Nghi lễ và Sách Phật học · Sách Phật học · Lịch sử và tiểu sử
Gương Bậc Xuất Gia
- Tác giả
- TK Hộ Pháp
- Thông tin
- Nguồn: Pháp Thí Hội — ebook EPUB (Đợt 20, 14/10/2026)
II-NGHI THỨC LỄ THỌ TỲ KHƯU (Bhikkhu)
- Tỳ khưu nghĩa là bậc sống nhờ vào sự đi khất thực.
- Tỳ khưu nghĩa là bậc thấy kinh sợ sự khổ tử sanh luân hồi, nên xuất gia để thoát khỏi khổ sanh.
Lễ thọ Tỳ khưu có hai hạng người:
1- Vị Sa di đã trải qua năm tháng đủ 20 tuổi, muốn nâng lên bậc Tỳ khưu.
2- Người cận sự nam đủ 20 tuổi trở lên có ý nguyện muốn thọ Tỳ khưu.
Người cận sự nam trước khi thọ Tỳ khưu, cũng phải qua nghi thức lễ thọ Sa di trước, rồi mới đến lễ nâng lên bậc Tỳ khưu sau.
Thường lễ thọ Tỳ khưu tại Trung Ấn Độ (Majjhima-padesa), Tỳ khưu Tăng hội họp hành Tăng sự ít nhất có 10 vị Tỳ khưu thật trở lên; còn lại các nơi khác, (các nước ngoài), lễ thọ Tỳ khưu, Tỳ khưu Tăng hội họp hành Tăng sự ít nhất có từ 5 vị Tỳ khưu thật trở lên, chư Tỳ khưu Tăng cùng giới tử đều hội họp tại sīmā, chư Tỳ khưu mỗi vị ngồi cách nhau khoảng 2 cùi tay với 1 gang (hatthapāsa) theo vị trí như sau:
Hai vị Đại Đức Luật sư lễ bái Đức Phật.
Ls:- Namo Tassa Bhagavato Arahato Sammāsam-buddhassa (3 lần).
Con đem hết lòng thành kính đảnh lễ Đức Thế Tôn, bậc A-ra-hán, Bậc Chánh Đẳng Giác.
Nghi lễ nâng Sa di lên bậc Tỳ khưu theo tuần tự như sau:
A- Giai Đoạn Đầu Nghi Thức Lễ Thọ Tỳ Khưu
Hai vị Đại Đức Luật sư ngồi chồm hổm (ukkuṭikaṃ nisīditvā), quay mặt vào nhau tụng:
1- Xin Đại Đức làm Thầy Tế độ
Ls:- Paṭhamaṃ upajjhaṃ gāhāpetabbo.
Công việc đầu tiên là xin Đại Đức làm Thầy Tế độ.
Sd:- Upajjhāyo me Bhante hohi. (3 lần)
Kính bạch Đại Đức, xin Ngài làm Thầy Tế độ của con.
Ttđ:- Pāsādikena sampādehi.
Con hãy cố gắng thực hành giới, định, tuệ cho đầy đủ, được thể hiện nơi thân, khẩu đáng để phát sanh đức tin trong sạch.
Sd:- Āma Bhante.
Kính bạch Đại Đức. Dạ, xin vâng.
2- Đặt tên Sa di, tên Thầy Tế độ
Ls:- Kính bạch chư Đại Đức Tăng được rõ, con xin phép đặt tên Sa di và giới thiệu tên vị Đại Đức Thầy Tế độ.
- Vị Sa di này đặt tên: Nāga.
- Này Sa di, con nên nhớ "Nāga" là tên của con.
- Xin giới thiệu tên vị Đại Đức Thầy Tế độ.
- Trường hợp này, có nơi gọi trực tiếp pháp danh của vị Đại Đức Thầy Tế độ. Ví dụ: "Buddharakkhita".
Có nơi, vì sự kính trọng vị Đại Đức Thầy Tế độ, cho nên vị Đại Đức Luật sư không dám gọi trực tiếp pháp danh của vị Đại Đức Thầy Tế độ; do đó có thể đặt một tên gián tiếp khác. Ví dụ: "Tissa".
Vị Đại Đức Luật sư trình cho chư Tỳ khưu Tăng biết rõ tên Sa di là Nāga và tên vị Đại Đức Thầy Tế độ là Tissa.
Ls:- Upajjhāyaṃ gāhāpetvā, pattacīvaraṃ ācikkhitabbaṃ.
Lễ xin Thầy Tế độ xong rồi, nay hỏi Sa di về sự đầy đủ y bát.
3- Xét hỏi y bát của Sa di
Đức Phật không cho phép Sa di không có y bát riêng của mình, xin làm lễ thọ Tỳ khưu. Tỳ khưu nào cho phép thọ Tỳ khưu rồi, Tỳ khưu ấy phạm giới tác ác.
Vì vậy, Sư hỏi con.
Ls:- Ayaṃ te patto?
Này Nāga, cái bát này của con, có phải không?
Gt:- Āma, Bhante.
Kính bạch Đại Đức, Dạ! Thưa phải vậy.
Ls:- Ayaṃ saṃghāṭi?
Này Nāga, tấm y 2 lớp này của con, có phải không?
Gt:- Āma, Bhante.
Kính bạch Đại Đức, Dạ! Thưa phải vậy.
Ls:- Ayaṃ uttarāsaṅgo?
Này Nāga, tấm y vai trái này của con, có phải không?
Gt:- Āma, Bhante.
Kính bạch Đại Đức, Dạ! Thưa phải vậy.
Ls:- Ayaṃ antaravāsakaṃ?
Này Nāga, tấm y nội này của con, có phải không?
Gt:- Āma, Bhante.
Kính bạch Đại Đức, Dạ! Thưa phải vậy
4- Sa di giới tử đi ra ngoài phạm vi chư Tăng
Ls:- Gaccha amumhi okāse tiṭṭhāhi.
Này Nāga, con hãy đứng dậy đi lui ra ngoài phạm vi của chư Tăng hội họp, khoảng cách quá 2 cùi tay 1 gang, đứng chờ Sư ở chỗ ấy.
Sa di giới tử đảnh lễ 3 lạy rồi chắp 2 tay ngang ngực, đi bằng 2 đầu gối lui ra khỏi phạm vi của chư Tỳ khưu Tăng, rồi đứng dậy từ từ đi ra quá 2 cùi tay 1 gang, đứng chắp tay quay mặt vào chỗ chư Tỳ khưu Tăng chờ vị Đại Đức Luật sư dạy bảo.
Hai vị Đại Đức Luật sư trình chư Tăng, xin phép dạy bảo giới tử:
Ls:- Suṇātu me Bhante saṃgho, Nāgo āyasmato Tissassa upasampadāpekkho, yadi saṃghassa pattakallaṃ, ahaṃ Nāgaṃ anusāseyyaṃ.23
Kính bạch chư Đại Đức Tăng, xin chư Tăng nghe rõ lời trình của con. Sa di giới tử Nāga là đệ tử của Đại Đức Tissa muốn thọ Tỳ khưu. Nếu việc hành Tăng sự hợp thời đối với chư Tăng, con xin phép dạy bảo Sa di giới tử Nāga.
Hai vị Đại Đức Luật sư đảnh lễ chư Tăng, xin phép ra khỏi phạm vi của chư Tăng hội họp, đến chỗ Sa di giới tử Nāga để dạy bảo.
Cách thức dạy bảo Sa di giới tử
Đức Phật cho phép rằng:
"Anujānāmi bhikkhave paṭhamaṃ anusāsitvā pacchā antarāyike dhamme pucchituṃ.
Anujānāmi bhikkhave ekamantaṃ anusāsitvā pacchā antarāyike dhamme pucchituṃ...".
- Này chư Tỳ khưu, Như Lai cho phép đầu tiên dạy bảo Sa di giới tử hiểu rõ, rồi sau đó hỏi Sa di giới tử về 13 pháp tại hại.
Này chư Tỳ khưu, Như Lai cho phép dạy bảo Sa di giới tử về 13 pháp tại hại ở một nơi cách phạm vi của chư Tăng hội họp quá 2 cùi tay 1 gang, rồi sau đó hỏi 13 pháp tai hại ở giữa chư Tăng.
5- Vị Đại Đức Luật sư đảm nhận phận sự dạy bảo Sa di giới tử
Ls:- Suṇāsi Nāga, ayaṃ te saccakālo, bhūtakālo, yaṃ jātaṃ, taṃ saṃghamajjhe pucchante santaṃ "atthī"ti vattabbaṃ. Asantaṃ "natthī"ti vattabbaṃ. Mā kho vitthāyi, mā kho maṅku ahosi. Evaṃ taṃ pucchissanti. Santi te evarūpā ābādhā.
- Này Nāga, Sư dạy bảo con, con hãy lắng nghe cho rõ, sắp đến giờ làm lễ thọ Tỳ khưu của con, lúc ấy con phải nói thật, lúc ấy con phải nói đúng theo sự thật ở giữa chư Tăng hội họp, những bệnh hoạn nào có trong thân thể và những sự thật nào có trong cuộc đời của con, khi vị Đại Đức luật sư xét hỏi con về những điều ấy.
- Nếu điều gì có thật, thì con phải nên thành thật trả lời "atthi Bhante" hoặc "Āma, Bhante": Dạ! Phải vậy. Bạch Ngài.
- Nếu điều gì không có thật, thì con phải nên thành thật trả lời "natthi Bhante": Con không có vậy. Bạch Ngài. Con chớ nên sợ sệt, đứng đờ người không nói, con chớ nên xấu hổ mặt mày không vui.
Như vậy, Sư sẽ hỏi, con có những bệnh, như thế này:
- Bởi vì Đức Phật răn cấm rằng:
- Này chư Tỳ khưu, trong thân của Sa di giới tử mắc phải 1 trong 5 chứng bệnh: bệnh cùi, bệnh ung nhọt, bệnh ghẻ lở, bệnh ho lao và bệnh điên, không được cho phép thọ Tỳ khưu. Tỳ khưu nào cho phép thọ Tỳ khưu rồi, Tỳ khưu ấy phạm giới dukkaṭa (tác ác).
Vì vậy, Sư hỏi con, trong thân thể của con có mắc phải những bệnh như là:
Ls:- Kuṭṭhaṃ?
Con có mắc bệnh cùi hay không?
Gt:- Natthi Bhante.
Con không có. Bạch Ngài.
Ls:- Gaṇṇo?
Con có mắc bệnh ung nhọt hay không?
Gt:- Natthi Bhante.
Con không có. Bạch Ngài.
Ls:- Kilāso?
Con có mắc bệnh ghẻ lở hay không?
Gt:- Natthi Bhante.
Con không có. Bạch Ngài.
Ls:- Soso?
Con có mắc bệnh ho lao hay không?
Gt:- Natthi Bhante.
Con không có. Bạch Ngài.
Ls:- Apamāro?
Con có mắc bệnh điên hay không?
Gt:- Natthi Bhante.
Con không có. Bạch Ngài.
- Đức Phật răn cấm rằng:
- Này chư Tỳ khưu, Tỳ khưu không được cho phép loài súc sanh rồng biến hóa thành người nam thọ Tỳ khưu. Nếu cho phép thọ Tỳ khưu rồi, cũng không thành Tỳ khưu (trở lại thành rồng như cũ).
Vì vậy, Sư hỏi con.
Ls:- Manusso’si?
Con có phải loài người thật hay không?
Gt:- Āma, Bhante.
Dạ, con là người thật. Bạch Ngài.
- Đức Phật răn cấm rằng:
- Này chư Tỳ khưu, Tỳ khưu không được cho phép người ái nam (bán nam, bán nữ) thọ Tỳ khưu. Nếu cho phép thọ Tỳ khưu rồi, cũng không thành Tỳ khưu.
Vì vậy, Sư hỏi con.
Ls:- Puriso’si?
Con có phải người nam thật hay không?
Gt:- Āma, Bhante.
Dạ, con là người nam thật. Bạch Ngài.
- Đức Phật răn cấm rằng:
- Này chư Tỳ khưu, Tỳ khưu không được cho phép người nam còn là tôi tớ của người khác thọ Tỳ khưu. Tỳ khưu nào cho phép thọ Tỳ khưu rồi, Tỳ khưu ấy phạm giới tác ác.
Vì vậy, Sư hỏi con.
Ls:- Bhujisso’si?
Con không phải là người tôi tớ của ai, phải không?
Gt:- Āma, Bhante.
Dạ, phải vậy. Bạch Ngài.
- Đức Phật răn cấm rằng:
- Này chư Tỳ khưu, Tỳ khưu không được cho phép người nam còn mang nợ của người khác thọ Tỳ khưu. Tỳ khưu nào cho phép thọ Tỳ khưu rồi, Tỳ khưu ấy phạm giới tác ác.
Vì vậy, Sư hỏi con.
Ls:- Anaṇo’si?
Con không phải là con nợ, phải không?
Gt:- Āma, Bhante.
Dạ, phải vậy. Bạch Ngài.
- Đức Phật răn cấm rằng:
- Này chư Tỳ khưu, Tỳ khưu không được cho phép người công chức nhà nước thọ Tỳ khưu. Tỳ khưu nào cho phép thọ Tỳ khưu rồi, Tỳ khưu ấy phạm giới tác ác.
Vì vậy, Sư hỏi con.
Ls:- Na’si, rājabhaṭo?
Con không phải là công chức nhà nước, phải không?
Gt:- Āma, Bhante.
Dạ, phải vậy. Bạch Ngài.
- Đức Phật răn cấm rằng:
- Này chư Tỳ khưu, Tỳ khưu không được cho phép người con trai, mà cha mẹ chưa cho phép xuất gia thọ Tỳ khưu, Tỳ khưu nào cho phép thọ Tỳ khưu rồi, Tỳ khưu ấy phạm giới tác ác.
Vì vậy, Sư hỏi con.
Ls:- Anuññāto’si mātāpitūhi?
Con đã được cha mẹ cho phép xuất gia rồi, phải không?
Gt:- Āma, Bhante.
Dạ, phải vậy. Bạch Ngài.
- Đức Phật răn cấm rằng:
- Này chư Tỳ khưu, Tỳ khưu biết rõ người nam chưa đầy đủ 20 tuổi, không được cho phép thọ Tỳ khưu. Tỳ khưu nào cho phép thọ Tỳ khưu, nên quyết định theo pháp luật.
Vì vậy, Sư hỏi con.
Ls:- Paripuṇṇavīsativasso’si?
Con đã đầy đủ 20 tuổi kể từ khi tái sanh trong lòng mẹ, phải không?
Gt:- Āma, Bhante.
Dạ, phải vậy. Bạch Ngài
- Đức Phật răn cấm rằng:
- Này chư Tỳ khưu, Tỳ khưu không nên cho phép người nam vay mượn y bát thọ Tỳ khưu. Tỳ khưu nào cho phép thọ Tỳ khưu, Tỳ khưu ấy phạm giới tác ác.
Vì vậy, Sư hỏi con.
Ls:- Paripuṇṇaṃ te patacīvaraṃ?
Con có đầy đủ tam y và bát rồi, phải không?
Gt:- Āma, Bhante.
Dạ, phải vậy. Bạch Ngài.
Ls:- Kiṃ nāmo’si?
Tên con gọi là gì?
Gt:- Ahaṃ Bhante, Nāgo nāma.
Tên con gọi là "Nāga". Bạch Ngài
Ls:- Ko nāmo te upajjhāyo?
Tên vị Đại Đức Thầy Tế độ của con gọi là gì?
Gt:- Upajjhāyo me Bhante, āyasmā Tissatthero nāma.
Tên vị Đại Đức Thầy Tế độ của con gọi là Đại Đức "Tissatthera". Bạch Ngài.
- Này Nāga, con nên ghi nhớ rõ 15 điều mà Sư đã dạy bảo. Khi con vào giữa chư Tăng hội họp, vị Đại Đức Luật sư hỏi, con phải trả lời đúng theo sự thật, điều nào không có, con phải trả lời rằng: "Natthi Bhante"(Con không có. Bạch Ngài). Điều nào có, con phải trả lời rằng: "Āma, Bhante" (Dạ! Phải vậy. Bạch Ngài).
- Đức Phật răn cấm rằng:
- Này chư Tỳ khưu, vị Đại Đức Luật sư và Sa di giới tử không được phép cùng một lúc vào giữa chư Tăng hội họp. Vị Đại Đức Luật sư đi vào giữa chư Tăng hội họp trước, trình cho chư Tăng được rõ bằng ñatti (tuyên ngôn).
Vì vậy, con phải đứng chờ Sư tại nơi đây, cho đến khi nào Sư trình bằng ñatti xong rồi, chư Tăng cho phép gọi con mới được vào.
6- Vị Luật sư trình chư Tăng, gọi giới tử vào
Ls:- Suṇātu me Bhante saṃgho, Nāgo āyasmato Tissassa upasampadāpekkho, anusiṭṭho so mayā, yadi saṃghassa pattakallaṃ, Nāgo āgaccheyya.
- (Āgacchāhī’ti vattabbo).
- Kính bạch chư Đại Đức Tăng, xin chư Tăng nghe rõ lời trình của con, Sa di giới tử Nāga là đệ tử của Đại Đức Tissa muốn nâng lên bậc Tỳ khưu. Con đã dạy bảo Sa di xong rồi. Nếu việc hành Tăng sự hợp thời đối với chư Tăng, xin phép cho Sa di giới tử Nāga vào.
- (Cho phép Sa di giới tử Nāga vào đây).
7- Sa di giới tử xin nâng lên bậc Tỳ khưu
Được phép đi vào nơi chư Tăng hội họp, Sa di giới tử chắp hai tay ngang ngực đi đến phạm vi của chư Tăng, quỳ xuống đi bằng đầu gối vào giữa chư Tăng hội họp, mặc y chừa vai bên phải, đảnh lễ chư Tăng 3 lạy, ngồi chồm hổm, chắp 2 tay ngang trán đọc câu xin nâng lên bậc Tỳ khưu rằng:
Gt:- Saṃghaṃ Bhante, upasampadaṃ yācāmi, ullumpatu maṃ Bhante, saṃgho anukampaṃ upādāya.
- Dutiyampi, Saṃghaṃ Bhante, upasampadaṃ yācāmi, ullumpatu maṃ Bhante saṃgho anukampaṃ upādāya.
- Tatiyampi, Saṃghaṃ Bhante, upasampadaṃ yācāmi, ullumpatu maṃ Bhante, saṃgho anukampaṃ upādāya.
- Kính bạch chư Đại Đức Tăng, con xin chư Tăng cho con thọ Tỳ khưu.
Kính bạch chư Đại Đức Tăng, xin chư Tăng từ bi thương xót tế độ nâng đở con lên bậc Tỳ khưu....... Lần thứ nhì. ...... Lần thứ ba.
Sa di giới tử đảnh lễ chư Tăng 3 lần, rồi ngồi chồm hổm, chắp 2 tay lắng nghe vị Đại Đức Luật sư xét hỏi.
8- Luật sư xét hỏi Sa di giới tử giữa chư Tăng
Sau khi Sa di giới tử xin phép chư Tăng nâng lên bậc Tỳ khưu, vị Đại Đức Luật sư xét hỏi 13 pháp tai hại trong thân thể, cuộc đời của Sa di ở giữa chư Tăng rằng:
Ls:- Suṇātu me Bhante saṃgho, ayaṃ Nāgo āyasmato Tissassa upasampadāpekkho, yadi saṃghassa pattakallaṃ, ahaṃ Nāgaṃ antarāyike dhamme puccheyyaṃ.
- Suṇāsi Nāga, ayaṃ te saccakālo bhūtakālo, yaṃ jātaṃ, taṃ pucchāmi.
- Santaṃ "atthī" ti vattabbaṃ.
- Asantaṃ "natthī" ti vattabbaṃ.
Santi te evarūpā ābādhā.
Ls:- Kuṭṭhaṃ?
Gt:- Natthi, Bhante.
Ls:- Gaṇṇo?
Gt:- Natthi, Bhante.
Ls:- Kilāso?
Gt:- Natthi, Bhante.
Ls:- Soso?
Gt:- Natthi, Bhante.
Ls:- Apamāro?
Gt:- Natthi, Bhante.
Ls:- Manusso’si?
Gt:- Āma, Bhante.
Ls:- Puriso’si?
Gt:- Āma, Bhante.
Ls:- Bhujisso’si?
Gt:- Āma, Bhante.
Ls:- Anāṇo’si?
Gt:- Āma, Bhante.
Ls:- Na’si rājabhaṭo?
Gt:- Āma, Bhante.
Ls:- Anuññāto’si mātāpitūhi?
Gt:- Āma, Bhante.
Ls:- Paripuṇṇavīsativasso’si ?
Gt:- Āma, Bhante.
Ls:- Paripuṇṇaṃ te pattacīvaraṃ?
Gt:- Āma, Bhante.
Ls:- Kiṃ nāmo’si?
Gt:- Ahaṃ Bhante, Nāgo nāma.
Ls:- Ko nāmo te upajjhāyo?
Gt:- Upajjhāyo me Bhante, āyasmā Tissatthero nāma.
Vị Đại Đức Luật sư xét hỏi Sa di giới tử ở giữa chư Tăng hội họp về những pháp tai hại (antarāyikadhamma), và Sa di giới tử đã trả lời rõ ràng đúng theo sự thật:
- Điều nào không có, Sa di thành thật trả lời: "không có".
- Điều nào có, Sa di thành thật trả lời: "phải".
(Xong giai đoạn đầu nghi thức lễ thọ Tỳ khưu).
B- Giai Đoạn Giữa Nghi Thức Lễ Thọ Tỳ Khưu
Giai đoạn giữa là giai đoạn chính thức của nghi lễ để trở thành bậc Tỳ khưu. Khi vị Đại Đức Luật sư tụng 1 lần ñatti (tuyên ngôn), tiếp theo tụng 3 lần kammavācā (thành sự ngôn), gọi là ñatticatutthakammavācāxong, đồng thời Sa di giới tử trở thành vị Tỳ khưu (Bhikkhu) ngay khi ấy.
Vị Luật Sư Tụng Ñatticatutthakammavācā
Sự tụng ñatticatutthakammavācā có thể 2 hoặc 3 vị Đại Đức Luật sư, ngồi chồm hổm, 2 tay cầm bản, để tránh khỏi sai lầm, đồng nhau tụng như sau:
Ls:- Namo Tassa Bhagavato Arahato Sammāsam-buddhassa (3 lần).
- Tụng Ñatti (1 lần)
Ls:- Suṇātu me Bhante saṃgho, ayaṃ Nāgo āyasmato Tissassa upasampadāpekkho, parisuddho antarāyikehi dhammehi, paripuṇṇa’ssa pattacīvaraṃ, Nāgo saṃghaṃ upasampadaṃ yācati, āyasmatā Tissena upajjhāyena. Yadi saṃghassa pattakallaṃ, saṃgho Nāgaṃ upasampādeyya, āyasmatā Tissena upajjhāyena. Esā ñatti.
- Tụng Kammavācā (3 lần)
Ls:- Suṇātu me Bhante saṃgho, ayaṃ Nāgo āyasmato Tissassa upasampadāpekkho, parisuddho antarāyikehi dhammehi, paripuṇṇa’ssa pattacīvaraṃ, Nāgo saṃghaṃ upasampadaṃ yācati, āyasmatā Tissena upajjhāyena, saṃgho Nāgaṃ upasampādeti, āyasmatā Tissena upajjhāyena. Yassāyasmato khamati, Nāgassa upasampadā āyasmatā Tissena upajjhāyena, so tuṇhassa, yassa nakkhamati, so bhāseyya.
- Dutiyampi, etamatthaṃ vadāmi. Suṇātu me Bhante saṃgho, ayaṃ Nāgo āyasmato Tissassa upasampadāpekkho, parisuddho antarāyikehi dhammehi, paripuṇṇa’ssa pattacīvaraṃ, Nāgo saṃghaṃ upasampadaṃ yācati, āyasmatā Tissena upajjhāyena, saṃgho Nāgaṃ upasampādeti, āyasmatā Tissena upajjhāyena. Yassāyasmato khamati, Nāgassa upasampadā, āyasmatā Tissena upajjhāyena, so tuṇhassa, yassa nakkhamati, so bhāseyya.
- Tatiyampi, etamatthaṃ vadāmi. Suṇātu me Bhante saṃgho, ayaṃ Nāgo āyasmato Tissassa upasampadāpekkho, parisuddho antarāyikehi dhammehi, paripuṇṇa’ssa pattacīvaraṃ, Nāgo saṃghaṃ upasampadaṃ yācati, āyasmatā Tissena upajjhāyena, saṃgho Nāgaṃ upasampādeti, āyasmatā Tissena upajjhāyena. Yassāyasmato khamati, Nāgassa upasampadā, āyasmatā Tissena upajjhāyena, so tuṇhassa, yassa nakkhamati, so bhāseyya.
Upasampanno saṃghena Nāgo āyasmatā Tissena upajjhāyena, khamati saṃghassa, tasmā tuṇhī, evametaṃ dhārayāmi.
Chư Đại Đức Luật sư tụng một lần ñatti (tuyên ngôn) tiếp theo tụng 3 lần kammavācā (thành sự ngôn) đến chữ cuối cùng "dhārayāmi", từng âm, từng chữ, từng câu đúng theo ṭhāna, karaṇa, payatama và đúng theo10 byañjanabuddhi; nhất là những phụ âm, nguyên âm thuộc 4 loại sithila, dhanita, niggahita và vimuttađúng theo văn phạm Pāḷi, và đúng theo nghi lễ hành Tăng sự mà Đức Phật đã ban hành, (Việc hành Tăng sự, tụng ñatticatutthakammavācā một lần hoặc có thể tụng 2-3 lần càng tốt), đồng thời ngay khi ấy, vị Sa di Nāga trở thành vị Tỳ khưu24, gồm có bhikkhupātimokkhasīla 127 điều học, nếu kể rộng thì có 91.805.036.000 điều học; Tứ thanh tịnh giới; 14 pháp hành.... Vị Tỳ khưu ấy chính thức được gia nhâïp vào Tăng đoàn, được sống chung với chư Tỳ khưu Tăng, có quyền tham dự vào mọi nghi lễ hành Tăng sự của chư Tỳ khưu Tăng nói chung, không phân biệt nòi giống, giai cấp, quốc gia, dân tộc. Bởi vì, Tỳ khưu cùng là con cháu của dòng dõi Sakya (Sakyaputtiya) như nhau cả thảy.
* Ý nghĩa lời tuyên ngôn
- Kính bạch chư Đại Đức Tăng, xin chư Tăng nghe rõ lời trình tuyên ngôn của con. Sa di Nāga là đệ tử của Đại Đức Tissa muốn thọ Tỳ khưu, Sa di Nāga đã có đầy đủ tam y và bát, đã được trong sạch khỏi mọi pháp tai hại. Sa di Nāga xin chư Tăng tế độ nâng lên bậc Tỳ khưu do Đại Đức Tissa là Thầy Tế độ. Nếu việc hành Tăng sự hợp thời đối với chư Tăng, xin chư Tăng cho phép nâng Sa di Nāga lên bậc Tỳ khưu, do Đại Đức Tissa là Thầy Tế độ.
Đây là lời tuyên ngôn trình cho chư Tăng được rõ.
* Ý nghĩa lời thành sự ngôn
- Kính bạch chư Đại Đức Tăng, xin chư Tăng nghe rõ lời trình thành sự ngôn của con. Sa di Nāga là đệ tử của Đại Đức Tissa muốn thọ Tỳ khưu, Sa di Nāga đã có đầy đủ tam y và bát, đã được trong sạch khỏi mọi pháp tai hại. Sa di Nāga xin chư Tăng tế độ nâng lên bậc Tỳ khưu, do Đại Đức Tissa là Thầy Tế độ. Chư Tăng cho phép nâng Sa di Nāga lên bậc Tỳ khưu, do Đại Đức Tissa là Thầy Tế độ.
Đối với vị Tỳ khưu nào hài lòng Sa di Nāga được nâng lên bậc Tỳ khưu, do Đại Đức Tissa là Thầy Tế độ, xin vị Tỳ khưu ấy ngồi làm thinh. Và đối với vị Tỳ khưu nào không hài lòng, xin vị Tỳ khưu ấy phát biểu lên giữa chư Tăng.
- Kính bạch chư Đại Đức Tăng,...... phát biểu lên giữa chư Tăng. Lần thứ nhì.
- Kính bạch chư Đại Đức Tăng,...... phát biểu lên giữa chư Tăng. Lần thứ ba.
Chư Tăng đã nâng Sa di Nāga lên bậc Tỳ khưu, do Đại Đức Tissa là Thầy Tế độ. Chư Tăng đã hài lòng, nên ngồi làm thinh. Tôi ghi nhận trạng thái hài lòng bằng cách ngồi làm thinh ấy.
(Xong giai đoạn giữa của nghi thức lễ thọ Tỳ khưu, Sa di giới tử trở thành vị Tỳ khưu).
C- Giai Đoạn Cuối Nghi Thức Lễ Thọ Tỳ Khưu
Vị Thầy Tế độ khuyên dạy tân Tỳ khưu
Phận sự vị Đại Đức Thầy Tế độ khuyên dạy (ovāda) đệ tử tân Tỳ khưu (Navakabhikkhu):
Tāvadeva chāyā metabbā, utuppamāṇaṃ ācikkhitabbaṃ, divasabhāgo ācikkhitabbo, saṅgīti ācikkhitabbā, cattāro nissāyā ācikkhitabbā, cattāri akaraṇīyāni ācikkhitabbāni.
1- Dạy bảo 4 pháp nương nhờ (cattāro nissayā)
Upaj:1- Piṇṇiyālopabhojanaṃ nissāya pabbajjā, tattha te yāvajīvaṃ ussāho karaṇīyo. Atirekalābho saṃghabhattaṃ, udesabhattaṃ, nimantanaṃ, salākabhattaṃ, pakkhikaṃ, uposathikaṃ, pāṭipadikaṃ.
Bhik:- Āma, Bhante.
Upaj:2- Paṃsukūlacīvaraṃ nissāya pabbajjā, tattha te yāvajīvaṃ ussāho karaṇīyo. Atirekalābho gomaṃ, kappāsikaṃ, koseyyaṃ, kambalaṃ, sāṃaṃ, bhaṅgaṃ.
Bhik: - Āma, Bhante.
Upaj:3- Rukkhamūlasenāsanaṃ nissāya pabbajjā, tattha te yāvajīvaṃ ussāho karaṇīyo. Atirekalābho, vihāro, aṇṇhayogo, pāsādo, hammiyaṃ, guhā.
Bhik: - Āma, Bhante.
Upaj:4- Pūtimuttabhesajjaṃ nissāya pabbajjā, tattha te yāvajīvaṃ ussāho karaṇīyo. Atirekalābho sappi, navanītaṃ, telaṃ, madhu, phāṇitaṃ.
Bhik: - Āma, Bhante.
(Vinayapiṭaka, bộ Māhāvagga).
2- Dạy bảo 4 pháp không nên hành
(cattāri akaraṇīyāni)
Upaj:1- Upasampannena bhikkhunā methuno dhammo nappaṭisevitabbo antamaso tiracchānagatāyapi. Yo bhikkhu methunaṃ dhammaṃ paṭisevati, assamaṇo hoti asakyaputtiyo. Seyyathāpi nāma puriso sīsacchinno abhabbo tena sarīraban-dhanena jīvituṃ. Evameva bhikkhu methunaṃ dhammaṃ paṭisevitvā assamaṇo hoti asakyaputtiyo. Taṃ te yāvajīvaṃ akaraṇīyaṃ.
Bhik: - Āma, Bhante.
Upaj:2- Upasampannena bhikkhunā adinnaṃ theyya-saṅkhātaṃ na ādātabbaṃ antamaso tiṇasalākaṃ upādāya. Yo bhikkhu pādaṃ vā pādārahaṃ vā atirekapādaṃ vā adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyati, assamaṇo hoti asakyaputtiyo. Seyyathāpi nāma paṇṇupalāso bandhanā pavutto abhabbo haritatthāya. Evameva bhikkhu pādaṃ vā pādārahaṃ vā atirekapādaṃ vā adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyitvā, assamaṇo hoti asakyaputtiyo. Taṃ te yāvajīvaṃ akaraṇīyaṃ.
Bhik: - Āma, Bhante.
Upaj:3- Upasampannena bhikkhunā sañcicca pāṇo jīvatā na voropetabbo antamaso kunthakipil-likaṃ upādāya. Yo bhikkhu sañcicca manussaviggahaṃ jīvitā voropeti antamaso gabbhapātanaṃ upādāya, assamaṇo hoti asakyaputtiyo. Seyyathāpi nāma puthusilā dvedhābhinnā appaṭisandhikā hoti. Evameva bhikkhu sañcicca manussaviggahaṃ jīvitā voropetvā assamaṇo hoti asakyaputtiyo. Taṃ te yāvajīvaṃ akaraṇīyaṃ.
Bhik: - Āma, Bhante.
Upaj:4- Upasampannena bhikkhunā uttarimanussa-dhammo na ullapitabbo antamaso "suññāgāre abhiramāmī"ti. Yo bhikkhu pāpiccho icchāpakato asantaṃ abhūtaṃ uttarimanussa-dhammaṃ ullapati jhānaṃ vā vimokkhaṃ vā samādhiṃ vā samāpattiṃ vā maggaṃ vā phalaṃ vā, assamaṇo hoti asakyaputtiyo. Seyyathāpi nāma tālo matthakacchinno abhabbo puna viruḷhiyā. Evameva bhikkhu pāpicchā icchāpakato asantaṃ abhūtaṃ uttarimanussadhammaṃ ullapitvā assamaṇo hoti asakyaputtiyo. Taṃ te yāvajīvaṃ akaraṇīyaṃ.
Bhik: - Āma, Bhante.
(Ovādakathā upasampadakhaṇṇaṃ niṭṭhitaṃ).
Nghĩa giai đoạn cuối nghi thức lễ thọ Tỳ khưu
Này Nāga, bây giờ con đã trở thành vị tân Tỳ khưu; có những điều con cần phải ghi nhớ rõ là:
- Ghi nhận thời gian: giờ, ngày, tháng, năm, thời tiết lúc trở thành Tỳ khưu.
- Con cần phải biết 4 pháp nương nhờ.
- Con cần phải biết 4 pháp không nên hành.
Ví dụ: Sa di giới tử Nāga trở thành Tỳ khưu lúc 10 giờ 5 phút buổi sáng, Chủ nhật, ngày 11 tháng 5 Phật lịch 2511 vào mùa mưa, tại Tổ Đình Bửu Long, khu phố Thái Bình, phường Long Bình, Quận 9, Thành phố Hồ Chí Minh.
- Vị Đại Đức Thầy Tế độ gọi là Tissatthera.
- Vị Đại Đức Luật sư 1, tụng tuyên ngôn, là Đại Đức....
- Vị Đại Đức Luật sư 2 là Đại Đức....
- Vị Đại Đức Luật sư 3 là Đại Đức....
- Lần thứ nhì.... Lần thứ ba......
- Số chư Tỳ khưu Tăng hội...... vị.
1- Dạy bảo 4 pháp nương nhờ
Ttd:1- Này Nāga, bậc Tỳ khưu hằng ngày đời sống nương nhờ những hạt cơm, do đi khất thực từng nhà. Sống đời Tỳ khưu khất thực này, hằng ngày, con phải nên cố gắng thực hành đến trọn đời. Nhờ quả báu lợi lộc do thiện nghiệp ở kiếp quá khứ, con sẽ được thọ hưởng vật thực cúng dường đến chư Tăng, vật thực do chư Tăng chỉ định, vật thực do thí chủ thỉnh mời, vật thực do bắt được thăm, vật thực do thí chủ bố thí từng thời, vật thực ngày giới và vật thực sau ngày giới.
Ttk:- Dạ, xin vâng. Bạch thầy.
Ttđ:2- Này Nāga, bậc Tỳ khưu nương nhờ y phục do lượm vải dơ giặt sạch may y nhuộm mặc. Sống đời Tỳ khưu lượm vải dơ may y phục ấy, con phải nên cố gắng thực hành đến trọn đời. Nhờ quả báu lợi lộc do thiện nghiệp ở kiếp quá khứ, con sẽ được mặc y may bằng vải nỉ, bằng bông vải, bằng lụa, bằng vải lông, bằng vải chỉ gai, bằng vải 5 thứ chỉ trộn lại.
Ttk:- Dạ, xin vâng. Bạch thầy.
Ttđ:3- Này Nāga, bậc Tỳ khưu nương nhờ chỗ ở dưới gốc cây. Sống đời Tỳ khưu ở dưới gốc cây ấy, con phải nên cố gắng thực hành đến trọn đời. Nhờ quả báu lợi lộc do thiện nghiệp ở kiếp quá khứ, con sẽ được ở chùa có 2 mái, chùa có 1 mái, lâu đài, cốc xây bằng gạch lợp ngói, hang động.
Ttk:- Dạ, xin vâng. Bạch thầy.
Ttđ:4- Này Nāga, bậc Tỳ khưu nương nhờ thuốc trị bệnh bằng nước tiểu bò, hay nước tiểu bò ngâm với trái cây. Sống đời Tỳ khưu trị bệnh bằng nước tiểu bò ấy, con phải nên cố gắng thực hành đến trọn đời. Nhờ quả báu lợi lộc do thiện nghiệp ở kiếp quá khứ, con được dùng thuốc bằng bơ đặc, bơ lỏng, dầu, mật ong và các loại đường.
Ttk:- Dạ, xin vâng. Bạch thầy.
2- Dạy bảo 4 pháp không nên hành
Ttđ: 1- Này Nāga, Tỳ khưu không được hành dâm, dầu hành dâm với loài súc sanh. Tỳ khưu nào hành dâm, Tỳ khưu ấy không còn là Tỳ khưu, không còn là người con của dòng dõi Sakya nữa. Ví như một người bị chặt đầu rồi, thì không thể nào gắn cái đầu lại với thân mình, để có mạng sống trở lại. Cũng như vậy, Tỳ khưu sau khi đã hành dâm rồi, thì không còn là Tỳ khưu, không còn là người con của dòng dõi Sakya nữa.
Vì vậy, con chớ nên hành dâm đến trọn đời.
Ttk:- Dạ, xin vâng. Bạch thầy.
Ttđ: 2- Này Nāga, Tỳ khưu không được lấy của cải mà người chủ không cho với tâm trộm cắp, thậm chí ít như cỏ cây, mảnh tre. Tỳ khưu nào lấy của cải với tâm trộm cắp một vật có giá 1 pāda25, hoặc giá trị bằng 1 pāda, hay nhiều hơn 1 pāda, Tỳ khưu ấy không còn là Tỳ khưu, không còn là người con của dòng dõi Sakya nữa. Ví như một chiếc lá đã lìa cành rồi, thì không thể nào làm cho chiếc lá xanh tươi trở lại. Cũng như vậy, Tỳ khưu sau khi đã lấy của cải người khác với tâm trộm cắp, một vật có giá 1 pāda, hoặc giá trị bằng 1 pāda, hay nhiều hơn 1 pāda rồi, thì không còn là Tỳ khưu, không còn là người con của dòng dõi Sakya nữa.
Vì vậy, con chớ nên trộm cắp cho đến trọn đời.
Ttk:- Dạ, xin vâng. Bạch thầy.
Ttđ: 3- Này Nāga, Tỳ khưu không được có tác ý sát sanh, thậm chí đến sanh mạng dầu nhỏ như con muỗi, con kiến. Tỳ khưu nào có tác ý giết người, ít nhất làm hư thai nhi trong bụng mẹ, Tỳ khưu ấy không còn là Tỳ khưu, không còn là người con của dòng dõi Sakya nữa. Ví như một tảng đá lớn đã bị bể làm hai mảnh, thì không thể nào gắn dính trở lại như trước nữa. Cũng như vậy, Tỳ khưu sau khi đã có tác ý giết người rồi, thì không còn là Tỳ khưu, không còn là người con của dòng dõi Sakya nữa.
Vì vậy, con chớ nên có tác ý giết người đến trọn đời.
Ttk:- Dạ, xin vâng. Bạch thầy.
Ttđ: 4- Này Nāga, Tỳ khưu không được khoe khoang pháp của bậc Thánh nhân, mà chính mình không có, ít nhất cũng không nên nói rằng "tôi rất thỏa thích ở nơi thanh vắng". Tỳ khưu nào có tâm tham muốn thấp hèn, thường có tánh tham lam, nói khoe khoang: tôi đã chứng đắc bậc thiền, hoặc 3 pháp giải thoát, hoặc thiền định, hoặc nhập định, hoặc Thánh Đạo, hoặc Thánh Quả, là pháp của bậc Thánh nhân, mà chính mình không từng phát sanh, hiện tại không có. Tỳ khưu ấy không còn là Tỳ khưu, không còn là người con của dòng dõi Sakya nữa. Ví như cây thốt nốt bị chặt ngang ngọn rồi, thì không thể nào mọc ngọn, phát triển như trước nữa. Cũng như vậy, Tỳ khưu có tâm tham muốn thấp hèn, thường có tánh tham lam, sau khi đã nói khoe khoang pháp của bậc Thánh nhân, mà chính mình không từng phát sanh, hiện tại không có, thì không còn là Tỳ khưu, không còn là người con của dòng dõi Sakya nữa.
Vì vậy, con chớ nên nói khoe khoang pháp của bậc Thánh nhân đến trọn đời.
Ttk:- Dạ, xin vâng. Bạch thầy.
(Xong giai đoạn cuối nghi lễ thọ Tỳ khưu).
III-NGHI THỨC LỄ THỌ TỲ KHƯU 2 - 3 VỊ
Nghi thức lễ thọ Sa di có thể nhiều giới tử cùng một lúc; song nghi thức lễ thọ Tỳ khưu chỉ có thể từ 2 đến 3 giới tử mà thôi.
Trong Luật tạng, bộ Mahāvagga, Đức Phật cho phép rằng:
"Anujānāmi bhikkhave dve tayo ekānussāsane kātuṃ, tañca kho ekena upajjhāyena, na tveva nānupajjhāyena...". [Vinayapiṭaka,bộ Mahāvagga, phần Dve Upasampadā-pekkhādivatthu]
Này chư Tỳ khưu, Như Lai cho phép 2 – 3 giới tử làm lễ thọ Tỳ khưu cùng một lúc tụng ñatticatutthakammavācā; và sự tụng ấy, Như Lai cho phép chỉ có một vị Thầy Tế độ mà thôi, không khác Thầy Tế độ.
Nghi Thức Lễ Thọ Tỳ khưu 2 – 3 Vị Cùng Một Lúc
Nghi thức lễ thọ Tỳ khưu 2-3 giới tử cùng một lúc, theo tuần tự qua 3 giai đoạn: giai đoạn đầu, giai đoạn giữa và giai đoạn cuối hầu hết hoàn toàn giống như một giới tử. Song có điểm đặc biệt trong câu dùng số nhiều, đúng theo văn phạm Pāḷi, giai đoạn đầu, giai đoạn giữa và giai đoạn cuối suốt nghi thức lễ thọ Tỳ khưu.
LỄ THỌ 3 TỲ KHƯU (cách 1)
Vị Đại Đức Luật sư bắt đầu hành Tăng sự, lễ bái Đức Phật.
Ls:- Namo Tassa Bhagavato Arahato Sammāsam-buddhassa. (3 lần).
Ls:- Paṭhamaṃ upajjhaṃ gāhāpetabbo.
3Gt:– Upajjhāyo no Bhante hohi.
Upa:- Pāsādikena sampādetha.
3Gt:- Āma Bhante.
- Đặt tên 3 giới tử: là Nāga, Mitta, Dattā.
- Giới thiệu pháp danh vị Thầy Tế độ: Đại Đức Tissa.
- Upajjhāyaṃ gāhāpetvā, pattacīvaraṃ ācikkhi-tabbaṃ.
Ls:- Ime vo pattā?
3Gt:- Āma, Bhante.
Ls:- Imā saṃghāṭiyo?
3Gt:- Āma, Bhante.
Ls:- Ime uttarāsaṅgā?
3Gt:- Āma, Bhante.
Ls:- Ime antaravāsakā?
3Gt:- Āma, Bhante.
Gacchatha amumhi okāse tiṭṭhatha.
Vị Đại Đức Luật sư tự mình trình lên chư Tăng đảm nhận phận sự dạy bảo 3 giới tử rằng:
Ls:- Suṇātu me Bhante saṃgho, "Nāgo ca Mitto ca Datto ca"26, āyasmato Tissassa upasampadā-pekkhā, yadi saṃghassa pattakallaṃ. Ahaṃ "Nāgaṃ ca Mittaṃ ca Dattaṃ ca" anusāseyyaṃ.
Ls:- Suṇātha "Nāga-Mitta-Dattā", ayaṃ vo saccakālo bhūtakālo, yaṃ jātaṃ, taṃ saṃghamajjhe pucchante santaṃ "atthī"ti vattabbaṃ, asantaṃ "natthī"ti vattabbaṃ. Mā kho vitthāyittha, mā kho maṅkū ahosittha. Evaṃ vo pucchissanti.
Santi vo evarūpā ābādhā:
Ls:- Kuṭṭhaṃ?
3Gt:- Natthi, Bhante.
Ls:- Gaṇṇo?
3Gt:- Natthi, Bhante.
Ls:– Kilāso?
3Gt:- Natthi, Bhante.
Ls:- Soso?
3Gt:- Natthi, Bhante.
Ls:- Apamāro?
3Gt:- Natthi, Bhante.
Ls:- Manussā’ttha?
3Gt:- Āma, Bhante.
Ls:- Purisā’ttha?
3Gt:- Āma, Bhante.
Ls:- Bhujissā’ttha?
3Gt:- Āma, Bhante.
Ls:- Anaṇā’ttha?
3Gt:- Āma, Bhante.
Ls:- Nā’ttha rājabhaṭā?
3Gt:- Āma, Bhante.
Ls:- Anuññātā’ttha mātāpitūhi?
3Gt:- Āma, Bhante.
Ls:- Paripuṇṇavīsativassā’ttha?
3Gt:- Āma, Bhante.
Ls:- Paripuṇṇaṃ vo pattacīvaraṃ?
3Gt:- Āma, Bhante.
Ls:- Kiṃ nāmā’ttha?
Gt1:- Ahaṃ Bhante Nāgo nāma.
Gt2:- Ahaṃ Bhante Mitto nāma.
Gt3:- Ahaṃ Bhante Datto nāma.
Ls:– Ko nāmo vo upajjhāyo?
3Gt:- Upajjhāyo no Bhante āyasmā Tissatthero nāma.
Vị Đại Đức Luật sư vào trình chư Tăng
Ls:- Suṇātu me Bhante saṃgho, "Nāgo ca Mitto ca Datto ca" āyasmato Tissassa upasampadā-pekkhā, anusiṭṭhā te mayā, yadi saṃghassa pattakallaṃ, "Nāgo ca Mitto ca Datto ca" āgaccheyyuṃ.
- (Āgucchathā’ti vattabbā).
3 giới tử vào giữa chư Tăng xin thọ Tỳ khưu.
3Gt:- Saṃghaṃ Bhante, upasampadaṃ yācāma, ullumpatu no Bhante, saṃgho anukampaṃ upādāya.
- Dutiyampi, Saṃghaṃ Bhante, upasampadaṃ yācāma, ullumpatu no Bhante, saṃgho anukampaṃ upādāya.
- Tatiyampi, Saṃghaṃ Bhante, upasampadaṃ yācāma, ullumpatu no Bhante, saṃgho anukampaṃ upādāya.
Ls:- Suṇātu me Bhante saṃgho, "ayaṃ ca Nāgo ayaṃ ca Mitto ayaṃ ca Datto", āyasmato Tissassa upasampadāpekkhā, yadi saṃghassa pattakallaṃ, ahaṃ "Nāgaṃ ca Mittaṃ ca Dattaṃ ca", antarāyike dhamme puccheyyaṃ.
Suṇātha "Nāga-Mitta-Dattā", ayaṃ vo saccakālo bhūtakālo, yaṃ jātaṃ, taṃ pucchāmi.
- Santaṃ "atthī" ti vattabbaṃ.
- Asantaṃ "natthī" ti vattabbaṃ.
Santi vo evarūpā ābādhā:
Ls:- Kuṭṭhaṃ?
3Gt:- Natthi, Bhante.
Ls:- Gaṇṇo?
3Gt:- Natthi, Bhante.
Ls:– Kilāso?
3Gt:- Natthi, Bhante.
Ls:- Soso?
3Gt:- Natthi, Bhante.
Ls:- Apamāro?
3Gt:- Natthi, Bhante.
Ls:- Manussā’ttha?
3Gt:- Āma, Bhante.
Ls:- Purisā’ttha?
3Gt:- Āma, Bhante.
Ls:- Bhujissā’ttha?
3Gt:- Āma, Bhante.
Ls:- Anaṇā’ttha?
3Gt:- Āma, Bhante.
Ls:- Nā’ttha rājabhaṭā?
3Gt:- Āma, Bhante.
Ls:- Anuññātā’ttha mātāpitūhi?
3Gt:- Āma, Bhante.
Ls:- Paripuṇṇavīsativassā’ttha?
3Gt:- Āma, Bhante.
Ls:- Paripuṇṇaṃ vo pattacīvaraṃ?
3Gt:- Āma, Bhante.
Ls:- Kiṃ nāmā’ttha?
Gt1:- Ahaṃ Bhante Nāgo nāma.
Gt2:- Ahaṃ Bhante Mitto nāma.
Gt3:- Ahaṃ Bhante Datto nāma.
Ls:– Ko nāmo vo upajjhāyo ?
3Gt:– Upajjhāyo no Bhante āyasmā Tissatthero nāma.
Ñatticatutthakammavācā (cách 1)
Ls:- Namo Tassa Bhagavato Arahato Sammāsam-buddhassa. (3lần).
* Tụng Ñatti (1 lần)
Ls:- Suṇātu me Bhante saṃgho, "ayaṃ ca Nāgo ayaṃ ca Mitto ayaṃ ca Datto", āyasmato Tissassa upasampadāpekkhā, parisuddhā antarāyikehi dhammehi, paripuṇṇimesaṃ pattacīvaraṃ, "Nāgo ca Mitto ca Datto ca" saṃghaṃ upasampadaṃ yācanti, āyasmatā Tissena upajjhāyena, yadi saṃghassa pattakallaṃ, saṃgho "Nāgaṃ ca Mittaṃ ca Dattaṃ ca" upasampādeyya, āyasmatā Tissena upajjhāyena. Esā ñatti.
* Tụng Kammavācā (3 lần)
- Suṇātu me Bhante saṃgho, "ayaṃ ca Nāgo ayaṃ ca Mitto ayaṃ ca Datto", āyasmato Tissassa upasampadāpekkhā, parisuddhā antarāyikehi dhammehi, paripuṇṇimesaṃ pattacīvaraṃ, "Nāgo ca Mitto ca Datto ca" saṃghaṃ upasampadaṃ yācanti, āyasmatā Tissena upajjhāyena, saṃgho "Nāgaṃ ca Mittaṃ ca Dattaṃ ca" upasampādeti, āyasmatā Tissena upajjhāyena. Yassāyasmato khamati, "Nāgassa ca Mittassa ca Dattassa ca" upasampadā, āyasmatā Tissena upajjhāyena, so tuṇhassa, yassa nakkhamati, so bhāseyya.
- Dutiyampi, etamatthaṃ vadāmi. Suṇātu me Bhante saṃgho, "ayaṃ ca Nāgo ayaṃ ca Mitto ayaṃ ca Datto", āyasmato Tissassa upasampadāpekkhā, parisuddhā antarāyikehi dhammehi, paripuṇṇimesaṃ pattacīvaraṃ, "Nāgo ca Mitto ca Datto ca" saṃghaṃ upasampadaṃ yācanti, āyasmatā Tissena upajjhāyena, saṃgho "Nāgaṃ ca Mittaṃ ca Dattaṃ ca" upasampādeti, āyasmatā Tissena upajjhāyena. Yassāyasmato khamati, "Nāgassa ca Mittassa ca Dattassa ca" upasampadā, āyasmatā Tissena upajjhāyena, so tuṇhassa, yassa nakkhamati, so bhāseyya.
- Tatiyampi etamatthaṃ vadāmi. Suṇātu me Bhante saṃgho, "ayaṃ ca Nāgo ayaṃ ca Mitto ayaṃ ca Datto", āyasmato Tissassa upasampadāpekkhā, parisuddhā antarāyikehi dhammehi, paripuṇṇimesaṃ pattacīvaraṃ, "Nāgo ca Mitto ca Datto ca" saṃghaṃ upasampadaṃ yācanti, āyasmatā Tissena upajjhāyena, saṃgho "Nāgaṃ ca Mittaṃ ca Dattaṃ ca" upasampādeti, āyasmatā Tissena upajjhāyena. Yassāyasmato khamati, "Nāgassa ca Mittassa ca Dattassa ca" upasampadā, āyasmatā Tissena upajjhāyena, so tuṇhassa, yassa nakkhamati, so bhāseyya.
Upasampannā saṃghena "Nāgo ca Mitto ca Datto ca", āyasmatā Tissena upajjhāyena, khamati saṃghassa, tasmā tuṇhī, evametaṃ dhārayāmi.
(Theo bản chánh của Đại Trưởng Lão Mahāsī Sayadaw).
LỄ THỌ 3 TỲ KHƯU (cách 2)
Vị Đại Đức Luật sư bắt đầu hành Tăng sự, lễ bái Đức Phật.
Ls:- Namo Tassa Bhagavato Arahato Sammāsam-buddhassa. (3 lần).
Ls: - Paṭhamaṃ upajjhaṃ gāhāpetabbo.
3Gt:– Upajjhāyo no Bhante hohi.
Upa:- Pāsādikena sampādetha.
3Gt:- Āma Bhante.
- Đặt tên 3 giới tử: là Nāga, Mitta, Dattā.
- Giới thiệu pháp danh vị Thầy Tế độ: Đại Đức Tissa.
– Upajjhāyaṃ gāhāpetvā, pattacīvaraṃ ācikkhi-tabbaṃ.
Ls:- Ime vo pattā?
3Gt:- Āma, Bhante.
Ls:- Imā saṃghāṭiyo?
3Gt:- Āma, Bhante.
Ls:- Ime uttarāsaṅgā?
3Gt:- Āma, Bhante.
Ls:- Ime antaravāsakā?
3Gt:- Āma, Bhante.
Gacchatha amumhi okāse tiṭṭhatha.
Ls:- Suṇātu me Bhante saṃgho, "Nāga-Mitta-Dattā", āyasmato Tissassa upasampadāpekkhā, yadi saṃghassa pattakallaṃ. Ahaṃ "Nāga-Mitta-Datte" anusāseyyaṃ.
Ls:- Suṇātha "Nāga-Mitta-Dattā", ayaṃ vo saccakālo bhūtakālo, yaṃ jātaṃ, taṃ saṃghamajjhe pucchante santaṃ "atthī"ti vattabbaṃ, asantaṃ "natthī"ti vattabbaṃ. Mā kho vitthāyittha, mā kho maṅkū ahosittha. Evaṃ vo pucchissanti.
Santi vo evarūpā ābādhā:
Ls:- Kuṭṭhaṃ?
3Gt:- Natthi, Bhante.
Ls:- Gaṇṇo?
3Gt:- Natthi, Bhante.
Ls:– Kilāso?
3Gt:- Natthi, Bhante.
Ls:- Soso?
3Gt:- Natthi, Bhante.
Ls:- Apamāro?
3Gt:- Natthi, Bhante.
Ls:- Manussā’ttha?
3Gt:- Āma, Bhante.
Ls:- Purisā’ttha?
3Gt:- Āma, Bhante.
Ls:- Bhujissā’ttha?
3Gt:- Āma, Bhante.
Ls:- Anaṇā’ttha?
3Gt:- Āma, Bhante.
Ls:- Nā’ttha rājabhaṭā?
3Gt:- Āma, Bhante.
Ls:- Anuññātā’ttha mātāpitūhi?
3Gt:- Āma, Bhante.
Ls:- Paripuṇṇavīsativassā’ttha?
3Gt:- Āma, Bhante.
Ls:- Paripuṇṇaṃ vo pattacīvaraṃ?
3Gt:- Āma, Bhante.
Ls:- Kiṃ nāmā’ttha?
Gt1:- Ahaṃ Bhante Nāgo nāma.
Gt2:- Ahaṃ Bhante Mitto nāma.
Gt3:- Ahaṃ Bhante Datto nāma.
Ls:– Ko nāmo vo upajjhāyo ?
3Gt:- Upajjhāyo no Bhante āyasmā Tissatthero nāma.
Vị Đại Đức luật sư vào trình chư Tăng
Ls:- Suṇātu me Bhante saṃgho, "Nāga-Mitta-Dattā", āyasmato Tissassa upasampadāpekkhā, anusiṭṭhā te mayā, yadi saṃghassa pattakallaṃ, "Nāga-Mitta-Dattā" āgaccheyyuṃ.
- (Āgucchathā’ti vattabbā).
3 giới tử vào giữa chư Tăng xin thọ Tỳ khưu.
3Gt:- Saṃghaṃ Bhante, upasampadaṃ yācāma, ullumpatu no Bhante, saṃgho anukampaṃ upādāya.
- Dutiyampi, Saṃghaṃ Bhante, upasampadaṃ yācāma, ullumpatu no Bhante, saṃgho anukampaṃ upādāya.
- Tatiyampi, Saṃghaṃ Bhante, upasampadaṃ yācāma, ullumpatu no Bhante, saṃgho anukampaṃ upādāya.
Ls:- Suṇātu me Bhante saṃgho, ime "Nāga-Mitta-Dattā", āyasmato Tissassa upasampadāpekkhā, yadi saṃghassa pattakallaṃ, ahaṃ "Nāga-Mitta-Datte", antarāyike dhamme puccheyyaṃ.
Suṇātha "Nāga-Mitta-Dattā", ayaṃ vo saccakālo bhūtakālo, yaṃ jātaṃ, taṃ pucchāmi.
- Santaṃ "atthī" ti vattabbaṃ.
- Asantaṃ "natthī" ti vattabbaṃ.
Santi vo evarūpā ābādhā:
Ls:- Kuṭṭhaṃ?
3Gt:- Natthi, Bhante.
Ls:- Gaṇṇo?
3Gt:- Natthi, Bhante.
Ls:– Kilāso?
3Gt:- Natthi, Bhante.
Ls:- Soso?
3Gt:- Natthi, Bhante.
Ls:- Apamāro?
3Gt:- Natthi, Bhante.
Ls:- Manussā’ttha?
3Gt:- Āma, Bhante.
Ls:- Purisā’ttha?
3Gt:- Āma, Bhante.
Ls:- Bhujissā’ttha?
3Gt:- Āma, Bhante.
Ls:- Anaṇā’ttha?
3Gt:- Āma, Bhante.
Ls:- Nā’ttha rājabhaṭā?
3Gt:- Āma, Bhante.
Ls:- Anuññātā’ttha mātāpitūhi?
3Gt:- Āma, Bhante.
Ls:- Paripuṇṇavīsativassā’ttha?
3Gt:- Āma, Bhante.
Ls:- Paripuṇṇaṃ vo pattacīvaraṃ?
3Gt:- Āma, Bhante.
Ls:- Kiṃ nāmā’ttha?
Gt1:- Ahaṃ Bhante Nāgo nāma.
Gt2:- Ahaṃ Bhante Mitto nāma.
Gt3:- Ahaṃ Bhante Datto nāma.
Ls:– Ko nāmo vo upajjhāyo ?
3Gt:- Upajjhāyo no Bhante āyasmā Tissatthero nāma.
Ñatticatutthakammavācā (cách 2)
Ls:- Namo Tassa Bhagavato Arahato Sammāsam-buddhassa. (3 lần).
* Tụng Ñatti (1 lần)
Ls:- Suṇātu me Bhante saṃgho, ime "Nāga-Mitta-Dattā", āyasmato Tissassa upasampadāpekkhā, parisuddhā antarāyikehi dhammehi, paripuṇṇimesaṃ pattacīvaraṃ, "Nāga-Mitta-Dattā" saṃghaṃ upasampadaṃ yācanti, āyasmatā Tissena upajjhāyena, yadi saṃghassa pattakallaṃ, saṃgho "Nāga-Mitta-Datte" upasampā-deyya āyasmatā Tissena upajjhāyena. Esā ñatti.
* Tụng Kammavācā (3 lần)
- Suṇātu me Bhante saṃgho, ime "Nāga-Mitta-Dattā", āyasmato Tissassa upasampadāpekkhā, parisuddhā antarāyikehi dhammehi, paripuṇṇi-mesaṃ pattacīvaraṃ, "Nāga-Mitta-Dattā" saṃghaṃ upasampadaṃ yācanti, āyasmatā Tissena upajjhāyena, saṃgho "Nāga-Mitta- Datte" upasampādeti, āyasmatā Tissena upajjhāyena. Yassāyasmato khamati "Nāga-Mitta-Dattānaṃ" upasampadā, āyasmatā Tissena upajjhāyena, so tuṇhassa, yassa nakkhamati, so bhāseyya.
- Dutiyampi, etamatthaṃ vadāmi. Suṇātu me Bhante saṃgho, ime "Nāga-Mitta-Dattā", āyasmato Tissassa upasampadāpekkhā, parisuddhā antarāyikehi dhammehi, paripuṇṇimesaṃ pattacīvaraṃ, "Nāga-Mitta-Dattā" saṃghaṃ upasampadaṃ yācanti, āyasmatā Tissena upajjhāyena, saṃgho "Nāga-Mitta-Datte" upasampādeti, āyasmatā Tissena upajjhāyena. Yassāyasmato khamati "Nāga-Mitta-Dattānaṃ" upasampadā, āyasmatā Tissena upajjhāyena, so tuṇhassa, yassa nakkhamati, so bhāseyya.
- Tatiyampi etamatthaṃ vadāmi. Suṇātu me Bhante saṃgho, ime "Nāga-Mitta-Dattā", āyasmato Tissassa upasampadāpekkhā, parisuddhā antarāyikehi dhammehi, paripuṇṇimesaṃ pattacīvaraṃ, "Nāga-Mitta-Dattā" saṃghaṃ upasampadaṃ yācanti, āyasmatā Tissena upajjhāyena, saṃgho "Nāga-Mitta-Datte" upasampādeti, āyasmatā Tissena upajjhāyena. Yassāyasmato khamati "Nāga-Mitta-Dattānaṃ" upasampadā, āyasmatā Tissena upajjhāyena, so tuṇhassa, yassa nakkhamati, so bhāseyya.
Upasampannā saṃghena "Nāga-Mitta-Dattā", āyasmatā Tissena upajjhāyena, khamati saṃghassa, tasmā tuṇhī, evametaṃ dhārayāmi.
(Theo bản chánh của Đại Trưởng Lão Mahāsi Sayadaw).
Nghi thức lễ thọ 2-3 Tỳ khưu cùng một lúc giai đoạn đầu và giai đoạn giữa sử dụng cách một hoặc cách hai, cách nào cũng được, đến giai đoạn cuối hai cách đều giống nhau.
Vị Thầy Tế Độ Khuyên Dạy Các Tân Tỳ Khưu
Phận sự vị Đại Đức Thầy Tế độ khuyên dạy (ovāda) các đệ tử tân Tỳ khưu (Navakabhikkhu):
Tāvadeva chāyā metabbā, utuppamāṃaṃ ācikkhitabbaṃ, divasabhāgo ācikkhitabbo, saṅgīti ācikkhitabbā, cattāro nissāyā ācikkhitabbā, cattāri akaraṇīyāni ācikkhitabbāni.
1- Dạy bảo 4 pháp nương nhờ
Upaj:1- Piṇṇiyālopabhojanaṃ nissāya pabbajjā, tattha vo yāvajīvaṃ ussāho karaṇīyo. Atirekalābho saṃghabhattaṃ, udesabhattaṃ, nimantanaṃ, salākabhattaṃ, pakkhikaṃ, uposathikaṃ, pāṭipadikaṃ.
Bhik:- Āma, Bhante.
Upaj:2- Paṃsukūlacīvaraṃ nissāya pabbajjā, tattha vo yāvajīvaṃ ussāho karaṇīyo. Atirekalābho khomaṃ, kappāsikaṃ, koseyyaṃ, kambalaṃ, sāṃaṃ, bhaṅgaṃ.
Bhik:- Āma, Bhante.
Upaj:3- Rukkhamūlasenāsanaṃ nissāya pabbajjā, tattha vo yāvajīvaṃ ussāho karaṇīyo. Atirekalābho, vihāro, aṇṇhayogo, pāsādo, hammiyaṃ, guhā.
Bhik:- Āma, Bhante.
Upaj:4- Pūtimuttabhesajjaṃ nissāya pabbajjā, tattha vo yāvajīvaṃ ussāho karaṇīyo. Atirekalābho sappi, navanītaṃ, telaṃ, madhu, phāṇitaṃ.
Bhik:- Āma, Bhante.
(Vinayapiṭaka, bộ Māhāvagga).
2- Dạy bảo 4 pháp không nên hành
Upaj:1- Upasampannena bhikkhunā methuno dhammo nappaṭisevitabbo antamaso tiracchānagatāyapi. Yo bhikkhu methunaṃ dhammaṃ paṭisevati, assamaṇo hoti asakya-puttiyo. Seyyathāpi nāma puriso sīsacchinno abhabbo tena sarīrabandhanena jīvituṃ. Evameva bhikkhu methunaṃ dhammaṃ paṭisevitvā assamaṇo hoti asakyaputtiyo. Taṃ vo yāvajīvaṃ akaraṇīyaṃ.
Bhik:- Āma, Bhante.
Upaj:2- Upasampannena bhikkhunā adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ na ādātabbaṃ antamaso tiṇasalākaṃ upādāya. Yo bhikkhu pādaṃ vā pādārahaṃ vā atirekapādaṃ vā adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyati, assamaṇo hoti asakyaputtiyo. Seyyathāpi nāma paṇṇupalāso bandhanā pavutto abhabbo haritatthāya. Evameva bhikkhu pādaṃ vā pādārahaṃ vā atirekapādaṃ vā adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyitvā, assamaṇo hoti asakyaputtiyo. Taṃ vo yāvajīvaṃ akaraṇīyaṃ.
Bhik:- Āma, Bhante.
Upa:3- Upasampannena bhikkhunā sañcicca pāṇo jīvatā na voropetabbo antamaso kunthaki-pillikaṃ upādāya. Yo bhikkhu sañcicca manussaviggahaṃ jīvitā voropeti antamaso gabbhapātanaṃ upādāya, assamaṇo hoti asakyaputtiyo. Seyyathāpi nāma puthusilā dvedhābhinnā appaṭisandhikā hoti. Evameva bhikkhu sañcicca manussaviggahaṃ jīvitā voropetvā assamaṇo hoti asakyaputtiyo. Taṃ vo yāvajīvaṃ akaraṇīyaṃ.
Bhik:- Āma, Bhante.
Upa:4- Upasampannena bhikkhunā uttarimanussa-dhammo na ullapitabbo antamaso "suññāgāre abhiramāmī"ti. Yo bhikkhu pāpiccho icchāpakato asantaṃ abhūtaṃ uttarimanussa-dhammaṃ ullapati jhānaṃ vā vimokkhaṃ vā samādhiṃ vā samāpattiṃ vā maggaṃ vā phalaṃ vā, assamaṇo hoti asakyaputtiyo. Seyyathāpi nāma tālo matthakacchinno abhabbo puna viruḷhiyā. Evameva bhikkhu pāpicchā icchāpakato asantaṃ abhūtaṃ uttarimanussadhammaṃ ullapitvā assamaṇo hoti asakyaputtiyo. Taṃ vo yāvajīvaṃ akaraṇīyaṃ.
Bhik:- Āma, Bhante.
Các nước Phật giáo theo hệ phái Theravāda như: Srilankā (Tích Lan), Myanmar (Miến Điện), Thái Lan, Campuchia (Cam Bốt), Lào và cả Việt Nam,... nghi thức lễ Thọ Sa di, Tỳ khưu, cách hành Tăng sự hoàn toàn căn cứ vào Luật tạng Pāḷi làm nền tảng căn bản. Vì vậy, nghi thức lễ thọ Sa di, Tỳ khưu trong quá khứ như thế nào, thì hiện tại và vị lai cũng như thế ấy; đúng theo truyền thống Theravāda.
Dầu rằng, mỗi dân tộc có khác nhau về ngôn ngữ riêng của mình, song các nghi thức lễ thọ Sa di, thọ Tỳ khưu, khi hành Tăng sự tụng ñatticatutthakammavācā chỉ có sử dụng tiếng Pāḷi là ngôn ngữ chung mà Đức Phật đã chế định, ban hành được ghi trong Luật tạng Pāḷi. Cho nên, tất cả chư Tỳ khưu Tăng của các nước Phật giáo Theravāda, khi hành các Tăng sự (saṃghakamma) như: uposathakamma, pavāraṇākamma, kathinakamma, sīmasammutikamma, parivāsakamma, mānatta-kamma, abbhānakamma... đều sử dụng tiếng Pāḷi, từng chữ, từng câu đúng theo luật của Đức Phật đã chế định, ban hành trong Luật tạng Pāḷi làm căn bản; không được bớt hoặc thêm, và không thể sử dụng một thứ tiếng nào khác để thay thế tiếng Pāḷi, lời giáo huấn của Đức Phật. Cho nên, chư Tỳ khưu Tăng của các nước Phật giáo Theravāda có thể hành Tăng sự chung với nhau, thậm chí còn có thể tụng kinh Pārittapāḷi chung với nhau được, không có sự khác biệt nào đáng kể.
Ngoài chư Tỳ khưu Tăng của các nước Phật giáo Theravāda ra, còn các hàng cận sự nam, cận sự nữ trong các buổi lễ thọ Tam quy, ngũ giới, bát giới... tụng kinh Pārittapāḷi cũng đều sử dụng tiếng Pāḷi làm ngôn ngữ chung cho các hàng Phật tử
Đó là tánh cách đặc thù của các nước Phật giáo theo truyền thống Theravāda.
ĀPATTI VỚI TỲ KHƯU
Bậc Tỳ khưu với āpatti liên quan với nhau. Āpatti chỉ phát sanh đối với Tỳ khưu, và cũng chỉ có Tỳ khưu thật mới phạm āpatti mà thôi.
Āpatti là gì? Āpatti là sự phạm giới Tỳ khưu.
Tỳ khưu giới, trong Bhikkhupātimokkha có 227 điều học, trong Luật tạng kể đầy đủ có 91.805.036.000 điều học [Bộ Visuddhimagga, phần Sīlaniddesa].
Trong Bhikkhupātimokkha có 227 điều học, phân chia làm 7 loại giới:
1- Giới Pārājika (Bất cộng trụ) gồm có 4 điều học.
2- Giới Saṃghādisesa (Tăng tàn) gồm có 13 điều học.
3- Giới Aniyata (Bất định) gồm có 2 điều học.
4- Giới Nissaggiya (Ưng xả đối trị) gồm có 30 điều học.
5- Giới Pācittiya (Ưng đối trị) gồm có 92 điều học.
6- Giới Pāṭidesanīya gồm có 4 điều học.
7- Giới Sekhiya gồm có 75 điều học.
Trong 7 loại giới này phân chia có 7 loại Āpatti:
1- Pārājika āpatti: sự phạm giới Pārājika.
2- Saṃghādisesa āpatti: sự phạm giới Saṃghādisesa.
3- Thullaccaya āpatti: sự phạm giới trọng.
4- Pācittiya āpatti: sự phạm giới Pācittiya.
5- Pāṭidesanīya āpatti: sự phạm giới Pāṭidesanīya.
6- Dukkaṭa āpatti: sự phạm giới Dukkaṭa (tác ác).
7- Dubbhāsita āpatti: sự phạm giới Dubbhāsita (ác khẩu).
Trong 7 loại āpatti này phân chia làm 2 loại:
1- Garuka āpatti: Āpatti nặng gồm có Pārājika āpatti và Saṃghādisesa āpatti. Gọi là āpatti nặng, vì không thể sám hối được, chỉ có thể trình cho chư Tăng biết mà thôi.
2- Lahuka āpatti: Āpatti nhẹ gồm có 5 loại còn lại: Thullaccaya āpatti, Pācittiya āpatti, Pāṭidesanīya āpatti, Dukkaṭa āpatti, Dubbhāsita āpatti. Gọi là āpatti nhẹ, vì Tỳ khưu có thể sám hối với một vị Tỳ khưu khác, sau khi sám hối āpatti xong, giới trở nên trong sạch trở lại.
Giải Thích:
1- Pārājika āpatti: sự phạm giới pārājika (bất cộng trụ)
Giới pārājika (bất cộng trụ) có 4 điều học. Nếu Tỳ khưu nào phạm 1 trong 4 điều học này, Tỳ khưu ấy gọi là phạm giới pārājika, không còn là Tỳ khưu nữa.
Tỳ khưu ấy muốn thoát khỏi Pārājika āpatti, bắt buộc phải hoàn tục trở thành người cận sự nam, hoặc xuống bậc thấp Sa di. Trong kiếp hiện tại, người cận sự nam ấy hoặc vị Sa di ấy không thể nào thọ Tỳ khưu được nữa.
2- Saṃghādisesa āpatti: sự phạm giới Saṃghādisesa
Giới Saṃghādisesa (Tăng tàn) có 13 điều học. Nếu vị Tỳ khưu nào phạm 1 trong 13 điều học này, vị Tỳ khưu ấy gọi là phạm giới Saṃghādisesa, tuy vẫn còn là Tỳ khưu, nhưng là vị Tỳ khưu có giới không trong sạch.
Tỳ khưu ấy muốn thoát khỏi Saṃghādisesa āpatti, cần phải đến trình chư Tăng về sự phạm giới nào, hoặc phạm nhiều giới, và xin chịu hành phạt theo luật của Đức Phật đã ban hành như sau:
- Xin thọ Parivāsakamma
Vị Tỳ khưu ấy xin chư Tỳ khưu Tăng hành Tăng sự cho thọ parivāsakamma bằng ñatti-kammavācā.
Vị Tỳ khưu chịu hành phạt thọ parivāsakamma thời gian ấn định là kể từ khi phạm giới saṃghādisesa cho đến khi trình bày cho một vị Tỳ khưu khác nhận biết. Nếu Tỳ khưu ấy che giấu sự phạm giới saṃghādisesa một ngày, thì phải thọ parivāsa một ngày; che giấu một tháng, một năm.... thì phải thọ parivāsa một tháng, một năm....
Trong suốt thời gian bị hành phạt parivāsa, vị Tỳ khưu ấy bị mất một số quyền Tỳ khưu cho đến khi mãn hạn thời gian ấn định hành parivāsakamma xong.
Nếu trường hợp, khi vị Tỳ khưu phạm giới saṃghā-disesa, liền trình báo với một vị Tỳ khưu khác biết, không che giấu, không qua cách đêm, thì vị Tỳ khưu ấy không cần phải thọ parivāsa, chỉ cần xin thọ mānatta mà thôi.
- Xin thọ Mānattakamma
Vị Tỳ khưu ấy, sau khi mãn hạn hành phạt parivāsa xong, đến xin chư Tăng thọ mānattakamma, chư Tỳ khưu Tăng hành Tăng sự cho thọ mānattakamma bằng ñatti-kammavācā.
Vị Tỳ khưu chịu hành phạt thọ mānatta ấn định thời gian nhất định 6 đêm.
- Xin thọ Abbhāna
Vị Tỳ khưu, sau khi mãn hạn hành phạt thọ mānatta 6 đêm xong, đến xin chư Tăng thọ abbhānakamma. Chư Tỳ khưu Tăng ít nhất 21 vị trở lên mới hành Tăng sự cho thọ abbhānakamma bằng ñatti-kammavācā.
Sau khi chư Tỳ khưu Tăng hành Tăng sự tụng abbhāna ñatti-kammavācā xong rồi, vị Tỳ khưu ấy mới thoát khỏi saṃghādisesa āpatti, giới trở nên trong sạch trở lại, quyền Tỳ khưu hoàn lại như trước.
Trong trường hợp, Tỳ khưu đã phạm saṃghādisesa āpatti rồi, ví dụ che giấu āpatti, không trình báo cho một Tỳ khưu nào khác biết, cho đến khi hoàn tục đúng 6 tháng. Khi trở thành người cận sự nam, thọ trì ngũ giới, bát giới. Như vậy người cận sự nam ấy không còn liên quan đến āpatti của Tỳ khưu nữa. Về sau, người cận sự nam ấy trở lại thọ Sa di, và làm lễ thọ Tỳ khưu. Ngay sau khi trở thành Tỳ khưu, thì đồng thời sự phạm giới saṃghādisesa āpatti trước kia cũng trở lại ngay đối với vị tân Tỳ khưu ấy.
Vị tân Tỳ khưu này, muốn có giới trong sạch, cần phải đến chư Tăng xin chịu hành phạt thọ parivāsa suốt 6 tháng, và thọ mānatta 6 đêm rồi, xin chư Tỳ khưu Tăng hành Tăng sự tụng abbhāna xong, tân Tỳ khưu ấy có giới trong sạch.
Pārājika āpatti và saṃghādisesa āpatti đều thuộc về āpatti nặng. Pārājika āpatti vô phương cứu chữa, bắt buộc phải hoàn tục, còn saṃghādisesa āpatti còn có phương cứu chữa bằng cách chịu hành phạt như trên.
3- Thullaccaya āpatti: sự phạm giới Thullaccaya
Thullaccaya không nằm trong một giới nào nhất định; trong trường hợp chưa đến nỗi trực tiếp phạm giới pārājika, cũng chưa đến nỗi trực tiếp phạm giới saṃghādisesa, trường hợp ấy gọi là thullaccaya āpatti: phạm trọng tội.
Tỳ khưu đã phạm thullaccaya āpatti, muốn cho giới trở nên trong sạch, vị Tỳ khưu ấy có thể tìm đến một vị Tỳ khưu khác để sám hối về thullaccaya āpatti ấy. Sau khi sám hối xong, vị Tỳ khưu ấy có giới trong sạch trở lại.
4- Pācittiya āpatti: sự phạm giới pācittiya
Sự phạm giới pācittiya có 2 loại:
4.1- Nissaggiya pācittiya: Ưng xả đối trị, gồm có 30 điều học. Nếu vị Tỳ khưu nào phạm 1 trong 30 điều học này, vị Tỳ khưu ấy phạm giới pācittiya.
Tỳ khưu muốn cho giới được trong sạch trở lại; điều trước tiên, vị Tỳ khưu cần ấy phải xả bỏ vật làm cho phạm giới, sau đó mới có thể sám hối về pācittiya āpatti ấy. Sau khi sám hối xong, vị Tỳ khưu ấy có giới trong sạch trở lại.
Nếu vị Tỳ khưu ấy không chịu xả bỏ vật làm cho phạm giới, thì dầu vị Tỳ khưu ấy có sám hối cũng không thể nào thoát khỏi pācittiya āpatti ấy.
Ví dụ:
Vị Tỳ khưu A thọ nhận tiền bạc, thì phạm trong giới nissaggiya pācittiya về tiền bạc, điều trước tiên, vị Tỳ khưu A phải xả bỏ tiền bạc ấy, sau đó tìm đến một vị Tỳ khưu khác để sám hối về pācittiya āpatti ấy. Sau khi sám hối xong, vị Tỳ khưu A có giới trong sạch trở lại.
Nếu vị Tỳ khưu A không chịu xả bỏ tiền bạc là vật làm cho phạm giới, thì dầu cho vị Tỳ khưu A có sám hối, cũng không thể thoát khỏi pācittiya āpatti về tiền bạc ấy.
Và Tỳ khưu A tự mình dùng tiền bạc mua sắm một vật gì, vật ấy là vật phạm giới nissaggiya pācittiya; Nếu vật ấy đã xả bỏ hoặc bị hư mất rồi, thì vị Tỳ khưu ấy có thể sám hối tội pācittiya āpatti ấy được. Nhưng nếu ngược lại, vật ấy chưa xả bỏ hoặc chưa bị hư mất, thì vị Tỳ khưu ấy dầu có sám hối cũng không thể thoát khỏi pācittiya āpatti ấy. Và nếu không may vị Tỳ khưu ấy chết, khi giới không trong sạch, đó là điều tai họa khó tránh khỏi sa đọa địa ngục hoặc súc sanh.
4.2- Suddhi pācittiya: Ưng đối trị, gồm có 92 điều học. Nếu vị Tỳ khưu nào phạm 1 trong 92 điều học này, vị Tỳ khưu ấy phạm giới pācittiya.
Vị Tỳ khưu muốn có giới được trong sạch trở lại, nên tìm đến một vị Tỳ khưu khác xin sám hối về pācittiya āpatti ấy. Sau khi sám hối xong, vị Tỳ khưu ấy có giới trong sạch trở lại.
5- Pāṭidesanīya āpatti: sự phạm giới pāṭidesanīya
Giới pāṭidesanīya có 4 điều học. Nếu vị Tỳ khưu nào phạm 1 trong 4 điều học này, vị Tỳ khưu ấy phạm pāṭidesanīya āpatti.
Tỳ khưu muốn có giới được trong sạch trở lại, nên tìm đến một vị Tỳ khưu khác xin sám hối về pāṭidesanīya āpatti ấy. Sau khi sám hối xong, vị Tỳ khưu ấy có giới trong sạch trở lại.
6- Dukkaṭa āpatti: sự phạm giới Dukkaṭa
Tỳ khưu phạm giới dukkaṭa (tác ác) trực tiếp có 75 sekhiya (điều học). Ngoài 75 điều học ra, còn có rất nhiều dukkaṭa āpatti rải rác trong Bhikkhupātimokkha và trong Luật tạng.
Tỳ khưu muốn có giới được trong sạch, cần phải tìm đến một vị Tỳ khưu khác xin sám hối về dukkaṭa āpatti ấy. Sau khi sám hối xong, vị Tỳ khưu ấy có giới trong sạch trở lại.
7- Dubbhāsita āpatti: sự phạm giới Dubbhāsita
Tỳ khưu phạm giới dubbhāsita (ác khẩu) không có giới riêng biệt rõ ràng, có chung rải rác trong các giới về nói lời vô ích....
Tỳ khưu muốn có giới được trong sạch, cần phải tìm đến một vị Tỳ khưu khác xin sám hối về dubbhāsita āpatti ấy. Sau khi sám hối xong, vị Tỳ khưu ấy có giới trong sạch trở lại.
Tỳ khưu với āpatti liên quan với nhau, Tỳ khưu thật mới phạm āpatti, Tỳ khưu giả thì không phạm āpatti. Và trong đời này chỉ có 2 Bậc hoàn toàn không phạm āpatti: Đó là Đức Phật Toàn Giác và Đức Phật Độc Giác.
Ngoài ra, thậm chí các bậc Thánh Tỳ khưu cũng có thể phạm giới thuộc về paññatti vajja: lỗi do Đức Phật cấm, thì nói gì đến hàng phàm nhân Tỳ khưu. Cho nên việc phạm giới là điều khó tránh được. Trong tất cả sự phạm giới, đều có cách thoát ra khỏi āpatti như đã trình bày ở trên.
"Antarāyika" (nguy hại) có 5 điều. Trong đó có điều Āṇavītikkamantarāyika: Tỳ khưu có tác ý phạm giới là điều nguy hại, ngăn cản cõi trời, thiền định, Thánh Đạo, Thánh Quả, Niết Bàn.
Trong Chú giải dạy:
"Āpannā āpattiyo’ti, sañcicca vītikkantā satta āpattikkhandhā, sañcicca vītikkantañhi antamaso dukkaṭadubbhāsitampi saggamaggaphalānaṃ antarāyaṃ karoti...". [Bộ Maṅgalatthadīpanī, phần Vinayakathā]
"Āpannā āpattiyo’ti": "Tỳ khưu đã phạm giới": nghĩa là Tỳ khưu có tác ý phạm phải 7 loại āpatti, Sự thật, điều nguy hại đối với Tỳ khưu có tác ý phạm giới nhẹ như: dukkaṭa āpatti (tác ác), dubbhāsita āpatti (ác khẩu) cũng có thể làm nguy hại, cản trở sự tái sanh lên cõi trời dục giới, và sự chứng đắc các bậc thiền định, Thánh Đạo, Thánh Quả...".
Đức Phật dạy:
"Sāpattikassa bhikkhave nirayaṃ vā vadāmi tiracchānayoniṃ vā’ti. Sāpattikasseva āpāyagamitā vuttā" [Bộ Sāratthadāparūṭīkā , bộ Maṅgalatthadīpanī]
"Này chư Tỳ khưu, Như Lai răn dạy các con: đối với Tỳ khưu phạm āpatti (giới) sẽ tái sanh cảnh địa ngục,hoặc loài súc sanh. Đối với Tỳ khưu phạm āpatti (giới) chỉ có con đường ác giới mà thôi".
PĀTIMOKKHA
Thỉnh Đức Phật Thuyết Pātimokkha
Trong Luật tạng, bộ Cūḷavagga, tích Pātimok-khuddesayācana (Thỉnh thuyết giảng Pātimokkha), được tóm lược như sau:
Một thuở nọ, Đức Thế Tôn ngự tại chùa Pubbārama thuộc xứ Sāvatthi. Vào ngày uposatha, Đức Thế Tôn cùng ngự giữa hội chúng Tỳ khưu Tăng tại sīmā. Khi ấy, đêm đã sang canh đầu, Đại Đức Ānanda ngồi chắp tay hướng về Đức Thế Tôn bạch rằng:
- Kính bạch Đức Thế Tôn, đêm đã sang canh đầu, chư Tỳ khưu Tăng ngồi đã lâu, kính xin Đức Thế Tôn thuyết giảng pātimokkha dạy chư Tỳ khưu. Bạch Ngài.
Khi nghe lời thỉnh cầu như vậy, Đức Thế Tôn ngồi im lặng.
Khi đã sang canh giữa, lần thứ nhì, Đại Đức Ānanda ngồi chắp tay hướng về Đức Thế Tôn bạch rằng:
- Kính bạch Đức Thế Tôn, đêm đã sang canh giữa, chư Tỳ khưu Tăng ngồi đã lâu, kính xin Đức Thế Tôn thuyết giảng pātimokkha dạy chư Tỳ khưu. Bạch Ngài.
Đức Thế Tôn vẫn ngồi im lặng.
Khi đã sang canh chót, trời sắp rạng đông, lần thứ ba, Đại Đức Ānanda ngồi chắp tay hướng về Đức Thế Tôn bạch rằng:
- Kính bạch Đức Thế Tôn, đêm đã sang canh chót, trời sắp rạng đông, chư Tỳ khưu Tăng ngồi đã lâu, kính xin Đức Thế Tôn thuyết giảng pātimokkha dạy chư Tỳ khưu. Bạch Ngài.
Đức Thế Tôn dạy rằng:
- Này Ānanda, trong nhóm Tỳ khưu này, có Tỳ khưu giới không trong sạch.
Đại Đức Moggallāna nghĩ: Đức Thế Tôn dạy: "Này Ānanda, trong nhóm Tỳ khưu này, có Tỳ khưu giới không trong sạch". Vậy Ngài ám chỉ đến vị Tỳ khưu nào đây?
Đại Đức Moggallāna dùng tha tâm thông quán xét đến tâm mỗi vị Tỳ khưu, để biết vị Tỳ khưu nào phạm giới, giới không trong sạch, hành ác, đáng chê trách, che giấu tội lỗi của mình; không phải là Tỳ khưu tự cho là Tỳ khưu, không phải bậc hành phạm hạnh tự cho là bậc hành phạm hạnh; bên trong tâm thối tha, bị ô nhiễm bởi phiền não, như rác ngập nước, vị Tỳ khưu ấy đang ngồi trong nhóm Tỳ khưu. Ngay khi ấy, Đại Đức Moggallāna đến gặp vị Tỳ khưu phạm giới ấy bảo rằng:
- Này ông kia, ông hãy đứng dậy đi ra khỏi nơi này, Đức Thế Tôn đã biết rõ ông rồi! Ông không được ngồi chung với chư Tỳ khưu Tăng.
Dầu Đại Đức Moggallāna nói như vậy, song vị Tỳ khưu phạm giới ấy không chịu đi ra.
Đại Đức Moggallāna bảo vị Tỳ khưu ấy, như trên lần thứ nhì..., lần thứ ba, vị Tỳ khưu phạm giới ấy vẫn không chịu đi ra.
Đại Đức Moggallāna nắm tay vị Tỳ khưu phạm giới ấy dắt ra khỏi cửa rồi cài chốt lại, đi vào hầu đảnh lễ Đức Thế Tôn bạch rằng:
- Kính bạch Đức Thế Tôn, con đã bắt vị Tỳ khưu phạm giới ấy đưa ra khỏi nhóm Tỳ khưu Tăng, chư Tỳ khưu Tăng còn lại có giới hoàn toàn trong sạch, kính xin Đức Thế Tôn thuyết giảng pātimokkha dạy chư Tỳ khưu. Bạch Ngài.
Đức Thế Tôn dạy rằng:
- Này Moggallāna, thật kỳ lạ! Thật chưa từng có!
Đến nỗi con phải nắm tay "người rổng tuếch" (moghapurisa) kia đưa ra ngoài.
Tám điều kỳ lạ trong đại dương
Đức Phật dạy rằng:
- Này chư Tỳ khưu, có tám điều kỳ lạ chỉ có trong đại dương, mà nhóm Asura đã nhìn thấy những điều ấy, nên vô cùng hoan hỉ với đại dương.
Tám điều kỳ lạ ấy như thế nào?
1- Này chư Tỳ khưu, đại dương bắt đầu từ cạn đến sâu thẳm, không phải bắt đầu từ sâu thẳm.
Này chư Tỳ khưu, sự tuần tự từ cạn đến sâu thẳm, không phải bắt đầu từ sâu thẳm, là điều kỳ lạ thứ nhất chỉ có trong đại dương, mà nhóm Asura đã nhìn thấy nên vô cùng hoan hỉ với đại dương.
2- Này chư Tỳ khưu, đại dương giữ mực nước bình thường không tràn bờ.
Này chư Tỳ khưu, sự giữ mực nước bình thường không tràn bờ, là điều kỳ lạ thứ nhì chỉ có trong đại dương, mà nhóm Asura đã nhìn thấy nên vô cùng hoan hỉ với đại dương.
3- Này chư Tỳ khưu, đại dương không chứa chấp tử thi, nếu có tử thi, thì đại dương mau chóng đưa vào bờ rồi tấp lên bãi.
Này chư Tỳ khưu, trong đại dương không chứa chấp tử thi, nếu có tử thi thì mau chóng đưa vào bờ rồi tấp lên bãi, là điều kỳ lạ thứ ba chỉ có trong đại dương, mà nhóm Asura đã nhìn thấy nên vô cùng hoan hỉ với đại dương.
4- Này chư Tỳ khưu, tất cả các con sông lớn như sông Gaṅga, sông Yamunā, sông Aciravatī, sông Sarabhū, sông Mahī... khi chảy ra đến đại dương đều từ bỏ tên riêng, dòng sông cũ của mình, được gọi tên chung là "đại dương".
Này chư Tỳ khưu, sự từ bỏ tên riêng của các con sông lớn như sông Gaṅga, sông Yamunā, sông Aciravatī, sông Sarabhū, sông Mahī... khi chảy ra đến đại dương, được gọi tên chung là "đại dương", là điều kỳ lạ thứ tư chỉ có trong đại dương, mà nhóm Asura đã nhìn thấy nên vô cùng hoan hỉ với đại dương.
5- Này chư Tỳ khưu, trên địa cầu này, tất cả dòng sông, rạch lớn, nhỏ chảy ra đại dương, và tất cả các trận mưa lớn rơi xuống đại dương, thế mà trong đại dương sự đầy, sự vơi lại không hiện rõ.
Này chư Tỳ khưu, sự đầy, sự vơi lại không hiện rõ khi tất cả dòng sông, rạch lớn, nhỏ chảy ra, và tất cả các trận mưa lớn rơi xuống của đại dương, là điều kỳ lạ thứ năm chỉ có trong đại dương, mà nhóm Asura đã nhìn thấy nên vô cùng hoan hỉ với đại dương.
6- Này chư Tỳ khưu, nước trong đại dương chỉ có một vị mặn mà thôi.
Này chư Tỳ khưu, chỉ có một vị mặn trong nước đại dương, là điều kỳ lạ thứ sáu chỉ có trong đại dương, mà nhóm Asura đã nhìn thấy nên vô cùng hoan hỉ với đại dương.
7- Này chư Tỳ khưu, trong đại dương có vô số báu vật như ngọc Muttā, ngọc Maṇī, ngọc Veḷuriya, ốc Saṅkha, đá quý, Pavāḷa, bạc, vàng, Lohita, Masārapalla....
Này chư Tỳ khưu, trong đại dương có vô số báu vật như ngọc Muttā, ngọc Maṇī, ngọc Veḷuriya, ốc Saṅkha, đá quý, Pavāḷa, bạc, vàng, Lohita, Masārapalla..., là điều kỳ lạ thứ bảy chỉ có trong đại dương, mà nhóm Asura đã nhìn thấy nên vô cùng hoan hỉ với đại dương.
8- Này chư Tỳ khưu, đại dương là nơi nương nhờ của những loại chúng sinh lớn như cá Timi, cá Timiṅgala, cá Timitimiṅgala, Asurā, Nāgā, Gandhabbā... và các loại chúng sinh có thân hình to lớn 100 do tuần, 200 – 300 – 500 do tuần....
Này chư Tỳ khưu, những loại chúng sinh lớn như cá Timi, cá Timiṅgala, cá Timitimiṅgala, Asurā, Nāgā, Gandhabbā... và các loại chúng sinh có thân hình to lớn 100 do tuần, 200 – 300 – 500 do tuần... đều nương nhờ trong đại dương, là điều kỳ lạ thứ tám chỉ có trong đại dương, mà nhóm Asura đã nhìn thấy nên vô cùng hoan hỉ với đại dương.
Này chư Tỳ khưu, tám điều kỳ lạ chưa từng có này, mà nhóm Asura đã nhìn thấy nên vô cùng hoan hỉ với đại dương.
Tám điều kỳ lạ trong Phật giáo
- Này chư Tỳ khưu, cũng như vậy, có tám điều kỳ lạ chỉ có trong Phật giáo này, mà chư Tỳ khưu đã nhận thấy rõ những điều ấy nên vô cùng hoan hỉ trong Phật giáo.
Tám điều kỳ lạ trong Phật giáo là:
1- Này chư Tỳ khưu, ví như đại dương tuần tự từ cạn đến sâu thẳm, không phải bắt đầu từ sâu thẳm. Cũng như vậy, trong Phật giáo, thiện pháp theo tuần tự, pháp hành theo tuần tự, phương pháp thực hành theo tuần tự, không phải bắt đầu từ chứng đắc A-ra-hán Thánh Quả tột bậc.
Này chư Tỳ khưu, thiện pháp theo tuần tự, pháp hành theo tuần tự, phương pháp thực hành theo tuần tự, không phải bắt đầu từ chứng đắc A-ra-hán Thánh Quả tột bậc, là điều kỳ lạ thứ nhất chỉ có trong Phật giáo, mà chư Tỳ khưu đã nhận thấy rõ, nên vô cùng hoan hỉ.
2- Này chư Tỳ khưu, ví như đại dương giữ mực nước bình thường không tràn bờ. Cũng như vậy, trong Phật giáo, Như Lai đã chế định điều học nào rồi, thì đối với hàng Thanh văn đệ tử giữ gìn không dám phạm giới, dầu vì nguyên nhân sanh mạng.
Này chư Tỳ khưu, trong Phật giáo, những điều học nào mà Như Lai đã chế định rồi, đối với hàng Thanh văn đệ tử dầu phải hy sinh thân mạng, quyết không phạm giới, là điều kỳ lạ thứ nhì chỉ có trong Phật giáo, mà chư Tỳ khưu đã nhận thấy rõ, nên vô cùng hoan hỉ.
3- Này chư Tỳ khưu, ví như đại dương không chứa chấp tử thi, nếu có tử thi thì đại dương mau chóng đưa vào bờ rồi tấp lên bãi. Cũng như vậy, trong Phật giáo, Tỳ khưu phạm giới, giới không trong sạch, hành ác, đáng chê trách, che giấu tội lỗi của mình; không phải là Tỳ khưu, tự cho là Tỳ khưu, không phải là bậc hành phạm hạnh, tự cho là bậc hành phạm hạnh; bên trong tâm thối tha, bị ô nhiễm bởi phiền não thấm ướt, là người không có giới (dussīla); chư Tỳ khưu không tiếp nhận Tỳ khưu ấy, khi hội họp hành Tăng sự phải loại bỏ vị Tỳ khưu ấy ra ngoài. Sự thật, dầu vị Tỳ khưu ấy ngồi gần trong nhóm Tỳ khưu Tăng, nhưng vẫn xa cách chư Tăng và chư Tăng cũng xa cách vị Tỳ khưu ấy.
Này chư Tỳ khưu, trong Phật giáo, Tỳ khưu phạm giới, giới không trong sạch, hành ác, đáng chê trách, che giấu tội lỗi của mình; không phải là Tỳ khưu, tự cho là Tỳ khưu, không phải là bậc hành phạm hạnh, tự cho là bậc hành phạm hạnh; bên trong tâm thối tha, bị ô nhiễm bởi phiền não thấm ướt, là người không có giới (dussīla); chư Tỳ khưu không tiếp nhận Tỳ khưu ấy, khi hội họp hành Tăng sự phải loại bỏ vị Tỳ khưu ấy ra ngoài. Sự thật, dầu vị Tỳ khưu ấy ngồi gần trong nhóm Tỳ khưu Tăng, nhưng vẫn xa cách chư Tăng và chư Tăng cũng xa cách vị Tỳ khưu ấy, là điều kỳ lạ thứ ba, chỉ có trong Phật giáo, mà chư Tỳ khưu đã nhận thấy rõ, nên vô cùng hoan hỉ.
4- Này chư Tỳ khưu, ví như đại dương, tất cả các con sông lớn như sông Gaṅga, sông Yamunā, sông Aciravatī, sông Sarabhū, sông Mahī... khi chảy ra đến đại dương đều từ bỏ tên riêng, dòng sông cũ của mình, được gọi tên chung là "đại dương". Cũng như vậy, bốn giai cấp là Bà la môn, vua chúa, thương gia và hạ tiện, khi bỏ nhà xuất gia trở thành Tỳ khưu trong Phật giáo, đều từ bỏ gia cấp cũ của mình, được gọi tên chung là "Samaṇa Sakyaputta": Tỳ khưu dòng dõi Sakya mà thôi.
Này chư Tỳ khưu, bốn giai cấp là Bàlamôn, vua chúa, thương gia và hạ tiện, khi bỏ nhà xuất gia trở thành Tỳ khưu trong Phật giáo, đều từ bỏ giai cấp cũ của riêng mình, được gọi tên chung là "Samaṇa Sakyaputta": Tỳ khưu dòng dõi Sakya, là điều kỳ lạ thứ tư, chỉ có trong Phật giáo, mà chư Tỳ khưu đã nhận thấy rõ, nên vô cùng hoan hỉ.
5- Này chư Tỳ khưu, ví như trên địa cầu này, tất cả dòng sông, rạch lớn, nhỏ chảy ra đại dương, và tất cả các trận mưa lớn rơi xuống đại dương, thế mà trong đại dương sự đầy, sự vơi lại không hiện rõ. Cũng như vậy, có vô số chư bậc Thánh A-ra-hán, đã tịch diệt Niết Bàn, thế mà đối với Niết Bàn sự đầy, sự vơi không hiện rõ.
Này chư Tỳ khưu, đã có vô số chư bậc Thánh A-ra-hán tịch diệt Niết Bàn, thế mà trong Niết Bàn sự đầy, sự vơi không hiện rõ, là điều kỳ lạ thứ năm, chỉ có trong Phật giáo, mà chư Tỳ khưu đã nhận thấy rõ, nên vô cùng hoan hỉ.
6- Này chư Tỳ khưu, ví như nước đại dương chỉ có một vị mặn. Cũng như vậy, trong giáo pháp của Như Lai chỉ có một vị giải thoát khổ.
Này chư Tỳ khưu, chỉ có một vị giải thoát khổ trong giáo pháp của Như Lai, là điều kỳ lạ thứ sáu, chỉ có trong Phật giáo, mà chư Tỳ khưu đã nhận thấy rõ, nên vô cùng hoan hỉ.
7- Này chư Tỳ khưu, ví như trong đại dương, có vô số báu vật như ngọc Muttā, ngọc Maṇī, ngọc Veḷuriya, ốc Saṅkha, đá quý, Pavāḷa, bạc, vàng, Lohita, Masārapalla.... Cũng như vậy, trong Phật giáo này, có vô số pháp bảo như: 4 pháp niệm xứ, 4 pháp tinh tấn, 4 pháp thành tựu, 5 pháp chủ, 5 pháp lực, 7 pháp giác chi, 8 pháp chánh đạo....
Này chư Tỳ khưu, có vô số pháp bảo như: 4 pháp niệm xứ, 4 pháp tinh tấn, 4 pháp thành tựu, 5 pháp chủ, 5 pháp lực, 7 pháp giác chi, 8 pháp chánh đạo... trong Phật giáo, là điều kỳ lạ thứ bảy, chỉ có trong Phật giáo, mà chư Tỳ khưu đã nhận thấy rõ, nên vô cùng hoan hỉ.
8- Này chư Tỳ khưu, ví như trong đại dương là nơi nương nhờ của những loài chúng sinh lớn như cá Timi, cá Timiṅgala, cá Timitimiṅgala, Asurā, Nāgā, Gandhabbā... và các loại chúng có thân hình to lớn 100 do tuần, 200 – 300 – 500 do tuần.... Cũng như vậy, trong Phật giáo này, là nơi phát sanh các bậc Thánh nhân, như: bậc Thánh Nhập Lưu, bậc Thánh Nhất Lai, bậc Thánh Bất Lai và bậc Thánh A-ra-hán.
Này chư Tỳ khưu, các bậc Thánh nhân, như: bậc Thánh Nhập Lưu, bậc Thánh Nhất Lai, bậc Thánh Bất Lai và bậc Thánh A-ra-hán, chỉ phát sanh trong Phật giáo này, là điều kỳ lạ thứ tám, chỉ có trong Phật giáo, mà chư Tỳ khưu đã nhận thấy rõ, nên vô cùng hoan hỉ.
Sau khi Đức Thế Tôn thuyết giảng tám điều kỳ lạ trong Phật giáo xong, Ngài tự thuyết bài kệ rằng:
"Channamativassati
ivataṃ nātivassati.
Tasmā channaṃ vivaretha
evaṃ taṃ nātivassati".
Phiền não thấm ướt Tỳ khưu che giấu āpatti.
Phiền não không thấm ướt Tỳ khưu sám hối āpatti.
Cho nên, đã che giấu āpatti thì phải nên sám hối.
Như vậy, phiền não không thấm ướt Tỳ khưu đã sám hối āpatti.
Sau đó, Đức Thế Tôn dạy chư Tỳ khưu rằng:
- Này chư Tỳ khưu, từ nay về sau, Như Lai không hành Tăng sự uposatha, không thuyết giảng pātimokkha nữa.
Này chư Tỳ khưu, chỉ có các con hành Tăng sự uposatha, tụng đọc pātimokkha mà thôi.
Này chư Tỳ khưu, không có một lý do nào mà Như Lai hành Tăng sự uposatha, thuyết giảng pātimokkha trong nhóm Tỳ khưu có Tỳ khưu giới không hoàn toàn trong sạch.
Này chư Tỳ khưu, Tỳ khưu phạm giới không được nghe pātimokkha, Tỳ khưu nào nghe, Tỳ khưu ấy phạm āpatti dukkaṭa.
Này chư Tỳ khưu, Như Lai cho phép chư Tỳ khưu cấm Tỳ khưu nào phạm āpatti ngồi nghe pātimokkha.
(Vinaya, Cūḷavagga, phần Pātimokkhuddesayācana).
Tỳ khưu không nên vắng mặt trong ngày uposatha -
Tích Đại Đức Mahākappina.
Một thuở nọ, Đại Đức Mahākappina ở một mình nơi thanh vắng trong rừng Maddakucchi, gần thành Rājagaha. Hôm ấy, nhằm ngày uposatha, Đại Đức Mahākappina ở nơi thanh vắng suy nghĩ trong tâm rằng:
"Gaccheyyaṃ vāhaṃ uposathaṃ na vā gaccheyyaṃ.
Gaccheyyaṃ vāhaṃ saṃghakammaṃ na vā gacheyyaṃ.
Atha khvāhaṃ visuddho paramāya visuddhiyā".
"Ta có nên đi hành lễ uposatha hay không nên đi?
Ta có nên đi hành Tăng sự hay không nên đi?
Sự thật, ta là bậc trong sạch, hoàn toàn trong sạch".
Khi ấy, Đức Thế Tôn biết rõ điều suy nghĩ của Đại Đức Mahākappina, nên Ngài từ núi Gijjhakūṭa dùng thần thông biến đi, rồi hiện ra ngay trước mặt Đại Đức Mahākappina tại khu rừng Maddakucchi, mau lẹ như người khỏe mạnh duỗi cánh tay ra hoặc co vào. Đức Thế Tôn ngự trên chỗ ngồi đã trải sẵn, Đại Đức Mahākappina đảnh lễ Đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một nơi hợp lẽ, Đức Thế Tôn hỏi rằng:
- Này Kappina, có phải con phát sanh suy nghĩ ở trong tâm như thế này chăng?
"Ta có nên đi hành lễ uposatha hay không nên đi?
Ta có nên đi hành Tăng sự hay không nên đi?
Sự thật, ta là bậc trong sạch, hoàn toàn trong sạch".
- Kính bạch Đức Thế Tôn, dạ, sự thật đúng như vậy. Bạch Ngài.
Đức Thế Tôn dạy rằng:
- Các con là những bậc Tỳ khưu phạm hạnh, nếu các con không cung kính, không tôn trọng, không thành tâm, không cúng dường uposatha, thì ai sẽ là người cung kính, tôn trọng, thành tâm, cúng dường uposatha đây!
Này Tỳ khưu phạm hạnh, con phải nên đi hành uposatha! Con không đi không được!
Con phải nên đi hành Tăng sự! Con không đi không được!
Đại Đức Mahākappina vâng theo lời dạy của Đức Thế Tôn.
Đức Thế Tôn thuyết pháp khuyên dạy Đại Đức Mahākappina xong, Ngài biến đi khỏi nơi ấy, rồi hiện trở lại núi Gijjhakūṭa.
(Vi. Mahāvagga, tích Mahākappinavatthu).
Đối với Tỳ khưu, việc hành Uposatha không thể thiếu được. Chư bậc Thánh nhân, bậc hoàn toàn trong sạch như bậc Thánh A-ra-hán, lại càng hết lòng thành kính, tôn trọng việc hành uposatha hơn nữa, cốt để duy trì giáo pháp của Đức Phật được bền vững lâu dài trên thế gian, để đem lại sự lợi ích, sự tiến hóa, sự an lạc lâu dài cho tất cả chúng sinh, chư thiên và nhân loại.
Nguồn: Sách Phật học — budsas.net (Bình Anson) · tamtangpaliviet.net (Tỳ khưu Indacanda) · chuaduocsu.org (Chùa Dược Sư Lâm Đồng — Hải Triều Âm Toàn Tập) · Toàn tập Tâm Như – Trí Thủ, Ban Sưu tập tu viện Quảng Hương Già Lam (NXB Tổng Hợp TP.HCM 2002; tái bản NXB Phương Đông 2011) · sách phổ biến miễn phí từ kho Kindle và kho ổ ngoài của Không Hoa; ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn (cột nguồn) · sách Đợt 12 (9/2026) thầy thêm từ thư mục riêng, ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · sách Phật học phổ biến miễn phí trên mạng (9/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · thư mục sách Tuệ Sỹ (9/2026) thầy đưa vào, ghi công theo từng cuốn. · sách ebook của Pháp Thí Hội (phapthihoi.org, 10/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn.
