Đại Tập 55 · Bộ Kinh Tập II · Số 441–467

Số 465 - Kinh Già-Da Sơn Đảnh

SỐ 465

KINH GIÀ-DA SƠN ĐẢNH

Hán dịch: Đời Nguyên Ngụy, Tam tạng Pháp sư Bồ-đề-lưu-chi,

người nước Thiên Trúc.

Tôi nghe như vầy:

Một thời, Đức Phật đang ở tại tháp, nơi Đức Phật mới thành Chánh giác, trên đỉnh núi Già-da, thuộc kinh thành Già-da, cùng với chúng đại Tỳ-kheo đủ một ngàn vị. Những vị này trước kia đều là Phạm chí bện tóc, việc gì nên làm đã làm, mọi việc làm đã xong, trút bỏ gánh nặng, đạt được những lợi ích cho mình, dứt sạch các ràng buộc của phiền não, tâm của chánh trí được giải thoát, đạt được mọi tự tại, đã vượt qua bờ kia, các vị đều là A-la-hán. Lại có vô lượng, vô biên các Đại Bồ-tát, có oai đức lớn, đã đạt được các nhẫn, các Đà-la-ni, các thiền định sâu xa và đầy đủ các thần thông, đến từ mười phương thế giới, tên của các vị là: Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi, Bồ-tát Quán Thế Âm, Bồ-tát Đại Thế Chí, Bồ-tát Hương Tượng, Bồ-tát Dũng Thí, và Bồ-tát Dũng Tu Hành Trí… các vị là những bậc thượng thủ. Chư Bồ-tát nhiều vô lượng, vô biên như vậy, cùng với các hàng Trời, Rồng, Dạ-xoa, Càn-thát-bà, A-tu-la, Ca-lâu-la, Khẩn-na-la, Ma-hầu-la-già, Nhân phi nhân… hợp thành chúng lớn vây quanh.

Khi ấy, Đức Thế Tôn ngồi kiết già, nhập vào Tam-muội thâm diệu của chư Phật, xem xét kỹ pháp giới, rồi tự suy nghĩ: Ta đã chứng đắc đạo Chánh đẳng Chánh giác Vô thượng và đạt tất cả trí tuệ, việc làm đã xong, đã trút bỏ gánh nặng, đã vượt qua mọi đường hiểm, dập

tắt vô minh, đạt được chân minh, nhổ sạch các mũi tên độc, cắt đứt mọi khát ái, thành tựu được thuyền pháp, đánh rền trống pháp, thổi vang loa pháp, xây dựng cờ pháp, chuyển sinh tử, chỉ bày tánh Niết-bàn, lấp đường tà, mở đường chánh, tránh xa ruộng tội lỗi, chỉ bày ruộng phước. Nay ta đang xét xem các pháp ấy, ai có thể đạt được Chánh đẳng Chánh giác Vô thượng? Dùng trí nào để chứng Chánh đẳng Chánh giác? Và làm thế nào để chứng được pháp Chánh đẳng Chánh giác Vô thượng? Dùng thân chứng hay dùng tâm chứng? Nếu dùng thân chứng, thì thân này là không biết, không hiểu, giống như cây cỏ, đất đai, hình bóng, không có sự hiểu biết gì, chỉ do bốn đại tạo thành, từ cha mẹ sinh ra, tánh ấy vô thường, tạm nhờ nơi ăn uống, áo quần, đồ nằm, tắm rửa để tồn tại. Như vậy, pháp này nhất định sẽ hư hoại, mau bị diệt.

Nếu dùng tâm chứng? Tâm thì như mộng ảo, sinh từ các duyên, không xứ, không tướng, không vật, không sở hữu. Bồ-đề chỉ là tên gọi theo thế tục, không thanh, không sắc, không thành, không đi, không vào, không thể thấy, không thể nương tựa, cắt đứt con đường tới lui, thoát khỏi mọi ngôn ngữ, vượt ra khỏi cả ba cõi, không thấy, không nghe, không hiểu, không vướng mắc, không quán sát, lìa bỏ hý luận, không tranh cãi, không chỉ bày, không thể xem, không thể thấy, không có tiếng vang, không chữ nghĩa, lìa mọi nẻo nói năng. Như vậy, mới là chứng Bồ-đề.

Dùng những trí nào để chứng Bồ-đề? Pháp nào để chứng Bồ-đề? Các pháp chỉ có danh tự, chỉ mượn danh để gọi nên chỉ là tên gọi của sự hòa hợp, dựa vào thế tục mà gọi, không phân biệt, không nói phân biệt, giả thành, không thành, không vật, lìa vật, không nắm bắt được, không thể nói, không vướng mắc nơi ấy, không có người chứng, không có chỗ dùng để chứng, cũng không có pháp để chứng. Thông đạt như vậy, thì mới gọi là chứng được đạo Chánh đẳng Chánh giác Vô thượng. Không khác, lìa khác, không có tướng Bồ-đề.

Khi ấy, Pháp vương tử Văn-thù-sư-lợi đang đứng phía bên phải Đức Phật, ở giữa đại chúng, cầm lọng báu lớn che cho Đức Phật. Lúc đó, tuy im lặng nhưng Văn-thù-sư-lợi vẫn biết được ý nghĩ của Đức Thế Tôn, liền bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Nếu tướng Bồ-đề như vậy, thì những thiện nam,

thiện nữ đối với Bồ-đề, làm thế nào để phát tâm?

Phật bảo Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

–Các thiện nam, thiện nữ cứ như tướng Bồ-đề kia mà phát tâm.

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi lại thưa:

–Bạch Thế Tôn! Làm thế nào để biết được tướng Bồ-đề?

Phật đáp:

–Tướng Bồ-đề ra khỏi ba cõi, vượt hơn tất cả ngôn ngữ, danh tự của thế tục, vượt qua cả tiếng vang, không phát tâm, diệt trừ tất cả các thứ phát tâm khác. Đó mới đúng là phát tâm Bồ-đề. Thế nên, này Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Chư Đại Bồ-tát phải vượt hơn tất cả các thứ phát tâm khác, như vậy mới đúng là phát tâm Bồ-đề. Thế nên, này Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Không phát tâm mới là phát tâm Bồ-đề. Này Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Người phát tâm Bồ-đề là không có vật để phát, mới là phát tâm Bồ-đề.

Này Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Người phát tâm Bồ-đề là không có chướng ngại, mới là phát tâm Bồ-đề.

Này Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Người phát tâm Bồ-đề tánh phải như pháp, mới là phát tâm Bồ-đề.

Này Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Người phát tâm Bồ-đề không còn vướng mắc vào các pháp, mới là phát tâm Bồ-đề.

Này Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Người phát tâm Bồ-đề không phá bỏ Như nơi thật tế, mới là phát tâm Bồ-đề.

Này Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Người phát tâm Bồ-đề là không dời, không thêm, không khác, không một, mới là phát tâm Bồ-đề.

Này Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Người phát tâm Bồ-đề như bóng trong gương, như ánh lửa của ngọn lửa, như ảnh, như tiếng vang, như hư không, như bóng trăng trong nước. Cứ như vậy mới là phát tâm Bồ-đề.

Lúc đó, trong chúng hội có vị Thiên tử tên Nguyệt Tịnh Quang Đức, đã đạt được tâm bất thoái chuyển nơi đạo quả Chánh đẳng Chánh giác Vô thượng hỏi Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

–Đầu tiên, các Đại Bồ-tát xét xem pháp nào để thực hành hạnh Bồ-tát? Dựa vào pháp nào để thực hành hạnh Bồ-tát?

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi đáp:

–Này Thiên tử! Các Đại Bồ-tát vì chúng sinh nên lấy từ bi làm căn bản.

Thiên tử lại hỏi Văn-thù-sư-lợi:

–Các Đại Bồ-tát hành đại Bi, lấy gì làm căn bản?

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi trả lời:

–Này Thiên tử! Các Đại Bồ-tát hành đại Bi, lấy tâm ngay thẳng làm căn bản.

Thiên tử lại hỏi Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

–Các Đại Bồ-tát hành tâm ngay thẳng, lấy gì làm căn bản?

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi trả lời:

–Này Thiên tử! Các Đại Bồ-tát hành tâm ngay thẳng, thì lấy tâm bình đẳng đối với tất cả chúng sinh làm căn bản.

Thiên tử lại hỏi Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

–Các Đại Bồ-tát hành tâm bình đẳng đối với tất cả chúng sinh, lấy gì làm căn bản?

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi đáp:

–Này Thiên tử! Các Đại Bồ-tát đem tâm bình đẳng đối với tất cả chúng sinh lấy hạnh không khác, lìa khác, làm căn bản.

Thiên tử lại hỏi Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

–Các Đại Bồ-tát thực hành hạnh không khác, lìa khác, lấy gì làm căn bản?

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi đáp:

–Này Thiên tử! Các Đại Bồ-tát thực hành hạnh không khác, lìa khác, lấy tâm thanh tịnh sâu xa làm căn bản.

Thiên tử lại hỏi Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

–Các Đại Bồ-tát thực hành tâm thanh tịnh sâu xa, lấy gì làm căn bản?

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi đáp:

–Này Thiên tử! Các Đại Bồ-tát thực hành tâm thanh tịnh sâu xa, lấy tâm Chánh đẳng Chánh giác làm căn bản.

Thiên tử lại hỏi Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

–Các Đại Bồ-tát thực hành tâm Chánh đẳng Chánh giác, lấy gì làm căn bản?

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi đáp:

–Này Thiên tử! Các Đại Bồ-tát thực hành tâm Chánh đẳng Chánh giác, lấy sáu Ba-la-mật làm căn bản.

Thiên tử lại hỏi:

–Các Đại Bồ-tát thực hành sáu Ba-la-mật, lấy gì làm căn bản?

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi đáp:

–Các Đại Bồ-tát thực hành sáu Ba-la-mật, lấy tuệ phương tiện làm căn bản.

Thiên tử lại hỏi Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

–Các Đại Bồ-tát thực hành tuệ phương tiện, lấy gì làm căn bản?

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi đáp:

–Này Thiên tử! Các Đại Bồ-tát thực hành tuệ phương tiện, lấy không buông lung làm căn bản.

Thiên tử lại hỏi Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

–Các Đại Bồ-tát không buông lung, lấy gì làm căn bản?

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi đáp:

–Các Đại Bồ-tát không buông lung, lấy ba hạnh thiện làm căn bản.

Thiên tử lại hỏi Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

–Các Đại Bồ-tát thực hành ba hạnh thiện, lấy gì làm căn bản?

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi đáp:

–Các Đại Bồ-tát thực hành ba hạnh thiện, lấy mười nghiệp thiện làm căn bản.

Thiên tử lại hỏi Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

–Các Đại Bồ-tát thực hành mười nghiệp thiện, lấy gì làm căn bản?

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi đáp:

–Này Thiên tử! Các Đại Bồ-tát thực hành mười nghiệp thiện, lấy việc giữ giới làm căn bản.

Thiên tử lại hỏi Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

–Các Đại Bồ-tát giữ giới, lấy gì làm căn bản?

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi đáp:

–Này Thiên tử! Các Đại Bồ-tát giữ giới, lấy sự nhớ nghĩ đúng làm căn bản.

Thiên tử lại hỏi Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

–Các Đại Bồ-tát nhớ nghĩ đúng, lấy gì làm căn bản?

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi đáp:

–Các Đại Bồ-tát nhớ nghĩ đúng, lấy chánh quán làm căn bản.

Thiên tử lại hỏi Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

–Các Đại Bồ-tát thực hành chánh quán, lấy gì làm căn bản?

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi đáp:

–Này Thiên tử! Các Đại Bồ-tát thực hành chánh quán, lấy niệm kiên cố, không quên, làm căn bản.

Thiên tử lại hỏi Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

–Các Đại Bồ-tát có bao nhiêu tâm, để có thể thành tựu nhân, thành tựu quả?

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi đáp:

–Này Thiên tử! Các Đại Bồ-tát có bốn thứ phát tâm, để thành tựu nhân, thành tựu quả:

1.Mới phát tâm.

2.Hành phát tâm.

3.Phát tâm bất thoái.

4.Phát tâm Nhất sinh bổ xứ.

Này Thiên tử! Mới phát tâm như gieo hạt giống. Hành phát tâm như mầm giống phát triển. Phát tâm bất thoái như cành lá hoa quả bắt đầu đơm kết. Phát tâm Nhất sinh bổ xứ như trái chín có thể dùng được.

Này Thiên tử! Mới phát tâm như người trí biết chọn gỗ để đóng xe. Hành phát tâm như người trí khéo biết chặt đẽo, bào giũa, để cho gỗ láng. Phát tâm bất thoái như người trí khéo ghép gỗ sao cho thích hợp. Phát tâm Nhất sinh bổ xứ nhờ vào sự trí tuệ mà xe được thành tựu, chuyên chở tốt.

Này Thiên tử! Mới phát tâm như trăng đêm mùng một. Hành phát tâm như trăng mùng năm. Phát tâm bất thoái như trăng mùng mười. Phát tâm Nhất sinh bổ xứ như trăng mười bốn. Trí tuệ của Phật như trăng rằm.

Này Thiên tử! Mới phát tâm vượt hơn quả vị Thanh văn. Hành phát tâm hơn quả vị Bích-chi-phật. Phát tâm bất thoái hơn quả vị Bất định. Phát tâm Nhất sinh bổ xứ an tru quả vị Định.

Này Thiên tử! Mới phát tâm như người trí mới học chương đầu. Hành phát tâm như việc học đã phân biệt các phương. Phát tâm bất thoái như người trí đã biết tính toán. Phát tâm Nhất sinh bổ xứ như người trí thông đạt các trí luận.

Này Thiên tử! Mới phát tâm sinh từ nhân. Hành phát tâm sinh từ trí. Phát tâm bất thoái sinh từ đoạn. Phát tâm Nhất sinh bổ xứ sinh từ quả.

Này Thiên tử! Mới phát tâm là thuộc vào nhân. Hành phát tâm là thuộc vào trí. Phát tâm bất thoái là thuộc vào đoạn. Phát tâm Nhất sinh bổ xứ là thuộc vào quả.

Này Thiên tử! Mới phát tâm là phân biệt chỗ sai khác của nhân. Hành phát tâm là phân biệt chỗ sai khác của trí. Phát tâm bất thoái là phân biệt chỗ sai khác của đoạn. Phát tâm Nhất sinh bổ xứ là phân biệt chỗ sai khác của quả.

Này Thiên tử! Mới phát tâm như phương tiện chọn lấy cỏ làm cây thuốc. Hành phát tâm như phương tiện phân biệt cây thuốc. Phát tâm bất thoái như phương tiện cho người bệnh uống thuốc. Phát tâm Nhất sinh bổ xứ như phương tiện được hết bệnh.

Này Thiên tử! Mới phát tâm như sinh vào nhà Pháp vương. Hành phát tâm như học được pháp của Pháp vương. Phát tâm bất thoái như đã học được đầy đủ pháp của Pháp vương. Phát tâm Nhất sinh bổ xứ như nhờ học pháp của Pháp vương mà có thể được tự tại.

Khi ấy, trong đại chúng có vị Thiên tử tên Định Quang Minh Chủ, chứng được tâm bất thoái nơi đạo quả Chánh đẳng Chánh giác Vô thượng, hỏi Pháp vương tử Văn-thù-sư-lợi:

–Các Đại Bồ-tát làm thế nào để rút ngắn sự đạt đạo một cách trọn vẹn? Các Đại Bồ-tát do rút ngắn sự đạt đạo ấy nên mau chứng đắc Chánh đẳng Chánh giác Vô thượng?

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi đáp:

–Này Thiên tử! Đạo rút ngắn của Đại Bồ-tát có hai thứ. Các Đại Bồ-tát dùng hai thứ đạo ấy để mau đạt Chánh đẳng Chánh giác Vô thượng. Những gì là hai?

1.Đạo phương tiện.

2.Đạo trí tuệ.

Đạo phương tiện là biết thâu giữ pháp thiện. Đạo trí tuệ là trí biết được các pháp như thật.

Lại, đạo phương tiện là quán các chúng sinh. Đạo trí tuệ là trí lìa các pháp.

Lại, đạo phương tiện là biết các pháp tương ưng. Đạo trí tuệ là trí biết các pháp không tương ưng.

Lại, đạo phương tiện là quán nguyên nhân nơi đạo. Đạo trí tuệ là trí diệt nguyên nhân nơi đạo.

Lại, đạo phương tiện là biết các pháp sai biệt. Đạo trí tuệ là trí biết các pháp không sai biệt.

Lại, đạo phương tiện là trang nghiêm cõi Phật. Đạo trí tuệ là trí trang nghiêm cõi Phật, bình đẳng, không sai biệt.

Lại, đạo phương tiện là nhập vào các căn hạnh của chúng sinh. Đạo trí tuệ là trí không thấy chúng sinh.

Lại, đạo phương tiện là đến được đạo tràng. Đạo trí tuệ là trí có khả năng chứng tất cả pháp Phật Bồ-đề.

Này Thiên tử! Các Đại Bồ-tát lại có hai thứ đạo tóm lược, các vị ấy thực hành hai thứ đạo đó, để chóng đạt Chánh đẳng Chánh giác Vô thượng. Đó là:

1.Trợ đạo.

2.Đoạn đạo.

Trợ đạo là năm Ba-la-mật. Đoạn đạo là Trí tuệ ba-la-mật. Lại có hai thứ đạo:

1.Đạo có trở ngại.

2.Đạo không trở ngại.

Đạo có trở ngại là năm Ba-la-mật. Đạo không trở ngại là Trí tuệ ba-la-mật. Lại có hai thứ đạo:

1.Đạo hữu lậu.

2.Đạo vô lậu.

Đạo hữu lậu là năm Ba-la-mật. Đạo vô lậu là Trí tuệ ba-la-mật. Lại có hai thứ đạo:

1.Đạo hữu lượng.

2.Đạo vô lượng.

Đạo hữu lượng là nắm bắt tướng phân biệt. Đạo vô lượng là không nắm bắt tướng phân biệt. Lại có hai thứ đạo:

1.Đạo trí.

2.Đạo đoạn.

Đạo trí là từ Địa thứ nhất cho đến Địa thứ bảy. Đạo đoạn là từ Địa thứ tám cho đến Địa thứ mười.

Lúc này, trong chúng hội có Đại Bồ-tát tên là Dũng Tu Hành Trí hỏi Pháp vương tử Văn-thù-sư-lợi:

–Sao gọi là nghĩa Đại Bồ-tát? Sao gọi là trí Đại Bồ-tát?

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi đáp:

–Này thiện nam! Nghĩa gọi là không tương ưng. Trí gọi là tương ưng.

Bồ-tát Dũng Tu Hành Trí hỏi Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

–Sao gọi nghĩa là không tương ưng? Sao gọi trí là tương ưng?

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi đáp:

–Này thiện nam! Nghĩa gọi là vô vi. Nghĩa ấy không có một pháp nào để cùng tương ưng, cũng không có một pháp nào để không cùng tương ưng.

Vì sao? Vì nó không biến đổi, không có tướng. Nghĩa tức không có một pháp nào cùng tương ưng, không có một pháp nào không cùng tương ưng. Do nghĩa vốn không thành tựu, cho nên không có một pháp nào cùng tương ưng, không có một pháp nào không cùng tương ưng.

Nghĩa thì không dời đổi, không tăng thêm, không có một pháp nào cùng tương ưng, không có một pháp nào không cùng tương ưng.

Này thiện nam! Trí gọi là đạo, mà đạo lại cùng tương ưng với tâm, chứ không phải là không tương ưng. Này thiện nam! Do nghĩa đó, nên trí gọi là tương ưng, chứ không phải là pháp không tương ưng.

Lại nữa, này thiện nam! Trí gọi là quyết đoán tương ưng. Thế nên, này thiện nam! Trí gọi là pháp tương ưng, không phải là pháp không tương ưng.

Lại nữa, này thiện nam! Trí gọi là pháp quán về năm ấm, mười hai nhập, mười tám giới, về mười hai nhân duyên, về thị xứ, phi xứ.

Này thiện nam! Do nghĩa đó, cho nên trí gọi là tương ưng, không phải là không tương ưng.

Này thiện nam! Các Đại Bồ-tát có mười loại trí:

1.Trí nhân.

2.Trí quả.

3.Trí nghĩa.

4.Trí phương tiện.

5.Trí tuệ.

6.Trí thâu tóm.

7.Trí ba-la-mật.

8.Trí đại Bi.

9.Trí giáo hóa chúng sinh.

10.Trí không vướng mắc vào tất cả pháp.

Này thiện nam! Đây gọi là mười thứ trí của Đại Bồ-tát.

Lại nữa, này thiện nam! Các Đại Bồ-tát có mười thứ phát khởi:

1.Thân phát khởi là muốn cho thân nghiệp của tất cả chúng sinh được thanh tịnh.

2.Khẩu phát khởi là muốn cho khẩu nghiệp của tất cả chúng sinh luôn được thanh tịnh.

3.Ý phát khởi là muốn ý nghiệp của tất cả chúng sinh luôn được thanh tịnh.

4.Phát khởi bên trong là không phân biệt hư vọng về tất cả chúng sinh.

5.Phát khởi bên ngoài là thực hành bình đẳng đối với tất cả chúng sinh.

6.Trí phát khởi là được đầy đủ trí thanh tịnh của Phật.

7.Phát khởi làm thanh tịnh quốc độ là chỉ rõ công đức trang nghiêm nơi các quốc độ của chư Phật.

8.Phát khởi giáo hóa chúng sinh là biết được thuốc trị tất cả bệnh phiền não.

9.Phát khởi thành thật là thành tựu được định tụ.

10.Phát tâm đầy đủ trí vô vi là không vướng mắc vào tất cả ba cõi.

Này thiện nam! Đấy là mười thứ phát khởi của Đại Bồ-tát.

Lại nữa, này thiện nam! Các Đại Bồ-tát có mười hành:

1.Hành Ba-la-mật.

2.Hành thâu tóm sự.

3.Hành tuệ.

4.Hành phương tiện.

5.Hành đại Bi.

6.Hành cầu trợ tuệ pháp.

7.Hành cầu trợ trí pháp.

8.Hành tâm thanh tịnh.

9.Hành quán các đế.

10.Hành đối với các ái, không tham ái đắm chấp.

Này thiện nam! Đấy gọi là mười hành của Đại Bồ-tát.

Này thiện nam! Các Đại Bồ-tát có mười một thứ quán vô tận:

1.Quán thân vô tận.

2.Quán sự vô tận.

3.Quán phiền não vô tận.

4.Quán pháp vô tận.

5.Quán ái vô tận.

6.Quán kiến vô tận.

7.Quán trợ đạo vô tận.

8.Quán thủ vô tận.

9.Quán không chấp trước vô tận.

10.Quán tương ưng vô tận.

11.Quán trí tánh của đạo tràng vô tận.

Này thiện nam! Đấy là mười một thứ quán vô tận của Đại Bồ-tát.

Lại nữa, này thiện nam! Các Đại Bồ-tát có mười pháp đối trị:

1.Đối trị tâm tham lam keo kiệt bằng trận mưa bố thí.

2.Đối trị tâm phá giới bằng ba nghiệp thân, khẩu, ý thanh tịnh.

3.Đối trị tâm giận dữ bằng tâm đại Từ, đại Bi tu hành thanh tịnh.

4.Đối trị tâm biếng nhác bằng sự cầu học pháp Phật không biết mỏi mệt.

5.Đối trị tâm giác quán bất thiện bằng thiền định, giải thoát, tự tại phấn tấn.

6.Đối trị tâm ngu si bằng pháp tuệ phương tiện, sinh hỗ trợ quyết định.

7.Đối trị tâm phiền não bằng sinh khởi pháp trợ đạo.

8.Đối trị nẻo điên đảo bằng tích tập thật đế, sinh khởi trợ đạo không còn điên đảo.

9.Đối trị tâm không tự tại bằng pháp tự tại trong mọi thời gian.

10.Đối trị tướng hữu ngã bằng cách quán các pháp là vô ngã.

Này thiện nam! Đấy là mười pháp đối trị của Đại Bồ-tát.

Lại nữa, này thiện nam! Các Đại Bồ-tát còn có mười thứ địa vắng lặng:

1.Thân vắng lặng do lìa ba nghiệp xấu ác của thân.

2.Miệng vắng lặng do làm trong sạch bốn nghiệp của miệng.

3.Tâm vắng lặng do lìa ba hành ác của ý.

4.Bên trong vắng lặng do không vướng mắc nơi thân mình.

5.Cảnh giới bên ngoài vắng lặng do không vướng mắc vào tất cả pháp.

6.Trí công đức vắng lặng do không vướng mắc vào đạo.

7.Vắng lặng thù thắng do quán Thánh địa như thật.

8.Đời vị lai vắng lặng do giúp vượt qua bờ tuệ bên kia.

9.Các việc làm ở thế gian vắng lặng do không dối gạt tất cả chúng sinh.

10.Không tiếc thân tâm vắng lặng do đem tâm đại Từ, đại Bi giáo hóa tất cả chúng sinh.

Này thiện nam! Đấy là mười thứ vắng lặng của các Đại Bồ-tát.

Lại nữa, này thiện nam! Các Đại Bồ-tát tu hành như thật mà được Bồ-đề, chứ không phải không tu hành như thật mà được Bồ-đề.

Này thiện nam! Sao gọi là Đại Bồ-tát tu hành như thật? Này thiện nam! Tu hành như thật là có thể làm đúng như lời nói. Còn tu hành không như thật là chỉ có nói suông, không thể tu hành như thật.

Lại nữa, này thiện nam! Các Đại Bồ-tát lại có hai thứ tu hành như thật:

1.Nhận biết về đạo tu hành như thật.

2.Quyết đoán về đạo tu hành như thật.

Này thiện nam! Đấy là hai thứ tu hành như thật của các Đại Bồ-tát.

Lại nữa, này thiện nam! Các Đại Bồ-tát lại có hai thứ tu hành như thật:

1.Tu hành như thật tự điều phục thân mình.

2.Tu hành như thật giáo hóa chúng sinh.

Này thiện nam! Đấy là hai thứ tu hành như thật của các Đại Bồ-tát.

Lại nữa, này thiện nam! Các Đại Bồ-tát còn có hai thứ tu hành như thật:

1.Tu hành như thật với trí công dụng.

2.Tu hành như thật với trí không công dụng.

Này thiện nam! Đấy là hai thứ tu hành như thật của Đại Bồ-tát.

Lại nữa, này thiện nam! Các Đại Bồ-tát lại có hai thứ tu hành như thật:

1.Tu hành như thật khéo biết phân biệt các Địa.

2.Tu hành như thật theo phương tiện khéo biết các Địa không sai biệt.

Này thiện nam! Đấy là hai thứ tu hành như thật của Đại Bồ-tát.

Lại nữa, này thiện nam! Các Đại Bồ-tát cũng có hai thứ tu hành như thật:

1.Tu hành như thật lìa lỗi lầm nơi các Địa.

2.Tu hành như thật khéo biết phương tiện chuyển tăng của mỗi mỗi Địa.

Này thiện nam! Đấy là hai thứ tu hành như thật của Đại Bồ-tát.

Lại nữa, này thiện nam! Các Đại Bồ-tát lại có hai thứ tu hành như thật:

1.Tu hành như thật có khả năng nói về quả vị Thanh văn, Bích-chi-phật.

2.Tu hành như thật khéo biết về phương tiện bất thoái chuyển của Bồ-đề Phật.

Này thiện nam! Đấy là hai thứ tu hành như thật của Đại Bồ-tát.

Này thiện nam! Các Đại Bồ-tát có vô lượng, vô biên pháp tu hành như thật như thế, các Đại Bồ-tát nên tu hành như thật như vậy.

Các Đại Bồ-tát nếu có khả năng tu hành như thật như vậy, thì nhất định mau đạt được Chánh đẳng Chánh giác Vô thượng không khó.

Bấy giờ, Đức Phật khen Pháp vương tử Văn-thù-sư-lợi:

–Lành thay! Lành thay! Này Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Ông nay đã khéo giảng nói về gốc của nghiệp đạo cho các Đại Bồ-tát. Thật đúng như lời ông giảng nói.

Nghe Phật giảng nói pháp này rồi, mười ngàn Bồ-tát đạt được pháp Nhẫn vô sinh, Pháp vương tử Văn-thù-sư-lợi… tất cả thế gian, Trời, Người, A-tu-la… đều vui vẻ tin nhận, phụng hành.

Số 466 - Kinh Tinh Xá Tượng Đầu

SỐ 466

KINH TINH XÁ TƯỢNG ĐẦU

Hán dịch: Đời Tùy, Tam Tạng Tỳ-ny-da-lưu-chi,

người nước Thiên Trúc.

Tôi nghe như vầy:

Một thời, Đức Thế Tôn ở tại tinh xá Tượng đầu, thuộc thành Già-da, khi Đức Thế Tôn thành Phật chưa bao lâu, cùng với chúng đại Tỳ-kheo gồm đủ một ngàn vị. Các vị ấy trước kia đều là những tiên nhân bện tóc, việc làm đã xong, trút bỏ được gánh nặng, đã lìa sinh tử từ lâu, phiền não đã dứt sạch, tâm trí đều bình đẳng nơi không, tuệ, chánh thọ, tất cả sự hiểu biết đã đạt đến bờ bên kia. Các vị đều là những bậc A-la-hán, cùng với vô lượng chúng Đại Bồ-tát tập hợp.

Khi ấy, Đức Thế Tôn ngồi một mình suy nghĩ, rồi nhập vào các Tam-muội, quán xét khắp pháp giới, tự biết thành đạo quả, đầy đủ tất cả trí, việc làm đã xong, trút bỏ được gánh nặng, vượt qua dòng sinh tử, lìa hết mọi tham lam keo kiệt, nhổ sạch ba độc, đoạn diệt khát ái, đóng thuyền pháp lớn, đánh rền trống pháp, thổi vang loa pháp, dựng cao cờ pháp, đã đoạn sinh tử, diễn nói chánh pháp, đóng kín các nẻo ác, mở rộng cửa đường thiện, vĩnh viễn xa lìa cõi ác, đến các cõi tịnh. Ta xét xem các pháp ấy, ai là người tu tập Bồ-đề? Ai chứng đắc Bồ-đề? Ai muốn đạt Bồ-đề? Quá khứ, hiện tại và vị lai, ai là người đã chứng? Dùng thân chứng hay tâm chứng?

Nếu dùng thân để chứng, thì thân này là vô tri cũng như cây gỗ, cát, đá, tường vách, chẳng có sự hiểu biết gì, do bốn đại hòa hợp mà

thành, nhờ cha mẹ sinh ra, phải mượn đến áo quần, sự ăn uống, tắm rửa, rốt cuộc cũng bị hư hoại, là pháp mau diệt. Bồ-đề chỉ có danh, rỗng lặng, không thật tướng, không tiếng, không sắc, không thành, không thấy, không vào, không biết, không đến, không đi. Các pháp như vậy cũng không trói buộc, nó vượt quá các pháp, thoát ra khỏi ba cõi, không thấy, không nghe, không ngã, ngã sở, không người tạo ra, không nơi chốn, không hang, không nhà, không nắm bắt được, không vướng mắc, không ra, không vào, không nguyện, không trụ, không tướng, không hình dáng, không kia, không đây, không chỉ bày, cũng như mộng ảo, do mười hai nhân duyên sinh, không xứ sở, không thể thấy, lìa tướng, như hư không, hiện ra vắng lặng, không tiếng, không âm vang, không câu, không chữ, cũng không nói năng. Người biết như vậy thì gọi là Bồ-đề.

Nếu dùng tâm để chứng thì tâm ấy không định, cũng như huyễn hóa, đều nhân vào quá khứ với nghiệp vọng tưởng sinh ra, không hình, không nắm bắt, cũng như hư không. Bồ-đề là không có xứ sở, không phải quá khứ, không phải vị lai, cũng không phải hiện tại, mọi pháp đều là không. Tuy nói là có danh, nhưng không thật. Đó là pháp vô vi, không, vô tướng, vô tác, chẳng phải có, chẳng phải không, không thể thị hiện, không nói, không nghe. Như vậy, Bồ-đề không phải quá khứ mà chứng, không phải vị lai mà chứng, không phải hiện tại mà chứng, cũng không phải lìa ba đời mà chứng, nó không tướng, không tạo ra, không phải là không tạo ra. Nếu hiểu rõ pháp ba đời như vậy thì mới gọi là Bồ-đề.

Khi ấy, Đồng tử Văn-thù-sư-lợi bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Nếu không có tướng Bồ-đề ấy, thì thiện nam, thiện nữ trụ vào đâu để chứng Bồ-đề?

Phật đáp:

–Các Bồ-tát tu học Bồ-đề cứ nên như vậy mà trụ.

Văn-thù-sư-lợi bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Các Đại Bồ-tát nên trụ như thế nào?

Phật trả lời:

–Bồ-đề là vượt qua ba cõi, cắt đứt đường nói năng, lìa chữ nghĩa, không có chỗ trụ.

Lại nữa, này Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Các Đại Bồ-tát trụ nơi không chỗ trụ, mới là trụ Bồ-đề. Trụ mà không vướng mắc, là trụ Bồ-đề. Trụ vào pháp không là trụ Bồ-đề. Trụ nơi pháp tánh là trụ Bồ-đề. Trụ vào tất cả pháp không có thể tướng là trụ Bồ-đề. Trụ vô lượng tín là trụ Bồ-đề. Trụ không tăng giảm là trụ Bồ-đề. Trụ không có ý nghĩa gì khác là trụ Bồ-đề. Trụ như bóng trong gương, như tiếng vọng trong hang động, như bóng trăng in trong nước, như ánh lửa đang cháy. Này Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Trụ những pháp như vậy mới là trụ Bồ-đề.

Lúc đó, có Thiên tử tên là Tịnh Quang Diễm, thưa với Đồng tử Văn-thù-sư-lợi:

–Người tu hành làm những việc gì mới gọi là hạnh Bồ-tát?

Văn-thù-sư-lợi đáp:

–Này Thiên tử! Phát tâm đại Từ đối với tất cả chúng sinh là hạnh Bồ-tát.

Thiên tử lại hỏi:

–Các Bồ-tát tu hạnh gì để khởi tâm đại Từ?

Văn-thù-sư-lợi đáp:

–Này Thiên tử! Đại từ của Bồ-tát là tâm không dối gạt.

Thiên tử lại hỏi:

–Tu hạnh nào để được tâm không dối gạt?

Văn-thù-sư-lợi đáp:

–Này Thiên tử! Không dối gạt là phát tâm bình đẳng đối với tất cả chúng sinh. Các Đại Bồ-tát nên học như vậy.

Thiên tử lại hỏi:

–Các Đại Bồ-tát tu hạnh gì để khởi tâm bình đẳng đối với tất cả chúng sinh?

Văn-thù-sư-lợi đáp:

–Này Thiên tử! Không kia, không đây, không có các cách nhìn khác nhau là hạnh bình đẳng. Các Bồ-tát nên học như vậy.

Thiên tử lại hỏi:

–Các Đại Bồ-tát tu như thế nào mà không kia, không đây, không có các cách nhìn khác để khởi hạnh bình đẳng đối với các chúng sinh?

Văn-thù-sư-lợi đáp:

–Này Thiên tử! Khéo nhớ nghĩ, cung kính, không kia, không đây,

không có các cách nhìn khác và pháp bình đẳng. Các Đại Bồ-tát nên tu như vậy.

Thiên tử lại hỏi:

–Các Đại Bồ-tát nhân đâu mà phát khởi khéo nhớ nghĩ cung kính, cho đến không kia, không đây, không có các cách nhìn khác?

Văn-thù-sư-lợi đáp:

–Này Thiên tử! Khéo nhớ nghĩ cung kính, bắt nguồn từ phát tâm Bồ-đề. Các Đại Bồ-tát nên học như vậy.

Thiên tử lại hỏi:

–Tâm Bồ-đề phát khởi từ đâu?

Văn-thù-sư-lợi đáp:

–Này Thiên tử! Tâm Bồ-đề khởi từ sáu Ba-la-mật.

Thiên tử lại hỏi:

–Sáu Ba-la-mật khởi từ đâu?

Văn-thù-sư-lợi đáp:

–Này Thiên tử! Sáu Ba-la-mật khởi từ trí tuệ phương tiện.

Thiên tử lại hỏi:

–Trí tuệ phương tiện khởi từ đâu?

Văn-thù-sư-lợi đáp:

–Này Thiên tử! Trí tuệ phương tiện khởi từ không buông lung.

Thiên tử lại hỏi:

–Không buông lung khởi từ đâu?

Văn-thù-sư-lợi đáp:

–Này Thiên tử! Không buông lung khởi từ ba nghiệp thiện.

Thiên tử lại hỏi:

–Tu ba nghiệp thiện khởi từ đâu?

Văn-thù-sư-lợi đáp:

–Này Thiên tử! Ba nghiệp thiện khởi từ tu hành mười nghiệp thiện.

Thiên tử lại hỏi:

–Tu mười nghiệp thiện khởi từ đâu?

Văn-thù-sư-lợi đáp:

–Này Thiên tử! Tu mười nghiệp thiện khởi từ khéo thâu giữ thân, khẩu, ý.

Thiên tử lại hỏi:

–Ba nghiệp thiện này khởi từ đâu?

Văn-thù-sư-lợi đáp:

–Khởi từ khéo suy nghĩ.

Thiên tử lại hỏi:

–Khéo suy nghĩ khởi từ đâu?

Văn-thù-sư-lợi đáp:

–Khởi từ hành khéo suy nghĩ quán xét.

Thiên tử lại hỏi:

–Hành khéo suy nghĩ, quán xét khởi từ đâu?

Văn-thù-sư-lợi đáp:

–Khởi từ nhớ nghĩ, thọ trì không quên.

Thiên tử lại hỏi:

–Nhớ nghĩ, thọ trì không quên có bao nhiêu tâm? Do nhân duyên gì mà được quả báo?

Văn-thù-sư-lợi đáp:

–Này Thiên tử! Đại Bồ-tát có bốn thứ phát tâm, từ nhân mà được quả. Đó là:

1.Mới phát tâm

2.Buộc niệm tu hành

3.Không thoái chuyển

4.Sinh cùng với thiện.

Nhân nơi mới phát tâm mà buộc được niệm. Nhân nơi tu hành buộc niệm mà được không thoái chuyển. Nhân không thoái chuyển mà cùng sinh với thiện.

Lại nữa, này Thiên tử! Mới phát tâm như gieo giống xuống ruộng tốt, buộc niệm tu hành cũng như giống được nảy mầm, tu hành không thoái chuyển cũng như nhành lá phát triển, sinh cùng với thiện cũng như hoa kết trái chín. Phát tâm, buộc niệm tu hành, không thoái chuyển, sinh cùng với thiện cũng lại như vậy.

Lại nữa, này Thiên tử! Mới phát tâm cũng như người thợ khéo chọn gỗ đóng xe, buộc niệm tu hành cũng như ghép gỗ cho thích hợp, tu hành không bị thoái chuyển cũng như đã đóng xe xong, cùng sinh với thiện cũng như xe dùng để chuyên chở. Phát tâm, buộc niệm tu

hành, không thoái chuyển, sinh cùng với thiện cũng giống như vậy.

Lại nữa, này Thiên tử! Mới phát tâm cũng như trăng mùng một, buộc niệm tu hành cũng như trăng mùng năm, cho đến trăng mùng bảy, tu hành không bị thoái chuyển cũng như trăng mười bốn, trí tuệ của Như Lai cũng như trăng rằm. Phát tâm, buộc niệm tu hành, không thoái chuyển, cùng sinh với thiện cũng lại như vậy.

Lại nữa, này Thiên tử! Người mới phát tâm vượt hơn địa Thanh văn, phát tâm thứ hai vượt hơn địa Bích-chi-phật, phát tâm thứ ba vượt hơn địa Bất định, phát tâm thứ tư như được ở địa Định.

Lại nữa, này Thiên tử! Như các âm ố, a đều là phần căn bản của tất cả chữ viết. Mới phát tâm cũng như vậy, đều là căn bản của tất cả việc thiện. Như học văn tự, được mở mang thêm một phần trí, buộc niệm tu hành là được một phần trí, cũng lại như vậy. Cũng như thầy toán, tính đếm số vô lượng, vẫn biết được kết quả của nó, tâm không thoái chuyển là biết được kết quả phần số đó cũng lại như vậy. Ví như có người hiểu rõ về kinh luận, cùng sinh với thiện là tâm đã hiểu rõ về kinh luận cũng lại như vậy.

Lại nữa, này Thiên tử! Mới phát tâm là buộc niệm nơi nhân thiện. Phát tâm thứ hai buộc niệm vào trí tuệ. Phát tâm thứ ba là buộc niệm vào thiền định. Phát tâm thứ tư là buộc niệm ở nơi quả.

Lại nữa, này Thiên tử! Mới phát tâm là thọ trì nhân thiện. Phát tâm thứ hai là thọ trì trí tuệ. Phát tâm thứ ba là thành tựu thiền định. Phát tâm thứ tư là thọ trì nơi quả.

Lại nữa, này Thiên tử! Mới phát tâm là thành tựu nhân thiện. Phát tâm thứ hai là thành tựu trí tuệ. Phát tâm thứ ba là thành tựu thiền định. Phát tâm thứ tư là thành tựu chánh quả.

Lại nữa, này Thiên tử! Mới phát tâm là do nơi điều thiện mà vào đạo. Phát tâm thứ hai do nơi trí mà vào đạo. Phát tâm thứ ba do nơi thiền mà vào đạo. Phát tâm thứ tư do nơi quả mà vào đạo.

Lại nữa, này Thiên tử! Mới phát tâm như thầy thuốc rành về thuốc. Phát tâm thứ hai là khéo biết phân chia thuốc. Phát tâm thứ ba là tùy bệnh mà cho thuốc. Phát tâm thứ tư là uống thuốc mà hết bệnh.

Lại nữa, này Thiên tử! Do mới phát tâm mà sinh vào nhà Pháp vương. Phát tâm thứ hai học được pháp của Pháp vương. Phát tâm thứ

ba là tu theo hạnh của Pháp vương. Phát tâm thứ tư có đầy đủ quả vị của Pháp vương. Đấy là bốn thứ phát tâm.

Lúc đó, Thiên tử Tịnh Quang Diễm lại bạch Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

–Đại Bồ-tát làm thế nào để mau chóng đạt đạo? Bồ-tát thực hành đạo ấy như thế nào để mau thành tựu đạo quả Chánh đẳng Chánh giác Vô thượng?

Văn-thù-sư-lợi đáp:

–Này Thiên tử! Mau đạt đạo có hai thứ, Đại Bồ-tát nương vào hai thứ đạo ấy để mau chứng Chánh đẳng Chánh giác Vô thượng:

1.Đạo phương tiện.

2.Đạo trí tuệ.

Do thọ trì trí phương tiện nên có thể quán tất cả chúng sinh, do thọ trì trí tuệ nên quán sát tất cả pháp là không và có thể đoạn nghi chấp. Do trí phương tiện nên các pháp hòa hợp, do trí tuệ nên các pháp không hòa hợp. Phương tiện là nhân, trí tuệ là quả. Nhờ phương tiện nên biết tất cả pháp. Nhờ trí tuệ nên biết các pháp là không. Dùng trí phương tiện để trang nghiêm cõi Phật. Nhờ trí tuệ nên biết các cõi Phật đều là bình đẳng. Do trí phương tiện nên biết căn tánh của các chúng sinh đều sai biệt. Do trí tuệ nên biết căn tánh của các chúng sinh đều là không. Do phương tiện nên được vị cam lộ chứng thành Bồ-đề. Do trí tuệ nên biết pháp của chư Phật đều bình đẳng, là chánh đạo.

Lại nữa, này Thiên tử! Có hai thứ hành có khả năng đưa Đại Bồ-tát mau đạt Chánh đẳng Chánh giác Vô thượng.

1.Hữu vi.

2.Vô vi.

Hữu vi là thâu tóm chung năm Ba-la-mật. Vô vi là thâu tóm Trí tuệ ba-la-mật.

Lại có hai hành, có khả năng đưa Đại Bồ-tát mau thành Chánh đẳng Chánh giác Vô thượng.

1.Hành hữu lậu.

2.Hành vô lậu.

Hành hữu lậu là năm Ba-la-mật. Hành vô lậu là Trí tuệ ba-la-mật.

Lại có hai hành, có thể đưa Đại Bồ-tát mau thành Chánh đẳng Chánh giác Vô thượng.

1.Hành trụ.

2.Hành không trụ.

Hành trụ là năm Ba-la-mật. Hành không trụ là Trí tuệ ba-la-mật.

Lại có hai hành, có thể đưa Đại Bồ-tát mau thành Chánh đẳng Chánh giác.

1.Hữu lượng.

2.Vô lượng.

Hữu lượng là năm Ba-la-mật. Vô lượng là Trí tuệ ba-la-mật. Hành hữu lượng là pháp hữu tướng. Hạnh vô lượng là pháp vô tướng.

Lại có hai hành, có thể đưa Đại Bồ-tát mau thành Chánh đẳng Chánh giác Vô thượng.

1.Hành trí.

2.Hành định.

Hành trí là từ Địa thứ nhất cho đến Địa thứ bảy. Hành định là từ Địa thứ tám cho đến Địa thứ mười.

Khi ấy, Bồ-tát Bất Khiếp Nhược Trí Tổng Trì hỏi Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

–Đại Bồ-tát làm thế nào để biết nghĩa? Và làm thế nào để biết trí?

Văn-thù-sư-lợi đáp:

–Này thiện nam! Nghĩa là không hình thể, trí cũng không hình thể.

Bồ-tát Bất Khiếp Nhược Trí Tổng Trì lại hỏi:

–Thưa Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Tại sao nghĩa lại không hình thể? Trí cũng không hình thể?

Văn-thù-sư-lợi đáp:

–Này thiện nam! Nghĩa là vô vi, vô tác, không tướng, không mạo, không đến, không đi, đó gọi là nghĩa.

Trí không hình thể là: Chẳng phải pháp định, chẳng phải là pháp bất định, đó gọi là trí. Cứ như vậy mà thọ trì.

Nghĩa là không hình thể, chẳng phải có, chẳng phải không.

Trí tức thể là không, chẳng phải có, chẳng phải không, không lấy,

không bỏ. Cứ như vậy mà thọ trì.

Lại nữa, nghĩa là chẳng phải định, cũng chẳng phải là chẳng phải định. Trí gọi là tâm đạo, tâm trí bình đẳng, không có phân biệt. Cứ như vậy mà thọ trì.

Lại nữa, lấy trí làm thiền, làm thể, thiền và trí đều bình đẳng, không có sai biệt. Đem phương tiện mà xem xét ấm, nhập, giới, mười hai nhân duyên, sinh tử lưu chuyển và tướng thiện ác, tất cả giống như mộng ảo, chẳng phải có, chẳng phải không. Đại Bồ-tát nên như vậy mà xét xem các pháp.

Lại nữa, này thiện nam! Đại Bồ-tát lại có mười loại hành trí:

1.Trí nhân.

2.Trí quả.

3.Trí nghĩa.

4.Trí phương tiện.

5.Trí Bát-nhã.

6.Trí thọ trì.

7.Trí Ba-la-mật.

8.Trí đại Bi.

9.Trí thương xót giáo hóa chúng sinh.

10.Trí không vướng mắc vào tất cả pháp. Đấy gọi là mười hành trí của trí Bồ-tát.

Lại nữa, này thiện nam! Đại Bồ-tát lại phát mười hạnh thanh tịnh:

1.Chính mình phát hạnh thân nghiệp thanh tịnh.

2.Phát hạnh thân nghiệp của tất cả chúng sinh.

3.Tự mình phát hạnh nghiệp khẩu thanh tịnh.

4.Phát hạnh nghiệp khẩu thanh tịnh của tất cả chúng sinh.

5.Tự phát hạnh ý nghiệp thanh tịnh.

6.Phát hạnh ý nghiệp thanh tịnh của tất cả chúng sinh.

7.Phát hạnh bình đẳng thanh tịnh của tất cả chúng sinh.

8.Phát hạnh bình đẳng ngoài tất cả chúng sinh.

9.Phát hạnh trí của chư Phật thanh tịnh.

10.Phát hạnh thành tựu chúng sinh làm thanh tịnh cõi nước Phật.

Nếu có chúng sinh nào bị các chứng bệnh thì ban cho thuốc để họ

được an lạc, còn như bị phiền não trói buộc thì đem trí vô vi giáo hóa để họ lìa ba cõi. Tất cả đều làm cho chúng sinh được đầy đủ trí tuệ, công đức của đạo vô vi. Đấy gọi là Bồ-tát đầy đủ mười loại hạnh thanh tịnh.

Lại nữa, này thiện nam! Đại Bồ-tát có mười loại phương tiện:

1.Phương tiện qua bờ bên kia.

2.Phương tiện thọ trì.

3.Phương tiện trí tuệ.

4.Phương tiện trong phương tiện.

5.Phương tiện đại Bi.

6.Phương tiện đầy đủ của trí.

7.Phương tiện đầy đủ của tuệ.

8.Phương tiện của tĩnh niệm.

9.Phương tiện của hành chân thật.

10.Phương tiện không yêu ghét, bình đẳng đối với tất cả chúng sinh.

Đấy gọi là mười phương tiện của Bồ-tát.

Lại nữa, này thiện nam! Đại Bồ-tát có mười thứ phân biệt thân vô tận:

1.Phân biệt sự vật vô tận.

2.Phân biệt phiền não vô tận.

3.Phân biệt pháp vô tận.

4.Phân biệt khát ái vô tận.

5.Phân biệt các kiến vô tận.

6.Phân biệt thiện ác vô tận.

7.Phân biệt tạo tác vô tận.

8.Phân biệt không chấp, không trước vô tận.

9.Phân biệt hòa hợp vô tận.

10.Phân biệt trí Bồ-đề tròn đầy vô tận.

Đấy là mười thứ phân biệt thân vô tận.

Lại nữa, này thiện nam! Đại Bồ-tát có mười hạnh điều phục:

1.Hạnh điều phục thiện.

2.Hạnh điều phục keo kiệt bằng sự ban cho nhiều như mưa.

3.Hạnh điều phục không tinh tấn.

4.Hạnh điều phục ba nghiệp.

5.Hạnh điều phục tâm độc bằng cách không giận dữ.

6.Hạnh điều phục khởi tâm thương xót.

7.Hạnh điều phục tâm lười biếng.

8.Hạnh điều phục siêng năng tu hành pháp Phật.

9.Hạnh điều phục tâm bất thiện bằng cách không làm các việc ác.

10.Hạnh điều phục thiền định, giải thoát, tự tại.

Lại có mười hạnh điều phục:

1.Hạnh điều phục phá trừ ngu si vô trí.

2.Hạnh điều phục theo phương tiện nắm giữ Trí tuệ ba-la-mật.

3.Hạnh điều phục phiền não.

4.Hạnh điều phục sinh khởi đạo.

5.Hạnh điều phục tổng trì tin thật.

6.Hạnh điều phục không đọa cõi ác.

7.Hạnh điều phục tâm bất thiện.

8.Hạnh điều phục tự tại nơi thời, phi thời.

9.Hạnh điều phục chính thân mình.

10.Hạnh điều phục quán không.

Đấy là mười hạnh điều phục.

Lại nữa, này thiện nam! Đại Bồ-tát có mười thứ điều phục. Đó là điều phục lìa xa ba nghiệp ác của thân, bốn nghiệp ác của miệng và ba nghiệp ác của ý.

Lại có mười thứ pháp quán trong ngoài không khởi lên sự vướng mắc:

1.Quán cảnh giới trong thân đều là không, không khởi lên sự vướng mắc.

2.Quán cảnh giới ngoài thân cũng đều là không, không khởi lên sự vướng mắc.

3.Quán các pháp trong ngoài đều là không, nên không khởi lên vướng mắc.

4.Đối với tất cả trí, không khởi lên sự vướng mắc.

5.Đối với việc tu hành, không khởi lên sự vướng mắc.

6.Quán các Địa của Hiền thánh, không khởi lên sự vướng mắc.

7.Tu hành thanh tịnh đã lâu, không khởi lên sự vướng mắc.

8.Trụ vào Trí tuệ ba-la-mật, không khởi lên sự vướng mắc.

9.Đối với việc giảng luận chánh pháp, giáo hóa chúng sinh, không khởi lên sự vướng mắc.

10.Quán các chúng sinh phát khởi đại phương tiện Từ bi thương xót, không khởi lên sự vướng mắc. Đấy gọi là mười thứ quán pháp trong ngoài không khởi lên sự vướng mắc.

Lại nữa, này thiện nam! Đại Bồ-tát nên khởi lên tâm kiên cố tu đạo Chánh giác như vậy. Nếu không như thế thì Bồ-đề kiên cố không gọi là Bồ-tát.

Sao gọi là kiên cố? Vì ba nghiệp của thân, khẩu, ý kết hợp không trái với nhau nên gọi là kiên cố.

Sao gọi là không kiên cố? Vì ba nghiệp của thân, khẩu, ý không kết hợp, cùng chống trái với nhau, nên gọi là không kiên cố.

Lại nữa, này thiện nam! Đại Bồ-tát lại có hai thứ chánh hành nơi tâm Bồ-đề kiên cố:

1.Hành chánh niệm Bồ-đề.

2.Hành tu hành thiền định đoạn các phiền não.

Này thiện nam! Đấy gọi là hai thứ chánh hành nơi tâm Bồ-đề kiên cố.

Lại nữa, này thiện nam! Lại có hai thứ chánh hành kiên cố:

1.Hành tự điều phục thân mình.

2.Hành điều phục thân chúng sinh.

Này thiện nam! Đấy gọi là hai thứ chánh hành kiên cố của Đại Bồ-tát.

Lại nữa, này thiện nam! Đại Bồ-tát lại có hai thứ chánh hành kiên cố:

1.Siêng năng tu tập nên đạt được Nhất thiết trí.

2.Không tu tập mà đạt được Nhất thiết trí.

Đấy gọi là hai thứ chánh hành kiên cố của Đại Bồ-tát.

Lại nữa, này thiện nam! Đại Bồ-tát lại có hai thứ chánh hành kiên cố:

1.Chánh hành kiên cố trụ nơi địa phương tiện.

2.Chánh hành kiên cố trụ nơi địa bất động.

Đấy gọi là hai thứ chánh hành kiên cố của Đại Bồ-tát.

Lại nữa, này thiện nam! Đại Bồ-tát có hai thứ chánh hành kiên cố:

1.Chánh hành kiên cố xa lìa địa cấu nhiễm.

2.Chánh hành kiên cố đối với mỗi một địa tạo phương tiện tự làm cho tròn đầy.

Đấy gọi là hai thứ chánh hành kiên cố của Đại Bồ-tát.

Đại Bồ-tát lại có hai thứ chánh hành kiên cố:

1.Đối với địa Thanh văn, Bích-chi-phật, hiện rõ chánh hành kiên cố.

2.Đối với Bồ-đề Phật, chánh hành kiên cố theo phương tiện không thoái chuyển.

Đấy gọi là hai thứ chánh hành kiên cố của Đại Bồ-tát.

Này thiện nam! Đại Bồ-tát có vô lượng phương tiện những chánh hành kiên cố như vậy, cho nên chứng được Chánh đẳng Chánh giác Vô thượng.

Lúc này, Đức Thế Tôn khen ngợi Đồng tử Văn-thù-sư-lợi:

–Lành thay! Lành thay! Này Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Ông đã khéo giảng thích hợp.

Lúc Phật giảng nói pháp này rồi, Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi cùng vô lượng chúng Trời, Người, A-tu-la, Càn-thát-bà và tất cả đại chúng đều đảnh lễ Phật, vui vẻ tin nhận và phụng hành.

Số 467 - Kinh Đại Thừa Già-Da Sơn Đảnh

SỐ 467

KINH ĐẠI THỪA GIÀ-DA SƠN ĐẢNH

Hán dịch: Đời Đại Đường, Tam tạng Pháp sư Bồ-đề-lưu-chí,

người Nam Thiên Trúc.

Tôi nghe như vầy:

Một thời, Đức Phật đang ở tại tinh xá, trên đỉnh núi thuộc thành Già-da, cùng với một ngàn đại Tỳ-kheo. Trước kia các Tỳ-kheo ấy đều là những Phạm chí tóc dài, nay đều là A-la-hán, đã diệt sạch các lậu, việc làm đã xong, trút bỏ gánh nặng, hoàn tất việc lợi mình, hữu lậu đã dứt sạch, chánh trí giải thoát, tâm được tự tại, đã vượt qua bờ bên kia. Lại cùng với vô lượng các Đại Bồ-tát tập hợp đông đủ.

Thành Phật chưa được bao lâu, Đức Thế Tôn lúc này đang ngồi im lặng, nhập Tam-muội, xem xét khắp pháp giới, suy nghĩ: Ta đã giác ngộ, đạt thành trí tuệ, việc đã làm xong, đã trút bỏ gánh nặng, đã vượt khỏi chốn đồng hoang sinh tử, đã tránh xa mọi thứ tối tăm, được trí sáng, đã nhổ sạch tên độc, đã dứt hết khát ái, đã chứng pháp giới, đã đánh trống pháp, đã thổi loa pháp, đã dựng cờ pháp, đã trừ bỏ mắt sinh tử để giảng nói bằng mắt pháp, đã đóng các nẻo ác, mở ra đường thiện, đã bỏ ruộng tội, canh tác ruộng phước. Nay ta xem xét kỹ các pháp ấy: Vậy ai hiện chứng đã chứng và sẽ chứng? Dùng thân chứng hay tâm chứng?

Nếu dùng thân để chứng thì thân này là trì trệ, không biết, không suy nghĩ, cũng như cây cỏ, tường, vách, ngói, đá, do bốn đại hợp thành, từ cha mẹ sinh ra là pháp vô thường, sẽ hư hoại, tan diệt, phải nhờ vào

các duyên ăn uống, tắm rửa, mặc quần áo mà tồn tại.

Nếu dùng tâm để chứng, tâm thì như huyễn hóa, không tướng, không hình, không có nơi nương tựa, không chỗ dung nạp.

Còn Bồ-đề thì tùy theo thế gian mà lập danh tự, không tiếng vang, không hình sắc, không thành thật, không tướng trạng, không đến, không đi, không ra, không vào, vượt qua ba cõi, không có xứ sở, không thể thấy nghe, không thể nhớ nghĩ, lìa mọi duyên dựa, chẳng phải cảnh giới hý luận, không chỗ vào, không văn tự, không thể lay động, không thể an lập, dứt đường nói năng. Như nói hiện chứng, đã chứng và sẽ chứng, chẳng qua là danh tự do phân biệt hư vọng, không sinh, không khởi, không có thể tánh, không thể nắm bắt, không thể nói, không thể ái chấp, trong đó, thật không có đã thành Chánh giác, hiện thành Chánh giác, sẽ thành Chánh giác. Nếu có thể không chứng, không thành như vậy, thì mới gọi là thành Chánh giác. Tại sao? Vì Bồ-đề là lìa tất cả các tướng biến động.

Khi ấy, Đại Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi biết được ý nghĩ của Phật, nên thưa:

–Bạch Thế Tôn! Nếu tướng Bồ-đề như vậy thì các thiện nam, thiện nữ, phát tâm Bồ-đề nên trụ như thế nào?

Phật bảo:

–Này Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Tướng Bồ-đề như vậy thì cứ như thế mà trụ.

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi thưa:

–Bạch Thế Tôn! Thế nào là tướng Bồ-đề?

Phật đáp:

–Này Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Tướng Bồ-đề vượt qua ba cõi, tuy tùy theo thế tục mà có danh tự, nhưng xa lìa mọi âm thanh của sự nói năng. Các chúng Bồ-tát phát tâm hướng đến Bồ-đề, từ lúc mới bắt đầu phát tâm thì đã không có chỗ để hướng. Thế nên, này Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Các thiện nam, thiện nữ nên xa lìa sự phát tâm hướng đến mà trụ ở Bồ-đề.

Này Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Nếu các Đại Bồ-tát có thể hướng đến chỗ không thể hướng đến, thì mới là hướng đến giác ngộ.

Này Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Huớng đến nơi không tự tánh là

hướng đến Bồ-đề. Hướng đến chỗ không có nơi chốn là hướng đến Bồ-đề. Hướng đến tánh pháp giới là hướng đến Bồ-đề. Hướng đến các pháp mà không vướng mắc là hướng đến Bồ-đề. Hướng đến thực tế không sai biệt là hướng đến Bồ-đề. Hướng đến như bóng trong gương, như bóng của ánh sáng rọi, như bóng trăng trong nước, như ánh lửa đang cháy, là hướng đến Bồ-đề.

Khi ấy, trong chúng hội có Thiên tử tên là Tịnh Nguyệt Oai Quang bạch với Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

–Thưa Đại sĩ! Các Đại Bồ-tát tu tập hạnh gì và nương vào đâu mà tu?

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi đáp:

–Này Thiên tử! Các Đại Bồ-tát tu hạnh đại Bi và nương vào tất cả chúng sinh mà tu.

Thiên tử Tịnh Nguyệt lại hỏi:

–Đại Bi của Bồ-tát nương vào tâm nào để khởi?

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi đáp:

–Đại Bi của Bồ-tát nương vào tâm không dối gạt mà khởi.

Lại hỏi:

–Tâm không dối gạt khởi từ đâu?

Đáp:

–Khởi từ tâm bình đẳng đối với tất cả chúng sinh.

Lại hỏi:

–Tâm bình đẳng đối với tất cả chúng sinh khởi từ đâu?

Đáp:

–Khởi từ tâm pháp tánh không phải một, không phải khác.

Lại hỏi:

–Tâm pháp tánh không phải một, không phải khác khởi từ đâu?

Đáp:

–Khởi từ tâm tin sâu.

Lại hỏi:

–Tâm tin sâu khởi từ đâu?

Đáp:

–Khởi từ tâm Bồ-đề.

Lại hỏi:

–Tâm Bồ-đề khởi từ đâu?

Đáp:

–Khởi từ sáu Ba-la-mật.

Lại hỏi:

–Sáu Ba-la-mật khởi từ đâu?

Đáp:

–Khởi từ tuệ phương tiện.

Lại hỏi:

–Tuệ phương tiện khởi từ đâu?

Đáp:

–Khởi từ không buông lung.

Lại hỏi:

–Không buông lung khởi từ đâu?

Đáp:

–Khởi từ ba hạnh tịnh.

Lại hỏi:

–Ba hạnh tịnh khởi từ đâu?

Đáp:

–Khởi từ mười đường nghiệp thiện.

Lại hỏi:

–Mười đường nghiệp thiện khởi từ đâu?

Đáp:

–Khởi từ sự gìn giữ tịnh giới.

Lại hỏi:

–Sự gìn giữ tịnh giới khởi từ đâu?

Đáp:

–Khởi từ suy nghĩ đúng như lý.

Lại hỏi:

–Suy nghĩ đúng như lý khởi từ đâu?

Đáp:

–Khởi từ tâm quán sát.

Lại hỏi:

–Tâm quán sát khởi từ đâu?

Đáp:

–Khởi từ nhớ nghĩ giữ gìn không quên.

Thiên tử Tinh Nguyệt Oai Quang lại hỏi Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

–Thưa Đại sĩ! Các Bồ-tát phát tâm Bồ-đề gồm có bao nhiêu thứ để đối với nhân, đối với quả được thành tựu?

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi đáp:

–Này Thiên tử! Các Bồ-tát phát tâm Bồ-đề, gồm có bốn thứ, để đối với nhân, đối với quả được thành tựu. Những gì là bốn?

1.Mới phát tâm.

2.Phát tâm trụ nơi giải hành.

3.Phát tâm bất thoái chuyển.

4.Phát tâm Nhất sinh bổ xứ.

Nên biết, mới phát tâm là nhân của trụ giải hành. Trụ giải hành là nhân của bất thoái chuyển. Phát tâm bất thoái chuyển là nhân của Nhất sinh bổ xứ. Phát tâm nhất sinh bổ xứ là nhân của Nhất thiết trí.

Lại nữa, này Thiên tử! Mới phát tâm như gieo giống xuống ruộng. Phát tâm trụ nơi giải hành như là mầm dần dần được phát triển. Phát tâm bất thoái chuyển như cành, lá, hoa, quả lần lượt phát sinh. Phát tâm Nhất sinh bổ xứ như trái chín.

Lại nữa, này Thiên tử! Mới phát tâm như người đóng xe, công việc trước hết là phải tập họp các loại gỗ lại. Phát tâm thứ hai như khi được gỗ rồi, thì tùy theo mỗi loại mà bào cho láng. Phát tâm thứ ba như đã đóng xe xong. Phát tâm thứ tư như dùng xe ấy chuyên chở đi xa.

Lại nữa, này Thiên tử! Mới phát tâm như trăng mùng một. Phát tâm thứ hai như trăng mùng năm cho đến trăng mùng bảy. Phát tâm thứ ba như trăng mùng mười. Phát tâm thứ tư như trăng mười bốn. Nên biết trí tuệ của Như Lai như trăng đêm rằm tỏa sáng, mỗi tia sáng đều tròn đầy.

Lại nữa, này Thiên tử! Mới phát tâm vượt hơn địa Thanh văn. Phát tâm thứ hai vượt hơn địa Bích-chi-phật. Phát tâm thứ ba vượt hơn địa bất định. Phát tâm thứ tư trụ vào địa quyết định.

Lại nữa, này Thiên tử! Mới phát tâm như người mới học chữ cái. Phát tâm thứ hai như người kia đã dần dần hiểu và phân tích được. Phát tâm thứ ba như học tập lâu ngày, tính toán tinh thông. Phát tâm thứ tư như học đã thấu hiểu được các luận.

Lại nữa, này Thiên tử! Bồ-tát mới phát tâm trụ vào nhân. Bồ-tát phát tâm thứ hai trụ vào trí. Bồ-tát phát tâm thứ ba trụ vào đoạn. Bồ-tát phát tâm thứ tư trụ vào quả.

Lại nữa, này Thiên tử! Mới phát tâm là thuộc vào nhân. Phát tâm thứ hai là thuộc vào trí. Phát tâm thứ ba là thuộc vào đoạn. Phát tâm thứ tư là thuộc vào quả.

Lại nữa, này Thiên tử! Mới phát tâm là khởi từ nhân. Phát tâm thứ hai là khởi từ trí. Phát tâm thứ ba là khởi từ đoạn. Phát tâm thứ tư là khởi từ quả.

Lại nữa, này Thiên tử! Mới phát tâm là phân biệt chỗ sai khác của nhân. Phát tâm thứ hai là phân biệt chỗ sai khác của trí. Phát tâm thứ ba là phân biệt chỗ sai khác của đoạn. Phát tâm thứ tư là phân biệt chỗ sai khác của quả.

Lại nữa, này Thiên tử! Mới phát tâm như hái các loại thuốc. Phát tâm thứ hai như phân biệt từng loại thuốc. Phát tâm thứ ba như tùy bệnh mà cho thuốc. Phát tâm thứ tư như uống thuốc được hết bệnh.

Lại nữa, này Thiên tử! Mới phát tâm là sinh vào nhà Pháp vương. Phát tâm thứ hai học đạo của Pháp vương. Phát tâm thứ ba học và hiểu được rõ ràng. Phát tâm thứ tư là học được một cách tự tại.

Lúc này, trong chúng hội có Thiên tử tên là Quyết Định Quang Minh, thưa Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

–Thưa Đại sĩ! Đại Bồ-tát làm thế nào để mau được đạo? Các Đại Bồ-tát thực hành đạo ấy thế nào để mau chóng thành tựu đạo quả Chánh đẳng Chánh giác Vô thượng?

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi đáp:

–Này Thiên tử! Đại Bồ-tát muốn mau được đạo, có hai thứ. Các Đại Bồ-tát thực hành hai thứ đạo ấy để mau chóng thành tựu đạo quả Chánh đẳng Chánh giác Vô thượng.

1.Đạo phương tiện

2.Đạo trí tuệ.

Đạo phương tiện: Thâu giữ các pháp thiện. Đạo trí tuệ: Hiểu biết để lựa chọn.

Đạo phương tiện: Là không bỏ các chúng sinh. Đạo trí tuệ: Hay bỏ các pháp.

Đạo phương tiện: Là biết pháp hòa hợp. Đạo trí tuệ: Là biết pháp không hòa hợp.

Đạo phương tiện: Là có thể làm nhân duyên. Đạo trí tuệ: Là có thể đạt đến chỗ vắng lặng.

Đạo phương tiện: Có khả năng biết được tướng của các pháp là sai biệt. Đạo trí tuệ: Có khả năng biết được lý của pháp giới là không sai biệt.

Đạo phương tiện: Trang nghiêm các cõi Phật được đầy đủ. Đạo trí tuệ: Biết được sự bình đẳng ở các cõi Phật.

Đạo phương tiện: Có khả năng biết được căn hành không đồng của chúng sinh. Đạo trí tuệ: Có khả năng biết được căn hành là không, không chỗ có.

Đạo phương tiện: Giúp các Bồ-tát đến đạo tràng. Đạo trí tuệ: Tạo điều kiện cho Bồ-tát đạt được không chỗ nhận biết.

Này Thiên tử! Đại Bồ-tát có hai thứ để mau chóng đạt đạo:

1.Đạo tư lương.

2.Đạo quyết trạch.

Đạo tư lương là năm Ba-la-mật như bố thí… Đạo quyết trạch là Trí tuệ ba-la-mật.

Đạo có chấp trước, đạo không chấp trước, đạo hữu lậu hay đạo vô lậu đều nói như vậy.

Lại có hai thứ để chóng đạt đạo.

1.Đạo hữu lượng.

2.Đạo vô lượng.

Đạo hữu lượng là quả vị có tướng. Đạo vô lượng là quả vị không có tướng.

Lại có hai thứ mau chóng thành đạo:

1.Đạo trí.

2.Đạo đoạn.

Đạo trí là Địa thứ nhất cho đến Địa thứ bảy. Đạo đoạn là từ Địa thứ tám cho đến Địa thứ mười.

Khi ấy, trong chúng hội có Bồ-tát Dũng Tu Trí Tín hỏi Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

–Thưa Đại sĩ! Đại Bồ-tát làm thế nào để biết nghĩa? Và làm thế nào để tu trí?

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi đáp:

–Này thiện nam! Nghĩa thì chẳng hòa hợp còn trí thì hòa hợp.

Bồ-tát Dũng Tu Trí Tín hỏi:

–Thưa Bồ-tát! Vì lý do gì mà nghĩa chẳng hòa hợp, còn trí lại hòa hợp?

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi đáp:

–Này thiện nam! Nghĩa là vô vi. Vô vi thì chẳng phải là nghĩa. Trong chẳng phải là nghĩa thì không có pháp hoặc hòa hợp, hoặc không hòa hợp. Nghĩa thì không biến đổi, không thành thật, không thể lấy, không thể bỏ, tất cả đều nói như vậy.

Này thiện nam! Trí gọi là đạo. Đạo cùng với tâm hòa hợp, chẳng phải là không hòa hợp. Lại nữa, trí chính là hòa hợp, chẳng phải là không hòa hợp.

Bồ-tát Dũng Tu Trí Tín thưa:

–Thưa Bồ-tát! Vì lý do gì trí chính là hòa hợp, chẳng phải là không hòa hợp?

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi đáp:

–Này thiện nam! Vì trí khéo có khả năng xem xét ấm, xứ, giới, khéo có khả năng xem xét pháp duyên khởi, và khéo có khả năng xem xét xứ, phi xứ. Như vậy là nó hòa hợp chứ chẳng phải là không hòa hợp.

Lại nữa, này thiện nam! Đại Bồ-tát có mười trí:

1.Trí nhân.

2.Trí quả.

3.Trí nghĩa.

4.Trí phương tiện.

5.Trí Bát-nhã.

6.Trí thâu tóm.

7.Trí Ba-la-mật.

8.Trí đại Bi.

9.Trí giáo hóa chúng sinh.

10.Trí không có chỗ vướng mắc với tất cả pháp.

Này thiện nam! Đấy là mười trí của Đại Bồ-tát.

Lại nữa, này thiện nam! Đại Bồ-tát có mười thứ phát khởi:

1.Thân phát khởi làm cho thân nghiệp của tất cả chúng sinh được thanh tịnh.

2.Khẩu phát khởi làm cho khẩu nghiệp của tất cả chúng sinh được thanh tịnh.

3.Tâm phát khởi làm cho ý nghiệp của tất cả chúng sinh được thanh tịnh.

4.Phát khởi bên trong, không chấp giữ nơi tất cả chúng sinh.

5.Phát khởi bên ngoài, thực hành hạnh bình đẳng đối với tất cả chúng sinh.

6.Phát khởi trí, tu tập hết mọi trí của chư Phật.

7.Phát khởi quốc độ, hiện ra tất cả công đức trang nghiêm của cõi Phật.

8.Phát khởi giáo hóa chúng sinh, biết đến các loại thuốc trừ bệnh phiền não.

9.Phát khởi chân thật, có khả năng thành tựu tu quyết định.

10.Phát khởi đầy đủ trí vô vi, tâm không vướng chấp vào tất cả ba cõi.

Này thiện nam! Đấy gọi là mười thứ phát khởi của Đại Bồ-tát.

Lại nữa, này thiện nam! Đại Bồ-tát có mười hành:

1.Hành Ba-la-mật.

2.Hành nhiếp vật.

3.Hành Bát-nhã.

4.Hành phương tiện.

5.Hành đại Bi.

6.Hành cầu tư lương của tuệ.

7.Hành cầu tư lương trí.

8.Hành tín tâm thanh tịnh.

9.Hành nhập vào các đế.

10.Hành không phân biệt cảnh yêu ghét.

Này thiện nam! Đấy là mười hành của Đại Bồ-tát.

Lại nữa, này thiện nam! Đại Bồ-tát có mười thứ quán vô tận:

1.Quán thân vô tận.

2.Quán sự vật vô tận.

3.Quán pháp vô tận.

4.Quán ái vô tận.

5.Quán kiến vô tận.

6.Quán tư lương vô tận.

7.Quán thủ vô tận.

8.Quán không vướng mắc vô tận.

9.Quán tương ưng vô tận.

10.Quán đạo tràng biết được tự tánh vô tận.

Này thiện nam! Đấy là mười thứ quán vô tận của Đại Bồ-tát.

Lại nữa, này thiện nam! Đại Bồ-tát có mười thứ hành điều phục:

1.Hành điều phục keo kiệt ganh ghét bằng sự bố thí nhiều như mưa.

2.Hành điều phục phá giới bằng tu ba nghiệp thanh tịnh.

3.Hành điều phục sân hận bằng tu tập tâm Từ.

4.Hành điều phục biếng nhác bằng nỗ lực tinh tấn cầu pháp không biết mệt mỏi.

5.Hành điều phục hành xấu ác bằng thiền định giải thoát thần thông.

6.Hành điều phục vô minh bằng quyết định phát sinh tư lương của tuệ phương tiện thiện xảo.

7.Hành điều phục phiền não bằng cách làm tròn đầy tư lương của Nhất thiết trí.

8.Hành điều phục điên đảo bằng sự phát sinh con đường chân thật với tư lương không điên đảo.

9.Hành điều phục không tự tại bằng sự tự tại nơi thời, phi thời.

10. Hành điều phục chấp ngã bằng cách quán các pháp là vô ngã.

Này thiện nam! Đấy là mười hành điều phục của Đại Bồ-tát.

Lại nữa, này thiện nam! Đại Bồ-tát có mười Địa vắng lặng:

1.Địa của thân vắng lặng, xa lìa ba nghiệp xấu ác của thân.

2.Địa của khẩu vắng lặng, trừ bốn nghiệp của miệng để được thanh tịnh.

3.Địa của tâm vắng lặng, vĩnh viễn bỏ ba nghiệp ác của ý.

4.Địa của bên trong vắng lặng, không vướng mắc vào chính mình.

5.Địa của bên ngoài vắng lặng, không vướng mắc vào tất cả các pháp.

6.Địa vắng lặng của tư lương nơi trí, không vướng mắc vào chỗ hành đạo.

7.Địa vắng lặng không tự cao xem xét tự tánh của Thánh trí.

8.Địa vắng lặng của thần thông rốt ráo đến tận cùng, phát sinh Trí tuệ ba-la-mật.

9.Địa vắng lặng chấm dứt mọi hý luận không dối gạt tất cả chúng sinh.

10.Địa vắng lặng của thân tâm không bị tham ái, dùng đại Bi giáo hóa chúng sinh.

Này thiện nam! Đấy là mười Địa vắng lặng của Đại Bồ-tát.

Lại nữa, này thiện nam! Các Đại Bồ-tát tu hành như thật thì có thể thành tựu Bồ-đề, còn tu hành không như thật thì không thể thành tựu. Tu hành như thật là theo chỗ giảng nói như vậy mà tu hành. Tu hành không như thật chỉ là lời nói suông, không thể tin nhận, không thể tu tập.

Lại nữa, này thiện nam! Đại Bồ-tát có hai hành như thật:

1.Hành như thật của đạo.

2.Hành như thật của đoạn.

Này thiện nam! Đại Bồ-tát có hai hành như thật:

1.Hành như thật tự điều phục.

2.Hành như thật giáo hóa chúng sinh.

Này thiện nam! Đại Bồ-tát có hai hành như thật:

1.Hành như thật của trí có công dụng.

2.Hành như thật của trí không có công dụng.

Này thiện nam! Đại Bồ-tát có hai hành như thật:

1.Hành như thật khéo kiến lập các địa.

2.Hành như thật khéo xem xét các địa không sai biệt.

Này thiện nam! Đại Bồ-tát có hai hành như thật:

1.Hành như thật khéo xa lìa mọi lỗi lầm của các địa.

2.Hành như thật khéo làm tròn đầy công đức nơi các địa.

Này thiện nam! Đại Bồ-tát có hai hành như thật:

1.Hành như thật khéo nói về địa Thanh văn, Bích-chi-phật.

2.Hành như thật khéo nói về pháp không thoái chuyển nơi Bồ-đề Phật.

Này thiện nam! Đại Bồ-tát có hành như thật vô lượng, vô biên như vậy. Nếu ai có thể thực hành đúng như thế, thì nên biết người ấy không bao lâu nữa sẽ thành Chánh đẳng Chánh giác Vô thượng. Các Đại Bồ-tát nên siêng năng tu học.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn khen ngợi Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

–Lành thay! Lành thay! Này Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Ông đã khéo giảng nói, thích ứng.

Phật giảng nói kinh này rồi, các Đại Bồ-tát như Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi, Bồ-tát Dũng Tu Trí Tín và Thiên tử Tịnh Nguyệt Oai Quang, Thiên tử Quyết Định Quang Minh cùng chúng hội và tất cả thế gian, Trời, Người, A-tu-la đều rất vui vẻ tin nhận, phụng hành.