạo tác nhân

Nên vô thường cho có

Vì sao người không thấy

Ta nhiếp thủ chúng sinh

Dùng trì giới hàng phục

Trí tuệ diệt tà kiến

Nương giải thoát tăng trưởng

Tất cả các thế gian

Ngoại đạo nói dối gạt

Nương nhân, quả tà kiến

Tự pháp không thể lập

Nhưng thành “pháp tự lập”

Lìa nơi nhân, duyên, quả

Nói các chúng đệ tử

Lìa xa pháp thế tục

Duy tâm, chỗ thấy không

Tâm thấy nơi hai loại

Lìa sở chấp, năng chấp

Cũng lìa xa đoạn, thường

Chỉ có tâm chuyển động

Đều là pháp thế tục

Lại không khởi chuyển sinh

Thế gian là tự tâm

Người đến là sự sinh

Người đi là sự diệt

Như thật biết đến đi

Lại không sinh phân biệt

Thường, vô thường, tạo tác

Không tạo tác đây, kia

Như vậy tất cả pháp

Đều là pháp thế tục

Trời, người, A-tu-la

Súc sinh, quỷ Dạ-ma

Chúng sinh đến cõi kia

Ta nói ở sáu đường

Nghiệp nhân thượng, trung, hạ

Thường sinh ở cõi kia

Khéo giữ gìn thiện pháp

Được thắng xứ giải thoát

Phật dạy mỗi niệm sinh

Sinh tử và đọa lạc

Vì chúng Tỳ-kheo, nói

Ý nào vì con, nói

Tâm không đến lần hai

Đã diệt không tiếp nối

Ta vì đệ tử, nói

Tâm thay đổi sinh diệt

Mỗi sắc phân biệt có

Sinh và diệt đã xong

Phân biệt tức là người

Lìa phân biệt không người

Ta nói về pháp niệm

Nương kia ta nói xong

Lìa chấp thủ sắc tướng

Không sinh cũng không diệt

Nhân duyên từ duyên sinh

Vô minh, chân như thảy

Nương hai pháp mà sinh

Chân như không phải thể

Nhân duyên từ duyên sinh

Nếu vậy không pháp khác

Từ thường sinh ra quả

Quả tức là nhân duyên

Không khác với ngoại đạo

Nhân, quả cùng xen lẫn

Phật và chư Phật nói

Đại Mâu-ni không khác

Tầm cứu trong thân này

Khổ đế và Tập đế

Diệt đế và Đạo đế

Ta vì các Phật tử

Chấp ba pháp thật có

Thủ, sở thủ, tà kiến

Pháp thế gian, xuất thế

Người phàm phu phân biệt

Ta rõ biết pháp kia

Cho nên nói ba pháp

Vì ngăn tà kiến kia

Chớ phân biệt thật thể

Nói qua pháp không định

Cũng lại không tâm sinh

Thật cũng không hai thủ

Chân như không hai loại

Vô minh và ái, nghiệp

Thức thảy từ tà sinh

Không cùng, không tạo tác

Trong tạo tác không sinh

Các pháp bốn loại diệt

Kẻ ngu si đã nói

Phân biệt hai loại sinh

Có vật, không có vật

Lìa xa bốn loại pháp

Cũng lìa xa bốn kiến

Hai loại sinh phân biệt

Kiến thấy lại không sinh

Các pháp vốn không sinh

Khởi nơi trí phân biệt

Hiện sinh nơi các pháp

Bình đẳng chớ phân biệt

Nguyện Thế Tôn Mâu-ni

Vì con và chúng sinh

Như pháp tương ưng, nói

Lìa hai loại nhị kiến

Ta lìa nơi tà kiến

Cùng các Bồ-tát khác

Thường không thấy có, không

Do không thấy pháp kia

Lìa ngoại đạo xen tạp

Lìa Thanh văn, Duyên giác

Phật chứng, các pháp Thánh

Vì con nói không mất

Nhân điên đảo, nhân không

Vô sinh và tất cả

Danh khác, các mê hoặc

Bậc trí đã xa lìa

Như mây, mưa, lầu các

Cung điện và cầu vòng

Sóng nắng, hoa đốm, huyễn

Có, không từ tâm sinh

Các ngoại đạo phân biệt

Thế gian từ nhân sinh

Không sinh pháp Chân như

Và cùng thật tế, không

Là các tên pháp khác

Chớ phân biệt không vật

Đối với sắc, các loại

Chớ phân biệt pháp không

Như bàn tay thế gian

Tự do để phá vật

Như vậy tất cả pháp

Chớ phân biệt pháp không

Lìa sắc, không không khác

Cũng không sinh thể pháp

Chớ phân biệt không khác

Phân biệt, chấp tà kiến

Phân biệt, sở phân biệt

Nắm lấy nơi sự tướng

Dài, ngắn, vuông, tròn thảy

Là chấp tướng, phân biệt

Phân biệt là tâm pháp

Sở phân biệt là ý

Nếu hay như pháp biết

Lìa năng tướng, sở tướng

Ngoại đạo nói không sinh

Và chấp nơi ngã, pháp

Phân biệt tướng như vậy

Nhị kiến này không khác

Ý gì, nói như thế

Nếu biết rõ như vậy

Người ấy vào vô lượng

Hay hiểu ta nói pháp

Do thấy vậy, chìm đắm

Không sinh là không nương

Biết đúng hai loại nghĩa

Nên ta nói không sinh

Các pháp không có sinh

Mâu-ni vì con, nói

Không nhân, không giống nhau

Không có pháp xen tạp

Không nhân cũng không sinh

Khác nhân, ngoại đạo thấy

Lìa có, không, pháp không

Nên nói chỉ là tâm

Sinh cùng với không sinh

Lìa pháp là tà kiến

Nói không nhân, không sinh.

Nói có là chấp nhân

Tự nhiên không tác giả

Tác giả là tà kiến

Phương tiện, các nguyện thảy

Thấy đó vì con nói

Nếu các pháp là không

Tại sao sinh ba đời

Lìa năng chấp, sở chấp

Không sinh cũng không diệt

Từ vật thấy vật khác

Nương pháp kia tâm sinh

Các pháp không hóa sinh

Làm sao vì con nói

Thật có mà không biết

Cho nên ta nói pháp

Trong các pháp Mâu-ni

Trước sau lìa tự tướng

Lìa các lỗi ngoại đạo

Lìa nơi nhân điên đảo

Sinh cùng với không sinh

Đại sư vì con nói

Lìa có cùng với không

Không mất nơi nhân, quả

Địa và các Thứ đệ

Vì nói một vô tướng

Thế gian rơi nhị biên

Bị các kiến mê hoặc

Không sinh không sinh thảy

Không biết nhân tịch diệt

Ta không pháp ba đời

Ta cũng không nói pháp

Có hai tất có lỗi

Chư Phật vốn thanh tịnh

Các pháp, không, sát-na

Không thể cũng không sinh

Nói tà pháp, che tâm

Phân biệt không Như Lai

Sinh cùng với không sinh

Xin nguyện vì con nói

Vì sao những pháp gì

Lìa cảnh giới mà sinh

Đầy đủ sắc hòa hợp

Tụ tập từ hý luận

Chấp nơi ngoài sắc tướng

Từ phân biệt mà sinh

Người biết về pháp ấy

Là hiểu nghĩa “như thật”

Tùy thuận tánh Thánh nhân

Mà tâm lại không sinh

Lìa xa tất cả đại

Không tương ưng pháp sinh

Tâm hư vọng quán đại

Quán như vậy không sinh

Chớ phân biệt sai khác

Người trí không phân biệt

Phân biệt với phân biệt

Hai pháp không Niết-bàn

Lập ra pháp không sinh

Như huyễn không thấy pháp

Từ các nhân huyễn sinh

Phá việc lập các pháp

Tâm như hình trong gương

Nhân huân tập vô thủy

Tự nghĩa mà không nghĩa

Quán các pháp như vậy

Như hình bóng trong gương

Lìa xa một, hai tướng

Sở kiến không, chẳng không

Các tướng cũng như vậy

Càn-thát-bà, huyễn thảy

Quán nương nơi nhân duyên

Như vậy thể các pháp

Pháp sinh, chẳng không sinh

Phân biệt tựa như người

Hai loại nương nhau hiện

Nói ngã cùng với pháp

Mà người ngu không biết

Tương vi và vô nhân

Thanh văn, các La-hán

Tự thành và Phật lực

Là năm hạng Thanh văn

Thời nhiếp thủ và diệt

Đệ nhất lìa đệ nhất

Là bốn loại vô thường

Ngu, không trí phân biệt

Ngu si rơi nhị biên

Công đức và vi trần

Không biết nhân giải thoát

Do chấp pháp có, không

Giống như người ngu si

Chắp tay là mặt trăng

Thích danh tự như vậy

Không biết thật pháp ta

Các đại, tướng khác nhau

Thể không sắc cũng sinh

Mà các đại hòa hợp

Không đại, không nương đại

Lửa hay thiêu các sắc

Nước làm mục nát vật

Gió lay động các sắc

Làm sao đại cùng sinh

Sắc ấm cùng với thức

Là hai pháp không năm

Các ấm này khác tên

Ta nói như Đế Thích

Vô số tâm sai biệt

Hiện chuyển các pháp sinh

Bốn đại đây, kia khác

Sắc, tâm không nương theo

Nương xanh thảy có trắng

Nương trắng có xanh thảy

Nương nhân, quả nên sinh

Không, có cùng với không

Nương năng tạo, sở tạo

Nóng, lạnh thấy, chỗ thấy

Tất cả pháp như vậy

Vọng biết, không thể thành

Tâm, ý, sáu thức khác

Các thức cùng hòa hợp

Lìa nơi một thể khác

Sinh tử hư vọng sinh

Sư Tăng-khư-tỳ-thế

Lõa hình, trời Tự tại

Đọa bè đảng có, không

Lìa xa nghĩa tịch tĩnh

Sinh tướng mạo thù thắng

Sinh bốn đại, không trần

Là ngoại đạo nói sinh

Bốn đại và bốn trần

Ngoài ra không thể sinh

Ngoại đạo phân biệt nhân

Ngu si nên không hiểu

Nương bè đảng có, không

Sinh cùng tâm tương ưng

Tử không cùng tương ưng

Pháp thật tương thanh tịnh

Trụ cùng trí tương ưng

Nghiệp cùng với sắc tướng

Năm ấm, cảnh giới, nhân

Thể chúng sinh không nhân

Không trụ Vô sắc giới

Phật nói pháp vô ngã

Không sắc đồng ngoại đạo

Thuyết vô ngã là đoạn

Thức cũng không nên sinh

Tâm có bốn loại trụ

Không sắc làm sao trụ

Tướng trong, ngoài các pháp

Mà thức không cùng hành

Kẻ vọng hiểu chấp có

Trong ấm có năm ấm

Như vậy không sắc sinh

Có mà là không sắc

Tự nhiên được giải thoát

Không chúng sinh và thức

Là ngoại đạo không nghi

Hiểu lầm, không thể biết

Hoặc chỗ ấy không sắc

Cho nên thấy không sắc

Kia không, chẳng lập pháp

Chẳng phải thừa, không thừa

Thức từ chủng tử sinh

Hòa hợp cùng các căn

Một phần tám loại sắc

Đối niệm thời không chấp

Sắc không trụ nơi thời

Căn không trụ với căn

Cho nên Như Lai nói

Các căn, niệm không trụ

Nếu không thấy thể sắc

Thức làm sao phân biệt

Nếu biết là không sinh

Vì sao thế gian sinh

Vừa sinh thời liền diệt

Phật không nói như thế

Nhất thời cũng không niệm

Hư vọng phân biệt chấp

Các căn và cảnh giới

Ngu si không biết đến

Ngu si nghe là chấp

Thánh nhân biết như thật

Ý thức không nương tựa

Dùng không nhân chấp lấy

Không khéo biết nơi ngã

Lìa hẳn nơi pháp có

Ngu đối pháp có, không

Giác ngộ lìa thật trí

Hữu vi, vô vi, ngã

Ngu si không thể biết

Trong một có pháp thí

Trong khác cũng như vậy

Trong tâm cùng một thể

Ý thức hay hiểu biết

Nếu thí đúng là tâm

Tâm sở là tên gọi

Tại sao lìa năng chấp

Phân biệt nơi một, khác

Cùng nhân, nương tựa thấy

Nghiệp sinh, tạo nghiệp thảy

Như lửa, thuyết như vậy

Giống như pháp tương tợ

Như lửa một thời gian

Thiêu và chỗ thiêu khác

Như vậy ta nương nhân

Vọng hiểu sao không vậy

Sinh cùng với không sinh

Mà tâm thường thanh tịnh

Người mê vọng lập Ngã

Cớ sao không nói dụ

Mê nơi rừng rậm thức

Lìa xa pháp chân thật

Vọng hiểu chạy Đông, Tây

Tìm thần ngã cũng vậy

Trong thân tu thật hạnh

Ta là tướng thanh tịnh

Cảnh Phật Như Lai tạng

Vọng hiểu không cảnh giới

Năng chấp và sở chấp

Năm ấm, ngã sai biệt

Nếu hay biết nơi tướng

Bấy giờ sinh chân trí

Ngoại đạo nói ý thức

Tạng thể A-lại-da

Tương ưng cùng với ngã

Pháp ta không nói vậy

Nếu như thật biết pháp

Thật đế được giải thoát

Tu hành mà thấy đạo

Đoạn phiền não, thanh tịnh

Tự tánh tâm thanh tịnh

Pháp thân tịnh Như Lai

Pháp này nương chúng sinh

Lìa hữu biên, vô biên

Như vàng cùng với sắc

Tánh đá cùng vàng thật

Người chế tạo hay biết

Chúng sinh với ấm vậy

Không người, không phải ấm

Phật, bậc Trí vô lậu

Vô lậu là Thế Tôn

Cho nên con quy y

Tự tánh tâm thanh tịnh

Phiền não và tạo nghiệp

Cùng năm ấm tương ưng

Bậc Thù thắng đã nói

Tự tánh tâm thanh tịnh

Ý thảy là nhân duyên

Nó hay tạo các nghiệp

Nên hai loại nhiễm ấy

Ý thảy pháp trần lụy

Ta thanh tịnh phiền não

Kia nương phiền não nhiễm

Cấu bẩn nương thanh tịnh

Như áo lìa cấu bẩn

Cũng như vàng lìa bẩn

Có mà không thể thấy

Ta lìa lỗi cũng vậy

Như đàn cầm, tiếng trống

Các âm thanh vi diệu

Trong ấm, ngã cũng vậy

Ngu si tìm một, khác

Trong đất chứa vật báu

Cùng với nước trong sạch

Trong ấm, ngã cũng vậy

Thật có, không thể thấy

Tâm pháp và tâm sở

Công đức, ấm hòa hợp

Trong ấm, ngã cũng vậy

Ngu si không thể thấy

Như bào thai phụ nữ

Tuy có mà không thấy

Ngã ở trong năm ấm

Ngu si nên không thấy

Như gánh vác hương thuốc

Lửa cùng với các củi

Trong ấm, ngã cũng vậy

Ngu si không thể thấy

Trong tất cả các pháp

Vô thường cùng với không

Trong ấm, ngã cũng vậy

Ngu si không thể thấy

Các Địa và tự tại

Thần thông cùng thọ vị

Các pháp Vô thượng diệu

Cùng các Tam-muội khác

Và cảnh giới thù thắng

Nếu trong ấm không ngã

Mà tất cả pháp này

Hết thảy cũng đều không

Có người phá hoại, nói

Hoặc có ngã ứng hiện

Bậc trí tuệ nên đáp

Ngã ứng hiện tâm người

Nói Ngã không chân như

Chỉ là nói hư vọng

Tạo tác nghiệp Tỳ-kheo

Không nên cùng hòa hợp

Người này lập có, không

Đọa vào hai bè đảng

Phá hoại các Phật pháp

Ấy không trú pháp ta

Lìa lỗi các ngoại đạo

Đốt cháy vô ngã kiến

Khiến ngã kiến hừng cháy

Như kiếp tận thiêu hủy

Như đường phèn, Bồ-đào

Sữa, dầu, cao sữa thảy

Nơi ấy có các vị

Người không dùng không biết

Nắm giữ trong năm loại

Năm ấm, ngã cũng vậy.

Người ngu si không thấy

Trí thấy đắc giải thoát

Nói rõ các thí dụ

Tâm pháp không thể thấy

Ở đâu, nhân duyên gì

Hòa hợp không thể thấy

Các pháp khác thể, tướng

Nhất tâm không thể chấp

Không nhân cũng không sinh

Hư vọng hiểu sai lầm

Thật hành là thấy tâm

Trong tâm không thấy tâm

Chỗ thấy theo thấy sinh

Chỗ thấy nhân nào tạo

Ta họ Ca-chiên-diên

Từ trời Thủ-đà-hội

Vì chúng sinh, thuyết pháp

Hướng đến thành Niết-bàn

Là đường đi xưa kia

Ta và chư Phật kia

Ba ngàn Tu-đa-la

Nói về pháp Niết-bàn

Dục giới và Sắc giới

Phật không kia thành Phật

Trên trời Vô sắc giới

Ly dục thành Bồ-đề

Cảnh giới không buộc nhân

Cảnh giới nhân là buộc

Nương trí đoạn phiền não

Kiếm bén người tu hành

Có ngã, có huyễn thảy

Pháp có, không là gì

Ngu không thấy như vậy

Vì sao có vô ngã

Do có tạo, không tạo

Không nhân mà chuyển sinh

Tất cả pháp không sinh

Ngu si không hiểu biết

Các nhân không thể sinh

Các duyên cũng không tạo

Hai kia không thể sinh

Làm sao phân biệt duyên?

Trước, sau và bây giờ

Người vọng hiểu nói nhân

Hư không, bình, đệ tử

Tất cả các vật sinh

Phật không tạo hữu vi

Các tướng, tướng trang nghiêm

Là công đức Chuyển luân

Không được gọi chư Phật

Chư Phật là trí tướng

Lìa các lỗi tà kiến

Trong thân là trí thấy

Lìa hẳn các lỗi lầm

Điếc, mù lòa, câm ngọng

Lớn, nhỏ ôm lòng ác

Tất cả người như thế

Gọi là không phạm hạnh

Thể rộng lớn, vi diệu

Là tướng Chuyển luân vương

Xuất gia hoặc một, hai

Ngoài ra là buông lung

Tỳ-da, Sa-ca-na

Cùng với Lê-sa-bà

Ca-tỳ-la, Thích-ca

Sau, ta nhập Niết-bàn

Đời vị lai sẽ có

Các bậc Xuất thế ấy

Ta mất, sau trăm năm

Tỳ-da-bà, Vi-đà

Cùng với Bàn-trà-bà

Cưu-la-bà-thất-la

Sau đó lại hiện hữu

Cùng với Mao Ly thảy

Đến Mao Ly, Quật-đa

Kế, có vua vô đạo

Đến lúc đao, kiếm loạn

Kế đao, kiếm mạt thế

Rồi vào đời mạt thế

Không pháp, không tu hành

Quá khứ, vị lai ấy

Như luân chuyển thế gian

Lửa, mặt trời cùng hợp

Thiêu cháy cõi Dục giới

Lại thành thế giới diệu

Khí thế gian kia sinh

Bốn họ và vua chúa

Các Tiên nhân và pháp

Cúng dường hội thí lớn

Thời pháp lại như cũ

Nói pháp vẫn như vậy

Văn chương và chú giải

Chú giải lại tạo ra

Các thuyết nhiều vô lượng

Như vậy ta nghe hết

Mê muội các thế gian

Không biết pháp chân thật

Pháp gì là đúng, sai

Pháp nhiễm như xiêm y

Giặt giũ cho sạch sẽ

Nước, bùn, phân trâu thảy

Hoại sắc mà thọ dùng

Các hương xoa thân, y

Lìa nơi tướng ngoại đạo

Thông suốt pháp luân ta

Là các tướng Như Lai

Không lọc nước không uống

Dây lưng buộc nội y

Đúng thời đi khất thực

Xa lìa nhà trộm cướp

Sinh cảnh trời vi diệu

Cõi tốt đẹp loài người

Các báu cùng thành tựu

Tự tại trong trời, người

Người nương pháp tu hành

Sinh trời Tứ thiên vương

Nhiều lúc được thọ dụng

Do tham nhiều nên diệt

Đúng lúc gặp ba nạn

Và ở ba đời ác

Ta và người gặp lúc

Thời mạt thế Thích-ca

Dòng họ Tất-đạt-đa

Trời Bát tý, Tự tại

Như vậy, các ngoại đạo

Ta diệt, hiện ở đời

Ta nghe hết tất cả

Sư tử Thích-ca nói

Từng có việc như thế

Ty-da-bà nói vậy

Bát tý, Na-la-diên

Và Ma-hê-thủ-la

Nói những lời như vậy

Ta hóa thân thế gian

Mẹ ta tên Thiện Tài

Cha tên Phạm thiên vương

Ta, họ Ca-chiên-diên

Lìa xa các phiền não

Sinh ở thành Chiêm-bà

Cha ta và ông nội

Cha tên là Nguyệt Hộ

Từ dòng trăng sinh ra.

Xuất gia tu thật hạnh

Nói đến hơn ngàn câu

Thọ ký cho Đại Tuệ

Bảo vận chuyển pháp luân

Đại Tuệ cùng Pháp Thắng

Thắng truyền Di-khư-lê

Di-khư cùng đệ tử

Vào đời sau pháp diệt

Ca-diếp, Câu-lưu-tôn

Câu-na-hàm và ta

Lìa xa các phiền não

Tất cả thành Chánh giác

Sau thời chánh pháp ấy

Có Phật tên Như Ý

Ở đó thành Chánh giác

Vì người nói năm pháp

Không hai trong ba nạn

Qua mạt thế cũng vậy

Chư Phật không xuất hiện

Đúng lúc hiện ở đời

Không có người trộm cướp

Y phục không cắt, rọc

Mặc áo vô số mảnh

Như Khổng tước hoại sắc

Hai tấc đến ba tấc

Nôi nhau mà vá lại

Nếu không làm như vậy

Ngu sẽ tham đoạt lấy

Thường diệt lửa tham dục

Nước trí thường tẩy rửa

Ngày đêm trong sáu thời

Tu hành pháp như thật

Như phóng tên, cây, đá

Phóng ra rồi rơi xuống

Phóng một thì rơi một

Thiện, không thiện cũng vậy

Trong một không nhiều loại

Do không cùng như vậy

Như gió thổi tất cả

Như ruộng đất bị cháy

Nếu một tạo tác nhiều

Tất cả không tạo có

Không vậy, tất cả mất

Là pháp người vọng hiểu

Như đèn và tim đèn

Vì sao giống nhau nhiều?

Một hay sinh ra nhiều

Là pháp người mê hiểu

Như vừng không sinh đậu

Lúa tẻ không sinh mì

Ít hạt giống lúa mì

Làm sao một sinh nhiều?

Luận Ba-ni xuất thanh

Thái bạch A-xoa-ba

Mạt thế có tạng Phạm

Nói về luận thế tục

Ca-chiên-diên tạo kinh

Dạ-bà-già cũng vậy

Thiên văn Phù-trù-ca

Là luận cuối mạt thế

Ba-lợi nói phước đời

Người đời nương phước đức

Thường hộ trì các pháp

Vua Bà-ly cho đất

Di-ca-ma-tu-la

A-thư-la các thuyết

Mê hoặc và luận chủ

Mạt thế chư Thiên hiện

Thích tử Tất-đạt-đa

Phù-đơn-đà ngũ giác

Khẩu Lực và Điểm Tuệ

Ta diệt rồi, xuất hiện

A-thị-na, Tam-quật

Di-khư-la, Tháo Quán

Ta ở A-lan-nhã

Phạm thiên thí cho ta

Ông ở đời vị lai

Gọi Bậc xa trần cấu

Hay nói chân giải thoát

Là các tướng vắng lặng

Phạm thiên cùng Phạm chúng

Cùng các chúng trời khác

Da nai đều cho ta

Trở lại trời Tự tại

Các y phục vá nạp

Cùng với bát khất thực

Đế Thích, Tứ Thiên vương

Đem đến cúng cho ta

Nói không sinh và nhân

Sinh cùng với không sinh

Sẽ thành nơi không sinh

Là chỉ nói ngôn ngữ

Nếu các nhân vô minh

Hay sinh nơi các tâm

Lúc chưa sinh nơi sắc

Trung gian trụ ở đâu?

Tức thời diệt nơi tâm

Mà lại sinh tâm khác

Sắc không trụ một niệm

Quán pháp gì hay sinh?

Nương vào nhân duyên gì?

Tâm là nhân điên đảo

Nó không thể thành pháp

Làm sao biết sinh diệt?

Người tu hành hợp định

Kim-an-xà-na tánh

Cung điện Quang âm thiên

Pháp thế gian không hoại

Trụ nơi pháp đã chứng

Là tất cả chư Phật

Như Lai đủ trí tuệ

Tỳ-kheo chứng nơi pháp

Và pháp đã chứng khác

Pháp ấy thường không hoại

Tại sao thấy hư không?

Các pháp không trụ niệm

Sắc Càn-thát-bà huyễn

Tại sao không trụ niệm?

Các sắc không bốn đại

Các đại đâu tạo ra?

Do có tâm vô minh

Thế giới tập vô thủy

Nương sinh diệt hòa hợp

Kẻ vọng hiểu phân biệt

Tăng-khư có hai loại

Thù thắng và chuyển biến

Trong thù thắng có quả

Quả lại thành tựu quả

Thắng là thể tướng đại

Nói công đức sai biệt

Hai pháp nhân và quả

Chuyển biến ở trong không

Như thủy ngân trong suốt

Các bụi, đất không dính

Chân như sạch như vậy

Y chỉ nơi chúng sinh

Như cây hành và hẹ

Phụ nữ lúc mang thai

Muối và vị trong muối

Chủng tử tại sao có?

Khác thể, không khác thể

Hai thể lìa hai pháp

Có pháp không nhân duyên

Chẳng không nơi có, không

Như trong ngựa không trâu

Trong ấm, ngã cũng vậy

Thuyết hữu vi, vô vi

Là pháp không thể nói

Ác kiến, lượng, A-hàm

Nương cấu nhiễm mê lầm

Không biết nói có ngã

Không nhân chẳng lìa nhân

Trong năm ấm không ngã

Chấp ngã là sai lầm

Trong một và trong khác

Kẻ mê, không hiểu biết

Trong gương nước, trong mắt

Như thấy ảnh trong gương

Xa lìa nơi một, khác

Trong ấm, ngã cũng vậy

Sở quán và năng quán

Thiền đạo thấy chúng sinh

Quán sát ba pháp này

Lìa nơi pháp tà kiến

Tức diệt nơi tri kiến

Như rỗng không thấy không

Tướng các pháp chuyển biến

Người ngu vọng phân biệt

Niết-bàn lìa có, không

Trụ chỗ thấy như thật

Xa lìa pháp sinh diệt

Cũng lìa thể có, không

Lìa thấy và chỗ thấy

Quán sát pháp chuyển biến

Lìa các thuyết ngoại đạo

Lìa danh tướng, hình thể

Tà kiến nương trong thân.

Quán sát pháp chuyển biến

Chư Thiên và địa ngục

Xúc chạm và bức não

Không có pháp trung ấm

Vì sao nương thức sinh?

Thai, noãn, thấp, hóa sinh

Sinh ở trong trung ấm

Thân chúng sinh vô số

Nên quán về khứ, lai

Lìa lượng và A-hàm

Hay sinh và phiền não

Các ngoại đạo nói càn

Người trí tuệ chớ chấp

Trước quán sát nơi ngã

Sau quán nơi nhân duyên

Không biết có, nói có

Cho nên con Thạch nữ

Trí tuệ lìa mắt thường

Mắt sáng thấy chúng sinh

Lìa xa ấm hữu vi

Thân chúng sinh vi diệu

Trong sắc xấu và đẹp

Giải thoát khỏi trói buộc

Diệu thể trụ hữu vi

Hay thấy Pháp thân đẹp

Đang ở trong sáu đường

Mê hiểu không cảnh giới

Ta qua nơi cõi người

Chẳng phải mê hiểu kia

Nên thân ta không sinh

Do đâu sinh như vậy?

Như bóng đèn trên sông

Sao không nói như vậy

Mà lúc thức chưa sinh

Chưa có vô minh thảy

Lìa mê ám không thức

Tại sao liên tục sinh

Ba đời và không đời

Năm thức không thể nói

Là cảnh giới chư Phật

Người mê lầm quán sát

Trong hành không thể nói

Do lìa trí trong hành

Bám chấp trong các hạnh

Trí lìa nơi pháp hành

Nương pháp này sinh ra

Hiện thấy là không nhân

Các duyên không thể thấy

Lìa xa không người tạo

Nương gió, lửa hay đốt

Do gió động nên sinh

Gió hay thổi động lửa

Gió trở lại diệt lửa

Người ngu không phân biệt

Tại sao sinh chúng sinh?

Thuyết hữu vi, vô vi

Lìa nương tựa chỗ dựa

Làm sao thành pháp kia

Ngu phân biệt gió, lửa

Sức tăng trưởng đây, kia

Pháp đây, kia không đồng

Làm sao mà lửa sinh

Chỉ ngôn ngữ vô nghĩa

Chúng sinh là ai tạo

Mà phân biệt như lửa?

Có thể tạo ấm, nhập

Thân, ý, nhân duyên sinh

Như nghĩa thường, vô ngã

Cùng tâm thường chuyển sinh

Hai pháp thường thanh tịnh

Lìa xa các nhân quả

Lửa không thể thành kia

Người mê muội không biết

Tâm, chúng sinh, Niết-bàn

Thể vốn tự thanh tịnh

Từ vô thủy đã nhiễm

Như hư không không khác

Ngoại đạo thấy tà vậy

Như voi trắng hùng mạnh

Nương ý, ý thức che

Các đại đều thanh tịnh

Người kia thấy như thật

Thấy rồi phá phiền não

Bỏ rừng rậm thí dụ

Người kia chấp cảnh Thánh

Trí hay biết sai khác

Nó phân biệt khác thể

Người ngu si không biết

Lại nói không thể nói

Ví như trống Chiên-đàn

Người ngu lại nói khác

Như Chiên-đàn ngâm nước

Trí chư Phật cũng vậy

Người ngu không hiểu biết

Do nương thấy hư vọng

Sau trưa không thọ thực

Dùng bát nhận đủ lượng

Lìa lỗi thân, miệng, ý

Ăn thức ăn thanh tịnh

Đây là hành như pháp

Tương ưng không thể biết

Nương pháp có thể tin

Chớ theo tà phân biệt

Không đắm vật thế gian

Khéo giữ gìn chánh nghĩa

Người ấy nhận vàng thật

Hay đốt sáng đèn pháp

Lìa nhân duyên có, không

Lìa phân biệt sai lầm

Các phiền não nhơ bẩn

Xa lìa tham và sân

Bấy giờ lại không sinh

Do không nhiễm tất cả

Chư Như Lai đưa tay

Thọ ký quả vị Phật

Ngoại đạo mê nhân quả

Người khác mê nhân duyên

Và không nhân, có vật

Thấy không có Thánh nhân

Thọ nơi quả chuyển biến

Thức cùng với ý thức

Ý nương tạng thức sinh

Thức từ nơi ý sinh

Các thức nương tạng thức

Hay sinh như sóng biển

Đều từ nhân huân tập

Tùy nhân duyên mà sinh

Niệm ràng buộc sai khác

Trói buộc tâm chấp cảnh

Giống như tướng hình thể

Ý, mắt thảy thức sinh

Lỗi buộc xưa đến nay

Nương huân tập chấp cảnh

Thấy các pháp ngoài tâm

Ngăn cái thấy ngoại đạo

Nương đó sinh các thứ

Và nương đó quán sinh

Cho nên sinh tà kiến

Và thế gian sinh tử

Các pháp như mộng, huyễn

Như thành Càn-thát-bà

Sóng nắng, trăng trong nước

Quán sát nơi tâm này

Làm sai với Chân như

Chánh trí huyễn Tam-muội

Nương định Thủ-lăng-nghiêm

Và các Tam-muội khác

Hội nhập nơi Sơ địa

Đắc các thông, Tam-muội

Trí và thân Như ý

Được thọ ký làm Phật

Bấy giờ tâm không sinh

Do thấy đời hư vọng

Đắc quán địa, các Địa

Và chứng đắc quả Phật

Chuyển thành thân y chỉ

Như các sắc Ma-ni

Cũng như trăng trong nước

Các chúng sinh tạo nghiệp

Lìa bè đảng có, không

Lìa hai và không hai

Ra khỏi chỗ Tiểu thừa.

Rời xa Địa thứ bảy

Các pháp thấy trong thân

Trong mỗi Địa thanh tịnh

Lìa ngoài vật, ngoại đạo

Bấy giờ nói Đại thừa

Chuyển nơi thức phân biệt

Lìa xa diệt biến đổi

Như sừng thỏ, Ma-ni

Người đắc giải thoát nói

Nương phiền não tương ưng

Nương pháp cũng như vậy

Nương tương ưng, tương ưng

Chớ phân biệt sai khác

Nhãn thức, nghiệp và thọ

Vô minh và chánh kiến

Nhãn sắc cùng với ý

Ý thức nhiễm như vậy

Phật nói kinh diệu này

Thánh giả Đại tuệ sĩ

Bồ-tát Ma-ha-tát

Đại vương La-ba-na

Thúc-ca-bà-la-na

Ung-nhĩ-đẳng-la-xoa

Trời, Rồng, Dạ-xoa thảy

Càn-thát-bà, Tu-la

Chư Thiên, chúng Tỳ-kheo

Rất hoan hỷ, vâng làm.

Nguồn: Nguồn: Pháp Bảo — kho kinh sách điện tử của Trung tâm biên, phiên dịch tài liệu Phật giáo Quốc tế, Ban Phật giáo Quốc tế, Giáo hội Phật giáo Việt Nam (vbeta.vn · api.phapbao.org), đọc về ngày 3–4/9/2026. Đại đức Thích Vạn Lợi, Thư kí phụ trách kinh sách điện tử. Bản quyền bản dịch, bản in và số trang thuộc về các dịch giả, tác giả và nhà xuất bản đứng tên trong từng cuốn. Gói này phát hành trên GitHub cho người dùng app, để nghiên cứu và đối chiếu, không nhằm mục đích thương mại. Ai muốn gỡ tác phẩm của mình khỏi gói xin báo, sẽ gỡ ngay.