Gương Bậc Xuất Gia

III-HÀNH PAVĀRAṆĀKAMMA

Mỗi năm vào ngày rằm (15) tháng 9 âm lịch, ngày áp cuối trong 3 tháng an cư nhập hạ của Tỳ khưu, (sáng ngày hôm sau (16) là ngày mãn hạ), Đức Phật cho phép chư Tỳ khưu thỉnh mời (pavāraṇā) để nhắc nhở, khuyên bảo lẫn nhau với tâm từ do bởi thấy, nghe, nghi ngờ. Khi Tỳ khưu nhận thức được sai lầm rồi, sẽ sửa chữa cho trở nên hoàn thiện.

Trong Phật giáo, đối với Tỳ khưu biết rõ đã phạm āpatti nào, lỗi lầm nào, Đức Phật cho phép Tỳ khưu làm lễ sám hối āpatti ấy, lỗi lầm ấy với một vị Tỳ khưu khác hay chư Tăng, nguyện cố gắng thu thúc giữ gìn cho được trong sạch trở lại. Đối với Tỳ khưu không thấy, không biết āpatti, Đức Phật cho phép Tỳ khưu hành lễ pavāraṇā thỉnh mời chư Tăng, hay cá nhân nhắc nhở chỉ dạy những āpatti, những lỗi lầm lẫn nhau. Khi Tỳ khưu nhận thức rõ āpatti, lỗi lầm, sẽ sửa chữa lại cho được hoàn thiện.

Hành Tăng sự pavāraṇā cũng là một trong những cách hành Tăng sự chỉ dành riêng cho Tỳ khưu mà thôi. Những Tỳ khưu được phép tham dự hội họp tại sīmā, để hành Tăng sự pavāraṇākamma, phải hội đủ những điều kiện còn khó hơn cả hành Tăng sự uposathakamma.

- Tỳ khưu có giới hoàn toàn trong sạch.

- Tỳ khưu phải an cư 3 tháng hạ trước, kể từ ngày 16/6 đến ngày 16/9 âm lịch.

- Tỳ khưu suốt 3 tháng an cư nhập hạ không bị đứt hạ...

Những Tỳ khưu này có quyền tham dự hội họp tại sīmā, để làm lễ hành Tăng sự pavāraṇā giữa chư Tỳ khưu Tăng. Nếu chỗ Tỳ khưu an cư không có sīmā, thì chư Tỳ khưu có thể đến chùa khác có sīmā để làm lễ hành Tăng sự pavāraṇā.

Nếu Tỳ khưu phạm āpatti; Tỳ khưu an cư 3 tháng hạ sau, kể từ ngày 16/7 đến ngày 16/10 âm lịch; Tỳ khưu an cư 3 tháng hạ trước nhưng bị đứt hạ; Tỳ khưu không nhập hạ; những hạng Tỳ khưu này không được phép tham dự lễ hành Tăng sự pavāraṇā.

Pavāraṇā: Lời thỉnh mời, có 3 loại:

1- Saṃghapavāraṇā: Lời thỉnh mời giữa chư Tỳ khưu Tăng.

2- Gaṇapavāraṇā: Lời thỉnh mời giữa nhóm Tỳ khưu.

3- Puggalapavāraṇā: Một Tỳ khưu nguyện pavāraṇā.

Hành pavāraṇā, có 3 cách:

1- Tevācikā pavāraṇā: Pavāraṇā đọc 3 lần.

2- Dvivācikā pavāraṇā: Pavāraṇā đọc 2 lần.

3- Ekavācikā pavāraṇā: Pavāraṇā đọc 1 lần

Ngày hành pavāraṇā, có 3 ngày:

1- Pannarasī pavāraṇā: Pavāraṇā vào ngày rằm tháng 9 (hoặc rằm tháng 10) âm lịch.

2- Catuddasī pavāraṇā: Pavāraṇā ngày 14 cuối tháng 9 (tức là ngày 29/9 âm lịch).

3- Samaggī pavāraṇā: Pavāraṇā từ ngày 01 nửa tháng 9 sau (tức là ngày 16/9) cho đến ngày rằm tháng 10 âm lịch, chư Tỳ khưu Tăng đồng tâm nhất trí chọn một ngày làm lễ pavāraṇā, gọi là samaggī pavāraṇā.

Giải Thích:

I- SAṂGHAPAVĀRAṆĀ

Lời thỉnh mời giữa chư Tỳ khưu Tăng

Chư Tỳ khưu Tăng có từ 5 vị Tỳ khưu trở lên phải nên hành Saṃghapāvaraṇā. Những nghi lễ hành Tăng sự pavāraṇā hầu hết hoàn toàn giống như hành Tăng sự uposatha.

Công việc tụng đọc tuyên ngôn pavāraṇā là phận sự của vị Đại Trưởng Lão cao hạ nhất. Trừ khi vị Đại Trưởng Lão ấy không tụng đọc, thì Ngài chỉ định đến vị Đại Đức nhỏ hạ kế tiếp làm phận sự tụng đọc tuyên ngôn pavāraṇā.

Nghi Thức Trước Khi Hành Saṃghapavāraṇā

Tất cả chư Tỳ khưu Tăng hội họp tại sīmā, ngồi cách nhau trong một hatthapāsa (2 cùi tay+1 gang), trình chư Tăng biết pháp danh 2 vị Đại Đức luật sư: vị Đại Đức luật sư vấn, pháp danh "Tissa", và vị Đại Đức luật sư đáp, pháp danh "Datta".

Ajjhesakañatti:

Ls1:- Suṇātu me Bhante saṃgho, yadi saṃghassa pattakallaṃ, ahaṃ āyasmantaṃ Tissaṃ bhikkhuṃ pavāraṇāñattitthapanaṃ ajjheseyyaṃ.

Kính bạch chư Đại Đức Tăng, kính xin chư Tăng nghe rõ lời tuyên ngôn của con, nếu việc thỉnh mời tụng đọc tuyên ngôn pavāraṇā hợp thời đối với chư Tăng, con xin kính thỉnh Ngài Đại Đức Tissa tụng đọc tuyên ngôn pavāraṇā.

Lời thỉnh mời:

Tỳ khưu luật sư ngồi chồm hổm, chắp 2 tay đọc câu thỉnh mời 3 lần:

Ls2:- "Saṃgho Bhante, āyasmantaṃ Tissaṃ pavāraṇāñattitthapanaṃ ajjhesati, thapetu Bhante āyasmā Tisso pavāraṇāñattiṃ.

- Dutiyampi Bhante, saṃgho āyasmantaṃ Tissaṃ pavāraṇāñattitthapanaṃ ajjhesati, thapetu Bhante āyasmā Tisso pavāraṇāñattiṃ.

- Tatiyampi Bhante, saṃgho āyasmantaṃ Tissaṃ pavāraṇāñattitthapanaṃ ajjhesati, thapetu Bhante āyasmā Tisso pavāraṇāñattiṃ.

Kính bạch Ngài Đại Đức, chư Tăng kính thỉnh Ngài tụng đọc tuyên ngôn saṃghapavāraṇā. Kính xin Đại Đức Tissa tụng đọc tuyên ngôn saṃghapavāraṇā ... lần thứ nhì ... lần thứ ba.

Ls1:- Āma, thapessāmi.

Vâng, tôi sẽ tụng đọc tuyên ngôn saṃghapavāraṇā)

Vinayapucchakañatti: (Tuyên ngôn vị Đại Đức Tissa vấn Vinaya).

Ls1:- Suṇātu me Bhante saṃgho, yadi saṃghassa pattakallaṃ, ahaṃ āyasmantaṃ Dattaṃ bhikkhuṃ vinayaṃ puccheyyaṃ.

Kính bạch chư Đại Đức Tăng, kính xin chư Tăng nghe rõ lời tuyên ngôn của tôi, nếu việc hỏi vinaya hợp thời đối với chư Tăng, tôi xin hỏi Đại Đức Datta về vinaya.

Vissajjakañatti: Tuyên ngôn vị Đại Đức Datta đáp Vinaya.

Ls2:- Suṇātu me Bhante saṃgho, yadi saṃghassa pattakallaṃ, ahaṃ āyasmatā Tissena bhikkhunā vinayaṃ puṭṭho vissajjeyyaṃ.

Kính bạch chư Đại Đức Tăng, kính xin chư Tăng nghe rõ lời tuyên ngôn của con, nếu việc trả lời vinaya hợp thời đối với chư Tăng, con xin trả lời Đại Đức Tissa hỏi về vinaya.

Ls1:- Sammajjanī padīpo ca, udakaṃ āsanena ca.

Pavāraṇāya etāni, pubbakaraṇan’ti vuccati.

Chú giải dạy, có 4 công việc cần phải làm trước khi chư Tỳ khưu Tăng hội họp tại Sīmā để hành Tăng sự pavāraṇā:

V.1:- Công việc quét dọn, lau chùi bên ngoài, bên trong sīmā xong hay chưa?

Đ :- Xong rồi. Bạch Ngài.

V.2:- Công việc đốt đèn xong hay chưa?

Đ :- Ban ngày, công việc đốt đèn không cần thiết. Bạch Ngài.

V.3:- Công việc lo nước dùng, nước uống xong hay chưa?

Đ :- Xong rồi. Bạch Ngài.

V.4:- Công việc sắp đặt, trải chỗ ngồi cho chư Tỳ khưu xong hay chưa?

Đ :- Xong rồi. Bạch Ngài.

Chanda, Pavāraṇā

Trong trường hợp Mahāsīmā (hoặc gāmasīmā), Tỳ khưu nào không thể đến tham dự lễ hành Tăng sự pavāraṇākamma vì bị bệnh, vị Tỳ khưu ấy cần phải gởi chanda, pavāraṇā cho một vị Tỳ khưu khác.

- Cách gởi chanda, pavāraṇā

- Tỳ khưu gởi chanda: Chandaṃ dammi, chandaṃ me hara, chandaṃ me ārocehi. (3 lần).

- Tỳ khưu nhận chanda: Āma, Bhante (Āvuso).

- Tỳ khưu gởi pavāraṇā: Pavāraṇaṃ dammi, pavāraṇaṃ me hara, pavāraṇaṃ me ārocehi mamatthāya pavārehi. (3 lần) [Vinayapiṭaka, bộ Mahāvagga, phần Pavāraṇakkhandhaka]

Tôi gởi pavāraṇā, xin Ngài nhận pavāraṇā của tôi, xin Ngài trình pavāraṇā của tôi đến chư Tăng, xin nhờ Ngài pavāraṇā để đem lại sự lợi ích cho tôi.

- Tỳ khưu nhận pavāraṇā: Āma, Bhante (Āvuso).

- Cách trình chanda, pavāraṇā

Khi chư Tỳ khưu Tăng đã hội họp đông đủ tại sīmā, vị Tỳ khưu nhận chanda, pavāraṇā xin phép chư Tăng trình chanda, pavāraṇā của Tỳ khưu bệnh tên là "Mitta" rằng:

Mittanāmena Bhante, bhikkhunā chando dinno. (3 lần).

Mitto Bhante, bhikkhu saṃghaṃ pavāreti diṭṭhena vā, sutena vā parisaṅkāya vā, vadatu taṃ saṃgho anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissati. (3 lần).

Năm phận sự trình lên chư Tỳ khưu Tăng

V:- Chandapavāraṇā utukkhānaṃ,

bhikkhugaṇanā ca ovādo.

Pavāraṇāya etāni, pubbakiccan’ti vuccati.

Chú giải dạy, có 5 phận sự phải trình lên chư Tăng trước khi hành Tăng sự pavāraṇā là:

V.1:- Tỳ khưu bệnh gởi chanda, pavāraṇā, Tỳ khưu nhận chanda, pārisuddhi, phận sự trình chanda, pavāraṇā đến chư Tăng xong chưa?

Đ :- Không phải mahāsīmā, gāmasīmā, đây là khaṇṇasīmā, cho nên phận sự trình chanda, pavāraṇā không có. Bạch Ngài.

V.2:- Trong một năm có 3 mùa: mùa lạnh, mùa nóng, mùa mưa. Trong 3 mùa ấy, hiện nay thuộc về mùa nào?

Đ :- Hiện nay đang thuộc về mùa mưa. Bạch Ngài.

V.3:- Trong mùa mưa gồm có 8 pakkha [nếu nhằm tháng nhuận thì gồm 10 pakkha]. Trong 8 pakkha ấy, đã qua bao nhiêu pakkha? Hiện tại đến pakkha thứ mấy? Còn lại bao nhiêu pakkha?

Đ :- Đã qua 5 pakkha, hiện tại đến pakkha thứ 6 và còn lại 2 pakkha. Bạch Ngài.

V.4:- Trong sīmā này, có bao nhiêu Tỳ khưu đến hội họp?

Đ :- Có ... vị Tỳ khưu đến hội họp. Bạch Ngài.

V.5:- Phận sự dạy dỗ Tỳ khưu ni đã trình xong chưa?

Đ :- Hiện nay Tỳ khưu ni không còn nữa, nên phận sự dạy dỗ không có. Bạch Ngài.

Bốn chi pháp hợp lệ để hành Tăng sự pavāraṇā

Trước khi tụng tuyên ngôn pavāraṇā, mỗi vị Tỳ khưu đọc lời thỉnh mời pavāraṇā, điều quan trọng cần phải hợp đủ 4 chi pháp.

Pavāraṇā yāvatikā ca bhikkhū kammappattā.

Sabhāgāpattiyo na vijjanti.

Vajjanīyā ca puggalā tasmiṃ na honti.

Pattakallan’ti vuccati.

Chú giải dạy, lễ tụng đọc tuyên ngôn pavāraṇā cần phải có đầy đủ 4 chi pháp hợp lệ là:

V1:- Pavāraṇā có 3 ngày: catuddasī pavāraṇā, pannarasī pavāraṇā và sāmaggī pavāraṇā. Trong 3 ngày ấy, hôm nay thuộc về ngày pavāraṇā nào?

Đ :- Pannarasī pavāraṇā Bạch Ngài.

V :- Tỳ khưu hành pavāraṇā có 3 loại: saṃgha pavāraṇā, gaṇa pavāraṇā và puggala pavāraṇā. Trong 3 loại ấy, hôm nay hành loại nào?

Đ :- Saṃgha pavāraṇā. Bạch Ngài.

V :- Hành pavāraṇā có 3 cách: tevācikā pavāraṇā, dvevācikā pavāraṇā và adhiṭṭhāna pavāraṇā. Trong 3 cách ấy, hôm nay hành cách nào?

Đ :- Tevācikā pavāraṇā. Bạch Ngài.

V2:- Chư Tỳ khưu có 5 vị trở lên phải hành saṃgha pavāraṇā, hành theo cách tevācikā pavāraṇā là điều hợp với luật. Vậy tất cả chư Tỳ khưu đang ngồi trong hatthapāsa hội họp tại sīmā, có phải không?

Đ :- Chư Tỳ khưu đều ngồi trong hatthapāsa. Bạch Ngài.

V3:- Chư Tỳ khưu ngồi trong hatthapāsa đều có giới hoàn toàn trong sạch phải không? Không có vị Tỳ khưu nào phạm sabhāgāpatti, có phải không?

Đ :- Tất cả chư Tỳ khưu đều có giới hoàn toàn trong sạch, không có vị Tỳ khưu nào phạm sabhāgāpatti. Bạch Ngài.

V4:- Chư Tỳ khưu ngồi trong hatthapāsa hoàn toàn không có 21 hạng người nên loại bỏ, có phải không?

Đ - Hoàn toàn không có 21 hạng người ấy. Bạch Ngài.

Đó là 4 chi pháp hợp lệ gồm: ngày hành Tăng sự pavāraṇā, chư Tỳ khưu đang ngồi trong hatthapāsa tại sīmā, không có Tỳ khưu phạm sabhāgāpatti và không có 21 hạng người nên loại bỏ. Khi đã đầy đủ 4 chi pháp hợp lệ này, mới có thể tiến hành lễ tụng đọc tuyên ngôn pavāraṇā và mỗi vị Tỳ khưu đọc lời pavāraṇā giữa chư Tỳ khưu Tăng.

Pubbakaraṇapubbakiccāni samādapetvā desitā-pattikassa samaggassa bhikkhusaṃghassa anumatiyā pavāraṇāñattiṃ thapetuṃ ārādhanaṃ karoma.

Tất cả chư Tỳ khưu Tăng đồng thanh nói lên lời hoan hỉ: Sādhu! Bhante sādhu!

Pavāraṇā ñatti: Tuyên ngôn saṃghapavāraṇā

Ls:- Suṇātu me Āvuso (Bhante) saṃgho, ajja pavāraṇā pannarasī, yadi saṃghassa pattakallaṃ, saṃgho tevāsikaṃ pavāreyya³³.

Kính bạch chư Đại Đức Tăng, kính xin chư Tăng nghe rõ lời tuyên ngôn pavāraṇā của tôi. Hôm nay ngày rằm (15) pavāraṇā, nếu việc hành Tăng sự pavāraṇā hợp thời đối với chư Tăng, xin chư Tăng thỉnh mời bằng lời pavāraṇā 3 lần.

Tất cả chư Tỳ khưu đều phải ngồi chồm hổm, chắp 2 tay lên trán, đầu tiên, vị Đại Trưởng Lão cao hạ nhất trong chư Tăng đọc trước rằng:

- Saṃghaṃ Āvuso, pavāremi, diṭṭhena vā, sutena vā, parisaṅkāya vā, vadantu maṃ āyasmanto anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmi.

- Dutiyampi Āvuso, saṃghaṃ pavāremi, diṭṭhena vā, sutena vā, parisaṅkāya vā, vadantu maṃ āyasmanto anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmi.

- Tatiyampi Āvuso, saṃghaṃ pavāremi, diṭṭhena vā, sutena vā, parisaṅkāya vā, vadantu maṃ āyasmanto anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmi.

- Này chư pháp đệ, tôi kính thỉnh chư Tăng nhắc nhở tôi với tâm từ bi kính mến, do thấy, hoặc do nghe, hoặc nghi ngờ về tôi. Khi tôi nhận thức thấy rõ sai lầm, tôi sẽ sửa chữa lại cho hoàn thiện. ... lần thứ nhì. ... lần thứ ba.

- Tất cả chư Tỳ khưu nhỏ hạ đồng thanh nói lên lời hoan hỉ: Sādhu! Bhante sādhu!

(Vị Đại Trưởng Lão có thể ngồi xuống).

Tuần tự, đến vị Đại Đức thấp hạ kế tiếp đọc lời pavāraṇā:

- Saṃghaṃ Bhante, pavāremi, diṭṭhena vā, sutena vā, parisaṅkāya vā, vadantu maṃ āyasmanto anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmi.

- Dutiyampi Bhante, saṃghaṃ pavāremi, diṭṭhena vā, sutena vā, parisaṅkāya vā, vadantu maṃ āyasmanto anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmi.

- Tatiyampi Bhante, saṃghaṃ pavāremi, diṭṭhena vā, sutena vā, parisaṅkāya vā, vadantu maṃ āyasmanto anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmi.

- Tất cả chư Tỳ khưu đồng thanh nói lên lời hoan hỉ: Sādhu! Bhante sādhu!

Và cứ như vậy, tiếp tục theo tuần tự cho đến vị Tỳ khưu nhỏ hạ cuối cùng.

II- GAṆAPAVĀRAṆĀ

Lời thỉnh mời giữa nhóm Tỳ khưu

Nhóm Tỳ khưu ở đây chỉ có 4 vị, hoặc 3 vị, hoặc 2 vị không thể hành saṃghapavāraṇā, nên Đức Phật cho phép hành gaṇapavāraṇā.

Trước khi hành gaṇapavāraṇā, mọi nghi thức cũng giống như saṃghapavāraṇā.

- Bốn công việc phải làm xong, trước khi chư Tỳ khưu đến hội họp tại sīmā.

- Năm phận sự phải trình lên chư Tỳ khưu hội họp.

- Bốn chi pháp hợp lệ, đầy đủ để hành lễ pavāraṇā.

Hành gaṇapavāraṇā có 3 trường hợp:

1- Trường hợp 4 vị Tỳ khưu

Vị Tỳ khưu cao hạ nhất ngồi chồm hổm, chắp 2 tay lên trán tụng đọc tuyên ngôn pavāraṇā.

Gaṇapavāraṇā ñatti: có 4 vị Tỳ khưu

Suṇantu me āyasmanto, ajja pavāraṇā panna-rasī, yadāyasmantānaṃ pattakallaṃ, mayaṃ aññamaññaṃ tevāsikaṃ pavāreyyāma [Vinayapiṭaka, bộ Mahāvagga, phần Saṃghapavāraṇā]

Thưa quý pháp đệ, xin quý pháp đệ nghe rõ lời tuyên ngôn pavāraṇā của tôi. Hôm nay ngày rằm (15) pavāraṇā, nếu việc pavāraṇā hợp thời đối với quý pháp đệ, chúng ta thỉnh mời bằng lời pavāraṇā 3 lần.

Tiếp theo Ngài đọc lời pavāraṇā rằng:

- Ahaṃ Āvuso, āyasmante pavāremi, diṭṭhena vā, sutena vā, parisaṅkāya vā, vadantu maṃ āyasmanto anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmi.

- Dutiyampi Āvuso, ahaṃ āyasmante pavāremi, diṭṭhena vā, sutena vā, parisaṅkāya vā, vadantu maṃ āyasmanto anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmi.

- Tatiyampi Āvuso, ahaṃ āyasmante pavāremi, diṭṭhena vā, sutena vā, parisaṅkāya vā, vadantu maṃ āyasmanto anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmi.

- Ba vị Tỳ khưu nhỏ hạ đồng thanh nói lên lời hoan hỉ: Sādhu! Bhante sādhu!

Tuần tự đến vị Tỳ khưu thấp hạ kế tiếp đọc lời :

- Ahaṃ Bhante, āyasmante pavāremi, diṭṭhena vā, sutena vā, parisaṅkāya vā, vadantu maṃ āyasmanto anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmi.

- Dutiyampi Bhante, ahaṃ āyasmante pavāremi, diṭṭhena vā, sutena vā, parisaṅkāya vā, vadantu maṃ āyasmanto anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmi.

- Tatiyampi Bhante, ahaṃ āyasmante pavāremi, diṭṭhena vā, sutena vā, parisaṅkāya vā, vadantu maṃ āyasmanto anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmi.

- Ba vị Tỳ khưu đồng thanh nói lên lời hoan hỉ: Sādhu! Sādhu!

Và cứ như vậy, tiếp tục cho đến vị Tỳ khưu nhỏ hạ cuối cùng.

2- Trường hợp chỉ có 3 vị Tỳ khưu

Vị Tỳ khưu cao hạ nhất ngồi chồm hổm, chắp 2 tay lên trán tụng đọc tuyên ngôn pavāraṇā.

Gaṇapavāraṇā ñatti: có 3 vị Tỳ khưu.

Siṇantu me āyasmantā, ajja pavāraṇā panna-rasī, yadāyasmantānaṃ pattakallaṃ, mayaṃ aññmaññaṃ tevāsikaṃ pavāreyyāma.

Tiếp theo Ngài đọc lời pavāraṇā rằng:

- Ahaṃ Āvuso, āyasmante pavāremi, diṭṭhena vā, sutena vā, parisaṅkāya vā, vadantu maṃ āyasmantā anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmi.

- Dutiyampi Āvuso, ahaṃ āyasmante pavāremi, diṭṭhena vā, sutena vā, parisaṅkāya vā, vadantu maṃ āyasmantā anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmi.

- Tatiyampi Āvuso, ahaṃ āyasmante pavāremi, diṭṭhena vā, sutena vā, parisaṅkāya vā, vadantu maṃ āyasmantā anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmi.

- Hai vị Tỳ khưu đồng thanh nói lên lời hoan hỉ: Sādhu! Bhante sādhu!

Tuần tự đến vị Tỳ khưu thấp hạ kế tiếp đọc lời:

- Ahaṃ Bhante, āyasmante pavāremi, diṭṭhena vā, sutena vā, parisaṅkāya vā, vadantu maṃ āyasmantā anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmi.

- Dutiyampi Bhante, ahaṃ āyasmante pavāremi, diṭṭhena vā, sutena vā, parisaṅkāya vā, vadantu maṃ āyasmantā anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmi.

- Tatiyampi Bhante, ahaṃ āyasmante pavāremi, diṭṭhena vā, sutena vā, parisaṅkāya vā, vadantu maṃ āyasmantā anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmi.

- Hai vị Tỳ khưu đồng thanh nói lên lời hoan hỉ: Sādhu! Sādhu!

Và cứ như vậy, tiếp tục cho đến vị Tỳ khưu nhỏ hạ cuối cùng.

3- Trường hợp chỉ có 2 vị Tỳ khưu

Hai vị Tỳ khưu thì không cần tụng đọc tuyên ngôn pavāraṇā, mà chỉ đọc lời pavāraṇā 3 lần.

Vị Tỳ khưu cao hạ đọc lời pavāraṇā rằng:

- Ahaṃ Āvuso, āyasmantaṃ pavāremi, diṭṭhena vā, sutena vā, parisaṅkāya vā, vadatu maṃ āyasmā anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmi.

- Dutiyampi Āvuso, ahaṃ āyasmantaṃ pavāremi, diṭṭhena vā, sutena vā, parisaṅkāya vā, vadatu maṃ āyasmā anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmi.

- Tatiyampi Āvuso, ahaṃ āyasmantaṃ pavāremi, diṭṭhena vā, sutena vā, parisaṅkāya vā, vadatu maṃ āyasmā anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmi.

- Vị Tỳ khưu nhỏ hạ nói lên lời hoan hỉ: Sādhu! Bhante sādhu!

Vị Tỳ khưu nhỏ hạ đọc lời pavāraṇā:

- Ahaṃ Bhante, āyasmantaṃ pavāremi, diṭṭhena vā, sutena vā, parisaṅkāya vā, vadatu maṃ āyasmā anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmi.

- Dutiyampi Bhante, ahaṃ āyasmantaṃ pavāremi, diṭṭhena vā, sutena vā, parisaṅkāya vā, vadatu maṃ āyasmā anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmi.

- Tatiyampi Bhante, ahaṃ āyasmantaṃ pavāremi, diṭṭhena vā, sutena vā, parisaṅkāya vā, vadatu maṃ āyasmā anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmi.

- Vị Tỳ khưu cao hạ nói lên lời hoan hỉ: Sādhu! Sādhu!

III- PUGGALAPAVĀRAṆĀ

Một Tỳ khưu nguyện pavāraṇā

Tỳ khưu nhập hạ một mình ở nơi thanh vắng, khi đến ngày hành lễ pavāraṇā, cần phải làm 4 công việc(pubbakaraṇa), rồi chờ đợi một vị Tỳ khưu khác từ phương xa đến để hành lễ pavāraṇā với nhau. Cuối cùng, không thấy vị Tỳ khưu nào đến, chỉ có một mình, Đức Phật cho phép hành lễ adhiṭṭhāna pavāraṇā như sau:

- Theo Luật tạng, bộ Mahāvagga, phần Saṃgha-pavāraṇā Đức Phật dạy:

Ajja me pavāraṇā.

Hôm nay ngày pavāraṇā của tôi.

- Theo Chú giải:

Ajja me pavāraṇā pannarasī adhiṭṭhāmi.

Dutiyampi, ajja me pavāraṇā pannarasī adhiṭṭhāmi.

Tatiyampi, ajja me pavāraṇā pannarasī adhiṭṭhāmi.

Hôm nay, tôi nguyện ngày rằm (15) pavāraṇā của tôi. ... lần thứ nhì. ... lần thứ ba.

Lợi ích lời Pavāraṇā

Người ta thường thấy lỗi người khác thì dễ, thấy lỗi của mình thì khó. Riêng bậc Thiện trí thường có trí nhớ, trí tuệ biết mình, mới tự thấy được lỗi của mình mà sửa chữa, để trở nên thánh thiện, không quan tâm đến lỗi người khác; nhưng một khi có người nào thỉnh mời, nhờ nhắc nhở, chỉ dạy những āpatti, những lỗi lầm, khi ấy, bậc Thiện trí có tấm lòng từ, bi, mong muốn sự lợi ích, sự tiến hóa, sự an lạc lâu dài của người ấy, Ngài mới quan tâm giúp đở chỉ ra những āpatti, những lỗi lầm và dạy cách sửa chữa bỏ điều sai làm điều đúng, bỏ điều ác làm điều thiện, để cho người ấy trở nên người thiện...

Trong đoàn thể chư Tỳ khưu Tăng, muốn cho được hoàn thiện, để đem lại đức tin đối với những người chưa có đức tin và làm tăng trưởng đức tin đối với những người đã có đức tin, nên Đức Phật chế định cách hành Tăng sự pavāraṇā của chư Tỳ khưu, từ vị Đại Trưởng Lão cho đến vị tân Tỳ khưu, mỗi vị đều thành tâm nghiêm chỉnh, tha thiết nói lên lời thỉnh mời chỉ rõ lỗi của mình, trong trường hợp do thấy, do nghe, hoặc do nghi ngờ. Khi nhận thấy đúng, vị ấy phải xin thành tâm sám hối và sửa chữa để trở nên thánh thiện, tốt đẹp. Tốt đẹp không chỉ riêng cho mình, mà còn chung cho đoàn thể chư Tỳ khưu Tăng. Đó là sự lợi ích của việc hành Tăng sự pavāraṇā (lời thỉnh mời).

PHẨM VỊ TRONG PHẬT GIÁO

Tỳ khưu trong Phật giáo, khi đã trải qua một mùa hạ (vassa), thì được tính một tuổi hạ. Nếu trải qua bao nhiêu mùa hạ, thì được tính bấy nhiêu tuổi hạ. Cho nên, có sự phân chia phẩm vị theo tuổi hạ thấp - cao, để có sự kính trọng, lễ bái, đảnh lễ cúng dường. Nếu Tỳ khưu có tuổi hạ bằng nhau, thì tính theo tháng, ngày, giờ làm lễ thọ Tỳ khưu trước – sau. Vị Tỳ khưu nào làm lễ thọ Tỳ khưu trước, so về thời gian, thì vị ấy được xem là vị Tỳ khưu lớn, còn vị kia được xem là vị Tỳ khưu nhỏ. Trường hợp 2 hoặc 3 vị Sa di làm lễ thọ Tỳ khưu cùng một lúc, thì tính theo tuổi đời lớn - nhỏ, sắp đặt theo thứ tự: vị lớn tuổi trước, vị nhỏ tuổi sau; khi tụng đọc trong Ñatticatutthakammavācā; tên vị nào tụng đọc trước, vị Tỳ khưu ấy được xem là vị Tỳ khưu lớn; còn tên vị nào tụng đọc sau, vị Tỳ khưu ấy được xem là vị Tỳ khưu nhỏ.

Theo luật của Đức Phật ban hành, đối với vị Tỳ khưu nhỏ, phải nên kính trọng, lễ bái, đảnh lễ, cúng dường, tôn kính vị Tỳ khưu lớn, khi xưng hô, thì gọi vị Tỳ khưu lớn, bằng tiếng "Bhante: Bạch Đại Trưởng Lão, Bạch Đại Đức, hoặc Bạch Pháp Huynh". Và vị Tỳ khưu lớn, gọi vị Tỳ khưu nhỏ hạ, thọ Tỳ khưu sau bằng tiếng "Āvuso: này con, hoặc: Này Pháp đệ".

Tỳ khưu có 3 bậc [Vinayapiṭaka, Pārājikakaṇḍa]:

1- Nava: Tân Tỳ khưu, bậc Tỳ khưu kể từ khi trở thành Tỳ khưu cho đến dưới 5 tuổi hạ, là bậc Tỳ khưu còn phải nương nhờ ở thầy để học luật, hành theo luật, học pháp học và pháp hành, cho hiểu rõ luật và pháp, để có thể tự nương nhờ nơi sở học, hành của mình.

2- Majjhima: Trung Đức, bậc Tỳ khưu kể từ 5 tuổi hạ cho đến dưới 10 tuổi hạ.

3- Thera: Đại Đức, bậc Tỳ khưu kể từ 10 tuổi hạ trở lên.

Thera, có 2 bậc [Bộ Maṇimañcū]:

1- Anuthera: Đại Đức, bậc Tỳ khưu kể từ 10 tuổi hạ cho đến 19 tuổi hạ.

2- Mahāthera: Đại Trưởng Lão, bậc Tỳ khưu kể từ 20 tuổi hạ trở lên.

Thera, có 3 loại [Majjhimanikāya, Pāthikavagga, kinh Saṅgītisutta]:

1- Jātithera: Bô lão trong đời do sống lâu hay dòng dõi cao quý.

2- Dhammathera: Đại Đức do hợp đủ chi pháp.

Đức Phật dạy, có 4 chi pháp để trở thành Đại Đức:

- Bậc có giới hạnh trong sạch đầy đủ.

- Bậc đa văn túc trí, học nhiều hiểu rộng.

- Bậc chứng đắc tứ thiền.

- Bậc Thánh A-ra-hán đã diệt đoạn tuyệt mọi phiền não.

Bậc có đầy đủ 4 chi pháp trên, hoặc chỉ có một chi pháp nào trong đó, thì cũng được gọi là Dhammathera.

3- Sammutithera: Đại Đức do chế định gọi tên "Đại Đức, Đại Đức". Như khi gặp Tỳ khưu hoặc Sa di, người ta gọi "Đại Đức", do lòng kính trọng.

Ý Nghĩa Thera

Trong bộ Chú giải Apadāna định nghĩa:

- Thiravarasīla–samādhi–paññā–vimutti–vimuttiñāṇa-dassanaguṇehi yuttā’ti thero.

Thera: Đại Đức là bậc thường trú trong 5 đức tính cao quý: Giới – Định – Tuệ – Giải thoát (Thánh Quả) – Giải thoát tri kiến (tuệ quán xét).

KINH THERASUTTA

Trong Chi bộ kinh, Đức Phật thuyết giảng bài kinh Therasutta như sau [Aṅguttaranikāya, Dasakanipāta]:

- Này chư Tỳ khưu, Tỳ khưu là bậc Thera hợp với 10 pháp, ở nơi nào cũng được an lạc.

10 pháp ấy là:

1- Tỳ khưu là bậc Thera sống lâu, có tuổi hạ cao.

2- Tỳ khưu là bậc có giới, thực hành nghiêm chỉnh tất cả điều học.

3- Tỳ khưu là bậc đa văn túc trí, học nhiều hiểu rộng, thông thuộc rành rẽ Tam tạng, thông suốt chánh kiến, hiểu rõ chánh pháp, truyền bá phạm hạnh cao thượng hoàn hảo đoạn đầu, hoàn hảo đoạn giữa, hoàn hảo đoạn chót, bằng lời lẽ văn chương hoàn toàn trong sáng, đầy đủ ý nghĩa.

4- Tỳ khưu là bậc thông thuộc Bhikkhupātimokkha và Bhikkhunīpātimokkha, hiểu biết rõ điều học và nhận thức đúng đắn theo luật.

5- Tỳ khưu là bậc có trí tuệ sáng suốt có thể làm vắng lặng được sự biến (adhikaraṇa) xảy ra giữa chư Tỳ khưu.

6- Tỳ khưu là bậc kính trọng chánh pháp, lắng nghe chánh pháp, thường thuyết giảng chánh pháp, thỏa thích trong Vi diệu pháp (abhidhamma), Vi diệu luật (abhivinaya).

7- Tỳ khưu là bậc biết tri túc trong y phục, vật thực, chỗ ở, thuốc trị bệnh phát sanh do phước duyên.

8- Tỳ khưu là bậc khi bước tới, bước lui, hoặc ngồi trong nhà đều thu thúc lục căn thanh tịnh, xứng đáng để phát sanh đức tin trong sạch nơi Ngài.

9- Tỳ khưu là bậc đã chứng đắc tứ thiền, muốn nhập bậc thiền nào cũng không khó, là pháp hưởng an lạc ở hiện tại.

10- Tỳ khưu là bậc Thánh A-ra-hán đã giải thoát bằng thiền định (ceto vimutti), hoặc thiền tuệ (paññā vimutti), đã diệt đoạn tuyệt mọi phiền não ngấm ngầm không còn dư sót bằng 4 Thánh Đạo Tuệ trong kiếp hiện tại này.

Này chư Tỳ khưu, Tỳ khưu là bậc Thera hợp với 10 pháp này, thì ở nơi nào cũng được an lạc.

Bậc Thera thật như thế nào?

Bậc Thera thật không những là bậc có tuổi hạ cao, mà còn kể đến những bậc Sāmaṇera - Sa di đã chứng đắc thành bậc Thánh A-ra-hán.

Trong Chú giải Pháp cú, tích Ngài Lakuṇṇaka-bhaddiyatthera là bậc Thánh A-ra-hán, được tóm lược như sau:

"Một hôm, nhóm 30 Tỳ khưu đến hầu Đức Thế Tôn, nhìn thấy Đại Đức Lakuṇṇakabhaddiya vừa đi ra, thì họ vào đảnh lễ Đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một nơi hợp lẽ.

Đức Thế Tôn xét thấy nhóm 30 Tỳ khưu này có duyên lành chứng đắc A-ra-hán, nên Ngài hỏi rằng:

- Các con có nhìn thấy một bậc Thera vừa mới đi ra khỏi nơi đây không?

- Kính bạch Đức Thế Tôn, chúng con không thấy. Bạch Ngài. – Nhóm 30 Tỳ khưu trả lời.

- Vậy các con đã thấy ai vừa đi ra khỏi nơi đây vậy?

- Kính bạch Đức Thế Tôn, chúng con vừa thấy một Sāmaṇera: Sa di, đi ra. Bạch Ngài.

- Này chư Tỳ khưu, Lakuṇṇaka ấy không phải là Sāmaṇera bình thường, mà là một bậc Thera thật đó!

- Kính bạch Đức Thế Tôn, vị Sa di còn quá nhỏ. Bạch Ngài.

- Này chư Tỳ khưu, Như Lai không những chỉ gọi người có tuổi cao, hạ lớn ngồi chỗ Đại Đức là Thera; mà Như Lai còn gọi bậc nào đã chứng ngộ chân lý Tứ thánh đế, chứng đắc 4 Thánh Đạo, 4 Thánh Quả, lúc nào cũng không làm khổ mọi người, bậc ấy cũng được gọi là Thera thật, vậy.

Dạy xong, Đức Thế Tôn thuyết bài kệ rằng:

"Na tena thero so hoti,

Yenassa palitaṃ siro.

Paripakko vayo tassa,

Moghajiṇṇo’ti vuccati.

Yamhi saccañca dhammo ca,

ahiṃsā saṃyamo damo.

Sa ve vantamalo thīro,

"Thero" iti pavuccati".

--[Dhammapadagāthā, kệ số 260-261.]-

Nghĩa:

Đầu bạc tuổi tác cao,

Thời lão niên của họ,

Gọi là già vô dụng.

Không phải là Thera.

Người nào giới trong sạch,

Có lục căn thanh tịnh.

Có đầy lòng bi mẫn,

Không làm hại chúng sinh,

Chúng ngộ Tứ thánh đế,

Cùng pháp Siêu tam giới.

Diệt đoạn tuyệt phiền não,

Bằng 4 Thánh Đạo Tuệ.

Bậc trí ấy gọi là:

"Thera! Thera!" thật.

Nhóm 30 Tỳ khưu khi nghe Đức Phật thuyết xong hai bài kệ, tất cả đều chứng đắc thành bậc Thánh A-ra-hán .

TỨ THANH TỊNH GIỚI (Catupeārisuddhisīla)

Tứ thanh tịnh giới là giới đầy đủ của Tỳ khưu. Vị Tỳ khưu phải giữ gìn bốn giới này được thanh tịnh, để làm nền tảng cho tất cả mọi thiện pháp, nhất là pháp hành thiền định và pháp hành thiền tuệ, đem lại sự an lạc kiếp hiện tại và kiếp vị lai.

Tứ thanh tịnh giới là :

1- Pātimokkhasaṃvarasīla: Giới thu thúc giải thoát khổ.

2- Indriyasaṃvarasīla: Giới thu thúc lục căn.

3- Ājīvapārisuddhisīla: Giới nuôi mạng chân chánh.

4- Paccayasannissitasīla: Giới nương nhờ tứ vật dụng.

Giải Thích:

1- Giới thu thúc giải thoát khổ như thế nào?

- Giới thu thúc giải thoát khổ đó là 227 điều học trong Bhikkhupātimokkha..., Tỳ khưu giữ gìn giới được trong sạch đầy đủ, có thể giải thoát khổ ở kiếp hiện tại và kiếp vị lai.

- Tỳ khưu giữ gìn giới được trong sạch và đầy đủ là do nhờ có đức tin đầy đủ (saddhasādhana). Tỳ khưu có đức tin trong sạch nơi Đức Phật, Đức Pháp, Đức Tăng, thì việc giữ gìn giới dám coi trọng hơn việc giữ gìn sanh mạng. Do đó, giới được giữ gìn trong sạch và đầy đủ.

Nếu khi Tỳ khưu phạm giới nhẹ, giới không trong sạch, để giúp làm cho giới trở nên trong sạch lại, bằng cách sám hối āpatti (desanāsuddhi). Khi Tỳ khưu sám hối āpatti xong, thì giới trong sạch trở lại.

2- Giới thu thúc lục căn như thế nào?

Lục căn: nhãn căn, nhĩ căn, tỷ căn, thiệt căn, thân căn và ý căn là nơi tiếp xúc của lục trần: sắc trần, thanh trần, hương trần, vị trần, xúc trần và pháp trần.

Giới thu thúc lục căn là Tỳ khưu có chánh niệm:

- Khi sắc trần tiếp xúc với nhãn căn, phát sanh nhãn thức tâm làm phận sự nhìn thấy sắc trần ấy; Tỳ khưu có chánh niệm, trí tuệ tỉnh giác thấy rõ, biết rõ nhãn thức tâm thấy sắc trần thuộc danh pháp, còn sắc trầnthuộc sắc pháp, không phải ta, người, chúng sinh, vật này, vật kia...

- Khi thanh trần tiếp xúc với nhĩ căn, phát sanh nhĩ thức tâm làm phận sự nghe thanh trần ấy; Tỳ khưu có chánh niệm, trí tuệ tỉnh giác thấy rõ, biết rõ nhĩ thức tâm nghe thanh trần thuộc danh pháp, còn thanh trầnthuộc sắc pháp, không phải ta, người...

- Khi hương trần tiếp xúc với tỷ căn, phát sanh tỷ thức tâm làm phận sự ngửi hương trần ấy; Tỳ khưu có chánh niệm, trí tuệ tỉnh giác thấy rõ, biết rõ tỷ thức tâm ngửi hương trần thuộc danh pháp, còn hương trầnthuộc sắc pháp, không phải ta, người...

- Khi vị trần tiếp xúc với thiệt căn, phát sanh thiệt thức tâm làm phận sự nếm vị trần ấy; Tỳ khưu có chánh niệm, trí tuệ tỉnh giác thấy rõ, biết rõ thiệt thức tâm nếm vị trần thuộc danh pháp, còn vị trần thuộc sắc pháp, không phải ta, người...

- Khi xúc trần tiếp xúc với thân căn, phát sanh thân thức tâm làm phận sự tiếp xúc với xúc trần ấy; Tỳ khưu có chánh niệm, trí tuệ tỉnh giác thấy rõ, biết rõ thân thức tâm tiếp xúc với xúc trần thuộc danh pháp, cònxúc trần thuộc sắc pháp, không phải ta, người...

- Khi pháp trần tiếp xúc với ý căn, phát sanh ý thức tâm làm phận sự biết pháp trần ấy; Tỳ khưu có chánh niệm, trí tuệ tỉnh giác thấy rõ, biết rõ ý thức tâm biết pháp trần thuộc danh pháp, còn sắc pháp trần thuộcsắc pháp, hoặc danh pháp trần thuộc danh pháp, không phải ta, người, chúng sinh, vật này, vật kia...

Đó gọi là giới thu thúc lục căn thanh tịnh.

Tỳ khưu giữ gìn giới thu thúc lục căn thanh tịnh là do nhờ chánh niệm đầy đủ (satisādhana).

Giới thu thúc lục căn được thanh tịnh bằng cách thu thúc thanh tịnh (saṃvarasuddhi).

3- Giới nuôi mạng chân chánh thanh tịnh như thế nào?

Tỳ khưu từ bỏ mọi cách sống tà mạng, như làm ra vẽ đạo đức, lời nói ngon ngọt để lừa gạt,... chỉ vì lòng tham muốn thấp hèn để nuôi mạng.

Tỳ khưu từ bỏ mọi cách sống tà mạng, sống bằng cách chánh mạng trong sạch, do nhờ sự tinh tấn đầy đủ(vīriyasādhana). Tỳ khưu có sự tinh tấn đầy đủ, có sự tri túc trong bốn thứ vật dụng, không sanh tâm tham muốn thấp hèn, không hợp với giới luật của Đức Phật đã ban hành.

Tỳ khưu có sự tinh tấn đi tìm kiếm bốn thứ vật dụng:

- Y phục: lượm vải dơ may mặc.

- Vật thực: đi khất thực từng nhà một để nuôi mạng.

- Chỗ ở: cội cây, hang động để hành đạo.

- Thuốc trị bệnh: dùng nước tiểu bò con, rễ cây làm thuốc, một cách hợp với giới luật của Đức Phật đã ban hành.

Như vậy, Tỳ khưu có giới nuôi mạng chân chánh thanh tịnh là do nhờ sự tinh tấn đầy đủ. Tỳ khưu có sự tinh tấn đầy đủ, phải từ bỏ mọi cách sống tà mạng, sống bằng cách chánh mạng trong sạch.

Giới nuôi mạng chân chánh thanh tịnh bằng cách tinh tấn tìm kiếm thanh tịnh (pariyeṭṭhisuddhi).

4- Giới nương nhờ tứ vật dụng như thế nào?

Tứ vật dụng đó là: y phục, vật thực, chỗ ở và thuốc trị bệnh, là bốn thứ vật dụng thiết yếu cho đời sống Tỳ khưu. Cho nên, mỗi khi Tỳ khưu đang dùng thứ vật dụng nào, nên có trí tuệ sáng suốt quán tưởng thứ vật dụng ấy.

- Khi Tỳ khưu mặc y, nên có trí tuệ quán tưởng rằng:

"Paṭisaṅkhā yoniso cīvaraṃ paṭisevāmi, yāvadeva sītassa paṭighātāya, uṇhassa paṭighātāya, daṃsa-makasa-vātātapa-sirīsapa-samphassānaṃ paṭighātāya, yāvadeva hirikopīnappatiïcchādanatthaṃ".

- Khi Tỳ khưu thọ thực, nên có trí tuệ quán tưởng rằng:

"Paṭisaṅkhā yoniso piṇṇapātaṃ paṭisevāmi, neva davāya, na madāya, na maṇṇanāya, na vibhūsanāya, yāvadeva imassa kāyassa ṭhitiyā yāpanāya vihiṃsūparatiyā brahmacariyānuggahāya, iti purāṃañca vedanaṃ paṭihankhāmi, navañca vedanaṃ na uppādessāmi, yātrā ca me bhavissati anavajjatā ca phāsuvihāro ca".

- Khi Tỳ khưu ở chỗ ở, nên có trí tuệ quán tưởng rằng:

"Paṭisaṅkhā yoniso senāsanaṃ paṭisevāmi, yāvadeva sītassa paṭighātāya, uṇhassa paṭighātāya, daṃsa-makasa-vātātapa-sirīsapa-samphassānaṃ paṭighātāya, yāvadeva utuparissayavinodana-paṭisallānārāmatthaṃ".

- Khi Tỳ khưu dùng thuốc trị bệnh, nên có trí tuệ quán tưởng rằng:

"Paṭisaṅkhā yoniso gilānappaccayabhesajja-parikkhāraṃ paṭisevāmi, yāvadeva uppannānaṃ veyyābādhikānaṃ vedanānaṃ paṭigātāya abyābajjhaparamatāya".

Khi Tỳ khưu nào đang dùng thứ vật dụng nào, mà không quán tưởng, vị Tỳ khưu ấy dùng vật dụng ấy, như người mang nợ (iṇaparibhoga).

Như vậy, Tỳ khưu có giới nuôi mạng chân chính, là do nhờ sự tinh tấn đầy đủ. Còn giới nương nhờ tứ vật dụng thanh tịnh là do nhờ trí tuệ đầy đủ (paññāsādhana). Tỳ khưu có trí tuệ đầy đủ, mỗi khi dùng thứ vật dụng nào, đều có trí tuệ quán tưởng thứ vật dụng ấy.

Giới nương nhờ tứ vật dụng được thanh tịnh, bằng cách quán tưởng thanh tịnh (paccavekkhaṇasuddhi),mỗi khi dùng thứ vật dụng nào, nên có trí tuệ quán tưởng biết rõ sự lợi ích của thứ vật dụng ấy, đồng thời có thể ngăn ngừa được phiền não nương nhờ ở thứ vật dụng ấy mà phát sanh.

Khi Tỳ khưu thọ nhận thứ vật dụng nào, dầu có trí tuệ quán tưởng thấy rõ thực tánh pháp của thứ vật dụng ấy, song khi Tỳ khưu đang thọ dụng thứ vật dụng ấy, không quán tưởng, Tỳ khưu ấy không thể tránh khỏi lỗi. Còn trường hợp, Tỳ khưu khi thọ nhận thứ vật dụng nào, dầu không có quán tưởng thứ vật dụng ấy, song khi Tỳ khưu đang thọ dụng thứ vật dụng ấy, có trí tuệ quán tưởng, thì Tỳ khưu ấy không có lỗi, không mang nợ.

10 PHÁP QUÁN XÉT CỦA BẬC XUẤT GIA

Trong Aṅguttaranikāya (Chi bộ kinh), kinh Pabbajita Abhiṇhasutta, phần Dasakanipāta, Đức Phật dạy bậc xuất gia thường quán xét mình 10 điều như sau:

"Dasayime bhikkhave dhammā pabbajitena abhiṇhaṃ paccavekkhitabbā.

Katame dasa?

1- "Vevaṇṇiyamhi ajjhupagato"ti pabbajitena abhiṇhaṃ paccavekkhitabbaṃ.

2- "Parapaṭibaddhā me jīvikā"ti pabbajitena abhiṇhaṃ paccavekkhitabbaṃ.

3- "Añño me ākappo karaṇīyo"ti pabbajitena abhiṇhaṃ paccavekkhitabbaṃ.

4- "Kacci nu kho me attā sīlato na upavadatī"ti pabbajitena abhiṇhaṃ paccavekkhitabbaṃ.

5- "Kacci nu kho maṃ anuvicca viññū sabrahmacārī sīlato na upavadatī"ti pabbajitena abhiṇhaṃ paccavekkhitabbaṃ.

6- "Sabbehi me piyehi manāpehi nānābhāvo vinābhā-vo"ti pabbajitena abhiṇhaṃ paccavekkhitabbaṃ.

7- "Kammassako’mhi kammadāyako kammayoni kammabandhu kammappaṭisaraṇo, yaṃ kammaṃ karissāmi kalyāṇaṃ vā pāpakaṃ vā, tassa dāyādo bhavissāmī"ti pabbajitena abhiṇhaṃ paccavekkhitabbaṃ.

8- "Kathaṃ bhūtassa me rattindivā vītivattantī"ti pabbajitena abhiṇhaṃ paccavekkhitabbaṃ.

9- "Kacci nu kho ahaṃ suññāgāre abhiramāmī"ti pabbajitena abhiṇhaṃ paccavekkhitabbaṃ.

10- "Atthi nu kho me uttarimanussadhammo, alamariyañāṇadassanaviseso adhigato, yenāhaṃ pacchime kāle sabrahmacārīhi puṭṭho, na maṅku bhavissāmī"ti pabbajitena abhiṇhaṃ paccavekkhitabbaṃ.

Ime kho bhikkhave dasadhammā pabbajitena abhiṇhaṃ paccavekkhitabbā.

Nghĩa: Kinh bậc xuất gia thường quán xét

- Này chư Tỳ khưu, bậc xuất gia nên quán xét 10 pháp này:

Mười pháp như thế nào?

1- Bậc xuất gia nên thường quán xét rằng: "Ta là bậc xuất gia khác với người tại gia về hình thức bên ngoài: cách sống, y phục, vật thực, chỗ ở, thuốc trị bệnh...".

2- Bậc xuất gia nên thường quán xét rằng: "Sự nuôi mạng của ta tùy thuộc vào 4 thứ vật dụng của người khác cúng dường, ta nên sống theo chánh mạng".

3- Bậc xuất gia nên thường quán xét rằng: "Ta nên có cử chỉ hành động đi, đứng, nằm, ngồi trang nghiêm, thu thúc lục căn thanh tịnh; khác với hành động của người tại gia".

4- Bậc xuất gia nên thường quán xét rằng: "Ta không tự chê trách mình về giới không trong sạch đầy đủ có phải không?".

5- Bậc xuất gia nên thường quán xét rằng: "Bậc đồng phạm hạnh có trí tuệ, không chê trách ta về giới không trong sạch đầy đủ có phải không?".

6- Bậc xuất gia nên thường quán xét rằng: "Tất cả những người thương yêu, những bậc kính mến của ta, sống cách xa nhau, chết biệt ly nhau".

7- Bậc xuất gia nên thường quán xét rằng: "Ta có nghiệp là của riêng, ta là người thừa hưởng quả của nghiệp, nghiệp là nhân sanh ra ta, nghiệp là bà con thân quyến, nghiệp là nơi nương nhờ của ta. Ta tạo nghiệp nào: là thiện nghiệp hay ác nghiệp, ta sẽ là người thừa hưởng quả của thiện nghiệp, hoặc ác nghiệp ấy".

8- Bậc xuất gia nên thường quán xét rằng: "Ngày đêm trôi qua, ta đang học, hành như thế nào?".

9- Bậc xuất gia nên thường quán xét rằng: "Ta có hài lòng hoan hỉ ở một mình nơi thanh vắng hay không?".

10- Bậc xuất gia nên thường quán xét rằng: "Tri kiến đặc biệt, đó là Thánh Đạo, Thánh Quả, là pháp bậc Thánh nhân, ta đã chứng đắc rồi hay chưa? Đến lúc lâm chung, những người bạn đồng phạm hạnh hỏi đến ta, ta sẽ không hổ thẹn hay không?".

Này chư Tỳ khưu, Bậc xuất gia nên thường quán xét 10 pháp này.

Phần đông hạng phàm nhân chúng ta thường hay có tánh dể duôi quên mình, dẫn đến quên phận sự của mình, quên lý tưởng xuất gia ban đầu: "Mong chứng ngộ Niết Bàn, pháp giải thoát khổ tử sanh luân hồi trong ba giới bốn loài", đó là cứu cánh bậc xuất gia.

Để tự nhắc nhở mình, bậc xuất gia thường ngày nên tụng niệm bài kinh "Pabbajita abhiṇhasutta", để tự quán xét, tự kiểm điểm lại mình đã và đang làm tròn phận sự xuất gia của mình hay chưa? Điều nào đã thực hành xong rồi, phát sanh tâm hoan hỉ, tự tín. Điều nào đang thực hành thì phải nên cố gắng tinh tấn mau hoàn thành. Còn điều nào chưa thực hành, thì phải nên thực hành ngay, vì thời gian ngày đêm đã trôi qua mau, không bao giờ trở lại. Thời gian luống qua đem lại cho ta sự già, sự bệnh và tiến dần đến sự chết, đó là điều chắc chắn không thể tránh khỏi.

Vậy, muốn không ân hận lúc lâm chung, làm cho tâm ô nhiễm; thì ngay bây giờ phải cố gắng tinh tấn không ngừng làm tròn phận sự của người xuất gia "tự giác – giác tha", tự mình giác ngộ chân lý Tứ thánh đế rồi dạy cho người khác cùng chứng ngộ chân lý Tứ thánh đế như mình.

Điều nên nhớ rằng: mình đang sa lầy, thì không thể cứu vớt người sa lầy như mình.

XẢ GIỚI TỲ KHƯU (Hoàn tục)

Xả giới Tỳ khưu (hoàn tục), nghĩa là từ bỏ đời sống phạm hạnh Tỳ khưu, để trở lại thành con người khác.

Một người cận sự nam có đức tin trong sach nơi Đức Phật, Đức Pháp, Đức Tăng, Tam bảo, có ý nguyện xuất gia trở thành Tỳ khưu, đến xin chư Tỳ khưu Tăng làm lễ nâng đở lên bậc Tỳ khưu hành phạm hạnh cao thượng. Để thành tựu Tỳ khưu cần phải hội đủ 5 chi pháp: vatthusampatti, ñattisampatti, anussāvanasampatti, sīmāsampatti và purisasampatti.

Nếu đầy đủ 5 chi pháp trên, không thiếu một chi nào, hoặc không thiếu một chi tiết nào, thì buổi lễ thọ Tỳ khưu thành tựu, giới tử trở thành vị Tỳ khưu thật.

Nếu thiếu một chi nào, hoặc thiếu một chi tiết nào quan trọng, thì buổi lễ thọ Tỳ khưu không thành tựu, giới tử không trở thành vị Tỳ khưu.

Vị Tỳ khưu hành phạm hạnh cao thượng như: sāsanabrahmacariya: học thuộc lòng toàn bộ lời giáo huấn của Đức Phật; maggabrahmacariya: hành giới – định – tuệ, hành theo pháp hành bát chánh đạo dẫn đến giải thoát khổ tử sanh luân hồi...

Khi vị Tỳ khưu xét thấy mình không có đủ khả năng hành phạm hạnh cao thượng ấy, không muốn sống giả dối rằng: "không hành phạm hạnh tự cho mình hành phạm hạnh", muốn sống chân thật với mình, nên chỉ còn một con đường là từ bỏ đời sống phạm hạnh Tỳ khưu (hoàn tục), để trở lại thành một con người khác.

Trước kia, trở thành Tỳ khưu cần phải có đủ 5 chi pháp. Trong 5 chi pháp ấy, về phần giới tử làm lễ thọ Tỳ khưu chỉ có một chi pháp duy nhất là: người cận sự nam không có phạm những lỗi, được phép thọ Tỳ khưu(vatthusampatti); còn lại 4 chi pháp khác tuỳ thuộc vào chư Tỳ khưu Tăng và sīmā. Bây giờ, vị Tỳ khưu ấy muốn xả giới Tỳ khưu (hoàn tục), từ bỏ đời sống phạm hạnh Tỳ khưu, để trở lại thành một con người khác; vị Tỳ khưu ấy cần phải hợp đủ 6 chi pháp.

Như bộ Sāratthadīpanīṭīkā dạy rằng:

"Tasmā citta-khetta-kāla-payoga-puggala-vijānana-niyamavasena sikkhāya paccakkhānaṃ ñatvā tadabhāvena appaccakkhānaṃ veditabbaṃ". [Vinaya, bộ Sāratthadīpanīṭīkā].

Vị Tỳ khưu có thật tâm muốn xả giới, từ bỏ phạm hạnh Tỳ khưu cần phải hợp đủ 6 chi pháp như sau:

1- Citta: tâm, Tỳ khưu có thật tâm muốn xả giới, từ bỏ phạm hạnh Tỳ khưu. Nếu Tỳ khưu không thực tâm, nói đùa, thì không thành tựu.

2- Khetta: lời nói, Tỳ khưu cần phải nói những câu theo Luật tạng [Vinayapiṭaka, phần Pārājikakaṇḍa.].

Trong Luật tạng có quy định 14 câu từ bỏ phạm hạnh Tỳ khưu, và 8 câu để trở thành người khác như sau:

14 câu từ bỏ phạm hạnh Tỳ khưu:

- Buddhaṃ paccakkhāmi: Tôi từ bỏ Đức Phật.

- Dhammaṃ paccakkhāmi: Tôi từ bỏ Đức Pháp.

- Saṃghaṃ paccakkhāmi: Tôi từ bỏ Đức Tăng.

- Sikkhaṃ paccakkhāmi: Tôi xả giới Tỳ khưu.

- Vinayaṃ paccakkhāmi: Tôi xả luật Tỳ khưu.

- Pātimokkhaṃ paccakkhāmi: Tôi xả giới bổn Tỳ khưu.

- Uddesaṃ paccakkhāmi: Tôi xả đầu đề giới Tỳ khưu.

- Upajjhāyaṃ paccakkhāmi: Tôi từ bỏ Thầy Tế độ.

- Ācariyaṃ paccakkhāmi: Tôi từ bỏ Thầy hướng dẫn.

- Siddhivihārikaṃ paccakkhāmi: Tôi từ bỏ phận sự đệ tử của Thầy Tế độ.

- Antevāsikaṃ paccakkhāmi: Tôi từ bỏ phận sự đệ tử của Thầy hướng dẫn.

- Samānupajjhāyakaṃ paccakkhāmi: Tôi từ bỏ bạn cùng Thầy Tế độ.

- Samānācariyakaṃ paccakkhāmi: Tôi từ bỏ bạn cùng Thầy hướng dẫn.

- Sabrahmacāriṃ paccakkhāmi: Tôi từ bỏ bạn đồng phạm hạnh.

8 câu để trở thành người khác:

- Gihī’ti maṃ dhārehi: Xin nhận biết tôi là người tại gia.

- Upāsako’ti maṃ dhārehi: Xin nhận biết tôi là người cận sự nam.

- Ārāmiko’ti maṃ dhārehi: Xin nhận biết tôi là người công quả ở chùa.

- Sāmaṇero’ti maṃ dhārehi: Xin nhận biết tôi là vị Sa di.

- Titthiyo’ti maṃ dhārehi: Xin nhận biết tôi là người ngoại đạo.

- Titthiyasāvako’ti maṃ dhārehi: Xin nhận biết tôi là người đệ tử ngoại đạo.

- Assamaṇo’ti maṃ dhārehi: Xin nhận biết tôi không phải là Sa môn.

- Asakyaputtiyo’ti maṃ dhārehi: Xin nhận biết tôi không phải con cháu dòng dõi sakya.

Hiện nay, khi Tỳ khưu từ bỏ đời sống phạm hạnh, trở thành người tại gia thường sử dụng câu:

"Sikkhaṃ paccakkhāmi, gihī’ti maṃ dhārehi".

Nghĩa:

"Tôi xả giới Tỳ khưu, xin Ngài (ông...) nhận biết tôi là người tại gia".

3- Kāla: thời gian, vị Tỳ khưu chỉ dùng động từ ở thời hiện tại mà thôi. Nếu Tỳ khưu dùng động từ ở thời quá khứ "paccakkhiṃ", hoặc thời vị lai "paccakkhissāmi", hoặc thời nào khác... thì không thành tựu.

4- Payoga: cố gắng, vị Tỳ khưu xả giới chỉ dùng vācīpayoga: cố gắng biểu hiện bằng lời nói (khẩu) mà thôi. Nếu Tỳ khưu biểu hiện bằng thân như: viết chữ, hoặc lắc đầu, ra dấu... thì không thành tựu.

5- Puggala: người, người nghe phải là người³⁴ đang trong trạng thái bình tĩnh, có trí tuệ hiểu biết rõ ràng. Nếu người ấy mất trí, điên cuồng, phóng tâm, đang cơn đau đớn, không có trí tuệ hiểu biết thì không thành tựu.

6- Vijānana: hiểu biết, người nghe hiểu biết rõ được câu nói của vị Tỳ khưu rằng: "Sikkhaṃ paccakkhāmi, gihī’ti maṃ dhārehi". Nghĩa là: "Tôi xả giới Tỳ khưu, xin Ngài (ông...) nhận biết tôi là người tại gia".

Người nghe câu nói hiểu biết rõ rằng: vị Tỳ khưu ấy đã xả giới Tỳ khưu (không còn là Tỳ khưu nữa), biết y nay là người tại gia (không còn là bậc xuất gia nữa). Cho nên, vị Tỳ khưu dùng ngôn ngữ gì để diễn đạt cho người nghe hiểu rõ được ý nghĩa câu nói của mình, thì việc xả giới Tỳ khưu thành tựu. Nếu người nghe không hiểu rõ ý nghĩa câu nói xả giới của vị Tỳ khưu, thì việc xả giới Tỳ khưu không thành tựu.

Vị Tỳ khưu thật tâm xả giới Tỳ khưu, để trở lại thành con người khác, cần phải hội đầy đủ 6 chi pháp trên (không thiếu 1 chi nào), thì việc xả giới Tỳ khưu thành tựu; nếu thiếu một chi nào, trong 6 chi pháp ấy, thì việc xả giới Tỳ khưu không thành tựu; nghĩa là vị ấy vẫn còn là Tỳ khưu, mà tưởng lầm rằng: mình đã xả giới rồi (không còn Tỳ khưu nữa). Vị Tỳ khưu ấy xả bỏ tam y cà sa, mặc y phục người tại gia, sinh hoạt như người tại gia. Nếu phạm giới Tỳ khưu, thì vị ấy không tránh khỏi āpatti: sự phạm giới Tỳ khưu. Đến khi làm lễ thành hôn, chung sống với vợ, thì vị ấy phạm giới bất cộng trụ, dầu biết hay không biết.

Trong 6 chi pháp ấy, có 4 chi pháp thuộc về vị Tỳ khưu xả giới, còn 2 chi pháp khác (puggala và vijānana) thuộc về người khác làm nhân chứng. Vì vậy, vị Tỳ khưu có thật tâm xả giới Tỳ khưu cần phải nên thận trọng, hiểu rõ đầy đủ 6 chi pháp ấy, để tránh khỏi tai hại cho mình.

Trong Phật giáo, người cận sự nam có đức tin trong sạch nơi Đức Phật, Đức Pháp, Đức Tăng, có ý nguyện bỏ nhà xuất gia trở thành Tỳ khưu hành phạm hạnh cao thượng, Đức Phật cho phép người cận sự nam ấy, được thọ Tỳ khưu theo nguyện vọng tha thiết của mình. Nhưng một khi có số Tỳ khưu xét thấy mình không còn đủ khả năng tiếp tục giữ gìn duy trì phạm hạnh cao thượng của Tỳ khưu cho được trong sạch và đầy đủ; thì Đức Phật cũng cho phép vị Tỳ khưu ấy được xả giới Tỳ khưu, hoàn tục trở lại thành một người cận sự nam thọ trì ngũ giới, bát giới; hoặc trở thành vị Sa di thọ trì 10 giới Sa di và những pháp của Sa di; không bắt buộc phải là Tỳ khưu trọn đời. Nếu vẫn còn là Tỳ khưu, thì phải thực hành nghiêm chỉnh giới của Tỳ khưu cho được trong sạch đầy đủ, và phận sự pháp hành của Tỳ khưu cho được hoàn hảo, để đem lại sự lợi ích, sự tiến hoá, sự an lạc cho mình và mọi người, mọi chúng sinh.

Quả nghiệp Tỳ khưu

Phàm tất cả mọi chúng sinh trong tam giới này đều bị chi phối do quả của nghiệp. Như vậy, việc thọ Tỳ khưu và xả giới Tỳ khưu cũng không nằm ngoài định luật nghiệp và quả của nghiệp ấy.

Người nào đã có thiện nhân Tỳ khưu, đã gieo từ những kiếp quá khứ, nay kiếp hiện tại này có duyên lành gặp Phật giáo, nên phát sanh đức tin trong sạch nơi Tam bảo, có ý nguyện bỏ nhà xuất gia trở thành Tỳ khưu, đó là quả; quả luôn luôn tuỳ thuộc vào nhân, nhân như thế nào, thì quả như thế ấy.

- Nếu tiền kiếp đã từng phát nguyện xuất gia trở thành Tỳ khưu cho đến trọn đời, thì kiếp hiện tại được quả như thế ấy.

- Nếu tiền kiếp đã từng phát nguyện xuất gia trở thành Tỳ khưu trong một thời gian nào đó, thì nay kiếp hiện tại cũng được quả như thế ấy.

Để giữ gìn duy trì phạm hạnh Tỳ khưu được trọn đời hay không, hoàn toàn tuỳ thuộc vào thiện nghiệp hay phước quá khứ hỗ trợ cho kiếp hiện tại. Sở dĩ Tỳ khưu không thể giữ gìn duy trì phạm hạnh Tỳ khưu cho đến trọn đời, là vì không có đủ phước quá khứ hỗ trợ; cũng như sở dĩ chư thiên phải từ giả cõi trời, là vì hết tuổi thọ (phước) cõi ấy. Chư thiên sắp từ giả cõi trời có 5 triệu chứng xảy ra báo trước là [Bộ Jātakaṭṭhakathā, tích tiền thân Kusajātakavaṇṇā]:

1- Mālā milāyanti: Những vòng hoa héo xàu.

2- Vatthāni kilissanti: Những y phục bạc màu.

3- Sarīre dubbaṇṇiyaṃ okkamati: Sắc thân không còn xinh đẹp.

4- Ubhohi kacchehi sedā muccanti: Mồ hôi toát ra hai bên nách.

5- Devo devāsane nābhiramanti: Chư thiên không còn hài lòng với cõi trời đang sống nữa.

Cũng như vậy, có số Tỳ khưu xắp xả giới Tỳ khưu, hoàn tục để trở lại thành con người khác, cũng có 5 triệu chứng xảy ra báo trước là:

1- Saddhā pupphāni milāyanti: Đức tin giảm dần, ví như những đoá hoa héo xàu.

2- Sīlavatthāni kilissanti: Giới bị phạm, ví như y phục bạc màu.

3- Sarīre maṅkutāya ceva ayasavasena ca dubbaṇṇiyaṃ okkamati: Tâm không hài lòng hành phạm hạnh và tiếng xấu lan truyền, ví như sắc thân không còn xinh đẹp.

4- Kilesasedo muccanti: Phiền não phát sanh, ví như mồ hôi toát ra.

5- Arañña rukkhamūla suññāgāresu nābhiramanti: Tỳ khưu không hài lòng hoan hỉ sống nơi rừng núi, cội cây, chỗ ở thanh vắng.

Như vậy, việc thọ Tỳ khưu và xả giới Tỳ khưu (hoàn tục), đều do quả của nghiệp chi phối tuỳ theo nhân duyên, mà hạng phàm nhân không thể biết được; chỉ có Đức Phật mới biết rõ được nghiệp và quả của nghiệp nào đang chi phối, đối với tất cả chúng sinh mà thôi.

XUẤT GIA TU NỮ

Tu nữ là người cận sự nữ có ý nguyện bỏ nhà đi tu, ở chùa, tu viện, nơi thanh vắng... để có cơ duyên thuận lợi tiến hóa trong mọi thiện pháp, nhất là theo học pháp học và theo hành pháp hành thiền định, pháp hành thiền tuệ như những bậc xuất gia Sa di, Tỳ khưu trong Phật giáo.

Thời kỳ Đức Phật còn tại thế, người cận sự nữ có ý nguyện muốn xuất gia:

- Nếu dưới 18 tuổi, Đức Phật cho phép thọ Sa di ni (sāmaṇerī), thọ trì 10 giới.

- Nếu trên 18 tuổi, dưới 20 tuổi Đức Phật cho phép thọ Sikkhamānā (người đang thực tập), thọ trì 6 giới hoàn toàn trong sạch suốt 2 năm, mới được phép nâng lên bậc Tỳ khưu ni.

- Nếu đúng 20 tuổi trở lên, Đức Phật cho phép thọ Tỳ khưu ni (bhikkhunī), có 311 giới.

Người cận sự nữ thọ Sāmaṇerī, Sikkhamānā, Bhikkhunī, mọi nghi thức đều căn cứ vào Luật tạng Pāḷi làm căn bản, được lưu truyền từ đời này sang đời khác, thực hành theo Luật tạng Pāḷi ấy, không được bớt đi, cũng không được thêm vào, vẫn giữ gìn y nguyên theo truyền thống Theravāda, chỉ sử dụng chung tiếng Pāḷi trong các buổi lễ, cho nên, không có sự khác biệt theo mỗi dân tộc, mỗi ngôn ngữ nào.

Vào thời kỳ khoảng 500 năm sau khi Đức Phật tịch diệt Niết Bàn, chúng Tỳ khưu ni Tăng không còn tồn tại nữa, vì không có người cận sự nữ thọ Tỳ khưu ni kế thừa theo truyền thống. Cho nên, Tỳ khưu ni Tăng không còn nữa, thì đương nhiên Sikkhamānā, Sāmaṇerī cũng cùng chung một số phận.

Các nước Phật giáo theo hệ phái Theravāda như Srilankā (Tích Lan), Myanmar (Miến Điện), Thái Lan, Campuchia (Cam Bốt), Lào... những người cận sự nữ có ý nguyện muốn xuất gia, cho nên, chư Đại Đức của các nước kể trên, có tâm từ bi, mở ra một con đường tiếp độ những người cận sự nữ ấy, gọi là "thọ giới Tu nữ", nghĩa là: người cận sự nữ bỏ nhà đi tu, đời sống nương nhờ ở chùa, tu viện, nơi thanh vắng... để có cơ duyên thuận lợi tiến hóa trong mọi thiện pháp, nhất là theo học pháp học và theo hành pháp hành thiền định, pháp hành thiền tuệ như những Bậc xuất gia Sa di, Tỳ khưu trong Phật giáo.

Nghi thức thọ giới Tu nữ không có trong Luật tạng Pāḷi, vì vậy, các nước Phật giáo thuộc hệ phái Theravāda, quý Ngài Đại Đức chế định ra mỗi nghi thức riêng, phù hợp với phong tục tập quán của mỗi dân tộc, song phần chính yếu hầu hết giống hệt nhau.

Nghi Thức Lễ Thọ Giới Tu Nữ

Người cận sự nữ có ý nguyện muốn thọ giới Tu nữ phải có đủ 3 chi.

1- Cạo tóc.

2- Mặc y phục Tu nữ.

3- Thọ Tam quy cùng bát giới hoặc thập giới.

1- Nghi Lễ Cạo Tóc

- Người cận sự nữ có ý nguyện bỏ nhà xuất gia trở thành Tu nữ phải được cha mẹ, gia đình cho phép.

- Cha mẹ, thân quyến người cận sự nữ ấy dẫn đến trình vị trụ trì xin cho người thân được thọ giới trở thành Tu nữ.

- Vị Sư trụ trì thông báo cho chư Tăng và Tu nữ trong chùa được biết, sau đó, cho phép người cận sự nữ cạo tóc, vị trụ trì hoặc cô Tu nữ trưởng dạy pháp hành "niệm tưởng về sắc thân ô trược".

A- Theo chiều thuận:

1- Kesā: Tóc: tóc là vật ô trược, đáng nhờm.

2- Lomā: Lông: lông là vật ô trược, đáng nhờm.

3- Nakhā: Móng: móng tay, móng chân là vật ô trược, đáng nhờm.

4- Dantā: Răng: răng là vật ô trược, đáng nhờm.

5- Taco: Da: da là vật ô trược, đáng nhờm.

B- Theo chiều nghịch:

1- Taco: Da: da là vật ô trược, đáng nhờm.

2- Dantā: Răng: răng là vật ô trược, đáng nhờm.

3- Nakhā: Móng: móng tay, móng chân là vật ô trược, đáng nhờm.

4- Lomā: Lông: lông là vật ô trược, đáng nhờm.

5- Kesā: Tóc: tóc là vật ô trược, đáng nhờm.

Dạy cho giới tử vừa đang cạo tóc, vừa niệm tưởng sắc thân ô trược cho đến khi cạo tóc xong.

2- Mặc Y Phục Tu Nữ

Hầu hết các nước Phật giáo thuộc hệ phái Theravāda không đồng nhất với nhau về y phục và màu sắc. Cho nên, mỗi nước có những bộ y phục của Tu nữ màu sắc phù hợp với phong tục tập quán của xứ sở mình.

Giới tử Tu nữ sau khi cạo tóc xong, được phép bỏ y phục của người tại gia thay bằng y phục của Tu nữ.

3- Xin Thọ Tam Quy Cùng Bát Giới, Hoặc Thập Giới

Giới tử Tu nữ đã cạo tóc, mặc y phục Tu nữ xong, các Tu nữ hướng dẫn giới tử Tu nữ tìm đến vị Đại Đức để xin làm lễ thọ giới Tu nữ.

3.1- Lễ sám hối Tam bảo

Trước khi hành lễ thọ giới Tu nữ, giới tử phải nên làm lễ sám hối những lỗi lầm đối với Tam bảo, và các bậc Thầy Tổ, để tránh những tai hại đến mọi thiện pháp, làm cho thân, khẩu, ý được trong sạch, trước khi thành kính thọ Tam quy cùng bát giới.

Giới tử thành kính đảnh lễ Tam bảo, rồi ngồi xếp 2 chân sang một bên, cúi đầu chắp tay lên ngực, thành tâm đọc lời sám hối như sau:

"Kính bạch Đại Đức, xin phép Ngài, con xin thành tâm sám hối những lỗi lầm do sự cố ý hay vô ý phạm đến Đức Phật, Đức Pháp, Đức Tăng Tam bảo cùng các bậc Thầy Tổ từ trước cho đến hiện tại này. Kể từ nay về sau, con hết sức cố gắng thu thúc không để tái phạm. Kính xin Ngài chứng minh cho con, và nhận biết những lỗi lầm mà con đã sám hối. Bạch Ngài.

Do tác ý thiện tâm này, khiến cho tất cả mọi điều tai hại không xảy đến với con, ý nguyện xuất gia giải thoát khổ tử sanh luân hồi của con sớm được thành tựu". (Đảnh lễ 3 lần).

3.2- Lễ xin thọ giới Tu Nữ

Giới tử Tu nữ đảnh lễ vị Đại Đức 3 lần, rồi ngồi xếp 2 chân sang một bên, cúi đầu chắp 2 tay lên ngực đọc câu:

- Ahaṃ Bhante, saṃsāravaṭṭadukkhato moca-naṭṭhāya sīlavatibhāvaṃ rucitvā manetvā garuṃ katvā yācāmi.

- Dutiyampi, ahaṃ Bhante, saṃsāravaṭṭadukkhato mocanaṭṭhāya sīlavatibhāvaṃ rucitvā manetvā garuṃ katvā yācāmi.

- Tatiyampi, ahaṃ Bhante, saṃsāravaṭṭadukkhato mocanaṭṭhāya sīlavatibhāvaṃ rucitvā manetvā garuṃ katvā yācāmi".

[Sách nội quy của Tu nữ Myanmar]

- Kính bạch Đại Đức, con có đức tin trong sạch nơi Tam bảo, hài lòng, ưa thích, tha thiết muốn xin thọ giới trở thành Tu nữ, để hầu mong giải thoát khỏi cảnh khổ tử sanh luân hồi.

- Kính bạch Đại Đức, ... lần thứ nhì. ... lần thứ ba.

3.3- Lễ Xin Thọ Tam Quy Và Bát Giới

Gt:- Ahaṃ³⁵ Bhante, tisaraṇena saha aṭṭhaṅga-samannāgataṃ uposadhasīlaṃ dhammaṃ yācāmi,anuggahaṃ katvā sīlaṃ detha me Bhante.

- Dutiyampi, ahaṃ Bhante, tisaraṇena saha aṭṭhaṅgasamannāgataṃ uposadhasīlaṃ dhammaṃ yācāmi, anuggahaṃ katvā sīlaṃ detha me Bhante.

- Tatiyampi, ahaṃ Bhante, tisaraṇena saha aṭṭhaṅgasamannāgataṃ uposadhasīlaṃ dhammaṃ yācāmi, anuggahaṃ katvā sīlaṃ detha me Bhante.

- Kính bạch Đại Đức, con xin thọ trì Tam quy cùng bát giới. Kính xin Ngài từ bi tế độ truyền Tam quy cùng bát giới cho con.

- Kính bạch Đại Đức ... lần thứ nhì... lần thứ ba.

ĐĐ:- Yamahaṃ vadāmi, taṃ vadehi.

Sư đọc như thế nào, con đọc đúng theo như thế ấy.

Gt:– Āma Bhante.

Dạ, kính xin vâng. Bạch Ngài.

3.3.1- Phép thọ Tam quy

ĐĐ:- Namo Tassa Bhagavato Arahato Sammāsam-buddhassa. (3 lần).

- Buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmi.

- Dhammaṃ saraṇaṃ gacchāmi.

- Saṃghaṃ saraṇaṃ gacchāmi.

- Dutiyampi Buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmi.

- Dutiyampi Dhammaṃ saraṇaṃ gacchāmi.

- Dutiyampi Saṃghaṃ saraṇaṃ gacchāmi.

- Tatiyampi Buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmi.

- Tatiyampi Dhammaṃ saraṇaṃ gacchāmi.

- Tatiyampi Saṃghaṃ saraṇaṃ gacchāmi.

ĐĐ:- Tisaraṇagamanaṃ paripuṇṇaṃ

Gt:- Āma Bhante.

3.3.2- Truyền bát giới

1- Pānātipātā veramaṇisikkhāpadaṃ samādiyāmi.

2- Adinadānā veramaṇisikkhāpadaṃ samādiyāmi.

3- Abrahmacariyā veramaṇisikkhāpadaṃ samādiyāmi.

4- Musāvādā veramaṇisikkhāpadaṃ samādiyāmi.

5- Surā-meraya-majja-pamādaṭṭhānā veramaṇi-sikhāpadaṃ samādiyāmi.

6- Vikālabhojanā veramaṇisikkhāpadaṃ samādiyāmi.

7- Nacca-gīta-vādita-visūka-dassana-māla-gandha-vilepana-dhāraṃa-maṇṇana - vibhūsanaṭṭhānā veramaṇisikkhāpadaṃ samādiyāmi.

8- Uccāsayana-mahāsayanā veramaṇisikkhāpadaṃ samādiyāmi.

ĐĐ:- Tisaraṇena saha aṭṭhaṅgasamannāgataṃ uposadhasīlaṃ dhammaṃ sādhukaṃ katvā, appamādenasampadehi.

[Nếu có nhiều giới tử thì thay chữ "sampadehi" bằng chữ "sampadetha"]

Tn:– Āma Bhante.

ĐĐ:- Sīlena sugatiṃ yanti, sīlena bhogasampadā.

Sīlena nibbhutiṃ yanti, tasmā sīlaṃ visodhaye.

Tn:– Sādhu! Sādhu.

Nghĩa nghi lễ thọ Tam quy và bát giới

Con đem hết lòng thành kính đảnh lễ Đức Thế Tôn, bậc A-ra-hán, bậc Chánh Đẳng Giác.

- Con đem hết lòng thành kính xin quy y Phật.

- Con đem hết lòng thành kính xin quy y Pháp.

- Con đem hết lòng thành kính xin quy y Tăng.

- ... Lần thứ nhì.

- ... Lần thứ ba.

ĐĐ:– Phép quy y Tam bảo đầy đủ chỉ có bấy nhiêu.

Gt:– Dạ, xin vâng, Bạch Ngài.

1- Con xin thọ trì điều học, có tác ý tránh xa sự sát sanh.

2- Con xin thọ trì điều học, có tác ý tránh xa sự trộm cắp.

3- Con xin thọ trì điều học, có tác ý tránh xa sự hành dâm.

4- Con xin thọ trì điều học, có tác ý tránh xa sự nói dối.

5- Con xin thọ trì điều học, có tác ý tránh xa sự uống rượu và các chất say là nhân phát sanh sự dể duôi.

6- Con xin thọ trì điều học, có tác ý tránh xa sự dùng vật thực phi thời (quá 12 giờ trưa).

7- Con xin thọ trì điều học, có tác ý tránh xa sự múa, hát, thổi kèn, xem ca hát, thoa vật thơm, dồi phấn, đeo tràng hoa.

8- Con xin thọ trì điều học, có tác ý tránh xa chỗ nằm ngồi nơi quá cao và xinh đẹp.

ĐĐ:– Con đã thọ trì Tam quy cùng bát giới, con nên cố gắng giữ gìn cho được trong sạch, để làm nền tảng cho mọi thiện pháp, bằng pháp không dể duôi.

["Không dể duôi" có nghĩa là chánh niệm: niệm thân, niệm thọ, niệm tâm, niệm pháp gọi là pháp hành "Tứ niệm xứ"].

Tn:– Dạ xin vâng. Bạch Ngài.

ĐĐ:– Chúng sinh tái sanh cõi trời nhờ giữ giới.

Chúng sinh đầy đủ của cải nhờ giữ giới.

Chúng sinh giải thoát, Niết Bàn nhờ giữ giới.

Vậy, con nên giữ gìn giới cho trong sạch!

Tn:– Lành thay! Lành thay!

3.4- Lễ xin thọ Tam quy và thập giới

Gt:– Ahaṃ³⁶ Bhante, tisaraṇena saha dasapabbajja-sīlaṃ dhammaṃ yācāmi, anuggahaṃ katvā sīlaṃ detha me, Bhante.

- Dutiyampi, ahaṃ Bhante, tisaraṇena saha dasapabbajjasīlaṃ dhammaṃ yācāmi, anuggahaṃ katvā sīlaṃ detha me, Bhante.

- Tatiyampi, ahaṃ Bhante, tisaraṇena saha dasapabbajjasīlaṃ dhammaṃ yācāmi, anuggahaṃ katvā sīlaṃ detha me, Bhante.

ĐĐ:- Yamahaṃ vadāmi, taṃ vadehi.

Gt:- Āma Bhante.

3.4.1- Phép thọ Tam quy

ĐĐ:– Namo Tassa Bhagavato Arahato Sammāsam-buddhassa (3 lần).

- Buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmi.

- Dhammaṃ saraṇaṃ gacchāmi.

- Saṃghaṃ saraṇaṃ gacchāmi.

- Dutiyampi Buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmi.

- Dutiyampi Dhammaṃ saraṇaṃ gacchāmi.

- Dutiyampi Saṃghaṃ saraṇaṃ gacchāmi.

- Tatiyampi Buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmi.

- Tatiyampi Dhammaṃ saraṇaṃ gacchāmi.

- Tatiyampi Saṃghaṃ saraṇaṃ gacchāmi.

ĐĐ:– Tisaraṇagamanaṃ paripuṇṇaṃ.

Gt:– Āma Bhante.

3.4.2- Truyền thập giới

1- Pānātipātā veramaṇisikkhāpadaṃ samādiyāmi.

2- Adinadānā veramaṇisikkhāpadaṃ samādiyāmi.

3- Abrahmacariyā veramaṇisikkhāpadaṃ samādiyāmi.

4- Musāvādā veramaṇisikkhāpadaṃ samādiyāmi.

5- Surā-meraya-majja-pamādaṭṭhānā veramaṇi-sikkhāpadaṃ samādiyāmi.

6- Vikālabhojanā veramaṇisikkhāpadaṃ samādiyāmi.

7- Nacca-gīta-vādita-visūka-dassanā veramaṇi-sikkhāpadaṃ samādiyāmi.

8- Mālā-gandha-vilepana-dhāraṃa-maṇṇana- vibhū-sanaṭṭhānā veramaṇisikkhāpadaṃ samādiyāmi.

9- Uccāsayana-mahāsayanā veramaṇisikkhāpadaṃ samādiyāmi.

10- Jātarūpa-rajata-paṭiggahanā veramaṇisikkhā-padaṃ samādiyāmi.

ĐĐ:- Tisaraṇena saha dasa pabbajjasīlaṃ dhammaṃ sādhukaṃ katvā, appamādena sampadehi.

Tn:– Āma Bhante.

Giới tử Tu nữ, sau khi đã thọ Tam quy và bát giới hoặc thập giới là thường giới xong, trở thành Tu nữ trong Phật giáo, sống ở chùa, tu viện, nơi thanh vắng... để có cơ duyên phát triển mọi thiện pháp; học theo pháp học, hành theo pháp hành: hành giới, hành định, hành tuệ, được tiến hóa tốt.

Về thập giới, thêm giới: "Con xin thọ trì điều học, có tác ý tránh thọ nhận vàng bạc (tiền)". Sự thật, người xuất gia thật sự, không nhận tiền bạc là một điều rất tốt, rất thuận lợi cho việc hành đạo giải thoát. Bởi vì không còn bận tâm đến tiền bạc, mua sắm...

Nếu người xuất gia còn thọ nhận tiền bạc, thì còn có tiền để mua sắm đồ đạc, vật dụng v.v... Đó là điều bận tâm, dễ phát sanh mọi phiền não.

Cách Xưng Hô Tu Nữ

Tu nữ mỗi nước có cách xưng hô riêng của xứ ấy.

- Nước Tích Lan (Srilankā): gọi Tu nữ là Sīlamātā: người mẹ có giới. Người mẹ ở đây có nghĩa là nữ giới, người cận sự nữ bất cứ hạng tuổi nào, khi thọ giới Tu nữ cũng đều được gọi là "Sīlamātā": người nữ có bát giới là thường giới.

- Nước Miến Điện (Myanmar): gọi Tu nữ bằng tiếng Pāḷi là Sīlavatī: người nữ có giới, người Tu nữ có bát giới, thập giới là thường giới. Tiếng Miến Điện gọi là Sīlachin hoặc Sīlavatī cũng có ý nghĩa như trên.

- Nước Thái Lan: gọi Tu nữ bằng tiếng Thái là Mé-chi.

- Nước Lào: cũng gọi Tu nữ là Méchi.

- Nước Cam Bốt (Campuchia): gọi Tu nữ là: Yaichi...

- Nước Việt Nam: gọi Tu nữ là: Bà Tu nữ, cô Tu nữ...

Như vậy, đối với Tu nữ, về hình thức, tên gọi... mỗi nước có phần khác nhau; song về nghi thức thọ giới Tu Nữ, nội dung pháp học, pháp hành hầu như giống nhau.

QUẢ BÁU CỦA BẬC XUẤT GIA

Trong bộ Chú giải Milindapañhā, Đức vua Milinda hỏi Đại Đức Nāgasena rằng:

- Kính bạch Đại Đức Nāgasena, những người xuất gia có sự lợi ích gì?

- Sự lợi ích cao thượng nhất của bậc xuất gia là gì?

Đại Đức Nāgasena dạy rằng:

- Thưa Đại vương, chúng tôi xuất gia để diệt khổ tâm trong kiếp hiện tại.

- Sự lợi ích cao thượng của bậc xuất gia là tịch diệt Niết Bàn, diệt khổ tử sanh luân hồi trong ba giới bốn loài.

Khổ tâm hiện tại bởi do 10 loại phiền não

Bậc xuất gia khi tiến hành thiền định có thể dẫn đến chứng đắc các bậc thiền sắc giới, bậc thiền vô sắc giới. Do năng lực thiền định ấy có khả năng diệt bằng cách chế ngự được phiền não, làm cho phiền não không thể phát sanh trong tâm, nên không có khổ tâm kiếp hiện tại, do nhờ sự an lạc của bậc thiền. Bậc xuất gia ấy, nếu bậc thiền không bị hư mất, sau khi chết, kiếp vị lai do năng lực bậc thiền sở đắc của mình, chắc chắn sẽ cho quả tái sanh làm phạm thiên cõi sắc giới hoặc cõi vô sắc giới, thọ hưởng sự an lạc của thiền định trong cõi sắc giới hoặc cõi vô sắc giới cho đến hết tuổi thọ nơi cõi ấy.

Bậc xuất gia khi tiến hành thiền tuệ có thể dẫn đến sự chứng ngộ chân lý Tứ thánh đế, chứng đắc 4 Thánh Đạo, 4 Thánh Quả, và Niết Bàn, có khả năng diệt đoạn tuyệt được phiền não, vĩnh viễn không còn làm khổ tâm kiếp hiện tại, lẫn kiếp vị lai tùy theo mỗi bậc Thánh nhân như sau:

- Bậc Nhập Lưu Thánh Đạo Tuệ có khả năng diệt đoạn tuyệt được tà kiến phiền não và hoài nghi phiền não. Bậc Thánh Nhập Lưu vĩnh viễn không bao giờ khổ tâm do tà kiến và hoài nghi kiếp hiện tại; sau khi chết, kiếp vị lai, chắc chắn giải thoát khỏi khổ trong 4 cõi ác giới (địa ngục, atula, ngạ quỷ, súc sanh), chỉ tái sanh cõi người, hoặc cõi trời dục giới nhiều nhất 7 kiếp nữa mà thôi. Trong kiếp thứ 7 ấy chắc chắn sẽ chứng đắc A-ra-hán Thánh Đạo, A-ra-hán Thánh Quả trở thành bậc Thánh A-ra-hán, rồi tịch diệt Niết Bàn, chấm dứt khổ tử sanh luân hồi trong tam giới.

- Bậc Nhất Lai Thánh Đạo Tuệ có khả năng diệt đoạn tuyệt được sân phiền não loại thô. Bậc Thánh Nhất Lai vĩnh viễn không bao giờ khổ tâm do sân phiền não loại thô kiếp hiện tại; sau khi chết, kiếp vị lai, chắc chắn chỉ tái sanh cõi người, hoặc cõi trời dục giới 1 kiếp nữa mà thôi. Trong kiếp ấy chắc chắn sẽ chứng đắc A-ra-hán Thánh Đạo, A-ra-hán Thánh Quả trở thành bậc Thánh A-ra-hán, rồi tịch diệt Niết Bàn, chấm dứt khổ tử sanh luân hồi trong tam giới.

- Bậc Bất Lai Thánh Đạo Tuệ có khả năng diệt đoạn tuyệt được sân phiền não loại vi tế. Bậc Thánh Bất Lai vĩnh viễn không bao giờ khổ tâm do sân phiền não kiếp hiện tại; sau khi chết, kiếp vị lai, chắc chắn không còn tái sanh trở lại cõi dục giới, chỉ tái sanh cõi trời sắc giới, tại cõi trời sắc giới ấy, chắc chắn sẽ chứng đắc A-ra-hán Thánh Đạo, A-ra-hán Thánh Quả trở thành bậc Thánh A-ra-hán, rồi tịch diệt Niết Bàn, chấm dứt khổ tử sanh luân hồi trong tam giới.

- Bậc A-ra-hán Thánh Đạo Tuệ có khả năng diệt đoạn tuyệt được tất cả các loại phiền não không còn dư sót là: tham, si, ngã mạn, không biết hổ thẹn tội lỗi, không biết ghê sợ tội lỗi, buồn ngủ và phóng tâm. Bậc Thánh A-ra-hán đã diệt đoạn tuyệt được tất cả mọi phiền não, tham ái, ác pháp không còn dư sót, cho nên, bậc Thánh A-ra-hán hoàn toàn không còn khổ tâm nữa, song chỉ còn có khổ thân cho đến hết tuổi thọ. Bậc Thánh A-ra-hán đến khi hết tuổi thọ, tịch diệt Niết Bàn không còn tái sanh kiếp sau, chấm dứt mọi cảnh khổ tử sanh luân hồi trong tam giới, mới hoàn toàn giải thoát khổ.

Đó là quả báu của bậc xuất gia trong kiếp hiện tại, và kiếp vị lai.

ĐỊA VỊ CHA MẸ CÓ CON XUẤT GIA

Phật giáo được tồn tại lâu dài là nhờ vào tứ chúng: Tỳ khưu, Tỳ khưu ni, cận sự nam, cận sự nữ biết phụng sự duy trì chánh pháp. Trong tứ chúng ấy, Tỳ khưu, Tỳ khưu ni thuộc hàng xuất gia; cận sự nam, cận sự nữ thuộc hàng tại gia cư sĩ. Bậc xuất gia có phận sự, đóng vai trò chính trong công việc phụng sự duy trì chánh pháp được trường tồn lâu dài trên thế gian, để đem lại sự lợi ích, sự tiến hóa, sự an vui lâu dài cho tất cả chúng sinh.

Hàng tại gia cư sĩ có đức tin trong sạch nơi Tam bảo, phụng sự Tam bảo, biết cống hiến những người con yêu quý, cho phép xuất gia trở thành Tỳ khưu, Tỳ khưu ni gia nhập trong đoàn thể chư Tăng để kế thừa truyền thống, giữ gìn duy trì Phật giáo được trường tồn lâu dài trên thế gian; Đại Đức Moggaliputtatissatthera đề cao địa vị người cha, người mẹ ấy trở thành người "Thân quyến kế thừa của Phật giáo" (Dāyādo sāsanassa).

Đức vua Asoka là thân quyến kế thừa của Phật giáo

Đức vua Asoka chính thức lên ngôi vua vào Phật lịch 218, là một Đấng minh quân trị vì cõi Nam thiện bộ châu, có nhiều oai lực đặc biệt như thần thông. Đức vua có đức tin trong sạch nơi Tam bảo.

Một hôm đức vua Asoka nhìn thấy Đại Đức Sa di Nirodha mới lên 7 tuổi, là bậc Thánh A-ra-hán đang đi khất thực, Đức vua phát sanh đức tin đặc biệt nơi vị Đại Đức Sa di Nirodha (vì vị Đại Đức Sa di Nirodha kiếp trước đã từng là anh của Đức vua). Đức vua truyền lệnh các quan thỉnh mời vị Đại Đức Sa di Nirodha vào cung điện, thỉnh ngồi trên ngai vàng cao quý, tự tay Đức vua để bát bằng những vật thực của Đức vua dùng hằng ngày. Khi vị Đại Đức Sa-di thọ thực xong, Đức vua bèn thỉnh thuyết pháp.

Đại Đức Sa-di Nirodha dạy 2 câu kệ trong Pháp cú, mà Đức Phật thuyết dạy rằng:

"Appamādo amatapadaṃ,

Pamādo maccuno padaṃ...".

"Chánh niệm là con đường bất tử, Niết Bàn.

Dể duôi là con đường tử...".

--[Dhammapadagāthā, kệ số 21]

Đức vua Asoka nghe pháp xong càng tăng thêm đức tin trong sạch nơi Đức Phật, Đức Pháp, Đức Tăng gấp bội. Hằng ngày Đức vua dâng cúng vật thực đến chư Tỳ khưu Tăng gồm 600.000 vị tại cung điện của Đức vua, bởi do đức tin trong sạch nơi vị Đại Đức Sa di Nirodha.

Đức vua Asoka xây cất chùa tháp

Đức vua Asoka ngày càng tăng trưởng đức tin trong sạch nơi Tam bảo. Một hôm Đức vua dự lễ bố thí tứ vật dụng đến chư Tỳ khưu Tăng 600.000 vị, Đức vua bèn bạch chư Tỳ khưu Tăng rằng:

- Kính bạch chư Đại Đức Tăng, chánh pháp mà Đức Phật thuyết giảng có bao nhiêu pháp môn? Bạch quý Ngài.

Chư Đại Đức thưa:

- Thưa Đại vương! Chánh pháp mà Đức Phật thuyết giảng, nếu kể theo chi, thì có 9 chi (navaṅga), nếu kể theo pháp môn (khandha) thì có 84.000 pháp môn.

Đức vua Asoka phát sanh đức tin trong sạch nơi 84.000 pháp môn, nên Đức vua truyền lệnh cho các quan ở khắp mọi nơi trong nước rằng:

- Trẫm muốn cúng dường mỗi pháp môn bằng một ngôi chùa và một bảo tháp. Vậy Trẫm muốn xây cất 84.000 ngôi chùa và 84.000 ngôi bảo tháp, trên toàn cõi Nam thiện bộ châu; các khanh hãy đến mỗi tỉnh xây một ngôi chùa để cúng dường đến chư Tỳ khưu Tăng và ngôi bảo tháp để tôn thờ Xá lợi Đức Thế Tôn.

Đức vua Asoka xuất ra số tiền gồm 960 triệu kahāpana để lo xây cất 84.000 ngôi chùa và 84.000 ngôi bảo tháp. Ngôi chùa đặt tên Asokārama....

Chư Đại Đức Tăng thấy sự lợi ích: chùa là nơi trú ngụ của chư Tỳ khưu Tăng và tháp là nơi tôn thờ Xá lợi của Đức Thế Tôn, nên đề cử Đại Đức Indaguttatthera là bậc Thánh A-ra-hán có thần thông, có nhiều oai lực, có thể giúp cho công việc xây cất chùa, bảo tháp được mau chóng thành tựu. Nhờ oai lực thần thông của Ngài, do đó, công việc xây cất 84.000 ngôi chùa và 84.000 ngôi bảo tháp trong thời gian 3 năm là hoàn thành.

Lễ khánh thành 84.000 ngôi chùa và 84.000 ngôi bảo tháp

Các quan ở mỗi tỉnh đến chầu đức vua Asoka cùng một ngày, tâu lên Đức vua rõ rằng:

- Tâu Hoàng Thượng, 84.000 ngôi chùa và 84.000 ngôi bảo tháp đã xây cất hoàn thành.

Đức vua Asoka truyền chiếu chỉ đến khắp thần dân thiên hạ biết rằng:

- Còn 7 ngày nữa sẽ làm đại lễ khánh thành chùa và bảo tháp. Tất cả mọi thần dân trong nước đều thọ trì bát giới, sửa soạn làm đại lễ khánh thành tất cả các ngôi chùa, bảo tháp từ kinh đô đến các tỉnh thành.

Ngày đại lễ khánh thành chùa và bảo tháp trong kinh thành, cũng như các tỉnh thành trang hoàng đẹp đẽ như cõi trời. Đức vua cùng các quan, quân cũng như dân chúng ăn mặc trang điểm đẹp đẽ, trang nghiêm đi dự đại lễ khánh thành chùa và bảo tháp.

Đức vua ngự đến ngôi chùa Asokārama trung tâm chính tại kinh đô; kính thỉnh chư Tỳ khưu Tăng toàn cõi Nam thiện bộ châu đến dự đại lễ khánh thành và thọ lãnh 84.000 ngôi chùa cùng bảo tháp, có khoảng 800 triệu vị, trong số đó có 100.000 bậc Thánh A-ra-hán, chư Tỳ khưu ni Tăng đến tham dự khoảng 9.600.000 vị.

Chư bậc Thánh A-ra-hán suy tư rằng: "Nếu đức vua Asoka được nhìn thấy rõ việc đại bố thí 84.000 ngôi chùa và 84.000 ngôi bảo tháp, mà Đức vua đã truyền lệnh xây cất, nay làm đại lễ khánh thành dâng cúng đến chư Tỳ khưu Tăng, sẽ làm cho Đức vua vô cùng hoan hỉ, càng tăng thêm đức tin trong sạch nơi Tam bảo".

Trong đó, một vị thánh A-ra-hán liền hóa phép thần thông "mở thế gian" (lokavivaraṇa), Đức vua nhìn thấy rõ khắp mọi nơi, không có gì cản ngăn, che án cả. Dầu Đức vua đang đứng tại ngôi chùa Asokārama trung tâm chính, mà có thể nhìn thấy rõ 4 hướng, toàn cõi Nam thiện bộ châu có biển làm biên giới, có thể thấy rõ 84.000 ngôi chùa và 84.000 ngôi bảo tháp tôn thờ Xá lợi của Đức Thế Tôn, mà chính Đức vua đã truyền lệnh xây cất. Hôm nay, cùng một lúc làm đại lễ khánh thành dâng cúng đến chư Tỳ khưu Tăng và chư Tỳ khưu ni Tăng.

Thật vậy, đức vua Asoka thật vô cùng hoan hỉ hơn bao giờ hết. Do đó Đức vua suy tư rằng: "Sự việc đại bố thí như thế này, không biết đã từng có ai làm phước đại bố thí như thế này chưa?". Vì vậy, đức vua Asoka bèn bạch hỏi chư Đại Đức Tăng rằng:

- Kính bạch chư Đại Đức Tăng! Trong giáo pháp Đức Thế Tôn của chúng ta, có thí chủ nào làm phước đại thí như thế này không?

Chư Đại Đức Tăng kính thỉnh Đại Đức Moggali-puttatissatthera trả lời câu hỏi của đức vua Asoka.

Đại Đức Moggaliputtatissatthera đáp rằng:

- Thưa Đại vương, Trong Phật giáo, việc đại bố thí như thế này của Đại vương, dầu khi Đức Thế Tôn còn hiện tiền cho đến nay, chưa có một ai làm được như vậy. Chỉ có Đại vương là người đại thí chủ làm lễ đại bố thí lớn lao nhất từ trước đến nay mà thôi.

Đức vua Asoka lắng nghe câu trả lời của Đại Đức Moggaliputtatissathera rồi, phát sanh hỉ lạc chưa từng có, suy tư rằng: "Từ trước cho đến nay, chưa có người thí chủ nào làm phước đại bố thí như ta, ta là người đại thí chủ làm đại bố thí 4 thứ vật dụng lớn lao như thế này, chắc có lẽ ta là "Thân quyến kế thừa của Phật giáo" (Dāyādo sāsanassa) có phải không?". Đức vua Asoka bèn bạch hỏi Đại Đức Moggaliputtatissatthera rằng:

- Kính bạch Đại Đức, con đã làm đại bố thí 4 thứ vật dụng lớn lao như thế này, vậy con có phải là "Thân quyến kế thừa của Phật giáo" hay không?

Đại Đức Moggaliputtatissatthera nghe đức vua Asoka bạch hỏi như vậy, Ngài suy xét về ba la mật của thái tử Mahinda và Công chúa Saṃghamittā con của đức vua Asoka như thế nào. Ngài thấy rõ, biết rõ nếu Thái tử Mahinda thọ Tỳ khưu sẽ trở thành bậc Thánh A-ra-hán, đặc biệt sẽ giúp cho Phật giáo phát triển tốt đẹp sau này. Cho nên Đại Đức Moggaliputtatissatthera đáp rằng:

- Thưa Đại vương, người trở thành thân quyến kế thừa (dāyāda) của Phật giáo, không phải do nhân đại bố thí. Dầu người đại thí chủ bố thí 4 thứ vật dụng nhiều đến bao nhiêu đi nữa, cũng chỉ gọi là: paccayadāyaka:đại thí chủ bố thí 4 thứ vật dụng, hoặc gọi là: upaṭṭhāka: người hộ độ.

Thưa Đại vương, sự thật, người nào dầu bố thí 4 thứ vật dụng đến chư Tỳ khưu Tăng chất chồng từ mặt đất cao đến cõi trời, người ấy không thể gọi là thân quyến kế thừa của Phật giáo.

Thân quyến kế thừa của Phật giáo

Sau đó Đức vua bạch hỏi rằng:

- Kính bạch Đại Đức, người được gọi là "Thân quyến kế thừa của Phật giáo", là người như thế nào? Bạch Ngài.

- Thưa Đại vương, người nào dầu nghèo hay giàu, cho phép con của mình bỏ nhà xuất gia trở thành Tỳ khưu trong Phật giáo.

Thưa Đại vương, chính người cha mẹ ấy được gọi là: "Thân quyến kế thừa của Phật giáo" (Dāyādo sāsanassa).

Đức vua Asoka lắng nghe lời dạy của Đại Đức Moggaliputtatissatthera như vậy, nên Đức vua suy tư rằng:"Ta đã làm phước bố thí lớn lao, từ trước cho đến nay chưa từng có một ai như ta, thế mà ta vẫn chưa được gọi là Thân quyến kế thừa của Phật giáo".

Đức vua mong muốn trở thành "Thân quyến kế thừa của Phật giáo", đưa mắt nhìn Mahinda là Thái tử của Đức vua đứng không xa, Đức vua có ý định phong Thái tử làm phó vương, sự thật bậc Tỳ khưu ở địa vị cao thượng hơn phó vương, cho nên Đức vua truyền dạy thái tử Mahinda rằng:

- Này hoàng nhi yêu quý, con có muốn xuất gia trở thành Tỳ khưu hay không?

- Tâu phụ hoàng, Con muốn xuất gia trở thành Tỳ khưu, kính xin phụ hoàng cho phép con được thọ Tỳ khưu trong Phật giáo. Về phần phụ hoàng, phụ hoàng cũng sẽ trở thành Thân quyến kế thừa của Phật giáo.

Khi ấy Saṃghamittā là Công chúa của đức vua Asoka, đang đứng gần nơi ấy, Đức vua truyền dạy rằng:

- Này Saṃghamittā con yêu quý, con có muốn xuất gia trở thành Tỳ khưu ni hay không?

Công chúa Saṃghamittā đã từng tạo ba la mật nhiều đời nhiều kiếp trong quá khứ, đến kiếp này là kiếp chót, nên khi Công chúa nghe Đức vua hỏi xong, nàng vô cùng hoan hỉ tâu rằng:

- Tâu phụ hoàng, con muốn xuất gia trở thành Tỳ khưu ni, kính xin phụ hoàng cho phép con được thọ Tỳ khưu ni trong Phật giáo.

Đức vua Asoka vô cùng hoan hỉ khi được nghe thái tử Mahinda và Công chúa Saṃghamittā đều ưng thuận muốn xuất gia. Như vậy, Đức vua sẽ trở thành "Thân quyến kế thừa của Phật giáo" như ý.

Đức vua Asoka bạch với chư Đại Đức Tăng rằng:

- Kính bạch chư Đại Đức Tăng, kính xin quý Đại Đức từ bi cho phép 2 hoàng nhi của con được xuất gia trở thành Tỳ khưu, Tỳ khưu ni, để cho con được trở thành Thân quyến kế thừa của Phật giáo.

Do sự yêu cầu của Đức vua, nên 2 người con đã được thọ Tỳ khưu, Tỳ khưu ni trong Phật giáo.

Thái tử Mahinda tròn đúng 20 tuổi, chư Tỳ khưu Tăng cho thọ Tỳ khưu, do Đại Đức Moggaliputtatissat-thera làm Thầy Tế độ, Đại Đức Mahādeva và Đại Đức Majjhantika làm Thầy dạy bảo. Trong lúc làm lễ thọ Tỳ khưu cho giới tử Mahinda, vị Đại Đức Luật sư đang tụng một lần ñatti (tuyên ngôn) và tụng 3 lần kammavācā (thành sự ngôn), giới tử Mahinda đang tiến hành thiền tuệ, cho đến khi vừa tụng xong, trở thành vị tân Tỳ khưu, đồng thời chứng ngộ chân lý Tứ thánh đế, chứng đắc từ Nhập Lưu Thánh Đạo, Nhập Lưu Thánh Quả cho đến A-ra-hán Thánh Đạo, A-ra-hán Thánh Quả, trở thành bậc Thánh A-ra-hán trong Phật giáo.

Công chúa Saṃghamittā khi ấy đúng 18 tuổi, xuất gia sikkhamāna, do Đại Đức Tỳ khưu ni Dhammapāli làm Thầy Tế độ và Đại Đức Tỳ khưu ni Āyupāli làm Thầy dạy bảo.

Đại Đức Mahinda sau khi xuất gia, theo học Tam tạng và Chú giải với vị Thầy Tế độ suốt 3 năm là hoàn tất. Về sau Đại Đức Mahinda trở thành vị Thầy dạy chư Tỳ khưu.

Đức vua Asoka hộ độ Tam Bảo

Đức vua Asoka thật sự trở thành Thân quyến kế thừa của Phật giáo, nên vô cùng hoan hỉ. Mỗi ngày Đức vua xuất ra số tiền 500.000 kahāpana để cúng dường đến Tam bảo, hộ độ 4 thứ vật dụng đến chư Tỳ khưu Tăng đầy đủ sung túc. Ngược lại, các nhóm tu sĩ ngoại đạo thiếu thốn, nên họ xâm nhập vào sống chung với chư Tỳ khưu, để có cuộc sống sung túc đầy đủ, nhưng vẫn cứ giữ nguyên tà kiến của mình.

Vì vậy, trong chùa Asokārama có số chư Tỳ khưu thật và số chư Tỳ khưu giả sống chung lẫn lộn với nhau, không thể hành tăng sự chung được. Tình trạng này kéo dài suốt 7 năm, sự kiện này được chư Tỳ khưu trình cho Đức vua biết.

Đức vua Asoka thanh lọc tỳ khưu

Đức vua Asoka có đức tin trong sạch nơi Đại Đức Moggali-puttatissatthera, Đức vua học chánh pháp với Đại Đức, hiểu rõ chánh kiến trong Phật giáo. Đức vua thỉnh mời tất cả chư Tỳ khưu thật lẫn giả đến vấn đạo, Đức vua làm giám khảo hỏi từng vị Tỳ khưu. Đức vua biết được Tỳ khưu có chánh kiến trong Phật giáo và Tỳ khưu tà kiến ngoại đạo.

Qua cuộc thanh lọc, Đức vua loại bỏ được 60.000 vị Tỳ khưu giả, bố thí mỗi người 1 bộ đồ trắng cho hoàn tục trở thành người cư sĩ. Đức vua Asoka kính bạch chư Đại Đức Tăng rằng:

- Kính bạch chư Đại Đức Tăng, bây giờ chỉ còn Tỳ khưu thật, kính xin quý Ngài hành tăng sự.

Chư Tỳ khưu Tăng hội họp hành tăng sự "uposatha" gồm có 6 triệu Tỳ khưu thật, Đại Đức Moggaliputta-tissatthera chọn 1.000 vị là bậc Thánh A-ra-hán, chứng đắc Tứ tuệ phân tích, Tam minh, Lục thông... thông thuộc Tam tạng và Chú giải để kết tập Tam tạng lần thứ ba.

Kết tập Tam tạng lần thứ ba.

- Thời gian kết tập Tam tạng và Chú giải lần thứ ba: Phật lịch 235 năm sau Đức Phật tịch diệt Niết Bàn.

- Địa điểm kết tập: tại chùa Asokārama thuộc xứ Pāṭaliputta.

- Chủ trì cuộc kết tập: do Đại Đức Moggaliputta-tissatthera làm chủ trì.

- Chư Tăng hội kết tập: gồm 1.000 chư bậc Thánh A-ra-hán chứng đắc Tứ tuệ phân tích, Tam minh, Lục thông... thông thuộc Tam tạng và Chú giải.

- Thời gian hoàn thành: cuộc kết tập Tam tạng lần thứ ba kéo dài suốt 9 tháng.

- Người hộ độ: đức vua Asoka.

Trong kỳ kết tập Tam tạng lần thứ ba này, Đại Đức Moggaliputtatissatthera dùng 1.000 bài kinh để khai triển rộng bộ Kathāvatthu, mà trước kia Đức Phật đã thuyết trên cung Tam thập tam thiên một cách tóm tắt. Khi Đức Phật khai triển, Ngài biết rõ vị lai có vị đệ tử tên Moggali-puttatissa có khả năng đặc biệt tiếp tục khai triển rộng bộ Kathāvatthu này. Cho nên, Đại Đức Moggaliputtatissat-thera đảm nhận công việc mà Đức Phật đã giao phó.

Kết quả kỳ kết tập Tam tạng lần thứ ba hoàn toàn y theo bản cũ của kỳ kết tập Tam tạng lần thứ hai tại Vesāli, Phật lịch 100 năm sau Đức Phật tịch diệt Niết Bàn, và kỳ kết tập Tam tạng lần thứ nhất tại Rājagaha, Phật lịch năm thứ nhất (3 tháng 4 ngày sau Đức Phật tịch diệt Niết Bàn). Trong 3 kỳ kết tập Tam tạng này đều do khẩu truyền, chưa ghi bằng chữ viết.

Đức vua Asoka hộ độ truyền bá Phật giáo

Đức vua Asoka không những hộ độ chư Tỳ khưu Tăng phát triển Phật giáo trong nước, mà còn truyền bá Phật giáo sang các nước lân cận.

Phật lịch 236 năm sau Đức Phật tịch diệt Niết Bàn, đức vua Asoka hộ độ phái đoàn gồm 5 Đại Đức: Đại Đức Mahindatthera là trưởng đoàn cùng với 4 Đại Đức: Đại Đức Iṭṭiyatthera, Đại Đức Uttiyatthera, Đại Đức Sambalatthera, Đại Đức Bhaddasālatthera... đi sang đảo quốc Srilankā, để truyền bá Phật giáo.

Vào thời ấy, Đức vua Devānampiyatissa trị vì xứ Srilankā, là bạn thân của đức vua Asoka. Đức vua Devānampiyatissa và các quan trong triều đình cùng toàn thể dân chúng đón rước cung thỉnh phái đoàn chư Đại Đức Tăng rất trọng thể, phát sanh đức tin trong sạch nơi Tam bảo. Các quan, các cận sự nam phát sanh đức tin nơi Đức Phật, Đức Pháp, Đức Tăng, xin thọ Tỳ khưu rất đông, Phật giáo bắt đầu phát triển trên đảo quốc Srilankā.

Phật giáo phát triển trên đảo quốc Srilankā, không những chỉ có những người cận sự nam có ý nguyện muốn xuất gia trở thành Tỳ khưu, mà còn có những người cận sự nữ cũng có ý nguyện muốn xuất gia trở thành Tỳ khưu ni. Như Bà Anuḷādevī là Hoàng hậu của Đức vua Devānampiyatissa cùng với 500 cận sự nữ trong hoàng tộc đều có ý nguyện muốn thọ Tỳ khưu ni.

Đại Đức Mahinda cho người về tâu với đức vua Asoka, thỉnh mời phái đoàn Tỳ khưu ni do Đại Đức Tỳ khưu ni Saṃghamittattherī làm trưởng đoàn sang đảo quốc Srilankā, để làm lễ thọ Tỳ khưu ni cho Hoàng hậu Anuḷādevī cùng 500 cận sự nữ trong hoàng tộc.

Đại Đức Tỳ khưu ni Saṃghamittā được tin sư huynh Mahinda, nên Ngài dẫn phái đoàn Tỳ khưu ni Tăng, cùng thỉnh một cây Bồ Đề sang đảo quốc Srilankā để trồng.

Đức vua Asoka tổ chức cuộc lễ tiển đưa cây Bồ Đề rất long trọng. Và bên kia, Đức vua Devānampiyatissa làm lễ đón rước cây Bồ Đề cũng long trọng không kém. Cây Bồ Đề được phát triển và đồng thời Phật giáo cũng thịnh hành trên đảo quốc Srilankā.

Hoàng hậu Anuḷādevī cùng 500 cận sự nữ trong hoàng tộc và 1.000 nô tỳ làm lễ thọ Tỳ khưu ni. Trước tiên làm lễ thọ Tỳ khưu ni giữa chư Tỳ khưu ni Tăng do Đại Đức Tỳ khưu Ni Saṃghamittattherī làm Thầy Tế độ, và sau đó làm lễ giữa Tỳ khưu Tăng. Tất cả sau khi trở thành Tỳ khưu ni, tiến hành thiền định, thiền tuệ, không lâu đều chứng ngộ chân lý Tứ Thánh Đế, chứng đắc từ Nhập Lưu Thánh Đạo, Nhập Lưu Thánh Quả cho đến A-ra-hán Thánh Đạo, A-ra-hán Thánh Quả, trở thành bậc Thánh A-ra-hán.

Trên đảo quốc Srilankā, chư Tỳ khưu Tăng và chư Tỳ khưu Ni Tăng càng ngày càng đông, Phật giáo ngày càng thịnh hành và phát triển mạnh mẽ.

Phái đoàn chư Đại Đức Tăng đi sang vùng Suvaṇṇabhūmī

Đức vua Asoka hộ độ một phái đoàn chư Đại Đức Tăng do Đại Đức Soṇatthera và Đại Đức Uttarattheradẫn đầu sang vùng Suvaṇṇabhūmī³⁷, vùng đất vàng, để truyền bá Phật giáo [Samyuttanikāya, phần Nidānavagga, kinh Chiggalasutta].

Đức vua Asoka là người có công lớn hộ trì ngôi Tam bảo: Phật bảo, Pháp bảo, Tăng bảo cả về mặt vật chất, 4 thứ vật dụng, và cả về mặt tinh thần, lo phụng sự làm phát triển Phật giáo. Cho phép 2 người con yêu quý là thái tử Mahinda và công chúa Saṃghamittā thọ Tỳ khưu, Tỳ khưu ni trong giáo pháp của Đức Phật Gotama.

Đức vua Asoka không chỉ là một đại thí chủ chưa từng có từ trước đến nay, mà còn là một Thân quyến kế thừa của Phật giáo (Dāyādo sāsanassa) nữa.

ĐOẠN KẾT - KẾT TẬP TAM TẠNG LẦN THỨ NHẤT

Hệ phái Theravāda là hệ phái tuân theo tôn chỉ của chư Đại Trưởng Lão trong kỳ kết tập Tam tạng lần thứ nhất gồm có 500 bậc Thánh A-ra-hán, là những bậc đã chứng đắc Tứ tuệ phân tích, Lục thông..., thông thuộc Tam tạng và Chú giải, do Đại Trưởng Lão Mahākassapa chủ trì.

Kỳ kết tập Tam tạng lần thứ nhất được tổ chức vào thời kỳ sau khi Đức Phật tịch diệt Niết Bàn được 3 tháng 4 ngày, tại động Sattapanni gần thành Rājagaha xứ Māgadha.

Lễ kết tập Tam tạng lần này, Đại Trưởng Lão Mahākassapa đọc tuyên ngôn (ñatti) và thành sự ngôn(kammavācā) có đoạn quan trọng như sau:

Ngài Đại Trưởng Lão Mahākassapa đọc tuyên ngôn đoạn chót rằng:

"... Yadi saṃghassa pattakallaṃ, saṃgho appaññattaṃ nappaññapeyya, paññattaṃ na samucchindeyya, yathā paññattesu sikkhāpadesu sammādāya vatteyya. Esā ñatti"...

"Nếu lời tuyên ngôn hợp thời đối với chư Tăng, xin chư Tăng không nên chế định điều nào mà Đức Phật không chế định; không nên xóa bỏ điều nào mà Đức Phật đã chế định. Chúng ta phải nên giữ gìn, thực hành nghiêm chỉnh đúng theo những điều học mà Đức Phật đã chế định. Đó là lời tuyên ngôn cần phải biết".

Tất cả chư Tăng 500 bậc Thánh A-ra-hán đều đồng tâm nhất trí tuân theo lời tuyên ngôn của Đại Đức Mahākassapa, cho nên đoạn cuối lời thành sự ngôn Ngài khẳng định lại một lần nữa rằng:

"... Saṃgho appaññattaṃ nappaññapeti, paññattaṃ na samucchindati, yathā paññattesu sikkhāpadesu samādāya vattati, khamati saṃghassa, tasmā tuṇhī evametaṃ dharayāmi".

[Vinayapiṭaka, Cūḷavaggapāḷi, phần Sangitinidāna].

"... Chư Tăng không được chế định điều nào mà Đức Phật không chế định; không được xóa bỏ điều nào mà Đức Phật đã chế định. Chúng ta cần phải giữ gìn, duy trì, thực hành nghiêm chỉnh đúng theo những điều học mà Đức Phật đã chế định. Sự hài lòng đối với chư Tăng. Cho nên tất cả chư Tăng đều làm thinh. Tôi ghi nhận sự hài lòng này bằng trạng thái làm thinh như vậy".

Đại Trưởng Lão Mahākassapa tụng tuyên ngôn và thành sự ngôn xong, tất cả chư Tăng 500 bậc Thánh A-ra-hán đồng hoan hỉ theo lời dạy của Ngài; cuộc kết tập bắt đầu là Luật tạng, vì Luật tạng là nền tảng căn bản, là tuổi thọ của Phật giáo.

Chư Thánh A-ra-hán chứng minh rằng:

"Vinayo nāma Buddhasāsanassa āyu.

Vinaye ṭhite, sāsanaṃ ṭhitaṃ hoti".

[Vinayapiṭaka, Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā, Nidānakathā]

"Luật tạng là tuổi thọ Phật giáo.

Khi Luật tạng được trường tồn,

Thì Phật giáo được trường tồn".

Luật tạng được kết tập xong, kết tập đến Kinh tạng và Vi diệu pháp tạng. Cuộc kết tập Tam tạng lần thứ nhất trong suốt thời gian 7 tháng mới hoàn thành đầy đủ Tam tạng và bộ Chú giải, bằng cách khẩu truyền(Mukhapātha), chưa ghi chép bằng chữ viết.

Cuộc kết tập Tam tạng lần này do nhờ đức vua Ajātasattu trị vì xứ Māgadha hộ độ.

Giáo pháp của Đức Phật thuyết giảng từ khi chứng đắc thành Bậc Chánh Đẳng Giác cho đến khi tịch diệt Niết Bàn suốt 45 năm được kết thành tạng (piṭaka), gồm 3 tạng:

Luật tạng (Vinayapiṭaka).

Kinh tạng (Suttantapiṭaka).

Vi diệu pháp tạng (Abhidhammapiṭaka).

- Kết tập thành bộ (nikāya) gồm 5 bộ:

1- Trường bộ kinh (Dīghanikāya).

2- Trung bộ kinh (Majjhimanikāya).

3- Đồng hợp bộ kinh (Saṃyuttanikāya).

4- Chi bộ kinh (Aṅguttaranikāya).

5- Tiểu bộ kinh (Khuddakanikāya).

- Kết tập thành chi (aṅga) gồm 9 chi:

1- Sutta: gồm những bài kinh lẫn kệ và Luật tạng được ghép vào chi này.

2- Gayya: gồm những bài kinh bằng những bài kệ.

3- Veyyākaraṇa: gồm những bài kinh bằng văn xuôi và Vi Diệu pháp tạng được ghép vào chi này.

4- Gathā: gồm những bài kệ (không có tên bài kinh).

5- Udāna: gồm những bài kệ do cảm ứng tự thuyết.

6- Itivuttaka: gồm những bài kinh bắt đầu bằng: "Vuttaṃ hetaṃ Bhagavatā...".

7- Jātaka: Tiền thân của Đức Phật gồm có 547 tích truyện, bắt đầu tích Apannakajātaka đến tích cuối cùng Vessantarajātaka.

8- Abbūtadhamma: gồm những bài kinh có những pháp phi thường chưa từng có từ trước.

9- Vedalla: gồm những bài kinh vấn đáp bằng trí tuệ hợp với hỷ.

- Kết tập thành pháp môn (Dhammakkhandha) gồm 84.000 pháp môn.

- Luật tạng gồm có 21.000 pháp môn.

- Kinh tạng gồm có 21.000 pháp môn.

- Vi diệu pháp tạng gồm có 42.000 pháp môn.

Trong kinh Mahāparinibbānasutta (Dīgha Nikāya) (kinh Đại Niết Bàn) Đức Phật gọi Đại Đức Ānanda khuyên dạy rằng:

- Này Ānanda, đôi khi trong nhóm các con có ý nghĩ rằng: "Sau khi Đức Thế Tôn tịch diệt Niết Bàn rồi, Đức Tôn Sư của chúng ta không còn nữa (natthi no satthā)". Các con chớ nghĩ như vậy!

Đức Phật dạy:

- Yo vo Ānanda mayā dhammo ca vinayo ca desito paññatto, so vo mamaccayena satthā...

"Này Ānanda "Dhammo": Pháp nào Như Lai đã thuyết giảng, và "Vinayo": Luật nào Như Lai đã chế định, ban hành đối với các con, chính Pháp và Luật ấy là Đức Tôn Sư của các con sau khi Như Lai tịch diệt Niết Bàn...".

Trong Chú giải đoạn kinh này Đức Phật giải thích:

- "Vinayo", Luật: đó là Luật tạng.

- "Dhammo", Pháp: đó là Kinh tạng và Vi diệu pháp tạng.

Tam tạng gồm 84.000 pháp môn.

Đức Thế Tôn giải thích rằng:

- "Iti imāni caturāsiti dhammakkhandhasahassāni tiṭṭhanti, ahaṃ ekova parinibbayāmi.

Ahañca kho pana dāni ekakova ovadāmi anusāsāmi, mayi parinibbute imāni caturāsiti dhammakkhandhasahassāni tumhe ovadissanti anusāsissanti".

"Như vậy, 84.000 pháp môn tồn tại, chỉ có một mình Như Lai tịch diệt Niết Bàn.

Và ngay bây giờ, chỉ có một mình Như Lai dạy dỗ, nhắc nhở chỉ bảo các con, khi Như Lai tịch diệt Niết Bàn rồi, thì 84.000 pháp môn dạy dỗ, nhắc nhở chỉ bảo các con".

Qua đoạn Chú giải trên, chứng tỏ, Chú giải là lời thuyết giảng, giải thích của chính Đức Phật gọi là Pakiṇṇakadesanā, hoặc lời giải thích của chư bậc Thánh A-ra-hán trong thời kỳ Đức Phật còn tại thế và trong các thời kỳ kết tập Tam tạng và Chú giải.

Cho nên Đức Phật dạy:

- So vo mamaccayena Satthā.

"Luật và Pháp, hay 84.000 pháp môn ấy, là Tôn Sư của các con, sau khi Như Lai tịch diệt Niết Bàn".

Cuộc kết tập Tam tạng và Chú giải xong, chư Đại Đức phân chia phận sự giao phó cho các hàng đệ tử của mình học thuộc lòng mỗi tạng, hoặc có khả năng học thuộc trọn bộ Tam tạng. Như Đại Đức Upāli có bổn phận dạy cho các đệ hàng tử học thuộc lòng tạng Luật... để duy trì giáo pháp của Đức Phật.

Giáo pháp của Đức Phật được giữ gìn duy trì đầy đủ Tam tạng và Chú giải, tất cả chư Tỳ khưu Tăng nghiêm chỉnh thực hành theo tôn chỉ của chư Đại Trưởng Lão suốt 100 năm, hoàn toàn trong sạch.

KẾT TẬP TAM TẠNG LẦN THỨ NHÌ

Giáo pháp của Đức Phật được giữ gìn duy trì đúng theo chánh pháp trải qua được 100 năm, thì có nhóm Tỳ khưu Vajjīputta xứ Vesāli đặt ra 10 điều không hợp với pháp luật của Đức Phật là:

1- Kappati siṅgiloṇakappo: Tỳ khưu cất giữ muối trong ống bằng sừng với tác ý rằng để làm đồ gia vị thức ăn ngày hôm sau, cũng được.

2- Kappati dvaṅgulakappo: Tỳ khưu thọ thực quá ngọ mặt trời ngã qua hai lóng tay, cũng được.

3- Kappati gāmantarakappo: Tỳ khưu đã ngăn cản vật thực rồi tự nghĩ rằng: bây giờ ta đi vào xóm để dùng vật thực nữa mà không cần làm đúng theo Luật, cũng được.

4- Kappati āvasakappa: Trong cùng Mahāsīmā, có nhiều nhóm riêng rẽ hành uposathakamma, cũng được.

5- Kappati anumatikappa: Chư Tăng trong nhóm hành Tăng sự nghĩ rằng: sẽ cho phép Tỳ khưu đến sau, cũng được.

6- Kappati ācinnakappa: Tỳ khưu hành theo pháp mà Thầy Tổ của mình thường thực hành, cũng được.

7- Kappati amathitakappa: Tỳ khưu đã ngăn cản vật thực rồi, dùng sữa tươi đã biến chất, chưa biến thành sữa chua, cũng được.

8- Kappati jaḷogiṃ pātuṃ: Tỳ khưu uống rượu nhẹ chưa thành chất say, cũng được.

9- Kappati adasakaṃ nisīdanaṃ: Tỳ khưu dùng tọa cụ không có đường lai, cũng được.

10- Kappati jātarūparajataṃ: Tỳ khưu thọ nhận vàng bạc, cũng được.

Đó là 10 điều do nhóm Tỳ khưu Vajjìputta đề xướng không đúng theo chánh pháp của Đức Phật.

Ngài Đại Trưởng Lão Yassa Kākaṇṇakaputta (Mahāyassa), nghe tin nhóm Tỳ khưu Vajji xứ Vesāli đặt ra 10 điều như vậy, Ngài liền đến tận nơi hội họp chư Tỳ khưu Tăng giải thích để cho họ hiểu rõ đó là 10 điều sai lầm, không hợp với luật pháp của Đức Phật.

Đây cũng là nguyên nhân khiến Đại Trưởng Lão Yassa Kākaṇṇakaputta triệu tập kỳ kết tập tam tạng lần thứ nhì tại ngôi chùa Vālikārama, gần thành Vesāli khoảng 100 năm sau khi Đức Phật tịch diệt Niết Bàn.

Kỳ kết tập Tam tạng lần thứ nhì này gồm có 700 bậc Thánh A-ra-hán có đầy đủ Tứ tuệ phân tích, Lục thông, thông thuộc Tam tạng, Chú giải... do Ngài Yassa Kākaṇṇakaputta làm chủ trì, Đại Trưởng Lão Revata vấn, Đại Trưởng Lão Sabbakāmi giải đáp... Công cuộc kết tập thực hiện trong suốt thời gian 8 tháng mới hoàn thành xong trọn bộ Tam tạng và Chú giải, hoàn toàn y theo bổn chánh của kỳ kết tập Tam tạng lần thứ nhất.

Kỳ kết tập Tam tạng lần này cũng bằng khẩu truyền (mukhapātha, chưa ghi chép bằng chữ viết), được đức vua Kālāsoka xứ Vesāli hộ độ.

Giáo pháp của Đức Phật một lần nữa được giữ gìn duy trì đúng theo chánh pháp, tất cả chư Tỳ khưu thực hành nghiêm chỉnh giới luật làm cho những người chưa có đức tin nơi Tam bảo, lại phát sanh đức tin; những người nào đã có đức tin trong sạch nơi Tam bảo rồi, lại càng tăng thêm.

KẾT TẬP TAM TẠNG LẦN THỨ BA

Sau kỳ kết tập Tam tạng lần thứ nhì, Phật giáo càng ngày càng phát triển, chư Tỳ khưu, Tỳ khưu ni càng đông, cận sự nam, cận sự nữ có đức tin trong sạch nơi Tam bảo càng nhiều, làm phước hộ độ cúng dường tứ vật dụng đến chư Tỳ khưu rất đầy đủ. Nhất là vào thời kỳ đức vua Dhammāsoka là bậc minh quân, trị vì toàn cõi Nam thiện bộ châu, có đức tin trong sạch trong Phật giáo, hộ độ cúng dường tứ vật dụng đến chư Tỳ khưu rất đầy đủ, sung túc; ngược lại các nhóm tu sĩ ngoại đạo thì đời sống thiếu thốn khổ cực. Do đó, một số tu sĩ ngoại đạo xâm nhập vào sống chung với chư Tỳ khưu, về mặt hình thức thì giống Tỳ khưu, nhưng về mặt nội tâm vẫn giữ nguyên tà kiến cố hữu của mình không hề thay đổi.

Vì vậy Tỳ khưu thật chánh kiến và Tỳ khưu giả tà kiến sống chung không thể hành Tăng sự được, tình trạng này kéo dài suốt 7 năm. Chư Tỳ khưu trình sự việc này lên đức vua Dhammāsoka (Asoka) và nhờ uy quyền của Đức vua để thanh lọc Tỳ khưu giả ngoại đạo tà kiến.

Đức vua Asoka là đấng minh quân và cũng là một cận sự nam có đức tin trong sạch hộ độ Tam bảo, Đức vua học giáo pháp của Đức Phật với Đại Trưởng Lão Moggali-puttatissa, nên hiểu rõ chánh kiến trong Phật giáo và các tà kiến của ngoại đạo. Đức vua thỉnh tất cả Tỳ khưu thật và Tỳ khưu giả xét hỏi từng vị một; qua cuộc xét hỏi này đã loại bỏ được 60.000 Tỳ khưu giả có tà kiến ngoại đạo, Đức vua bố thí mỗi người một bộ đồ trắng, bắt buộc hoàn tục, trở thành người cư sĩ; còn lại tất cả Tỳ khưu thật có chánh kiến trong Phật giáo đoàn kết cùng nhau hành tăng sự trở lại.

Nhân dịp này, Đại Trưởng Lão Moggalipputtatissa đứng ra triệu tập kỳ kết tập tam tạng lần thứ ba.

Kỳ kết tập Tam tạng lần thứ ba này tổ chức tại chùa Asokàràma xứ Pàỉaliputta, khoảng thời gian 235 năm sau khi Đức Phật tịch diệt Niết Bàn.

Kỳ tập Tam tạng lần thứ ba này gồm có 1.000 bậc Thánh A-ra-hán đắc Tứ tuệ phân tích, Lục thông, thông thuộc Tam tạng, Chú giải... do Ngài Moggaliputtatissa làm chủ trì, công cuộc kết tập thực hiện trong suốt thời gian 9 tháng mới hoàn thành trọn bộ Tam tạng và Chú giải hoàn toàn giống như bổn chánh của hai kỳ kết tập trước.

Kỳ kết tập Tam tạng lần này cũng bằng khẩu truyền (Mukhapātha, chưa ghi chép bằng chữ viết) được đức vua Asoka xứ Pāṭaliputta hộ độ.

KẾT TẬP TAM TẠNG LẦN THỨ TƯ

Đức vua Asoka không những hộ độ giúp Phật giáo được phát triển trong nước, mà còn gởi các phái đoàn chư Tăng sang các nước láng giềng khác để truyền bá Phật giáo, như phái đoàn chư Tăng do Đại Đức Mahinda dẫn đầu sang truyền bá Phật giáo ở đảo quốc Srilankā.

Trên đất nước Srilankā Phật giáo được thịnh hành và phát triển tốt, từ Đức vua cho đến quan quân và dân chúng đều có đức tin trong sạch nơi Tam bảo, đã xuất gia trở thành Tỳ khưu và Tỳ khưu ni rất đông.

Một thời đất nước Srilankāø gặp phải cuộc phiến loạn, dân chúng gặp cảnh thiếu thốn, nên đời sống của chư Tỳ khưu cũng chịu ảnh hưởng, có số Tỳ khưu sức khỏe yếu kém, nên phận sự ôn lại Tam tạng và Chú giải thuộc lòng rất vất vả. Khi cuộc phiến loạn đã dẹp xong, chư Đại Đức suy xét về sau này, trí nhớ và trí tuệ con người càng ngày càng kém dần. Cho nên, chư Tỳ khưu học thuộc lòng Tam tạng, Chú giải để giữ gìn duy trì cho được đầy đủ không phải là việc dễ dàng.

Một hôm, Đức vua Vaṭṭagāmanī ngự đếân chùa Mahāvihāra, nhân lúc ấy, chư Đại Trưởng Lão thưa Đức vua rằng:

- Thưa Đại vương, từ xưa đến nay, chư Đại Đức Tăng có phận sự học thuộc lòng Tam tạng, Chú giải để giữ gìn duy trì giáo pháp của Đức Phật. Trong tương lai, đàn hậu tấn là những Đại Đức khó mà học thuộc lòng Tam tạng, Chú giải một cách đầy đủ đầy đủ được. Như vậy, giáo pháp của Đức Thế Tôn sẽ bị tiêu hoại mau chóng theo thời gian.

Thưa Đại vương, muốn giữ gìn duy trì Tam tạng, Chú giải được đầy đủ, vậy nên tổ chức kỳ kết tập Tam tạng, Chú giải ghi chép bằng chữ viết trên lá buông, để lưu lại đời sau.

Đức vua Vaṭṭagāmanī hoan hỉ với lời của chư Đại Trưởng Lão, nên thỉnh quý Ngài kết tập Tam tạng.

Kỳ kết tập Tam tạng lần thứ tư được tổ chức tại động Ālokalena vùng Matulajanapada xứ Srilankā, khoảng thời gian 450 năm sau khi Đức Phật tịch diệt Niết Bàn. Chư Đại Đức Tăng tham dự kết tập gồm 1.000 bậc Thánh A-ra-hán đắc Tứ tuệ phân tích, do Đại Trưởng Lão Mahādhammarakkhita làm chủ trì, công cuộc kết tập kéo dài suốt một năm, mới hoàn tất việc ghi chép trọn bộ Tam tạng, Chú giải bằng chữ viết trên lá buông. Sau đó, chư bậc Thánh A-ra-hán kết tập tam tạng bằng cách khẩu truyền một lần nữa, hoàn toàn y theo bổn chánh của ba kỳ kết tập Tam tạng lần trước. Đây là lần kết tập Tam tạng đầu tiên ghi chép bằng chữ viết trên lá buông đầy đủ bộ Tam tạng, Chú giải, gọi là: "Potthakaropanasaṅgiti", do Đức vua Vaṭṭagāmanī Abhaya hộ độ.

KẾT TẬP TAM TẠNG LẦN THỨ NĂM

Dưới thời vua Asoka có gởi phái đoàn chư Tăng do Đại Đức Soṇa và Đại Đức Uttara sang vùng Suvaṇṇa-bhūmi gồm các nước: Indonesia, Myanmar, Thai Lan, Campuchia, Lào... để truyền bá Phật giáo. Phật giáo ở các nước trong vùng này trải qua bao cuộc thăng trầm tùy theo vận mệnh của mỗi nước.

Đất nước Myanmar vào thời đại Vua Mindon đóng đô tại kinh thành Mandalay, Đức vua là người có đức tin trong sạch nơi Tam bảo, nhiệt tâm hộ trì Tam bảo, nghĩ rằng: "Phật giáo thường liên quan đến sự tồn vong của quốc gia, mỗi khi đất nước bị xâm lăng, kẻ thù thường đốt kinh sách Phật giáo".

Đức vua muốn bảo tồn giáo pháp của Đức Phật, nên thỉnh chư Đại Trưởng Lão tổ chức cuộc kết tập Tam tạng, khắc chữ trên những tấm bia đá, để giữ gìn duy trì Tam tạng pháp bảo được lâu dài. Chư Đại Trưởng Lão vô cùng hoan hỉ chấp thuận theo lời thỉnh cầu của Đức vua, tổ chức kỳ kết tập Tam tạng lần thứ năm tại kinh thành Mandalay xứ Myanmar Phật lịch 2404.

Kỳ kết tập Tam tạng lần này gồm 2.400 vị Đại Đức là những bậc uyên bác Tam tạng và Chú giải, do Đại Trưởng Lão Bhaddanta Jāgara làm chủ trì; ngoài ra còn có những Đại Đức xuất sắc như Bhaddanta Narindabhidhaja,... bắt đầu khởi công khắc Tam tạng trên bia đá Phật lịch năm 2404 cho đến Phật lịch 2415, trải qua suốt 11 năm ròng rã, mới hoàn thành xong bộ Tam tạng trên 729 tấm bia đá:

- Luật tạng gồm có 111 tấm.

- Kinh tạng gồm có 410 tấm.

- Vi diệu pháp tạng gồm có 208 tấm.

Sau khi khắc bộ Tam tạng bằng chữ trên những tấm bia đá xong, Chư Đại Trưởng Lão tổ chức cuộc kết tập Tam tạng bằng khẩu truyền suốt 6 tháng mới hoàn thành xong bộ Tam tạng y theo bổn chánh của bốn kỳ kết kết tập Tam tạng trước. Gọi là: "Selakkharāropanasaṅgīti".

Kỳ kết tập Tam tạng này do Đức vua Mindon xứ Myanmar hộ độ. Lần đầu tiên toàn bộ Tam tạng được ghi khắc trên bia đá, những tấm bia đá này hiện nay vẫn còn nguyên vẹn ở kinh thành Mandalay xứ Myanmar. Các nhà in kinh sách Phật giáo đều y cứ vào những tấm bia đá này làm nền tảng căn bản.

Về sau có đạo sĩ "Khanti" đứng ra tổ chức khắc toàn bộ Chú giải trên những tấm bia đá, hiện nay vẫn còn nguyên vẹn tại Mandalay.

KẾT TẬP TAM TẠNG LẦN THỨ SÁU

Phật giáo đã trải qua thời gian khá lâu, Tam tạng, Chú giải, Ṭīkā... đã in ra thành sách, việc sao đi chép lại, in đi in lại nhiều lần, khó mà tránh khỏi sự sai sót. Do đó, các bộ Tam tạng, Chú giải... của mỗi nước có chỗ sai chữ dẫn đến sai nghĩa, làm cho pháp học Phật giáo không hoàn toàn giống y nguyên bổn chánh.

Chính phủ Myanmar thành lập hội Phật giáo có tên "Buddhasāsanasamiti" vào Phật lịch 2497 để lo tổ chức kỳ kết tập Tam tạng lần thứ sáu, tại động nhân tạo Lokasāma (Kaba Aye) thủ đô Yangon, Myanmar, thỉnh tất cả mọi bộ Tam tạng, Chú giải hiện có trên các nước Phật giáo để làm tài liệu đối chiếu từng chữ, từng câu của mỗi bổn.

Kỳ kết tập Tam tạng lần thứ sáu này gồm 2.500 vị Đại Đức thông hiểu Tam tạng, Chú giải... rành rẽ về ngữ pháp Pāḷi, chia thành nhiều ban đối chiếu sửa chữa lại cho đúng. Công việc bắt đầu từ ngày rằm tháng tư Phật lịch năm 2498 cho đến ngày rằm tháng tư Phật lịch năm 2500, ròng rã suốt 2 năm mới hoàn thành xong bộ Tam tạng, Chú giải, Ṭīkā... Sau đó, chính phủ Myanmar thỉnh chư Đại Đức kết tập Tam tạng bằng khẩu, do Ngài Đại Trưởng Lão Revata chủ trì, Đại Trưởng Lão Shobhana vấn, Đại Trưởng Lão Vicittasārābhivaṃsa thông thuộc Tam tạng trả lời theo Tam tạng, Chú giải.

Trong buổi lễ này, Chính phủ Myanmar, đứng đầu là Thủ tướng U Nu, tổ chức khánh thành kết tập Tam tạng rất long trọng, có mời Nguyên thủ quốc gia của các nước Phật giáo cùng phái đoàn chư Tăng, câïn sự nam, cận sự nữ gồm có 25 nước trên thế giới đến tham dự, để đánh dấu lịch sử Phật giáo đã trải qua một nửa tuổi thọ, 2.500 năm, dưới sự bảo trợ hộ độ của Chính phủ Myanmar và Phật tử trong nước và ngoài nước.

Bộ Tam tạng, Chú giải được kết tập lần thứ sáu này được xem là mẫu mực cho các nước Phật giáo hệ phái Theravāda.

Phật giáo là gì?

Phật giáo dịch từ chữ Buddhasāsana: nghĩa là: lời giáo huấn của Đức Phật, bằng ngôn ngữ Pāḷi, có ba loại:

- Pariyatti sāsana: pháp học Phật giáo.

- Paṭipatti sāsana: pháp hành Phật giáo.

- Paṭivedha sāsana: pháp thành Phật giáo.

- Pháp học Phật giáo: đó là học thuộc lòng, thông hiểu Tipiṭaka, Aṭṭhakathā, Ṭīkā... bằng ngôn ngữ Pāḷi, là ngôn ngữ mà Đức Phật dùng để giáo huấn. Vì vậy, ngôn ngữ riêng của mỗi nước Phật giáo chỉ giúp để hiểu ý nghĩa đúng theo ngôn ngữ Pāḷi ấy, để thực hành cho đúng.

- Pháp hành Phật giáo có rất nhiều pháp, tóm lại có ba pháp hành chính là:

* Hành giới: đó là tác ý (cetanā) giữ gìn thân và khẩu tránh xa mọi điều bất thiện, cố gắng hành thiện. Do nhờ hành giới, có thể diệt từng thời những phiền não loại thô (vitikkamakilesa)không thể phát hiện ra thân và khẩu, làm nền tảng cho định phát sanh.

* Hành định: đó là tiến hành thiền định để cho tâm an trú trong một đề mục nhất định, có thể đưa đến sự chứng đắc các bậc thiền sắc giới, thiền vô sắc giới, thọ hưởng sự an lạc của bậc thiền ấy. Do nhờ hành định nên có thể chế ngự được các phiền não loại trung (pariyuṭṭhānakilesa)không để cho phát sanh trong tâm, làm nền tảng cho tuệ phát sanh.

* Hành tuệ: đó là tiến hành thiền tuệ để phát sanh trí tuệ thiền tuệ thấy rõ, biết rõ thực tánh của danh pháp, sắc pháp; sự sanh, sự diệt của danh pháp, sắc pháp, nên hiện rõ trạng thái vô thường, trạng thái khổ, trạng thái vô ngã, đưa đến sự chứng ngộ chân lý Tứ thánh đế, chứng đắc Thánh Đạo, Thánh Quả và Niết Bàn. Do nhờ pháp hành tuệ có thể diệt đoạn tuyệt được phiền não loại vi tế (anussayakilesa).

- Pháp thành Phật giáo: là kết quả của pháp hành. Đó là 4 Thánh Đạo, 4 Thánh Quả và Niết Bàn, gọi là 9 Siêu tam giới pháp.

Trong ba loại Phật giáo này, pháp học Phật giáo là gốc, là nhân chính làm nền tảng căn bản để cho pháp hành và pháp thành Phật giáo có khả năng phát triển. Nếu không có pháp học Phật giáo, nghĩa là pháp học mà không hiểu đúng theo ý nghĩa lời giáo huấn của Đức Phật, thì pháp hành và pháp thành cũng không thể có được.

Phật giáo đến nay đã trải qua 2.546 năm kể từ khi Đức Phật tịch diệt Niết Bàn, các nước Phật giáo hệ phái Theravāda vẫn trung thành theo tôn chỉ lời giáo huấn của Đại Trưởng Lão Mahākassapa trong kỳ kết tập tam tạng lần thứ nhất, cố gắng giữ gìn duy trì Tam tạng, Chú giải y nguyên theo bổn chánh, do nhờ chư Tỳ khưu, Sa di theo học các lớp Tipiṭaka, Aṭṭhakathā, Ṭīkā... bằng ngôn ngữ Pāḷi, để giữ gìn chánh pháp. Chư Đại Trưởng Lão vẫn giữ gìn được truyền thống và mọi cách hành tăng sự bằng ngôn ngữ Pāḷi, y theo Luật tạng làm nền tảng căn bản. Do đó, Tỳ khưu của mỗi nước tuy khác nhau về ngôn ngữ riêng của mình, nhưng khi hành tăng sự thì giống nhau, và những nghi lễ tụng kinh Parittapāḷi cũng hầu hết giống nhau, có thể hòa đồng tụng chung với nhau được.

Những người tại gia, cận sự nam, cận sự nữ của mỗi nước vẫn còn giữ được truyền thống nghi lễ thọ Tam quy, ngũ giới, bát giới... tụng kinh bằng ngôn ngữ Pāḷi. Cho nên ngôn ngữ Pāḷi trở thành ngôn ngữ chung cho các hàng xuất gia và tại gia trong các nước Phật giáo thuộc hệ phái Theravāda.

Ciraṃ tiṭṭhatu saddhammo lokasmiṃ.

Ciraṃ tiṭṭhatu saddhammo Vietnamraṭthasmiṃ.

Cầu mong Chánh pháp được trường tồn trên thế gian.

Cầu mong Chánh pháp được trường tồn trên đất nước Việt Nam thân yêu của chúng ta.

Tổ Đình Bửu Long,

Phật lịch 2546

Tỳ khưu Hộ Pháp

PHẦN PHỤ LỤC

Chú Thích Những Từ Có Nghĩa Rộng Trong Tích Công Chúa Sumedhā

I- ĐỨC VUA MANDHĀTURĀJĀ

Tóm lược tích tiền thân của Đức Phật là Đức vua Mandhāturājā [Bộ Jātaka, câu chuyện Mandhāturājajātaka.]

Đức vua Mandhātu là một vị Chuyển luân thánh vương ở thời kỳ tuổi thọ con người 1 a tăng kỳ năm, lên ngôi trị vì 4 châu lớn thiên hạ, gồm có 2.000 châu nhỏ, có nhiều thần thông. Khi cần thất bảo, lấy bàn tay phải vổ bàn tay trái, thất bảo từ hư không rơi xuống như mưa. Dầu vậy, cũng không thể làm hài lòng tâm tham muốn trong ngũ trần của Đức vua.

[A tăng kỳ: tính theo số lượng, gồm số 1 đứng trước và theo sau là 140 số không (0); viết tắt: 10**140].

Một hôm, Đức vua cảm thấy ngũ trần cõi người chưa đủ, muốn biết còn có cảnh giới nào có ngũ trần sung túc hơn. Một vị quan tâu rằng:

- Tâu Hoàng Thượng, cõi Tứ đại thiên vương có ngũ trần sung túc hơn cõi người.

Đức vua Mandhātu dùng xe báu dẫn đầu chở các quan, quân tùy tùng lên cõi Tứ đại thiên vương. Tứ đại thiên vương cung kính đón rước rồi dâng ngai vàng đến Đức vua Mandhātu. Đức vua Mandhātu lên ngôi một thời gian lâu cũng cảm thấy ngũ trần chưa đủ, muốn biết còn có cảnh giới nào có ngũ trần sung túc hơn. Tứ đại thiên vương tâu rằng:

- Tâu Hoàng Thượng, cõi Tam thâïp tam thiên có ngũ trần sung túc hơn cõi Tứ đại thiên vương này.

Thế là, Đức vua Mandhātu lại ngự lên cõi Tam thâïp tam thiên. Đức vua trời Sakka cõi trời này cung kính đón rước, rồi dâng đến Đức vua Mandhātu một nửa giang sơn cõi Tam thâïp tam thiên. Đức vua Mandhātu làm vua cõi Tam thâïp tam thiên thời gian trải qua 36 đời vua trời Sakka băng hà, (mỗi Đức vua trời Sakka có tuổi thọ cõi trời là 1.000 năm, so với cõi người có 36 triệu năm. Như vậy, 36´36 triệu năm = 1.296 triệu năm), mà Đức vua Mandhātu vẫn còn sống. Đức vua Mandhātu phát sanh tâm tham, muốn truất phế Đức vua trời Sakka, để một mình làm vua cai trị toàn thể cõi Tam thâïp tam thiên. Đức vua Mandhātu không thể truất phế đức vua trời Sakka được. Tâm tham muốn đã thiêu đốt làm cho tuổi thọ suy thoái, đức vua Mandhātu có sắc thân là con người, vì vậy không thể băng hà trên cõi trời, nên rơi xuống cõi người tại vườn Thượng uyển.

Người giữ vườn đi trình cho các quan trong triều đình và hoàng tộc được rõ. Các quan đến chầu, đem long sàng cho Đức vua Mandhātu yên nghỉ, Đức vua phán rằng:

- Các ngươi loan báo cho tất cả dân chúng rằng: Đức vua Mandhātu Chuyển luân thánh vương trị vì bốn châu lớn thiên hạ, gồm 2.000 châu nhỏ; còn làm vua trị vì cõi trời Tứ đại thiên vương suốt thời gian lâu dài, và làm vua trị vì một nửa cõi Tam thập tam thiên thời gian trải qua 36 đời vua trời Sakka. Thế mà, lòng tham muốn trong ngũ trần chưa đủ đã phải băng hà.

Đức vua Mandhātu phán như vậy xong thì băng hà.

Đức vua Mandhātu là tiền thân của Đức Phật Gotama.

II- CÂU CHUYỆN NƯỚC MẮT

Trong kinh Assusutta [Samyuttanikāya, bộ Nidānavagga, kinh Assasutta], Đức Phật có dạy rằng:

- Này chư Tỳ khưu, vòng tử sanh luân hồi này từ vô thủy đến vô chung, không thể biết được. Đối với chúng sinh có vô minh che án, có tham ái trói buộc, dắt dẫn trong vòng tử sanh luân hồi không thể thấy rõ được sự bắt đầu.

Các con nghĩ gì về điều này, trong vòng tử sanh luân hồi từ vô thủy, nước mắt của các con đã chảy vì gặp phải chuyện không hài lòng, vì xa lìa người hay vật hài lòng, trong suốt thời gian lâu dài như thế ấy, so với nước bốn biển đại dương, phần nước nào nhiều hơn?

Chư Tỳ khưu bạch với Đức Thế Tôn rằng:

- Kính bạch Đức Thế Tôn, chúng con được nghe, được hiểu biết theo lời giáo huấn của Đức Thế Tôn thuyết giảng rằng: "Trong vòng tử sanh luân hồi từ vô thủy, phần nước mắt của chúng con đã chảy vì gặp phải chuyện không hài lòng, vì xa lìa người hay vật hài lòng, trong suốt thời gian lâu dài như thế, nhiều hơn phần nước bốn biển đại dương. Phần nước bốn biển đại dương không nhiều hơn nước mắt của chúng con". Bạch Ngài.

Đức Phật dạy rằng:

- Này chư Tỳ khưu, đúng vậy, các con đã hiểu biết rõ lời giáo huấn của Như Lai...

Này chư Tỳ khưu, sự thật như vậy! Cũng đủ để cho các con nhàm chán ngũ uẩn, danh pháp, sắc pháp này; cũng đủ để cho các con diệt tâm tham ái; cũng đủ để cho các con mong muốn giải thoát khổ tử sanh luân hồi...

III- CÂU CHUYỆN SỮA

Trong kinh Khirasutta [Samyuttanikāya, bộ Nidānavagga, kinh Khirasutta], Đức Phật có dạy rằng:

- Này chư Tỳ khưu, vòng tử sanh luân hồi này từ vô thủy, vô chung không thể biết được. Đối với chúng sinh có vô minh che án, có tham ái trói buộc, dắt dẫn trong vòng tử sanh luân hồi không thể thấy rõ được sự bắt đầu.

Các con nghĩ gì về điều này, trong vòng tử sanh luân hồi từ vô thủy, dòng sữa mẹ đã nuôi dưỡng con trong suốt thời gian lâu dài như thế ấy, so với nước bốn biển đại dương, phần nước nào nhiều hơn?

Chư Tỳ khưu bạch với Đức Thế Tôn rằng:

- Kính bạch Đức Thế Tôn, chúng con được nghe, được hiểu biết theo lời giáo huấn của Đức Thế Tôn thuyết giảng rằng: "Trong vòng tử sanh luân hồi từ vô thủy, phần sữa mẹ đã nuôi dưỡng chúng con trong suốt thời gian lâu dài như thế, nhiều hơn phần nước bốn biển đại dương. Phần nước bốn biển đại dương không nhiều hơn phần sữa mẹ đã nuôi dưỡng chúng con". Bạch Ngài.

Đức Phật dạy rằng:

- Này chư Tỳ khưu, đúng vậy, các con đã hiểu biết rõ lời giáo huấn của Như Lai...

Này chư Tỳ khưu, sự thật như vậy! Cũng đủ để cho các con nhàm chán ngũ uẩn, danh pháp, sắc pháp này; cũng đủ để cho các con diệt tâm tham ái; cũng đủ để cho các con mong muốn giải thoát khổ tử sanh luân hồi...

IV- BỘ XƯƠNG

Trong kinh Puggalasutta [Samyuttanikāya, bộ Nidānavagga], Đức Phật dạy rằng:

- Này chư Tỳ khưu, vòng tử sanh luân hồi này từ vô thủy đến vô chung, không thể biết được. Đối với chúng sinh có vô minh che án, có tham ái trói buộc, dắt dẫn trong vòng tử sanh luân hồi không thể thấy rõ được sự bắt đầu.

Các con nghĩ gì về điều này, trong vòng tử sanh luân hồi từ vô thủy, khi mỗi chúng sinh sanh rồi tử, tử rồi lại sanh chỉ suốt trong một đại kiếp. Nếu có thể gom những bộ xương ấy lại chồng chất lên thì cao bằng ngọn núi cao Vepulla này...

V- MẸ VÀ MẸ CỦA MẸ (Bà Ngoại)

Trong kinh Tiṇakaṭṭhasutta [Samyuttanikāya, bộ Nidānavagga], Đức Phật dạy rằng:

- Này chư Tỳ khưu, vòng tử sanh luân hồi này từ vô thủy đến vô chung, không thể biết được. Đối với chúng sinh có vô minh che án, có tham ái trói buộc, dắt dẫn trong vòng tử sanh luân hồi không thể thấy rõ được sự bắt đầu.

Các con nghĩ gì về điều này, này chư Tỳ khưu, ví như, một người đàn ông chặt cỏ, cây, cành trong toàn cõi Nam thiện bộ châu này, gom lại thành một đống. Chặt, chẻ ra thành mỗi que dài 4 lóng tay. Lấy 1 que đặt xuống chế định rằng, đây là mẹ tôi; lấy que thứ 2 chế định đây là mẹ của mẹ tôi (bà ngoại tôi); theo tuần tự "mẹ của mẹ" như vậy. Tính ngược chiều thời gian về quá khứ "mẹ của mẹ" chưa đến chỗ cùng, mà cỏ, cây, cành trong toàn cõi Nam thiện bộ châu này đã hết sạch. Điều ấy tại sao vậy? Bởi vì, trong vòng tử sanh luân hồi từ vô thủy, khi mỗi chúng sinh sanh rồi tử, tử rồi lại sanh không thể biết được...

Này chư Tỳ khưu, sự thật như vậy! Cũng đủ để cho các con nhàm chán ngũ uẩn, danh pháp, sắc pháp này; cũng đủ để cho các con diệt tâm tham ái; cũng đủ để cho các con mong muốn giải thoát khổ tử sanh luân hồi...

VI- CHA VÀ CHA CỦA CHA (Ông Nội)

Trong kinh Paṭhavisutta [Samyuttanikāya, bộ Nidānavagga], Đức Phật dạy rằng:

- Này chư Tỳ khưu, vòng tử sanh luân hồi này từ vô thủy đến vô chung, không thể biết được. Đối với chúng sinh có vô minh che án, có tham ái trói buộc, dắt dẫn trong vòng tử sanh luân hồi không thể thấy rõ được sự bắt đầu.

Các con nghĩ gì về điều này,

Này chư Tỳ khưu, ví như, một người lấy đất trên địa cầu này, viên thành viên nhỏ đặt xuống chế định rằng: đây là cha tôi, viên thứ 2 chế định, đây là cha của cha tôi (ông nội tôi); theo tuần tự "cha của cha" như vậy. Tính ngược chiều thời gian về quá khứ "cha của cha" chưa đến chỗ cùng, mà đất của địa cầu đã hết. Điều ấy tại sao vậy? Bởi vì trong vòng tử sanh luân hồi từ vô thủy, khi mỗi chúng sinh sanh rồi tử, tử rồi lại sanh không sao biết được...

Này chư Tỳ khưu, sự thật như vậy! Cũng đủ để cho các con nhàm chán ngũ uẩn, danh pháp, sắc pháp này; cũng đủ để cho các con diệt tâm tham ái; cũng đủ để cho các con mong muốn giải thoát khổ tử sanh luân hồi...

VII- CON RÙA MÙ

Trong kinh Chiggaḷasutta [Samyuttanikāya, bộ Nidānavagga], Đức Phật dạy rằng:

- Này chư Tỳ khưu, ví như mặt đất này bị nước tràn ngập sâu như biển. Một người ném một tấm ván xuống mặt nước biển, tấm ván có một lỗ nhỏ vừa đầu con rùa chui vào; hễ gió hướng đông, tấm ván trôi về hướng tây; gió hướng tây, tấm ván trôi về hướng đông; gió hướng nam, tấm ván trôi về hướng bắc; gió hướng bắc, tấm ván trôi về hướng nam... Có con rùa mù ở dưới đáy biển sâu ấy, cứ trải qua 100 năm, ngoi đầu lên một lần.

Các con nghĩ thế nào, con rùa mù kia, cứ trải qua 100 năm, nổi lên một lần chui đầu ngay vào cái lỗ của tấm ván ấy có được dễ dàng không?

Chư Tỳ khưu bạch với Đức Thế Tôn rằng:

- Kính bạch Đức Thế Tôn, con rùa mù kia, phải trải qua 100 năm nổi lên một lần, chui đầu ngay vào cái lỗ nhỏ của tấm ván, thật là một điều quá khó!

Đức Phật dạy rằng:

- Này chư Tỳ khưu, được tái sanh làm người là điều khó hơn thế nữa.

Đức Chánh Đẳng Giác xuất hiện trên thế gian là điều quá khó hơn nữa.

Chánh pháp mà Như Lai đã thuyết giảng được phát triển trên thế gian này là điều vô cùng khó hơn thế nữa.

Nay các con đã được sanh làm người rồi !

Đức Chánh Đẳng Giác cũng xuất hiện trên thế gian này rồi !

Chánh pháp của Như Lai đã thuyết giảng đang phát triển trên thế gian này rồi !

Này chư Tỳ khưu, vì vậy, các con hãy nên tinh tấn không ngừng tiến hành thiền tuệ, hầu mong chứng ngộ chân lý Tứ thánh đế: Khổ thánh đế, Nhân sanh Khổ thánh đế, Diệt khổ thánh đế và Pháp hành Bát chánh đạo đưa đến sự chứng ngộ Niết Bàn, pháp diệt Khổ thánh đế.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

- Vinayapiṭaka và Aṭṭhakathā, Ṭīkā.

- Suttantapiṭaka và Aṭṭhakathā, Ṭīkā.

- Padarūpasiddhi của Ngài Bhaddanta Buddhappiyācariyatthera.

- Upasampadakammavācā của Ngài Mahāsi sayadaw.

- Mahābuddhavaṃsa của Ngài Vicittasārābhi-vaṃsa sayadaw.

- v.v...

HẾT

Dể duôi: Trạng thái quên mình, không có chánh niệm

Aṅguttaranikāya, Aṭṭhakanipāta, kinh Akkhaṇasutta

9 ung nhọt ám chỉ: 2 mắt, 2 tai, 2 lỗ mũi, miệng, đường đại tiện và đường tiểu tiện.

Người thợ săn: ám chỉ cha mẹ.

Nai: ám chỉ Ðại Ðức Raṭṭhapāla.

Tứ sanh: 4 loại chúng sinh: thai sanh, noãn sanh, thấp sanh, hoá sanh.

Ngũ trần: 5 đối tượng: sắc đẹp, tiếng hay, hương thơm, vị ngon, xúc êm ấm.

Ðức Phật Padumuttara xuất hiện trên kiếp trái đất trong quá khứ, cách kiếp trái đất của chúng ta ngày nay 100.000 kiếp trái đất.

Ðức Phật Phussa xuất hiện trên kiếp trái đất trong quá khứ cách kiếp trái đất của chúng ta ngày nay 92 kiếp trái đất.

Ngũ trần: sắc đẹp, tiếng hay, mùi thơm, vị ngon, xúc êm ấm.

Xin xem phần phụ lục cuối sách.

11 thứ lửa: lửa tham, lửa sân, lửa si, lửa sanh, lửa già, lửa chết, lửa sầu não, lửa than khóc, lửa khổ thân, lửa khổ tâm, lửa thống khổ.

Xin xem phần phụ lục cuối sách.

Xin xem phần phụ lục cuối sách.

Xin xem phần phụ lục cuối sách.

Xin xem phần phụ lục cuối sách.

Vị giải thoát khổ: Vimuttirasa

Vị đắng cay, có 5: tìm của cải, cất giữ của cải, trông nom của cải, sử dụng của cải, hậu quả của cải

"Không rõ" vì chưa tìm thấy tài liệu.

Sikkhāmānā thực tập 6 giới: ngũ giới + giới không ăn phi thời trong sạch suốt 2 năm. Trong thời gian thực tập, nếu phạm một giới nào vị Sikkhāmānā phải bắt đầu kể lại từ đầu

Hoàng tử Nanda là hoàng đệ cùng cha khác mẹ với Ðức Phật.

Nếu có nhiều giới tử thì thay: "aham = mayam", "me = no".

Trường hợp vị Luật sư tự mình không dạy bảo Sa di, có thể giới thiệu một vị Luật sư khác tênPaṇḍità dạy bảo Sa di, nên trình giữa chư Tỳ khưu Tăng rằng:
Suṇātu me Bhante saṃgho, Nāgo āyasmato Tissassa upasampadāpekkho, yadi saṃghassa pattakallaṃ, āyasmā Paṇḍito Nāgaṃ anusāseyya.
Kính bạch chư Ðại Ðức Tăng, xin chư Tăng nghe rõ lời trình của con. Sa di giới tử Nāga là đệ tử của Ðại Ðức Tissa muốn thọ Tỳ khưu. Nếu việc hành Tăng sự hợp thời đối với chư Tăng, xin cho Ðại Ðức Paṇḍita dạy bảo Sa di giới tử Nāga.

Trở thành Tỳ khưu do hợp đủ 5 chi:
1- Vatthu sampatti: người cận sự nam không có lỗi.
2- Ñatti sampatti: tụng tuyên ngôn đúng đắn.
3- Kammavācā sampatti: tụng thành sự ngôn đúng đắn.
4- Sīmā sampatti: sìmà nơi tăng hội hành Tăng sự hợp theo luật.
5- Purisa sampatti: số chư Tỳ khưu Tăng hội đầy đủ.
Ðầy đủ 5 chi không thiếu chi nào, lễ thọ Tỳ khưu mới thành tựu, Sa di trở thành Tỳ khưu thật.

1 kahāpana: tiền Ấn Ðộ thời xưa gồm có 4 pāda. Vàng 1 pāda, bạc 1 pāda, đồng 2 pāda, trộn lẫn vào nhau đúc thành 1 kahāpana.
1 pāda là 1 phần tư (1/4) của 1 kahàpana ấy.
1 pāda vàng = 4 chỉ vàng.

Nếu chỉ có 2 giới tử thì: "Nàgo ca Mitto ca".

Āvikaromi, ārocemi, ārocayāmi đều có nghĩa là trình bày, bày tỏ không che giấu āpatti nặng, saṃghādisesa. "Sabbā āpattiyo" ở đây, ám chỉ tất cả saṃghādisesa āpatti, không phải āpatti nào khác.

"Sabbā āpattiyo" là tất cả những āpatti, ở đây là thullaccaya, pācittiya, pāṭidesanīya, dukkaṭa và dubbhāsita, là những āpatti nhẹ có thể sám hối ngay được.

Sabhāgāpatti: Trường hợp 2-3 Tỳ khưu phạm āpatti, đối tượng phạm giới có phần giống nhau. Ví dụ: Tỳ khưu A tác ý giết con muỗi, Tỳ khưu B tác ý giết con kiến và Tỳ khưu C tác ý đập vỡ trứng thằn lằn. Như vậy, cả 3 Tỳ khưu đều phạm āpatti pācittiya, gọi là sabhāgāpatti, không thể sám hối lẫn nhau được.

Vajjanìya puggala: Những hạng người nên loại bỏ khỏi sìmà, nơi chư Tăng hội họp hành Tăng sự uposathakamma. Có 21 hạng người là:
1- Người tại gia cư sĩ. 2- Tỳ khưu ni. 3- Sikkhamànà. 4- Sa di. 5- Sa di ni. 6- Tỳ khưu đã xả giới. 7- Tỳ khưu phạm àpatti pàràjika. 8- Người ái nam (bán nam, bán nữ). 9- Người trộm tăng tướng. 10- Người thiên về ngoại đạo. 11- Hạng súc sanh (Long vương hóa thành người). 12- Người giết cha. 13- Người giết mẹ. 14- Người giết bậc Thánh A-ra-hán. 15- Người làm cho Ðức Phật bị vết bầm. 16- Tỳ khưu chia rẽ Tăng. 17- Người hãm hại phạm hạnh Tỳ khưu ni. 18- Người lưỡng tính (có 2 bộ phận sinh dục). 19- Tỳ khưu bị trục xuất, vì phạm giới mà không chịu nhận tội. 20- Tỳ khưu bị trục xuất, vì phạm giới mà không chịu sửa chữa lại. 21- Tỳ khưu bị trục xuất, vì không chịu từ bỏ tà kiến cố định.
Trong 21 hạng người này, có 20 hạng người thật, còn một hạng người gốc là súc sanh, Long vương.
Tất cả 21 hạng này, không được tham dự hội họp chung tại Sīmā cùng với Tỳ khưu thật, không được hành uposathakamma, không được hành Tăng sự tụng đọc, nghe bhikkhupātimokkha.
Nếu có 3 hạng người Tỳ khưu bị trục xuất, mà tham dự hội họp chung với chư Tỳ khưu Tăng, thì tất cả chư Tỳ khưu đều phạm Āpatti pācittiya, còn lại 18 hạng người khác tham dự, hội họp chung với chư Tỳ khưu Tăng, thì tất cả chư Tỳ khưu đều phạm Āpatti dukkaṭa. Bởi vậy cho nên, trước khi hành lễ tụng đọc bhikkhupātimokkha, vị Ðại Ðức luật sư cần phải xét hỏi kỹ, khi đầy đủ 4 chi pháp hợp lệ, mới có thể hành lễ tụng bhikkhupātimokkha.

Tên ngôi chùa đang làm lễ, ở đây ví dụ "Bửu Long".

Kathinacīvaraṃ: Y đã may sẳn để làm lễ thọ kathina. -- Kathinadussa: Vải để may y làm lễ thọ kathina.

Vinayapiṭaka, bộ Mahāvagga, phần Saṃghapavāraṇā.
- Saṃgho tevāsikaṃ pavāreyya: Như vậy, mỗi vị Tỳ khưu đọc lời pavāraṇā 3 lần.
- Saṃgho dvevāsikaṃ pavāreyya: Như vậy, mỗi vị Tỳ khưu đọc lời pavāraṇā 2 lần (hoặc 3 lần cũng nên).
- Saṃgho ekavāsikaṃ pavāreyya: Như vậy, mỗi vị Tỳ khưu đọc lời pavāraṇā 1 lần (hoặc 2 3 lần cũng nên).
- Saṃgho samāṃavassikaṃ pavāreyya: Như vậy, những vị Tỳ khưu đồng tuổi hạ cùng đọc lời pavāraṇā 3 lần.

người (manussa): là bậc xuất gia, hoặc tại gia, hoặc đàn ông, hoặc đàn bà đang trong trạng thái bình tĩnh, có trí tuệ hiểu biết rõ ràng.

Nếu có nhiều giới tử thì thay:
- Chữ "ahaṃ" (con) bằng chữ "mayaṃ" (chúng con).
- Chữ "yācāmi" (con xin) bằng chữ "yācāma" (chúng con xin).
- Chữ "detha me Bhante" bằng chữ "detha no Bhante".
- Chữ "taṃ vadehi" bằng chữ "taṃ vadetha".

Nếu có nhiều giới tử thì thay chữ "ahaṃ" = "mayaṃ", và các chữ khác cũng giống như ở phần thọ Tam quy và Bát giới.

Suvaṇṇabhūmī, vùng đất vàng, nay là các nước Indonesia, Miến Ðiện, Thái Lan, Lào, Cam Bốt, ...