Đại Tập 83 · Bộ Thích Kinh Luận I · Từ A-hàm Mộ Sao Giải · Số 1505–1509 (Q.Thượng & Hạ)

LUẬN PHÂN BIỆT CÔNG ĐỨC - Số 1507 (QUYỂN 1- 5)

LINH SƠN PHÁP BẢO ĐẠI TẠNG KINH

TẬP 83

LUẬN PHÂN BIỆT CÔNG ĐỨC

SỐ 1507

( QUYỂN 1 5 )

HỘI VĂN HÓA GIÁO DỤC LINH SƠN ĐÀI BẮC XUẤT BẢN

SỐ: 1507

LUẬN PHÂN BIỆT CÔNG ĐỨC

Hán dịch: Mất tên người dịch – dựa theo sự sao chép đời Hậu Hán

QUYỂN 1

Trong bài kệ lập ra đầu
tiên, có nói: “Ca-diếp tư duy về gốc của chánh
pháp, nghĩA-là tư duy về kinh, pháp với ngôn, giáo rất nhiều. Vì sao biết? Vì Ca-diếp luôn dùng sự so
sánh để làm sáng tỏ ít nhiều kinh pháp
kia. Phương pháp so sánh là từ mười con lừa bắt đầu, nêu: Sức của mười con lừa, không
bằng sức của một con lạc đà thường. Sức của mười
con lạc đà thường không bằng sức của một con voi thường. Sức của mười con voi thường không bằng sức của
con voi chân nhỏ. Mười con voi chân
nhỏ, không bằng sức của một con voi trộm thức ăn. Mười voi trộm thức ăn, không bằng sức của một con voi Liên hoa.
Mười con voi
Liên hoa, không, bằng sức của một con voi hoa sen xanh. Mười voi hoa sen xanh, không bằng sức của một con voi hoa sen hồng. Mười con voi hoa sen hồng, không bằng sức của một con voi hoa sen trắng.
Mười voi
hoa sen trắng, không bằng sức của một con voi núi Tuyết. Mười con voi núi Tuyết,
không bằng sức của một Hương Tượng.

Từ lừa đến Hương Tượng chỉ
là một phần. Như thế, tám vạn bốn ngàn Hương Tượng, đem so sánh với da lừa trong ngoài, chép đầy kinh, Hương Tượng nầy với số như thế, là so sánh về sự chuyên chở.

Tôn giả A-nan đã nghe, đã
biết các việc. Lấy khối to lớn ấy so sánh sẽ biết được số lớn. Muốn mỗi mỗi nói ra bằng văn tự của kinh kia,

để cuối cùng cho nó được sống lâu thì không
thể thông suốt được.

Tư duy về pháp Kinh rất là
to lớn, làm sao có thể khiến chúng được truyền
bá khắp trong thiên hạ, để cho hàng ngàn năm, chúng sinh vẫn được nhờ ơn pháp thấm nhuần.

Ơn sâu thật chí lý. Nhưng ai có khả năng tuyển chọn pháp? Chỉ có Tôn giả A-nan mới có thể Kết tập mà thôi.

Ca-diếp tức thì đánh kiền
chùy tập họp chúng. Bấy giờ, có tám vạn bốn
ngàn A-la-hán v.v.. vâng mệnh đến tập họp. Các vị Vô-lậu ấy, đều là những người đã giải thoát.

Sở dĩ mời các vị Hiền-
Thánh nầy là vì các vị ấy đều có thể nhập định Diệt tận. Các vị nhập định Diệt tận ấy, có khả năng khiến chúng sinh đời nầy được phước,
cứu giúp khổ ách cho chúng sinh. Các bậc Vô trước v.v... của đại thiên thế giới, số ấy khó tính kể, trừ ba đạo, còn lại mỗi mỗi đều gấp đôi.

Nay, chỉ dựa vào căn nhạy
bén tinh thông mà ghi chép; để tất cả đều có giải thoát,
để có khả năng dùng định Diệt tận mà độ thoát
chúng sinh.

Thế nên, mới khen đó là phước điền. Lấy gì để chứng minh sự kiện đó?

Ngày xưa, Thiên Đế Thích,
phước hết, mạng chung. Bấy giờ, năm điềm
ứng đến, lòng rất lo sợ, muốn cầu được cứu hộ, đang muốn đến chỗ Phật để cầu cứu giúp,
nhớ nghĩ đến ơn Phật rộng lớn, sợ không giải
cứu
mạng khẩn cấp. Nghĩ đến Xá-lợi-phất, Mục-kiền-liên v.v.. cũng e không thể cứu giúp mạng, chỉ có Đại Ca-diếp,
dùng sức của định Diệt tận
mới có thể cứu giúp cơn nguy cấp, liền đến chỗ Ca-diếp. Khi đó, Tôn giả Ca-diếp
chuẩn bị đến độ phước
cho một nhà nghèo. Thiên
Đế Thích bèn nghĩ: Muốn hiện
ra thân trời, nhưng e Ca-diếp sẽ không nhận thí
của mình bèn hóa ra túp lều tranh nơi giữa đường, có bệnh nhân đau ốm ở đó. Ca-diếp tới khất
thực, bệnh nhân vội vói tay ra thí cho thức ăn, Ca-diếp đưa bát nhận, thức ăn biến thành cam lộ, Đế Thích liền hiện trở lại thân trời, đứng giữa hư không. Ca-diếp
nói: “Vì sao nói dối, đánh lừa ta ư?” Đế Thích đáp: Không nói dối, Ta chí thành thí cho. TA-là Thiên đế, vì năm điềm ứng hiện
sắp mạng chung, nên đến đây, để cầu nguyện, xin cứu giúp mạng ta.

Ca-diếp liền mặc nhiên chấp nhận.
Đế Thích đến chỗ Phật nghe pháp, ít phút sau là ngủ, ngủ rồi thức dậy. Đức Phật nói với Đế Thích:
“Trước đây, ông đã chết. Nay ông đã sống lại. Sẽ không mạng chung

nữa, trở lại thân cũ”.

Đấy là Đế Thích đã cảm được
sức của định Diệt tận ở nơi Ca-diếp. Sở dĩ Ca-diếp dùng sức của định Diệt tận tối thắng, vì lẽ Ca-diếp
vốn là Bích-chi-phật. Luận về pháp, thì Bích-chi-phật, không thuyết pháp,
không giáo hóa, chuyên
dùng thần túc cảm động, dùng tam- muội biến hiện.
Đại Ca-diếp, tuy là A-la-hán thủ chứng, nhưng gốc của thức vẫn tồn tại. Trước kia đã ghi
chép tám vạn bốn ngàn các công đức, chủ thể,
đối tượng đức và cảm, ngang bằng với Ca-diếp.

Vấn nạn: “Vì Ca-diếp vốn là
Bích-chi-phật, nên khen định Diệt tận kia là hơn cả. Vậy các A-la-hán nầy, là Bích-chi-phật ư ?”

Đáp: “Mặc dù không phải là
Bích-chi-phật, nhưng luôn tập định Diệt tận, nên uy lực của họ là đồng. Chính vì thế, nên nói: “Ca-diếp là ruộng
phước của chúng Tăng, chúng sinh”. Kệ: “Đều được A-la-hán, tâm giải thoát, đều cùng
giải thoát”. Kệ: “Đã cởi mở chỗ trói buộc vướng mắc, là ruộng phước. Nghĩa là Ca-diếp đã tập
hợp tám vạn bốn ngàn chúng,
đều được cùng giải thoát, vì định Diệt tận có khả năng khiến cho chúng sinh, đời nầy thoát khổ, về sau còn
giúp chứng được Niết-bàn, nên nói
là chỗ ruộng phước”.

Kệ nói kết tập bốn bộ, là nói sơ lược. Về lý, lẽ ra bốn bộ, biểu hiện lại
có tám bộ: Người, Trời, Sát-đế-lợi, Bà-la-môn, Trưởng giả, Sa-môn, bốn Thiên vương, trời Ba
mươi ba, Ma vương, Phạm vương, đấy là tám bộ.
Gồm có mười hai bộ, nói bốn bộ, nghĩa là chỉ đơn cử chủ yếu của các bộ đó.

Các pháp rất thâm diệu: Như
nghĩa của mười nhân duyên. Đức Phật vì Tôn giả A-nan,
nói mười hai nhân duyên
vi diệu sâu xa. A-nan
nói: “Nhân duyên nầy có sâu xa, vi diệu gì đâu?

Đức Phật nói với Tôn giả A-nan:

- Chớ nói không
sâu xa, vi diệu! Đời trước của ông, lúc ấy, cũng
nói không sâu xa. Xưa, có A-tu-luân Vương,
thân dài tám ngàn do tu- ần, tướng môi trên, dưới
cách nhau ngàn do tuần. Vua có đứa con nhỏ, thương
yêu đứa con nầy, ôm đặt lên đầu gối. Biển sâu ba trăm ba mươi sáu vạn dặm. A-tu-luân đứng
ở giữa, chỉ ngang bằng với rốn, bụng, đứa con thấy cha như vậy cho là biển cạn, muốn được lội xuống nước. Người cha nói không thể, vì biển sâu, sẽ nhận chìm mất con, nếu con muốn được vào, cha sẽ thả con xuống! Đứa con bị chìm tận đáy biển, hoảng sợ than
thở, người cha vội duỗi tay nắm con lại, đưa lên khỏi mặt nước và nói: “Ta đã nói là con không thể, mà con không tin! Hôm nay chuyện

ấy giống ai? Vị vua bấy giờ, chính là thân ta, còn đứa con bé nhỏ kia là ông.
Ngày xưa, ông không tin biển sâu; nay lại cố không tin. Ông chỉ tư duy Vô minh duyên Hành, mà còn không thể hiểu rõ, huống chi là hiểu rõ ba mươi bảy phẩm?

Đức Như Lai đã nói đến bốn
điều không thể nghĩ bàn. Những gì là bốn?
Chúng sinh là không thể nghĩ bàn, thế giới là không thể nghĩ bàn, Rồng không thể nghĩ bàn; Phật không thể nghĩ bàn.

Sở dĩ thế giới không thể
nghĩ bàn, là vì khi xưa, Mãn Nguyện Tử cùng bàn luận chung với Phạm chí. Phạm chí tự nói: “Ta đã từng đến trên mặt nước ao để tư duy,
thấy có bốn thứ chúng binh chủng tới, rồi vào
trong lỗ hoa sen, tA-lấy làm kinh ngạc,
không biết do bị hoa mắt hay là có thật. Ta đem chuyện này kể cho người khác nghe, họ đều không tin, ta bèn đến chỗ Phật thuật
lại những gì mình đã trông thấy. Đức Phật nói
như vầy: “Đấy là sự thật, không phải giả dối. Vì A-tu-luân khởi bốn binh chủng chiến đấu với chư thiên. A-tu-luân đấu không lại, rút lui vào trong lỗ
hoa sen để ẩn núp. Đấy chẳng phải là việc tư duy mà đạt tới được. Vì vậy nên nói thế giới là không
thể nghĩ bàn.

Hoặc nói thế giới là do
Phạm Thiên tạo ra, hoặc nói do sáu trời tạo ra.
Phạm chí lại nói: “Phạm Thiên do ai tạo ra? Hoặc nói, Phạm Thiên có cha, hoặc nói: “Tự tạo”.

Nói: Có cha, cha tức hoa sen. Có người nói: “Hoa sen từ đâu ra?”.

Đáp: “Từ trong rốn của Ưu-đà-diên
phát ra”.

-
Ưu-đà-diên
từ đâu sinh ra?

-
Từ Tán-ta Vương sinh ra. Lại nói:

-
Tán-Ta Vương sinh ra, mang họ gì?

-
Dòng Sát-đế-lợi. Lại nói:

- Phạm Thiên là dòng Bà-la-môn, nay lại nói do Sát-đế-lợi
sinh ra, là nói gì vậy? Lại nói:

-
Thời kỳ kiếp bị đốt, phần thô có thể được riêng.

- Vì sao nói thế? Đáp:

- Kiếp, khi bị đốt, từ mé
đất trở lên, đến cõi trời mười lăm, đều cháy
rụi hết, tương tự có thể
biết như vậy. Tuy nhiên, từ cõi trời mười sáu lên đến cõi trời Ba mươi ba thì tồn tại.

Trong đấy dù bị đốt, thế
giới khác vẫn tồn tại. Đem sự kiện nầy để nói, mà lại không thể biết hết là vì thế giới là không thể nghĩ bàn.

Vì sao cho chúng
sinh là không thể nghĩ bàn? Hoặc nói: “Sau kiếp bị đốt, nước bổ sung chỗ lửa, theo gió thổi, tạo ra cung điện xong. Ở phía

dưới có đất phì nhiêu, là trời Quang Âm, phía trên là chúng
Chư thiên, dạo
chơi trên đất, dần dần mến vị phì nhiêu của đất, vì vậy thân trở nên nặng nề, không thể quay trở lại. Vì ăn
nhiều hóA-làm người nữ. Chuyển biến
giảm đến mức phải ăn bánh mỏng, gạo hẩm, mất hào quang sáng- thần túc, lại trở làm người,
làm việc thiện,
sinh lên trời, làm điều ác, thì bị đọa vào ba nẻo khổ, lưu chuyển
trong năm đường, không có chút sai
lệch. Giả sử muốn tra cứu cho tường tận gốc rễ của một con người do đâu có, hãy còn là điều
khó có thể biết được, huống chi lại là tất cả
chúng
sinh, mà có thể tư duy lường tính! Chúng sinh không thể nghĩ bàn là vậy.

Rồng không
thể nghĩ bàn là sao?

Phàm khởi mây, gây ra mưa, đều do ở Rồng làm. Mưa, từ mắt, tai, mũi,
miệng Rồng phát ra, hay là từ thân phát ra? Hay từ tâm phát
ra?

Dựa vào núi Tu-di, chỉ có năm hạng trời, cũng hay làm mưa, vậy lấy gì để phân biệt là rồng mưa hay trời mưa?

Trời mưa thì sương mù dầy đặc xuống thấp là trời mưa, sương mù thô, ào xuống thấp là rồng mưa.

Năm hạng trời đó là:

1- Khúc Cước thiên

2-
Đảnh Thượng thiên 3- Phóng Dật thiên

4- Nhiêu Lực thiên 5- Tứ Vương thiên

Lúc A-tu-luân kéo binh lên trời chiến đấu, trước hết là chiến đấu với Khúc Cước thiên, được thắng, sau đó
đến Đảnh Thượng thiên, tiếp đến là Phóng Dật thiên và với Tứ Vương thiên,
cho đến trời Ba ba. Bốn trời dưới, khi muốn chiến đấu, chỉ dùng
mưa để chống địch, lại không có binh và gậy.

Có hai thứ mưa: Mưa hoan hỷ, mưa giận dữ. Mưa xuống điều hòa là mưa hoan hỷ. Sấm chớp, sét đánh thình lình là mưa giận dữ.

A-tu-luân cũng mưa, Trời cũng mưa, Rồng cũng mưa. Vì mỗi bên đều
gây mưa, về lý không thể phân định, nên nói rồng mưa không thể nghĩ bàn là vậy.

Phật không thể nghĩ bàn:
“Khi xưa, Đức Phật ở Tĩnh thất, các Phạm thiên
nhiều như số cát sông Hằng, đến chỗ Phật, muốn biết đức Phật đang ở trong tam-muội
nào, thế mà không thể biết là đang ở nơi tam- muội trong định nào? Như thế, việc biến hiện bí mật của thần túc, mà

hàng nhị thừa đã không thể nghĩ bàn, huống chi là phàm phu! A-nan suy tôn Ca-diếp
trước, rồi nói: “Trưởng lão là bậc kỳ niên nên chịu trách nhiệm vì chúng mà diễn nói pháp. Vì sao?
Vì cái học của Tôn trưởng đạt
đến chỗ cao tột, nhiều nhận thức, đã được Đức Thế Tôn ủy thác, vì chúng sinh trong đời vị lai, muốn cho chánh pháp được tồn tại lâu dài ở đời,
vả lại có lần Như Lai nhường nửa tòa ngồi và nói: “Nhân tôn đã là Thượng tọa của chúng Tăng. Hơn nữa, trí tuệ rộng rãi, bao quát,
mong Nhân tôn luôn rủ lòng xót thương
tuyên nói pháp báu!”

Có sư nước ngoài
nói: “Tôn giả Ca-diếp sở dĩ không
thuyết pháp, là vì ở trong bốn biện tài,
đã không có Từ biện”. Lại có người nói: “Ca-
diếp vốn là Bích-chi-phật, chỉ dùng thần thông hóa hiện, nên đầu tiên là không diễn nói pháp”.

Ca-diếp khiêm nhường đáp:
“Ta già cả, lòng tối tăm, phần nhiều hay quên”.

Đáp: “Pháp chân bốn đế, lẽ
nào có thể mòn kém, quên mất ư ? Nó ví như kim cương,
không thể hao hụt, chỉ bốn đại sinh, tử là có tăng giảm
thôi”.

Tát-bà-đa-giA-lại nói: “Chín hạng La-hán có thoái chuyển.
Do mấy việc thoái? Có bốn việc: Tuổi tác mòn kém,
già cả; nỗi khổ bệnh tật bức bách;
ưa đi dạo xa; uống thuốc không thuận, vì bốn việc nầy, mới có lầm lẫn, quên mất mà thôi. Diệu tuệ chân đế, lẽ nào có thể quên ư ?”

Ca-diếp khuyên
A-nan: “Hiện nay, với tuổi tác ông đang ở vào thời kỳ
thịnh vượng, thêm vào đó, còn có văn- trí- đẳng trí- tổng trì mãnh mẽ ghi nhận mọi thứ. Mỗi lần Phật nói kinh,
thường căn dặn nhiều ở ông. Vì thế, nên ông phải tuyên bố kinh pháp”.

Vì sao
biết A-nan có đẳng trí?

Xưa, phía Đông thành Xá-vệ,
có cây to Ni câu- loại, tàng cây che mát
năm trăm chiếc xe tải. Trong thành, có Phạm chí, rất sáng suốt về thuật bói toán, ông tA-là đệ nhất trong
chín lăm thứ. Một hôm, ông ta gặp
Tôn giả A-nan ở dưới tàng cây nầy, nói với A-nan: “Đệ tử của Cù- đàm trí tuệ là bậc nhất. Việc nầy có thật không?”

Đáp: “Có biết một ít thôi!”. Phạm chí nói:

- Tôi muốn hỏi một việc: “Cộng, lóng, cành, lá của đại thọ
này, có bao nhiêu cái?”. A-nan ngẩng đầu lên nhìn cây, bèn đáp:
“Cộng-lóng- cành- lá của cây nầy, đều có ngần ấy. Nói rồi liền bỏ đi.
Sau đó, Phạm chí có cảm nghĩ:
“Sa-môn nầy chắc chắn không biết về số, chỉ thấy rồi

đáp mà thôi. Nay ta sẽ thử nghiệm lần nữa, liền đến mỗi
chỗ, nhặt lấy sáu
mươi chiếc, đem chôn giấu trong đất. Khi A-nan đi khất thực rồi trở lại, ông tA-lại hỏi: “Trước đây, tôi quên
mất số, vậy ông hãy nói cho tôi?”

A-nan ngẩng đầu lên nhìn cây, lại nhìn khắp, rồi đáp:

-
Vì sao lá cây nầy lại ít ? Phạm chí nói:

-
Ít là bao nhiêu chiếc? Đáp: “Ít sáu mươi chiếc”

Phạm chí vội vòng tay cảm tạ:

-
Thật chưa từng có! Lại hỏi:

- Ông là La-hán ư ? Đáp:

-
Không phải!

-
Là A- na- hàm, Tư- đà- hàm ư ? Đáp:

-
Chẳng phải!

-
Là Tu-đà-hoàn ư ? Đáp:

-
Vì sao lại hỏi? Đáp:

-
Có thầy ư ?

Đáp: - “Có. Vương tử Chân
Tịnh, xuất gia đã được thành Phật, tức là thầy ta”. Phạm chí cảm nghĩ: “Trí của sư giả nầy, không phải là sở tri của mình”. Tức thì đi theo đến chỗ Phật
để mong cầu làm Sa-môn, liền được A-la-hán.

Do vậy mà biết được Tôn giả A-nan có đẳng trí.

Sở dĩ A-nan suy tôn Ca-diếp
trước, là vì Ca-diếp đã là Thượng tọa, lại
là bậc được Tôn quý. Xưa, đã năm trăm đời, Ca-diếp thường làm cha của A-nan. Nhận thức được
đời trước, A-nan tôn kính, ngưỡng mộ, nhờ dựa vào tình thâm.

Sở dĩ Ca-diếp ân cần đối với A-nan, là vì xưa kia, Ca-diếp đã chứa duyên thuần hậu, để lại ơn
kế thừa cuối cùng. Thêm vào đó, lại là người
học rộng, đẳng trí, ghi nhớ mạnh mẽ trên hết trong đại chúng, người
mà lần
đầu đã kết tập để lại tám vạn sách. Hai người rất cần nhau, cũng như người mù- què nhờ vả nhau, hỗ tương làm
lợi. Nếu hai người cùng chung sức sẽ
như khối vàng ngàn cân khó đoạn, có muốn chia cắt thì sức không có chỗ hơn được, có muốn
phân biệt cũng khó mà thêm công sức vào. Ở đây,
cả hai cùng hợp tác sẽ gom về sức mạnh giữ gìn cho sau nầy được sử dụng thỏa thích. Có thể Ca-diếp, A-Nan-đều có trí, đúng như dụ kia,

hai người nhất tề kết hợp thì pháp báu chắc chắn trường
tồn.

Bấy giờ, Tôn giả A-nan nói vô lượng kinh. Ai có khả năng kết tập đầy đủ sẽ thành một tụ, nên
nói là mười sự. Hoặc nói mười sự, lại biện
luận
là hai sự. Hoặc nói là ba sự, lại bàn luận mười một sự, trên dưới không có trình tự, không được làm một tụ.

Hoặc có thuyết nói: “Như
Lai nói pháp hoặc nói giáo giới, hoặc nói đoạn trừ kết sử, hoặc nói về sự sinh trong cõi người- Trời. Do lại không
được làm một tụ, nên A-nan suy nghĩ: Một là từ một, hai là từ hai, ba
bốn năm sáu cho đến mười, mỗi tụ cứ như vậy khiến cho mọi sự vướng mắc nhau”.

Hoặc có thuyết nói: “Về lý,
không thể như thế, vì xét lời Phật nói, không thể có trình tự so sánh. A-nan lại suy nghĩ Kinh pháp rộng lớn, nên chia rA-làm ba tụ. Với
lại, A-nan, một mình nẩy sinh ý niệm: “Thủ- đà-hội
thiên đã bí mật bảo với A-nan: “Đúng là nên tạo ba phần”. Ví như trời đã mách bảo, liền quyết tạo ra ba phần:

1- Phần Khế Kinh 2- Phần Tỳ-ni

3- Phần A-tỳ-đàm

KHẾ KINH: Là những Pháp mà đức Phật đã giảng nói, hoặc cho hàng chư thiên, đế vương, hoặc cho những
kẻ dị học ngoại đạo, để tùy thuộc
vào sự việc mà phân biệt, mỗi người được mở mang chỗ thấy hiểu cho mình.

Khế: Cũng như sợi chỉ xâu liên
tục những nghĩa lý, khiến cho thành pháp để hành, nên nói là Khế.

Tỳ-ni: Là Luật cấm. Vì hai bộ Tăng, Phật nói rA-là để kiểm điểm xấu
ác, tra xét sai quấy, hoặc hai trăm năm chục hoặc năm trăm điều, chỉ dẫn pháp, đề phòng gian,
cũng như kho tàng bí mật của nhà vua, không phải sở ty của các quan bên ngoài,
nên nói là tàng nội. Tạng giới luật nầy, cũng như thế, chẳng phải Sa-di, thanh
tín sĩ- nữ có thể nghe, thấy
được, nên nói là Luật tạng.

A-tỳ-đàm:
NghĩA-là pháp lớn. Sở dĩ nói lớn, là vì bao gồm các pháp Tứ Đế, đại trí tuệ, có khả năng đoạn trừ tà kiến- vô minh là cái ngu to tướng,
nên nói là pháp lớn, cũng gọi là pháp Vô Tỷ.

Tám trí- mười tuệ- chánh
kiến- Vô-lậu, vượt ngoài ba cõi, ngăn chận không có gì bằng, nên nói là pháp không thể so sánh (vô tỷ).

Ca-chiên-diên Tử soạn- tập các kinh, sao chép những phần chính yếu, trình Phật đồng ý, nên gọi là đại
pháp tạng. A-nan lại suy nghĩ:

“Nghĩa của ba tạng nầy tương ưng với ba giải thoát. Khế
kinh là gì mà sao lý diệu tuệ hợp với Không?”
Luật cấm ngăn được ác, sự huyền
diệu ngang bằng Vô tướng. Chánh kiến của pháp lớn lại giống với Vô nguyện,
cho nên mới nói: “Ba tạng, ba thoát-khế hợp sâu xa với dấu vết huyền hội”. A-nan lại suy nghĩ: “Nghĩa
gốc của khế kinh đã được chiA- làm
bốn đoạn. Vì sao nghĩa, văn vẫn lẫn lộn? Cần phải dùng sự- lý phù hợp với lớn nhỏ để có.

Trình tự phù hợp. Thứ nhất
là Tăng nhất; tiếp theo gọi là Trung, thứ ba, gọi là Trường,
thứ tư gọi là Tạp. Lấy nhất làm gốc, theo trình tự đến mười. Vì một hai ba tùy vào sự tăng thượng, nên gọi là Tăng nhất.

Trung là không lớn, không
nhỏ, không dài, không ngắn, nó vừa vặn trong
chỗ của sự, nên nói là Trung.

Trường là thuyết minh về sự lâu xa; trải qua nhiều kiếp, không đứt mất
nguyên do gốc- ngọn của các sự, lại trải qua bảy vị Phật, Thánh vương, bảy báu; nên nói là Trường.

Tạp là các kinh đoạn trừ
kết, khó tụng, khó ghi nhớ. Về sự, thì phần nhiều xen tạp sự vui vẻ- vụn vặt, khiến người ta hay quên, nên nói là Tạp.

A-nan soạn ba tạng, ghi chép mười kinh làm một kệ. Vì sao thế? Vì sợ người tụng tập trong vị
lai quên lầm kinh kia; thấy gọi là ghi nhớ lại
những suy nghĩ xưa, tự mình tỏ ngộ, nên dùng mười kinh làm một kệ.

Gọi là Tạp tạng ấy, chẳng
phải là một người nói, hoặc Phật đã nói, hoặc
đệ tử đã nói, hoặc lời tụng ca của
chư thiên, hoặc nói về nơi giáng sinh
của Bồ-tát trong ba A-tăng-kỳ của duyên đời trước, và vì nghĩa văn không phải là một- nhiều trong
ba tạng, nên nói là Tạp tạng.

Khi Phật còn tại thế, vua
A-xà-thế hỏi Phật về sự nghiệp tu
hành của Bồ-tát, đức Như Lai đã vì vua mà nói pháp cụ thể. Giả sử nhà vua hỏi Phật:

-
Sao nói là pháp?

Phật đáp: Pháp tức là
Bồ-tát tạng. Các chánh kinh Phương đẳng, đều
là sự trong
Bồ-tát tạng. Trước kia, khi Phật còn tại thế, cũng đã gọi là Bồ-tát tạng, người soạn thuật là Tôn
giả A-nan, tức bốn tạng hiện nay, nói
tổng hợp, là năm tạng.

Hoặc có nghĩa của một pháp,
cũng sâu xa, khó trì, khó đọc tụng, không
thể ghi nhớ, (Một pháp, tức là pháp không, không hình, không tượng, không thể hộ trì),
yên lặng, không có tiếng, không âm vang, không có tâm, không có niệm, lắng bặt, không có tưởng. Có một nghĩA-

là không, không
có nghĩa thứ hai. Không
đong không lường
nên khó hộ trì.
Không có lời “Khả thù”nên khó đọc tụng. Không có ý để có thể suy nghĩ, nên nói ý chẳng phải nhớ lại. Gọi là nghĩa thâm diệu của các sự là như vậy.

Lại nữa, pháp một, là gốc
của các số. Số một là bắt đầu, số mười là
sau cùng. Sau số mười, lại khởi từ số một là chính, cho đến ngàn vạn, thường bắt đầu ở con số
một. Như thế, các con số một không thể tận cùng.

Trong các kinh, hoặc một
nghĩa, một pháp, một hành, một sự, mỗi thứ đều theo nhau và không mất đi manh mối của chúng, nên nói: “Mỗi mỗi theo nhau,
không mất manh mối”.

Hai pháp căn cứ ở hai. Hoặc
nói thiện-ác, hoặc nói chỉ-quán, hoặc nói
danh-sắc. Chỉ, nghĩa là hư; quán, nghĩa là thật. Chỉ, nghĩa là định tam-muội,
lắng bặt tưởng diệt, vì mờ mịt, mất ý như thế, nên nói là hư. Quán,
sở dĩ nói là thật, là vì người kia phân biệt có hành, là không phải tốt- xấu, vì thức hiểu rõ sáng suốt
riêng lẽ, ý không mê lầm- tán loạn, nên nói là thật.

Ba pháp thì căn cứ ở ba. Ba đó là bố thí, là công đức, là suy nghĩ.
Ba
pháp nầy là pháp tu hành của thế tục để sinh lên cõi trời. Ba môn giải thoát
mới là pháp tu hành đến Niết-bàn.
Lại có nhiều Ba pháp: ba hạnh,
ba phước,
ba phần pháp thân, ba và
ba theo nhau, dụ như liên châu.

Bốn pháp thì căn cứ bốn.
Năm cũng như thế. Tiếp theo năm pháp là sáu,
tiếp theo sáu là bảy. Nghĩa tám pháp rộng; mười là tiếp theo chín. Pháp từ mười đến mười một.

Các số như thế, đều giống với hai, ba loại việc theo nhau.

A-nan liền lên tòa ngồi. Tòa là tòa sư tử. Sở dĩ kinh dụ cho tòa sư tử, vì sư tử là vua trong
muôn thú, thường xuyên cư trú ở chỗ đất cao ráo, không ở nơi thấp trũng, nên dụ cho tòa cao.
Vả lại, được nhận lấy vô úy
của Phật, A-nan lại học rộng vô lượng, vì vô úy mà bước riêng một mình
trong hàng Thanh văn, nên nói là tòa vô úy (A-nan bước lên tòa cao như thế đấy). Đức
Di-lặckhen: “Lành thay, vui thay! Thuyết minh
(Di-lặc sở dĩ hạ mình là vì sợ A-nan hợp với pháp Bồ-tát ở ba tạng, đại, tiểu không riêng lẻ) như vàng đồng xỏ một dây. Với lòng ân cần, khuyến thỉnh phân chia bộ.

Xưa, Đại thiên Thánh Vương
có đủ bốn Phạm đường, lần lượt nối nghiệp
nhau, cho đến bốn vạn tám ngàn vị vua đều có Phạm đường, chỉ Đại thiên mới có một người là Bồ-tát.
Ngoài ra, đều là tiết nhỏ. Do cách

nói như vậy mà đại thừa khó biện biệt, vì đa số hướng theo
nẻo Thanh văn. Bồ-tát Di-lặc cũng
biết, bộ của A-nan cũng phân ra ba tạng. Tuy
nhiên, cũng còn sợ hậu học chỉ chuyên tập pháp không, đoạn trừ kết, thủ chứng, dùng nó biểu
dương sáng tỏ Đại thừa, nên phải chia làm tạng
riêng. Vì vậy mới nói về hạnh của sáu độ là mục tiêu chính yếu của Bồ- tát.

Bố thí có hai thứ: Có tín
thí, có khủng bố thí. Lập căn được nhẫn, thì
nói
là tín thí. Do oai lực bức bách, không do bản tâm, thì gọi khủng bố thí. Tín thí tất thành độ. Sợ tất cầu phước. Điểm khác biệt của đạo, tục. Không đợi nói mà tự biệt.
Người kia nói: “Thí cho đầu mắt, là bảy trụ trở lên, thí của vật, là sáu trụ trở xuống. Từ đây lui lại, không
rơi vào vòng sinh tử, chủ yếu đến Niết-bàn”.

Lấy gì để minh chứng?

Trong Đại phẩm Bản Vô, có
nói: “Sáu mươi Bồ-tát được đạo La- hán”. Sự kiện nầy minh chứng điều đó.

Giới như Kim cương là giới đại thừa. Giới như bình sành, bình gỗ, là giới Tiểu thừa. Vậy là sao? Kim cương, nghĩa là không thể hủy hoại. Xưa, có vị Tỳ-kheo
Bồ-tát đoan nghiêm
không ai sánh bằng, ra đi để khất
thực. Giữa đường, gặp một thiếu nữ đẹp đẽ. Thiếu nữ ngắm nhìn Bồ-tát
ấy và khởi ý dục, muốn làm vợ chồng, tự suy nghĩ: “Đồng với người
nầy, thì không
thể được, chỉ ngồi chung thôi! Ấy là ta đã phát ý vô thượng!”

Biết được tâm thiếu nữ, Bồ-tát
bèn ngồi trước
thiếu nữ. Chỉ trong khoảnh khắc, thiếu nữ kéo Tỳ-kheo ngồi
sát trước mình, Tỳ-kheo yên lặng
không đáp. Thiếu nữ lại càng ngồi sát vào người Tỳ-kheo, nhưng cố giữ cho yên lặng. Vị
Tỳ-kheo liền thuyết giảng cho thiếu nữa về pháp không.

Mắt ta vốn từ đâu đến? Sẽ đi đến chỗ nào? Muốn nói từ cha, mẹ đến ư ? Lúc chưa gặp nhau,
cũng không có đôi mắt ấy; đến sau nầy, khi mắt đã
hủy nát, lại đến nơi nào? Do đấy mà nói, mắt không có sở hữu, năm tình (căn) cũng như thế. Thiếu
nữ liền thông suốt hiểu rõ không,
chứng đắc Tu-đà-hoàn. Lẽ ra
phải thuyết giảng cho thiếu nữ về Hữu, lại nói
về
pháp Không, pháp Bồ-tát phải nhập Hữu mà nói Không, là do bản ý không tròn.

Lúc đó, A-nan trông thấy vị
Tỳ-kheo nầy ngồi với thiếu nữ, là vi phạm oai nghi của Tỳ-kheo, liền trở lại bạch Phật: Con vừa mới trông thấy Tỳ-kheo ngồi chung với thiếu nữ. Do đã biết trước việc nầy, nên

Đức Phật vẫn yên lặng. Vị Tỳ-kheo nọ cũng biết A-nan đã
bạch với Đức Thế
Tôn nên thưa: “Con nghĩ, đúng ra, không qua đó, e rằng người ta sẽ chê bai, phạm tội đọa, chính là con định
biến hiện, nhưng Phật đã không cho, nên con bay thẳng đến chỗ Phật”. Phật nói với A-nan:

- “Chỗ ông thấy Tỳ-kheo phạm luật, bây giờ ở đây, ông hãy bay đến chỗ Tỳ-kheo
kia, là ông đã trông thấy người phạm dục, có thể bay được
không?”Vị Tỳ-kheo nầy, trước đó đã ngồi chung với người nữ. Bấy giờ,
vì người thiếu nữ tâm niệm: “Vị Tỳ-kheo ấy ngồi chung với ta, ta phải
phát ý Vô thượng!”Vị Tỳ-kheo, biết được ý của người thiếu nữ, liền cho ngồi chung, rồi còn thuyết
giảng cho thiếu nữ về pháp Không,
phân biệt đôi mắt Không, năm tình (căn)
cũng như thế. Thiếu nữ vội e sợ, đó là đã được dấu ấn Đạo. Do tâm e sợ ấy, nên nẩy sinh ý sợ sinh, tử, tức đạt được Tiểu thừa. Nếu vị Tỳ-kheo nầy, trước đó, giảng nói cho
thiếu nữ về hạnh Hữu thì sẽ trở lại thành bản tâm. Do sự kiện nầy nên biết Bồ-tát
ấy, chưa thành bất thoái, đối với quán tâm người chưa thật khéo léo, cái đó được gọi là giới Kim cương.

Gọi là nhẫn độ: Thấy mắng, thấy chê bai, vẫn yên lặng tiếp nhận,
không đáp trả, Bồ-tát thực hành nhẫn, thường dùng lòng từ bình đẳng
như nhau đối với người kia và ta. Người kia, với ta đã ngang bằng nhau,
không
còn oán hay thân, nên kinh nói: “Lòng từ của Tiểu thừa, cũng như bên ngoài da, lòng từ của Bồ-tát thấu suốt xương
tủy”.

Lấy gì để chứng minh sự kiện đó?

Nếu người cắt đứt tay chân
của Bồ-tát, thì sẽ biến thành sữa. Tức là chứng
minh về tâm từ. Tỳ-kheo nhẫn nhục là người đã thực hiện được sự việc đó. Dụ như người mẹ sinh con, ấy là có sữa chảy ra. Ý niệm về lòng từ nầy đã có sự cảm nhận, tự nhiên biến
thành. Bồ-tát như thế, vì nhập tam-muội
của lòng từ, nên có công năng chiêu cảm sữa, đó là hành từ bi đến nơi đến chốn, nên mặc
dù tay cầm cung, tên, nhưng trái lại chúng sinh
đến nương tựa mình! Hành từ không triệt để, dù không cầm gậy, nhưng hễ chúng
sinh trông thấy đều bỏ chạy.

Do chứng cớ nầy, nên điểm khác biệt của Đại thừa- Tiểu thừa có được cũng tự đến.

Người tạo ra hành vi thiện, ác, nghĩa là tinh tấn thì sẽ tạo ra các công
đức thiện. Kẻ hành động ác: Cũng như xưa, Đồng tử Hỏa Mạn chê bai Phật Ca-diếp: “Sa-môn đầu trọc có đạo
gì? Đạo khó được, vậy có thể được đạo?”Do
đấy mà về sau phải chịu khổ nhọc suốt sáu năm mới có thể đắc đạo. Trong pháp di chúc, các Tỳ-kheo thường tranh luận về giai

thoại nầy: “Cũng như quả báo của miệng không
đáng nói, mà nói sáu năm khổ hạnh, nghĩA-là
quả báo không đáng tu hành mà tu hành.
Đây là hành vi ác nơi thân, miệng của Bồ-tát”.

Thiền định, nhập tịch, lặng
bặt, không lay động. Trí tuệ nhận biết số
vi trần và số cát sông Hằng, hồi ức về năm tháng không thể tính kể, tuệ sáng suốt đã hiểu rõ là không thể cùng
tận. Sáu độ không cùng cực nầy
là tận cùng ở tạng Bồ-tát, không hợp với ba tạng. Tôn giả A-nan muốn cho nhân duyên đặc thù của Đại-Tiểu
thừa, mà họ cũng không cùng
biết nhau, lý là tự Không, khó có thể hiểu rõ một cách sáng suốt. Bồ-tát nghi không ấy, vì Không thủ chứng,
nên nói là hồ nghi.

Luận quyển thứ nhất Phân biệt công đức

❧

LUẬN PHÂN BIỆT CÔNG ĐỨC

Mất tên người dịch –Dựa theo sự sao chép đời Hậu Hán

QUYỂN 2

Bồ-tát Di-lặc khen ngợi về
thiện: Vì đã kết tập pháp lớn sáu độ ấy làm một phần, đấy tức là Bồ-tát tạng.

Đoạn kết: NghĩA-là dứt trừ
các kết sử do vọng kiến. Sự việc thành đạo
quả Đại thừA-là Nhất thiết trí. Tôn giả A-nan chỉ nói nghe, không nói thấy, chả lẽ không thể
thấy Như Lai thuyết pháp sao? Sở dĩ nói thấy
là vì chẳng phải vậy, là vì bốn bộ trong
vị lai mà không được nói thấy.
Giả thiết nói là thấy, thì bốn bộ chúng sau nầy, lại vâng mạng A-nan, nói thấy thì là giả dối. Do
vậy, nên chỉ nói là nghe mà không nói thấy là như thế.

Đầu tiên, Phật thuyết
pháp, hóa độ năm người như A-nhã-câu-lân v.v.. Ở nước Ma-kiệt-đà, thu phục ba anh em Ca-diếp. Thích Sí tức Ca- tỳ-la-vệ. Nếu không được
nêu nơi chốn nói kinh thì chỉ xưng tại Xá-vệ vì Phật ở Xá-vệ trải hơn hai mươi lăm năm. So sánh với các nước, thì Phật ở đấy rất lâu. Sở dĩ ở lâu,
là vì nước ấy tươi đẹp, với nhiều loại châu báu, dân chúng đông đúc thịnh vượng, rất có nghĩa
lý.

Tinh- xá Kỳ Thọ, có thần
nghiệm khác thường. Ngay khi chúng Tăng đang tụ tập ở giảng đường, các khỉ vượn, có đến vài ngàn con tụ tập
ở bên trái, phải để xem, nghe. Cảnh trí tịch mịch, không có tiếng động, các loài chim khắp mọi nơi đều tụ
tập về đây. Đúng giờ nghỉ, chúng
Tăng đều trở lại chỗ nghỉ của mình, khi có tiếng kiền chùy thì lại đến tập họp.

Ở đây, do đất nước có nhiều
người nhân từ, nên đủ các loài đến nương
tựa Phật, hoặc là nơi tạm dừng để thọ thỉnh, hoặc là chỗ ở gốc, để từ đấy dùng thần lực đến
các nơi khác hóa độ, rồi có chỗ trở về. Do
vậy chỉ xưng Xá-vệ, là đủ biết sự quan trọng của chỗ nầy. Tại trú xứ này

có tên của hai người: Kỳ Hoàn và Cô Độc, được gọi rất riêng
biệt vì hai người ấy, nay đang ở trên
cõi trời; trước khi mất cũng tập họp chư Thiên, thuyết pháp, giáo hóa. Bấy giờ, có tâm niệm: “Chúng ta vốn là
đàn- việt đầu tiên của chúng
Tăng, tên gọi của chúng ta lẽ đâu không
được khen ngợi ư? Vì muốn thích hợp với tâm niệm
kia, nên mới gọi riêng tên hai người.

Nói sẽ tu một pháp... Nghĩa
là cũng chẳng phải thuyết pháp theo trình
tự. Xét về việc Phật thuyết pháp, khi đầu tiên thành đạo, phải từ vườn Lộc Dã, ở thành
Ba-la-nại, nói bốn đế là bắt đầu. Tiếp theo, đến Ma-kiệt, thâu phục ba anh em Ca-diếp, nhân đó
mà gọi tên của chủ tinh xá
kia, lại nói sẽ tu một pháp, nghĩa là dùng một pháp nầy cùng với bốn pháp, thì nghĩa vị ấy cũng không khác, vì một pháp cũng đoạn kết, bốn pháp
cũng đoạn kết, tất cả đều cùng tiến đến Niết-bàn, nẻo đường thì khác mà vẫn quy về một chỗ.

Tổng số kết là hai mươi
mốt, diễn nói thành ba mươi sáu, về số dù có đầy-vơi,
nhưng đều là kết. Thông
thường thì sự có một trăm, một khi mở ra, lại là tám vạn bốn ngàn, là vì một pháp thì dù với ngàn- vạn cũng đều
thẳng tiến tới đạo mà thôi; cũng như sư tử giết voi, voi giết thỏ, đều cùng là cái chết. Do nghĩa lý không khác
biệt, cho nên đều khởi đầu từ một pháp. Không phóng dật, là tôn chỉ của một pháp.

Hoặc có ý hỏi: “Giới lẽ ra
phải ở trước, vì trước hết là phải vâng giữ giới, sau đó mới nhớ nghĩ đến ba Tôn”?

Hoặc có ý nói: “Đấy chỉ là
người mới học; trước nghĩ đến ba ngôi, tức
ba tự quy, vận dụng ý ở Phật- Pháp- Chúng, để tiếp theo thọ giới, do đấy mà nói đến giới. Giới nên ở sau dứt niệm thứ tư, giải thích: “Nghĩ
đến
nỗi khổ của thân nhàn tĩnh, nghĩa là quán thân với ba mươi sáu vật bất tịnh mà phát lồ việc
xấu ác của mình, để tự giác ngộ, có thể nhờ vậy mà thành đạo”.

Lấy gì để chứng minh?

Xưa, có Tỳ-kheo ở A-luyện-nhã, đi khất thực, gặp con gái của một trưởng giả cùng khất thực.
Người nữ và Tỳ-kheo, thảy đều đoan nghiêm. Người
con gái khi thấy Tỳ-kheo, bèn khởi tưởng dục. Tỳ-kheo trông thấy cô gái, cũng khởi ý
dục, ý động mà tay run, nên trút cơm vào bát,
làm rơi vãi xuống đất, cô gái tự cười tinh quái. Tỳ-kheo thấy răng cô
gái trắng quá, liền tự giác ngộ: “Trong miệng cô gái chỉ là xương thô xấu, như lời Phật đã nói: “Trong
thân người có ba trăm hai mươi xương, có sáu trăm lóng, bảy mươi vạn mạch, chín mươi vạn lỗ lông, một lỗ vào,

chín lỗ xuất, tiết ra những thứ nhơ, không có một thứ nào
đáng tham. Quán
sát kỹ thật đúng thân cô gái có ba sáu vật thảm thương mà rùng mình, chuyển sự suy xét nầy
tự biết thân Không, liền được đạo Tu-đà- hoàn”. Lại tự cảm thấy: “Ta nhân có cô gái mà thấy pháp, như vậy cô tA-là
thiện tri thức của ta, nay ta phải trả ơn. Liền vì cô gái mà giải thích pháp thân. Tâm cô gái lập tức được mở và
cũng được đạo Tu-đà-hoàn. Do đấy, mới nói niệm thân là trội hơn”.

Niệm tử. Nghĩa là nghĩ đến phước của người chết. Khi mạng chung, thấy điềm địa ngục, kinh sợ
quá, té phân. Hoặc thấy ngạ qủy, hoặc thấy súc
sinh, tùy thuộc vào hành vi bị đọa mà thấy, đều sợ hãi, với ý muốn bỏ đi. Hoặc vì bị đối tượng lôi kéo, hoặc sẽ sinh trong cõi người, duyên
vào sự giao hợp của cha mẹ. Nếu tiếp nhận thai nam, thì sẽ yêu người nữ kia,
nếu thọ thai nữ, thì sẽ yêu người nam kia, trừ người nữ kia bệnh, ba việc khó không sai khác, ấy là được vào
thai. Đã thọ thai, lại nhìn nhận cho
là cái mình có. Cứ bảy ngày, một lần biến đổi khéo léo, gió cắt từng khắc, đến ba tháng, mười bảy, mười tám ngày, thai mới hình thành.

Nếu sinh nơi cõi Trời, thì có nhạc trời đến đón, nỗi vui mừng không gì hơn, tức thì mất tiểu tiện. Điềm lành
của năm đạo nầy đều có chỗ để trông thấy.

Cái chết nầy ứng với người tu hành,
dùng nó như sự răn dạy sáng
suốt- sâu xa, chỉ sự vô thường, mạng chuyển mau chóng như ánh chớp, như vầng mây bay qua nóc nhà. Lão- bệnh-
tử đến, đều không tránh khỏi.
Thường xuyên nghĩ đến trạng thái biến đổi nầy để tự giác ngộ, nên nói là nghĩ đến cái chết. Mười niệm trước, đức Phật tự nói vì chưa có người nào hỏi, nên Phật không
giải thích. Mười niệm sau, Tỳ-kheo hỏi,
Phật lại vì họ mà diễn nói, mỗi mỗi đều giải thích rõ ràng.

Đệ tử của Thế Tôn, nghĩa là
năm trăm A-la-hán, mỗi vị đều có phương
tiện, hoặc trí tuệ bậc nhất, hoặc thần túc, hoặc biện tài, hoặc phước đức, hoặc giữ giới, hoặc tri túc,
hoặc thuyết pháp, mỗi vị đều chiếm lấy vị trí thứ nhất.

Muốn luận bàn trước là anh,
sau là em, thì A-nhã-câu-lân, lớn hơn hết,
vì Tu-bạt là nhỏ nhất. Đây chủ yếu lớn nhất là chỉ ra bậc thềm trình tự của Phật pháp. Nếu dựa vào thông minh- hiền trí- rộng suốt, để làm bậc đứng đầu, thì đấy chính là pháp của Bà-la-môn.

Nói một ngàn hai trăm năm
chục người, là đơn cử con số những người
thường xuyên theo hầu Phật. Hoặc nói: “Năm trăm người, ấy là khi đức Phật tiếp nhận lời thỉnh cầu của A-nậu-đạt,
nói gọn là năm trăm

người có thể cùng đi theo Phật đến cung Long Vương”. Vì
sao? Vì suối A-nậu-đạt
nầy chẳng phải mang hình dáng kẻ hữu lậu mà có thể vượt qua an toàn.

Khi A-nan xuất kinh,
đã tập họp tám vạn bốn ngàn La-hán. Do đấy, nói không thể kể đếm là vậy.

Kinh nầy, lúc mới xuất, có
một trăm người, đứng đầu về sự thông suốt
bốn bộ. Mỗi vị đứng đầu lại có hai trăm hai mươi vị. Ngoài ra, há có thể kể?! Có người lại
nói: “Kinh nầy vốn có trăm sự, A-nan phó thác
Ưu-đa-la,
mười hai năm sau, kinh Tăng- Nhất A- hàm xuất hiện, là thời điểm A-nan đã vui Niết-bàn. Các Tỳ-kheo
đều lo tập ngồi thiền, không tụng, tập. Lại còn nói: Phật có ba nghiệp mà tọa thiền là thứ nhất, thế là các Tỳ-kheo đều bỏ dở đọc tụng kinh suốt mười hai năm”.

Tỳ-kheo Ưu đà- lA-lại bát
Niết-bàn. Đó là lý do kinh nầy mất đi chín mươi sự.

Pháp sư nước ngoài lại
tương truyền, vì chỉ truyền trao miệng, phó thác
cho nhau, không cho biên chép thành văn. Bấy giờ, họ đã truyền khẩu đến mười một sự là
hết, và kể từ thời điểm ấy, các sư chính thức
lần lượt kế thừa nhau, nên mới có văn hiện nay. Tuy nhiên, nhà Tát-bà-
đa
không có đề tựa. Về sau, mười một sự nầy, được lưu truyền lần lượt, trải qua thời gian lâu, vì
truyền đi nhiều, nên bị sót mất gần hết. Sở dĩ sự phó chúc nghiêng về đệ tử Tăng nhất nầy, vì người ấy từ đó đến
nay đã theo bảy vị Phật,
và đã tập họp tất cả lại thành bộ Tăng Nhất A hàm. Các Thánh, trước cũng đã phó chúc đến kinh
nầy, thời kỳ đấng Năng Nhân chuyển pháp luân, cũng thường khuyên
và đề cập đến Tỳ-kheo
ấy.

Bấy giờ, đệ tử của Ưu-đa-la
tên là Thiện Giác, theo thầy thọ lãnh, tụng Tăng Nhất, đúng là có mười một sự.
Sau đó, Ưu-đa-la bát Niết- bàn.

Các luận sư nước ngoài
đều cho rằng, ba tạng hiện nay, tất cả được

truyền thừa do Thiện Giác, và thầy trò đã truyền trao nhau
cho đến nay, không ai thay thế. Sở dĩ
Ca-diếp thường cho A-nan là trẻ con, nên nhiều
đời đến nay, cứ tương gia ý của cha. Lúc ấy, em gái của A-nan là Tỳ- kheo-
ni, nghe Tôn giả Ca-diếp nói lời như vậy, nên tỏ vẻ hờn dỗi không thích, nói: “A-nan, anh tôi
rất thông minh, hoạt bát, thông đạt, mọi người
ai cũng ngưỡng mộ, trọng vọng, mà Tôn giả lại cho là trẻ con!?”

Tôn giả Ca-diếp nói với Tỳ-kheo
ni: “Em cả à! A-nan có hai việc đáng
xấu hổ, sao em lại hờn dỗi? Chánh tọa A-nan khuyên Phật độ cho người mẹ, đã khiến cho Phật pháp bị giảm đi ngàn năm, là một. A-nan

có tất cả sáu mươi đệ tử. Ngày gần đây, có ba mươi Tỳ-kheo
trở lại đời sống thế tục, Phật dạy pháp độ
đệ tử, nếu là người tại gia thì phải có niềm tin tự tìm đến cầu
đạo, phải thử thách bảy ngày; còn nếu là người
ngoại
học đến cầu đạo, cần trải qua bốn tháng thử thách. Vì sao không bằng nhau? Vì nhà ngoại đạo, hoặc do lòng
dạ xấu ác, muốn tìm tòi sở trường,
sở đoản. Chính vì lẽ đó, nên trước hết phải thử thách xem để biết là họ có chí thành hay không? Tuy nhiên,
A-nan lại tùy tiện, hễ có ai đến cầu đạo, ấy là độ ngay, là hai việc đáng xấu hổ.

Ba mươi Tỳ-kheo nầy, sở dĩ
hoàn tục, là vì nghe nói trong chín mươi
sáu đạo, A-nan là Đẳng trí bậc nhất, nên theo A-nan là để cầu độ, nghĩA-là muốn thỉnh thọ Đẳng trí, nhưng A-nan không nói cho Đẳng trí, vì không hợp với bản tâm. Đấy là lý do khiến họ trở lại thế tục. Đã trở lại thì tất nhiên, họ chê bai
A-nan, cho A-nan không có Đẳng trí. Độ đệ tử,
ví
như cá đẻ con, hằng ngàn, ức, vạn, nếu để tâm giáo hóa nối nghiệp thì sẽ thành tựu, ngược lại nếu không để tâm,
tức sẽ thoái lùi. Vụ việc nầy lẽ nào không phải đáng xấu hổ ư ?!

Tỳ-kheo- ni nầy, do tâm
giận dữ hướng về Ca-diếp, tức thì hiện thân
vào địa ngục, còn A-nan do có khuyết điểm ấy, nên Ca-diếp mới cho là trẻ con.

A-nan lại dẫn chuyện xa
xưa. Đó là Chuyển Luân Thánh vương, tên
là Trường Thọ. Tiếp nhận giáo huấn để lại của Đại Vương cha, lên ngôi cai trị, giáo hóa. Khi
sắp xuất gia, lại căn dặn và ủy thác cho thái tử Thiện Quán, phải dùng chánh
pháp trị nước,
sự trị nước lần lượt truyền trao cho nhau, chưa từng cho ai tạm thay thế.
Xưa, do cha con nối tiếp nhau, nay do thầy trò truyền thừa nhau. Xưa, còn không mất giáo hữu lậu, huống chi ngày nay, lẽ nào phải mất đi diệu pháp chí chân hay sao?,
cho nên dẫn ra để chứng minh, nhằm chứng tỏ Thiện Quán kia, tất nhiên
có khả năng tiếp nhận được ý nghĩa
của sự di chúc.

Đối với pháp, phải nghĩ nhớ
và cung kính. NghĩA-là trong kệ trên, đã
phán quyết Tứ A- hàm là của ba tạng. Trong trường hàng, lại nói: “Trong một kệ là có thể đủ các pháp của ba
tạng, huống chi là Tăng Nhất, mà không hội đủ các pháp ư ?

Sở dĩ như vậy là có một đoạn kệ nói: Trong tâm các thiên
tử, sinh ý nghĩ: A-nan không có khả năng tác kệ nói pháp.
Vậy sao lại tạo ra sự lừa dối làm gì?!

A-nan biết cảm nghĩ trong
tâm của các thiên tử, nên nói với các thiên tử: “Giả sử kinh mà tám vạn bốn ngàn con voi đã chở đó, đều là

kệ- tụng, thì ta cũng có đủ khả năng trong số kệ tụng như vậy, huống chi với một ít pháp nầy, mà A-nan lại không có khả năng sáng tác hay sao? Vì muốn làm vừa ý chư thiên, nên A-nan lại dùng kệ tụng các pháp,

để khuyến
dụ chư thiên và những chúng sinh lanh lợi, nên nghe kệ để được giải thoát!

Pháp, tức chương trên:

“Các
ác, chớ làm ! Các thiện, vâng làm ! Tư tịnh ý mình,

Là pháp chư Phật”.

Nói đó là pháp, do nó có
công năng hoàn thành ba thừa, dứt trừ ba nẻo
ác, đủ các thật quả, tiếp nhận quả báo của hai đời, rồi tùy của tài có hơn, kém, mà thiết lập sự khuyến dụ tu hành tinh tấn.

Tụng nói:

“Trên,
duy trì ba tạng, Tiếp theo, bốn A- hàm, Hoặc hay thọ luật tạng, Tức báu của
Như Lai”.

Sở dĩ nói báu, vì nghĩa là
dụ. Nếu vua có kho báu thì không thể cho người
ngoài biết được, chỉ có quan nội, người đồng tâm với vua, mới cho nắm giữ nó mà thôi. Giới,
luật cũng như thế. Nếu người nào có khả năng
vâng giữ hai trăm năm mươi giới cùng với năm trăm sự, thì mới truyền trao cho người đó, không thể để cho người
bộ ngoài, thanh-tín-nữ-sĩ có thể
chiêm ngưỡng, hay thưởng ngoạn; nên mới ví dụ là báu của vua. Giả sử sức không theo kịp hai tạng, thì chỉ
người vâng giữ A-tỳ-đàm mới có thể hàng phục chín mươi sáu lối hẹp của ngoại đạo, khiến họ không còn quay lại. Vì sao? Vì diệu tuệ nầy là
không có sự so sánh, có khả năng quyết
định sự trì trệ vi tế nói trên, khiến cho thông suốt như thế, ngang bằng với chân. Tuy năm thông ở kiếp trụ,
nhưng chưa khỏi bị chế phục do bốn
ngựa chạy nhanh. Thế nên, học ngoại chớ dám dòm ngó. A-nan, người khuyến dụ tốt đẹp, đã xướng lên mười
kệ ấy, đúng là vì ba vạn Trời- người nầy.

Khi xưa, lúc Phật mới thành đạo, ở vườn Lộc Dã, thuộc thành Ba- la-nại,
vì năm người A-nhã-câu-lân v.v.., chuyển xe pháp bốn đế. Đức Phật nói: “Câu-lân phải
biết khổ đế, khổ tập đế, khổ Tận đế, khổ xuất
yếu đế.

Trực tiếp nói về bốn đế nầy, Câu-lân do còn bị trở ngại, nên nghe

nói đã lâu mà trí tuệ ý không giác ngộ, bèn phải giảng nói về không.
Câu-lân phải biết, bốn tuệ đã ngưng động, tất cả đều không, cũng lại vô thường, ví như trò ảo thuật biến hóa, không phải thật, không phải là có. Câu-lân liền có được dấu ấn Kiến đạo, còn bốn người chưa hiểu,

Như Lai lại quán Bản tâm, có hai người
bệnh vướng mắc ở tưởng,
lại ưa lo lắng, tự ý đều để ở nhà. Với năm dục tự ý phóng túng,
tham luyến, vướng
mắc, không bỏ, sinh bệnh phải cần đến thuốc,
ấy là phải giảng nói tam-muội Vô tướng. Vì đối tượng mà
ông tưởng, đều quy về diệt tận,
nên tâm giong ruổi, buông thả ở những chỗ vui. Từ đối tượng tưởng, liền hiểu, hai người lại được dấu ấn đạo.
Còn tâm của hai người còn lại, thường nguyện
được sinh vào trời Phạm.
Ở trời Phạm và được làm vua, nhưng
bị ngăn ngại, lại không trừ bỏ đi, trở thành hệ lụy! Như Lai thấy được tâm họ như vậy, liền
giảng nói Vô nguyện: “Vì sở nguyện của ông là
mong cầu được làm Phạm thiên vương, không thể xuất yếu, nên phải trở về với mài mòn- tiêu diệt- tồn tại- vô thường, đáng bỏ điều đã
cầu, lấy xuất yếu làm ưu tiên, tức lại được giải,
và đạt được dấu ấn đạo”.

Năm người đều có những trì
trệ khác nhau, nên cách làm cho về nơi đối tượng Kiến giải không giống.

Gọi là ba chuyển bốn đế,
nghĩa là trong Không, Vô Tướng, Vô Nguyện,
đều có bốn đế, đế tức quán, định tức chỉ. Thật hành song song chỉ-quán, nhằm đối trị chứng bệnh si-ái trong ấm-trì-nhập.

Mười hai, nghĩa là phá mười hai nhân duyên.

Xưa, khi còn tại thế, Đức
Phật đã vì bốn bộ thuyết pháp. Hoặc hoặc nói
về bốn đế, hoặc thuyết giảng về sáu độ, trước hết là tùy thuận chúng sinh có ưng nghe, Phật đều
vì họ diễn nói rộng ra, thường không tính số
lượng. Hoặc Quốc vương,
Trưởng giả, Phạm chí, Cư sĩ; đến thỉnh cúng dường,
hoặc đến thỉnh hỏi, phần nhiều họ là những đối tượng để nói pháp. A-nan hỏi: “Sao gọi là phải nói, nghe ư ? Phải nói thấy ư ? »

Phật bảo A-nan: “Ở vị lai
về sau, khi thuyết pháp về bốn bộ nầy, phải nói nghe, không được nói là thấy.
Nếu nói thấy, thì là giả dối. Vì sao? Vì nghe đã là quá khứ, thấy có
nghĩa là hiện tại. Như bảy Phật ở quá khứ, đúng phải nói là nghe, không được nói thấy. Ông đối với vị lai, cũng lại như thế, nên
nói: “Nghe như vầy”. Sở dĩ ta ân cần căn dặn
A-nan nhiều, là vì chư Phật quá khứ dù có người hầu cận, nhưng không
có ai bằng A-nan biết rõ ý Phật. Từ nhiều
kiếp xa xưa, A-nan đã từng cúng dường
hai mươi ức Phật, thường xuyên làm người hầu, không cầu dứt hết lậu, thường xuyên nguyện được Đẳng trí, biết được ý nghĩ sâu xa

của Phật, do vậy nay được quả báo đạt Đẳng trí. Mắt xem, ý
vận dụng, không
mất quy tắc thích nghi, tinh tấn dũng mãnh ở trong chư Phật, không có vị Phật nào vượt
qua Thích-ca-văn. Trong anh em, Di-lặc lẽ ra
phải ở trước. Nay trái lại ở sau là sao?

Thuở xa xưa, trước đây ba
mươi kiếp, có ba Bồ-tát ở chung trên núi. Khi đi dạo, trông thấy có con cọp đói muốn ăn thịt con mình, một người có cảm nghĩ:
“Con cọp nầy đã là súc sinh,
lại ăn thịt con của nó, khi chết sẽ chịu mọi thống
khổ, vì làm mẹ lại không có lòng lành. Thân hiện
nay của ta, do bốn đại hợp thành. Sự hội họp rồi cũng sẽ trở về với cái chết, ấy là phải dùng thân để cứu mạng
đứa con kia”. Người thứ hai không
chịu vậy, mới định đến chợ mua thịt, dùng thay cho mạng cọp con. Người kia lại nghĩ:
“Nếu người nầy đi mua rồi trở lại, thì mạng cọp con sẽ không
bảo toàn”. Vả lại, cũng phải gieo mình từ núi xuống,
mới cứu vớt được mạng cọp
con kia, liền từ núi gieo mình xuống dưới, đúng ngay miệng cọp mẹ. Thân được yên ổn, vì cọp mẹ không dám ăn. Lý do vì sao? Vì luận về người
nhập tam-muội từ, thì đối với động vật, khó có
thể
hại, nên người ấy phải dùng thanh tre đâm mình chảy máu, khiến cho cọp ăn được.

Do sự dũng mãnh nầy, tức đã
vượt qua tới chín kiếp. Nay, ta ở trước Bồ-tát
Di-lặc là vậy. Đã nói là đạo thì không có trước- sau, ý quyết định làm ưu tiên, thế nên nay ta thành Phật trước. Vì thế, ta để lại những sách
nầy, ủy thác cho A-nan: “Ở đương lai, ông sẽ nói là: Nghe như vầy:”.

Vì sao lại nói một thuở nọ? Vì là số mặt trời, mặt trăng, hay vì là tên người?

-
Cũng là số thời tiết,
cũng là ở tên con người.

Hoặc nói: “Lại có hai danh;
hoặc Sát-đế-lợi; hoặc Bà-la-môn”. Lại có
hai danh: Hoặc dòng Trưởng giả; hoặc dòng cư sĩ. Hoặc ở trên cõi trời, hoặc ở trong cõi người. Như thế,
phần nhiều, hoặc chẳng phải là một xứ, nên nói là một thuở nọ.

Bà-già-phạm,
là danh xưng của Thế Tôn. Kết sử đều tận, không ai có thể vượt qua, nên xưng là Tôn. Chư Thiên ba cõi đều quay về kính ngưỡng, tám bộ quỷ thần
cũng đều tôn kính, hàng phục các ma, nên gọi
Thế
Tôn. Danh xưng như thế, không thể tính đếm, đo lường, nên có hiệu Thế Tôn.

Kỳ thọ-vườn Cấp Cô Độc:
Thái tử Kỳ-đà là con của vợ cả vua Ba- tư-nặc,
có tám mươi thửa vườn, ruộng, đất bằng phẳng, cây cỏ tốt tươi, có đủ các loài cầm thú, ban ngày chúng
thường cùng nhau đến tụ tập.

Tâm của Kỳ chỉ có mỗi hình bóng Phật, luôn có ý định xây cất tinh xá
cho Phật trên khắp thửa ruộng ấy. Trưởng giả Tu-đạt lại đến xin mua. Kỳ ít thân thiện với Trưởng
giả, mỗi khi vui đùa, hay nói chơi là bằng lòng bán.

Tu-đạt được ý quyết định
của Kỳ, nên rất hài lòng, hớn hở, lập tức nói với người hầu cận: “Ngươi
hãy nhanh chóng trang bị cỗ xe voi, để ta chở vàng ròng đến trải dưới đất; tức thì
vác vàng ra, tập họp trải trên mặt
đất, chỉ trong khoảng chốc lát, vàng ròng đã được lót đầy bốn mươi thửa”. Kỳ lại nói: “Thôi
thôi! Ta nói chơi với nhau thế, đừng trải vàng
khắp
nữa! Lập tức Tu-đạt với Thái tử cùng đến chỗ vua, tâu lên ý nầy. Vua nói: “Pháp không có hai lời nói. Đã
hứa quyết tâm rồi, thì nhất định về
lý, không chấp nhận có sự ăn năn!” Kỳ nói: “Ta nhận lấy phần cây, còn khanh lấy đất. Hai người
hợp tác, có thể lập chung tinh xá, gồm có bảy mươi hai giảng đường,
một ngàn hai trăm năm chục phòng nhà, trong
đó đất bằng phẳng, với rừng cây ăn quả sum sê- tươi tốt, suối chảy róc rách; ao tắm được điều
hòa lạnh-ấm, bốn phía trong sạch, sáng sủa,
mùa Đông, mùa Hạ không thay đổi”.

Trang nghiêm
xong, cùng cung thỉnh Đức Thế Tôn đến xem. Đức Thế Tôn cùng với một ngàn hai trăm năm chục Tỳ-kheo đi dạo và nghỉ ngơi trong khu vườn đó. Đàn- việt cúng dường bốn thứ cần dùng không thiếu.
Các phủ của vương hầu, các quan cựu trào, cao niên,
được nhường ở trước. Thế nên, các kinh
thường xưng Kỳ là người đứng hàng đầu, vì lẽ
công đức liên tục nhau, cho nên tên gọi cũng không được rời nhau, phải thường xuyên kết hợp dùng làm danh xưng.

Phật bảo các Tỳ-kheo: “Vì
sao không bảo thanh tín sĩ-nữ, mà chỉ bảo
với Tỳ-kheo? Vì lẽ chúng Tỳ-kheo ở bốn bộ đều là người đứng đầu. Hơn nữa, lại là chủ phá ác,
dùng pháp Vô-lậu để đoạn trừ các hữu lậu. Vì
lý
do nầy, nên trước hết, bảo Tỳ-kheo, cũng gọi Sa-môn. Sa-môn, tâm được thôi dứt, chấm dứt sự
dời đổi, dục cũng lặng bặt, không có vướng mắc, cũng gọi là Trừ cận. Người đời đói khát về sắc dục, người
Tỳ-kheo loại trừ tưởng đói của sự đói khát về ái ấy”.

Đức Thế Tôn thuyết pháp,
Tỳ-kheo có khả năng tiếp nhận, đoạn trừ sinh tử, tiến đến cổng Niết-bàn,
thế nên, Phật bảo Tỳ-kheo
mà thôi.

Phải tu hành một pháp.
Nghĩa là niệm Phật. Niệm sự nào của Phật? Thân kim cang của Phật, không có các lậu. Nếu bước đi, chân Phật rời khỏi mặt đất bốn tấc, dấu vết về tướng hoa văn như ngàn căm xe hiện trên mặt đất. Các trùng, kiến dưới chân Phật đều được yên ổn suốt bảy

ngày, nếu đến lúc mạng chung, đều được sinh lên cõi Trời.

Xưa, có một Tỳ-kheo ác, vốn
là ngoại đạo, muốn giả trang phục để chê bai, đuổi theo Như Lai đang đi, giết nhiều trùng bay, đem nhét dính chỗ
dấu chân Phật, rồi nói là Đức Phật đạp, sát hại trùng. Nhưng dù
trùng đã chết mà gặp ngay chỗ dấu chân Phật, lập tức được sống lại. Nếu Như Lai đi vào thành- ấp, chân đạp lên ngưỡng cửa, là trời đất sẽ chấn động, hằng trăm thứ nhạc cụ không vỗ đánh mà tự
kêu, các người mù, khiếm thính, câm,
ngọng, lưng gù, tàn tật, một trăm bệnh tật đều tự nhiên khỏi hẳn.

Với ba mươi hai tướng tốt,
tám mươi vẻ đẹp của Phật, nếu có người nào trông thấy, rồi đi theo,
đều được Phật độ, công đức của Như Lai đã cứu giúp, thật sự không thể
tính kể. Tuệ sáng suốt của Phật đã soi rọi, lẽ
đâu có thể chê bai được ư ?!

Phật, chủ của các pháp, đều
hội đủ vạn hạnh, lấy sự hóa độ làm ưu tiên. Gọi là niệm Phật, nghĩa ấy là như vậy. Còn niệm Pháp là thế nào?

- Pháp, nghĩa là gồm pháp Vô-lậu, pháp không có dục, pháp đạo, pháp vô vi, từ dục cho đến không có dục.

Phật là chủ của các pháp.
Pháp là chủ của Kết, sử. Hoặc có người
hỏi: “Phật
ở trước hay pháp ở trước?”

Đáp: Pháp ở trước. Vì sao biết thế?

- Vì kinh nói: “Pháp sinh ra chư Phật, pháp sinh đạo Phật. Do
đây mà
nói, thì pháp ở trước”. Lại nói: “Nếu như vậy thì vì lẽ gì không niệm pháp trước,
mà niệm Phật trước?”

Đáp: “Pháp dù vi diệu mà không có mấy ai có thể biết, cũng như ngọc báu chôn giấu trong đất, không có
chỗ nào không có, mà người nghèo
thì vẫn khốn khổ, thiếu thốn về vật dụng-tiền của, phải nhờ người có thần thông, chỉ cho họ biết chỗ chôn
giấu của báu, để họ được dùng, để tự họ cung cấp, hoặc để cứu giúp kẻ nghèo thiếu”.

Hoặc hỏi:
“Vậy quý báu là trội hơn hay con người là trội hơn ư ?

- Đáp: “Con người vượt trội hơn”. Vì lẽ gì mà nói trội hơn?

- Sự chôn giấu vật quý báu dù có nhiều, nhưng nếu không phải người có thần thông thì sẽ không xem thấy. Chỉ con người mới cần tiền củA-làm
vật riêng tư. Chả lẽ kho báu tự nó quý ở trong đất ư ? Pháp cũng như thế. Về lý, Pháp dù huyền diệu,
nhưng không phải Như Lai thì không có biện minh, không phải Đức Thế Tôn thì không có sự thông

suốt; vì thế, nên niệm Phật ở trước, lấy pháp làm thứ yếu.

Niệm Tăng là sao?

Tăng, nghĩa là bốn
hướng-bốn quả-mười hai Hiền sĩ, từ bỏ thói tham
lam, thói tranh chấp của đời, triển khai phước làm con đường đầu, đi suốt qua con đường Trời-người, đều do phước nầy.

Lấy gì để minh chứng,
Tăng là ruộng phước tốt quý?

- Xưa, có Tỳ-kheo
phước mỏng, tên là Phạm-ma-đạt, ở trong chúng
gồm một ngàn hai trăm năm mươi vị, khiến cho chúng Tăng không được ăn, mà chẳng biết là lỗi của ai? Do vậy,
Đức Phật bèn chia ra hai bộ. Trong một bộ, lại khiến một bộ không được ăn. Lại chia một
bộ nầy làm nửa bộ; lại khiến phân nửa bộ nầy không
được ăn.

Như thế, lần lượt phân nửa, cho đến hai người, cũng không được ăn, bèn đến độc thân, mới
biết là mình không có phước. Đi khất thực tại
chỗ, tuần tự đến ở bát, tự nhiên tiêu hóa. Đức Phật thương xót tai ách của
họ, nên tự tay trao thức ăn ngay trong bát. Vì bị thần lực ngăn, nên lại không tiêu hóa được, Phật muốn khiến thân nầy được phước,
nên cho hai Tỳ-kheo diệt Tận đứng ở bên trái-
phải, dùng thức ăn thí cho hai Tỳ- kheo diệt tận ấy.

Thông thường, hành tam-muội
diệt tận, tức thì được phước. Tiếp theo,
lại khiến nhập tam-muội Từ, Tỳ-kheo ở bên trái, phải. Tiếp theo, dùng hai bi, tiếp theo, dùng hai hỷ, tiếp
theo dùng hai hộ (xả), mỗi pháp đều thay thế khắp, khiến tu được bốn đẳng.

Bấy giờ, Vua Ba-tư-nặc nghe
nói Phật xót thương cho Tỳ-kheo phước
mỏng về cái ăn, liền nói: “Nay, trẫm cũng vì lập phước, sẽ phân phát sai sứ đem gạo đến
cung cấp. Lúc ấy, có một con chim bay tới ngậm một hạt gạo bay đi. Sứ giả quở: “Vua vì Phạm-ma-đạt mà thiết lập phước, sao ngươi lấy đem đi? Con chim vội vàng đem hạt gạo trả lại chỗ cũ”.

Vì sao thế?

- Vì Tỳ-kheo nầy, nhờ sức phước của chúng Tăng, cho nên chim, thú
đã không thể xâm hại. Vì dụng là chứng, nên biết được chúng Tăng là ruộng phước tốt quý.

Đã độ mình, lại có khả năng
độ người, tiến đến đạo ba thừa. Pháp niệm Chúng, nghĩa ấy là như vậy.

Tiếp theo, niệm Giới: “Nghĩa ấy là thế nào?”

Từ năm giới, mười giới, hai
trăm năm chục giới, đến năm trăm giới, đều dùng để cấm, để chế phục thân, miệng, chế phục những nguy hiểm

tà quấy. Chế ngự những nguy hiểm của sáu tình (căn), dứt
trừ các niệm dục, trong ngoài thanh-tịnh là hợp với tánh giới.

Xưa, có hai Tỳ-kheo, cùng
đi đến chỗ Phật. Con đường đi nằm vắt qua
đầm rộng, thiếu nước uống. Lúc ấy, có nước uống nơi ao nhỏ, các trùng đầy dẫy trong đó. Một Tỳ-kheo suy
nghĩ kỹ về luật cấm, quyết không
vi phạm làm hàng đầu. Nếu uống nước nầy, thì sát sinh rất nhiều, thà ta vâng giữ giới hoàn toàn dù mất
mạng, chớ không để phải ân hận. Ở đấy mạng chung, người nầy liền sinh lên cõi Trời.

Một Tỳ-kheo tự suy nghĩ:
“Cần phải uống nước để bảo toàn mạng sống, mới có thể
đến chỗ Phật, đâu biết sau khi chết, sẽ sinh
cõi
nào? Liền uống nước, tức đã sát hại rất nhiều trùng và đã đến chỗ Phật. Mặc dù được thấy Phật, nhưng
lại cách rất xa lời chỉ dạy, khóc lóc hướng về Đức Phật tự nói: “Đồng bạn mạng chung”. Phật
liền chỉ
lên
trời
nói: “Ông có biết vị trời nầy
không? Đây là bạn ông, do công đức giữ giới hoàn
toàn, liền sinh lên cõi trời, nay đến ở đây.
Dù ông
thấy ta, nhưng cách ta rất xa, còn người kia dù mất mạng, nhưng vẫn thường xuyên ở chỗ ta. Nay ông đến thấy ta, chỉ có thể xem là đã thấy hình sắc của ta thôi, đâu có nhận thức được giới chí chân cao đẹp?”

Do đấy mà nói, vâng giữ
giới không vi phạm, thì mong muốn là được. Trong mười niệm,
giới ở trước, trong sáu độ thì thí ở trước. Sở dĩ trước, tức đã không bằng
nhau. Mười niệm giới, là giới của nhà Thanh-
văn. Với đệ tử, trước tiên là dùng pháp kiểm soát thân, cho nên nói ở trước. Pháp của Bồ-tát
lấy tuệ Thí-làm
trọng. Vì sao? Luận về Bồ-tát, đã sinh trong Trời- người,
thì tâm luôn giúp ích. Cốt yếu của sự giúp ích không
phải chỉ cho mà không cứu. Luận về chúng sinh, hiện thọ mạng, nghĩA-là phải dùng áo- cơm- tài thí, để
trước nhằm cứu giúp hình hài chúng,
sau đó sẽ đem pháp để gom thu, chế ngự tâm thức họ, cho nên Bồ-tát dùng Thí-làm trước.

Luận về giới, có hai: Có
giới thế tục, giới của đạo. Năm giới, mười
thiện
là giới thế tục, ba tam-muội là giới đạo. Hai trăm năm chục đến năm trăm giới, cũng là giới
thế tục, diệu tuệ bốn đế là giới đạo. Chỉ thực
hành
giới an, không ra khỏi ba cõi, dùng tuệ chế ngự giới, sao cho trở thành Vô-lậu, mới là hợp
với giới đạo. Giới của nhà Thanh-văn, ví như
đóa hoa trên đầu gối, hễ cử động thì hoa rã rời tan tát. Giới của Bồ-tát,
ví
như đóa hoa cài trên đầu, đi, đứng không lay động. Nghĩa là sao? Tiểu thừa kiểm soát hình, hễ lay động thì
vượt oai nghi. Bồ-tát lãnh hội tâm, không câu nệ phép tắc bên ngoài. Về mô phạm dù lớn nhỏ mà Bồ-tát,

Tiểu thừa đều khác nhau, hình, tâm là điểm khác biệt,
trong-ngoài dù đặc thù, nhưng cũng đều cùng tiến đến Niết-bàn, cho nên nói là Niệm
giới.

Niệm Thí sở dĩ được đến
Niết-bàn, là vì thí có thí của-thí pháp. Có thể từ nhân thí của cải mà đạt được pháp thí, để trở thành
bố thí Ba-la- mật, được đến Niết-bàn.

Niệm Thiên là từ cõi Dục, cõi Sắc, đến trời cõi Vô sắc. Trời có hai hạng: Có trời thọ hưởng phước, có trời đạo
đức. Các trời Tu-đà-hoàn ở cõi dục,
ly khai vĩnh viễn ba nẻo ác, tiến lên nhà đạo. Cõi Sắc, cõi Không, có tám Tịnh cư
thiên, tăng thêm việc tu chỉ, quán, tiến lên thành Vô-lậu, tức Niết-bàn, không trở lại thế gian.

Trời phàm phu: Nghĩa
là tu hành mười thiện-bốn thiền-bốn không, sẽ được sinh vào cõi trời
nầy thọ hưởng phước, khi phước hết, sẽ đọa trở
lại, lưu chuyển không dứt.

Sở dĩ gọi niệm Thiên, vì
những điều đó đều đắc đạo. Họ chuyên tâm,
không buông thả, mến mộ những việc mình làm, ý không phân tán, giong ruổi, vì cũng đến Niết-bàn,
nên nói là Niệm thiên.

Niệm thôi dứt: Nghĩa là
tâm-ý-tưởng dứt, năm dục không khởi, vắng bặt, định vĩnh viễn, nên nói là thôi dứt.

Thông thường dứt cũng có
hai thứ: Ngoại đạo, Phạm chí hiện hình để
cầu phước, cũng nói là dứt. Bốn quả Sa-môn, tiêu diệt vĩnh viễn các kết, mới chính là dứt đúng
nghĩa.

Do đâu biết như thế?

Xưa, có Tỳ-kheo tên là
Tu-la-đà, đến thành Xá-vệ, đi giáo hóa khắp
nơi. Lúc ấy, ở phía Tây thành này, có xứ Ương- quật- ma, là chỗ có thể giết người. Đất ở đó bằng phẳng rộng
rãi có nhiều cây cối. Khi đó, có
một Phạm chí đang ngồi thiền dưới tàng cây, ông ta không ăn năm thứ lúa thóc; chỉ ăn quả
của loài cỏ, nếu không có quả, thì ăn rau, cỏ,
để nối tiếp tinh khí. Thân mặc áo bằng lá cây, hình thể ốm yếu, đi phải chống gậy.

Bấy giờ, Tu-la-đà đi từ xa
đã trông thấy, cho là đạo sĩ, liền ngồi thiền
xem thử tâm người kia để biết là có định hay không? Nhận thấy tâm người ấy, vốn có mưu cầu lên làm vua
nước này, nên suy nghĩ: “Người ấy
chính là giặc lớn đấy! Lúc đầu ý định bỏ đi, nhưng sợ về sau, sẽ đọa vào tội, đồng thời cũng muốn giáo
hóa, tất nhiên, ông ta sẽ không
theo lời ta nói. Cần phải tìm phương tiện để độ ông ta mà thôi”. Tính toán rồi, liền đến bên một cội cây ngồi thiền,
cách chỗ người đó

không xa. Trải qua bảy ngày không lay động. Sau bảy ngày
mới đứng dậy, Tu-la-đà đến trước vị
Phạm chí ấy, gảy ngón tay cho biết và nói: “Trong
cơ thể ông bạn như thế nào?”. Một hồi lâu, Phạm-chí thong thả ngẩng đầu, đáp: “Tôi nghèo,
tằn tiện cũng không lấy gì để lại cho nhau, thì làm sao?”.

Tỳ-kheo lại nói:

- Nay ta sẽ để lại cho ông một vật.

Tức thì hóa ra một con gà,
và nói: “Ông có thể giết con gà nầy để ăn”. Tỏ vẻ
sợ hãi, Phạm-chí nói:

-
Ta còn không giết kiến-rận,
huống chi là giết gà? Tỳ-kheo nói:

- Bản tâm ông là muốn giết vô số người. Nay giết con gà nầy,
đâu đủ để nói.

Phạm-chí lại nói:

- Thế nào là giết vô số người? Tỳ-kheo
bảo:

- Ông vốn ngồi thiền ở đây, chính vì mưu cầu được làm vua
nước nầy.
Vua trị vì, giáo hóa một ngày, có thể giết mấy người? Mà nói không giết? Con gà nầy tức là “con gà thức”
trong tâm ông, là có thể được đạo vô vi, đâu dùng đến Quốc vương làm gì?.

Phạm- chí kia liền suy nghĩ: “Tỳ-kheo nầy đã biết rõ ý nghĩ trong
tâm
ta, tất nhiên là Thánh nhân? Vậy ta phải theo lời giáo hóa của người ấy”.

Tỳ-kheo Tu-la-đà
lại vì ông ta mà thuyết pháp, làm cho Phạm chí kia được dấu ấn đạo.

Thân hình Phạm-
chí nầy dù tĩnh lặng,
nhưng vì tâm không thôi dứt.

Về sau sẽ giải thích: “Tâm-
ý- tưởng- kiến”
dứt.

Niệm Thân. Quán ba mươi sáu
vật xấu, biểu lộ sự bất tịnh của thân, nhớ nghĩ chắc chắn, không tán loạn, cũng được Niết-bàn.

Do đâu biết được?

Xưa có Tỳ-kheo ở
A-luyện-nhã, thường đi khất thực, ăn bên bờ sông,
ăn xong, rửa bát. Lúc ấy, tại gò mả bên bờ sông ở thượng lưu, có thi thể của người nữ mới chết. Gió thổi, tóc thiếu nữ bỗng nhiên rớt ngay vào trong bát. Tỳ-kheo tay
cầm mớ tóc nầy, nhìn kỹ thấy rất tốt đẹp, tâm-
miệng đều một lời: Không thể là đuôi ngựa, tóc nầy lại rất nhuyễn, không thể là tóc của con
trai, vì rất mềm, buộc lại, không chi tách ra,
tất
nhiên là tóc của thiếu nữ, đúng là trói buộc lại, không thể tách rời ra; bèn nảy sinh ý nghĩ: “Người như thế, với tóc nầy tất nhiên là tuyệt
đẹp, gương
mặt như sắc hoa đào; mắt như minh châu, mũi như ống trúc

cắt; miệng như ngậm hồng đơn, mày như nét ngài. Tư ý diễn
tả như thế xong, liền khởi tâm dục, xuôi theo dòng nước, tìm kiếm cái nhan sắc mà mình tưởng tượng ra đó, đeo đuổi tìm kiếm mãi không thôi. Chợt thấy một
người nữ bị chồn- sói ăn thịt đã hết một nửa, thân hình thoái rữa, nhưng tóc cô ta vẫn còn.
Tỳ-kheo cầm mớ tóc so sánh, giống nhau về dài,
ngắn. Từ đó, ý tưởng dục tự nhiên được giải. Lại quán sát, để phân biệt, suy nghĩ về người nữ nầy, lúc còn
sống chắc chắn vóc dáng- dung mạo xinh đẹp, nay hư hoại, khiến người ta được chứng kiến. Trước đây đã khởi tưởng dục chỉ vì thân tham ái dục, nên mới nẩy sinh ý nghĩ như thế. Thân người nữ kia đã
như vậy, thì thân ta cũng đâu có khác gì!? Như
thế
chắc chắn thân ta là do bốn đại hợp thành, khi phước hết, duyên lìa thì tự nhiên
giải tán. Quán xét tâm biến động xong, tức thì đạt được dấu ấn đạo.

Niệm Thân. Nghĩa là được quả Sa-môn.

Niệm Tử. Nghĩa là nghĩ đến người
đang sống, thọ mạng không ngừng bị
mất đi nên các căn tan rã, như cây hư mục, cho đến khi mạng căn đoạn tuyệt, phải luôn
nhớ nghĩ chẳng có gì là thường còn, để tự giác
ngộ.

Xưa, có Tỳ-kheo tên
Bà-kết-lê, ngồi thiền- hành đạo, kinh qua nhiều
năm, mà hữu lậu không dứt trừ, bệnh hoạn đến với thân mình làm lụy hại thêm lớn, thường nghĩ tới việc tự
sát. Sở dĩ con người không được chí
đạo, là vì hình dáng có ngồi ngay thẳng, nhưng thân nầy lưu chuyển triền miên,
biết đến lúc nào mới có thể dứt, chỉ có thể dùng tay cầm dao tự
sát cho xong. Nhưng suy nghĩ lại, nhớ Đức Thế Tôn có răn dạy: Các đệ tử không được tự hại.

- Mặc dù như thế, nhưng nay ta muốn cầu Niết-bàn, trong
Niết-bàn đâu cần có thân, thế nên trước hết ta trừ bỏ thân, để nhận lấy chánh vô

vi. Liền cầm dao tự hại. Đầu vừa rơi, tâm cũng liền thấu suốt, tức được
A-la-hán.

Đức Phật biết là đã được
đạo, bèn ra lệnh cho các Tỳ-kheo Xà-duy (thiêu đốt) thi thể ấy. Thế nên, niệm Tử cũng được Niết-bàn
là vậy.

Mười niệm, trước kia Phật
nói tổng quát, vì chúng sinh căn nhạy bén,
về sau Phật lại nói, là vì chúng sinh căn chậm lụt, phải phân tích, giải thích nghĩa các căn ấy.

Danh dự: Về sau, được Chuyển Luân
Thánh Vương. Được quả báo lớn, nghĩa là về sau sẽ được Thiên Đế Thích.

Các điều thiện khắp đến. Nghĩa là về sau, sẽ thu được quả báo ở

cõi Phạm Thiên.

Được vị cam lồ:
Nghĩa là về sau, sẽ được quả Bích-chi-phật. Đến xứ vô vi. Nghĩa là về sau, thu được quả A-la-hán.

Mười niệm nói ở trên, không
có năm luận chứng (câu) nầy. Nay, sở dĩ
vì lợi ích của quả báo, vì muốn chứng minh về nghĩa của niệm Phật, mà lý ấy thì rất thâm diệu.

Phật nói: “Các đệ tử bát
Niết-bàn, đều dùng duyên đời trước, đền bù đối với nhân thọ nhận Niết-bàn...”

Năm trăm đệ tử như thế, mỗi
vị đều dùng duyên đời trước, nhận lấy sự
diệt độ, chỉ có A-nan là rất khéo trong việc thọ nhận Niết-bàn: Khi sắp muốn Niết-bàn, trước hết thể hiện điềm lành ánh sáng.

Có Phạm- chí theo A-nan để
học về thuật toán số, thấy sắc diện của A-nan
phát sáng, liền báo với nhà vua: “Sắc diện của Tôn giả A-nan trông có vẻ khác thường,
sắp muốn thọ nhận Niết-bàn”. Nhà vua vội sai
người tìm và theo dõi A-nan.

A-nan đem theo năm trăm đệ
tử, đến giữa đường, trên bờ sông Hằng, đang muốn vượt qua, vừa ra tới giữa sông thì vua cũng đã đến tới bờ.
Tỳ-xá-ly vâng mạng A-nan đến, cũng sai năm trăm đồng tử đón tiếp, vì muốn vừa ý của hai nước, nên dùng thần
lực ngăn chận chiếc thuyền, khiến cho thuyền dừng lại ngay chính giữa dòng.

Bấy giờ, A-nan độ đệ tử,
một là Ma-thiền-đề, hai là Ma-thân-đề; rồi bảo Ma-thiền-đề: “Ông hãy đến Yết-tân, để chấn hưng Phật pháp, vì ở cõi nước đó chưa có Phật, pháp, nên truyền bá cho tốt!”.
Bảo Ma- thân-đề: “Ông hãy đến nước Sư Tử để chấn hưng Phật pháp, sao
cho thịnh vượng”.

Phó chúc xong, tạo ra mười tám biến hóa, phát lửa đốt thân. Phân nửa ngọc xá lợi để cho hai nhà, mỗi nhà đều được cúng dường. Đây là do sức của niệm Phật, nên được tự tại.

❧

LUẬN PHÂN BIỆT CÔNG ĐỨC

Mất tên người dịch – Dựa theo sự sao chép đời Hậu Hán

QUYỂN 3

Phật bảo các Tỳ-kheo:
“Với lòng đại từ của Phật, mong muốn sao cho
đệ tử, biết đủ về nghĩa niệm Phật, cũng như người cha, đặt ra điều ước răn bảo con cháu, muốn cho chúng được thành tựu, không có không được. Để chuyên cần, tinh
tấn niệm Phật, nên quán Như Lai, sao cho hình
thể và mắt mình chưa từng xa rời, như A-nan quán Phật không biết nhàm chán, tâm niệm không bao giờ hết.”

Bấy giờ, trên lưng A-nan nổi lên mụt nhọt sưng đỏ. Đức Phật sai Kỳ-bà
chữa trị cho A-nan. Kỳ-bà bạch Phật: “Con không dám dùng tay tiếp cận lưng A-nan”. Phật bảo Kỳ-bà:

- Chỉ chữa trị, chớ hoài
nghi! Ta sẽ thuyết pháp cho A-nan nghe, để cho A-nan không có cảm giác đau nhức.

Như Lai bảo A-nan, hãy nhìn cho thật kỹ tướng tốt của Phật. Phật vì A-nan nói: “Thân Như Lai là vô số kim cương, không thể hư hoại, vì được hình thành do ba ngàn hai trăm công đức phước”.

A-nan chăm chú nhìn ngắm
đức Phật, không mỏi, tai nghe Phật thuyết
pháp không chán, với tâm niệm không phân tán. Lúc ấy, mụt nhọt trên lưng A-nan vỡ mủ ra, Kỳ-bà dùng cao thoa xức.

Phật hỏi A-nan: “Ông có cảm giác đau nhức trên lưng không? A-nan đáp: Bạch Thế Tôn! Không có cảm giác.

Phật nói:

- Không có cảm giác đau nhức, ấy là do niệm Phật, mà bốn vô
sở úy,
và mười lực được thành.

Xưa có Trưởng giả, dẫn đứa ở đến lễ Thâu- bà và nói: “Nam mô Thập lực Thế Tôn”; đứa tớ
đứng sau lễ nói: “Nam mô Thập nhất lực Như Lai”. Trưởng
giả nói:

- Đức Như Lai có mười lực, sao lại có mười một lực?

Đứa tớ thưa: “Nói mười một
lực đâu có sao, đừng nói chín lực là được.
Nói mười một lực, lại có thêm một lực, nào có lỗi lầm gì?” Đại gia yên lặng ra về.

Hỏi: Các Pháp sư: “Như Lai có bao nhiêu lực?”

Đáp: “Hoặc có ba lực, hoặc có mười lực, hoặc nói có vô số.” Nếu vậy, nói là lực thì không giới hạn ở số mười sao?

Trưởng giả liền xuất gia
học đạo, miễn tôi tớ vì chủ nhà nói bốn chăng
phải là không đủ, nói vô số chẳng phải là có thừa; vào thời điểm thích hợp, ứng vật sẽ không
có lượng thường.

Niệm pháp.
Nghĩa là từ dục cho đến không dục, từ dục cho đến đạo, từ lậu đến Vô-lậu, từ hữu vi đến vô vi…

Vì sao biết như thế?

Xưa, Đức Thế Tôn thuyết
pháp, giáo hóa tại nước của vua Ưu-điền. Đức Phật đã nói như thế nầy: Khi còn ở cõi trời Ba mươi ba, Phật vì mẹ Ma-da thuyết
pháp, ròng rã chín mươi ngày, rồi mới trở lại.

Lúc ấy, ở dưới phía Bắc
thành Ca-thi, có Tỳ-kheo-ni Ưu-bát Liên Hoa, với tâm niệm chỉ muốn một mình gặp Phật trước tiên.

Bấy giờ, các quốc vương
cũng không thấy Phật đã ngót chín mươi ngày,
nên đều có tâm tình khao khát và ngưỡng mộ, đều tập họp đến để gặp.

Phật suy nghĩ: “Ta sẽ vì Tỳ-kheo- ni, không nên ở trong chúng đông đảo nầy, mà sẽ tạo phương tiện để cho Tỳ-kheo ni ấy được ở trước”, tức thì
Phật hóa Tỳ-kheo ni làm Chuyển Luân Thánh Vương. Theo như pháp của Thánh Vương, các tiểu quốc vương vừa
trông thấy vua Thánh, đều tự
giải tán để nhường chỗ. Tỳ-kheo- ni liền trở lại hình cũ, đến gặp Phật, lễ bái, hỏi han. Các quốc
vương tiếp tục đến yết kiến Phật, không còn
thấy Thánh Vương nữa, mới biết vua Thánh vừa rồi là do Tỳ-kheo ni hóa ra, bèn nói với Tỳ-kheo ni: “Chỗ thấy vừa rồi là dối gạt như thế sao?

Khi đó, Ưu-bát Liên Hoa với
tâm niệm tự cho mình là người được thấy Phật trước hết! Phật bảo Ưu-bát Liên Hoa: “Cô tự cho mình là yết kiến Phật trước hết, trong
khi lại có người trước cả cô, sao không xem kỹ
là
ai?” Phật nói: “Chính là Tu-bồ-đề ở trong núi phía Đông thành La- duyệt đang ở đó vá y.” Vị Trời nói: “Phật đã về cõi dưới rồi!”

Tu-bồ-đề bảo: “Tôi vì pháp
đệ tử, sẽ phải qua đó lễ Phật và hỏi han, cố che giấu suy nghĩ của mình”.
Phật đang ở đấy, hoặc sắc vàng ròng là Phật ư ? Vàng ròng mà lại có giới hạn?

Phật nói: “Tất cả các pháp là Không,
không thật có. Nếu hiểu mười hai nhân duyên là Không, chẳng tạo, chẳng tác, chẳng người, chẳng phải sĩ
phu, không thọ mạng. Chẳng phải là thọ mạng, tức là thấy pháp. Thấy pháp không thọ mạng, chẳng phải thọ mạng là thấy”.

Tôi liền chấp tay nói lớn:
“Cung kính đảnh lễ, đúng vậy”. Rồi trở lại vá y. Do vậy, mới nói Tu-bồ-đề
là người thấy Phật trước nhất!.

Phật là chủ của các pháp. Hiểu rõ pháp không, tức là niệm Pháp.

Niệm chúng, nghĩA-là chúng
Hiền, Thánh. Thông thường, chúng có nhiều thứ hạng.
Ngoại đạo thì có chín mươi lăm thứ, mỗi chỗ mỗi nơi đều có chúng. Hoặc đó là những người
hòa hợp, hoặc cũng có thể không
đồng, cũng dùng giới luật, tự đề phòng, cũng thực hành thiền định, hoặc lấy vô tưởng làm cái đẹp tận cùng, đều tin ở việc mình làm và tự cho là chân chánh, chỉ không được tám phẩm Thánh đạo chân thật, chính
vì thế, không
thể đến Niết-bàn!
Mặc dù có năm thông trụ nơi sự sống lâu và vô tưởng kéo dài kiếp, nhưng đều không tránh khỏi sinh tử, chỉ có người thuộc bốn hướng,
bốn Quả là Thánh chúng của Như Lai, mới không bị bốn ngựa chạy nhanh
làm cho trôi nổi, bị tan tác vì chín chỉ. Nên kinh nói: “Chín mươi
sáu thứ Tăng, Tăng của Phật là chân chánh hơn
hết.” Bốn bộ Chúng của Như Lai đều đồng là dòng họ Thích, ví như nước của bốn sông Hằng, dù
mỗi sông đều có riêng năm trăm nhánh, nhưng
cùng hợp vào biển cả, và đồng một vị. Chúng cũng như thế, hoặc có dòng Sát-đế-lợi, họăc dòng Bà-la-môn,
hoặc dòng Trưởng giả, hoặc dòng Cư
sĩ. Trong bốn dòng đó, đã là người học xuất gia thì đều là dòng họ Thích, không còn ngần ấy tên riêng,
vì đã được chung gọp lại nên nghĩa ấy càng sâu.

Chúng Tăng:
Là hợp lại tiếp nhận nơi ba thừa. La-hán Tăng cũng xuất hiện ở đấy, Duyên- giác, cũng xuất hiện
ở đó. Đại thừa tăng cũng ở trong ấy; thế nên gọi là ruộng phước tốt quý; giúp ích cho chúng sinh trong ba cõi, không có gì vượt qua được lãnh vực tốt đẹp nầy. Như Lai dù đã thành chánh giác, thường trở lại hướng đến chúng Tăng.

Sám hối: NghĩA-là do điều sâu dày
ở lãnh vực Tăng, ba đời chư Phật,
Thanh văn Duyên giác, đều do Tăng mà được diệt độ, cũng như Tỳ-kheo Phạm-ma-đạt, nương tựa Thánh chúng
mà được cứu giúp toàn vẹn.

Niệm Giới: NghĩA-là thực hành giới thanh tịnh, đủ các luật nghi,

cũng như thợ gốm điều chỉnh, sữa chữa đất thó, làm ra các đồ đựng theo yêu cầu lớn, nhỏ, vuông, tròn, mỗi vật dụng đều vừa ý mình mong muốn.

Giới cũng như thế, nếu người giữ giới thanh tịnh, mong muốn
sinh lên cõi trời, để thọ hưởng phước ba cõi, hoặc có người muốn dứt trừ Kết sử để
cầu đạo, thì đối tượng nguyện cầu sẽ thích hợp với ý. Cũng như chiếc bình đẹp đẽ, tùy thuộc ý muốn người làm
ra, tức sẽ được ngay. Vì giới là gốc,
kiêm thực hành ba mươi bảy phẩm và các định, tam-muội, dứt trừ bảy sử, chín kết, tiến tới thành trì Niết-bàn,
ví như đất thó đã thành đồ đựng,
không còn vụn nát nữa.

Niệm Thí:
Nghĩa là thí có hai sự: hoặc thí có chủ, hoặc thí không có chủ. Lại có hai cách thí:

1- Gọi là cho. 2- Gọi là bỏ.

Lại có hai loại thí: 1- Thí của.

2- Thí pháp.

Cho tức là thí có chủ. Bỏ
tức là thí không có chủ. Bỏ, thì bỏ kết. Cho,
tức là trước kia người đã thọ lãnh của và pháp. Sở dĩ thí đến Niết- bàn là vì: Nếu khi cho người ta của cải và
pháp mà tâm không mong cầu được đền trả, không chấp của, không chấp pháp kia, ba sự không có trở ngại, tức đồng với vô vi. Nếu có khả năng bỏ kết, cũng là Niết-bàn. Bỏ hay cho đều cùng đến Niết-bàn, cũng như voi chạy theo đứa trẻ tráng kiện, đang chạy tới chạy
lui, nếu tiến thì sẽ phá tan quân được thịt, lùi lại thì sẽ tự mất ăn thịt, là lẽ tất nhiên.

Niệm thiên.
Có ba hạng trời: Có Trời đề cử, có Trời được sinh, có Trời thanh tịnh.

Trời đề cử là sao?

Đó là Chuyển Luân Thánh
Vương, vì mọi người đã đề cử. Sở dĩ gọi là Trời, vì Thánh vương có mười việc thiện giáo hóa đời, khiến cho người đời đều sinh lên cõi trời, và vì ở trên con người, nên gọi là trời.

Hoặc có thuyết nói: “Thánh Vương trội hơn Phật”. Vì sao nói thế?.

Vì lẽ Thánh Vương cai trị
người đời, làm cho con người không còn đọa vào ba đường ác. Thời kỳ Phật ra đời, ba ác không đoạn, do đấy là trội hơn.

Hoặc giả có thuyết nói:
“Đức Phật trội hơn Thánh Vương. Sở dĩ nói trội
hơn, là vì Thánh Vương dùng mười điều thiện giáo hóa đời, nhưng không vượt qua cõi người-
Trời, Phật xuất hiện giáo hóa người đời, khiến
họ được đến Niết-bàn,
do đấy là trội hơn”.

Trời được sinh là sao?

Từ bốn Thiên vương, cho đến
hai mươi tám cõi trời, những người thọ hưởng phước, thảy đều là Trời được sinh. Sở dĩ nói Trời được sinh, là vì còn lưu chuyển không
dừng nghỉ, không lìa sinh tử, nên nói là Trời
được sinh.

Thế nào là Trời thanh tịnh?
Nghĩa là ba người: Phật, Duyên giác, Thanh-văn, đều dứt hết kết sử, ra khỏi ba cõi, thanh tịnh không dục, nên nói là trời thanh tịnh.

Tám trời Tịnh Cư: Nghĩa là
vượt qua hai loại sinh, cử, nhưng không theo
kịp xứ thanh tịnh, trong khoảng đó, nó là chỗ hâm mộ của người niệm Thiên. Nhân niệm về sinh- tử, cũng có lý để đến Niết-bàn.

Làm sao biết được như thế?

Trong thành Xá-vệ, có vợ
chồng người thanh tín sĩ (Ưu- bà- tắc). Hai
người không có con cháu, đều tinh tấn, tâm luôn có Tam bảo. Bấy giờ, người vợ mất sớm, được sinh lên cõi trời Ba mươi ba làm Thiên nữ, đoan nghiêm vô song,
trong cõi trời ít ai sánh bằng. Thiên nữ tự nghĩ:
“Ai gánh vác cho chồng ta?” Nên dùng thiên nhãn quan sát thế gian, thấy chồng của mình nay đã
xuất gia học đạo, đã cao tuổi, lại tối tăm- kém
cỏi, chỉ chuyên tin tưởng mà thôi, thường quét dọn sạch sẽ tháp- miếu, làm công hạnh. Thấy
ông ta tinh tấn- siêng năng, về lý, lẽ ra được
sinh lên cõi trời, tất nhiên sẽ trở lại làm chồng mình. Lúc đó, ở trong
tĩnh thất, đêm ngồi tư duy, đột nhiên thấy ánh sáng, ông ta ngạc nhiên vì có điều gì lạ, bèn ngẩng đầu ngước nhìn,
thấy có thiên nữ, bèn hỏi nguyên
do từ đâu đến đây? Thiên nữ đáp:

- Tôi từ trên cõi trời Ba mươi ba đến. Tôi vốn là vợ ông, nay
đã làm thiên nữ trên trời, vì thấy không ai gánh vác cho chồng mình, nay xem ra ông đã tinh tấn, đúng ra phải trở lại làm chồng tôi.
Chính vì lẽ đó, nên tôi đến đây để nói rõ ý muốn của mình! Nói xong, bổng nhiên
không thấy nữa! Vì đã trở về trời.

Lúc ấy, Tỳ-kheo cao tuổi, từ đấy về sau, gia công tinh tấn gấp bội, lại càng siêng năng tu bổ,
sửa sang tháp miếu cũ, sớm chiều không lười biếng,
tích lũy công phu, được nhiều phước đức, chuyển biến vượt trội hơn, bèn ứng sinh ở cõi trời Đâu-suất thứ tư.

Thiên nữ lại dùng thiên
nhãn quan sát, thấy Tỳ-kheo già kia lại ứng sinh lên cõi trời thứ tư, lại đến nói: “Ông đã chứa góp tinh tấn nhiều,
nên đã vượt qua cõi của tôi,
do vậy tôi lại không được ông làm chồng!”. Nói
xong, quay đi.

Tỳ-kheo lại tỏ ra tinh tấn gấp bội, vượt trội hơn khi trước nhiều. Ban đêm thì kinh hành, ngày lại tư duy
thiền, tâm ý chuyển biến sáng suốt, nghĩ suy bốn đế. Như thế không bao lâu, bèn chứng được quả vị A-la- hán; đều gọi là nhân của niệm Thiên, đạt được đến Niết-bàn
là vậy.

Niệm Thôi dứt:
Nghĩa là được định. Sự thôi dứt có hai: Có thôi dứt tục, có thôi dứt đạo.

Sự thôi dứt tục: Nghĩa là thực hành, làm việc quên mệt mỏi, rất ít dừng nghỉ, lười biếng,
nên gọi là thôi dứt tục.

Sự thôi dứt đạo: Nghĩa là người của định. Lấy gì để biết như thế?

Xưa có Tỳ-kheo tên Đẳng
Hội, ngồi thiền gần bên đường cái. Lúc đó có năm trăm chiếc xe tải chạy qua, tiếng động vang dội ầm ầm, Tỳ- kheo
vẫn yên lặng không nghe. Lúc ấy, trời nổi sấm chớp, sét đánh thình lình, trong khoảnh khắc,
đại địa lại chấn động, vẫn không có nghe thấy
gì.
Những người đi qua- lại, làm bụi-đất bay tấp vào áo Tỳ-kheo. Lúc đó, có một người đến gần, thấy vị Tỳ-kheo nầy đang ngồi ngay ngắn, không lay động, mà bụi đất bám
đầy áo, chẳng hay biết gì. Rồi Tỳ-kheo định giác, phủi bụi- đất, đứng dậy.

Người kia hỏi: “Từ trước đến giờ, Thầy ngủ ư ?”. Đáp: “Không!”

Lại hỏi: Nếu không ngủ thì
vừa rồi, có đoàn xe chạy qua, và sấm sét,
đất rung động, sao vẫn yên lặng, không kinh hãi? Do đâu mà được như vậy?.

Đáp: Lúc tôi nhập tam-muội
thôi dứt, thì hoàn toàn không còn nghe thấy gì cả.

Do vậy, nói là người được định thôi dứt, thì dù trời đất che lấp, rơi rớt, cũng không thay đổi chí mình, nên mới gọi là định thôi dứt.

Niệm an ban (Niệm
sổ tức): Nghĩa là thôi dứt các cử chỉ ngồi, giong ruổi, tập trung thẳng vào đạo, chẳng phải phương tiện tỏ ngộ chỉ
có một đường, mà mỗi nẻo đều hiện có.

Do đâu biết được như thế?.

Xưa, Thân Tử đã từng cúng
dường mười bốn ức Đức Phật, theo Phật nghe
pháp, chưa từng hợp tátcả lại để tập sổ tức; đến đời Phật Thích- ca- văn, từ Tỳ-kheo Mã Sư
bắt đầu đạt được pháp Không, tức có dấu ấn Kiến đạo. Đức Phật mới diễn nói về Tuệ, Lậu dứt, Kết hết. Nay là trí tuệ bậc nhất, không do quán sổ tức mà được Niết-bàn. Mục-kiền-liên, xưa đã cúng dường chư Phật suốt trong ba mươi kiếp,
tu hạnh đại thừa,

mà sau cùng cũng không xong, gặp Đức Thế Tôn, lui nhận lậu
tận, từ xưa đến nay, chưa từng tập sổ
tức. Tỳ-kheo Ca-diếp, thuở xưa, cũng đã từng
cúng dường ba vạn Như Lai, cũng chưa từng tập sổ tức, đã đạt được Bích-chi-phật, nay lui làm La-hán. Tỳ-kheo
Mã Sư, ngày xưa cũng đã từng cúng dường bảy vị
Phật, cũng không tập sổ tức, nay cũng lậu tận.
Xưa, A-nan đã từng cúng dường hai vạn Như Lai, đã từng theo chư Phật thăm hỏi, thọ nhận giáo pháp, cũng không tập sổ tức. Chỉ có La- vân- ma- kha- kiếp- thất- la, từ nhiều kiếp xa xưa đến nay, đã thường
tập an ban (sổ tức), nay cũng đến với đạo. Do đấy,
nói tập trung hướng thẳng vào đạo, chẳng phải chỉ có một đường.

An ban (sổ tức):
Nghĩa là biết hơi thở dài- ngắn-
lạnh- nóng, chậm-
nhanh, từ thô đến tế, dần dần chế ngự được tưởng tán loạn, tức là đạt được
sự vi diệu. Hoặc nhờ vào hơi thở để giác ngộ. Hoặc phân biệt để hiểu
rõ. Hoặc hành Đầu đà giữ hạnh. Hoặc học rộng, ghi nhận mạnh mẽ. Hoặc thần túc hiện bày nhận
thức vi tế. Hoặc tự làm thanh tịnh, hoặc giáo
huấn để giác ngộ. Những cái đó gọi là nẻo đường khác nhau mà vẫn đồng quy.

Niệm Thân?
Nghĩa là phân biệt bốn đại, nhận hiểu rõ năm ấm, giống như trò ảo thuật,
như chiêm bao.

Do đâu biết được niệm thân sẽ được đến Niết-bàn?.

Xưa, sau khi Phật nhập diệt khoảng trăm năm, có vua A-dục,
làm chủ cõi Diêm-phù-đề, quần thần- phu nhân- voi- ngựa, mỗi thứ đều có tám vạn bốn ngàn. Bấy giờ,
vua hay đi tuần tra khắp nước, gặp vua Diêm-la, có mười tám địa
ngục, cũng có quan lại
tra hỏi tù tội.

Vua hỏi các quan tả hữu: “Đây là những người nào?”

Đáp: Người nầy là vua của người chết; chủ phân biệt việc thiện,

ác”.

Vua nói: Vua của người chết mà còn có thể tạo ra địa ngục để trừng

trị
tội nhân, ta là vua của người sống mà
không thể tạo ra địa ngục
ư ?

Hỏi: Ai có thể tạo ra địa ngục?

Các quan
tâu: Muôn tâu! Chỉ có người ác cùng cực, mới có khả năng tạo ra địa ngục mà thôi.

Vua hạ lệnh cho các quan
hỏi han, tìm kiếm người ác. Các quan vội đi
tìm kiếm, thấy một người đang ngồi dưới đất, dệt bông, bên cạnh có cung- tên- kiếm, có cần câu
để câu cá. Lại còn dùng thuốc độc trộn cơm làm
thức ăn cho chim sẻ. Quan trở lại, đem trường hợp nầy tâu với vua, có người ác như thế.

Vua nói: Người ấy rất ác, tất nhiên hắn ta có khả năng làm được các việc ở địa ngục. Vua sai người gọi: “Nhà vua muốn gặp ông”. Người
ác nói:

- Ta là tiểu nhân, không có hiểu biết chi, vua dùng ta làm
gì? Vị quan nói:

- Chính nhà vua muốn được ông cai trị việc địa ngục! Người ác
kia, lập
tức đi về nhà. Ở nhà có mẹ già, bèn nói với mẹ: “Nhà vua cho gọi con, mẹ ạ!”. Người mẹ nói: “Vua gọi con làm gì?”. Người con nói:

- Vua muốn sai con cai trị việc địa ngục. Người mẹ nói:

- Con đi, mẹ làm sao sống? Người mẹ liền ôm chặt chân con, không buông
ra. Ý người con quyết đi, liền rút dao chém mẹ. Giết mẹ xong, rồi đi đến chỗ vua. Vua hỏi:

- Mẹ không buông thả, do đâu ngươi đến đây được?. Hắn ta đáp:

-
Tôi giết mẹ mà đến! Vua nói:

- Thật là người ác, tất nhiên có khả năng lo các vụ việc địa
ngục. Vua
liền ủy thác người nầy tạo dựng địa ngục. Thiết lập vạc nước sôi- cây
rừng gươm, vua liền phong người nầy làm vua địa ngục, cho lập quan
phụ tá, tất cả đều có sổ sách, như vua Diêm-la. Vua hạ lịnh: “Nếu có
người nào vào thành nầy, thì bất luận sang- hèn, đều sẽ bị trị tội. Vua nói: “Giả sử, chính ta mà bị vào trong nầy, cũng chớ cho đi ra”.

Lúc ấy, có vị Tỳ-kheo già tên là Thiện Giác, thường đi khất thực,
khi
đến bên ngoài cổng thành nầy, thấy có hương hoa đẹp, nghĩ bên trong chắc có người, tức
thì vào thành, nhưng chỉ thấy cảnh trị phạt tội nhân. Tỳ-kheo quá kinh hãi muốn ra trở lại, nhưng lính ngục
không cho, và muốn dẫn đến vạc nước sôi. Vì Tỳ-kheo khẩn cầu:

-
Hãy rộng lượng một chút cho tôi, để đến giữa trưa.

Trong khoảnh
khắc có đôi nam nữ phạm tội dâm, được đem đến ngồi
đó để chờ trị tội, cai ngục đặt cối giã gạo, để giã hai tội nhân nầy thành đống nước bọt”.

Vị đạo nhân nhìn thấy thảm
trạng nầy xong, bắt đầu nghĩ đến lời Phật dạy: “Thân người như bọt nước tụ họp”, chí lý thay,
lời nói ấy! Thế là trong khoảnh khắc, nhóm bọt nầy lại
biến đổi thành màu trắng. Vị đạo nhân
lại nghĩ đến câu: “Thân người như đống tro tàn, đổi thay- xê dịch không nhất định,
như trò ảo thuật, như biến hóa”.

Rõ ràng đấy chẳng có gì chắc chắn cả! Tức thì ý tỏ ngộ, lậu tận, kết

sử đều được giải trừ. Bấy giờ, ngục tốt đẩy Thiện Giác vào vạc nước sôi, Tỳ-kheo cười!
Lính ngục nổi cơn giận dữ, sai bốn người xốc hai nách, đặt lộn ngược vào trong
vạc, tức thì nước nóng hóa ra mát lạnh. Tỳ-kheo liền biến hóa thành ngàn lá sen, và ngồi kết
già ở trong hoa sen”. Lính ngục
ngạc nhiên sợ hãi, tâu với vua A-dục: “Trong ngục hôm
nay, có sự kiện quái lạ, xin đại vương tạm rút
lại lịnh để đến xem!”. Vua A-dục phán:

-
“Trước kia, ta đã có một yêu cầu thích đáng là: Nếu ta vào trong ngục cũng không cho ra. Nay ta lại vào đó ư?” Quan lại tâu vua:

- Đại vương chỉ vào không sao cả.

Vua liền vào theo. Nhìn thấy đạo nhân đang ngồi trên hoa sen; liền

kiệt, rỗng không tài sản của nước, đâu dùng những đạo sĩ nầy làm gì?”.

Vua A-dục nói:

- Ông nên giữ mồm giữ miệng cho tốt. Vì luận về cách xử sự
của kẻ
sĩ, sở dĩ thân bị chém, là do lời nói ác của họ. Tu-già-đố-lộ lại tâu với vua:

- Các Đạo sĩ nầy đều là những người trẻ tuổi, miệng tha hồ nhấm nháp thức ăn ngon, độ tuổi mà dục tình
đang sung mãn, nếu để ở hậu cung lâu với phụ nữ, lẽ nào có thể tin được ư ?

Vua đáp:

-
Đạo sĩ chế ra luật hình
phạt, dùng pháp tự đề phòng, tiết thân, giữ gìn giới cấm, không bị khuất phục do sắc dục đâu!

Về sau, Tu-già-đố-lộ ra
ngoài đi săn, trông thấy một người lẫn lộn trong đàn nai, liền ra lệnh bao vây bắt được người ấy, rồi hỏi:

- Ông là ai? Người nầy đáp:

- Lúc lên tám tuổi, cha mẹ tôi đã ở trong núi nầy, tôi được uống sữa nai, nên mới sống cho đến hôm nay.

Lại hỏi:

-
Lúc nai không có sữa thì cha mẹ ông ăn những gì? Người ấy đáp:

-
Lúc đó tôi đi theo nai, ăn cỏ, lá để tự cứu mạng mình.
Lại hỏi:

-
Và như vậy có ý dục không? Đáp:

- Có!

Tu-già-đố-lộ bèn dẫn người ấy về cung, đem chuyện nầy thưa với

vua:

- Đây là người ăn cỏ, với thân hình ốm yếu, mà vẫn có tình dục,

huống chi các đạo sĩ, miệng tự tại uống ăn, thân thể khỏe
mạnh, mập mạp, lẽ nào không có tình dục ư ?. Nhà vua liền tâm niệm: “Phải tìm cách nào để hóa độ đứa em nầy?”.
Liền đặt ra cách lừa dối tạm, là muốn
ra
ngoài đi dạo. Binh sĩ tập họp, nghiêm chỉnh chuẩn bị cho vua ra ngoài. Vua vào cung trở lại, ẩn
náu, không xuất hiện. Trước đó, vua đã bàn với
các quan: “Nếu sau khi ta đi rồi, và đã xuất hiện lại trong cung thì các khanh sẽ đề cử người làm vua ». Các quan liền khuyên người em thử mặc vương phục, giả vờ thôi! Các quan nói:

-
Chúng tôi sẽ lo hết, hoàng đệ chỉ đội mão trời,
mặc vương phục,

để được tung hô! Sẽ có các quan đứng hầu bên trái, phải, như pháp của Thánh Vương.

Vua A-dục thấy em mình đã quyết định, bèn từ ngoài đi vào và

nói:

- Như thế nào là đại vương?
Người em tỏ ra rất xấu hổ khi thấy vua,

xin vua ân
xá, biết như vậy là tội lớn. Vua A-dục nói:

- Trẫm
tạm ra ngoài đi dạo, khanh v.v.. làm sao tạo ra sự việc nầy? Thiết luân của trẫm không
tồn tại ư ? Sao lại ngang ngược như thế được!?
Ta giết ông, điều nầy ông phải nghe thôi. Vua liền sai các quan bắt giam, đồng thời bí mật sai người đưa tin cho đạo nhân hay, rồi khéo nói lên ý mình như vầy: “Đương lai, ta sẽ giết ông,
nhưng nghĩ đến ông mới làm vua chưa đầy ngày, ý chưa được thỏa thích. Nay tạm nhờ ông làm vua bảy ngày, cứ như pháp vua của Trẫm: Cũng có
các quan theo hầu, cũng đủ cung nhân, kỹ nữ, uống ăn tiến ngự đầy
đủ. Sau bảy ngày, sẽ căn cứ nơi pháp,
tích cực như giáo mà thi hành”. Mặc dù đầy đủ bảy ngày, nhưng tự trong tâm người
em không có chút sướng vui nào!

Lúc này, đạo nhân lại đến,
mang bát- cầm tích trượng tới thẳng trước cửa cung vua. Vua hỏi:

- Đạo nhân muốn gì ? Đạo nhân đáp:

- Muốn xin người chết! Vua nói:

- Tội nhân nầy phải chết,
đạo nhân không
xin được đâu! Đạo nhân
lại nói:

-
Chỉ xin để làm đạo nhân, sẽ khiến cho học đạo. Vua nói:

- Thử hỏi xem người nầy có khả năng học đạo được hay không?

Đạo nhân liền hỏi:

-
Nay ta xin ông để làm Sa-di. Ông đồng ý không? Đáp:

-
Thành thật mà nói, nếu có sai khiến làm tôi tớ, tôi cũng sẽ không chối từ, huống chi lại được làm Sa-di?

Vua nói:

-
Làm đạo nhân khó,
phải thẩm tra xem có thể làm
được không? Pháp của đạo nhân là phải mặc áo xấu- ăn dở, một lòng đem hình,

mạng, hướng đến việc hành đạo mà thôi. Ông đã quen với thú vui riêng, có khả năng cam chịu khổ hạnh nầy không?.

Đáp: So với phải chết, khổ hạnh nầy không kham nổi sao? Vua bảo:

- Nếu kham nổi ấy là đã hiểu ra, vậy phải khất thực bảy ngày.

Vua hạ lịnh cho nội cung,
lúc Tu-già-đố-lộ đến khất thực, phải cho thức ăn rất dở.

Liền khiến mặc áo cũ xấu, tạo ra các phòng
khất thực, chỗ nào cũng cho
đồ ăn dở, Tu-già-đố-lộ cảm nhận tình sâu về tội miễn chết, nên cam tâm ăn thức ăn dở. Đủ bảy
ngày, vua thấy tấm lòng của Tu-già-đố-lộ vẫn
không có gì thay đổi, vẫn vững tâm, liền cho làm đạo, bảo:

- Ông thường nói: “Đạo nhân nhàn nhã, nhiều tình, khó tin.
Chỗ khất thực của ông nên cứ ở trong cung của ta, do cũng còn chút tinh tế. đạo nhân khất thực, ở đây đã có nhiều, họ sống ở như thế, lẽ nào có thể có dục tình ư? Liền giao phó Thiện Giác làm Sa-môn.
Vua sai sứ đến thành
Thạch Thất. Trong thành ấy, sư Thiện Giác thực hành các thiền quán, hoặc ở nơi gò mả, hoặc ở bên cội cây. Bấy giờ, Sa-môn Thiện Giác
đang ở trong chốn gò mả để quán tử thi. Ban đêm, trông thấy có ngạ quỷ đánh một tử thi, đạo nhân liền hỏi:

- Vì lý do gì đánh tử thi nầy? Ngạ quỷ nói:

- Ta ngồi ở đây, tử thi làm khổ ta như thế, do đấy ta mới đánh. Đạo nhân nói:

- Vì sao không đánh tâm ông? Đánh tử thi nầy phỏng có ích gì? Trong khoảnh
khắc, lại có vị trời dùng hoa trời Văn Đà La rải lên trên tử thi.

Đạo nhân lại hỏi:

- Vì lẽ gì rải hoa trên tử thi hôi thoái nầy?.

Đáp: - Ta do tử thi nầy mà được sinh lên cõi trời. Tử thi ấy là bạn lành nên ta đến rải hoa để đền đáp lại ơn xưa!

Đạo nhân nói:

- Vì lẽ gì không rải hoa trong tâm ông, lại rải hoa trên tử thi hôi thoái ấy?

Luận về căn bản của thiện,
ác đều do tâm tạo ra. Các ông sao lại bỏ gốc lấy ngọn kia?.

Lúc ấy, Tu-già-đố-lộ tự
mình suy nghĩ: “Ta từ chết lại được sống, do nhân duyên nầy sẽ được giải thoát.
Bèn quán thân niệm tử, suy nghĩ phân
biệt, hiểu rõ lẽ vô thường- khổ- không- vô ngã, liền đạt được A-la- hán. Do đấy, mới nói: “Người niệm Tử, cũng đạt đến Niết-bàn là vậy”.

LUẬN PHÂN BIỆT CÔNG ĐỨC

Mất tên người dịch bản chữ Hán– Dựa theo sự sao chép đời Hậu Hán

QUYỂN 4

Sở dĩ Như Lai nói rộng về bốn bộ, mỗi bộ đều nói là thứ nhất,
là vì trong các pháp để lại cho mạt thế ở vị lai,
nếu có Phạm- chí ngoại đạo bốn họ và bốn bộ đệ tử, mà chuyện phải trái cứ lẫn lộn, kẻ thì xưng tôn quý, người khác cho là thấp hèn…

Những bọn như thế, không thể kể hết, nên vì dự phòng việc đó khi chưa xảy ra, nên mới mở ra con đường tự túc.

Nay gọi Câu-lân là người thứ nhất, vì đó là người hào quý của dòng họ Thích. Cũng như Vua lựa
chọn người tùy tùng phải là người chịu bỏ công khó nhọc nên phải chọn họ là thứ nhất.

Lại nữa, pháp thọ nhận sự giáo hóa đầu tiên, không thể không có sự ưu tiên, cũng là thứ nhất. Khéo léo có thể khuyến
dụ- dẫn dắt, đem nuôi dưỡng Thánh chúng, trước chấp nhận
danh xưng Thiện Lai, lại là thứ nhất.
Ở trong cõi người được quy ngưỡng sự ngăn ngừa thêm, vượt lên trên là hơn hết. Trong ánh sáng, mặt
trời là hơn hết. Nơi các vì tinh tú,
mặt trăng là hơn hết. Trong vạn sông, biển là hơn hết. Trong Tứ Thiên Vương, Đề-đầu-lại-trá là hơn hết.
Trong trời Ba mươi ba, Thích Đề
Hoàn là hơn hết. Nơi sáu trời cõi dục, Ba-tuần được cho là hơn hết. Trong
mười tám trời cõi sắc, Tịnh Cư là hơn hết. Trong chín sáu bộ tăng,
Thích Tăng là hơn hết. Nơi chín mươi sáu thứ đạo, Phật đạo là trên hết. Trong năm người Tỳ-kheo v.v., Câu-lân là hơn hết.

Do đấy mà nói Câu-lân
là bậc nhất.

Tỳ-kheo Ưu-đà-di là người
khuyến dụ- dẫn dắt hơn hết. Tỳ-kheo hành khuyến
dụ, dẫn đạo, sở dĩ gọi hơn hết là vì Đức Phật sắp trở lại hóa độ bản quốc, trước hết là thể hiện thần
biến, nhằm đối đáp với nhà vua nên mỗi mỗi đều được giải thích, số người đã được hóa độ không thể kể

hết, nên gọi trong việc khuyến dụ, dẫn đạo là hơn hết.
Tỳ-kheo Ma- ha- đàm, thì căn nhạy
bén, mẫn tiệp. Tỳ-kheo khác đều lậu tận, thành tựu thần thông. Tỳ-kheo
nầy, lậu chưa tận mà đã thành tựu thần thông nên xưng là bậc nhất.

Thông thường người cỡi hư
không đều dùng thần túc, còn Tỳ-kheo nầy có thể đi trên không như bước đi trên đất liền, đó là khả năng có được của Tỳ-kheo Thiện
Trửu, nên gọi là bậc nhất.

Thần túc của Mục-liên, là
lặng lẽ đi qua cõi nước khác. Thần túc của Tỳ-kheo
Bà- phá, lấn vào hư không, tiếng chấn động gần xa, vì có năng lực thâu phục ngoại đạo, nên gọi là bậc nhất.

Tỳ-kheo Ngưu Cước, do hai sự nên không được ở thế gian. Hai sự đó
là gì? Chân của Tỳ-kheo nầy trông giống như chân bò, hễ ăn no là hà hơi nóng. Do hai việc nầy, nên không
được ở thế gian. Nếu, Phạm chí ngoại đạo, thấy Tỳ-kheo
kia hà hơi, thì cho Sa-môn ăn không có thời, sinh tâm chê bai. Do đấy,
Đức Phật khiến lên cõi trời; ở nơi giảng đường
Thiện
Pháp ngồi thiền, định ý. Tỳ-kheo Thiện Giác thường vì chúng Tăng nên cũng lại đến cõi trời.

Sau khi Phật nhập Niết-bàn,
Tôn giả Ca-diếp đánh kiền chùy, tập họp chúng Tăng rộng rãi, lịnh cho A-na-luật
quán sát khắp thế giới, để xem ai không đến họp. A-na-luật, liền
quan sát hết thế giới, chỉ có Tỳ- kheo
Kiều-tu-hoàn, hiện nay đang ở trên trời, liền sai Thiện Giác, lệnh cho mời đến. Thiện Giác đến cõi trời Ba mươi ba, thấy Tỳ-kheo nầy đang
nhập Định Diệt tận tại giảng đường Thiện pháp, ông liền khảy móng tay đánh thức và nói:
Đức Thế Tôn nhập Niết-bàn đã mười bốn ngày.
Ca-diếp tập họp chúng, sai ta lịnh cho ông có thể xuống thế gian, đến chỗ chúng tập họp.

Kiều-tu-hoàn
đáp:

- Thế gian đã không, ta đi làm gì? Ta không chịu trở lại đời, mà muốn nhận lấy Niết-bàn. Liền đem y, bát phó thác cho Thiện
Giác trở lại với chúng Tăng, mà thủ chứng Niết-bàn. Do nhân duyên
nầy, khéo ở nơi cõi Trời;
nên gọi là bậc nhất.

Tỳ-kheo Thiện Thắng, vốn là con của qúy tộc, lúc mới sinh ra, đã có
giày vàng tự nhiên mang vào chân, cha mẹ rất quý trọng, nên xây cất cung điện ba thời, kỹ nữ vui vẻ, luôn ở bên cạnh. Lúc đó, vợ đang nằm ngủ, nhìn răng trắng
của nàng, thân hình dù đẹp, nhưng chỉ là xương thôi. Quán khắp thân, thấy
toàn xấu xa, đáng sợ, bất giác rùng mình. Ngoảnh lại nhìn nhà cửa, cũng giống như mồ mả, quá sợ hãi, bỏ chạy ra

cửa, được hai vị thần đón tiếp, bèn hỏi hai vị thần:

-
Hiện nay, ách nạn chồng chất, ai có khả năng cứu vớt tội? Hai vị thần đáp:

-
Chỉ có Đức Thế Tôn là khéo có khả năng cứu vớt tai ách. Hỏi: - Nay Đức Thế Tôn ở đâu?

Đáp:

-
Ở gần Kỳ Hoàn. Có thể đến thưa thỉnh.

Tức theo ánh sáng mà đến chỗ Phật, đến nơi đầu, mặt lễ sát chân Phật.
Phật dựa vào bản tâm để giảng nói diệu pháp, tức thì tâm mở mang, lậu tận, kết dứt hết. Do nhân duyên
nầy, Tỳ-kheo Thiện Thắng, quán xét điều xấu ác phơi bày là bậc nhất.

Ưu-lưu-tỳ Ca-diếp, sở dĩ
gọi là thứ nhất, là vì từ đời trước đến nay,
anh
em có ba người, thường có ngàn đệ tử theo nhau, nay gặp Phật Thích-ca-văn ra đời, Phật
dùng mười tám pháp biến đổi, độ cho ngàn người
của Ca-diếp, chúng của Phật được thành, bốn sự cúng dường cũng từ đây mà hưng thịnh. Do
đấy mới nói Ưu-lưu-tỳ Ca-diếp có khả năng bảo vệ Thánh chúng,
cúng dường là bậc nhất.

Giang Ca-diếp, sở dĩ gọi là
thứ nhất, vì khi Phật thuyết pháp, đều một
lòng lắng nghe, định thần và tiếp nhận nghĩa tinh túy, các kết tiêu tận, bên trong đầy đủ thật
đức, thấu đến xương tủy, khiến tủy mỡ hiện ra
ngoài, hình trạng giống như mồ hôi. Do đấy mới nói là tâm ý lặng yên, có khả năng hàng phục các kết, nên gọi là bậc nhất.

Tỳ-kheo Mã Sư theo Phật thọ
học, vừa trải qua bảy ngày, đã gồm đủ oai nghi, vào thành Tỳ-xá-ly
khất thực. Khi đến trước cổng thành,
từ xa
Ưu-ba-để-xá thoáng thấy Mã Sư, oai nghi đĩnh đạc, pháp phục chỉnh tề, trong lòng hết sức vui vẻ, gặp nhau, liền hỏi:

Hỏi:
- Ông là ai? Đáp: - Tôi là Sa-môn.

Hỏi: Ông tự mình biết hay là có Tông sư? Đáp: Có thầy.

Hỏi: Thầy là ai? Thuyết pháp như thế nào?

Đáp: Thầy tôi danh hiệu Thích-ca-văn, là trời trong các cõi trời, là bậc
chí tôn trong ba cõi. Lời dạy bảo của ngài là dùng “Không”, “Vô vi” làm chủ, vì dứt tâm, đạt bản, nên hiệu là Sa-môn.

Ưu-ba-để-xá nghe diệu ngữ nầy, liền đạt được dấu ấn Đạo (Tu-đà-
hoàn). Đồng học của Để-xá, hai người vốn có lời thề quan trọng: Nếu người
nào được cam lộ trước,
người đó phải bảo cho nhau biết,
nên Để-

xá liền từ giã Mã Sư, tới chỗ Câu- luật- đà. Thấy Để-xá đến
với vẻ mặt khác thường,
ngờ là đã được cam lộ, bèn hỏi:

- Ông đã được cam lộ ư ? Đáp: - Đã được.

-
Vậy, cam lộ ra sao?.

- Cam lộ, nghĩa là đã hiểu rõ các pháp là Không là Vô vi.
Câu-luật đà liền suy nghĩ và đạt được dấu ấn Đạo.

Sở dĩ Mã Sư đạt oai nghi thứ nhất, là vì đời trước đã từng làm khỉ vượn trong năm trăm năm. Nay được làm
người, tánh cũng còn vội vã, quấy nhiễu. Xuất gia bảy ngày, tức thì đổi thay ngay dấu vết cũ. Học dù đầu tiên còn nông cạn,
nhưng khéo tuyên nói giáo pháp, khiến cho người xem thấy được dung mạo vui vẻ, mà thông đạt giáo nghĩa, vì nhờ vào oai nghi khiến cho cảm ngộ, nên gọi là bậc nhất.

Thân Tử sở dĩ xưng là trí
tuệ thứ nhất, là vì đức Thế Tôn có nói: “Muốn
biết Thân Tử là người có trí tuệ ít hay nhiều, thì hãy dùng núi Tu-di làm nghiên, lấy nước nơi bốn biển
lớn làm mực để viết, lấy gỗ tre
trong bốn cõi thiên hạ làm bút, người đều đầy tràn làm thầy dạy chữ muốn chép trí tuệ của Thân Tử hãy còn không thể chép hết, huống
chi là hạng năm thông của phàm phu mà có thể lường tính được ư ? Vì thế, nên gọi là trí tuệ bậc nhất”.

Mục-kiền-liên sở dĩ gọi
thần túc bậc nhất, là vì Đức Thế Tôn cũng thuyết minh có chứng cứ: “Ngày xưa, vào thời kỳ ba tai họa lưu hành, dân chúng bị đói khổ, Tôn
giả Mục-kiền-liên tâm niệm: “Lớp dưới của đất
nầy đã cũ, vì có nhiều ngày, lớp đất phì nhiêu, màu mỡ ở giữa. Nay, dân chúng đói khổ, muốn lật trái lớp đất
nầy để lấy lớp đất dưới phì nhiêu, hầu cung cấp cho
sự sống của dân
chúng”. Nghĩ như thế
xong, bạch Phật:
“Nay con muốn dùng bốn thần túc, lật trái mặt đất, lấy lớp đất phì nhiêu, để đem lại sự sống cho người dân, như thế có thể được chăng?”
Đức Phật nói:

- Thôi đi Mục-liên! Thần túc của ông, tuy có năng lực lật lớp đất nầy là không khó, nhưng chúng sinh ở trong đấy đâu có thể
dùng một tay nắm bắt côn trùng, một tay lật mặt đất. Phật nói không thể. Vì sao thế?
Vì Tỳ-kheo của những đời sau, phần nhiều không có thần túc. Giả như đời vị lai, khi có nạn đói lan tràn,
quốc vương- quan- dân ra lệnh cho Sa- môn cuốc lật đất lên, nếu không làm được, thì chẳng phải là
Sa-môn. Vì lấy thần túc nầy để chứng minh,
nên gọi Mục-liên
là bậc nhất.

Tỳ-kheo Nhị thập ức nhĩ sở dĩ xưng là khổ hạnh thứ nhất, vì thuở

trước ở nước Chiêm-ba có vị đại trưởng giả, sinh một đứa
con đoan ng- hiêm-đẹp
đẽ, dưới bàn chân mọc ra sợi lông dài khoảng bốn tấc, vì chưa từng bước xuống đất, nên phía dưới bàn chân mọc lông.

Xưa, thời Phật Ca-diếp, làm
đại trưởng giả, có của báu vô tận, vì chúng
Tăng xây cất tinh xá- giảng đường xong, dùng thảm lông cừu trắng trải dưới đất, để chúng Tăng giẫm
đạp lên. Do nhân duyên nầy, nên được sợi lông mọc ra dưới bàn chân.

Sở dĩ có tên Nhi thập ức nhĩ là vì lúc sinh, tự nhiên trong lỗ tai sinh ra
ngọc báu, trị giá hai mươi ức, tức dùng điều ấy làm tên gọi.

Bấy giờ, vua Bình-sa
nghe chuyện lạ kỳ ấy, muốn được thấy tận mắt,
nên hạ lịnh khiến người đó đến. Tính dặm đường, phải mất mười lăm ngày đi xe mới tới. Sắp xuống xe, liền cho trải thảm lông cừu trên đất, sau mới đi trên đấy.

Nhị thập ức nhĩ đã đến chỗ
vua, vua bảo ngồi. Sau khi hỏi qua sức khỏe xong,
nghe đồn người ấy có thể đánh đàn cầm, tức thì vua lịnh cho chơi đàn cầm. Vui vẻ với
nhau xong, cùng đi đến chỗ Phật. Bấy giờ, đức
Phật đang thuyết giảng rộng rãi pháp diệu cho đại chúng. Người ấy trông thấy Phật, hoan hỷ, đầu mặt lễ sát chân Phật, Phật cho phép ngồi, nghe pháp, lòng hết sức vui vẻ, cầu xin xuất gia, liền cho làm Sa-môn.

Sa-môn nầy rất tinh tấn, dũng mãnh kinh hành không trễ nãi. Vì da thịt mềm mại, nên dưới bàn chân bị rách nát, chỗ kinh hành máu tụ thành bùn đất. Rất lâu mà
lậu chưa dứt trừ. Quá mệt mõi và thấy có phần
trễ
nãi, nên tâm ông ta nảy sinh ý định muốn trở lại thế tục: “Nhà ta của tiền dồi dào tự ý tiêu dùng, rộng làm việc
phước đức, cũng tránh khỏi được ba cõi ác”. Đức Phật biết ý nghĩ của Sa-môn, nên hốt nhiên,
ở trước mặt Tỳ-kheo, từ dưới đất vọt lên, hỏi:

- Ông vốn biết đánh đàn cầm, nếu gấp vội thì với mọi dây đàn
thì có trở thành khúc nhạc hay không?.

Đáp: Không thành!

- Nếu mọi dây đàn đều dùng, thì có thành không? Đáp: Không thành! Bạch Thế Tôn!

-
Nếu thong thả, không gấp, thì dây đàn và cây đàn sẽ tương ưng, có thành âm thanh hay đẹp không?

Đáp: Bạch Thế Tôn, được thành!

Phật nói: “Việc tu hành cũng như thế. Không gấp vội, không quá thong thả, trung bình, thích hợp, điều hòa thì mới có thể thành đạo”.

Tỳ-kheo suy nghĩ lời Phật nói, tâm mở ra sáng suốt, ý thông tỏ, bèn

thành
A-la-hán. Do nhân duyên nầy, nên gọi là
khổ hạnh bậc nhất.

A-na-luật sở dĩ gọi thiên nhãn bậc nhất, là vì trong khi Đức Phật vì đại hội thuyết pháp, thì A-na-luật ngủ
ngồi trên tòa. Đức Phật thấy A- na-luật ngủ, bèn nói:

-
“Nay Như Lai thuyết pháp,
vì lẽ gì ông lại ngủ?

Luận về người ngủ thì tâm ý bế tắc, đâu có khác gì người
chết?” A-na-luật cảm thấy hổ thẹn,
khắc ghi vào tâm và tự phát lời thệ:

“Từ nay về sau, không dám ngủ nữa!” Vì không ngủ quá lâu,
nên đôi mắt phải mất đi ánh sáng. Vì sao? Vì thông thường trong sáu cái ăn, mắt có hai cái:

1- Nhìn sắc.

2- Ngủ nghỉ.

Năm tình (căn) mỗi cái cũng
đều có hai cái ăn: Người được ăn, sáu căn
đều trọn vẹn. Vì do mắt mất ngủ, mất ăn, nên mất đi nhãn căn. Phật sai Kỳ- vức chữa trị cho A-na-luật. Kỳ-vức nói:

- Không ngủ thì không thể chữa trị. Đã mất nhục nhãn thì
không có cách gì nhìn thấy lại.

Năm trăm đệ tử của
A-na-luật đều phân tán bỏ đi. Người giúp việc
xỏ
kim, giặt giũ, may vá y cũng bỏ đi. Chỉ hết, lại xỏ kim, không có người để có thể nhờ cậy,
giúp đỡ, ông la lớn: “Ai là người muốn cầu phước, hãy xỏ kim giùm cho tôi!”. Bỗng nhiên, Đức Thế Tôn bước đến trước mặt Na Luật, lấy kim chỉ rồi nói:

-
“Có ta xỏ kim cho ông”. Hỏi: Là ai?

Đáp: “Ta là Phật”. Na Luật nói:

-
Đức Phật đã có đủ phước, sao còn muốn cầu phước? Phật đáp: Phước đức có thêm là nhàm chán ư?

A-na-luật ngẫm nghĩ:

- “Phật
còn cầu phước, huống chi là với phàm phu?”.

Cảm kích trong tâm, một
lòng hướng về Phật, nhìn thật kỹ. Vì tâm chí
thành, nên bỗng nhiên được thiên nhãn. Do được thiên nhãn, nên A- na-luật
suy nghĩ trở lại, liền đắc A-la-hán. Thông thường La-hán
đều có ba nhãn: Nhục nhãn, thiên nhãn, tuệ nhãn. A-na-luật đúng là chỉ có hai nhãn:
Tuệ nhãn, Thiên nhãn. Cho ba nhãn cùng nhìn là loạn nhãn nhục và thiên nhãn tranh công.
Vì quan sát thô tế lẫn lộn, nên gọi là loạn. Na- luật tập trung sử dụng thiên nhãn, quán sát
đại thiên thế giới, tinh hay thô đều ngắm nhìn trong hình chất riêng lẻ, có thức, vô thức, đều biết

rất rõ ràng.

Chỗ thấy của trời-người, có
tịnh, bất tịnh, người quán tịnh cùng cực, thấy các thứ có hình loại trong thế giới vô thức, hữu thức, thảy đều lay động, nghi cho là trùng mà không phải trùng”.

Người quán bất tịnh, thấy
hạt cơm động đậy đều cho là trùng. Sự hơn, kém khác nhau do đấy mà có. Vì vậy, nói là thiên nhãn bậc nhất.

Tỳ-kheo Ly-việt ngồi thiền, nhập định, sở dĩ gọi bậc nhất, là vì:

Xưa, vua Ba-tư-nặc ra lệnh
thỉnh Tỳ-kheo Ly-việt đang ngồi thiền ở
dưới một tàng cây vào cung dự bữa ăn. Trải qua sáu năm, không giao tiếp với người nào, chính vì muốn di chuyển đến nơi cây khác, nhưng
thần cây không cho. Lấy gì làm chứng?.

Vì khi sắp dời đổi chỗ ở, thì thần cây rải hoa cúng dường, lấy đấy làm chứng, biết là thần cây kia không cho.

Lấy gì để biết ý thần cây kia, không nghĩ đến người khác?.

Lúc ấy, Câu-hi-la đến chỗ
Tỳ-kheo Ly-việt, nói: Sao không ngồi dưới, tàng cây xanh tốt, ngồi ở tàng cây khô nầy làm gì?.

Đáp: Gọi là bậc nhân, thì
bốn biện tài là thứ nhất, có khả năng phân biệt nghĩa
pháp, kể cả sự ứng từ. Không thẩm tra, phân biệt cây khô là ở trong
biện nào? Tôi đã tự ngồi ở đây ngót sáu năm về trước, đâu có phân biệt tươi, khô. Nhân giả mới đến mà đã phân biệt rồi sao?

Tỳ-kheo Ly-việt được nhà
vua thỉnh vào cung, ngày ngày cúng dường, khiến
các phu nhân đều tự mình phải ngay thẳng.
Sáu năm do bố thí phân phát viên mãn, khi đã đạt được điều mình làm thì không còn nhận
biết chữ người chủ. Vua nói: “Sáu năm thọ thỉnh, không nhận biết tên người, sao phải nhất định như thế?”

Đáp: “Tôi ngồi dưới tàng
cây, còn không biết cây khô- cây sống, huống
chi là nhận thức chữ của con người!? Phước cúng dường thiền, những cái đó là đức thuần
thục của đại vương, tùy sở nguyện của vua có
thể tiến đến Niết-bàn.
Là ruộng phước tốt, nên gọi là ưa vui thiền bậc nhất”.

Tỳ-kheo Tha-la-bà-ma,
khuyên tuân theo cách thức thí, lập trai giảng.
Phật ủy thác tăng sự cho Tỳ-kheo, chia các bộ cho dễ thích nghi: Một chỗ khế kinh theo khế
kinh, một chỗ Tỳ-ni theo Tỳ-ni, một chỗ pháp
đại theo, pháp đại, một chỗ ngồi thiền theo ngồi thiền, một chỗ tòa cao theo tòa cao, một chỗ khất thực theo khất thực, một chỗ giáo hóa theo giáo hóa, tùy từng việc, từng bộ phận mà chia đều cho nhau.

Nếu có đàn việt đến thỉnh, thì theo thứ lớp mà sai khiến,
bất luận

cao thấp. Nếu có thỉnh riêng, thì không có thể lệ nầy.

Bấy giờ, đàn việt thỉnh hết, nhóm sáu Tỳ-kheo cũng theo thứ lớp, nhưng gặp nhà nghèo, ôm hận trở lại,
hướng về Đức Phật, oán trách: “Ma-la thấy rõ là đã lừa dối, tự mình tiếp nhận chỗ tốt, đem nhà nghèo
phân phát, như vậy là bình đẳng sao?” Phật hỏi Ma-la:

- Ông có thật sự như thế không?. Đáp: Không, bạch Thế Tôn!

Thế là đến giờ, Ma-la không
có ăn, giờ ngọ sắp trôi qua, bèn dùng phân
bò hòa với nước uống để đúng trai. Nghe nhóm lục quần nói, Ma-la không có lý do để tự biện minh, liền đến trước Phật, mửa ra nước phân
nầy. Lục quần hổ thẹn, hai người cảm kích khiến kết lậu tận, hai người trở lại làm bạch y, hai
người thì từ lỗ chân lông trên mặt chảy ra máu sôi, mạng chung mà đọa ngục A-tỳ.

Trai giảng: Chúng bộ tập
họp cả lại, để thọ trai, tập học chung; vì khéo có khả năng khuyến thỉnh thành tựu, nên xưng là thứ nhất.

Tiểu Đà-la-Bà-là chủ xây dựng phòng nhà cho Tăng bốn phương.

Công sức của họ được thành tựu chung, nên không gọi riêng lẻ.

Tỳ-kheo Lại-trá-bà-la, sở
dĩ được gọi hào quý, là vì thuộc dòng dõi vua, là người thông tuệ hiểu rộng, ít ưa theo đuổi việc học. Nghe Phật xuất thế, khai hóa những kẻ
ngu si mê tối, liền đến Tinh xá Kỳ Hoàn, nghe thâu lượm lời pháp, nghe lời dạy mà nhập thần, suy nghĩ rồi muốn xuất gia, quay về thưa với cha mẹ, cha mẹ không cho. Tâm tự suy nghĩ:
“Tất
cả chúng sinh đều là cha mẹ mình, lẽ nào riêng chỉ hai người là cha mẹ hay sao?”. Nghĩ như
thế xong, bèn đến chỗ Phật, xin được làm Sa-môn. Phật hỏi:

- Cha mẹ ông có cho hay không?
Bà-la bạch:

-
Không cho! Bạch Thế Tôn.

Anh của ông ấy là Quốc Vương. Bà-la
lại đến tâu vua, xin cầu đạo,
Vua cũng không
cho.

Suy nghĩ: Chủ yếu là tạo ra phương
tiện để xuất gia vì đạo. Chính
vì cha mẹ chỉ có một con, nên không muốn lìa xa nửa bước!

Trong khoảng thời gian cần
thiết nầy, Bà-la chỉ xin một mình được ngồi
trên chiếc giường hẹp, dài trước cha mẹ, không uống, không ăn. Trải qua sáu ngày, cha mẹ hoảng sợ, vì e con mình sẽ chết mất. Nếu đứa con
nầy chết đi thì còn ai thay thế nó? Bà-la thưa với cha mẹ xin cho con một yêu cầu: “Nay,
xin cha mẹ cho con vì đạo, con sẽ thường xuyên trở

về nhà thăm.”

Cha mẹ đã đồng ý, Bà-la liền đến chỗ Phật. Đức Phật hỏi:

-
Cha mẹ đã cho ông xuất gia rồi ư ?

-
Dạ đã cho, bạch Thế Tôn! Phật bèn dạy:

- “Thiện lai Tỳ-kheo! Rồi Phật dùng tay xoa đầu Bà-la, râu
tóc tự rụng, sạch như mới cạo được bảy ngày, ca sa đắp vào thân, trở thành Sa- môn. Phật thuyết giảng bốn đế, Bà-la nghe pháp chứng đắc La-hán”.

Do yêu cầu từ trước, nên
Bà-la được trở về nhà, đắp y- bưng bình bát đứng trước cổng.
Lúc ấy, người
giúp việc đem thức ăn ra cúng dường. Bà-la giở nắp bát xin nước uống,
sắp đổ nước vào, người giúp việc ngẩng đầu lên nhìn, biết là đại gia, bèn vào thưa:
“Công tử đang ở bên ngoài”. Cha, mẹ nghe nói đều mừng vui chính xác
là người con cha mẹ đã đồng ý cho làm người Hiền, liền bước ra đón vào nhà, cùng lo sửa soạn các thức ăn ngon.

Bà-la thưa: “Ngày giờ đã
qua, đúng pháp nên con không ăn”. Cha mẹ nói:

- Ngày nay đã như thế, ngày mai con hãy đến sớm! Bà-la vội trở lại chỗ đã nghỉ.

Sau khi Bà-la trở về, ở nhà cha mẹ căn dặn các phụ nữ hãy nhớ:
“Ngày mai con ta sẽ đến, các ngươi phải tự trang điểm, ăn mặc cho thật đẹp, khả dĩ khiến con ta
trở lại làm bạch y, đối với các người ấy là điều tốt đẹp nhất.” Lại lịnh cho quan lại giữ kho báu xuất các ngọc báu- vàng- bạc, mỗi thứ đều để
từng nhóm riêng, với ý mong muốn con sẽ bị xao động, để rồi nhiễm tục mà trở lại gia đình.

Sáng hôm sau, đến giờ ăn,
Bà-la bưng bát trở lại nhà mình; đến tòa ngồi
xong, các phụ nữ, kẻ hầu với dáng vẻ thùy mị, hoặc rải hoa- hương; hoặc phủi y, dũ nệm cỏ, cử chỉ luôn dịu dàng khả ái.

Bà-la nói:

- Các em đâu phải phiền hà khổ nhọc như vậy! Các phụ nữ có cảm nghĩ:

- “Giữ lấy chúng em làm em gái, sẽ không có lý để trở lại làm
Sa- môn”.

Bà-la nói với cha mẹ:

- Cha mẹ dùng vật báu này làm gì? Những thứ ấy chỉ mê hoặc
con người,
chúng sẽ gây ra nhiều tai họa, sao không vứt chúng xuống đầm lầy, dưới chân núi cho rồi!?

Cha mẹ can gián:

- Đạo đức ở tâm, đâu cần phải xuất gia. Trưởng giả Chất-đa, cũng
là tại gia mà đắc đạo!

Bà-la nói:

- Thưa cha mẹ! Con chưa nghe người tại gia nào mà được dứt
hết các
lậu. Sở dĩ Trưởng giả Chất-đa đắc đạo, là vì có phần của một đời còn lại, đâu đủ là cao quý? Dù là châu báu,
ngọc quý, cũng nên dứt bỏ. Vì đã trừ bỏ hết, nên gọi là xuất gia thứ nhất.

Tôn giả Ca-chiên-diên, sở
dĩ được xưng là người khéo phân biệt nghĩa,
là vì sắp nêu bày giáo pháp, trong tâm Tôn giả thường suy nghĩ: “Nhân gian luôn ồn tạp, huyên náo như
thế thì tư duy tinh tấn sẽ không chuyên
nhất, nên phải ẩn náu trong vùng tĩnh bảy ngày để nêu, soạn”. Kết tập pháp Đại thừa xong, đệ trình
lên Phật. Phật khen:

-
Lành thay!

Thánh đã chấp thuận dùng làm một tạng. Nghĩa nầy vi diệu, hàng phục được ngoại đạo, nên gọi là thứ nhất.

Lại nữa, gọi là thứ nhất,
vì đức Thế Tôn đến nước Thích-sí, ngồi bên
một cội cây, tay cầm cây gậy. Dòng họ Thích đều đến xem Phật, có người nói:

- Trước đây đã từng lìa bỏ con gái tôi, vốn rất xinh đẹp hơn
hết. Ý hiện nay ra sao?

Đáp: “Về ý, nghĩalà không
vướng mắc thế gian, không nhiễm nơi đời”.

Phạm-chí nói: “Lành thay!
Nhận hiểu, rồi lại bỏ đi!”. Về sau, các Tỳ-kheo không hiểu lời nói này, hỏi Tôn giả Ca-chiên-diên: Phật khen Nhân
giả là biện tài, phân tích lý, giải nghĩa thứ nhất, là sao?

Đức Thế Tôn đã đáp:

- Phạm chí không nhiễm, không vướng mắc, nghĩa ấy thế nào?. Bấy giờ, Tôn giả Ca-chiên-diên liền giải thích: Tỳ-kheo nên biết:

Mắt duyên Sắc khởi Thọ, duyên Thọ khởi Tưởng, duyên tưởng
đến Hành; sinh Thức phân biệt,
khởi tâm vướng mắc. Đối với sự vướng mắc ấy,
vĩnh viễn đã lìa bỏ. Các Tỳ-kheo nghe nói lời nói nầy, ý cảm thấy khoan khoái.

Tôn giả Ca-chiên-diên quán
sát ý của các Tỳ-kheo, biết không hiểu rõ,
liền dẫn dụ: “Có người đối với vấn đề nầy, muốn cầu vật bền chắc, mà lại bỏ gốc rễ, lấy cành lá, thử hỏi có được vững chắc không?”

Đáp: Không được.

Các ông v.v.. cũng như vậy. Đức Phật ở gần nơi đây mà lại chẳng thấy nghe, lẽ nào không phải là bỏ gốc, lấy ngọn đó sao?.

Các Tỳ-kheo liền đến thưa hỏi Phật: “Điều
Tôn giả Ca-chiên-diên đã giải thích,
mà không xét kỹ về lý, như thế có đúng không?”

Phật đáp:

- Như pháp Ca-chiên-diên đã giảng nói, là như nhau, không có
gì khác.

Do nhân duyên
này nên gọi là bậc nhất.

Quân Đầu-ba-thán sở dĩ gọi
hành trù ( người phát thẻ) bậc nhất, là
vì thông thường, người phát thẻ phải ghi chép số người để biết là có thành thật hay không? Nếu thành thật thì
sẽ nhận lãnh phước. Người tiếp nhận giả dối thì tội chồng chất ngày càng lớn.

Hán nói là trù (thẻ), Thiên
trúc gọi là Xá-la. Xá-la cũng gọi hoại tận: Có phước thì tội tận, có tội thì phước
tận.

Do đâu mà biết được như thế?

Xưa, con gái của A-nan
Bân-kỳ, ở nước Ni-kiền là họ ngoại hỏi Phật:

-
Có thể như thế để gặp Phật không? Đức Phật bảo:

- Nên biết đến đúng lúc, tất nhiên có ích.

Cô gái đã đến, từ xa thỉnh
đức Thế Tôn. Phật biết ý cô gái, liền mặc nhiên thọ thỉnh, bảo Tôn giả A-nan:

- Ngày mai sẽ thọ thỉnh của Thích Ma-nam. Tôn giả A-nan bèn đánh kiền chùy tập họp chúng
để vận hành thần thông.
Khi đưa thẻ lên tòa, Quân-đầu-ba-thán chưa được thần thông. Nghe người phát thẻ thỉnh,
tự thấy mình còn thấp kém chưa được thần thông,
chỉ nhìn hình ảnh vị thủ tọa ở trong chúng, trông như con chồn hoang ở núi Vàng
ròng, chỉ biết lo lắng tới- lui, chính vì muốn nhận thẻ không theo thông
lệ, chính vì muốn không thọ cư làm Thượng tọa.
Sa-di tám tuổi hãy còn được thần thông, huống chi là công sức bỏ ra nhiều năm mà không đạt được gì,
tính kể chỉ như thế, thì tồn tại làm gì! Cảm kích từ sự tiếp nhận thẻ, trong
lúc chờ trao lại thì bỗng nhiên lậu tận. Nếu người nói dối để nhận lãnh thẻ, thì thân người có chín mươi vạn lỗ chân lông,
lấy đấy làm số, tức
không được tiếp nhận thân người với số lượng như vậy. Nếu là người chân thành tiếp nhận thẻ thì có thể chứng
được lậu tận. Lấy việc Thượng tọa
nầy, có thể minh chứng, sở dĩ lại làm Thượng tọa, là vì khéo có thể thuyết pháp thích hợp với mọi người, và được chúng
đề cử làm Thượng

tọa. Do nhân duyên
nầy, nên gọi là Thượng
tọa tiếp nhận thẻ bậc nhất.

Sở dĩ gọi Tân-đầu-lô
có khả năng hàng phục ngoại đạo, là vì:

Xưa, trong thành Tỳ-xá-ly
có Trưởng giả Chất-đa, thường
gặp phải tình huống lục sư ngoại đạo cao ngạo tự đại, nói:

- Sa-môn Cù-đàm tự xưng là tôn quý, ta sẽ so tài với ông ấy.
Nếu ông ta hiện một, ta sẽ hiện hai. Cứ như thế, chuyển
biến gấp bội đến ba mươi hai.

Bấy giờ, Trưởng giả thỉnh khắp chư Tăng trong-ngoài đến để cúng
dường, xong lại cho dựng một trụ cờ lớn, cao bốn trượng chín thước, đặt chiếc bát Chiên- đàn ở
trên, rồi xướng: “Ai có thể đưa tay lấy chiếc bát nầy thì người ấy sẽ được tôn là đệ nhất!”

Khi ấy, Tân-đầu-lô, trong
lòng tự nghĩ: “Nay ta nên thể hiện thần túc, để cho lục sư ngoại
đạo v.v. đều mặc nhiên
hàng phục. Rồi lại nghĩ: “Đức
Thế Tôn thường khuyên các đệ tử không được hiện bày thần túc. Nếu hôm nay ta không thể hiện thì sợ họ sẽ vĩnh viễn đắc tội, còn nếu như ta hiện, thì sợ trái với lời giáo
huấn của Đức Thế Tôn. Chần chừ, đắn đo mãi không
thôi, bèn hiện thần túc, duỗi tay lấy chiếc
bát chiên đàn ấy, rồi bay lên hư không, đi nhiễu
quanh thành bảy vòng, đoạn trở xuống, ngồi trên tòa, nói với các Phạm-chí:

- “Các ông lại hiện lần thứ hai đi!”. Sáu sư đứng yên lặng.
Lúc đó, Đại quỷ tướng quân tên là Bán
Sư nói với sáu sư: “Rút lại việc hiện lần thứ
hai kia đi!”. Đồ chúng của sáu sư đâu biết gì về cuộc hội họp nầy. Do đấy, nói Tân-đầu-lô hàng phục ngoại đạo thuộc bậc nhất là vậy.

Sở dĩ gọi Tỳ-kheo Sấm xem bệnh là bậc nhất, vì:

Lúc ấy, ở tinh xá Kỳ Hoàn,
có một Tỳ-kheo bệnh nặng rất khốn khổ,
trùng bò ra dưới xương sống, rên rỉ suốt ngày. Đức Phật và các Tỳ- kheo đi xem xét khắp phòng
nhà, thấy Tỳ-kheo nầy bị bệnh nặng khốn khổ như thế, mới hỏi:

-
Đã có người nào xem bệnh cho ông chưa? Tỳ-kheo đáp:

-
Không, bạch Thế Tôn! Phật nói:

-
Trước kia ông đã từng xem bệnh cho người khác không? Đáp:

-
Không.

Lại hỏi:

- Ông không xem bệnh cho người khác, làm sao trông mong người

khác xem bệnh cho ông?

Nói rồi Như Lai vén y
Tăng-già-lê, tự tay tiếp xúc nơi thân người bệnh,
gột rửa cho Tỳ-kheo. Khi đó, Thiên Đế Thích cũng hiện đến trợ giúp. Đức Thế Tôn chẩn đoán
bệnh nhân. Tỳ-kheo bị bệnh ấy đã nhờ ơn đức của Thế Tôn, tức thì được lành hẳn.

Phật bảo các Tỳ-kheo: “Kể
từ nay về sau, nếu ai có bệnh, đại chúng phải xem coi săn sóc cho nhau’.

Đức Thế Tôn còn chiếu cố, nói thêm: “Này các Tỳ-kheo! Ai có khả năng
biết xem coi người bệnh?” Chỉ có Tỳ-kheo Sấm mà thôi. Tỳ-kheo Sấm thường dùng năm sự để xem coi người bệnh. Năm sự đó là:

1- Phân biệt thuốc hay.

2-
Không hề lười biếng,
dậy trước, ngủ sau. 3- Luôn nói năng vui vẻ, rất ít ngủ nghỉ.

4- Dùng
pháp cúng dường, không tham ăn uống.

5- Nhận lãnh việc thuyết pháp cho bệnh nhân nghe.

Trên đây là năm pháp mà
Tỳ-kheo Sấm đã sử dụng để xem coi người bệnh nên chưa từng có ai không
lành bệnh. Vì sao? Vì Tỳ-kheo nầy chính là người nơi các
đời trước, đã từng trải qua năm trăm đời, làm
y sư, khéo hiểu biết tường tận các phương thuốc.
Nghe tiếng nói, xem xét sắc mặt là biết căn
nguyên bệnh, lại khéo dùng bốn sự xem, nuôi
người bệnh.

Do nhân duyên nầy, nên gọi Tỳ-kheo Sấm xem bệnh là bậc
nhất. Sở dĩ gọi Tỳ-kheo Bằng-kỳ-xa có khả năng tạo ra kệ tụng, là vì

Tỳ-kheo nầy, trước kia vào lúc làm con của Trưởng giả, vì hàng người- trời thể hiện sự thông tuệ, sáng suốt, hễ tiếp xúc sự vật nào, là làm tụng khen ngợi.

Lúc ấy, con của Trưởng giả
xuất hành đi dạo, gặp một cô gái thuộc gia
đình có tài nghệ, hình dung đẹp đẽ, hiếm có ở trong đời. Vừa ngắm nhìn, lòng cảm thấy hớn hở, bèn muốn cưới làm vợ.

Về nhà, thưa với cha mẹ về chuyện
mình đã gặp cô gái ấy, và xin song thân đem sính lễ, hỏi cưới cho mình được chăng?

Cha mẹ không hài lòng, vì
dòng họ của con làm sao sửa đổi việc giá thú, vì sẽ hủy hoại phong tục của tiên nhân. Ý của người con rất mạnh
mẽ, nên thưa lần nữa:

- Nếu cha mẹ không vì con mà cưới nàng, thì con không thể nào sống trên cõi đời nầy!

Thấy con nói như vậy, cha mẹ không nhẫn tâm quở mắng, ngăn

cấm, bèn nói: “Thôi được, tùy ở con, đó không phải là điều
cha mẹ mong muốn”. Tức thì sai người
đến đàng gái bày tỏ việc xin hỏi cưới cho con.

Nhà gái nói:

- Gia nữ là dòng giống
tài nghệ, chỉ lấy tài nghệ làm đầu, bèn đáp lời sứ giả:

- Không tham của cải của ông, chỉ cần có đầy đủ tài nghệ, ấy
là chỗ trao gởi cho nhau.

Bằng-kỳ-xa nghe qua, liền đến những vị thợ có tài nghệ để học về các
kỹ năng. Không đầy vài tuần, mọi kỹ năng, tài nghệ đều lãnh hội đủ. Lại sai người đưa tin: việc học tài nghệ đã mãn, vậy có thể gặp gỡ được chưa?

Chủ nhân đáp:

- Nếu người hội đủ tài nghệ, thì phải đến chỗ vua để khảo
thí. Bấy giờ là tiết tháng giêng, nhà vua ra lịnh tập họp mọi người
có tài nghệ khắp mọi nơi đến để tỉ
thí. Nếu người nào hơn hết, sẽ được vua ban cho ngàn lượng vàng. Nhà vua
cũng nghe việc tỉ thí có liên hệ với người nữ
xinh đẹp, nên muốn thu nạp về trong cung cho mình.

Pháp tỉ thí về tài nghệ dựa
vào trụ cao làm chuẩn: Trụ được dựng đứng, cao bốn trượng chín mét, phía dưới đặt đầy gươm đao, mũi nhọn đều
hướng lên trên khoảng cách chỉ đủ chân đi. Bấy giờ Bằng-kỳ-xa dựa theo trụ nhảy vụt lên hư không xoay quanh bảy vòng, rồi nhào xuống
trên khoảng đất trống.

Nhà vua sợ mất cô gái, giả
vờ nói không nhìn thấy. Mọi người đều nói
giỏi. Vua thì nói: “Trẫm không thấy!”. Vì nếu xác nhận là giỏi, thì phải nhận Bằng-kỳ thắng.

Bằng-kỳ suy nghĩ: “Nếu không thuận theo lời của vua, tất nhiên sẽ mất cô gái kia, vì quy định
quả nhất mới được tính. Bằng-kỳđã liều chết,
leo
lên đầu trụ, cố nhìn tận mặt cô gái, trong lòng tự nghĩ: “Ngồi trên người nầy làm gì đến nỗi
khốn khổ như thế. Tâm thì sợ sệt, thân hình run rẩy, e không tự bảo toàn!”

Người thiếu nữ giả dối nói: “Đâu dùng người ấy làm gì!”

Đức Phật biết người nầy tất
đáng được cứu độ. Nếu không cứu, người ấy sẽ bị đọa nơi ba đường
dữ, Phật liền bảo Tôn giả Mục-liên:

- Ông hãy dùng thần túc, để cứu giúp người kia đang bị nguy ách! Mục-liên
vâng lời Phật dạy, tức thì biến hiện đến chỗ cây trụ, ngồi kết già giữa hư không, lại hiện ra bậc thang bảy báu ở phía dưới cây trụ,

người khác không trông thấy, chỉ riêng Bằng-kỳ được thấy, nên từ từ xoay
bảy vòng trong thềm thang rồi xuống. Thần lực đã được giao tiếp bình an, trong
ngoài hết nguy hiểm.

Vua và mọi người rất lấy làm lạ. Vua tự tay dẫn người con gái đẹp để giao cho Bằng-kỳ.

Bằng-kỳ nói: “Tôi không
dùng vật xảo trá, hư giả này. Nó lừa dối mê hoặc người đời, tạo sự lầm lạc cho người
thanh tịnh chân chánh, khiến nước mất, nhà tan.” Lập tức, Bằng-kỳ
theo Tôn giả Mục-liên về chỗ
đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn bảo: “Thiện lai Tỳ-kheo, (tức) thành Sa-môn”. Phật giảng nói Tứ
đế, liền đạt được Ứng-chân (A-la-hán). Bên trong
phát ra những tình cảm vui mừng, hình thành nên lời nói, bèn làm kệ tụng ca ngợi Đức Thế Tôn:

“Ngày mười lăm thanh tịnh, Năm trăm Tỳ-kheo
họp,

Đã
đoạn các kết, sử, Người Tiên không thọ tập,

Cũng như Chuyển Luân vương, Các quan vây quanh khắp, Bốn biển và đất liền.

Sử
sách không bày tỏ, Hàng phục người như thế, Đạo sư không ai hơn, Cũng giúp các Thinh-văn, Ba minh trừ tánh kết,

Tất
cả con Thế Tôn, Không có bụi cấu uế, Đã diệt lưới ái dục,

Nay
lễ trăng trong sao”.

Do nhân duyên nầy, nên gọi
Bằng-kỳ-xa có thể tạo kệ tụng, ca ngợi công đức của Như Lai là bậc nhất.

Sở dĩ gọi Câu-hi-la là bậc
nhất trong bốn biện tài là vì: Thông thường, hàng Thinh-văn có bốn biện tài không hẳn phải đầy đủ. Hoặc có pháp biện tài mà không có nghĩa biện tài. Hoặc có nghĩa biện tài mà không có pháp biện tài. Hoặc có ứng biện tài mà không có Từ biện tài.
Hoặc có Từ biện tài mà không có Ứng biện tài.

Câu-hi-la đủ hết bốn biện
tài này. Các Tôn giả Xá-lợi-phất, Ca- chiên-diên cũng có đủ bốn biện tài, sở dĩ không gọi là hơn hết, vì Thân

tử tự lấy trí tuệ làm chủ, Ca-chiên-diên tự dùng việc soạn
tập làm chủ, nên đều không gọi là bậc nhất về bốn biện tài. Hoặc dù có đủ bốn biện tài, nhưng cũng không theo
kịp Câu-hi-la. Câu-hi-la chỉ biện minh về ý nghĩa của một câu mà bảy ngày không hết, huống chi là bốn biện tài, làm sao có thể
tính kể lường xét?

Do việc nầy, nên gọi là bậc nhất trong
bốn biện tài.

Sở dĩ gọi Tỳ-kheo Nan-đề là
khất thực bậc nhất, là vì các Tỳ-kheo khác
cũng khất thực, nhưng hoặc giới không đủ, hoặc có tâm tham, hoặc đoái nhìn trái, phải, tâm
không chuyên nhất, hoặc tránh xa mùa lạnh- mùa
nắng. Còn khi Tỳ-kheo ấy khất thực thì không có những việc như vậy.

Việc khất thực đã tinh tế,
người thí sẽ được nhiều phước. Vì thế, nên nay dẫn dụ để so sánh cái lớn, nhỏ:

Có người hỏi về phương pháp
bắn: “Một người bắn sợi lông treo lơ lửng cách trăm bước, với một người bắn bụi đất bay ra, người nào là khó?”

Đáp: “Sợi lông treo lơ lửng
là khó, vì cho dù bắn được mà không rơi xuống đất”.

Đấy là lời nói không đủ. Nếu bố thí cho người khất thực, hoặc bố thí cho chúng Tăng, thì người nào là bố thí lớn là chân A-luyện-nhã?.

Trong dụ sợi lông treo lơ lửng là chỉ cho thí không được chân,
dụ cho
người bắn lên hư không, việc ấy dù khó, nhưng có được, có mất. Mũi tên ghim dính dưới đất, là dụ cho việc bố thí chúng Tăng. Bắn rơi sợi lông
là tinh tế, có mất, là nhiều. Bắn rơi xuống đất dù dễ, nhưng chưa từng mất đất, vì đất của
ruộng phước rất dày, nên không có thêm, bớt.
A-luyện-nhã tinh, thô, nên có được, mất. Vì Nan-đề được cái tinh tế, nên gọi là bậc nhất.

Sở dĩ gọi Thí-la là ngồi một chỗ, ăn một bữa, đó là một hạnh Đầu

đà.

Luận về pháp A-luyện-nhã, hoặc khất thực, hoặc ngồi dưới tàng

cây; hoặc ở chỗ thanh vắng riêng
một mình. Nay ở đây, người ngồi một chỗ, ăn một bữa, nghĩA-là
sáng sớm, thức dậy cho đến giữa trưa, nếu đàn
việt cho thức ăn, bất luận ít nhiều, vẫn ngồi ở một chỗ ăn mà thôi. Nếu ăn chưa no, chỗ ngồi vẫn chưa dời đổi thì
có thể được ăn lại, còn nếu đã đứng dậy thì không
được ăn nữa. Thường xuyên
ăn một chỗ mà không
lìa
bỏ, nên gọi Thí-la là bậc nhất.

Sở dĩ nói Tỳ-kheo Kim-tỳ-la
thường đi bảy nhà để khất thực, không