Gương Bậc Xuất Gia

PHẦN 3 - PHẬN SỰ CỦA TỲ KHƯU

Tỳ khưu có hai phận sự chính:

- Ganthadhura: phận sự theo học pháp học: Tipiṭaka, Aṭṭhakathā, Ṭikā....

- Vipasanādhura: phận sự theo hành pháp hành thiền tuệ.

Theo Luật tạng Tỳ khưu có những phận sự như sau:

- Sám hối āpatti.

- Hành uposathakamma.

- An cư ba tháng hạ.

- Hành pavāraṇākamma, v.v....

I-LỄ SÁM HỐI ĀPATTI

Āpatti có 7, chia làm 2 loại:

- Garuka āpatti: Āpatti nặng gồm có: Pārājika āpatti và Saṃghādisesa āpatti. Hai loại āpatti này không thể sám hối được.

* Tỳ khưu nào phạm Pārājika āpatti rồi, Tỳ khưu ấy không còn là Tỳ khưu nữa, nên không có sự sám hối āpatti.

* Tỳ khưu nào phạm Saṃghādisesa āpatti, Tỳ khưu ấy vẫn còn là Tỳ khưu, nhưng không thể sám hối Saṃghādisesa āpatti, mà cần phải trình āpatti này (āvikaromi, hoặc ārocemi hoặc ārocayāmi) đến chư Tỳ khưu Tăng biết rõ đã phạm về Saṃghādisesa āpatti nào, như vậy gọi là không che giấu āpatti nặng.

- Lahuka āpatti: Āpatti nhẹ gồm có: thullaccaya āpatti, pācittiya āpatti, pāṭidesanīya āpatti, dukkaṭa āpatti và dubbhāsita āpatti.

* Tỳ khưu nào phạm một hay nhiều āpatti này, Tỳ khưu ấy có thể sám hối āpatti ấy với một vị Tỳ khưu khác không cùng sabhāgāpatti (giống nhau về đối tượng phạm giới), sau khi đã sám hối xong thì giới trở nên trong sạch trở lại.

I. Nghi thức sám hối āpatti

Mỗi ngày Tỳ khưu nên sám hối āpatti để cho giới được trong sạch, bởi vì trong bhikkhupātimokkha, Tỳ khưu giới tóm tắt có 227 điều học, còn trong Luật tạng Tỳ khưu giới đầy đủ thì có 91.805.036.000 điều học. Cho nên, mỗi ngày Tỳ khưu giữ gìn giới cho được trong sạch đầy đủ là điều không phải dễ. Vì vậy, hằng ngày Tỳ khưu phải nên sám hối āpatti, để cho giới của mình trở lại trong sạch.

Theo Luật tạng, 2 vị Tỳ khưu sám hối āpatti, đều ngồi chồm hổm (ukkuṭikaṃ nisīditvā), đều chắp 2 tay(añjaliṃ paggahetvā) làm lễ sám hối āpatti lẫn nhau.

1- Trường hợp vị Tỳ khưu nhỏ hạ đến sám hối vị Tỳ khưu lớn hạ, qua cuộc đối thoại giữa vị Tỳ khưu sám hối và vị Tỳ khưu nhận sám hối như sau:

Nhạ: - Ahaṃ Bhante, sabbā āpattiyo āvikaromi (hoặc ārocemi, hoặc ārocayāmi).

Lhạ: - Sādhu! Sādhu!

[Lhạ: viết tắt: Tỳ khưu lớn hạ -- Nhạ: viết tắt: Tỳ khưu nhỏ hạ]

Nhạ:- Ahaṃ Bhante, sambahulā nānāvatthukā sabbā āpattiyo āpajjiṃ, tā tumhamūle paṭidesemi.

Lhạ:- Passasi Āvuso, tā āpattiyo.

Nhạ:- Āma Bhante, passāmi.

Lhạ:- Ayatiṃ Āvuso, saṃvareyyāsi.

Nhạ:- Sādhu! Suṭṭhu Bhante, saṃvarissāmi.

Lhạ:- Sādhu! Sādhu!

2- Trường hợp vị Tỳ khưu lớn hạ sám hối với vị Tỳ khưu nhỏ hạ như sau:

Lhạ:- Ahaṃ Āvuso, sabbā āpattiyo āvikaromi (hoặc ārocemi, hoặc ārocayāmi).

Nhạ:- Sādhu! Bhante, sādhu.

Lhạ:- Ahaṃ Āvuso, sambahulā nānāvatthukā sabbā āpattiyo āpajjiṃ, tā tuyhamūle paṭidesemi.

Nhạ:- Passatha Bhante, tā āpattiyo.

Lhạ:- Āma Āvuso, passāmi.

Nhạ:- Ayatiṃ Bhante, saṃvareyyatha.

Lhạ:- Sādhu! Suṭṭhu Āvuso, saṃvarissāmi.

Nhạ:- Sādhu! Bhante, sādhu!

3- Trường hợp đặc biệt. Nếu trường hợp cả 2 vị Tỳ khưu đều phạm sabhāgāpatti, mà đã sám hối với nhau rồi, thì vị Tỳ khưu nhỏ hạ nên xin sám hối với vị Tỳ khưu lớn hạ một lần nữa, để cho được trong sạch như sau:

Nhạ:- Ahaṃ Bhante, sambahulā nānāvatthukā sabbā āpattiyo āpajjiṃ, tā tumhamūle paṭidesemi.

Lhạ:- Passasi Āvuso, tā āpattiyo.

Nhạ:- Āma Bhante, passāmi.

Lhạ:- Ayatiṃ Āvuso, saṃvareyyāsi.

Nhạ:- Sādhu! Suṭṭhu Bhante, saṃvarissāmi.

Lhạ:- Sādhu! Sādhu!

Nghi thức sám hối āpatti này được phổ thông trong chư Tỳ khưu nước Miến Điện. Còn đối với chư Tỳ khưu nước Thái Lan thì nội dung phần giữa giống nhau, phần đầu có thêm một câu:

"Sabbā garulahukā āpattiyo ārocemi". (3 lần).

Tôi xin trình tất cả āpatti nặng, āpatti nhẹ.

Và phần cuối có thêm 3 câu:

"Na punevaṃ karissāmi".

Tôi sẽ không làm vậy nữa.

"Na punevaṃ bhāvissāmi".

Tôi sẽ không nói vậy nữa.

"Na punevaṃ cintayissāmi".

Tôi sẽ không nghĩ vậy nữa.

Dịch nghĩa lễ sám hối āpatti

1- Vị Tỳ khưu nhỏ hạ đến xin sám hối với vị Tỳ khưu lớn hạ.

Nhạ:- Kính bạch Đại Đức, con xin trình (āvikaromi)²⁷ cho Ngài rõ tất cả āpatti (saṃghādisesa āpatti).

Lhạ:- Lành thay! Lành thay!

Nhạ:- Kính bạch Đại Đức, con đã phạm tất cả āpatti "sabbā āpattiyo"²⁸ có nhiều đối tượng khác nhau. Con xin sám hối nơi Ngài tất cả āpatti ấy.

Lhạ:- Này pháp đệ, pháp đệ thấy rõ, biết rõ những āpatti ấy không?

Nhạ:- Kính bạch Đại Đức, dạ vâng, con thấy rõ, biết rõ những āpatti ấy.

Lhạ:- Này pháp đệ, từ nay về sau, pháp đệ nên thu thúc cho được trong sạch, đừng để tái phạm.

Nhạ:- Kính bạch Đại Đức, lành thay! Tốt thay! Con sẽ cố gắng thu thúc cho được trong sạch.

Lhạ:- Lành thay! Lành thay!

2- Vị Tỳ khưu lớn hạ xin sám hối với vị Tỳ khưu nhỏ hạ.

Lhạ:- Này pháp đệ, tôi xin trình cho pháp đệ rõ tất cả āpatti.

Nhạ:- Lành thay! Bạch Đại Đức, lành thay!

Lhạ:- Này pháp đệ, tôi đã phạm tất cả āpatti có nhiều đối tượng khác nhau. Tôi xin sám hối nơi pháp đệ tất cả āpatti ấy.

Nhạ:- Kính bạch Đại Đức, Ngài thấy rõ biết rõ những āpatti ấy không?

Lhạ:- Này pháp đệ, vâng, tôi thấy rõ biết rõ những āpatti ấy.

Nhạ:- Kính bạch Đại Đức, từ nay về sau, xin Ngài nên thu thúc cho được trong sạch, đừng để tái phạm.

Lhạ:- Này pháp đệ, lành thay! Tốt thay! Tôi sẽ cố gắng thu thúc cho được trong sạch.

Nhạ:- Lành thay! Bạch Đại Đức, lành thay!

3- Vị Tỳ khưu nhỏ hạ xin sám hối lần thứ nhì.

Trường hợp hai vị Tỳ khưu đều phạm sabhāgāpatti: phạm āpatti có vatthu (đối tượng) giống nhau, hoặc có đối tượng tương tự với nhau. Ví dụ, hai vị Tỳ khưu cùng giết con Muỗi, hoặc một vị giết con muỗi, một vị khác giết con kiến. Như vậy, cả 2 vị Tỳ khưu này đều phạm pācittiya āpatti thuộc sabhāgāpatti.

Hai vị Tỳ khưu phạm sabhāgāpatti này cấm không được sám hối āpatti với nhau. Nếu hai vị Tỳ khưu này sám hối āpatti lẫn nhau, thì mỗi vị bị phạm thêm dukkaṭa āpatti.

- Một bên, vị Tỳ khưu nhỏ hạ sám hối āpatti trước, tất cả āpatti cũ được thoát khỏi, nhưng lại phạm thêm một dukkaṭa āpatti mới còn lại.

- Một bên, vị Tỳ khưu lớn hạ nhận sám hối āpatti, cũng bị phạm thêm một dukkaṭa āpatti mới, chưa kể đến tất cả āpatti cũ; đến khi vị Tỳ khưu lớn hạ sám hối āpatti, thì gồm tất cả āpatti cũ cộng thêm dukkaṭa āpatti mới. Như vậy, vị Tỳ khưu lớn hạ có giới được hoàn toàn trong sạch trở lại.

Vị Tỳ khưu nhỏ hạ còn lại dukkaṭa āpatti mới, vì vậy, vị Tỳ khưu nhỏ hạ cần phải sám hối thêm lần thứ nhì mới có giới hoàn toàn trong sạch trở lại.

- Chú ý: Phạm nhiều loại āpatti, khi sám hối không nên dùng số ít; và phạm một āpatti, khi sám hối dùng số nhiều (sabbā āpattiyo) cũng nên.

II-HÀNH UPOSATHAKAMMA

Mỗi tháng có 2 ngày lễ hành Tăng sự uposatha-kamma, Tỳ khưu phải nên hành lễ hằng tháng. Cách tính ngày có sự sai khác nhau tùy theo mỗi nước.

Phong tục Ấn Độ thời xưa mỗi tháng chia làm 2 pakkha:

- Sukhapakkha: nửa tháng đầu trăng lên, bắt đầu từ ngày mồng 1 (01) cho đến ngày rằm (15).

- Kāḷapakkha: nửa tháng sau trăng xuống, bắt đầu từ ngày mồng 1 (16) cho đến ngày 14 cuối tháng thiếu (29), hoặc ngày 15 (30) cuối tháng đủ.

Các nước Phật giáo như Thái Lan, Myanmar, Lào, Campuchia theo phong tục trên.

Theo phong tục Việt Nam, Trung Hoa..., trong một tháng không phân chia theo nửa tháng đầu và nửa tháng sau, mà chỉ kể theo tuần tự từ ngày 01 cho đến ngày 29 tháng thiếu hoặc 30 tháng đủ.

Như vậy, hằng tháng tất cả Tỳ khưu đều phải hành Tăng sự uposathakamma 2 ngày, vào ngày rằm (15) (nửa tháng đầu) và ngày 29 cuối tháng thiếu (nhằm ngày 14 cuối tháng thiếu); hoặc ngày 30 cuối tháng đủ (nhằm ngày 15 cuối tháng đủ), là ngày hành uposathakamma của tất cả chư Tỳ khưu. Nếu Tỳ khưu nào không hành Tăng sự uposathakamma, Tỳ khưu ấy phạm āpatti dukkaṭa.

Uposathakamma có 3 loại:

1- Saṃgha uposatha: Tỳ khưu Tăng hành lễ uposatha.

2- Gaṇa uposatha: Nhóm Tỳ khưu hành lễ uposatha.

3- Puggala uposatha: Một Tỳ khưu hành lễ uposatha.

Hành uposatha có 3 cách:

1- Suttuddesa uposatha: Tụng bhikkhupātimokkha, có 5 uddesa.

2- Pārisuddhi uposatha: Đọc lời pārisuddhi....

3- Adhiṭṭhāna uposatha: Tự phát nguyện ngày uposatha.

Uposatha có 3 ngày:

1- Pannarasī uposatha: Ngày 15 uposatha (ngày rằm nửa tháng hoặc cuối tháng đủ).

2- Cātuddasī uposatha: Ngày 14 uposatha cuối tháng thiếu.

3- sāmaggī uposatha: ngày uposatha đồng tâm nhất trí với nhau.

1. SAṂGHA UPOSATHA

Tỳ khưu Tăng hành Uposatha

Tỳ khưu có 4 vị trở lên gọi là Tỳ khưu Tăng. Tỳ khưu Tăng có 4 vị trở lên phải hành saṃgha uposatha.

Tỳ khưu Tăng hành saṃgha uposatha cần phải tụng đọc suttuddesa uposatha: tụng đọc bhikkhupātimokkha.Việc tụng đọc bhikkhupātimokkha là phận sự của vị Đại Trưởng Lão cao hạ nhất. Trừ khi vị Trưởng Lão ấy không tụng đọc, thì Ngài chỉ định đến vị Đại Đức nhỏ hạ kế tiếp làm phận sự tụng đọc bhikkhupātimokkha, vào ngày 15 nửa tháng hoặc cuối tháng đủ, hoặc ngày 14 cuối tháng thiếu; hoặc chọn một ngày do toàn thể chư Tỳ khưu đồng tâm nhất trí với nhau.

Nghi thức trước khi tụng đọc bhikkhupātimokkha

Chư Tỳ khưu Tăng hội họp tại sīmā, ngồi cách nhau trong một hatthapāsa (2 cùi tay + 1 gang), trình chư Tăng biết pháp danh 2 vị Đại Đức luật sư: vị Đại Đức luật sư vấn, pháp danh "Tissa", và vị Đại Đức luật sư đáp, pháp danh "Datta".

Ajjhesakañatti:

Ls2:- Suṇātu me Bhante saṃgho, yadi saṃghassa pattakallaṃ, ahaṃ āyasmantaṃ Tissaṃ bhikkhuṃ pātimokkhuddesaṃ ajjheseyyaṃ.

Kính bạch chư Đại Đức Tăng, kính xin chư Tăng nghe rõ lời tuyên ngôn của con, nếu việc thỉnh mời tụng đọc bhikkhupātimokkha hợp thời đối với chư Tăng, con xin kính thỉnh Đại Đức Tissa tụng đọc bhikkhupātimokkha).

Lời thỉnh mời

Vị Tỳ khưu luật sư ngồi chồm hổm, chắp 2 tay đọc câu thỉnh mời 3 lần.

Ls2:- "Saṃgho Bhante, āyasmantaṃ Tissaṃ pātimokkhuddesaṃ ajjhesati, uddisatu Bhante āyasmā Tisso pātimokkhaṃ.

- Dutiyampi Bhante, saṃgho āyasmantaṃ Tissaṃ pātimokkhuddesaṃ ajjhesati, uddisatu Bhante āyasmā Tisso pātimokkhaṃ.

- Tatiyampi Bhante, saṃgho āyasmantaṃ Tissaṃ pātimokkhuddesaṃ ajjhesati, uddisatu Bhante āyasmā Tisso pātimokkhaṃ.

Kính bạch Đại Đức, chư Tăng kính thỉnh Ngài tụng đọc bhikkhupātimokkha. Kính xin Đại Đức Tissa tụng đọc bhikkhupātimokkha. ...... lần thứ nhì. .....ḷần thứ ba.

Ls1:- Āma, uddissāmi.

Vâng, tôi sẽ tụng đọc bhikkhupātimokkha.

Vinayapucchakañatti: (Tuyên ngôn vị Đại Đức Tissa vấn Vinaya)

Ls1:- Suṇātu me Bhante saṃgho, yadi saṃghassa pattakallaṃ, ahaṃ āyasmantaṃ Dattaṃ bhikkhuṃ vinayaṃ puccheyyaṃ.

Kính bạch chư Đại Đức Tăng, kính xin chư Tăng nghe rõ lời tuyên ngôn của tôi, nếu việc hỏi vinaya hợp thời đối với chư Tăng, tôi xin hỏi Đại Đức Datta về vinaya.

Vissajjakañatti (Tuyên ngôn vị Đại Đức Datta đáp Vinaya).

Ls2:- Suṇātu me Bhante saṃgho, yadi saṃghassa pattakallaṃ, ahaṃ āyasmatā Tissena therena vinayaṃ puṭṭho vissajjeyyaṃ.

Kính bạch chư Đại Đức Tăng, kính xin chư Tăng nghe rõ lời tuyên ngôn của con, nếu việc trả lời vinaya hợp thời đối với chư Tăng, con xin trả lời Đại Đức Tissa hỏi về vinaya.

Bốn công việc phải làm trước khi chư Tỳ khưu Tăng hội họp tại sīmā

Ls1:- Sammajjanī padīpo ca, udakaṃ āsanena ca.

Uposathassa etāni, pubbakaraṇan’ti vuccati.

Chú giải dạy, có 4 công việc cần phải làm trước khi chư Tỳ khưu Tăng hội họp tại sīmā để hành Tăng sự uposatha:

V.1:- Công việc quét dọn, lau chùi bên ngoài, bên trong sīmā xong hay chưa?

Đ :- Xong rồi. Bạch Ngài.

V.2:- Công việc đốt đèn xong hay chưa?

Đ :- Ban ngày, công việc đốt đèn không cần thiết. Bạch Ngài.

V.3:- Công việc lo nước dùng, nước uống xong hay chưa?

Đ :- Xong rồi. Bạch Ngài.

V.4:- Công việc sắp đặt, trải chỗ ngồi cho chư Tỳ khưu xong hay chưa?

Đ :- Xong rồi. Bạch Ngài.

Chanda, pārisuddhi

Trong trường hợp mahāsīmā (hoặc gāmasīmā), Tỳ khưu nào không thể đến tham dự lễ hành Tăng sự uposathakamma vì bị bệnh, vị Tỳ khưu ấy cần phải gởi chanda, pārisuddhi cho một vị Tỳ khưu khác.

- Cách gởi chanda, pārisuddhi

Tỳ khưu gởi chanda, pārisuddhi, trước tiên xin sám hối āpatti với vị Tỳ khưu nhận xong, đọc câu như sau:

- Tỳ khưu gởi chanda:

Chandaṃ dammi, chandaṃ me hara, chandaṃ me ārocehi. (3 lần).

Tôi xin gởi sự hài lòng, xin Ngài nhận sự hài lòng của tôi, xin Ngài trình sự hài lòng của tôi đến chư Tăng.

- Tỳ khưu nhận chanda:

Āma, Bhante (Āvuso). Dạ vâng. Bạch Ngài.

- Tỳ khưu gởi pārisuddhi.

Pārisuddhiṃ dammi, pārisuddhiṃ me hara, pārisuddhiṃ me ārocehi. (3 lần).

Tôi xin gởi sự trong sạch, xin Ngài nhận sự trong sạch của tôi, xin Ngài trình sự trong sạch của tôi đến chư Tăng.

- Tỳ khưu nhận pārisuddhi.

Āma, Bhante (Āvuso). Dạ vâng. Bạch Ngài.

- Cách trình chanda, pārisuddhi

Khi chư Tỳ khưu Tăng hội họp tại sīmā đông đủ rồi, vị Tỳ khưu nhận chanda, pārisuddhi xin phép chư Tăng trình chanda, pārisuddhi như sau:

Tissanāmena Bhante, bhikkhunā chando dinno. (3 lần).

Kính bạch chư Đại Đức Tăng, Tỳ khưu Tissa đã gởi chanda.

Tissanāmena Bhante, bhikkhunā pārisuddhi dinnā. (3 lần).

Kính bạch chư Đại Đức Tăng, Tỳ khưu Tissa đã gởi pārisuddhi.

Tất cả chư Tỳ khưu đồng thanh nói lên lời hoan hỉ: Sādhu! Sādhu!

Năm phận sự trước khi tụng đọc bhikkhupātimokkha

Chandapārisuddhi utukkhānaṃ,

bhikkhugaṇanā ca ovādo.

Uposathassa etāni,

pubbakiccan’ti vuccati.

Chú giải dạy, có 5 phận sự cần phải trình chư tăng trước khi tụng đọc bhikkhupātimokkha là:

V.1:- Tỳ khưu bị bệnh gởi chanda, pārisuddhi, Tỳ khưu nhận chanda, pārisuddhi, phận sự trình chanda, pārisuddhi đến chư Tăng xong chưa?

Đ :- Không phải mahāsīmā, gāmasīmā, đây là khaṇṇa-sīmā, cho nên phận sự trình chanda, pārisuddhi không có. Bạch Ngài.

V.2:- Trong một năm có 3 mùa (utu): mùa lạnh (hemanta), mùa nóng (gimhāna), mùa mưa (vassanta). Trong 3 mùa ấy, hiện nay thuộc về mùa nào?

Đ :- Hiện nay đang thuộc về mùa mưa. Bạch Ngài.

V.3:- Trong mùa mưa gồm có 8 pakkha [ Nếu nhằm tháng nhuận thì gồm 10 pakkha]. Trong 8 pakkha ấy, đã qua bao nhiêu pakkha? Hiện tại đến pakkha thứ mấy? Còn lại bao nhiêu pakkha?

Đ :- Đã qua hai pakkha, hiện tại đến pakkha thứ ba và còn lại 5 pakkha nữa. Bạch Ngài.

V.4:- Trong sīmā này, có bao nhiêu Tỳ khưu đến hội họp?

Đ :- Có 21 Tỳ khưu đến hội họp. Bạch Ngài.

V.5:- Phận sự dạy dỗ Tỳ khưu ni đã trình xong chưa?

Đ :- Hiện nay Tỳ khưu ni không còn nữa, nên phận sự dạy dỗ không có. Bạch Ngài.

Bốn chi pháp hợp lệ để hành lễ Tăng sự uposatha

Trước khi tụng đọc bhikkhupātimokkha điều quan trọng là cần phải hợp đủ 4 chi pháp.

Uposatho yāvatikā ca bhikkhū kammappattā.

Sabhāgāpattiyo na vijjanti.

Vajjanīyā ca puggalā tasmiṃ na honti.

Pattakallan’ti vuccati.

Chú giải dạy, lễ tụng đọc bhikkhupātimokkha cần phải có đầy đủ 4 chi pháp hợp lệ là:

V1:- Uposatha có 3 ngày: catuddasī uposatha, pannarasī uposatha và sāmaggī uposatha. Trong 3 ngày ấy, hôm nay thuộc về ngày uposatha nào?

Đ :- Pannarasī uposatha. Bạch Ngài.

V :- Tỳ khưu hành uposatha có 3 loại: saṃgha uposatha, gaṇa uposatha và puggala uposatha. Trong 3 loại ấy, hôm nay hành loại nào?

Đ :- Saṃgha uposatha. Bạch Ngài.

V :- Hành uposatha có 3 cách: suttuddesa uposatha, pārisuddhi uposatha và adhiṭṭhāna uposatha. Trong 3 cách ấy, hôm nay hành cách nào?

Đ :- Suttuddesa uposatha. Bạch Ngài.

V2:- Chư Tỳ khưu có 4 vị trở lên phải hành saṃgha uposatha, hành theo cách suttuddesa uposatha là điều hợp với luật. Vậy tất cả chư Tỳ khưu đang ngồi trong hatthapāsa (2 cùi tay + 1 gang) hội họp tại sīmā, có phải không?

Đ :- Chư Tỳ khưu đều ngồi trong hatthapāsa. Bạch Ngài.

V3:- Chư Tỳ khưu ngồi trong hatthapāsa đều có giới hoàn toàn trong sạch phải không? Không có vị Tỳ khưu nào phạm sabhāgāpatti²⁹, có phải không?

Đ :- Tất cả chư Tỳ khưu đều có giới hoàn toàn trong sạch, không có vị Tỳ khưu nào phạm sabhāgāpatti. Bạch Ngài.

V4:- Chư Tỳ khưu ngồi trong hatthapāsa hoàn toàn không có 21 hạng người nên loại bỏ (vajjanīya puggala) ³⁰, có phải không?

Đ: - Hoàn toàn không có 21 hạng người ấy. Bạch Ngài.

Đó là 4 chi pháp hợp lệ gồm: ngày hành Tăng sự uposatha, chư Tỳ khưu đang ngồi trong hatthapāsa tại sīmā, không có Tỳ khưu phạm sabhāgāpatti và không có 21 hạng người nên loại bỏ. Khi đã đầy đủ 4 chi pháp hợp lệ này mới có thể tiến hành lễ tụng đọc bhikkhupātimokkha.

Tụng Đọc Bhikkhupātimokkha

Pubbakaraṇapubbakiccāni samādapetvā desitā-pattikassa samaggassa bhikkhusaṃghassa anumatiyā pātimokkhaṃ uddisituṃ ārādhanaṃ karoma.

Tất cả chư Tỳ khưu Tăng đồng thanh nói lên lời hoan hỉ: Sādhu! Bhante sādhu!

Namo tassa Bhagavato Arahato Sammā sambuddhassa (3 lần).

Saṃgha uposatha ñatti:

Suṇātu me Bhante saṃgho, ajjuposatho panna-raso (catuddaso) yadi saṃghassa pattakallaṃ, saṃgho uposathaṃ kareyya, pātimokkhaṃ uddiseyya.

Bhikkhupātimokkhuddesa:

Kiṃ saṃghassa pubbakiccaṃ pārisuddhiṃ āyasmanto ārocetha pātimokkhaṃ uddissāmi... (pe)....

Tattha sabbeheva samaggehi sammodamānehi avivadamānehi sikkhitabban’ti.

Bhikkhupātimokkhaṃ niṭṭhitaṃ.

Tất cả chư Tỳ khưu Tăng đồng thanh nói lên lời hoan hỉ: Sādhu! Bhante sādhu!

Suttuddesa Uposatha

Trong bhikkhupātimokkha, có 5 mục suttuddesa.

1- Nidānuddesa.

2- Pārājikuddesa.

3- Saṃghādisesuddesa.

4- Aniyatuddesa.

5- Vitthāruddesa.

Chư Tỳ khưu Tăng hành Tăng sự saṃgha uposatha cần phải tụng đọc đầy đủ 5 uddesa (mục), nếu tụng thiếu phạm āpatti dukkaṭa.

Như Đức Phật đã cấm chế:

"Na bhikkhave saṃkhettena pātimokkhaṃ uddisitabbaṃ, yo uddiseyya, āpatti dukkaṭassa". [Vi. Mahāvagga, phần Uposathakhandhaka]

Này chư Tỳ khưu, Tỳ khưu không được tụng bhikkhu-pātimokkha tóm tắt, Tỳ khưu nào tụng bhikkhupāti-mokkha tóm tắt, Tỳ khưu ấy phạm āpatti dukkaṭa.

Tụng đọc uddesa tóm tắt

Có 2 trường hợp tụng đọc bhikkhupātimokkha tóm tắt.

1- Trường hợp có tai hoạ

Trong khi chư Tỳ khưu Tăng đang hành Tăng sự saṃgha uposatha, nếu có 1 trong 10 tai họa xảy ra, Đức Phật cho phép tụng đọc suttuddesa tóm tắt.

"Anujānāmi bhikkhave sati antarāye saṃkhit-tena pātimokkhaṃ uddisituṃ".

Này chư Tỳ khưu, Như Lai cho phép được tụng đọc bhikkhupātimokkha tóm tắt khi có tai họa.

Mười tai họa (antarāya)

1- Rājantarāya: Tai họa do Đức vua ngự đến.

2- Corantarāya: Tai họa do bọn cướp kéo đến.

3- Aggantarāya: Tai họa do cảnh hỏa hoạn, cháy chùa, cháy rừng....

4- Udakantarāya: Tai họa do cảnh nước lũ tràn đến.

5- Manussantarāya: Tai họa do nhiều người kéo đến.

6- Amanussantarāya: Tai họa do hàng phi nhân nhập vào Tỳ khưu.

7- Vāḷantarāya: Tai họa do thú dữ xâm nhập vào.

8- Sarīsapantarāya: Tai họa do rắn cắn Tỳ khưu.

9- Jīvitantarāya: Tai họa do Tỳ khưu lâm bệnh nặng, phát điên....

10- Brahmacariyantarāya: Tai họa đến phạm hạnh xuất gia.

Chư Tỳ khưu Tăng đang hội họp hành Tăng sự tụng đọc bhikkhupātimokkha, nếu gặp phải một trong 10 điều tai họa này, thì Đức Phật cho phép được tụng bhikkhupātimokkha tóm tắt, khi không có tai hoạ, phải tụng bhikkhupātimokkha đầy đủ.

"Anujānāmi bhikkhave evarūpesu antarāyesu saṃkhittena pātimokkhaṃ uddisituṃ, asati antarāye vitthārena". [Vi. Mahāvagga, phần Uposathakhandhaka]

Này chư Tỳ khưu, Như Lai cho phép được tụng đọc bhikkhupātimokkha tóm tắt khi gặp phải tai họa, khi không có tai họa phải tụng đọc bhikkhupātimokkha đầy đủ.

Cách tụng bhikkhupātimokkha tóm tắt

Trường hợp Tỳ khưu đã tụng xong mục nidānuddesa, pārājikuddesa, nhưng chưa tụng đến saṃghādise-suddesa. Như vậy, cách tụng bhikkhupātimokkha tóm tắt như sau:

- Udiṭṭhaṃ kho āyasmanto nidānaṃ.

- Udiṭṭhā cattāro pārājikā dhammā.

- Sutā kho panāyasmantehi terasa saṃghādisesā dhammā.

- Sutā dve aniyatā dhammā.

- Sutā tiṃsanissaggiyā pācittiyā dhammā.

- Sutā dvenavuti pācittiyā dhammā.

- Sutā cattāro pāṭidesanīyā dhammā.

- Sutā sekhiyā dhammā.

- Sutā sattādhikaraṇasamathā dhammā.

Ettakaṃ tassa Bhagavato suttāgataṃ suttapari-yāpannaṃ anvaṇṇhamāsaṃ uddesaṃ āgacchati, tattha sabbeheva samaggehi sammodamānehi avivadamānehi sikkitabban’ti.

Bhikkhupātimokkhaṃ niṭṭhitaṃ.

Tất cả chư Tỳ khưu Tăng đồng thanh nói lên lời hoan hỉ: Sādhu! (Bhante) sādhu!

2- Trường hợp đặc biệt theo khả năng

Ngoài ra, còn có một trường hợp đặc biệt còn có thể tụng bhikkhupātimokkha tóm tắt như sau:

Chuyện từng có trong thời kỳ Đức Phật còn tại thế, có một số Tỳ khưu trên 4 vị ở trong một ngôi chùa, đến ngày hành uposatha, từ vị Tỳ khưu lớn hạ cho đến vị Tỳ khưu nhỏ hạ, không một vị nào có khả năng tụng đọc bhikkhupātimokkha để hành Tăng sự saṃgha uposatha.

Trong trường hợp này, Đức Phật cho phép:

".....Ṭehi bhikkhave bhikkhūhi eko bhikkhu sāmantā āvasā sajjukaṃ pāhetabbo: "gacchāvuso saṃkhittena vā vitthārena vā pātimokkhaṃ pariyāpuṃitvāna āgacchāhi" [Vi. Mahāvagga, phần Uposathakhandhaka].

Này chư Tỳ khưu, chư Tỳ khưu ấy nên gởi gấp một Tỳ khưu đến ngôi chùa láng giềng và dạy rằng: "Này pháp đệ, pháp đệ hãy đi học bhikkhupātimokkha tóm tắt hoặc đầy đủ rồi trở về kịp trong ngày hôm nay để hành uposathakamma".

Trong trường hợp như vậy, vị Tỳ khưu có khả năng học bhikkhupātimokkha tóm tắt hoặc đầy đủ, ít hoặc nhiều ở một ngôi chùa khác, rồi còn thời gian phải trở về ngôi chùa của mình ở ngay trong ngày hôm ấy, để kịp hành Tăng sự saṃgha uposatha, tụng đọc bhikkhupātimokkha. Khi trở về chùa, mọi nghi thức hành uposathakamma hoàn toàn giống như trước đã trình bày.

- Bốn công việc phải làm xong trước khi chư Tỳ khưu Tăng đến hội họp tại sīmā.

- Năm phận sự phải trình lên chư Tỳ khưu Tăng hội họp.

- Bốn chi pháp hợp lệ, đầy đủ để hành lễ tụng đọc bhikkhupātimokkha.

Vị Tỳ khưu ấy tụng đọc bhikkhupātimokkha theo khả năng mà mình đã học được, nếu vị Tỳ khưu ấy chỉ học thuộc lòng được nidānuddesa, thì tụng đọc tóm tắt như sau:

- Udiṭṭhaṃ kho āyasmanto nidānaṃ.

- Sutā kho panāyasmantehi cattāro pārājikā dhammā.

- Sutā terasa saṃghādisesā dhammā.

- Sutā dve aniyatā dhammā.

- Sutā tiṃsanissaggiyā pācittiyā dhammā.

- Sutā dvenavuti pācittiyā dhammā.

- Sutā cattāro pāṭidesanīyā dhammā.

- Sutā sekhiyā dhammā.

- Sutā sattādhikaraṇasamathā dhammā.

Ettakaṃ tassa Bhagavato suttāgataṃ suttapari-yāpannaṃ anvaṇṇhamāsaṃ uddesaṃ āgacchati, tattha sabbeheva samaggehi sammodamānehi avivadamānehi sikkhitabban’ti.

Bhikkhupātimokkhaṃ niṭṭhitaṃ.

Tất cả chư Tỳ khưu Tăng đồng thanh nói lên lời hoan hỉ: Sādhu! (Bhante) Sādhu!

Nghi lễ hành Saṃgha uposatha đơn giản

Tất cả mọi điều kiện đầy đủ để có thể hành Tăng sự samhga uposatha như sau:

- Bốn công việc phải làm xong, trước khi chư Tỳ khưu Tăng đến hội họp tại sīmā.

- Năm phận sự phải trình lên chư Tỳ khưu Tăng hội họp.

- Bốn chi pháp hợp lệ, đầy đủ để hành lễ tụng đọc bhikkhupātimokkha.

Trong chư Tỳ khưu Tăng, cử một vị Tỳ khưu thỉnh Đại Trưởng Lão cao hạ nhất tụng đọc bhikkhupātimokkha như sau:

Saṃgho Bhante, theraṃ ajjesati, uddisatu Bhante thero pātimokkhaṃ. (3 lần).

Kính bạch Đại Đức, chư Tăng kính thỉnh Ngài tụng đọc bhikkhupātimokkha.

(Trường hợp nếu vị Đại Trưởng Lão cao hạ không tụng đọc bhikkhupātimokkha, thì chư Tăng sẽ thỉnh vị Đại Đức thấp hạ kế tiếp).

Vị Đại Trưởng Lão cử hành Tăng sự saṃgha uposatha.

1- Namo Tassa Bhagavato Arahato Sammāsam-buddhassa. (3 lần).

2- Sammajjanī padīpo ca, udakaṃ āsanenena ca.

Uposathassa etāni, pubbakaraṇan’ti vuccati.

Aṭṭhakathācariyehi vuttāni cattāri pubbakaraṇāni katāni.

3- Chandapārisuddhi utukkhānaṃ, bhikkhugaṇanā ca ovādo.

Uposathassa etāni, pubbakiccan’ti vuccati.

Aṭṭhakathācariyehi vuttāni pañcapubbakiccāni katāni.

4- Uposatho yāvatikā ca bhikkhū kammappattā.

Sabhāgāpattiyo na vijjanti.

Vajjanīyā ca puggalā tasmiṃ na honti.

Pattakallan’ti vuccati.

Aṭṭhakathācariyehi vuttāni cattāri pattakallaṅgāni samānītāni.

5- Pubbakaraṇapubbakiccāni samādapetvā desitāpat-tikassa samaggassa bhikkhusaṃghassa anumatiyā pātimokkhaṃ uddisituṃ ārādhanaṃ karoma.

6- Tất cả chư Tỳ khưu Tăng đồng thanh nói lên lời hoan hỉ: Sādhu! Bhante sādhu!

7- Namo tassa Bhagavato Arahato Sammāsam-buddhassa. (3 lần).

8- Saṃgha uposatha ñatti:

Suṇātu me Bhante saṃgho, ajjuposatho pannaraso (catuddaso) yadi saṃghassa pattakallaṃ, saṃgho uposathaṃ kareyya, pātimokkhaṃ uddiseyya.

9- Bhikkhupātimokkhuddesa:

Kiṃ saṃghassa pubbakiccaṃ pārisuddhiṃ āyasmanto ārocetha pātimokkhaṃ uddissāmi.... (pe)....

Ettakaṃ tassa Bhagavato suttāgataṃ suttapariyā-pannaṃ anvaṇṇhamāsaṃ uddesaṃ āgacchati, tattha sabbeheva samaggehi sammodamānehi avivadamānehi sikkhitabban’ti.

Bhikkhupātimokkhaṃ niṭṭhitaṃ.

10- Tất cả chư Tỳ khưu Tăng đồng thanh nói lên lời hoan hỉ: Sādhu! Bhante sādhu!

2. GAṆA UPOSATHA - Nhóm Tỳ khưu hành uposatha

Nhóm Tỳ khưu ở đây chỉ cho 3 hoặc 2 vị Tỳ khưu mà thôi, không thể hành saṃgha uposatha nên Đức Phật cho phép hành gaṇa uposatha.

Cách hành gaṇa uposatha, không tụng đọc bhikhhu-pātimokkha mà Đức Phật cho phép hành pārisuddhi uposatha, mỗi vị Tỳ khưu đọc câu "parisuddho...".

Trước khi hành pārisuddhi uposatha, mọi nghi thức ở phần đầu cũng giống như saṃgha uposatha là:

- Bốn công việc phải làm xong, trước khi chư Tỳ khưu đến hội họp tại sīmā.

- Năm phận sự phải trình lên chư Tỳ khưu hội họp.

- Riêng phận sự đếm số chư Tỳ khưu tham dự hội họp thì chỉ có 3 hoặc 2 vị mà thôi.

Nhóm Tỳ khưu (3-2 vị) phải sám hối āpatti xong trước khi hành pārisuddhi uposatha.

Hành Pārisuddhi Uposatha

Hành pārisuddhi uposatha có 2 trường hợp.

1- Trường hợp có 3 vị Tỳ khưu:

Trong 3 vị Tỳ khưu, vị Tỳ khưu cao hạ nhất ngồi chồm hổm, chắp 2 tay tụng tuyên ngôn xong mới đọc câu parisuddho:

Gaṇañatti:

Suṇantu me āyasmantā, ajjuposatho pannaraso (catuddaso) yadāyasmantānaṃ pattakallaṃ, mayaṃ aññamaññaṃ pārisuddhi uposathaṃ kareyyāma. [Vi. Mahāvagga, phần Uposathakhandhaka]

Kính xin quý vị nghe rõ lời tuyên ngôn của tôi. Hôm nay là ngày rằm (15 hoặc 14), ngày uposatha, nếu việc hành pārisuddhi uposatha hợp thời đối với quý vị, thì chúng ta cùng hành pārisuddhi uposatha với nhau.

Tiếp theo vị Tỳ khưu cao hạ nhất đọc câu parisuddho: Parisuddho ahaṃ Āvuso, parisuddho’ti maṃ dhāretha. (3 lần).

Thưa các pháp đệ, tôi là Tỳ khưu trong sạch, xin quý vị nhận biết tôi là Tỳ khưu trong sạch.

Hai vị Tỳ khưu nhỏ hạ đồng thanh nói lên lời hoan hỉ: Sādhu! Bhante, sādhu!

Vị Tỳ khưu nhỏ hạ kế tiếp ngồi chồm hổm, chắp tay đọc: Parisuddho ahaṃ Bhante, parisuddho’ti maṃ dhāretha. (3 lần).

Hai vị Tỳ khưu đồng thanh nói lên lời hoan hỉ: Sādhu! Sādhu!

Vị Tỳ khưu thứ 3 cũng đọc: Parisuddho ahaṃ Bhante, parisuddho’ti maṃ dhāretha. (3 lần).

Hai vị Tỳ khưu đồng thanh nói lên lời hoan hỉ: Sādhu! Sādhu!

2- Trường hợp có 2 vị Tỳ khưu:

Hai vị Tỳ khưu thì không cần tụng tuyên ngôn, mà chỉ đọc câu "parisuddho...".

Vị Tỳ khưu cao hạ ngồi chồm hổm, chắp 2 tay đọc: Parisuddho ahaṃ āvuso, parisuddho’ti maṃ dhārehi. (3 lần).

Vị Tỳ khưu nhỏ hạ nói lên lời hoan hỉ: Sādhu! Bhante, sādhu!

Vị Tỳ khưu nhỏ hạ ngồi chồm hổm, chắp 2 tay đọc: Parisuddho ahaṃ Bhante, parisuddho’ti maṃ dhāretha.(3 lần).

Vị Tỳ khưu cao hạ nói lên lời hoan hỉ: Sādhu! Āvuso, sādhu!

3.PUGGALA UPOSATHA - Một Tỳ khưu hành uposatha

Tỳ khưu ở một mình nơi thanh vắng, không có một Tỳ khưu nào khác, vào ngày uposatha, chỉ có một mình vị ấy hành uposathakamma gọi là puggala uposatha.

Cách hành puggala uposatha, chỉ có một Tỳ khưu nên không đọc câu "parisuddho..." mà Đức Phật cho phép hành adhiṭṭhāna uposatha.

Trước khi hành adhiṭṭhāna uposatha, vị Tỳ khưu ấy cần phải làm 4 công việc (pubbakaraṇa) xong, rồi ngồi đợi Tỳ khưu từ nơi khác đến để cùng nhau hành uposathakamma. Cuối cùng không nhìn thấy một vị Tỳ khưu nào khác, chỉ có mình là Tỳ khưu duy nhất nên hành adhiṭṭhāna uposatha.

Cách hành Adhiṭṭhāna uposatha

Hành adhiṭṭhāna uposatha bằng cách đọc lời phát nguyện như sau:

Vị Tỳ khưu ngồi chồm hổm, chắp tay lên trán đọc câu:

- Theo Luật tạng, bộ Mahāvagga:

Ajja me uposatho.

Hôm nay ngày uposatha của tôi.

- Theo Chú giải:

"Ajja me uposatho pannaraso (catuddaso) adhiṭṭhāmi". (3 lần).

Hôm nay ngày rằm (15 hoặc 14), tôi xin nguyện ngày uposatha của tôi.

Hoặc:

"Ajja me uposatho pannaraso (catuddaso)".

AN CƯ BA THÁNG HẠ

Hằng năm theo truyền thống của hệ phái Theravāda, vào ngày 16 tháng 6 âm lịch, là ngày bắt đầu bốn tháng mùa mưa (vassāna) tất cả chư Tỳ khưu, Sa di đều phải an cư suốt ba tháng hạ (mùa mưa; chữ "hạ" dịch từ chữ "vassa" trong Pāḷi, có nghĩa là tháng mưa) ở một nơi nhất định gọi là "Lễ nhập hạ", cho đến ngày 16 tháng 9 âm lịch là ngày mãn hạ, gọi là "an cư ba tháng hạ trước" (purimikā).

Nếu Tỳ khưu nào không có cơ hội an cư ba tháng hạ trước (từ ngày 16 tháng 9 âm lịch), vị Tỳ khưu ấy chờ một tháng nữa an cư ba tháng hạ sau, kể từ ngày 16 tháng 7 đến ngày 16 tháng 10 là ngày mãn hạ, gọi là an cư ba tháng hạ sau (pacchimikā).

Như Đức Phật đã cho phép:

"Anujānāmi Bhikkhave vassāne vassaṃ upagantuṃ".

Này chư Tỳ khưu, Như lai cho phép các con an cư ba tháng (hạ) trong mùa mưa.

Tỳ khưu nào đã phát nguyện an cư ba tháng hạ tại một ngôi chùa nào, hoặc một nơi thuận lợi nào rồi, thì không được phép đi ở một nơi nào khác cách đêm, nếu Tỳ khưu nào đi mà không có nguyên nhân chính đáng, Tỳ khưu ấy bị phạm āpatti dukkaṭa và bị đứt hạ, không hưởng được quả báu.

Nguyên nhân chính đáng mà Đức Phật cho phép Tỳ khưu đi ra khỏi chùa ở chỗ khác trong vòng 7 ngày, sau đó phải trở về chùa, gồm những trường hợp như sau:

- Trường hợp có người thỉnh mời rằng:

"Āgacchantu Bhadantā, icchāmi dānañca dātuṃ dhammãnca sotuṃ bhikkhū ca passituṃ".

Kính bạch chư Đại Đức, kính thỉnh quý Ngài đến để con làm phước bố thí, để nghe pháp, để chiêm ngưỡng chư Tỳ khưu.

Như vậy, Tỳ khưu có lý do chính đáng được phép nguyện đi ra khỏi chùa trong vòng 7 ngày sẽ trở về lại.

- Trường hợp 1 trong 7 hạng người bị bệnh... dầu có thỉnh mời hoặc không thỉnh mời, Tỳ khưu cũng có lý do chính đáng, được phép nguyện đi ra khỏi chùa để thăm viếng người ấy trong vòng 7 ngày sẽ trở về lại.

Bảy hạng người đó là: Tỳ khưu, Tỳ khưu ni, sikkhāmānā, Sa di, Sa di ni, cha và mẹ. Ngoài 7 hạng người này ra, nếu không có người thỉnh mời, thì không được phép đi ra khỏi chùa ở nơi khác cách đêm.

Trường hợp Tỳ khưu đi thăm thầy Tế độ, thầy dạy, trở về trong ngày, nếu Thầy bảo ở lại, thì vị Tỳ khưu ấy cũng được phép ở lại nhưng không quá 7 ngày.

Lời Xin Sám Hối

Theo truyền thống, các vị Tỳ khưu nhỏ hạ thường sám hối tội lỗi của mình với các bậc Đại Trưởng Lão, nhất là trước khi làm lễ an cư 3 tháng hạ. Những Tỳ khưu nhỏ hạ xin sám hối mọi tội lỗi do thân, khẩu, ý dầu cố ý hoặc vô ý phạm đến bậc Đại Trưởng Lão, để tránh điều tai họa làm ngăn cản mọi thiện pháp, nhất là các bậc thiền, Thánh Đạo, Thánh Quả và Niết Bàn.

Vị Tỳ khưu nhỏ hạ đến hầu đảnh lễ bậc Đại Trưởng Lão 3 lạy xong, ngồi chồm hổm đọc câu:

- Mahāthere pamādena dvārattayena kataṃ sabbaṃ aparādhaṃ khamatha me Bhante.

- Kính bạch Ngài Đại Trưởng Lão, vì dể duôi nên thân, khẩu, ý của con bất tịnh, lỡ lầm phạm đến Ngài. Kính xin Ngài từ bi tha thứ mọi tội lỗi ấy cho con.

Vị Đại Trưởng Lão từ bi tha thứ và xin vị Tỳ khưu bỏ qua lỗi của mình, đọc câu:

- Ahaṃ khamāmi, tāyapi me khamitabbaṃ.

Sư sẵn lòng tha thứ, còn con cũng nên bỏ qua lỗi cho sư.

Vị Tỳ khưu nhỏ hạ cung kính bạch:

- Khamāmi, Bhante. Kính bạch Ngài, con xin....

Hành Lễ An Cư Ba Tháng Hạ

Một ngôi chùa có một hoặc nhiều Tỳ khưu, Sa di, trong ngày 16 tháng 6 âm lịch, là ngày làm lễ an cư ba tháng hạ. Cho nên tất cả Tỳ khưu, Sa di trú ngụ trong chùa phải có chỗ ở ổn định, an toàn trong mùa mưa, phải quét dọn sạch sẽ xung quanh chùa, lau chùi sạch sẽ nơi chánh điện, sắp đặt nước dùng nước uống đầy đủ. Tất cả Tỳ khưu, Sa di hội họp tại chánh điện tụng kinh lễ bái Tam bảo, tụng kinh Paritta, kinh Ratanasutta, kinh Mettasutta, Khandhasutta... rải tâm từ đến tất cả chúng sinh trong 10 phương hướng xong, tất cả chư Tỳ khưu, Sa di đồng phát nguyện:

"Imasmiṃ āvāse imaṃ temāsaṃ vassaṃ upemi" (3 lần).

Con xin nguyện an cư suốt ba tháng hạ (mùa mưa) trong ngôi chùa này.

Trường hợp có lý do chính đáng, Tỳ khưu được phép đi ra khỏi chùa, ở nơi khác trong vòng 7 ngày, phải trở về ngôi chùa đang nhập hạ. Trước khi đi ra khỏi chùa, Tỳ khưu ấy phải phát nguyện rằng:

"Anto sattāhe paṭinivattissāmi". (3 lần).

Tôi sẽ trở về trong vòng 7 ngày.

Tỳ khưu nào an cư suốt ba tháng hạ trước (purimikā) kể từ ngày 16 tháng 6 cho đến ngày 16 tháng 9 âm lịch đầy đủ, không bị đứt hạ, Đức Phật cho phép Tỳ khưu ấy được thọ y kathina và được hưởng 5 đặc ân quả báu của lễ thọ y kathina rằng:

- Anujāmi bhikkhave vassaṃ vuṭṭhānaṃ bhikkhūnaṃ kathinaṃ attharituṃ, atthata-kathinānaṃ vo bhikkhave pañca kappissanti anāmantacāro, asamādānacāro, gaṇabhojanaṃ, yāvadatthacīvaram,ï yo ca tattha cīvaruppādo so nesaṃ bhavissatī’ti atthatakathinānaṃ vo bhikkhave imāni pañca kappissanti. [Vinayapiṭaka, bộ Mahāvagga, phần Kathinakkhandhaka]

- Này chư Tỳ khưu, Như Lai cho phép chư Tỳ khưu đã an cư suốt 3 tháng hạ trước xong, được phép thọ y kathina. Khi các con đã thọ y kathina rồi, sẽ được hưởng 5 quả báu như sau:

* Tỳ khưu đi nơi nào cũng không cần thưa báo.

* Tỳ khưu không cần giữ gìn đủ tam y.

* Tỳ khưu được phép độ vật thực theo nhóm, dầu thí chủ gọi tên của vật thực ấy.

* Tỳ khưu được phép thọ nhận y như ý.

* Y phát sanh nơi nào, Tỳ khưu được phép thọ nhận ở nơi ấy.

Này chư Tỳ khưu, Tỳ khưu nào sau khi đã làm lễ thọ y kathina xong, Tỳ khưu ấy sẽ được hưởng đặc ân 5 quả báu này.

Tỳ khưu hoan hỉ lễ thọ y kathina xong rồi, không thay đổi chỗ ở nơi khác, thì sẽ được hưởng đặc ân 5 quả báu như trên suốt 5 tháng kể từ khi mãn hạ.

Lễ Dâng Y Kathina

Lễ dâng y Kathinadāna là một nghi lễ theo truyền thống, được Đức Phật cho phép, dâng đến chư Tỳ khưu sau khi đã an cư suốt ba tháng hạ trước, kể từ ngày 16 tháng 6 âm lịch cho đến 16 tháng 9 âm lịch đầy đủ, không bị đứt hạ.

Lễ dâng y kathina này thuộc Kāladāna, bố thí theo thời gian có hạn định trong một tháng, kể từ ngày 16 tháng 9 cho đến ngày 15 tháng 10 âm lịch là hết. Cho nên, những Tỳ khưu an cư ba tháng hạ sau kể từ ngày 16 tháng 7 cho đến ngày 16 tháng 10 âm lịch mãn hạ, không thể nhận y kathina được. Y kathina được phát sanh hoàn toàn trong sạch do thí chủ có đức tin trong sạch nơi Tam bảo, tuyệt đối không do sự kêu gọi trực tiếp hay gián tiếp của một Tỳ khưu nào.

Lễ dâng y kathina đến chư Tỳ khưu Tăng đã an cư suốt ba tháng hạ trước tại một ngôi chùa nào, thì chỉ có chư Tỳ khưu Tăng trong ngôi chùa ấy được phép thọ nhận y kathina và được hưởng 5 quả báu đặc ân của lễ thọ kathina, còn tất cả chư Tỳ khưu các ngôi chùa khác, không liên quan đến lễ dâng y kathina ấy.

Nghi Thức Dâng Y Kathina

Một vị thí chủ thay mặt cho những thí chủ cùng trong cuộc lễ dâng y kathina, hướng dẫn đọc lời dâng y kathina, cúng dường đến chư Tỳ khưu Tăng đã an cư suốt ba tháng hạ trước, tại ngôi chùa mình đến làm lễ dâng y kathina như sau:

Mayaṃ Bhante, saṃsāravaṭṭadukkhato mocanatthāya, nibbānassa sacchikaraṇatthāya, imaṃ saparivāraṃ kathinacīvaraṃ ... (Bửu Long)³¹ ārāme bhikkhusaṃghassa sakkaccaṃ dema, kathinaṃ attharituṃ.

Sādhu no Bhante, bhikkhusaṃgho imaṃ saparivāraṃ kathinacīvaraṃ paṭiggaṇhātu paṭiggaṇhitvā iminā kathinacīvarena kathinaṃ attharatu, amhākaṃ dīgharattaṃ atthāya hitāya sukkhāya.

- Kính bạch chư Đại Đức Tăng được rõ! Tất cả chúng con có ý nguyện mong chứng ngộ Niết Bàn, mong giải thoát khổ trong vòng tử sanh luân hồi, cho nên chúng con thành kính làm lễ dâng y kathina cùng các thứ vật dụng này, đến chư Tỳ khưu Tăng đã an cư suốt 3 tháng hạ tại ngôi chùa ... (Bửu Long), để làm lễ thọ y kathina.

Kính bạch chư Đại Đức Tăng, kính xin quý Ngài từ bi thọ lãnh y kathina cùng các thứ vật dụng này, khi đã thọ nhận xong, xin quý Ngài làm lễ thọ y kathina với tấm y này, để cho tất cả chúng con được sự lợi ích, sự tiến hóa, sự an lạc lâu dài.

Một vị thí chủ đại diện các thí chủ tự tay đem bộ y kathina dâng đến chư Tỳ khưu Tăng; vị Đại Trưởng Lão đại diện chư Tăng nhận bộ y kathina để làm lễ thọ y kathina đúng theo luật của Đức Phật đã ban hành.

- Tất cả chư thí chủ, mỗi người nên phát nguyện rằng:

Idaṃ me kathinadānaṃ āsavakkhayāvahaṃ hotu.

Nguyện xin phước thiện dâng y Kathina này làm duyênlành dẫn dắt con chứng đắc đến A-ra-hán Thánh Đạo diệt đoạn tuyệt mọi phiền não trầm luân.

- Hồi hướng đến thân bằng quyến thuộc rằng:

Idaṃ no ñātinaṃ hotu, sukhitā hontu ñātayo.

Phước thiện thanh cao này, cầu mong được thành tựu đến thân bằng quyến thuộc của chúng con, cầu mong họ được thoát khỏi khổ, được an lạc lâu dài.

- Chia phần phước đến tất cả chúng sinh rằng:

Imaṃ puññabhāgaṃ sabbasattānaṃ dema sabbepi te puññapattiṃ laddhāna sukhitā hontu.

Chúng con xin chia phần phước thiện thanh cao này đến cho tất cả chúng sinh, cầu mong tất cả chúng sinh thoát khỏi khổ, được an lạc lâu dài.

Nghi Thức Thọ Y Kathina

Lễ thọ y kathina là công việc hành Tăng sự, vì vậy, Tỳ khưu cần phải có từ 5 vị Tỳ khưu trở lên để đủ số lượng hành Tăng sự hợp với luật.

Công việc đầu tiên là tường trình đến Chư Tỳ khưu Tăng rõ rằng:

Apalokanakamma: Việc tường trình

Hai vị Tỳ khưu luật sư làm công việc tường trình giữa chư Tỳ khưu Tăng như sau:

Ls1:- Kính bạch chư Tỳ khưu Tăng được rõ: Y kathina cùng tất cả vật dụng này của những thí chủ người đại diện là ... [Tên người chủ lễ dâng y kathina.] ... cùng bà con bạn bè, là những người có đức tin trong sạch nơi Tam bảo, tin nghiệp và quả của nghiệp, mong nuốn tạo phước thiện ba la mật, gieo duyên lành để chứng ngộ Niết Bàn, pháp giải thoát khổ tử sanh luân hồi trong tam giới. Cho nên, những thí chủ ấy đã tổ chức làm lễ dâng y kathina cùng tất cả vật dụng này đến chư Tỳ khưu Tăng đã an cư suốt ba tháng hạ trước, tại ngôi chùa .... (Bửu Long) này.

Y kathina này đã phát sanh một cách hoàn toàn trong sạch, ví như từ hư không rơi xuống giữa chư Tỳ khưu Tăng, không phải dành riêng cho một vị nào.

Đức Phật đã cho phép chư Tỳ khưu Tăng chọn một vị Tỳ khưu xứng đáng để làm lễ thọ y kathina này, sự lựa chọn đặc biệt ưu tiên cho vị Tỳ khưu nào có y cũ rách, hoặc bậc Đại Trưởng Lão cao hạ nhất, là bậc có giới đức trong sạch, hiểu biết rõ 8 chi pháp để thọ y kathina này.

Vậy bây giờ, tất cả chư Tỳ khưu Tăng đồng nhận xét, thấy vị Tỳ khưu nào xứng đáng, kính xin quý Ngài cho phép dâng y kathina đến vị Tỳ khưu ấy.

Giới Thiệu Vị Tỳ Khưu Thọ Y Kathina:

Ls1:- Kính bạch chư Tỳ khưu Tăng được rõ: Con xét thấy vị Đại Đức .... [Tên vị Đại Đức được giới thiệu để thọ y kathina, ví dụ: Đại Đức Tissa] ... là bậc xứng đáng làm lễ thọ y kathina của chư Tăng.

Nếu vị Tỳ khưu nào không chấp thuận, xin phát biểu lên giữa chư Tăng. (Ngừng một lát).

Nếu chư Tỳ khưu Tăng đều chấp thuận, kính xin quý Ngài nói lên lời hoan hỉ: Sādhu! Sādhu! Sādhu!

(Sau khi chư Tỳ khưu Tăng đã chấp thuận bằng lời "sādhu" vị Tỳ khưu luật sư thứ nhất nói tiếp).

Ls1:- Kính bạch chư Tỳ khưu Tăng được rõ: Chư Tỳ khưu Tăng đã chấp thuận dâng y kathina đến Đại Đức "Tissa", để làm lễ thọ y kathina, không phải bằng lời apalokanakamma, mà phải bằng cách hành Tăng sự ñattidutiyakammavācā đúng theo luật của Đức Phật đã ban hành, chúng con xin phép hành Tăng sự bây giờ.

(Ví dụ: vị Tỳ khưu được chọn thọ y kathina tên là Đại Đức Tissa, thì pháp hành Tăng sự sẽ diễn ra như sau).

- Ñatti:

- Suṇātu me Bhante saṃgho, idaṃ saṃghassa kathinacīvaraṃ³² uppannaṃ. Yadi saṃghassa pattakallaṃ, saṃgho imaṃ kathinacīvaraṃ Tissassa bhikkhuno dadeyya kathinaṃ attharituṃ. Esā ñatti.

- Kammavācā:

- Suṇātu me Bhante saṃgho, idaṃ saṃghassa kathinacīvarạm uppannaṃ, saṃgho imaṃ kathina-cīvaraṃ Tissassa bhikkhuno deti kathinaṃ attharituṃ.

Yassāyasmato khamati, imassa kathinacīvarassa Tissassa bhikkhuno dānaṃ kathinaṃ attharituṃ. So tuṇhassa, yassa nakkhamati so bhāseyya.

Dinnaṃ idaṃ saṃghena kathinacīvaraṃ Tissassa bhikkhuno kathinaṃ attharituṃ. Khamati saṃghassa, tasmā tuṇhī. Evametaṃ dhārayami.

(Kathinatthāra kammavācā niṭṭhitā).

Nghĩa:

- Kính bạch chư Đại Đức Tăng, kính xin chư Tăng nghe rõ lời tuyên ngôn của con. Y kathina của chư Tăng đã được phát sanh, nếu việc hành Tăng sự hợp thời đối với chư Tăng, xin chư Tăng dâng y kathina này đến Tỳ khưu Tissa, để làm lễ thọ y kathina. Đó là lời tuyên ngôn, kính bạch quý Ngài rõ.

Kính bạch chư Đại Đức Tăng, kính xin chư Tăng nghe lời thành sự ngôn của con. Y kathina của chư Tăng đã phát sanh, chư Tăng dâng y kathina này đến Tỳ khưu Tissa, để làm lễ thọ y kathina.

Sự dâng y kathina của chư Tăng đến Tỳ khưu Tissa để làm lễ thọ y kathina, vị Tỳ khưu nào hài lòng với việc này, xin hãy ngồi làm thinh, vị nào không hài lòng, xin phát biểu lên giữa chư Tăng.

Chư Tăng đã dâng y kathina này đến Tỳ khưu Tissa, để làm lễ thọ y kathina, chư Tăng hài lòng chấp nhận, vì vậy nên ngồi làm thinh, con xin ghi nhận trạng thái hài lòng bằng cách làm thinh ấy.

(Hành Tăng sự thọ y kathina xong).

Sau khi tụng xong ñattidutiyakammavācā, vị Tỳ khưu luật sư đại diện chư Tăng dâng tấm y kathina đến vị Đại Đức Tissa.

Đại Đức Tissa nhận y kathina xong, công việc tuần tự phải làm như sau:

1- Làm dấu y mới: chọn một trong tam y, làm dấu y vòng tròn "O" (kappabinduṃ karomi) như mắt con Công bằng màu đen, hoặc màu xanh đậm, hoặc màu xám tro trên góc chéo y mới để làm lễ thọ y kathina.

2- Cách làm lễ thọ y kathina:

2.1- Nếu đã chọn tấm y saṃghāṭi (y 2 lớp) để làm lễ thọ y kathina thì trước tiên phải xả y saṃghāṭi cũ, nguyện y saṃghāṭi mới theo tuần tự như sau.

a- Cách xả y saṃghāṭi cũ:

Imaṃ saṃghāṭiṃ paccuddharāmi.

Tôi xin xả y saṃghāṭi cũ này.

b- Cách nguyện y saṃghāṭi mới.

Imaṃ saṃghāṭiṃ adhiṭṭhāmi.

Tôi xin nguyện y saṃghāṭi mới này.

c- Cách dùng tấm y saṃghāṭi mới để làm lễ thọ y kathina:

Imāya saṃghāṭiyā kathinaṃ attharāmi.

Tôi xin thọ y kathina bằng tấm y saṃghāṭi này.

(Xong cách dùng y saṃghāṭi để thọ y kathina).

2.2- Nếu đã chọn tấm y uttarāsaṅga (y vai trái) để làm lễ thọ y kathina, theo tuần tự như sau:

a- Cách xả y uttarāsaṅga cũ:

Imaṃ uttarāsaṅgaṃ paccuddharāmi.

Tôi xin xả y uttarāsaṅga cũ này.

b- Cách nguyện y uttarāsaṅga mới.

Imaṃ uttarāsaṅgaṃ adhiṭṭhāmi.

Tôi xin nguyện y uttarāsaṅga này.

c- Cách dùng tấm y uttarāsaṅga mới để làm lễ thọ y kathina.

Iminā uttarāsaṅgena kathinaṃ attharāmi.

Tôi xin thọ y kathina bằng tấm y uttarāsaṅga này.

(Xong cách dùng y uttarāsaṅga để thọ y kathina).

2.3- Nếu đã chọn tấm y antaravāsaka (y nội may thành 5 điều) để làm lễ thọ y kathina, theo tuần tự như sau.

a- Cách xả y antaravāsaka cũ:

Imaṃ antaravāsakaṃ paccuddharāmi.

(Tôi xin xả y antaravāsaka cũ này).

b- Cách nguyện y antaravāsaka mới.

Imaṃ antaravāsakaṃ adhiṭṭhāmi.

(Tôi xin nguyện y uttaravāsaka mới này).

c- Cách dùng tấm y antaravāsaka mới để làm lễ thọ y kathina.

Iminā antaravāsakena kathinaṃ attharāmi.

Tôi xin thọ y kathina bằng tấm y antaravāsaka này.

(Xong cách dùng y antaravāsaka để thọ y kathina).

3- Cách anumodanā : hoan hỉ.

3.1- Vị Đại Đức Tissa sau khi đã thọ y kathina của chư Tăng, mặc y chừa bên vai phải, ngồi chồm hổm ở giữa chư Tỳ khưu Tăng, chắp tay đọc câu động viên, khuyến khích chư Tỳ khưu Tăng hoan hỉ lễ thọ y kathina của chư Tăng rằng:

Atthataṃ Āvuso (Bhante) saṃghassa kathinaṃ dhammiko kathinatthāro anumodatha.

Thưa quý pháp đệ, lễ thọ y kathina của chư Tăng đã xong, thọ y hợp pháp rồi, xin quý vị đồng hoan hỉ.

3.2- Thành phần chư Tỳ khưu đồng hoan hỉ

Theo Chú giải Luật tạng, bộ Mahāvagga dạy rằng:

Những Tỳ khưu có quyền anumodanā: hoan hỉ lễ thọ y kathina của chư Tăng và được hưởng đặc ân 5 quả báu của kathina như sau.

- Tỳ khưu an cư suốt ba tháng hạ trước và làm lễ pavāraṇā.

- Sa di an cư suốt ba tháng hạ trước đủ 20 tuổi, được làm lễ thọ Tỳ khưu trong khi nhập hạ, vị tân Tỳ khưu được làm lễ pavāraṇā cùng với chư Tăng, được kể một hạ thứ nhất, có quyền anumodanā và được hưởng đặc ân 5 quả báu của kathina. Chư Tỳ khưu tăng hoan hỉ như sau:

Atthataṃ Bhante (Āvuso) saṃghassa kathinaṃ, dhammiko kathinatthāro anumodāma.

Kính bạch Đại Đức, lễ thọ y kathina của chư Tăng đã xong, thọ y hợp pháp rồi, chúng con đồng hoan hỉ.

3.3- Thành phần Tỳ khưu không được anumodanā

- Tỳ khưu an cư ba tháng hạ trước, nhưng bị đứt hạ.

- Tỳ khưu an cư ba tháng hạ sau.

- Tỳ khưu an cư suốt ba tháng hạ trước, ở chùa khác đến.

- Tỳ khưu không nhập hạ.

Tất cả những Tỳ khưu trên không có quyền anumodanā: hoan hỉ lễ thọ y kathina của chư Tăng, và cũng không được hưởng 5 quả báu của kathina.

Tất cả Sa di an cư suốt ba tháng hạ với chư Tỳ khưu, không có quyền hành Tăng sự pavāraṇā và anumodanā kathina; nhưng được hưởng phần quả báu kathina của chư Tăng.

Trường hợp Tỳ khưu an cư ba tháng hạ nơi một ngôi chùa nào nhưng chỉ có từ 1 vị đến 4 vị mà thọ nhận y kathina, thì cần phải thỉnh mời thêm Tỳ khưu chùa khác đến tham dự cho đủ 5 vị Tỳ khưu trở lên, để hành Tăng sự tụng ñattidutiyakammavācā, làm lễ thọ y kathina và anumodanā, những vị Tỳ khưu khách không có quyền anumodanā và cũng không được hưởng 5 đặc ân quả báu y kathina.

Và trường hợp chư Tỳ khưu an cư ba tháng hạ nơi nào không có sīmā, thọ nhận y kathina xong, nên đem tấm y kathina ấy đến nương nhờ sīmā của ngôi chùa khác, để hành Tăng sự tụng ñattidutiyākammavācā xong, đem tấm y kathina ấy trở về chỗ an cư của mình để làm lễ thọ y kathina và annumodanā.