Tôi Làm Việc, Tôi Hạnh Phúc

Hành động là quyết tâm tốt nhất

Rút cục thì phải làm như thế nào mới có thể đánh đuổi cái “nghiệp” đang xưng bá trong con người của chúng ta để chúng ta có thể trở lại làm chủ nhân của linh hồn mình? Ví dụ, bạn đã tự dặn lòng rằng hàng ngày phải dậy từ 5h sáng để cầu nguyện. Nhưng từ xưa đến nay, bạn vẫn quen chào bình minh vào lúc 6h hoặc 7h, nay đột ngột phải dậy sớm hơn một tiếng, bạn thấy đôi mắt mình vẫn nhắm chặt, có làm thế nào cũng không thể thức giấc. Thực ra, ngủ dậy lúc 5h sáng chẳng những rất có lợi cho sức khỏe mà còn giúp tâm hồn bạn thêm trong lành và tươi mới, tại sao bạn lại không thức dậy vào giờ đó? Bởi lẽ, thói quen thức giấc lúc 6h hoặc 7h thâm căn cố đế trong bạn đang kháng cự lại sự thay đổi này.

Muốn chiến thắng được tâm lý kháng cự đang nảy mầm trong thế giới vô thức của thói quen đó, tức chiến thắng tâm lý thù ghét việc dậy sớm của bạn thì bạn phải hạ quyết tâm: Mình nhất định phải thức dậy. Khi bạn quyết tâm làm một việc nào đó, trong tâm lý của bạn luôn có sự đấu tranh của luồng suy nghĩ “không muốn”. Mà sự đấu tranh giữa hai luồng suy nghĩ “tôi muốn làm” và “tôi không muốn làm” là không ngừng nghỉ.

Vì thế, mỗi khi chuông đồng hồ reo vào lúc 5h sáng, bạn phải tự hối thúc mình: “Mình phải dậy, mình bắt buộc phải dậy”. Sự hối thúc này chính là ý chí của bạn. Nhưng trên thực tế thì suy nghĩ “tôi phải dậy” lại thể hiện tâm lý “mình chẳng muốn dậy chút nào!” Nói cách khác, khi ý chí của bạn giục giã bạn “phải thức giấc” thì thế giới vô thức nằm sâu trong lòng bạn đang vang lên lời nói “mình chẳng muốn dậy chút nào!” Bởi thế, bạn càng quyết tâm “phải thức giấc” thì bạn càng chìm sâu trong giấc ngủ. Ngày thứ nhất, ngày thứ hai, bạn rất khổ sở để dậy đúng giờ nhưng sang ngày thứ ba, bạn đành bó tay xin hàng, cam chịu thất bại và trở về trạng thái cũ.

Vì vậy, chúng ta đã tự đánh mất đi lòng tin của bản thân: “Vì sao mình hừng hực quyết tâm dậy sớm là thế mà chẳng bao giờ làm được?” Ngày thường, lập ra bao nhiêu là kế hoạch mà có cái nào thực hiện được đâu! Trường hợp của bạn là điều hết sức tự nhiên trong thế giới này, bởi lẽ quyền lực thực sự đối với cuộc đời của chúng ta đã bị một chữ “nghiệp” hay “nghiệp thức” đánh cắp nên dù chúng ta biết mình phải làm thế này hay thế khác, nhưng sức phản kháng lớn lao của chữ “nghiệp” đã chiến thắng ý chí của chúng ta. Nói cách khác, không phải chúng ta muốn mà không làm được mà là chúng ta không muốn nên không làm được.

Nhiều người sẽ tự biện giải kết luận trên: “Tôi thật sự muốn thức dậy, nhưng hai mắt không sao mở được, đầu óc nặng trĩu như thể ngàn cân đang treo trên đó, không tài nào gượng dậy nổi!” Có thật là như thế hay không? Ví như bây giờ có người cầm súng dí vào đầu bạn và ra lệnh cho bạn phải thức dậy, lúc đó bạn thức dậy hay ngủ tiếp? Nếu như một tiếng nổ bỗng vang lên bên tai bạn, khi ấy bạn có còn lưu luyến chăn ấm đệm êm? Hay bạn phải vội vã bật dậy để nháo nhào chạy thoát thân? Nếu bây giờ có người thỏa thuận với bạn rằng: Cậu hãy thức dậy vào lúc 5h sáng, tôi sẽ cho cậu 100 triệu Won. Vậy thì, bạn có thực hiện thỏa thuận ấy hay không?

Vào thời khắc bạn nhắc nhủ bản thân “thức dậy đi, thức dậy đi”, bạn đã bị giam trong chiếc lồng tù túng của “nghiệp”, muốn sao làm vậy. Nếu buộc phải thức dậy, bạn vẫn làm được điều đó. Cũng giống như khi nghe thấy tiếng nổ vang lên gần bên cạnh, trong khoảnh khắc đầy nguy hiểm đó, bạn đâu còn thời gian để nghĩ suy rằng “mình nên thức dậy” mà bạn vội vã bật dậy rồi chạy ra ngoài nhanh như một con thoi.

Vì thế, muốn từ bỏ một thói quen nào đó, chúng ta cần diệt trừ ảnh hưởng của “nghiệp”. Đương nhiên, cuộc sống của chúng ta vẫn có thể trôi đi bình thường theo “nghiệp thức” mà không cần tới sự thay đổi nào, nhưng xin bạn đừng quên, cùng với sự chảy trôi của “nghiệp thức”, cuộc đời của bạn chẳng hề có sự chủ động và đáng tin nào cả bởi nó phải chịu sự sắp đặt của “nghiệp thức”. Bởi vậy, hãy thử thay đổi “nghiệp thức” của bạn, hãy học cách xua tan những ý nghĩ do “nghiệp” sinh ra. Mỗi khi chuông đồng hồ reo vang báo điểm 5h sáng, đừng nghĩ ngợi gì cả, bạn chỉ cần quyết đoán bật dậy mà thôi.

Nếu đã thử và thất bại, cũng đừng nản lòng, ngày hôm sau bạn hãy tiếp tục đấu tranh. Tập luyện nhiều lần và thử sức mới là giải pháp đúng đắn, nếu quyết tâm chỉ dừng lại ở suy nghĩ trong đầu thì sao ta có thể thay đổi được? Nếu vẫn không làm được thì mỗi tối trước khi đi ngủ, bạn hãy nghĩ: Ngày mai, mình sẽ thức dậy vào lúc 5h sáng. Mang tâm tư ấy vào trong giấc ngủ và đừng lo lắng quá nhiều, nếu không ý chí thuần túy đó sẽ bị thay thế bởi một chữ “nghiệp”.

Nhiều người thường cố chấp sống theo thói quen cũ. “Hôm qua là hôm nay, hôm nay là ngày mai, cứ sống theo thói quen thì có gì sai?” Không ít người đã sống với tâm thái ấy. Cuộc sống cứ bình lặng trôi đi, chẳng có gì đặc biệt và kỳ lạ, mới nhìn qua đã thấu tỏ mọi điều, chỉ trông vào hiện tại đã có thể đoán được quá khứ và tương lai của họ. Người tu hành thì không đơn giản và dễ thấu tỏ như thế, những quỹ đạo trong cuộc sống luôn trắc trở, gập ghềnh khó đoán. Rất có thể, cho tới tận hôm nay, người đó vẫn hút hai bao thuốc một ngày, nhưng nếu hôm nay anh ấy đột ngột quyết định sẽ cai thuốc, thì chắc chắn rằng, kể từ ngày hôm sau anh ấy sẽ không bao giờ cầm tới điếu thuốc. Vẫn biết thay đổi là khó, nhưng chỉ cần hạ quyết tâm thì dù thói quen có thâm căn cố đế đến đâu cũng vẫn thay đổi được.

Khi đã hạ quyết tâm thì cần kiên định đến cùng. Dù trời long đất lở, ta cũng phải đạp bằng nguy cơ để trước sau như một, quyết tâm thực hiện. Điều quan trọng nhất trong giá trị quan của con người là cái chết, “chết rồi tức phải hoàn thành”, nếu bạn mang trong mình quyết tâm như thế thì không ai có thể ngăn nổi bạn. Nó được gọi là “quyết tâm lớn”.

Phật Tổ dành những giây phút cuối cùng trong cuộc đời của mình để an tọa dưới gốc cây bồ đề cũng với một quyết tâm lớn: “Ta nay bất chứng, vô thượng đại bồ đề; nguyện nát thân này cũng không rời chỗ”. Con người ngày nay, chỉ một khó khăn đau đớn đã khó lòng chịu đựng nên chấp nhận thỏa hiệp và nhượng bộ trong phút giây ngắn ngủi, nói chi là cái chết! Chỉ cần có “quyết tâm lớn” thì mọi khó khăn, phiền não trên đời này đều sạch không và khi ấy, “nghiệp” sẽ không còn là đối thủ không thể chiến thắng được nữa.

Hãy ngồi tĩnh tâm và suy nghĩ sâu xa, chỉ khi ta cảm nhận thời gian như bóng câu qua cửa sổ, tâm thần thoải mái và thư giãn, ta mới đạt tới cảnh giới của suy tưởng. Nếu những suy nghĩ về khó khăn, gian khổ cứ ào lên từng đợt và thấy chân tay tê mỏi thì ta chẳng học được gì. Những suy nghĩ ấy đều là sai lầm bởi đó là một nguyên cớ tự nhiên do “nghiệp thức” sinh ra. Dù tâm trạng của bạn tốt hay xấu, nó đều là một dạng tâm trạng. Người trong thiên hạ đều cảm nhận được rằng tâm trạng tốt sẽ chiến thắng tâm trạng xấu. Chúng sinh bởi thích mà làm và thường cưỡng ép mình nếu muốn làm tốt hơn. Nhưng sự thật thì, dù làm việc với tâm trạng vui vẻ, hồ hởi hay với tâm trạng bất đắc dĩ đi nữa thì chúng vẫn có chung một ý nghĩa. Điều quan trọng là, bạn phải hành động.

Cuộc đời là một kiếp tu hành

Nếu hôm nay bạn tự nhắc nhủ bản thân rằng: “Từ hôm nay trở đi, mỗi sáng sớm mình sẽ thức dậy vào lúc 5h và cầu nguyện một tiếng trong một nghìn ngày”. Và bắt đầu từ đó, bạn kiên định với lời ước hẹn của bản thân, hàng ngày thức dậy vào lúc 5h sáng và cầu nguyện. Bạn coi đó là một việc vô cùng khó khăn: “Một nghìn ngày ư? Làm sao mà tôi làm được?” Nhưng có gì đâu, điều bạn cần làm là đừng nghĩ ngợi nhiều, hãy thức dậy vào mỗi buổi sáng và bắt đầu công việc cầu nguyện của bạn. Mỗi ngày một lần, một nghìn ngày trôi qua, bạn đã có thể hoàn thành lời ước định với bản thân một cách trọn vẹn. Trong một nghìn ngày đó, cuộc sống của bạn vẫn diễn ra như nó vốn có, bất kể điều gì cũng có thể xảy ra: có thể bạn sẽ gặp chuyện bi thương, có thể bạn sẽ bắt đầu một chuyến du lịch dài ngày, có thể bạn phải tiếp đãi khách tới chơi nhà, hoặc bạn bỗng nhiên đổ bệnh.

Những sóng gió trắc trở xảy ra trong cuộc đời khiến bạn không còn tâm trí để kiên trì tiếp tục, rất có thể bạn sẽ trăn trở: “Để đến lần sau thực hiện liệu có được không nhỉ?”, “Hôm nay lười một chút, ngày mai mình sẽ bù gấp đôi, chẳng nhẽ không được sao?”, thậm chí bạn lại nảy sinh ngờ vực: “Mình cứ cầu nguyện như thế liệu có ngộ ra được những điều lớn lao?”, “Cho đến nay, cuộc sống của mình vẫn ổn, vậy thì mình cầu nguyện để làm gì?” Khi không thể kiên trì, bạn sẽ nghĩ nhiều, rất nhiều, bởi thế bạn thấy mình phiền não. Không ai có thể ngăn cản sự sinh sôi của phiền não, ngay cả mệnh lệnh cũng là vô hiệu.

Khi con người rơi vào vực thẳm của âu sầu khổ não, mọi vấn đề tất sẽ nảy sinh. Những phiền muộn cứ hết lớp này tới lớp khác tìm đến bạn, vây chặt lấy tâm hồn và cơ thể bạn để rồi cuối cùng bắt bạn trở thành tù binh của nó. Bởi thế, bạn hãy đối diện với phiền não bằng một ánh mắt lạnh lùng và một tâm thái dửng dưng. “Phiền não ơi phiền não, xin hãy tránh xa khỏi ta”, suy nghĩ này thật vô cùng ngây thơ. Hãy làm ngược lại, suy nghĩ thoáng đạt, rộng mở, bình tĩnh và thành thật thừa nhận rằng những phiền não đó đã tìm đến mình: “À, nỗi muộn phiền ấy làm tôi phải suy nghĩ tới vấn đề này, lúc này đây tôi rất muốn làm công việc này, không còn tâm tư đâu mà xử lý việc kia nữa”. Chỉ khi tự trút bỏ những gông xiềng đó, bạn mới có thể biến ý chí thành hiện thực.

Các bạn độc giả thân mến của tôi, nếu bạn là một anh nông dân cần mẫn trên đồng ruộng, chắc chắn rằng bạn luôn nguyện ước ông trời cứ sau vài ngày lại cho mưa xuống, để cây cối hoa màu tươi tốt, mùa màng bội thu; nhưng những cơn mưa đâu phải cầu là đến, đuổi là đi? Ông trời khi thì ròng rã đổ mưa suốt mười mấy ngày, khi thì cả tháng không mưa. Dù mưa gió thất thường như thế song liệu chúng ta có thể không lựa thời mà làm nông vụ? Những kinh nghiệm tích lũy qua bao năm tháng giúp bạn dần đoán biết tính khí thất thường của ông trời để từ đó biết vận dụng một cách linh hoạt. Con người sở dĩ phải đào giếng để lấy nước ngầm hay đắp đê xây đập là vì muốn hạn chế những bất lợi do thời tiết thất thường gây ra.

Hãy đối diện với phiền não như khi hóa giải cơn giận bực, tôi chắc chắn rằng quý vị sẽ thấy mình từng bước từng bước gặt hái sự tinh tấn trong tu hành. Khi đó, dù phiền não có kéo tới hay nghiệp thức đang làm mưa làm gió, bạn cũng có thể ứng phó và không bị nó trói buộc, lôi kéo. Bây giờ, nếu bỏ một bữa cơm, để dạ dày trống rỗng, bạn sẽ không chịu đựng nổi vì váng đầu hoa mắt. Vậy, bạn hãy thử ăn bỏ bữa trong một tháng xem sao. Trải nghiệm này giúp bạn không còn cảm thấy khó chịu nữa, ngay cả khi bạn nhịn ăn một, hai ngày. Bởi lẽ, trong lòng bạn hiểu rõ một điều rằng, nhịn ăn một, hai ngày chẳng thể khiến bạn phải rời bỏ thế giới này.

Con người ai cũng có ước mơ. Nếu ước mơ thành hiện thực, con người tất sẽ mừng vui khôn xiết; nếu ước mơ không thành hiện thực, con người sẽ chán nản cùng cực. Nhưng khi đã đặt bước chân mình trên con đường tu hành, con người sẽ lĩnh ngộ được một điều: dẫu những khát khao trong lòng đã thành hiện thực, ta cũng không nên miên man say đắm trong niềm hoan hỉ; dẫu những giấc mộng đẹp có trở thành bong bóng xà phòng, ta cũng không nên để lòng mình nguội lạnh. Bởi những người tu hành đã thấu tỏ, tất cả chẳng qua là do “nghiệp” đang hoành hành. Suy nghĩ ấy khiến tâm thái của họ nhẹ như mây bay gió thoảng để có đủ dũng khí “không vui vì vật, không buồn vì mình”.

Quý vị dồn bao sức lực để giành lấy thứ mình hằng khao khát, sau một vài lần gắng công không thành, quý vị liền từ bỏ. Nhưng người tu hành thì không như thế. Họ chấp nhận thử thách cả trăm lần để có được điều mình mong mỏi. Hôm nay không thành công thì ngày mai sẽ tiếp tục, cách này không được thì thử cách khác, kiên trì đến cùng, quyết không từ bỏ. Nếu luôn nghĩ thủ đoạn này hay mưu mô khác, tìm đường đi tắt thì khó có thể tránh khỏi những dằn vặt đau đớn.

Trong thuyết nhân quả tuyệt đối không có từ “dằn vặt”. Nỗ lực mười lần vẫn thất bại chắc chắn có nguyên do. Chỉ cần tìm ra vấn đề nằm trong đó, lần sau ắt sẽ thành công. Con người sống ở trên đời cần phải trải qua thất bại. Chỉ có điều, thất bại không đồng nghĩa với đau đớn, dằn vặt. Người tu hành có thể gặp thất bại nhưng không thể bị dằn vặt. Không thành công có thể tiếp tục đối diện với thử thách, nếu không cần thiết thì sẽ bỏ qua, nếu nên tiếp tục thì sẽ kiên trì, luôn luôn phấn đấu và theo đuổi đến cùng. Không phải vùi đầu vào làm việc mà là vừa tự trách mình vừa tìm ra con đường tiến lên phía trước. Như thế, người tu hành mới không ngừng có những phát hiện mới, thu hoạch mới.

Nếu không muốn thất bại, bạn có thể sống theo cách của người khác. Nếu muốn đảm bảo tình hình kinh doanh của công ty, bạn có thể sao chép hoàn toàn thành quả nghiên cứu của người khác, bởi đó là phương án an toàn nhất. Dù bước đi theo con đường cũ của người khác, bạn vẫn muốn mở ra một lĩnh vực độc nhất vô nhị của riêng bản thân thì thất bại thảm hại rất có thể đang chào đón bạn. Bạn là một kẻ xa lạ đang dò dẫm bước đi trên con đường người khác đã khai phá, khó có thể tránh khỏi vấp ngã nên thất bại cũng là lẽ tự nhiên thôi.

Mọi người trên thế giới này đều đang mông lung mịt mùng trong bức tường cao kín của vòng quay luẩn quẩn đó. Họ hoang mang bất định. Nghiệp chướng kéo theo nghiệp lực, nghiệp lực chèn ép ý thức của con người để rồi lại sinh ra một nghiệp mới nặng nề hơn. Quả báo đến ngay sau nghiệp, bởi thế con người tiếp tục có thêm nghiệp chướng mới, bánh xe nghiệp chướng cứ thế quay vòng lăn về phía trước. Thế nhưng, chỉ một người trong muôn vạn người có đủ khả năng đào thoát khỏi nó.

Nghiệp đáng sợ như vậy đấy. Nếu cứ để tự nó lăn trên đường đời, con người sẽ miên man trong đau khổ, muốn vượt thoát khỏi nó lại không đủ sức. Nếu thật sự quyết tâm tự giải thoát cho bản thân, con người phải nếm trải biết bao lần thất bại để tiếp tục vươn lên. Dù yêu hay ghét, con người luôn dũng cảm đối mặt với thách thức hết lần này đến lần khác, sẽ không còn bị bủa vây bởi suy nghĩ “có thích hay không, có muốn làm hay không” nữa. Siêu thoát khỏi “nghiệp thức” có nghĩa là bạn đã giành được tự do thật sự cho cuộc đời mình.

Mỗi sáng bước chân xuống đường đi làm là bạn đang đón chào một ngày mới. Dù hôm nay bạn được thăng tiến hay bị giáng chức, dù lương cao bổng lộc nhiều hay thu nhập chẳng đáng là bao, đó cũng chỉ là một ngày trong cuộc đời bạn mà thôi. Dù khóc hay cười, dù khuôn mặt rạng rỡ hay đầm đìa nước mắt, nó cũng chỉ lóe sáng trong một ngày hôm nay. Khi đã thật sự hiểu đạo lý này, bạn sẽ biết tiết chế nụ cười của mình và thôi than trách trời đất mỗi khi buồn khóc nữa. Như thế, cuộc đời của bạn sẽ trở nên bằng phẳng và rộng mở.

Từ giờ trở đi, ta hãy coi những thất bại trên đường tu hành như những thử thách mà ta cần rèn luyện. Có được tâm thái không vương vấn bởi ngàn khó khăn như thế thì việc chiến thắng những thói quen xấu và khiếm khuyết nho nhỏ của bản thân đâu còn khó nữa. Cho dù bây giờ có đôi lúc bạn vẫn ngựa quen đường cũ, nhưng hãy nhớ rằng bạn đang cố gắng sửa chữa nó.

Chương 9:

“VỢ CHỒNG CUỐI TUẦN” KHIẾN CUỘC SỐNG KHÔNG HÀI HÒA

Tìm điểm cân bằng cho gia đình và sự nghiệp

Bạch Đại sư, con muốn hỏi:

Sau khi kết hôn, nhờ có vợ tần tảo sớm hôm chăm sóc nên con mới có thể yên tâm dốc lòng khổ học và tìm được một công việc tốt. Vợ con cũng được một công ty có trụ sở ở nơi khác tuyển dụng. Bởi thế, vợ chồng con bất đắc dĩ phải chia cách mỗi người mỗi nơi. Thời gian đầu, những ngày tháng xa cách đó thật khổ sở, những mệt mỏi trong công việc cộng thêm nỗi cô đơn trong lòng nên một dạo con ngập trong rượu chè. Rồi sau con có bồ, hôn nhân đứng bên bờ rạn vỡ. Cuối năm ngoái, con thấy vô cùng ăn năn và hối hận, vì thế đã quyết định để hai vợ chồng con gương vỡ lại lành. Nhưng cho đến tận bây giờ, con vẫn không thể nào thoát khỏi nỗi cô đơn cứ bám riết lấy con như hình với bóng. Sống một mình sao mà nhọc nhằn đến thế, nào là vấn đề kinh tế, nào là áp lực công việc, tất cả đều khiến con đau khổ không dứt.

Thời gian gần đây, con của con cũng đột ngột trở thành nỗi phiền muộn của cha. Nó luôn cãi lại mẹ, làm con đau đầu vô cùng. Nó là con của con, nhưng vì những tham vọng trong sự nghiệp nên con hầu như không còn thời gian ở bên nó. Nếu cuộc đời nó sau này gặp nhiều bất hạnh thì con thật sự không biết phải gánh vác trách nhiệm ra sao. Mỗi khi nghĩ đến điều đó, con thấy lòng mình bất an. Phải mất mười năm trời chăm chỉ và cố gắng trong công việc con mới có được vị trí như ngày hôm nay, bởi thế con rất nặng lòng với nó, khó có thể dứt bỏ. Nhưng cứ nghĩ đến gia đình, cho dù là vì con của con hay vì cá nhân con đi nữa thì con đều phải biết trân trọng yêu thương gia đình để tận hưởng niềm vui luân thường. Xin thầy hãy cho con một lời khuyên sáng suốt.

Hôn nhân do bản thân tự chọn

Cuộc đời của con người do bản thân tự lựa chọn. Người bình thường ai cũng khát khao có một cuộc sống gia đình hạnh phúc tròn đầy, bởi thế người ta mới kết hôn và sinh con để được sống trong tình ân ái chồng vợ và sự hiếu thuận của con cái. Khi quyết định kết hôn tức con người đã tự gánh lấy trách nhiệm phải bảo vệ gia đình sao cho thật tốt. Trong cuộc sống, con người thật khó mong cầu có được tất cả mọi điều mình mong muốn và lòng kính trọng của mọi người. Nếu đã chọn cuộc sống hôn nhân thì cần phải biết giữ chặt lấy nó và xác định phương hướng rõ ràng cho cuộc đời.

Hai vợ chồng phải sống xa nhau trong thời gian dài, lẽ dĩ nhiên nỗi cô đơn sẽ len lỏi vào khoảng trống tâm hồn của mỗi người. Người vợ của con chắc chắn cũng giống như con thôi, cô ấy cũng phải chịu đựng nỗi vắng lạnh đơn côi của cuộc sống một mình. Vì thế, khi đã quyết định hai vợ chồng sẽ phải mỗi người một nơi, con cũng cần chuẩn bị cho mình tâm lý rằng người bạn đời của con rất có thể sẽ kết giao với người đàn ông khác. Con nên hiểu rõ, đó là một việc xảy ra tự nhiên trong thời gian xa cách, không nên lấy nó làm cái cớ để dằn vặt người khác, khiến cả hai bên đều không vui vẻ hải hà.

Kết hôn rồi, dù phải xa cách người vợ yêu dấu của mình vì bất kì lý do gì đi nữa, con cũng cần biết khắc chế bản thân. Từ xưa đến nay, tu hành luôn là việc riêng của bản thân mỗi người. Nếu muốn người khác tiếp nhận và hòa hợp với mình, đó không phải là tu hành. Con người luôn phải kết giao với những người bạn mới, con không thể nào ngăn cản được nhu cầu tự nhiên đó. Nếu bởi thế mà con lo lắng không yên thì hãy nghĩ cách để hai vợ chồng được sống bên nhau. Dù thế nào đi nữa, con cũng không nên lấy hôn nhân làm sợi dây trói buộc cuộc sống tự do của bạn đời.

Hạnh phúc gia đình không gì mua được

Con nên biết rằng, so với li hôn thì việc vợ chồng xa cách đôi nơi còn mang lại nhiều hệ lụy hơn cho con cái. Con trẻ không nghe lời mẹ cũng là có nguyên do của nó. Bởi lẽ, từ trong đáy lòng mình, con trẻ không cảm nhận được tình yêu kính lẫn nhau giữa cha mẹ. Cha mẹ luôn coi đồng tiền làm đầu, quan hệ vợ chồng hay gia đình chỉ là thứ yếu, việc lựa chọn cách sống và quan niệm sống như thế của cha mẹ làm sao khiến con trẻ tôn trọng? Con trẻ có vấn đề, điều cơ bản không phải là do tự bản thân nó mà bắt nguồn từ cha mẹ.

Bởi thế, dù bây giờ con chỉ còn một chút tình vương vấn với vợ, muốn bù đắp lại cái nợ ân tình của mình cho cô ấy hay nghĩ tới trách nhiệm làm cha của mình đi nữa thì thầy cũng khuyên rằng, gia đình bao giờ cũng đáng trân trọng hơn sự nghiệp.

Giá trị đích thực của cuộc sống con người là gì? Là được chung sống với người mình thương yêu hay vứt bỏ nó để lựa chọn vật ngoài thân là tiền tài? Giữa làm tốt vai trò của một người cha trong quá trình trưởng thành của con cái với tiền bạc danh vọng, cái nào quan trọng hơn? Tấm chân tình mà con người dành cho nhau cũng như tình phụ tử sâu nặng chẳng thể nào đong đếm được. Bỏ ra một khoản tiền không nhỏ thuê gia sư cho con, thuê lái xe đưa con đi học, thuê người giúp việc chăm sóc miếng ăn giấc ngủ của con không phải là tình yêu con chân chính của người làm cha mẹ. Những đứa trẻ lớn lên trong hoàn cảnh đó không bao giờ hiểu được hai chữ “cảm ân”, thế tức là cha mẹ đã làm hại con. Tình yêu giữa cha mẹ và con cái không tiền nào có thể đo được.

Chúng ta không thể trở thành nô lệ của đồng tiền, cũng đừng nên quá si mê danh lợi hay mong mỏi bản thân được tất cả mọi người yêu quý, nếu không sẽ đánh mất mình. Chúng ta hãy trở thành chủ nhân của chính chúng ta.

Trên con đường học tập để trở thành chủ nhân của bản thân, có lẽ không ít lần con sẽ tự hỏi “Mình là ai?”. Khi nhìn lại cuộc đời mình, con sẽ thấy hối hận và day dứt trong lòng bởi đã bỏ mặc vợ con để theo đuổi sự nghiệp. Vì vậy, thầy khuyên con hãy trở về bên vợ con. Dù là giúp vợ dọn dẹp nhà cửa hay nấu cơm, sắp xếp sách vở cho con đi nữa, con cũng sẽ cảm nhận được niềm hạnh phúc sống bên người thân yêu. Con hãy khiêm tốn, nhún nhường và thể hiện lòng cảm kích trước mặt vợ: “Ngẫm lại mười năm qua anh đã dành quá nhiều thời gian, công sức cho sự nghiệp, mười năm sau này anh sẽ dành để chăm sóc em”.

Khi đã trở về bên vợ con, nếu vẫn hậm hực trong lòng bởi suy nghĩ “vì em mà anh phải từ bỏ cả công danh sự nghiệp” thì thầy chắc chắn một điều mâu thuẫn sẽ nổi lên trong gia đình con. Và rồi trong lúc cãi vã, con sẽ lỡ lời làm tổn thương vợ: “Vì em mà anh phải vứt bỏ sự nghiệp đang rực rỡ và bước đường thăng tiến vô biên của mình. Còn em, em đã làm gì vì anh?” Những tháng ngày cãi vã triền miên tất sẽ đẩy hai vợ chồng tới kết cục bi thảm cuối cùng: li hôn chỉ sau vài năm ngắn ngủi.

Con nên sớm giã từ nỗi buồn tiếc vì phải vứt bỏ sự nghiệp và cũng cần dự đoán trước những cuộc cãi vã giữa hai vợ chồng. Đúng là con đã lựa chọn gia đình và từ bỏ sự nghiệp nhưng không thể coi đó là một sự hi sinh. Chỉ khi nào con nghĩ rằng mình thật sự cần phải bù đắp những thiếu sót trước kia cho gia đình, vợ con thì con mới vượt qua mặc cảm ăn năn và tự trách, mới hiên ngang đứng dậy. Con đang mang trên mình khoản nợ ân tình lớn lao, nỗi dằn vặt và mặc cảm tội lỗi sẽ khiến con không thể ngẩng đầu lên được.

“Vợ yêu à, anh và em mỗi người mỗi phương như thế này thì dẫu có kiếm được tiền tỷ cũng để làm gì? Những ngày không có em ở bên, anh thấy cuộc sống sao mà vô nghĩa. Anh đã trăn trở rất nhiều rồi, em và con bao giờ cũng là thứ quý giá nhất đối với anh. Vì đồng lương hàng tháng mà anh phải bán bản thân và bỏ mặc mẹ con em. Anh luôn thấy cuộc sống của mình trống rỗng và vô nghĩa. Bây giờ thì anh đã hiểu vì sao cuộc sống của anh lại trống rỗng như thế. Bởi anh đã quá coi nhẹ tình thương yêu đáng quý nhất trong cuộc đời chỉ để chú trọng vào kết quả của những việc vô nghĩa. Đến tận bây giờ, anh mới tỉnh ngộ: mẹ con em chính là tài sản lớn nhất của anh. Bởi thế, anh đã quyết định quay trở về bên em. Vợ yêu à, anh nợ em quá nhiều. Sau khi sắp xếp gia đình ổn thỏa, anh sẽ đi tìm công việc mới bởi anh không muốn em phải nặng gánh gia đình. Từ nay, những việc quét nhà, nấu cơm, chăm sóc con cái em cứ để anh nhé. Về đến nhà, em hãy ngồi xuống nghỉ ngơi, để anh đấm bóp và mát xa cho em. Anh thật sự muốn sống những tháng ngày như vậy đấy!”

Khi con quay trở về với gia đình và hòa mình vào vai trò mà vốn dĩ bản thân nên gánh vác, chắc chắn con sẽ thấy lòng đầy xúc cảm: “Chà, như thế mới là cuộc đời, mới là sống chứ. Hạnh phúc ở gần như vậy mà mình cứ chạy mải miết để kiếm tìm nó ở một nơi nào xa xôi ngàn dặm hệt như một tên ngốc. Ngẫm lại những đêm không ngủ ngập trong men rượu và làm bạn với ti vi, mình không khỏi buồn phiền và hối tiếc, tại sao mình lại lựa chọn cuộc sống như thế?” Giờ đây, khi con nỗ lực yêu thương và bảo vệ gia đình với tình yêu chân thành tha thiết, khiến vợ con không còn cảm thấy cô đơn và tủi khổ; khiến con của con được sống trong tình yêu thương của cha, con cũng được nhận lại tình yêu thương vô bờ từ vợ, từ con. Người ta gọi đó là hạnh phúc.

Người thân yêu quan trọng hơn tất thảy

Hoặc giả con có thể quyết định khác: xa rời hẳn gia đình. Nếu con thấy mình thật sự không thể từ bỏ sự nghiệp đang phất lên từng ngày để quay về với khung trời nhỏ chăm sóc và yêu thương người thân trong gia đình thì cách duy nhất con có thể lựa chọn ấy là nói lời từ biệt với họ. Món nợ trong tâm không thể bù đắp bằng tình cảm thì ta hãy dùng tiền tài vật chất để bù đắp vậy. Gửi cho người thân khoản tiền tích lũy được coi như là bù đắp, dành một nửa số tiền lương hàng tháng làm tiền nuôi con để đổi lấy tấm thân tự do. Khi đó, cặp bồ hay tái hôn với con không còn vướng bận gì nữa. “Nửa đời trước tôi đã có nhiều sai lầm nhưng nửa cuộc đời sau tôi sẽ sống không uổng phí”. Quan niệm cuộc sống ấy chỉ phù hợp với những công dân được pháp luật bảo vệ và có quyền tự do, tuyệt đối không phải là thái độ của người tu hành.

Con chia sẻ với thầy rằng con có một công việc tốt, thầy thật sự không biết nó tốt ở điểm nào? Là ở đồng lương cao hay sự ngưỡng mộ của người khác dành cho con? Tuy không rõ cho lắm nhưng thầy biết, công việc đó đang phá hoại hạnh phúc gia đình con, khiến vợ con của con phải rơi vào bể khổ, như thế sao gọi là công việc tốt?

Con cần chấm dứt cuộc sống thiếu hoàn thiện và chưa có định số rõ ràng này. Bởi người bị hại đầu tiên chính là bản thân con, rồi đến vợ con nữa, mà con của con lại càng không có hạnh phúc. Trước tình cảnh này, li hôn có lẽ là sự lựa chọn sáng suốt chăng? Nếu cứ để cuộc sống trôi đi một cách mơ hồ, không rõ ràng như thế, chẳng tốt cho ai cả. Đừng để mình bị giằng xé giữa những lựa chọn chỉ bởi cái nhìn của người khác, như thế chỉ làm con thêm lãng phí thời gian.

Sống trong đời sống, con người có rất nhiều khát vọng mong cầu, nhưng kết quả thì sao? Bao giờ cũng là được cái nọ mất cái kia để rồi cuối cùng chỉ còn lại hai bàn tay trắng. Đặc biệt, với những người làm cha mẹ càng không nên như thế; không thể nghĩ rằng, trách nhiệm của mình chỉ là kiếm tiền nuôi con. Con nói rất đúng, đã là cha của người khác, con nên thường xuyên ở bên con cái, để chúng có thể cảm nhận được tình yêu của cha. Đương nhiên, với một đứa trẻ mà người cha phải vượt trùng khơi tới một nơi xa xôi để kiếm tiền hay với một đứa trẻ mất cha từ nhỏ, nó cũng không phải chịu quá nhiều thương đau. Bởi hình ảnh người cha luôn hiện hữu trong tim nó bằng một nỗi nhớ khôn nguôi nên đứa trẻ đó sẽ không thể mắc chứng tâm thần phân liệt.

Không có cha, mẹ nuôi con một mình cũng đâu phải vấn đề gì quá lớn lao. Dù vắng xa chồng nhưng người vợ luôn dành cho chồng một tình yêu sâu đậm và dạy con nên người bằng tình yêu đó, thì con trẻ vẫn được lớn lên trong yêu thương và thuận buồm xuôi gió. Ngược lại, cho dẫu chồng có gần gũi như hình với bóng, nhưng trong vợ không thổn thức một tình yêu, thậm chí chán ghét và miệt thị chồng thì môi trường đó vẫn ảnh hưởng vô cùng lớn tới tinh thần của con trẻ.

Khi đã tay trong tay sánh vai nhau bước vào lễ đường, thì hai vợ chồng cần trân trọng lời hẹn thề cùng nhau chung sống. Nếu thật sự lâm vào cảnh khốn khó và bi thương như một gia đình ở Bắc Triều Tiên mà thầy đã chia sẻ ở phần trước, buộc lòng phải li tán vợ con và hẹn ngày sống trở về bên nhau thì khi con nhắc tới hai chữ li hôn, thầy có thể thông cảm được. Nhưng những người lấy sự nghiệp làm cái cớ để li biệt vợ con cần phải suy nghĩ nghiêm túc về quan niệm gia đình của mình. Dù ở bất cứ thời điểm nào trong cuộc đời, gia đình bao giờ cũng là số một. Hạnh phúc khởi nguyên từ trong gia đình bé nhỏ mà không phải là thế giới rộng lớn bên ngoài. Gia đình quan trọng hơn bất cứ thứ gì trên đời này, trừ khi ta hiến thân cho một sự nghiệp lớn lao vì quần chúng nhân dân.

Với nhiều người thì tiền tài và địa vị dường như còn quan trọng hơn cả gia đình. Vì thế, họ miệt mài theo đuổi những thứ ấy không biết mệt mỏi và dần quên đi sự trân quý của gia đình, để rồi cuối cùng ăn năn một đời. Thử nghĩ mà xem, khi chức trọng quyền cao của bạn không còn nữa, khi tiền bạc của bạn mất đi vẻ lấp lánh của nó, khi tình nhân của bạn lạnh lùng rời bỏ bạn, thì nơi duy nhất bạn có thể quay về là nơi đâu? Chỉ có gia đình thôi.

Còn nhớ có lần thầy đã từng tư vấn cho một đôi vợ chồng. Người chồng tâm sự sức khỏe của mình dạo này thật sự không được tốt nên vô cùng đau khổ. Thầy thấy quả là như vậy nên khuyên anh ấy: “Thầy thấy khuôn mặt con thần sắc rất kém, con nên nghĩ cho mình một chút, hãy xin nghỉ một vài tháng để ở nhà dưỡng bệnh cho tốt”. Thầy chưa dứt lời thì chị vợ đã vội nói: “Anh cứ cố làm thêm sáu tháng nữa rồi sau xin nghỉ có được không?” Thầy nghĩ thật lạ, tại sao bệnh đã đến mức không thể chịu nổi rồi mà không bắt đầu điều trị ngay lại để sáu tháng nữa? Người vợ thì thầm vào tai thầy phân trần: “Thầy ạ, vì sau sáu tháng nữa nhà con sẽ lên chức thành viên ban quản trị”.

Đúng thế, nếu tiếp tục làm việc nửa năm nữa sẽ lên chức thành viên ban quản trị, thế nên trước mắt không thể nào xin nghỉ ở nhà dưỡng bệnh được. Bây giờ, gắng gượng chịu đựng bệnh tật một chút, chỉ sáu tháng nữa thôi là lên chức, tiền lương tất nhiên sẽ cao hơn, lúc đó xin nghỉ cũng không phải lo lắng nhiều đến tiền thuốc men nữa. Thầy chắc chắn rằng trong lòng cô vợ này đang có toan tính như thế. Hiện tại, người chồng gần như không thể gắng gượng với bệnh tật nữa, thế nhưng điều người vợ quan tâm hơn cả không phải là bản thân người chồng mà là lượng tiền chồng kiếm được. Với cô ấy, người chồng chỉ như một cỗ máy kiếm tiền. Con người xét đến cùng vẫn cứ là con người, sống ở trên đời cần biết cái gì nên cái gì không nên, điều này vô cùng quan trọng.

Đừng để con trẻ bị tổn thương

Người ta vẫn ví người con gái với phận liễu yếu đào tơ. Vì sao? Bởi phụ nữ luôn khát khao được nương tựa người đàn ông. Thế nhưng người mẹ lại vô cùng mạnh mẽ. Cùng là phụ nữ, tại sao hai tiếng “người mẹ” có thể mang đến cho họ sức mạnh lớn lao đến thế? Vì người mẹ luôn bảo vệ con mình. Đối với một đứa trẻ, người mẹ chính là thần hộ mệnh. Chẳng phải chúng ta khi còn nhỏ đã an nhiên lớn lên trong vòng tay bao bọc yêu thương của mẹ đó sao?

Vậy mà có những đứa trẻ vốn cần được cha mẹ chở che lại không được chăm sóc chỉ bởi cha mẹ của chúng mải mê kiếm tiền, gồng mình với công việc ở cơ quan, bận rộn theo đuổi danh lợi. Nếu không muốn bảo vệ và chở che con cái thì cớ sao lại mang chúng đến với nhân gian? Không kể là đàn ông hay phụ nữ, tất cả đều cần bảo vệ con cái, chỉ có điều người mẹ cần bảo vệ con mình nhiều hơn một chút.

Những năm gần đây, không ít phụ nữ lầm lẫn giữa định nghĩa phụ nữ và định nghĩa người mẹ. Khi nhắc đến trách nhiệm làm mẹ, chúng ta không thể nói đến vấn đề giới tính. Đã sinh con ra thì phải bảo vệ và nuôi dưỡng chúng. Nếu không gánh vác nổi nghĩa vụ nặng nề ấy thì đừng mang một sinh mệnh mới đến với thế giới này.

Con người thời nay thờ ơ với gia đình quá. Họ không quan tâm tới vấn đề gia đình không phải bởi họ miệt mài hiến thân cho sự nghiệp của cả nhân loại mà chỉ bởi họ bận kiếm tiền, bận leo lên những bậc thang danh vọng. Những người như thế không phải hiếm trong xã hội bây giờ. Trước kia, khi cơm chưa no áo chưa lành thì việc đó còn có thể thông cảm được. Nhưng giờ đây, cơm ăn áo mặc không còn là vấn đề nan giải nữa thì thiết nghĩ, các vị độc giả cũng nên xem xét lại giá trị quan cuộc sống của mình.

Đừng bao giờ nghĩ rằng mình phải hi sinh cho bạn đời, bởi thực ra tất cả những điều bạn làm cho người mình thương yêu nhất, làm cho gia đình mình, cho con cái mình đều xứng đáng. Hãy suy nghĩ thật kĩ xem đối với bạn, đâu mới là hạnh phúc đích thực. Khi đã nghĩ thông rõ rồi, bạn mới có thể lựa chọn cho mình một con đường chính xác để không bao giờ phải ăn năn day dứt.

Chương 10:

LÒNG KHỔ NÃO THẤY CÔNG TY VÔ ĐẠO

Giành lấy giá trị quan và dũng khí

Bạch Đại sư, con muốn hỏi:

Ông chủ của con sử dụng thủ đoạn mờ ám trong kinh doanh, ngầm cài đặt tay chân vào các đối thủ cạnh tranh, con căm ghét hành động đó nên lòng mình nặng trĩu. Để giữ việc, con buộc lòng phải nghe theo chỉ thị của ông ta. Mỗi lần làm việc không chính đáng con lại thấy dằn vặt rất khổ sở. Thưa thầy, con phải làm sao để tìm được sự giải thoát cho mình?

Làm việc theo tình cảm là điều tối kỵ

Nên ứng phó thế nào trước những sai trái của công ty ư? Trước tiên, khi nhận định một việc nào đó là sai trái, con cần nghĩ thật kĩ xem mình đánh giá nó theo tiêu chuẩn nào? Con lấy những chuẩn mực đạo đức xã hội hay những quy định của công ty hay khuôn vàng thước ngọc của đạo đức luân lý làm tiêu chuẩn đánh giá? Khi đã định rõ tiêu chuẩn con mới có thể phán đoán tính chất đúng sai của một sự việc. Ngay cả với một điều luật thôi cũng người nghĩ thế này người xem thế khác. Có những con người giảo hoạt, lòng không ngay thẳng nên khi làm việc có thể lách luật; lại có những người tuy hành động của họ xuất phát từ lòng tốt nhưng không được sự dung thứ của pháp luật. Những việc bất công như thế vẫn hay xảy ra trong cuộc sống.

Trong bất cứ trường hợp nào, con cũng không thể phán định một cách võ đoán rằng “đây là một việc vô đạo”. Người tu hành không được phép phán đoán đúng sai một cách tùy tiện như vậy. Trước mỗi vấn đề, con cần bình tĩnh suy nghĩ: việc này có phạm pháp, có đi ngược quy định của công ty và trái với luân thường đạo lý hay không. Thêm vào đó, con cần xét xem sự phán đoán của mình có mang sắc thái tình cảm chủ quan hay không.

Thầy biết có một số người, đứng trước một vấn đề mà đa số không tán đồng, dị nghị nên chấp nhận đi ngược với chính kiến của mình, tát nước theo mưa, chửi bới tranh cãi cho giống với mọi người. Kết quả là họ bị chính những người trong công ty ghẻ lạnh, không còn chỗ đứng, phải chịu cú sốc lớn về mặt tinh thần. Khi phán đoán một việc nào đó là “vô đạo”, con người rất dễ mang theo sắc thái tình cảm chủ quan của mình. Vì thế, con cần luôn lưu tâm nhắc nhở mình, không được quá nghiêng về ý kiến chủ quan, tự cho mình là đúng.

Nếu một người có mối quan hệ rộng và hậu thuẫn vững chắc thì dẫu có làm việc “vô đạo” đi nữa vẫn được người khác giúp đỡ và bao che. Ngược lại, nếu một người bình thường nhân khí không tốt, lại không có người đỡ đầu thì dù việc làm có quang minh chính đại vẫn có thể bị những kẻ có dụng tâm đổi trắng thay đen. Hoặc giả có trót làm việc “vô đạo” đi nữa thì người được nâng đỡ vẫn vượt qua được sự xét đoán của chính nghĩa, còn người đã mất đi mối quan hệ chỉ đành ngậm ngùi chịu chỉ trích và phê phán của người đời. Ngay cả những việc được xã hội đồng tình và trở thành quan niệm phổ biến cũng có thể trở thành việc “vô đạo” bị nhiều người lên án.

Những ví dụ như thế nhiều không kể xiết. Một trong số đó là hiện tượng thầy cô giáo nhận quà của học trò. Ngày xưa, các phụ huynh có con đi học, để tỏ tấm lòng biết ơn thầy nhọc công dạy dỗ, họ biếu quà, phần nhiều là những đồ ăn được như khoai lang, trứng gà chẳng hạn. Còn trong xã hội ngày nay, hành động tri ân ấy lại phát triển thành văn hóa tiền bạc. Tấm lòng của phụ huynh với người thầy vẫn không đổi thay, chỉ có hình thức thể hiện là chuyển sang tiền. Và cũng từ đó mới xuất hiện nhiều vấn đề. Vấn đề là ở chỗ “tâm ý” quá nặng nên mới gây ra ảnh hưởng xấu.

Xét trên quan điểm của tôn giáo, tâm ý quan trọng hơn luật lệ cứng nhắc. Ví dụ như khoản tiền bí mật của công ty trên danh nghĩa là do một nhân viên trong công ty quản lý, người ngoài nhìn vào sẽ thấy đó là một việc không chính đáng. Nhưng với các thành viên trong công ty thì khác, nó đơn thuần chỉ là một hành động bắt buộc phải làm để công ty phát triển lớn mạnh. Ta có thể thấy những tình huống khó định luận như thế ở bất kì đâu.

Giá trị quan, dũng khí, cần có thêm niềm tin

Thường thì chúng ta luôn cảm thấy khổ sở day dứt khi chứng kiến hiện tượng bất chính của công ty, nhất là khi cấp trên yêu cầu bạn phải làm những việc đi ngược luật lệ và quy tắc. Không làm tức bạn đã trái lệnh cấp trên; mà làm thì nhỡ sau này xảy ra chuyện chắc chắn bạn sẽ là người phải chịu trách nhiệm, bởi bạn chính là người phụ trách nó, mọi việc làm giả làm sai đều qua tay bạn. Dù ở bất cứ đâu bạn cũng có thể gặp phải vấn đề nan giải đó. Và dù bạn có lôi việc đó ra ánh sáng đi nữa thì đối với người ngoài, bạn là người cương trực thẳng thắn, còn trong mắt của đồng nghiệp bạn lại trở thành tên phản đồ không biết nghĩa khí.

Mọi người thường hay niệm tình bạn bè, đồng hương hay người cùng tông phái, đối xử khoan hồng đại lượng với họ, giảm nhẹ sai lầm và che đậy khuyết điểm cho họ. Bởi thế, khi xét tới hai chữ “vô đạo”, chúng ta cần thấu hiểu nó từ một góc độ rộng lớn hơn.

Trước tiên, đừng mang theo tình cảm cá nhân khi phán xét một việc nào đó là “vô đạo”. Nếu con người buộc phải tiết lộ một việc “vô đạo” xuất phát từ tâm lý báo đền mạnh mẽ thì dù người phạm tội có bị trừng phạt đi nữa, ý nghĩa của việc làm đó có thể bị hạ thấp chỉ bởi động cơ không thuần túy. Bởi thế, chúng ta không nên nhìn nhận một việc làm “vô đạo”dựa theo lợi ích và tình cảm cá nhân.

Thứ nữa, có những lúc chúng ta buộc phải gạt bỏ tình cảm cá nhân. Ví như người dân Hàn Quốc cần đứng về một phía với đất nước, khi Hàn Quốc có một hành động nào đó không chính đáng với nước khác, nếu một người dân Hàn Quốc hùng hồn lớn tiếng trách móc tổ quốc mình thì có thể người ấy sẽ bị đồng bào mắng nhiếc và gọi là kẻ phản bội lợi ích quốc gia. Trước tình cảnh tiến thoái lưỡng nan như thế, con người thật khó chọn lựa.

Thực ra, những lúc như vậy, thẳng thắn thừa nhận sai lầm mới là sự lựa chọn tốt nhất cho tổ quốc. Dù bản thân chúng ta phải chịu nhiều khổ sở nhưng chỉ có vậy mới giúp đất nước phát triển. Những việc chúng ta làm từ xưa đến nay để bảo vệ tổ quốc cũng cần có sự cải thiện. Mỗi người phải có trách nhiệm dựa vào sự thật, nói theo sự thật và làm trong sạch lập trường.

Muốn thoát li khỏi những võ đoán của tình cảm cá nhân để giải quyết công việc, trước tiên chúng ta cần suy nghĩ vấn đề đó thật thấu đáo.

“Mình có nhất thiết phải nhúng tay giải quyết vấn đề này hay không? Nó có đi ngược nguyên tắc của tổ chức, vi phạm pháp luật hay không? Việc cải thiện nó liệu có giúp ích cho sự phát triển của tổ chức và an ninh quốc gia?” Hãy suy nghĩ thật kĩ những câu hỏi tương tự như thế. Sau nhiều băn khoăn trăn trở, nếu thấy không thể nhắm mắt làm ngơ thì vì lợi ích của tập thể, bạn nên vạch trần sự việc để ai ai cũng biết. Đương nhiên, khi đó bạn cũng cần chuẩn bị tốt tâm lý hi sinh.

Cách mạng chưa bao giờ là một con thuyền xuôi gió bởi nó luôn vấp phải sự kháng cự và đấu tranh. Muốn làm cho một vật đang chuyển động dừng lại, chúng ta cần dùng sức, huống chi là muốn sửa đổi những việc làm không chính đáng mà con người đã quá quen? Đường đi khúc khuỷu và gặp nhiều vật cản là tất yếu. Sự chống đối chủ yếu thể hiện ở mâu thuẫn giữa các mối quan hệ xã hội. Vì thế, nếu thật lòng mong muốn xóa bỏ cái cũ, chúng ta phải chuẩn bị tốt tâm lý hi sinh.

Khi hi sinh lợi ích cá nhân, bạn cần phải đảm bảo những nguyên tắc: Thứ nhất, sự hi sinh của bạn có ý nghĩa và có giá trị. Thứ hai, bạn phải có dũng khí dám hi sinh. Và cuối cùng, bạn cần có niềm tin sắt đá để kiên trì và nhẫn nại, làm triệt để tới cùng. Có những lúc, lòng bạn tràn ngập quyết tâm xông lên nhưng bởi độ kiên trì chưa đủ mạnh nên bỏ cuộc. Niềm tin vững chắc sẽ giúp bạn theo đuổi tới cùng.

Giả như một giáo viên khuyên đồng nghiệp của mình không nên nhận quà của phụ huynh, có thể người giáo viên đó sẽ bị chỉ trích nhưng trong lòng không hối hận. Bởi điều quan trọng là, khi tiếng nói phản đối hành động không chính đáng xuất phát từ trái tim chân thành của một người thì sự kháng cự và cái giá người đó phải trả bao giờ cũng nhỏ nhất. Trong thực tế cuộc sống, có thể ai ai cũng ghét người nhàn rỗi xen vào việc của người khác, nhưng rồi dần dần họ cảm nhận và tiếp nhận sự chân thành của người này thì có lẽ họ sẽ quay trở về với những gì tốt đẹp.

Chọn đường đi trong cuộc đời theo giáo lý nhà phật

Thế gian này có rất nhiều người chính nghĩa, chỉ có điều họ muốn giữ cái lợi, tránh cái hại và bảo vệ những cái tốt cho bản thân. Bởi thế khi đứng trước một sự việc sai trái, họ trù trừ không quyết. Sáng sớm thức dậy, tiếng lòng họ thôi thúc mình phải nói ra việc mờ ám bất chính kia, nhưng nghĩ đến sự an nguy của gia đình, họ đành thay đổi chủ kiến và giữ im lặng. Sự đấu tranhh giữa lương tâm và tư tâm khiến họ chẳng thiết ăn uống và cuối cùng chọn cách mượn rượu để làm tê liệt bản thân.

Người tu hành theo giáo lý nhà Phật sẽ không để mình rơi vào tình trạng ăn không ngon ngủ không yên như thế khi gặp chuyện “vô đạo”. Phật nói rằng không vì những chuyện phi lý mà mù quáng xét đoán thị phi. Cần hiểu rằng, “đó chỉ là phán đoán của riêng ta mà thôi”. Khi đã thẩm thấu giáo lý nhà Phật, nhân sinh quan của bạn sẽ vững vàng không đổi. Bạn không mê mẩn tiền bạc, cũng không làm nô lệ của quyền quý nên bạn có thể kiên trì và không sợ hãi: làm nhân viên vệ sinh hay nhân viên tạp vụ cũng tốt, mình không thể tiếp tục ở trong cái ổ nhớp nhúa này để làm vấy bẩn con người.

Chỉ khi thấu tỏ thế giới này, chúng ta mới có thể xem xét toàn cục, đưa ra chủ kiến và biết cách ứng phó. Tôi không khuyên các bạn hờ hững, thản nhiên trước những điều “vô đạo” mà tôi mong các bạn có thể kiên định suy nghĩ của mình giữa thế giới “vô đạo” và luôn giữ tâm niệm: “Cả thế giới là bùn ta vẫn trong sạch, bởi thế ta cần đi con đường riêng của mình”.

Phật Tổ từng nói thế giới này có bốn tầng cấp, nhưng bốn tầng cấp đó không tồn tại trong giáo lý nhà Phật; thế giới này có sự phân biệt nam nữ, nhưng Phật giới không có sự chia rẽ đó. Phật Tổ chịu bao gian nan, cay đắng để tham ngộ chân đế, chúng ta hãy để nó thể hiện mình trong thực tiễn xã hội. Phật giáo của Hàn Quốc chẳng phải là Phật giáo Đại thừa hay sao? Bởi thế, chúng ta càng cần phải theo đuổi chính nghĩa xã hội, đó là sứ mệnh mà thời đại đã trao cho chúng ta.

Vứt bỏ thù hận, nuôi lòng biết ơn

Thầy không rõ thủ đoạn mờ ám mà con nói tới cụ thể là gì, còn như dựa vào tình cảnh hiện nay của con, thầy đoán có lẽ ông chủ của con bắt con phải làm “hai sổ kế toán” thì phải. Là người quản lý tài vụ của công ty, ông chủ ép buộc con rút ruột tiền bí mật, con nên ứng phó thế nào? Để giữ miếng cơm manh áo, con không thể xin thôi việc ngay được, nhưng tiếp tục làm cũng có nghĩa ngày càng dấn sâu vào bùn lầy, tình cảnh đó thật khiến người ta khổ sở.

Những lúc như thế con càng cần hiểu rõ tu hành là gì. Tu hành không phải là thêm vào cho mình quá nhiều chuẩn tắc ngặt nghèo mà là quá trình tìm hiểu trái tim đang đập trong lồng ngực mình như thế nào để người tu hành có thể tạm biệt khổ đau, tự tìm niềm vui và tạo dựng cuộc sống hạnh phúc - đó mới là ý nghĩa chủ đạo của hai chữ tu hành.

Quý vị thử nghĩ xem, khi mình muốn cãi nhau với người khác, muốn giáo huấn họ bằng những lời nghiệt ngã hoặc muốn ăn trộm đồ của ai đó hoặc muốn vào sào huyệt của người khác, hoặc muốn nói dối hay mắng chửi người khác, liệu quý vị có vui vẻ trong tâm? Tất nhiên là không vui rồi. Khi trái tim đập mạnh, thân tâm chúng ta hưng phấn nhưng không hề yên ổn. Và khi dũng cảm thừa nhận hành vi nói dối của mình, cảm giác trút bỏ gánh nặng có làm quý vị thực sự thoải mái?

Thế nên, chúng ta cần cố gắng làm những việc quang minh chính đại, giữ đúng đạo đức để tâm hồn được nhẹ nhàng và thanh tịnh. Nhưng liệu hành sự theo luân thường đạo lí có mang lại sự yên tĩnh tuyệt đối trong tâm hồn? Đương nhiên là không thể tuyệt đối. Dù phẩm hạnh đoan chính, chúng ta vẫn không tránh khỏi việc ưu phiền. Chỉ khi chúng ta xử sự chính trực và đi sâu tìm hiểu bức màn bí mật trong tâm tính của mình, chúng ta mới có thể tới với một thế giới không tịch và chấm dứt khổ đau.

Chúng ta nên xử trí ra sao trước mỗi hành vi vi phạm đạo đức? Khi bạn phải nhắm mắt mà làm vì kế sinh nhai và chịu đựng nỗi dằn vặt trong tâm khảm thì lời khuyên của tôi là: đừng nên lao theo hành vi đó nữa.

Con nên nhớ, con làm việc trong công ty này là vì chính bản thân con chứ không phải vì ông chủ. Ông chủ bắt con làm những việc mờ ám, nhưng xét cho cùng thì con đâu nhất thiết phải bán mình cho nơi này. Bởi vậy, quyết định đi hay ở là do tự bản thân con. Như thế cũng có nghĩa vấn đề nằm ở chính con.

Theo đạo lý tu hành, người phải chịu trách nhiệm trước những đau khổ của con không ai khác ngoài con. Vì lợi ích của bản thân, vì muốn kiếm nhiều tiền hơn, vì muốn cuộc sống ổn định hơn, con mới tiếp tục lao theo hành vi phạm pháp. Chính thế, con không nên đổ lỗi cho ông chủ.

Khi gặp tình cảnh đó phải làm thế nào? Theo thầy, thà con chấp nhận kiếm ít tiền hơn một chút, sống kham khổ hơn một chút chứ không nên làm những việc phạm pháp trái lương tâm. Cứ cho là con đang như cá nằm trên thớt, con cũng không nên oán hận ông chủ của con. Kiên trì theo chính đạo bao giờ cũng có cái giá của nó. Khi đã quyết ý tu hành cũng có nghĩa con cần vứt bỏ một vài lợi ích của thế tục.

Chẳng phải vì muốn tinh tấn tu hành mà Phật Tổ đã từ bỏ vương vị và người thân hay sao? Hãy kiên quyết loại bỏ những vật cản trên bước đường tu hành, dù nó có là gì đi nữa. Thậm chí có lúc ngay cả sinh mệnh cũng không màng tới. Như thế, con sẽ tận diệt khổ đau và dễ dàng giải quyết sự việc.

Nếu con không thể từ bỏ công việc, lúc đó phải xử trí thế nào? Theo thầy, con cần chuẩn bị tốt về mặt tư tưởng: vì một chút tư lợi mà nhắm mắt đưa chân làm việc trái luân thường đạo lý, tất sẽ bị ông trời báo ứng. Một ngày nào đó, điều ấy sẽ xảy ra và con không thể oán hận bất kì ai. Tiếp theo, con đừng nên oán hận ông chủ bắt mình làm việc vô đạo đức nữa mà hãy xuất phát từ lợi ích của công ty để thấy rằng đó là việc bắt buộc phải làm để bảo vệ công ty.

Khi đã hiểu như thế, con sẽ thấy mình không còn đau khổ. Đừng nên trăn trở nhiều vì sự đúng sai của sự việc, con chỉ cần đứng trên lập trường của ông chủ để hiểu họ; chẳng những con sẽ thôi trách móc họ mà còn giữ được trái tim bình hòa để nói với ông chủ: “Sếp đừng nên làm việc phạm pháp này nữa”. Nếu ông chủ cự tuyệt và mời con ra khỏi công ty thì con hãy vui vẻ từ bỏ. Nếu đã khuyên lơn một vài lần mà ông chủ vẫn không nghe, con cũng cần lựa chọn con đường đi cho mình: mình sẽ rời bỏ công ty hay ở lại để sau này phải chịu quả báo?

Nếu thành tâm tu hành, con sẽ không nghĩ ngợi nhiều về chuyện từ bỏ một công việc. Dù con có tiếp tục làm việc đi nữa thì con cũng không nên răm rắp theo lời ông chủ giúp ông chủ che đậy hành vi bất chính của mình mà cần nỗ lực tìm cách ngăn chặn nó. Nếu sự cố gắng của con không hiệu quả và con bị buộc thôi việc thì cũng đừng nên dằn vặt mình.

Chương 11:

THEO ĐUỔI CUỘC SỐNG PHONG PHÚ VỀ TINH THẦN, KHÔNG XA HOA VỀ VẬT CHẤT

Không phải mưu cầu sinh tồn mà là thực hiện cho được cái tôi

Bạch Đại sư, con muốn hỏi:

Khi tham gia vào các hoạt động tình nguyện, con luôn muốn thay đổi nghiệp thức của mình, muốn được nghe lời khen ngợi của người khác. Và từ trong tâm mình, con muốn học hỏi và bổ khuyết những kĩ năng mình còn kém cỏi. Lao động với một tâm tư như thế có được gọi là “dâng hiến” không thưa thầy?