Kinh Pháp Hoa Lược Giải — Tập 2

Tiết 3 điển hình thành quả phi thường của bình thường (ph 20 Bồ tát Thường bất khinh)

Khi ấy đức Thế tôn bảo đại bồ tát Đại thế chí, đại sĩ nên biết, trong bốn chúng tỷ kheo và tỷ kheo ni, ưu bà tắc và ưu bà di, những người kính giữ Pháp hoa mà ai ác miệng phỉ báng thì bị tội nặng như Như lai đã nói trước kia, còn thành quả của những người ấy thực hiện là tai mắt mũi lưỡi thân ý, sáu căn thông suốt như Như lai mới nói ở trước.

Đại thế chí, xưa, xa xưa, cách nay những thời kỳ vô số nhiều đến vô lượng vô biên, không thể nghĩ bàn, có đức Phật danh hiệu Oai âm vương, bậc Đến như chư Phật, bậc Thích ứng hiến cúng, bậc Biết đúng và khắp, bậc Hoàn hảo sự sáng, bậc Khéo qua niết bàn, bậc Lý giải vũ trụ, bậc Không ai trên nữa, bậc Thuần hóa mọi người, bậc Thầy cả trời người, bậc Tuệ giác hoàn toàn : bậc Tôn cao nhất đời. Thời kỳ của ngài tên là Ly suy, quốc độ của ngài tên là Đại thành. Ngài thuyết pháp cho chư thiên, nhân loại và tu la, bằng cách ai cầu Thanh văn thì nói mà đáp ứng cho bằng bốn chân lý đế họ vượt qua sinh già bịnh chết, cứu cánh niết bàn ; ai cầu Duyên giác thì nói mà đáp ứng cho bằng mười hai duyên khởi ; còn các vị Bồ tát thì vì tuệ giác vô thượng, nói mà đáp ứng cho bằng sáu ba la mật để họ cứu cánh đạt đến tuệ giác ấy của Phật đà.

Đại thế chí, đức Oai âm vương như lai sống lâu với những thời kỳ nhiều bằng nhiều lần trăm triệu (344) hằng sa. Giáo pháp nguyên chất của ngài tồn tại thế giới với thời kỳ nhiều bằng bụi nhỏ nghiền một đại lục Diêm phù ; giáo pháp tương tự của ngài tồn tại thế giới với thời kỳ nhiều bằng bụi nhỏ nghiền cả bốn đại lục nhân loại. Ngài lợi ích cho chúng sinh rồi nhập diệt. Khi giáo pháp nguyên chất và giáo pháp tương tự của ngài kết thúc thì quốc độ Đại thành lại có đức Phật khác xuất hiện, cũng với tên Oai âm vương như lai và đủ mười đức hiệu. Tuần tự như vậy, có hai vạn ức đức Phật nữa, đều cùng một danh hiệu.

Đức Oai âm vương như lai đầu tiên, sau khi nhập diệt và thời kỳ giáo pháp nguyên chất kết thúc, trong thời kỳ giáo pháp tương tự của ngài, những tỷ kheo tăng thượng mạn có thế lực cực lớn. Chính trong lúc này mà có một vị tỷ kheo bồ tát tên là Thường bất khinh. Đại thế chí, vì lý do nào gọi ngài là Thường bất khinh? Vì thấy ai, bất cứ tỷ kheo hay tỷ kheo ni, ưu bà tắc hay ưu bà di, ngài cũng thi lễ và tán dương mà nói, tôi kính trọng quí vị một cách sâu xa, không dám khinh thường, vì quí vị toàn là những người có thể đi theo đường đi của bồ tát và sẽ được trở thành Phật đà. Tỷ kheo bồ tát Thường bất khinh không chuyên chú đọc kinh tụng kinh, chỉ thực hành sự thi lễ tán dương như trên. Đến nỗi mỗi khi từ xa thấy bất cứ ai trong bốn chúng, ngài cũng cố đến thi lễ và tán dương mà nói, tôi không dám khinh thường quí vị, quí vị sẽ làm Phật cả. Trong bốn chúng có kẻ nổi giận, tâm lý vẩn đục thì ác miệng mắng nhiếc, rằng tỷ kheo vô trí này, ở đâu đến đây mà tự nói tôi không dám khinh thường quí vị, thọ ký cho chúng ta sẽ được làm Phật? Chúng ta không cần sự thọ ký không thật ấy ! Nhưng tỷ kheo bồ tát Thường bất khinh vẫn làm như vậy trải qua bao nhiêu năm tháng, và luôn luôn bị mắng nhiếc mà không giận dữ, vẫn thường nói rằng quí vị sẽ làm Phật cả. Khi nói lời ấy, mọi người có kẻ lấy gậy lấy cây mà đánh, lấy ngói lấy đá mà ném, ngài tránh chạy, đứng xa, nhưng vẫn lớn tiếng mà nói tôi không dám khinh thường quí vị, quí vị sẽ làm Phật đà. Vì ngài thường xuyên nói như vậy nên những kẻ tăng thượng mạn trong bốn chúng gọi ngài là Thường bất khinh.

Lúc đời sống sắp kết thúc, từ trong không gian, tỷ kheo bồ tát Thường bất khinh được nghe đầy đủ về kinh Pháp hoa mà đức Oai âm vương như lai đã tuyên thuyết, gồm có hai mươi ngàn vạn ức bài kệ (345) mà ngài vẫn tiếp nhận và kính giữ được cả. Và tức thì được mắt tai mũi lưỡi thân ý sáu căn trong suốt như Như lai mới nói ở trước. Được như vậy rồi, đời sống của tỷ kheo bồ tát Thường bất khinh tăng lên hai trăm vạn ức trăm triệu năm nữa, diễn giảng cho mọi người một cách phong phú về kinh Pháp hoa.

Bốn chúng bấy giờ, những kẻ tăng thượng mạn đã khinh khi và đặt cho ngài cái tên Thường bất khinh, thấy ngài đạt được sức mạnh đại thần thông, sức mạnh đại hùng biện, sức mạnh đại yên lặng, nên nghe ngài diễn giảng ai cũng tin phục và đi theo. Tỷ kheo bồ tát Thường bất khinh lại giáo hóa cho ngàn vạn ức người, làm cho đứng trong tuệ giác vô thượng.

Sau khi đời sống kết thúc, ngài lại gặp được hai ngàn ức đức Phật cùng một danh hiệu Nhật nguyệt đăng minh (346), trong giáo pháp các đức Phật ấy ngài cũng diễn giảng Pháp hoa. Vì nhân tố này, ngài gặp được hai ngàn ức đức Phật nữa, cùng một danh hiệu Vân tự tại đăng vương, và trong giáo pháp của các đức Phật như vậy ngài cũng tiếp nhận kính giữ Pháp hoa, bằng cách đọc tụng và giảng nói cho bốn chúng về kinh ấy, cũng được sáu căn bình thường mà trong suốt, được sự không e sợ khi diễn giảng giữa bốn chúng. Đại thế chí, đối với bao nhiêu đức Phật trên đây, đại bồ tát Thường bất khinh hiến cúng, cung kính, tôn trọng, tán dương, gieo trồng gốc rễ pháp lành. Sau đó ngài còn gặp ngàn vạn ức đức Phật nữa, trong giáo pháp các đức Phật này ngài cũng diễn giảng Pháp hoa, hoàn thiện công đức, trở thành một đức Phật đà.

Đại thế chí, ý của đại sĩ nghĩ thế nào, đại bồ tát Thường bất khinh lúc ấy có phải ai khác, mà chính là bản thân Như lai. Nếu đời trước Như lai không tiếp nhận kính giữ Pháp hoa bằng cách đọc tụng, diễn giảng cho người..., thì đã không thể mau chóng thành tựu tuệ giác vô thượng. Chính vì từ nơi chư Phật quá khứ, Như lai đã tiếp nhận kính giữ Pháp hoa bằng cách đọc tụng, diễn giảng cho người..., nên đã thành tựu tuệ giác vô thượng một cách mau chóng. Đại thế chí, phần những tỷ kheo và tỷ kheo ni, ưu bà tắc và ưu bà di lúc ấy, vì giận dữ và khinh khi đại bồ tát Thường bất khinh mà hai trăm ức thời kỳ thường xuyên không gặp Phật không nghe Pháp không thấy Tăng, một ngàn thời kỳ chịu khổ khốc liệt trong Vô gián, nhưng hết tội báo ấy thì được gặp lại đại bồ tát Thường bất khinh giáo hóa cho về tuệ giác vô thượng. Đại thế chí, ý của đại sĩ nghĩ thế nào, bốn chúng thường khinh ngạo đại bồ tát Thường bất khinh lúc ấy có phải ai khác, mà chính là năm trăm bồ tát đứng đầu bởi Hiên hộ, năm trăm tỷ kheo ni đứng đầu bởi Sư tử nguyệt, và năm trăm ưu bà tắc đứng đầu bởi Tư Phật (347), toàn là những người không còn thoái chuyển tuệ giác vô thượng và nay đang có mặt trong đại hội này.

Đại thế chí, đại sĩ phải biết, Pháp hoa ích lợi vĩ đại cho chư vị đại bồ tát, có năng lực làm cho chư vị ấy đạt đến tuệ giác vô thượng. Vì lý do này, sau khi Như lai nhập diệt, đối với Pháp hoa, chư vị đại bồ tát hãy liên tục tiếp nhận ghi nhớ, đọc xét văn nghĩa, tụng được thuộc lòng, giảng nói cho người, sao chép ấn hành...

Muốn lặp lại ý nghĩa đã nói, nên khi ấy đức Thế tôn nói những lời chỉnh cú sau đây.

(1) Xưa có đức Phật
hiệu Oai âm vương,
thần thông tuệ giác
đều vô hạn lượng,
dẫn dắt hết thảy
các loại chúng sinh,
chư thiên nhân loại
ai cũng phụng sự.

(2) Ngài nhập diệt rồi,
khi pháp sắp hết,
có một bồ tát
tên Thường bất khinh.

(3) Bốn chúng bấy giờ
vướng mắc các pháp (348),
bồ tát Bất khinh
đến chỗ của họ,
nói tôi không dám
khinh thường quí vị ;
quí vị có thể
đi đường bồ tát
và ai cũng sẽ
được làm Phật đà.

(4) Họ nghe lời này
thì khinh và mắng,
bồ tát Bất khinh
nhẫn chịu được cả.

(5) Hết tội tình (349) này
và khi sắp chết,
ngài được nghe đủ
Diệu pháp liên hoa,
và được sáu căn
thường mà trong suốt.
Do thần lực ấy,
ngài sống lâu thêm,
và lại diễn giảng
một cách phong phú
Diệu pháp liên hoa cho cả mọi người.

(6) Người trong bốn chúng
vướng mắc các pháp
thì được bồ tát
giáo hóa tác thành,
làm cho đứng vững
trong tuệ giác Phật.
Sau khi chết rồi,
bồ tát Bất khinh
được gặp vô số
chư vị Phật đà.

(7) Chính vì diễn giảng
Diệu pháp liên hoa
mà ngài thực hiện
vô lượng pháp lành,
đủ dần công đức
chóng được Phật tuệ.
Bất khinh lúc ấy
18- 9) nay chính Như lai.

Bốn chúng lúc ấy vướng mắc các pháp
nghe Thường bất khinh
thọ ký làm Phật,
thì chính nhờ vào
nhân tố này đây
mà họ gặp được
vô lượng Phật đà,
và nay chính là
trong đại hội này
năm trăm bồ tát,
cùng với bốn chúng
bao gồm nam nữ
đức tin trong sáng,
đang cùng nghe pháp
trước Như lai đây.

(10) Đời trước Như lai khuyên những người ấy

(11) nghe và tiếp nhận
Diệu pháp liên hoa
là pháp bậc nhất,
nay họ có thể
chỉ dạy cho người
sống trong niết bàn,
bằng cách đời đời
nhận giữ kinh ấy. Ức vạn thời kỳ
không thể nói được
mới được có lúc
nghe nói Pháp hoa,
ức vạn thời kỳ
không thể nói được
mới được có lúc
Phật nói Pháp hoa.

(12) Do đó sau khi
Như lai nhập diệt,
những người tu hành
được nghe Pháp hoa
thì đừng sinh ra
tâm tư nghi hoặc,
mà nên chuyên chú
diễn giảng phong phú
kinh Pháp hoa ấy,
như vậy đời nào
cũng gặp Phật đà
mau được Phật tuệ.

Ghi chú

(344) Dịch sát : bốn mươi vạn ức trăm triệu.

(345) Coi lại ghi chú 197.

(346) Ngài Văn thù chỉ biết nguyên ủy Pháp hoa ngang đây.

(347) Đoạn này tham chiếu KD mà chấm câu và dịch. KD cũng thấy đoạn này bất thường : không giống lắm với chỉnh cú số 9 lặp lại dưới đây, không nói ưu bà di mà chỉ nói ưu bà tắc, nhưng quan trọng nhất là chỉ nói tỷ kheo ni mà không nói tỷ kheo. Cũng nên biết Tư phật (Sugataketana ?) là tên một ưu bà tắc có tiếng đã nói đến trong kinh Thiên Phật nhân duyên (cũng do ngài La thập dịch, V49/183b dẫn). HD có lẽ có bổ túc, như sau : 500 bồ tát đứng đầu bởi Hiền hộ, 500 tỷ kheo tỷ kheo ni đứng đầu bởi Sư tử nguyệt, 500 ưu bà tắc và 500 ưu bà di, vân vân.

(348) Vướng mắc các pháp (kế trước ư pháp, trước pháp) HD sở đố điên đảo : nhìn thác loạn (C9/123d6). Như vậy vướng mắc các pháp là chỉ tin những khái niệm do nhận thức thác loạn.

(349) Tội tình, chính văn là tội, có lẽ có nghĩa tội báo. Nhưng ở đây nghĩa này không thích hợp lắm. Sự chịu đựng của ngài Bất khinh là hạnh nguyện, không phải là tội báo. Tội tình là chữ thông tục, tôi mượn chữ ấy mà dịch là giữ chính văn nhưng làm nhẹ bớt đi.

Lược giải

Từ phẩm 20 này, cọng với phẩm 1, nhất là phẩm 7, có thể thấy nguyên ủy PH của đức Bổn sư. Đại thông trí thắng mới là Phật tổ PH ấy. Thời ngài, đức Bổn sư là vị sa di bồ tát thứ 16. Kế đó, thời đức Oai âm vương phật đầu tiên, đức Bổn sư là tỷ kheo bồ tát Thường bất khinh, được "lục căn thanh tịnh". Sau đó, gặp đức Nhật nguyệt đăng minh phật cuối cùng. Thời này Văn thù đại sĩ là "pháp sư PH". Đại hội PH ngày nay đại sĩ kế lại nguyên ủy PH là PH thời này.

Về việc gặp ai cũng nói "sẽ làm Phật" của ngài Thường bất khinh, thì sự thọ ký đặc thù này "biểu thị chúng sinh ai cũng có Phật tánh" (lời bồ tát Thế thân, C26/9). Thời nay, ngài Thường bất khinh là biểu tượng nhẫn nhục, cao nhất mà gần nhất, cho người "phụng thủ PH".

Toát yếu phẩm 20 "Bồ tát Thường bất khinh"

Khi ấy đức Thế tôn bảo đại bồ tát Đại thế chí, xưa, xa xưa, cách nay rất nhiều thời kỳ, có đức Oai âm vương như lai, đủ 10 đức hiệu. Thời kỳ của ngài tên là Ly suy, quốc độ của ngài tên là Đại thành. Đại thế chí, Oai âm vương như lai sống lâu rất nhiều thời kỳ. Giáo pháp nguyên chất và tương tự cũng tồn tại rất lâu, khi kết thúc thì quốc độ Đại thành tuần tự xuất hiện nhiều đức Phật nữa, cùng một danh hiệu Oai âm vương như lai.

Đức Oai âm vương như lai đầu tiên, sau khi nhập diệt, trong thời kỳ giáo pháp tương tự của ngài, những tỷ kheo tăng thượng mạn có thế lực cực lớn. Chính trong lúc này mà có một vị tỷ kheo bồ tát tên là Thường bất khinh. Đại thế chí, vì sao ngài được gọi như vậy ? Vì gặp bất cứ ai, ngài cũng thi lễ mà nói tôi không dám khinh thường quí vị, vì quí vị sẽ thành Phật đà. Khi nói như vậy, có kẻ mắng nhiếc, ngài vẫn không giận dữ, vẫn nói quí vị sẽ thành Phật đà. Có kẻ lấy cây mà đánh, lấy đá mà ném, ngài chạy tránh, nhưng vẫn đứng xa mà nói lớn, rằng tôi không dám khinh thường quí vị, quí vị sẽ làm Phật đà. Trải qua bao nhiêu năm tháng, ngài thường xuyên nói như vậy, nên những kẻ tăng thượng mạn gọi ngài là Thường bất khinh.

Lúc đời sống sắp kết thúc, tỷ kheo bồ tát Thường bất khinh được nghe đầy đủ về kinh Pháp hoa mà đức Oai âm vương như lai đã tuyên thuyết. Ngài tiếp nhận và kính giữ đầy đủ. Và tức thì được 6 căn trong suốt. Do vậy, đời sống của ngài tăng lên nhiều năm nữa, ngài diễn giảng phong phú cho mọi người về kinh Pháp hoa. Bây giờ, những kẻ tăng thượng mạn đã gọi ngài là Thường bất khinh, thấy ngài đạt được sức mạnh đại thần thông, sức mạnh đại hùng biện, sức mạnh đại yên lặng, nên nghe ngài diễn giảng ai cũng tin phục. Ngài lại giáo hóa cho họ đứng trong tuệ giác vô thượng.

Sau khi đời sống kết thúc, ngài gặp được nhiều đức Phật cùng danh hiệu Nhật nguyệt đăng minh như lai, và cũng diễn giảng Pháp hoa. Nhân tố này làm cho ngài gặp nhiều đức Phật nữa cùng danh hiệu Vân tự tại vương như lai, cũng kính giữ Pháp hoa, cũng được 6 căn bình thường mà trong suốt. Ngài còn gặp nhiều đức Phật nữa, cũng diễn giảng Pháp hoa, và trở thành Phật đà.

Đại thế chí, đại bồ tát Thường bất khinh lúc ấy chính là bản thân Như lai. Như lai nếu không tiếp nhận kính giữ Pháp hoa thì đã không thành tựu tuệ giác vô thượng một cách mau chóng. Phần những người trong 4 chúng khinh ngạo đại bồ tát Thường bất khinh thì bao thời kỳ không gặp Phật không nghe Pháp không thấy Tăng, bao thời kỳ chịu khổ khốc liệt trong Vô gián. Nhưng hết tội báo ấy lại gặp được đại bồ tát Thường bất khinh giáo hóa cho về tuệ giác vô thượng. Họ nay là 500 bồ tát, 500 tỷ kheo và tỷ kheo ni, 500 ưu bà tắc và ưu bà di, toàn là những người không thoái chuyển tuệ giác vô thượng, và dang có mặt trong đại hội này.

Đại thế chí, đại sĩ phải biết, Pháp hoa ích lợi vĩ đại cho chư vị đại bồ tát, có năng lực làm cho chư vị ấy đạt đến tuệ giác vô thượng. Vì lý do này, sau khi Như lai nhập diệt, đối với Pháp hoa, chư vị dại bồ tát hãy liên tục tiếp nhận ghi nhớ, đọc xét văn nghĩa, tụng được thuộc lòng, giảng nói cho người, sao chép ấn hành...

Chương 6 sự gia trì cho sự quảng bá nhất thừa, có 4 tiết : tiết 1 đức Thế tôn gia trì (các ph 21 và 22), tiết 2 chư đại bồ tát gia trì (các ph 23, 24, 25), tiết 3 gia trì bằng minh chú (ph 26). Tiết 4 gia trì bởi thiện tri thức (ph 27).

Tiết 1 đức Thế tôn gia trì, có 2 mục :

mục 1 đức Thế tôn gia trì bằng thần lực (ph 21), mục 2 đức Thế tôn gia trì bằng ký thác (ph 22).

Mục 1 đức Thế tôn gia trì bằng thần lực (ph 21 Sức thần của đức Thế tôn)

Lúc bấy giờ các vị đại bồ tát đã từ đất dũng xuất và nhiều bằng bụi nhỏ nghiền một ngàn thế giới hệ, đều đối trước đức Thế tôn chuyên chú mà chắp tay, chiêm ngưỡng dung nhan của ngài, thưa rằng, bạch đức Thế tôn, sau khi ngài nhập diệt, chúng con sẽ ở trong bao nhiêu quốc độ phân thân của ngài đã ở và sẽ nhập diệt mà diễn giảng rộng rãi về kinh Pháp hoa. Chúng con làm như vậy là vì bản thân chúng con cũng muốn được cái pháp vĩ đại, trong sáng và chân thật ấy để hiến cúng bằng cách tiếp nhận ghi nhớ, đọc xét văn nghĩa, tụng được thuộc lòng, giảng nói cho người, sao chép ấn hành...

Khi ấy, trước chúng đại bồ tát nhiều đến vô số trăm ngàn vạn ức và đã ở tại thế giới hệ Kham nhẫn này, đại loại như đại bồ tát Văn thù ; trước bốn chúng tỷ kheo và tỷ kheo ni, ưu bà tắc và ưu bà di ; trước tám bộ thiên, long, dạ xoa, càn thát bà, a tu la, ca lâu la, khẩn na la, ma hầu la dà, những người mà không phải người (350) ; trước tất cả các chúng như vậy, đức Thế tôn biểu hiện thần lực vĩ đại, bằng cách xuất ra tướng lưỡi rộng dài lên đến tầng trời Phạn thế, hết thảy lỗ lông phóng ra vô lượng vô số ánh sáng có màu sắc và chiếu khắp thế giới hệ cả mười phương. Chư Phật phân thân của ngài ngồi trên các tòa sư tử dưới các cây ngọc cũng biểu hiện như vậy, xuất ra tướng lưỡi rộng dài và phóng ra vô số ánh sáng. Thì gian đức Thế tôn và chư Phật phân thân của ngài biểu hiện thần lực vĩ đại như vậy hết trọn trăm ngàn năm. Sau đó các ngài thu lại tướng lưỡi rộng dài, rồi cùng một lúc, các ngài dặng hắng và đàn chỉ (351). Hai âm thanh này vang khắp cõi Phật mười phương. Đất của các cõi Phật ấy chấn động đủ cả sáu cách. Và nhờ thần lực của đức Thế tôn cùng chư Phật phân thân của ngài mà tại các cõi Phật ấy, tất cả chúng sinh, bao gồm nhân loại và không phải nhân loại, đều nhìn thấy thế giới hệ Kham nhẫn này : thấy chư Phật phân thân ngồi trên các tòa sư tử dưới những cây ngọc nhiều đến vô lượng vô biên trăm ngàn vạn ức, thấy đức Thế tôn cùng đức Đa bảo ở trong bảo tháp ngồi chung trên tòa sư tử, thấy bồ tát đại sĩ và bốn chúng nhiều đến vô lượng vô biên trăm ngàn vạn ức cung kính bao quanh đức Thế tôn. Thấy như vậy nên ai cũng đại hoan hỷ, cảm nhận sự thể chưa từng có. Tức thì chư thiên ở trong không gian của các cõi Phật ấy lớn tiếng mà nói, cách đây những thế giới hệ nhiều đến hàng ức con số vô số (352), có thế giới hệ tên là Kham nhẫn, trong đó có đức Phật giáo chủ danh hiệu Thích ca mâu ni, hiện nay đang tuyên thuyết cho chư vị bồ tát đại sĩ về bản kinh đại thừa tên Diệu pháp liên hoa, bản kinh dạy cho Bồ tát và được Phật gia trì. Các người nên tùy hỷ sâu xa, nên lễ bái hiến cúng đức Thích ca mâu ni thế tôn. Chúng sinh tại các cõi Phật nghe tiếng ấy trong không gian thì cùng chắp tay hướng về phía thế giới hệ Kham nhẫn này mà nói, kính lạy đức Thích ca mâu ni thế tôn, kính lạy đức Thích ca mâu ni thế tôn. Họ đem các loại hoa, vòng hoa, cờ phan, lọng dù, những đồ trang sức thân thể, những vật vàng ngọc quí báu, cùng nhau từ xa tung vào thế giới hệ Kham nhẫn. Bao nhiêu thứ được tung vào đó, từ mười phương tụ lại như mây tụ, biến thành bảo cái bằng hoa (353), che khắp ở trên chư Phật cả thế giới hệ này. Bấy giờ tất cả thế giới hệ mười phương đều thông suốt với nhau như một cõi Phật (354).

Khi ấy đức Thế tôn bảo đại chúng bồ tát mà trong bốn vị thượng thủ có đại bồ tát Thượng hạnh, rằng thần lực của Như lai vô lượng vô biên, bất khả tư nghị đến như vậy. Nhưng nếu Như lai đem thần lực như vậy, vì sự giao phó trọng trách mà nói đến đặc tính của kinh Pháp hoa, thì nói đến rất nhiều thời kỳ vô số (355), cũng không thể cùng tận. Nói cốt yếu thì toàn thế những pháp Như lai có - toàn thể thần lực tự tại của Như lai, toàn thể kho tàng bí yếu của Như lai, toàn thế những sự cực kỳ sâu xa của Như lai, đều nói rõ trong kinh Pháp hoa. Do vậy mà sau khi Như lai nhập diệt, đối với kinh Pháp hoa, chư vị phải một lòng tiếp nhận ghi nhớ, đọc xét văn nghĩa, tụng được thuộc lòng, giảng nói cho người, sao chép ấn hành, làm đúng kinh dạy... Tại các thế giới hệ, những chỗ có người tiếp nhận ghi nhớ, đọc xét văn nghĩa, tụng được thuộc lòng, giảng nói cho người, sao chép ấn hành, làm đúng kinh dạy..., hay những chỗ tôn trí cuốn kinh ấy, những chỗ như vậy hoặc trong vườn, hoặc trong rừng, hoặc dưới đại thọ, hoặc nơi tăng xá, hoặc nhà thế gian, hoặc tại lâu đài thành thị, hoặc trong hang động hoang vu, bất cứ chỗ nào cũng nên xây chùa tháp mà phụng hiến Như lai (356). Tại sao, vì chư vị phải coi những chỗ ấy như là Bồ đề tràng, nơi mà chư Phật ở đó thành tựu tuệ giác vô thượng; như là vườn Lộc uyển, nơi mà chư Phật ở đó chuyển đẩy bánh xe chánh pháp; như là rừng Sa la, nơi mà chư Phật ở đó nhập vào niết bàn hoàn toàn.

Khi ấy đức Thế tôn muốn lặp lại ý nghĩa đã nói, nên nói những lời chỉnh cú sau đây.

(1) Là vị toàn giác
cứu độ thế giới,
Như lai sử dụng
thần thông vĩ đại :
để làm đẹp dạ
tất cả chúng sinh,
Như lai biểu hiện
thần lực vô hạn.

(2) Tướng lưỡi rộng dài
đến trời Phạn thế,
và thân phóng ra
vô số tia sáng :
chính vì những người
cầu tuệ giác Phật,
Như lai biểu hiện
sự hiếm có này.

(3) Cái tiếng dặng hắng
và tiếng dàn chỉ
của chư Phật đà
vang khắp mọi nơi
mười phương quốc độ,
làm cho đại địa
những quốc độ ấy
chấn động sáu cách.

(4) Vì lẽ sau khi
Như lai nhập diệt,
ai có năng lực
kính giữ Pháp hoa,
thì chư Phật đà
cùng hoan hỷ cả,
nên hiện thần lực
vô lượng như vậy.

(5) Lại vì giao phó
kinh Pháp hoa ấy,
cho nên trải qua
vô số thời kỳ,
Như lai ca tụng
vẫn không cùng tận
công đức những người tiếp nhận kính giữ.

(6) Công đức người này
vô biên vô cùng,
in như không gian
ai biết giới hạn.

(7) Kính giữ Pháp hoa
là thấy Như lai,
thấy đức Đa bảo,
thấy Phật phân thân,
thấy các bồ tát
đang được Như lai
giảng dạy giáo hóa
trong ngày hôm nay.

(8) Giữ được Pháp hoa,
như thế đã là
làm cho Như lai
và Phật phân thân,
làm đức Đa bảo

-

đức Phật đã nhập
niết bàn hoàn toàn - cùng hoan hỷ cả.

(9) Chư vị Phật đà
khắp cả mười phương
suốt hết ba đời,
người giữ Pháp hoa
cũng là thấy được
cũng là hiến cúng
và cũng làm cho
các ngài hoan hỷ.

(10) Cái pháp bí yếu
mà Như lai được
khi Như lai ngồi
nơi bồ đề tràng,
ai kính giữ được
kinh Pháp hoa này
sẽ không bao lâu cũng được pháp ấy. (357)

(11) Giữ được Pháp hoa
thì người như vậy
thông suốt các pháp,
thông suốt ý nghĩa
cùng với ngữ văn
của các pháp ấy,
và rồi hoan hỷ
biện thuyết pháp ấy
vô cùng vô tận,
in như làn gió
lộng trong không gian
không gì cản được.

(12) Sau khi Như lai
nhập niết bàn rồi,
người giữ Pháp hoa
vẫn hiểu lý do
cùng với thứ tự
của các kinh pháp
do Như lai nói,
và tùy ý nghĩa
mà giảng nói lại
đúng như sự thật.

(13) Ví như ánh sáng
hai vầng nhật nguyệt
có thể phá tan
mọi sự mờ tối,
người ấy đi khắp
trong cõi đời này,
diệt được mờ tối
cho bao chúng sinh,
giáo hóa bao người
có tánh bồ tát
cùng được ngồi vào
cỗ xe duy nhất.

(14) Vì lý do này,
những người có trí
nghe được ích lợi
đã nói trên đây,
thì khi Như lai
nhập niết bàn rồi,
phải gắng kính giữ
kinh Pháp hoa này.
Người ấy đối với
tuệ giác Phật đà
quyết chắc đạt dược
không ngờ gì nữa.

Ghi chú

(350) Chính văn là nhân phi nhân, có 2 nghĩa với 2 cách dịch. Một, dịch là người và không phải người thì bao gồm loài người (là 4 chúng) và những loài không phải loài người (là 8 bộ). Hai, dịch là người mà không phải người thì chỉ cho 8 bộ : 8 bộ là những loài không phải loài người, nhưng khi đến nghe pháp thì hiện ra thân loài người. Ở đây là nghĩa thứ hai (loài người là 4 chúng thì đã nói ở trên).

(351) Đàn chỉ, thường được dịch là gảy móng tay. Xét chữ và việc thì không đúng. Đàn chỉ nói 2 ý. Ý tốc độ (mau như đàn chỉ) thì dịch sao cũng được. Nhưng ý tiếng động nhỏ thì phải xét. Xét chỉ là ngón tay, không phải móng tay. Đàn chỉ là bật ngón tay, búng ngón tay, hay gõ ngón tay (vào vật khác) : như vậy mới đúng chữ và việc, nhất là việc trong Luật, và có thể là việc ở đây. Thấy có người đập vào nhau cả 4 ngón tay của 2 bàn tay, gần như vỗ tay, cách ấy cũng đáng chú ý trong vài trường hợp làm theo Luật.

(352) Dịch sát : vô lượng vô biên trăm ngàn vạn ức vô số.

(353) Bảo cái bằng hoa, chính văn là bảo trướng. Trướng là che ở trên, nên cũng là bảo cái. HD là bảo hoa cái (C9/124g11). KD cũng tương tự.

(354) Là thành tịnh độ của Phật, tịnh độ Kham nhẫn, và cùng cực rộng lớn.

(355) Dịch sát : vô lượng vô biên trăm ngàn vạn ức vô số thời kỳ.

(356) Chữ của KD.

(357) Là Phật tri kiến (với bao nhiêu phẩm chất của Phật) và đối tượng của Phật tri kiến (là thật tướng và phương tiện tuyên thuyết thật tướng ấy).

Lược giải

Mở đầu phẩm 20 này là lời phát nguyện quảng bá PH của chư Bồ tát dũng xuất. Lời này đáng lý phải có trong phẩm 15. Đến đây, "tất cả thế giới hệ mười phương đều thông suốt với nhau như một cõi Phật" mới có, thì nói chư Bồ tát dũng xuất ở tha thọ dụng độ của Phật là không phải đề cao hay vô lý. Nhân đó có thể thấy chư Bồ tát trong phẩm 13 thì quảng bá PH ngay trong "ngũ trược ác thế", còn chư Bồ tát dũng xuất phát nguyện quảng bá PH khắp cả Kham nhẫn với vô số thế giới mà giáo chủ là vô số phân thân của Phật.

Sức thần của Phật nhắm vào Sự thường thuyết pháp (biểu trưng là lưỡi rộng dài) và sự thường cảnh tỉnh (biểu trưng là tiếng dặng hắng). Sức thần này gia trì cho PH và người quảng bá PH.

Toát yếu phẩm 21 "Sức thần của đức Thế tôn"
Lúc bấy giờ các vị đại bồ tát đã từ đất dũng xuất, cùng đối trước đức Thế tôn, chuyên chú mà chắp tay chiêm ngưỡng dung nhan của ngài, thưa rằng bạch đức Thế tôn, sau khi ngài nhập diệt, chúng con sẽ ở trong bao nhiêu quốc độ của chư Phật phân thân của ngài mà giảng nói rộng rãi về kinh Pháp hoa. Chúng con làm như vậy là vì bản thân chúng con cũng muốn được cái Pháp vĩ đại ấy để hiến cúng bằng cách tiếp nhận ghi nhớ, đọc xét văn nghĩa, tụng được thuộc lòng, giảng nói cho người, sao chép ấn hành.

Khi ấy, trước toàn thế đại hội, và trọn trăm ngàn năm, đức Thế tôn và chư Phật phân thân của ngài, từ nơi hết thảy lô lông, phóng ra vô lượng ánh sáng có màu sắc, chiếu khắp quốc độ mười phương. Làm cho chúng sinh tại các quốc độ ấy cùng nhìn thấy quốc độ Kham nhẫn này : thấy chư Phật phân thân, thấy đức Thế tôn và đức Đa bảo, thấy chúng bồ tát và 4 chúng bao quanh đức Thế tôn, và thấy ngài đang tuyên thuyết Pháp hoa cho họ. Thấy như vậy nên tùy hỷ sâu xa, và cùng nhau chắp tay hướng về quốc độ này mà nói kính lạy đức Thích ca mâu ni thế tôn, và đem các loại cúng phẩm tung vào quốc độ này. Bấy giờ tất cả quốc độ mười phương đều thông suốt với nhau như một cõi Phật.

Khi ấy đức Thế tôn bảo đại chúng bồ tát mà trong 4 vị thượng thủ có đại bồ tát Thượng hạnh, rằng một chút thần lực của Như lai mà đã bất khả tư nghị như vậy. Nhưng nếu Như lai đem thần lực như vậy, vì sự giao phó trọng trách mà nói đến đặc tính của Pháp hoa, thì nói nhiều thời kỳ cũng không cùng tận. Nói cốt yếu thì những gì Như lai có đều nói trong Pháp hoa. Do vậy mà sau khi Như lai nhập diệt, đối với Pháp hoa, chư vị phải một lòng thực hành 5 pháp hạnh mà kính giữ kinh ấy.

Kính giữ Pháp hoa là thấy Như lai, thấy đức Đa bảo, thấy chư Phật phân thân, thấy các bồ tát đang được Như lai giảng dạy giáo hóa trong ngày hôm nay. Cái pháp bí yêu mà Như lai được khi Như lai ngồi nơi bồ đề tràng, ai kính giữ được kinh Pháp hoa này, sẽ không bao lâu cũng được pháp ấy. Ví như ánh sáng hai vầng nhật nguyệt, người ấy phá tan mọi sự mờ tối. Người ấy đi khắp trong cõi đời này, diệt được mờ tôi cho bao chúng sinh, giáo hóa bao người có tánh bồ tát cùng được ngồi vào cỗ xe duy nhất.

Mục 2 đức Thế tôn gia trì bằng ký thác (ph 22 Giao phó trọng trách)

(358) Vào lúc bấy giờ, từ trên pháp tòa, đức Thế tôn đứng dậy, và biểu hiện thần lực vĩ đại bằng cách đưa cánh tay phải xoa trên đỉnh đầu vô lượng bồ tát đại sĩ mà nói, cái pháp tuệ giác vô thượng rất khó được như thế này, Như lai trải qua cực nhiều thời kỳ vô số (359), mới tu hành, thu thập (360) và thực hiện được, ngày nay Như lai đem giao phó cho quí Vị ; quí vị nên hết lòng truyền bá pháp ấy, làm cho sự ích lợi của pháp ấy tăng lên một cách rộng rãi. Ba lần như vậy, đức Thế tôn xoa trên đỉnh đầu chư vị bồ tát đại sĩ mà nói, cái pháp tuệ giác vô thượng rất khó được như thế này, Như lai trải qua cực nhiều thời kỳ vô số (361), mới tu hành, thu thập và thực hiện được, ngày nay Như lai đem giao phó cho quí vị ; quí vị hãy tiếp nhận kính giữ bằng cách đọc tụng diễn giảng rộng rãi pháp ấy cho hết thảy chúng sinh đều được nghe biết. Tại sao Như lai giao phó như vậy ? Vì Như lai đại từ bi. Như lai không tiếc lẫn, không e sợ. Như lai có thể đem cho chúng sinh tuệ giác Phật dà, tuệ giác Như lai, tuệ giác Tự nhiên. Như lai là đại thí chủ của chúng sinh. Quí vị cũng phải học tập phong cách ấy của Như lai mà đừng tiếc lẫn. Trong thì vị lai, thiện nam hay thiện nữ nào tin được tuệ giác Như lai thì quí vị nên giảng nói Pháp hoa cho những người này nghe biết, với chủ ý làm cho những người này đạt được tuệ giác Như lai. Những ai chưa tin được tuệ giác Như lai thì quí vị nên đem những giáo pháp sâu xa khác của Như lai mà trình bày, thuyết phục, khuyến khích, tán thưởng cho họ (362). Làm được như vậy là quí vị đã báo đáp ân đức của chư Phật.

Lúc ấy chư vị bồ tát đại sĩ nghe đức Thế tôn dạy như vậy thì ai cũng rất hoan hỷ. Nỗi hoan hỷ ấy tràn ngập cơ thể, nên chư vị tăng thêm tôn kính, và cúi mình, thấp đầu, chắp tay hướng về đức Thế tôn, cùng lên tiếng mà thưa, bạch đức Thế tôn, chúng con nguyện xin cùng nhau phụng hành đúng như (363) lời đức Thế tôn huấn dụ. Dạ, đúng như vậy, bạch đức Thế tôn ; xin đức Thế tôn đừng lo nghĩ. Ba lần như vậy, chư vị bồ tát đại sĩ cùng lên tiếng mà thưa, bạch đức Thế tôn, chúng con nguyện xin cùng nhau phụng hành đúng như lời đức Thế tôn huấn dụ. Dạ, đúng như vậy, bạch đức Thế tôn; xin đức Thế tôn đừng lo nghĩ.

Khi ấy đức Thế tôn thỉnh chư Phật phân thân đã từ mười phương đến đây cùng trở về quốc độ các ngài, bằng cách nói rằng kính chúc chư Phật về chỗ nào cũng sống yên vui, kính xin tháp đức Đa bảo trở về chỗ cũ.

Khi đức Thế tôn nói như vậy thì mười phương vô lượng chư Phật phân thân, đức Đa bảo phật đà, cùng với vô biên vô số đại chúng bồ tát mà trong bốn vị thượng thủ có đại bồ tát Thượng hạnh, bốn chúng thanh văn mà thượng thủ là tôn giá Xá lợi phất, và tất cả thế giới mà trong đó bao gồm nhân loại và tám bộ, nghe những điều đức Thế tôn nói ai cũng đại hoan hỷ (364).
Ghi chú

(358) Các bản khác để phẩm này ở vị trí cuối cùng.

(359) Dịch sát : vô lượng trăm ngàn vạn ức vô số thời kỳ.

(360) ĐD chép tập là tập hợp, không chép tập là luyện tập.

(361) Dịch sát : vô lượng trăm ngàn vạn ức vô số thời kỳ.

(362) Câu này chứng tỏ, và sự thật là như vậy, Pháp hoa là 1 trong những kinh pháp sâu xa. Ngoài kinh ấy còn có những kinh khác cũng là kinh pháp sâu xa. Pháp hoa sâu xa, nhưng không phải chỉ Pháp hoa mới là sâu xa, mặc dầu kinh ấy có nhiều sự khá độc đáo.

(363) Có bản chép hơi khác, theo đó phải dịch "phụng hành đầy đủ".

(364) Tôi suy đoán kinh Pháp hoa đến đây đã hoàn tất. Các phẩm sau đây có lẽ thuộc bộ Pháp hoa, hơn là kinh Pháp hoa. Suy đoán này có 1 lý do có thể cho là sai, ấy là luận Pháp hoa có các phẩm ấy. Nay, khi duyệt lại Pháp hoa lược giải này, tôi có bản Bố túc lược dẫn rất liên quan sự suy đoán trên. Xin coi lại giúp, thì biết.

Lược giải

Lời ký thác này của Phật có một huấn dụ mà những người ưa chuộng PH không mấy ai không vi phạm. Đó là "ai chưa tín giải được PH thì phải trình bày, thuyết phục, khuyến khích, tán thưởng cho họ bằng kinh pháp sâu xa khác của Phật".

Về vị trí của phẩm 22 này, và do vị trí ấy mà ý nghĩa tùy thuộc vào, thì tôi cho CV đặt ở đây đúng hơn các bản HD, ĐD, KD. Vì, dầu PT (luận PH) có 6 phẩm sau chứng tỏ 6 phẩm ấy đồng là kinh PH, không phải đồng là bộ PH, dầu vậy, tôi vẫn thấy 6 phẩm sau là đồng bộ PH, không phải đồng kinh PH. Vì lẽ đó, phẩm 22 giao phó trọng trách đặt ở đây là đúng vị trí. Vị trí này có ý nói kinh PH kết thúc ở đây. Còn 6 phẩm sau là đồng bộ với kinh PH, cuối phẩm nào cũng ghi thính chúng đắc ích cả. Thì xếp sau phẩm 22 là phải. Chỉ có cái lời kết thúc toàn kinh PH cũng có ở cuối phẩm 28 cuối cùng thì đáng suy nghĩ - Nghĩ rằng đó là lời kết thúc toàn bộ PH.

Nói như vậy thì tôi đặt vị trí của 2 phẩm 22 và 28 không được hợp lý. Nhưng nếu coi 6 phẩm cũng là kinh PH thì không thể không đặt vị trí như tôi làm. Thêm nữa, xét văn và ý liên hoàn của tất cả các phẩm, xét nội dung các phẩm 22 và 28, nhất là nội dung đặc biệt của phẩm 28, thì phải công nhận phẩm này hết sức xứng đáng là phần kết thúc toàn kinh PH hay toàn bộ PH.

Toát yếu phẩm 22 "Giao phó trọng trách"

Vào lúc bấy giờ, từ trên pháp tòa, đức Thế tôn đứng dậy, biểu hiện thần lực bằng cách dưa cánh tay phải xoa trên đỉnh đầu vô lượng bồ tát đại sĩ mà nói, cái pháp tuệ giác vô thượng rất khó được như thế này, Như lai trải qua vô lượng thời kỳ mới tu hành, thu thập và thực hiện được, ngày nay Như lai đem giao phó cho quí vị ; quí vị nên hết lòng truyền bá, làm cho sự ích lợi của pháp ấy tăng lên một cách rộng rãi. Ba lần như vậy, đức Thế tôn xoa trên đỉnh đầu chư vị bồ tát đại sĩ mà nói, cái pháp như thế này ngày nay Như lai giao phó cho quí vị, quí vị hãy làm cho hết thảy chúng sinh cùng được nghe biết pháp ấy.

Tại sao Như lai giao phó như vậy ? Vì Như lai đại từ bi. Như lai có thể đem cho chúng sinh tuệ giác Phật đà, tuệ giác Như lai, tuệ giác Tự nhiên. Như lai là đại thí chủ. Quí vị cũng phải học tập phong cách ấy. Trong thì vị lai, ai tin được tuệ giác Như lai thì quí vị nên giảng nói Pháp hoa, với chủ ý làm cho những người này đạt được tuệ giác ấy. Ai chưa tin được tuệ giác ấy thì quí vị hãy đem những giáo pháp sâu xa khác của Như lai mà trình bày, thuyết phục, khuyến khích, tán thưởng. Làm được như vậy là quí vị đã báo đáp được ân đức của chư Phật. Chư vị bồ tát đại sĩ nghe đức Thế tôn dạy như vậy thì ai cũng rất hoan hỷ. Nỗi hoan hỷ ấy tràn ngập cơ thể, nên chư vị tăng thêm tôn kính, chắp tay hướng về đức Thế tôn, cùng lên tiếng mà thưa, bạch đức Thế tôn, chúng con nguyện xin cùng nhau phụng hành đúng như lời đức Thế tôn huấn dụ. Dạ, đúng như vậy, bạch đức Thế tôn ; xin đức Thế tôn đừng lo nghĩ. Ba lần như vậy, chư vị bồ tát đại sĩ cùng lên tiếng mà thưa, bạch đức Thế tôn, chúng con nguyện xin cùng nhau phụng hành đúng như lời đức Thế tôn huấn dụ. Dạ, đúng như vậy, bạch đức Thế tôn ; xin đức Thế tôn đừng lo nghĩ.

Khi ấy đức Thế tôn kính thỉnh chư Phật phân thân trở về quốc độ của các ngài; kính xin tháp đức Đa bảo trở về chỗ cũ. Khi đức Thế tôn nói như vậy thì vô lượng chư Phật phân thân, đức Đa bảo phật đà, cùng vô biên đại chúng bồ tát mà trong 4 vị thượng thủ có đại bồ tát Thượng hạnh, 4 chúng thanh văn mà thượng thủ là tôn giả Xá lợi phất, và tất cả thế giới mà trong đó bao gồm nhân loại và 8 bộ, nghe những điều đức Thế tôn nói ai cũng đại hoan hy.

Tiết 2 chư đại bồ tát gia trì, có 3 mục : mục 1 đức Dược vương gia trì bằng khổ hạnh (ph 23), mục 2 đức Diệu âm gia trì bằng định lực (ph 24), mục 3 đức Quan âm gia trì bằng toàn diện (ph 25).

Mục 1 đức Dược vương gia trì bằng khổ hạnh (ph 23 Việc cũ của bồ tát Dược vương)

Lúc ấy bồ tát Tú vương hoa thưa rằng, bạch đức Thế tôn, bồ tát Dược vương du hóa như thế nào trong thế giới hệ Kham nhẫn? Vị bồ tát ấy có mấy lần trăm triệu (365) khổ hạnh khó làm? Lành thay đức Thế tôn, xin ngài nói ra một chút về khổ hạnh ấy. Tám bộ thiên long, chúng chư bồ tát đến từ thế giới hệ khác và chúng chư thanh văn ở thế giới hệ này ai nghe cũng hoan hý.

Khi ấy đức Thế tôn bảo bồ tát Tú vương hoa, quá khứ cách nay những thời kỳ nhiều bằng vô lượng hằng sa, có đức Phật danh hiệu là Nhật nguyệt tịnh minh đức như lai, đủ mười đức hiệu. Ngài có chúng đại bồ tát tám mươi ức vị, có chúng đại thanh văn bảy mươi hai hằng sa. Ngài sống lâu bốn vạn hai ngàn thời kỳ. Đời sống của đại bồ tát cũng đồng đẳng. Quốc độ của ngài không có nữ nhân, không có địa ngục ngạ quỉ súc sinh và tu la, không có mọi thứ tai nạn (366). Đất bằng như bàn tay, do chất lưu ly tạo thành. Cây ngọc tráng lệ, che trên là bảo cái khảm ngọc, và rủ xuống là dải phan kết hoa ngọc. Bình và lư hương ngọc cũng khắp cả quốc độ. Bảy chất liệu quí báu làm đài. Mỗi cây một đài, cây cách (367) đài một đường tên bắn. Dưới những cây ngọc thì có bồ tát và thanh văn ngồi. Trên mỗi đài ngọc thì có trăm ức chư thiên diễn tấu nhạc khí chư thiên và ca hát mà tán dương đức Nhật nguyệt tịnh minh đức như lai, hiến cúng ngài như vậy.

Bấy giờ đức Nhật nguyệt tịnh minh đức như lai tuyên thuyết Pháp hoa cho bồ tát Nhất thế chúng sinh hỷ kiến và các chúng chư bồ tát chư thanh văn. Nhất thế chúng sinh hỷ kiến là vị bồ tát thích tập khổ hạnh. Trong giáo pháp của đức Nhật nguyệt tịnh minh đức như lai, vị bồ tát này tinh tiến kinh hành và tư duy để cầu Phật tuệ. Trọn một vạn hai ngàn năm như vậy, vị bồ tát này được định tên Hiện các sắc thân. Được định này rồi, tâm bồ tát Nhất thế chúng sinh hỷ kiến rất hoan hỷ, nghĩ rằng, ta được định Hiện các sắc thân toàn là nhờ sức mạnh của sự được nghe Pháp hoa. Ta nên hiến cúng đức Nhật nguyệt tịnh minh đức như lai và kinh Pháp hoa ấy. Nghĩ vậy nên vị bồ tát này tức thì nhập định Hiện các sắc thân, ở trong không gian rưới hoa mạn đà và đại mạn đà, rưới bột đàn hương kiên hắc đầy cả không gian và như mây đổ xuống, rưới đàn hương hải ngạn - loại hương liệu mà phần tư một lạng giá trị đã bằng cả thế giới hệ Kham nhẫn. Rưới hoa hương như vậy mà hiến cúng đức Nhật nguyệt tịnh minh đức như lai.

Hiến cúng cách ấy rồi, bồ tát Nhất thế chúng sinh hỷ kiến xuất định, nghĩ rằng, dầu ta vận dụng thần lực mà hiến cúng đức Thế tôn của ta như vậy vẫn không bằng đem chính thân ta mà hiến cúng. Nghĩ như vậy nên vị bồ tát này ăn uống các hương liệu như đàn hương, nhũ hương, thảo hương, đinh hương, trầm thủy và tùng hương (368). Lại uống dầu thơm của các hoa đại loại như hoa chiêm bặc. Ăn uống như vậy một ngàn hai trăm năm, rồi đem dầu thơm mà xoa mình, đối trước đức Nhật nguyệt tịnh minh đức như lai, lấy vải quí và thiêng mà quấn mình, rưới tẩm các thứ dầu thơm, và đem nguyện lực và thần lực mà tự đốt thân mình (369), ánh sáng chiếu khắp thế giới hệ nhiều bằng tám mươi ức hằng sa. Chư Phật trong những thế giới hệ ấy cùng lúc ca tụng, rằng tốt lắm thiện nam tử, như thế này mới là sự tinh tiến chân thật, mới là sự hiến cúng chánh pháp đối với Như lai. Hiến cúng bằng các loại hoa, vòng hoa, các loại hương liệu, gấm lụa, tràng phan, bảo cái, đàn hương hải ngạn, và đủ thứ cùng loại như vậy, cũng không thể sánh bằng. Cho cả vương quốc, hoàng thành, hậu phi, vương tử (370), cũng vẫn không bằng. Thiện nam tử, như thế này mới là sự hiến cúng bậc nhất. Trong mọi sự hiến cúng, sự này tối tôn tối thượng. Là vì đây là lấy chánh pháp mà hiến cúng Như lai.

Ca tụng như vậy rồi, chư Phật cùng yên lặng. Thân của bồ tát Nhất thế chúng sinh hỷ kiến thì cháy đến một ngàn hai trăm năm. Qua thì gian ấy rồi, thân vị bồ tát này mới cháy hết.

Sau khi hiến cúng bằng chánh pháp như vậy, và đời sống kết thúc rồi, vị bồ tát này tái sinh trong quốc độ của đức Nhật nguyệt tịnh minh đức như lai, bằng cách bỗng nhiên hóa sinh, ngồi xếp bằng trong cung vua Tịnh đức, và tức thì nói với vương phụ bằng lời chỉnh cú sau đây.

(1) Vương phụ biết cho,
trong đời trước đây
con đã đi trên
con đường khổ hạnh,
(371) đã thành tựu được
định Hiện sắc thân,
và đã làm việc
tinh tiến vĩ đại,
bằng cách xả bỏ
cái thân yêu quí
tôn kính hiến cúng
Thế tôn của con,
để cầu thành đạt
tuệ giác vô thượng.

Nói lời chỉnh cú ấy rồi lại tâu vương phụ, rằng đức Nhật nguyệt tịnh minh đức như lai hiện nay vẫn còn. Trước đây con hiến cúng ngài rồi được pháp tổng trì Biết hết tiếng nói của chúng sinh, lại được nghe kinh Pháp hoa với những bài kệ đạt đến số lượng tám vạn ức (372) cho đến đại số a súc bà. Tâu vương phụ, bây giờ con lại muốn hiến cúng ngài. Tâu rồi, bồ tát Nhất thế chúng sinh hỷ kiến liền ngồi trên đài bằng bảy chất liệu quí báu, thăng lên không gian cao bằng bảy cây đa la mà đến chỗ đức Nhật nguyệt tịnh minh đức như lai, bước xuống, đầu mặt lạy ngang chân ngài, chắp tay lại mà tán dương với lời chỉnh cú sau đây.

(2) Diện mạo Thế tôn vô cùng kỳ diệu ! Ánh sáng Thế tôn chiếu khắp tất cả ! Trong đời trước đây con mới hiến cúng, và nay lại được đích thân chiêm ngưỡng !

Nói lời chỉnh cú ấy rồi, bồ tát Nhất thế chúng sinh hỷ kiến lại thưa, bạch đức Thế tôn, như thế là đức Thế tôn vẫn còn có thể ở đời thêm nữa. Đức Nhật nguyệt tịnh minh đức như lai bảo, thiện nam tử, thì gian niết bàn của Như lai đã đến. Ông hãy sắp chỗ cho Như lai. Đêm nay Như lai sẽ nhập niết bàn. Đức Nhật nguyệt tịnh minh đức như lai lại huấn thị bồ tát Nhất thế chúng sinh hỷ kiến, rằng thiện nam tử, Như lai đem giáo pháp của Như lai mà giao phó cho ông. Lại giao phó cho ông các vị bồ tát, các đại đệ tử và pháp tuệ giác vô thượng (373). Cả đại thiên thế giới bằng bảy chất liệu quí báu này, những cây ngọc, đài ngọc, cùng những thiên nhân phục dịch, Như lai cũng giao phó cho ông. Như lai nhập diệt rồi, bao nhiêu xá lợi cũng giao phó cho ông, ông nên phân bủa ra mà hiến cúng rộng rãi, bằng cách dựng lên hàng ngàn bảo tháp. Đức Nhật nguyệt tịnh minh đức như lai huấn thị bồ tát Nhất thế chúng sinh hỷ kiến rồi, phần sau của đêm ấy ngài nhập vào niết bàn.

Thấy đức Nhật nguyệt tịnh minh đức như lai nhập diệt, bồ tát Nhất thế chúng sinh hỷ kiến bi cảm, áo não, luyến mộ, nên dùng đàn hương hải ngạn làm giàn củi, hiến cúng mà thiêu thân ngài. Lửa tắt, vị bồ tát này thu thập xá lợi, làm tám vạn bốn ngàn bình ngọc mà tôn trí, và xây tám vạn bốn ngàn ngôi tháp mà tôn thờ. Những ngôi tháp này cao đến Phạn thiên (374), trụ vàng tiêu biểu thì cực kỳ tráng lệ, treo rủ xuống là những bảo cái có mắc phan phướn, và những chuông nhỏ quí báu cũng được treo lên.

Nhưng bồ tát Nhất thế chúng sinh hỷ kiến lại nghĩ, ta hiến cúng xá lợi như vầy lòng vẫn thấy chưa đủ. Ta nên đối cách mà hiến cúng nữa. Nghĩ như vậy nên vị bồ tát này bảo tất cả các chúng gồm có chư bồ tát, chư đại đệ tử, tám bộ thiên long, rằng quí vị biết cho, nay tôi muốn hiến cúng xá lợi của đức Nhật nguyệt tịnh minh đức như lai. Nói rồi tức thì đối trước tám vạn bốn ngàn bảo tháp, tự đốt hai cánh tay (375) được trang sức bởi cả trăm phước đức, cháy suốt bảy vạn hai ngàn năm mà hiến cúng, làm cho vô số người cầu tuệ giác thanh văn và vô số người phát tâm tuệ giác vô thượng đều được ở vào trong định Hiện các sắc thân.

Bấy giờ chư bồ tát, chư thiên, nhân loại (376), và các chúng khác, thấy bồ tát Nhất thế chúng sinh hỷ kiến không còn hai cánh tay thì lo và thương mà nói với nhau, rằng vị bồ tát này là thầy của chúng ta, giáo hóa cho chúng ta, mà nay đốt cả hai cánh tay, thân không hoàn bị ! Nhưng bồ tát Nhất thế chúng sinh hỷ kiến ở giữa các chúng mà thệ nguyện, rằng tôi bỏ hai cánh tay thì quyết chắc sẽ được cái thân màu hoàng kim của Phật. Nếu thật như vậy thì nguyện hai cánh tay của tôi trở lại như cũ. Thệ nguyện rồi tự nhiên phục hồi cả hai cánh tay. Ấy là do phước đức và tuệ giác của vị bồ tát này cực kỳ thuần hậu mà cảm ra. Và lúc ấy cả đại thiên thế giới chấn động đủ hết sáu cách, chư thiên rưới xuống các thứ hoa quí, hết thảy nhân loại và chư thiên cùng được sự chưa từng có.

Đức Thế tôn bảo bồ tát Tú vương hoa, ý của ông nghĩ thế nào, bồ tát Nhất thế chúng sinh hỷ kiến có phải ai khác, nay chính là Dược vương đại sĩ. Thân mạng vị đại sĩ này bỏ ra mà hiến, mà cho, có đến nhiều lần vạn ức trăm triệu (377).

Tú vương hoa, ai phát tâm muốn được tuệ giác vô thượng mà đốt được một ngón tay hay một ngón chân đế hiến cúng tháp Phật, thì hơn đem quốc thành vợ con, đem rừng núi sông hồ và mọi thứ bảo vật của cả đại thiên thế giới mà hiến cúng. Nếu ai đem bảy thứ quí báu chất đầy đại thiên thế giới mà hiến cúng Phật đà, hiến cúng bồ tát, duyên giác và la hán, công đức người này không bằng tiếp nhận kính giữ Pháp hoa dầu chỉ một bài chỉnh cú bốn câu, phước ấy vân rất nhiều.

Tú vương hoa, trong tất cả dòng nước nguồn suối sông ngòi, biển cả là bậc nhất, Pháp hoa cũng vậy, sâu và lớn nhất trong tất cả kinh pháp của Như lai tuyên thuyết. Thổ sơn, hắc sơn, tiểu thiết vi, đại thiết vi, và mười bảo sơn, trong tất cả núi ấy núi Tu di là bậc nhất, Pháp hoa cũng vậy, tối thượng trong các kinh pháp. Trong các tinh tú, nguyệt cầu sáng nhất, Pháp hoa cũng vậy, soi sáng nhất trong ngàn vạn ức kinh pháp. Thái dương trừ được mọi thứ bóng tối, Pháp hoa cũng vậy, trừ được mọi sự bất thiện tối tam. Trong các quốc vương, luân vương là bậc nhất, Pháp hoa cũng vậy, tối tôn trong các kinh pháp. Đế thích là chúa trời Tam thập tam thiên, Pháp hoa cũng vậy, là vua chúa kinh pháp. Phạn vương là cha của hết thảy chúng sinh (378), Pháp hoa cũng vậy, là cha của hết thảy hiền thánh đang tiếp tục hay đã hoàn tất trong việc tu học, của những người phát tâm bồ tát. Trong tất cả phàm phu, tu đà hoàn, tư đà hàm, a na hàm, a la hán và bích chi phật là bậc nhất, Pháp hoa cũng vậy, trong tất cả kinh pháp do Như lai nói, hoặc bồ tát nói hay thanh văn nói, kinh ấy bậc nhất. Người tiếp nhận kính giữ được kinh ấy cũng là bậc nhất trong tất cả chúng sinh. Trong tất cả thanh văn duyên giác, bồ tát là bậc nhất, Pháp hoa cũng vậy, bậc nhất trong tất cả kinh pháp. Phật là vua các pháp, Pháp hoa cũng vậy, là vua các kinh.

Tú vương hoa, Pháp hoa có năng lực cứu vớt hết thảy chúng sinh, có năng lực làm cho hết thảy chúng sinh thoát ly mọi sự khổ não, có năng lực đem lại lợi ích vĩ đại cho hết thảy chúng sinh, sung mãn mọi sự nguyện ước của họ. Như khát được nước (379), như lạnh được lửa, như trần được áo, như kẻ đi buôn được người cầm đầu (380), như con được mẹ, như qua sông được thuyền bè, như bịnh nhân được y sĩ, như tối được đèn, như nghèo được ngọc, như dân được vua, như thương khách được biển cả, như tối được đuốc, Pháp hoa cũng vậy, có năng lực làm cho chúng sinh thoát hết mọi sự khổ não, mọi thứ ốm đau, mở được những cách buộc ràng bởi sự sống chết.

Đối với Pháp hoa, ai được nghe, được chép, được khuyên người chép, thì công đức có được, nếu đem tuệ giác của Phật tính coi nhiều ít mới thấy vô hạn. Ai chép cuốn kinh Pháp hoa rồi hiến cúng bằng các loại hoa, vòng hoa, các loại hương liệu, bằng bảo cái có mắc tràng phan, bằng vải lụa bao phủ, bằng các thứ đèn như đèn bơ, đèn dầu, bằng các thứ đèn dầu thơm như đèn dầu chiêm bặc, đèn dầu tu man na, đèn dầu ba la la, đèn dầu ba lị si ca, đèn dầu na ba ma lị, thì được công đức cũng là vô hạn.

Tú vương hoa, ai nghe được phẩm Việc cũ của bồ tát Dược vương này thì cũng được công đức vô hạn. Dầu là nữ nhân mà nghe và tiếp nhận ghi nhớ được phẩm Việc cũ của bồ tát Dược vương, thì thân nữ nhân đời này kết thúc rồi sau đó không còn có lại thân ấy. Như lai nhập diệt rồi, trong năm trăm năm sau (381), dầu là nữ nhân mà nghe được kinh Pháp hoa, và thực hành như kinh ấy dạy, thì người ấy mệnh chung ở quốc độ này là tức khắc hóa sinh trên tòa ngọc trong hoa sen của quốc độ Cực lạc, nơi đức A di đà như lai chủ ngự, với chư đại bồ tát bao quanh. Ở đó, người ấy không còn bị quấy rối vì tham dục, vì sân hận và ngu si, vì những sự dơ bẩn như kiêu ngạo, ganh ghét, mà lại được thần thông của bồ tát, được tuệ giác Không sinh. Được tuệ giác ấy nên mắt trong suốt, và với mắt ấy thấy được chư Phật bằng nhiều lần trăm triệu hằng sa (382). Bấy giờ chư Phật như vậy cũng từ xa mà ca tụng, rằng tốt lắm thiện nam tử, trong giáo pháp của đức Thích ca thế tôn, ông tiếp nhận, ghi nhớ, đọc tụng, suy xét nghĩa lý và giảng nói cho người về kinh Pháp hoa, nên phước đức của ông thì vô hạn lượng, lửa không đốt được, nước không trôi được. Công đức của ông thì ngàn Phật nói cũng không hết : ông đã phá tan đám giặc các ma, đánh thắng đạo quân sống chết, bao sự thù địch khác nữa cũng bị hủy diệt. Thiện nam tử, trăm ngàn Phật đà đem thần lực hộ trì cho ông. Toàn thể thế giới, bao gồm cả nhân loại và chư thiên, không ai bằng ông. Ngoại trừ Phật đà, tuệ giác và thiền định của thanh văn, duyên giác, cho đến bồ tát, không ai hơn (383) ông. Tú vương hoa, vị bồ tát ấy, mà vốn là một nữ nhân, thành tựu công đức lực và tuệ giác lực đến như vậy (384).

Nếu ai nghe phẩm Việc cũ của bồ tát Dược vương này mà tùy hỷ tán dương, thì người ấy hiện tại miệng thường phát ra hơi thơm hoa sen xanh, lỗ lông cả người thường toát ra hơi thơm đàn hương ngưu đầu, và thành quả người ấy đạt được là như trên đã nói.

Vì lý do này, Tú vương hoa, Như lai đem phẩm Việc cũ của bồ tát Dược vương giao phó cho ông. Như lai nhập niết bàn rồi, trong năm trăm năm sau, ông hãy truyền bá rộng rãi phẩm này trong cõi Diêm phù, đừng để mất đi. Đừng để cho ma vương độc ác, dân của ma vương ấy, hay chư thiên, long vương và dạ xoa thuộc loại bất thiện, quí ăn tinh chất và những kẻ cùng loại, rình được cơ hội thuận tiện.

Tú vương hoa, ông nên đem thần lực của ông mà giữ gìn Pháp hoa. Kinh ấy là thuốc tốt cho bịnh của người Diêm phù. Ai bịnh mà được nghe kinh ấy thì bịnh hết, không già sớm, không chết yếu (385). Tú vương hoa, thấy ai (386) tiếp nhận kính giữ Pháp hoa thì nên đem hoa sen xanh bọc đầy bột hương thơm mà hiến cúng tung rải trên người ấy, với ý nghĩ người ấy không bao lâu nữa chắc chắn sẽ dùng cỏ cát tường mà ngồi nơi bồ đề tràng, chiến thắng ma quân, thổi loa chánh pháp vĩ đại, gióng trống chánh pháp vĩ đại, đưa chúng sinh vượt qua mà thoát khỏi biển cả sinh già bịnh chết. Do vậy mà những người cầu tuệ giác của Phật thấy ai tiếp nhận kính giữ Pháp hoa thì nên sinh lòng kính trọng như trên.

Khi đức Thế tôn tuyên thuyết phẩm Việc cũ của bồ tát Dược vương thì có tám vạn bốn ngàn bồ tát được pháp tổng trì Biết hết tiếng nói của chúng sinh. Và đức Đa bảo phật đà ở trong bảo tháp thì khen rằng, tốt lắm Tú vương hoa, ông đã làm được một việc ngoài tầm nghĩ bàn : ông biết hỏi đức Thích ca thế tôn về việc cũ của Dược vương đại sĩ, ích lợi vô lượng cho hết thảy chúng sinh (387).

Ghi chú

(365) Dịch sát : mấy trăm ngàn vạn ức trăm triệu.

(366) Không có 8 nạn (HD, C9/125t23).

(367) Cách (khứ) ở đây đáng lý phải dịch là cao hơn. Nhưng câu bồ tát thanh văn ngồi dưới cây ngọc cho thấy đài ngọc không phải dưới cây ngọc. Vậy cách có nghĩa vừa cao vừa xa.

(368) Dịch theo V50/156A. Chính văn thì thứ tự như sau : chiên đàn, huân lục, đâu lâu bà, tất lực ca, trầm thủy, giao hương.

(369) Tham chiếu HD : thệ nguyện lấy thân làm đèn, vì tất cả chúng sinh mà tự đốt thân mình (C9/125g16).

(370) Đây là 1 cách nói đem cho cả ngôi vua.

(371) Chính văn là kinh hành bỉ xứ. Chữ kinh hành ở đây, tham cứu các bản dịch khác thấy không phải lặp lại sự kinh hành trong trường hàng, không phải là sự kinh hành, và nếu có cho là như thế thì cũng không được, vì sự kinh hành chưa đủ để được định Hiện các sắc thân. Nên kinh hành ở đây chỉ là đã làm, đã đi. Còn bỉ xứ (chỗ kia, chỗ ấy) có thể chỉ đức Tịnh minh đức, cũng có thể chỉ con đường khổ hạnh, thành ra có nghĩa đã tu hành nơi đức Tịnh minh đức, hay đã tu hành theo con đường khổ hạnh (nơi đức Tịnh minh đức). Nếu phải chọn thì nên chọn nghĩa sau.

(372) Dịch sát : tám trăm ngàn vạn ức.

(373) Ở đây ám chỉ Pháp hoa.

(374) Chính văn là tam thế giới, HD là Phạn thiên (C9/126t1).

(375) Không phải một cánh tay, so với đoạn dưới thì rõ.

(376) Pháp hoa hay kế chư thiên, nhân loại và tu la. Tại sao kể tu la thì chưa thấy giải thích. Ở đây chính văn cũng kể tu la, nhưng không để được vì trên đã nói quốc độ đức Tịnh minh đức không có loài này.

(377) Dịch sát : vô lượng trăm ngàn vạn ức trăm triệu.

(378) Ấy là nói theo cách phổ thông của dân tộc Ấn độ, không phải nói như vậy là công nhận tư tưởng này.

(379) Dịch đủ : như hồ nước trong mát có thể thỏa mãn tất cả người khát. Dịch tắt chỉ để cho chỉnh với những ví dụ tiếp theo mà thôi.

(380) Xưa hay đi buôn đường biển, và rất nguy hiểm. Phải có người rành đường, và ứng phó giỏi, cầm đầu mới đi được. Đi buôn đường bộ cũng vậy.

(381) Năm trăm năm sau, chính văn là hậu ngũ bách tuế, có 2 nghĩa. Nghĩa một, là 500 năm thứ 5 trong 2.500 năm Phật nhập diệt (2500 năm ấy chia đều 5 thời kỳ : được giải thoát, tu thiền định, nhiều học vấn, làm chùa tháp, thích tranh cãi). Nghĩa hai, là nửa sau của thiên kỷ sau Phật nhập diệt (tức 500 năm thứ 2 trong nghĩa một ; cũng tức là thời kỳ tượng pháp, sau thời kỳ chánh pháp). Theo nghĩa một, có thể dịch rõ : 500 năm sau hết ; theo nghĩa hai, có thể dịch rõ : 500 năm phần sau (lại có thể dịch rõ hơn : sau 500 năm sắp đi ; dịch rõ hơn như vậy là nói tất cả thời kỳ sau thời kỳ chánh pháp). PH thì, như phẩm 28 nói "năm trăm năm sau, trong thời kỳ dữ dội vẩn đục", thế là nói nghĩa một, Phật học đại từ điển cũng nói là nghĩa này. Theo đó, thời đại càng xa Phật thì tu hành càng khó, khó mà tu được mới là đặc biệt, mới là do năng lực hộ trì đặc biệt. Như vậy, nếu chuyển văn mà dịch rõ hơn như đã nói : "sau 500 năm sắp đi", thì được cả 2 nghĩa mà lại còn hơn cả 2 nghĩa nữa (vì bao gồm tất cả thời kỳ sau thời kỳ chánh pháp).

(382) Dịch sát : nhiều bằng bảy trăm vạn hai ngàn ức trăm triệu hằng sa.

(383) Chính văn và HD đều là bằng (đắng). Nhưng có lẽ chỉ thắng đà mà nói. Nói bằng thì phản ý hoàn toàn định tuệ các vị khác không hơn nhưng có thể bằng định tuệ vị này ; nếu các vị khác không bằng thì vị này chỉ Phật bằng mà thôi !

(384) Chỉ đoạn này cũng đã cho thấy nếu tôn Pháp hoa mà hạ Tịnh độ là kẻ không đáng nói đến Pháp hoa và Tịnh độ.

(385) Chữ của KD. Chính văn chỉ nói không chết.

(386) Được biết nói rõ là tỷ kheo. Nhưng nói ai (giả) được cái bao quát cả 4 chúng.

(387) Năm 1963 tôi phúng điếu bồ tát Quảng đức, Vị tự thiêu đầu tiên, người chuyên tụng và lạy PH, bức hoành đề Dược vương chi phong (phong cách Dược vương). Nay làm việc cho PH là tại già lam Quảng hương, nơi lấy danh hiệu của Vị tự thiêu đầu tiên khi Diệm thiết quân luật đàn áp Pg. Tôn giả Quảng hương cũng vốn là Vị tụng và lạy PH. Làm việc cho PH ngang đây, tôi xin hiến công đức này lên 2 Vị, và hết thảy các Vị tự thiêu vì bảo vệ Pg.

Lược giải

Những người sùng bái PH, đặc biệt các thiện nữ nhân, hãy đọc kỹ, rất kỹ, đối với phẩm này. Mọi nguyện ước nên có đều nằm trong đó. Về sự tự thiêu, trước Pháp nạn 1963, khó mà tưởng tượng nổi. Nay thì cả thế giới sự ấy đã thành tột đỉnh của phong cách Bất bạo động.

Phẩm này nói tu học PH thì sinh Cực lạc của đức Di đà. PH có 2 chỗ nói đến đức Di đà, một ở phẩm 7, một ở đây. Sinh Cực lạc là thế nào ? Tâm khắp pháp giới, chữ Tâm viết hoa ấy. Cực lạc Sa bà toàn là Tâm. Tâm tịnh thì hiện ra Cực lạc ở hướng tây, hoặc hiện ra Cực lạc ngay nơi Sa bà, cả 2 trường hợp đều gọi là sinh Cực lạc, và do nguyện lực mà khác nhau. Trường hợp thứ hai thì cái thâm tín giải tướng quán thấy đại hội Linh sơn có thể sánh được với sự quán thấy Cực lạc tam thánh, nhưng "sống trong sinh tử giới mà như sống trong thế giới Cực lạc của mình, với đức Bốn tôn Di đà thường trú trên đỉnh đầu, làm cho chúng sinh phát tâm, tu tập, chứng quả", thì "sinh lại tại Sa bà" của pháp sư PH mà được như thế là cùng. Những kẻ cố tình không hiểu sinh Cực lạc là như vậy, cố tình không hiếu sự sinh Cực lạc nói trong phẩm này, đề cao PH một cách lếu láo thì đề cao chính là phản bác.

Phẩm này nói đức Dược vương được định Hiện các sắc thân. Điều này quan trọng. Có sự đối chiếu thì dễ hiểu. Nên sẽ được nói đến trong phẩm Diệu âm sau đây. Thế nhưng ở đây nên nói thêm cái ý ở đây. Ý đó là, qua sự "vị pháp thiêu thân", định Hiện các sắc thân còn có nghĩa rất tự tại trong cái việc hy sinh thân mạng, sử dụng thân mạng...

Dược vương đại sĩ là thượng thủ của chư vị Bồ tát phát nguyện quảng bá PH trong "ngũ trược ác thế" (phẩm 13). Ây là quảng bá cho chính chúng ta và thời kỳ này đây. Nhắc lại chỉ có như thế cũng đủ để chiêm ngưỡng vào khổ hạnh của ngài, vào vị trí của ngài đối với chúng ta.

Toát yếu phẩm 23 "Việc cũ của bồ tát Dược vương"

Lúc ấy bồ tát Tú vương hoa thưa rằng, bạch đức Thế tôn, bồ tát Dược vương du hóa như thế nào trong quốc độ Kham nhẫn ? Vị bồ tát ấy có bao nhiêu khổ hạnh khó làm ? Lành thay đức Thế tôn, xin ngài nói ra một chút về khổ hạnh ấy. Chúng bồ tát đến từ thế giới hệ khác và chúng thanh văn ở thế giới hệ này ai nghe cũng hoan hỷ.

Bấy giờ đức Thế tôn bảo bồ tát Tú vương hoa, quá khứ cách nay nhiều thời kỳ, có đức Phật danh hiệu là Nhật nguyệt tịnh minh đức như lai, đủ 10 đức hiệu. Chúng đại bồ tát và chúng đại thanh văn của ngài rất đông. Ngài sống rất lâu. Đời sống của đại bồ tát cũng đồng đắng. Quốc độ của ngài không có nữ nhân, không có các đường dữ, không có mọi sự tai nạn. Quốc độ ấy rất sạch và đẹp.

Bấy giờ đức Nhật nguyệt tịnh minh đức như lai tuyên thuyết Pháp hoa cho bồ tát Nhất thế chúng sinh hỷ kiến và các chúng bồ tát, thanh văn. Nhất thế chúng sinh hỷ kiến là vị bồ tát thích tập khổ hạnh. Trong giáo pháp của đức Nhật nguyệt tịnh mình đức như lai, vị bồ tát này tinh tiến kinh hành và tư duy để cầu Phật tuệ. Trọn hàng ngàn năm như vậy, vị bồ tát này được định tên Hiện các sắc thân, và rất hoan hỷ, nghĩ rằng, ta được định Hiện các sắc thân là nhờ sức mạnh của sự được nghe Pháp hoa. Ta nên hiến cúng đức Nhật nguyệt tịnh minh đức như lai và kinh ấy. Nghĩ vậy nên vị bồ tát này tức thì nhập định Hiện các sắc thân, ở trong không gian rưới hoa hương rất quí mà hiến cúng. Hiến cúng cách ấy rồi, bồ tát Nhất thế chúng sinh hỷ kiến xuất định, nghĩ rằng, dầu ta vận dụng thần lực mà hiến cúng đức Thế tôn của ta như vậy vẫn không bằng đem chính thân ta mà hiến cúng. Nghĩ như vậy nên vị bồ tát này ăn uống các hương liệu, uống dầu thơm của các loại hoa, rồi đem dầu thơm mà xoa mình, đối trước đức Nhật nguyệt tịnh minh đức như lai, đem nguyện lực và thần lực mà tự đốt thân mình, ánh sáng chiếu khắp bao nhiêu thế giới hệ. Chư Phật trong những thế giới hệ ấy cùng lúc ca tụng, rằng tốt lắm thiện nam tử, như thế này mới là sự tinh tiến chân thật. Thiện nam tử, như thế này mới là sự hiến cúng bậc nhất. Trong mọi sự hiền cúng, sự này tối tôn tối thượng. Là vì đây là lấy chánh pháp mà hiến cúng Như lai.

Sau khi hiến cúng bằng chánh pháp như vậy, và đời sống kết thúc rồi, vị bồ tát này tái sinh trong quốc độ của đức Nhật nguyệt tịnh minh đức như lai, bằng cách bỗng nhiên hóa sinh, ngồi xếp bằng trong cung vua Tịnh đức, và tức thì nói với vương phụ, rằng vương phụ biết cho, trong đời trước đây con đã đi trên con đường khổ hạnh, đã thành tựu định Hiện các sắc thân, và đã làm việc tinh tiến vĩ đại, bằng cách xả bỏ cái thân yêu quí, tôn kính hiến cúng đức Thế tôn của con, để cầu thành đạt tuệ giác vô thượng. Nói rồi, lại tâu vương phụ, rằng đức Nhật nguyệt tịnh minh đức như lai hiện nay vẫn còn. Trước đây con hiến cúng ngài rồi được pháp tổng trì Biết hết tiếng nói của chúng sinh, lại được nghe kinh Pháp hoa với những bài kệ đạt đến số lượng hàng ức đại số cuối cùng. Tâu vương phụ, bây giờ con lại muốn hiến cúng ngài. Rồi bồ tát Nhất thế chúng sinh hỷ kiến liền đến chỗ đức Nhật nguyệt tịnh minh đức như lai, đầu mặt lạy ngang chân ngài, chắp tay lại mà thưa : Diện mạo Thế tôn vô cùng kỳ diệu ! Ánh sáng Thế tôn chiếu khắp tất cả ! Trong đời trước đây con mới hiến cúng và nay lại được đích thân chiêm ngưỡng !

Bồ tát Nhất thế chúng sinh hỷ kiến lại thưa, bạch đức Thế tôn, như vậy là đức Thế tôn vẫn còn có thể ở đời thêm nữa. Đức Nhật nguyệt tịnh minh đức như lai bảo, thiện nam tử, thì gian niết bàn của Như lai đã đến. Ông hãy sắp chỗ cho Như lai. Đêm nay Như lai sẽ nhập niết bàn. Ngài lại huấn thị bồ tát Nhất thế chúng sinh hỷ kiến, rằng thiện nam tử, Như lai đem giáo pháp của Như lai mà giao phó cho ông, lại giao phó cho ông các vị bồ tát, các đại đệ tử, và pháp tuệ giác vô thượng. Huấn thị rồi, phần sau của đêm ấy ngài nhập vào niết bàn.

Thấy vậy, bồ tát Nhất thế chúng sinh hỷ kiến bi cảm, luyến mộ, dùng đàn hương làm giàn củi, hiền cúng mà thiêu thân ngài, thu thập xá lợi vào hàng ngàn bình ngọc, và xây hàng ngàn bảo tháp mà tôn thờ. Thế nhưng vị bồ tát ấy lại nghĩ, ta hiến cúng xá lợi như vầy vẫn thấy chưa đủ. Ta nên đối cách mà hiến cúng. Vị bồ tát này bảo chư bồ tát, chư đại đệ tử và bao chúng khác, rằng nay tôi muốn hiến cúng xá lợi của đức Nhật nguyệt tịnh minh đức như lai. Nói rồi tức thì tự đốt hai cánh tay được trang sức bởi cả trăm phước, làm cho vô số người cầu tuệ giác thanh văn và phát tâm tuệ giác vô thượng đều được ở vào trong định Hiện các sắc thân.

Bấy giờ các chúng thấy bồ tát Nhất thế chúng sinh hỷ kiến không còn hai cánh tay thì lo và thương mà nói với nhau, rằng vị bồ tát này là thầy chúng ta mà nay thân không hoàn bị ! Nhưng bồ tát Nhất thế chúng sinh hỷ kiến ở giữa các chúng mà thệ nguyện, rằng tôi bỏ hai cánh tay thì quyết chắc sẽ được cái thân màu hoàng kim của Phật. Nếu thật như vậy thì nguyện hai cánh tay của tôi trở lại như cũ. Thệ nguyện rồi tự nhiên phục hồi cả hai cánh tay. Ấy là do phước đức và tuệ giác của vị bồ tát này cực kỳ thuần hậu mà cảm ra.

Đức Thế tôn bảo bồ tát Tú vương hoa, ý ông nghĩ thế nào, bồ tát Nhất thế chúng sinh hỷ kiến có phải ai khác, nay chính là Dược vương đại sĩ. Thân mạng vị đại sĩ này bỏ ra mà hiến, mà cho, có đến vô lượng.

Tú vương hoa, Pháp hoa có năng lực cứu vớt hết thảy chúng sinh, có năng lực đem lại lợi ích vĩ đại cho hết thảy chúng sinh, sung mãn mọi sự nguyện ước của họ, có năng lực làm cho chúng sinh thoát hết mọi sự khổ não, mọi thứ ốm đau, mở được những cách ràng buộc bởi sự sống chết. Đối với Pháp hoa, ai được nghe, được chép, được khuyên người chép, thì công đức có được, nếu đem tuệ giác của Phật tính coi nhiều ít mới thấy vô hạn. Ai chép cuốn kinh Pháp hoa rồi hiến cúng bằng các loại hoa, các hương liệu, bằng các thứ đèn, bằng các thứ đèn dầu thơm, thì được công đức cũng là vô hạn.

Tú vương hoa, ai nghe được phẩm Việc cũ của bồ tát Dược vương này thì cũng được công đức vô hạn. Dầu là nữ nhân mà nghe và tiếp nhận ghi nhớ được phẩm Việc cũ của bồ tát Dược vương thì thân nữ nhân đời này kết thúc rồi sau đó không còn có lại thân ấy. Như lai nhập diệt rồi, trong năm trăm năm sau, dầu là nữ nhân mà nghe được kinh Pháp hoa, và thực hành như kinh ấy dạy, thì người ấy mệnh chung ở quốc độ này là tức khắc hóa sinh trên tòa ngọc trong hoa sen của quốc độ Cực lạc, nơi đức A di đà như lai chủ ngự, với chư đại bồ tát bao quanh. Ở đó, người ấy được tuệ giác Không sinh nên mắt trong suốt. Với mắt ấy thấy được chư Phật nhiều như hằng sa. Bấy giờ chư Phật như vậy cũng từ xa mà ca tụng, rằng tốt lắm thiện nam tử, trong giáo pháp của đức Thích ca thế tôn, ông tiếp nhận, ghi nhớ, đọc tụng, suy xét nghĩa lý và giảng nói cho người về kinh Pháp hoa, nên phước của ông thì vô hạn lượng, trăm ngàn Phật đà đem thần lực giữ gìn cho ông. Ngoại trừ Phật đà, tuệ giác và thiền định của thanh văn, duyên giác, cho đến bồ tát, không ai hơn ông. Tú vương hoa, vị bồ tát ấy, mà vốn là một nữ nhân, thành tựu công đức lực và tuệ giác lực đến như vậy.

Nếu ai nghe phẩm Việc cũ của bồ tát Dược vương này mà tùy hỷ tán dương, thì người ấy hiện tại miệng thường phát ra hơi thơm hoa sen xanh, lỗ lông cả người thường toát ra hơi thơm đàn hương, và thành quả người ấy đạt được là như trên đã nói. Vì lý do này, Tú vương hoa, Như lai đem phẩm Việc cũ của bồ tát Dược vương giao phó cho ông. Như lai nhập diệt rồi, trong năm trăm năm sau, ông hãy truyền bá rộng rãi phẩm này trong cõi Diêm phù, dừng để mất đi. Tú vương hoa, ông nên đem thần lực của ông mà duy trì Pháp hoa. Kinh ấy là thuốc tốt cho bịnh của người Diêm phù. Ai bịnh mà được nghe kinh ấy thì bịnh hết, không già sớm, không chết yểu.

Khi đức Thế tôn tuyên thuyết phẩm Việc cũ của bồ tát Dược vương thì có hàng vạn bồ tát được pháp tổng trì Biết hết tiếng nói của chúng sinh. Và đức Đa bảo phật đà ở trong bảo tháp thì khen rằng, tốt lắm Tú vương hoa, ông đã làm được một việc ngoài tầm nghĩ bàn : ông biết hỏi đức Thích ca thế tôn về việc cũ của Dược vương đại sĩ, ích lợi vô lượng cho hết thảy chúng sinh.