Tôi Làm Việc, Tôi Hạnh Phúc

Hai kiểu trừng phạt làm tổn thương bản thân

Thăng chức trong xã hội ngày nay sẽ mang lại cho bạn những lợi ích gì? Thứ nhất, bạn có thể điều khiển nhiều người hơn; thứ hai, thu nhập của bạn không ngừng tăng lên.

Khi chỉ là một nhân viên cấp thấp ở công ty, rất có thể bạn căm hận sếp vì sếp gia tăng áp lực và sự ràng buộc đối với bạn. Khi đã được thăng chức làm nhân viên cấp cao rồi, bạn mới thực sự thấm thía cảm giác của người phải quản lý cấp dưới. Mệnh lệnh của bạn họ coi như gió thoảng ngoài tai, nỗi đau đầu nhức óc mà bạn phải chịu lúc này không phải tầm thường. Bởi thế, có người nói, so với việc quản thúc cấp dưới, phục tùng mệnh lệnh cấp trên sung sướng hơn nhiều.

Hãy ngừng nỗi tha thiết mong cầu thăng chức của bạn, rũ bỏ khát khao theo đuổi quyền lực để thấy thư thái trong lòng và giữ được tính thiện trong tâm. Đối với quyền lực, con người luôn gắng bon chen giành giật. Bởi thế, họ thường dối mình gạt người, dẫm đạp lên vai của kẻ khác để tiến thân. Cho dù trái tim bạn ban đầu có thuần khiết thiện lương, không tơ vương chút ý nghĩ làm hại người khác đi nữa cũng khó lòng tránh khỏi bị rơi vào vòng tuần hoàn ác nghiệt đó. Giữa người với nhau, ngoài thù ghét và đố kỵ thì đâu còn gì nữa!

Bạn cần hiểu đó chính là cuộc đời. Thấy những sự việc như thế, trong lòng vẫn giữ được sự thanh sạch: Có can hệ gì, dù mọi người có vươn lên trong ao bùn hôi tanh thì ta vẫn một lòng tuân theo lời chỉ dạy của Phật Tổ, cả thế nhân đều đục, một mình ta trong. Chỉ cần có được tâm thái này và không màng tới việc thăng chức thì bạn không bị dày vò trong nỗi đau của khát khao không thành, không phải chịu bất cứ một áp lực nào. Giống như khi bạn tham gia vào một cuộc thi mang tính chất hữu nghị, thắng thì ta vui, mà thua ta cũng hào hứng trở về.

Lúc nào bạn cũng tự dằn vặt vì mình đã thất bại, kém cỏi hơn người khác, bị bủa vây trong nỗi chán nản, tuyệt vọng thì áp lực tự nhiên cũng theo đó mà không ngừng sinh sôi. Như thế, bạn đã tự làm tổn hại mình. Trong một xã hội phải tự mình dang tay với lấy mọi thứ, bạn buộc phải phát huy tài năng và dốc toàn lực để cạnh tranh, có điều thắng hay bại là chuyện thường của nhà binh. Ngay cả khi thua, ta cũng phải thua trong đường hoàng vui vẻ, thua một cách tâm phục khẩu phục và thua như một anh hùng. Đừng để áp lực đè nặng lên mình, ta hãy điềm nhiên đón nhận báo đáp nhân quả của cuộc đời. Nếu không làm được điều đó, bạn chỉ khiến mình bị tổn thương bởi hai kiểu trừng phạt mà bạn đang áp dụng với bản thân mà thôi.

Điều bạn cần tâm niệm trong lòng là làm sao hoàn thành công việc cho thật tốt, thật hoàn mỹ, còn đánh giá thế nào, đó là việc của sếp. Đề bạt ai, sếp tự cân nhắc và quyết định. Thực ra, sếp luôn để ý đến thái độ và thành tích làm việc của từng nhân viên. Đương nhiên, cũng có lúc, những đánh giá của sếp có thể trái ngược với bạn. Bởi vậy, bạn đâu cần mòn mỏi mong chờ lời nhận xét của sếp.

Hãy cố gắng làm việc. Dù cấp trên có lựa chọn bạn hay không, hãy thản nhiên đối diện. Thả lỏng tâm tư, xa rời áp lực, đó mới là hành vi của người sáng suốt.

Trút bỏ gánh nặng để sống một lần

Còn nhớ có một đôi vợ chồng từng tìm đến tôi. Người chồng mắc một căn bệnh lạ, bệnh viện không thể tìm ra nguyên nhân. Vậy là, ngày ngày anh phải chịu nỗi đau đớn do bệnh tật hành hạ.

- Con làm nghề gì?

- Dạ thưa thầy, con làm lái xe taxi ạ!

- Vậy khi lái xe con sợ nhất điều gì?

- Dạ, con sợ nhất là buồn đi vệ sinh ạ!

Tôi lại hỏi vì sao anh lại sợ đi vệ sinh đến vậy. Anh trả lời, bởi anh vừa tiễn vị khách này xuống xe đã ngay lập tức phải đón người khách khác, bận đến nỗi không còn thời gian để thở lấy sức huống chi là đi vệ sinh. Nhưng anh không thể nói với khách rằng: “Xin lỗi, tôi muốn đi vệ sinh một chút, quý khách vui lòng đợi trong chốc lát có được không?” Nghe xong câu đó, chắc chắn khách sẽ quay đầu bỏ đi, vẫy một chiếc taxi khác. Để có thể kiếm thêm chút tiền, anh đành nhịn đi vệ sinh trong thời gian dài.

Nghe xong, tôi nói: “Vậy thì thủ phạm gây ra căn bệnh của con không ai khác ngoài vợ con”. Chẳng phải vợ con ngày nào cũng thủ thỉ bên tai con hai chữ kiếm tiền hay sao? Vợ anh nói cô chẳng bao giờ bắt chồng phải lao lực kiếm tiền. Tôi lại hỏi: “Con có thể thừa nhận rằng mình không thúc ép chồng kiếm tiền, nhưng mỗi tối sau khi chồng trở về nhà, ai là người ngồi đếm thu nhập của anh trong một ngày?” Tất nhiên là vợ. Thực ra, điều này không cần đoán chúng ta cũng biết.

“Đếm tiền xong, chắc chắn vợ con sẽ nói: Anh ơi, hôm nay chỉ có thế này thôi à? hoặc: Anh à, hôm nay kiếm được nhiều quá! Tiền chồng kiếm được càng nhiều thì nụ cười của vợ càng rạng rỡ. Người vợ không nghĩ rằng nét vui buồn trên gương mặt cô vô tình mang lại áp lực rất lớn cho chồng. Vì thế, anh phải cố gắng kiếm nhiều tiền hơn một chút để đổi lấy niềm vui của vợ. Anh cần mẫn đến nỗi không dám dành ra vài phút ngắn ngủi để đi vệ sinh”. Phân tích xong, tôi hứa sẽ chữa bệnh cho người chồng.

- Thầy hứa sẽ chữa khỏi bệnh cho chồng con, con tình nguyện trả thầy phí điều trị là bao nhiêu?

- Thưa thầy, có... đắt không ạ?

- Tất nhiên là đắt rồi. Con thử nghĩ xem, ngay cả bệnh viện cũng bó tay, vô phương cứu chữa bệnh của chồng con.

- Vậy, cụ thể là hết bao nhiêu ạ?

- Khoảng 5 triệu Won(1).

- Trời ơi, đắt thế cơ ạ?

- Nếu con chê đắt thì con đưa chồng con trở lại bệnh viện vậy. Ở bệnh viện, người ta kiểm tra hết mục này đến mục khác, 5 triệu Won chẳng mấy mà hết, nhưng e rằng vẫn không tìm ra căn nguyên bệnh của chồng con. Còn ta có thể đảm bảo chữa khỏi bệnh cho chồng con, con còn phàn nàn 5 triệu Won là nhiều ư?

- Thầy có đảm bảo chắc chắn sẽ chữa khỏi bệnh cho chồng con không ạ?

- Đương nhiên.

- Thầy sẽ chữa như thế nào ạ?

- Cái này thì tự ta đã có cách. Rút cục thì con có chịu chi số tiền đó không?

- Không cần bàn bạc với chồng, người vợ vội vã gật đầu đồng ý.

- Thầy ơi, thế chữa khỏi bệnh phải mất bao lâu ạ?

- Khoảng ba tháng.

- Vậy ba tháng này sẽ điều trị theo phương thức nào ạ?

- À, trong ba tháng đó, chồng con không phải làm gì cả, chỉ ở bệnh viện điều dưỡng thôi.

- Thế thì cả nhà con phải uống nước lã qua ngày rồi.

- Con lấy số tiền khi trước chồng con kiếm được ra dùng tạm vậy.

- Thưa thầy, chồng con có kiếm được bao nhiêu tiền đâu ạ!

- Thật sự nhà con không còn tiền ư?

- Quả thật là không còn ạ!

- Vậy chi tiêu trong gia đình con mỗi tháng hết khoảng bao nhiêu?

- Thưa thầy, chi nhiều lắm ạ! Dù cố gắng thắt lưng buộc bụng, mỗi tháng cũng hết ít nhất 1,5 triệu Won ạ!

- Được, vậy ta sẽ trả lại con 5 triệu Won đã thu của con, con hãy dùng số tiền này để lo cho cả nhà trong ba tháng nhé!

Sau khi bàn bạc thống nhất xong, tôi yêu cầu người chồng tới chùa đều đặn mỗi ngày. Một ngày làm việc của anh bắt đầu lúc 8h sáng và kết thúc lúc 6h chiều. Anh hỏi tôi, anh phải làm công việc gì. Tôi nói: con vẫn làm công việc lái xe quen thuộc của con. Khác với công việc thường ngày của con ở chỗ, lái xe ở đây là để tạo phúc cho người khác.

Tôi bảo anh lái xe ra ngoài, quan sát xem trên đường có người nào không biết đường thì giúp người ta chất hành lý lên xe rồi đưa người ta tới nơi cần đến, như thế là làm phúc. Lái xe trên đường, có thể giúp thêm người nào thì hãy giúp người đó, giúp càng nhiều người càng tốt. Nếu có thể, hãy coi mình là một người bình thường khỏe mạnh, không ốm đau bệnh tật nên cần giúp đỡ những người đi lại bất tiện; hoặc hãy coi mình là một thanh niên cường tráng nên cần cố gắng giúp đỡ các cụ già đang thấp thểnh bước đi trên đường.

- Ý thầy nói là con chở người mà không thu tiền ư?

- Làm việc tạo phúc thì sao có thể thu tiền?

- Vậy con không cần bật đồng hồ tính tiền lên nữa ạ?

- Ừ, tắt nó đi con ạ! Xe taxi vốn không nên có, thêm nó vào chỉ khiến người tu hành không làm được việc pháp giới mà thôi.

- Thế nếu hành khách muốn gửi con phí xe thì sao ạ?

- Đó là sự bố thí của thí chủ, con hãy nhận lấy.

Vậy là anh bắt đầu giúp cụ bà chở đồ về nhà, dìu người đi lại khó khăn lên xe và đưa về, giúp em nhỏ mau tới nơi cần đến. Một con người bận rộn tạo phúc cho người khác lẽ nào không cần vào nhà vệ sinh? Đương nhiên, anh có thể vào nhà vệ sinh trong chốc lát rồi quay trở ra tiếp tục giúp đỡ mọi người. Tuy nói là tạo phúc, nhưng lái xe vòng đi vòng lại trên đường như thế lẽ nào không sợ vi phạm luật lệ giao thông? Bạn hãy yên tâm, dù trong lòng người lái xe có sốt sắng giúp đỡ mọi người đến đâu thì anh vẫn tuân thủ luật lệ giao thông.

Cứ thế, anh lái xe đi khắp mọi nơi, giống như một cuộc dạo chơi vậy. Tháng đầu tiên, có không ít thí chủ bố thí cho anh, anh thu được số tiền bằng nửa thu nhập hàng tháng trước đây. Nhờ làm việc với một tâm thái thoải mái và vui vẻ, anh khỏe lên trông thấy. Sang tháng thứ hai và tháng thứ ba, thu nhập của anh bằng 70% rồi 90% thu nhập hàng tháng trước đây. Ví dụ bạn kiếm được 100 Won, phải chi mất 30 Won tiền viện phí so với kiếm được 90 Won mà cơ thể khỏe mạnh, không phải vào bệnh viện, giữa hai điều ấy, ta nên chọn cái nào? Đương nhiên, ta nên chọn cách làm việc với một tâm trạng mừng vui phấn khởi và chẳng chút áp lực.

Các bạn độc giả thân mến, dù bạn không quan tâm tới việc thăng chức thì con đường đời của bạn vẫn rộng mở thênh thang chào đón bạn. Bởi vậy, bạn đừng nên có suy nghĩ thiên lệch: “Tôi không muốn thăng chức”. Giả sử một ngày nào đó, sếp tươi cười đề bạt bạn, bạn đừng nên ruồng bỏ cơ hội trong một câu nói “Dạ, em không muốn làm” mà hãy khéo léo trả lời “Được sếp hậu ái như vậy, em cung kính không bằng tuân lệnh” và bước tới nhận lệnh với một tư thế khiêm nhường, nhũn nhặn. Đương nhiên, tiền lương của bạn sẽ tăng thêm chút ít, bạn cũng đừng nên bất kính chối từ mà nên nhận lấy.

Làm việc với một tâm thái vui vẻ và thoải mái không những có thể kích thích tư duy sáng tạo mà còn loại bỏ tâm lý căng thẳng khi đối diện với cấp trên. Bất cứ lúc nào, bạn cũng nên mang trong mình một trái tim tự nhiên, thoải mái.

Dù cấp trên có bực tức và đối xử với bạn như cá nằm trong chảo đi nữa, bạn vẫn nên nhũn nhặn và cung kính nói rằng: “Em rất cảm ơn sự quan tâm của sếp với em trong thời gian qua”. Đã chuẩn bị một tâm lý như vậy thì trong những ngày làm việc bình thường, bạn còn sợ gì nữa? Lên chức rồi tất bạn sẽ có cấp dưới. Đối với cấp dưới nên hạ lệnh thì hạ lệnh, quản lý thì nên quản lý, có gì đâu mà bạn phải thất thần, căng thẳng. Hãy nói với cấp dưới: “Mọi người tự xem công việc mà làm nhé!”, “Hãy cố gắng nhé!”, “Biết thì bảo là biết, không biết thì bảo là không biết, thành thực là tốt”. Tin rằng, không một cấp dưới nào có thể ghét bỏ một cấp trên hòa nhã và thân ái với mọi người như bạn.

Bạn ở vào thế trên đe dưới búa, vừa phải quan sát nét mặt sếp để hành sự vừa phải lo lắng về cảm nhận của cấp dưới, khó tránh khỏi áp lực và căng thẳng, như thế làm sao có thể đảm bảo hiệu quả công việc? Bởi thế, bạn đừng để mình bị trói buộc bởi những lo lắng không đáng có đó mà hãy cố gắng phát huy hết khả năng của mình. Có ý tưởng mới hãy mạnh dạn thi hành; có lời muốn nói hãy can đảm mở miệng; có sai sót nếu bị trách mắng hãy cúi đầu nhận lỗi. Hãy thử vứt bỏ gánh nặng cuộc sống bằng cách đó xem sao.

Có nhiều người tới hỏi ý kiến của tôi khi họ băn khoăn, trăn trở có nên nộp đơn từ chức hay không. Nguyên nhân họ muốn thôi việc nếu không phải là vì bị người khác ngáng chân cản đường thăng chức của mình thì cũng là vì cấp trên chẳng những không nghe theo ý kiến của họ mà còn bài xích nó.

Đương nhiên, cấp trên không thể hành sự theo mong muốn của bạn. Từ xưa đến nay, chỉ có cấp dưới phục tùng cấp trên, làm gì có chuyện cấp trên nghe theo cấp dưới? Bạn cho rằng cấp trên vùi dập bạn là vì đố kỵ với tài năng của bạn? Đó là lẽ tất nhiên, cấp dưới nếu quá thông minh, cấp trên sẽ sinh lòng đố kỵ. Bạn phàn nàn rằng, cấp dưới cũng chẳng chịu nghe lời bạn? Bạn thử nghĩ xem, con người vốn kỳ lạ như vậy đấy, ngay cả lời nói của cha mẹ đôi khi họ còn bỏ ngoài tai, vậy tại sao bạn lại hi vọng họ sẽ cần mẫn làm theo lời bạn? Chỉ cần suy nghĩ kỹ một chút, bạn sẽ thấy tất cả những điều đó là hợp tình hợp lý, không đáng để bạn phải phiền não.

Đừng nên để ý tới những lời ong tiếng ve và những ánh mắt ghen ghét hằn học với bạn, càng không nên tổn hao tinh lực vào tham vọng thăng chức, chỉ nên làm chủ cuộc sống của mình mà thôi. Cứ xem xã hội ngày nay, thăng chức càng nhanh thì càng mau bị người ta đẩy xuống. Bởi thế, ta nên làm một “bộ trưởng vạn niên” là hơn, như thế thân tâm sẽ an ổn. Cả ngày sống trong căng thẳng và lo lắng tất sẽ ảnh hưởng tới khả năng phát huy tài trí của bạn. Ngay cả vợ chồng với nhau, cũng khó lòng hiểu hết tính tình nhau, thì sao có thể mong đồng nghiệp làm mình vui lòng? Hãy quên những thứ hư vô này để ta có một cuộc sống hài hòa hơn. Cuộc sống công sở như thế chẳng phải sẽ thú vị hơn hay sao?

Chương 6:

KHÔNG LẬP KẾ HOẠCH CHO CUỘC SỐNG, VỀ GIÀ NHIỀU LO ÂU

Vứt bỏ tâm lý bất an

Bạch Đại sư, con muốn hỏi:

Con là một phụ nữ chưa kết hôn và đã bước sang tuổi 35. Từ trước tới nay con làm nghề tự do, thế nên tâm lý bất an và nỗi lo khi về già cứ vây bám lấy con suốt một thời gian dài. Thu nhập không ổn định chỉ là một phần, tấc lòng phiền muộn vì không có một kế hoạch và mục tiêu cụ thể, rõ ràng cho tương lai càng khiến nỗi bất an trong con nhân lên gấp bội. Với con, xác định một mục tiêu thật khó bởi con chẳng đam mê một công việc nào cả. Sống một cuộc đời vô định như thế, con thường xuyên tự khuyên mình: “Có gì đâu, con người ai cũng sống cho hiện tại cả, biết nắm chặt từng giây phút của hiện tại là tốt rồi”.

Điều con có thể làm chính là cầm chắc từng giây từng giây của cuộc sống để phấn đấu và hưởng thụ. Tuy sống với nhân sinh quan đó nhưng con vẫn không thể nào ngăn mình khỏi nỗi hoài nghi rằng, có thật là mình có thể không để ý tới những gì mình thích và không thích, chỉ cần làm tốt mỗi việc trước mắt với một niềm vui sướng, hồ hởi trong lòng là đủ? Con hốt hoảng, lo âu trước đường tương lai khi tỏ khi mờ, không có một kế hoạch nào làm chỗ dựa.

Có thật là chúng ta chỉ cần tỉnh táo sống trong phút giây này và nỗ lực tạo dựng một cuộc sống hạnh phúc trong hiện tại? Có thật chỉ cần như thế không hả thầy?

Đừng gửi vào cuộc sống quá nhiều ý nghĩa

Đúng thế, chỉ cần con tỉnh táo trong từng phút giây của hiện tại là đủ. Thực ra, những lo sợ bất an đối với tương lai đều do con sống thiếu minh mẫn.

Chúng ta thử suy tư một chút về thế giới tự nhiên. Trái đất quay quanh Mặt trời, điểm dừng của nó là nơi nao? Mà Trái đất đâu phải quay quanh Mặt trời chỉ vài ngày, vài năm hay vài trăm, vài nghìn năm, nó cứ lặp đi lặp lại vòng tuần hoàn vĩnh viễn và bất biến ấy, không biết đã bao lần rồi. Rút cục là vì cái gì? Chúng ta không cần phải đi sâu tìm lời giải đáp cho câu hỏi ấy, bởi lẽ Trái đất vốn đã quay vòng như thế rồi.

Chúng ta hãy ngẫm tới các loài sinh vật trên mặt đất. Loài thực vật thì xuân thắm thu tàn, sinh trưởng rồi khô héo, hoa nở hoa lại rụng, là vì cái gì? Thỏ, hoẵng nhảy nhót khắp núi rừng là vì cái gì? Tại sao hổ và sư tử lại ăn thịt các loài động vật khác? Chuột đồng đào hang trong bùn lầy không biết tới niềm vui là vì cái gì? Chẳng có huyền cơ nào trong những câu hỏi đó cả, bởi một lẽ đơn giản: đó chính là phương thức sinh tồn của mỗi loài sinh vật.

Con người cũng vậy, vì cái ăn nên mới sống trên đời. Xét từ góc độ động vật học, con người chẳng qua cũng chỉ thực hiện phương thức sinh tồn của mình mà thôi. Giống như loài cỏ kia nhô mình khỏi mặt đất hay một chú thỏ chào đời qua đường sinh của mẹ, con người sau khi sinh ra cũng bắt đầu vòng quay cuộc đời của mình và từ từ sống một cuộc sống của riêng mình. Dù không ấp ủ trong lòng một tư tưởng nào đi nữa, con người vẫn chẳng thể đi ngược lại tiến trình tất yếu của trật tự tự nhiên và sinh mệnh. Đó không phải là sự sa đọa tôn nghiêm của loài người hay sự sụp đổ của trật tự tự nhiên. Bởi thế, tuy sống không có mục tiêu, con cũng không cần phải hốt hoảng, âu lo.

Con người thấy mình khổ sở bởi cả ngày luôn vấn vít trong bốn chữ “mục tiêu cuộc đời” để rồi tự dằn vặt bản thân. Gửi vào cuộc sống quá nhiều ý nghĩa và kỳ vọng thì sao có thể thoát khỏi bồn chồn bất an? Chỉ cần sáng hôm nay ta được hưởng một bữa thịnh soạn thì có gì phải lo lắng? Chỉ cần đêm nay ta không phải lang thang giữa đường khuya vắng lạnh, ta vẫn có một nơi ấm áp để về và say giấc nồng thì cuộc đời ta có gì phải phiền muộn?

Con sở dĩ không muốn giam mình ở một chỗ mặc cho người ta sai khiến và can thiệp vào cuộc sống của mình nên mới chọn làm nghề tự do. Mệt thì nằm nghỉ, muốn đi đâu thì sắp xếp hành trang lên đường, muốn viết văn thì có thể thả hồn vào trong câu chữ nói lên tâm tình tự do của mình. Cuộc sống của con tự do tùy thích. Bởi thế, không phải con không có niềm hứng khởi với vạn vật, mà là con dạt dào niềm tin yêu đối với vạn vật; chỉ có điều con không muốn làm trái khát vọng sống một cuộc đời tự do tự tại đang vang lên trong tim mình. Trên thế giới này có còn dục vọng nào lớn hơn thế?

Sáng suốt sống trong hiện tại

Đã là cuộc đời thì không phải bao giờ cũng như sở nguyện. Con mong ước thái quá rằng cuộc đời con có thể thuận buồm xuôi gió, tự do tự tại, tùy theo ý thích. Niềm mong ước thái quá ấy vốn là một tham niệm. Tham niệm nếu quá lớn sẽ khó lòng đong đếm được. Vậy mà con vẫn nói rằng bản thân chẳng có tham vọng, ham muốn nào. Con khát khao mong mỏi vừa có thể làm tất cả những việc mình thích vừa có thu nhập cao, song luôn miệng than rằng mình chẳng có công việc nào thật sự đam mê yêu thích cả. Cái gọi là “không có mục tiêu” trên thực tế chưa hẳn đã là không có, chẳng qua con chưa xác định rõ ràng mục tiêu của mình là có thêm nhiều kẻ địch hay theo đuổi quyền thế hiển hách hoặc thực hiện giấc mơ ghi danh vào hàng ngũ những người ở tầng lớp trên.

Con phải hiểu rõ vì sao lòng mình lại bồn chồn, bất an như thế, là vì con luôn chất vấn bản thân: “Nếu sau này mình vất vả, cực nhọc, khổ không sao nói hết thì phải làm thế nào?” Con đã quá lo lắng cho tương lai. Trằn trọc quá nhiều với nỗi lo đó dễ khiến con rơi vào cõi mộng ảo không có thực.

Ví thử, con đột nhiên nhớ ra: “Không biết mình đã tắt bếp chưa nhỉ?”, “Mình vừa đun cà phê, không biết đã rút nguồn lửa ra chưa?” Rồi con tiếp tục nghĩ: “Nếu nước đã sôi rồi thì ấm có thể bị cháy lắm, nếu thế không biết có gây cháy nhà hay không?” Nỗi lo như những đợt sóng cứ cồn lên trong lòng con, vòng sóng mỗi ngày một lan rộng khiến con tâm thần bất định. Song đó chỉ là suy đoán, cớ sao con phải truy đuổi đến cùng? Nhà bị cháy là việc chưa xảy ra, thế mà con cứ miên man suy đoán để rồi đi tới cực đoan, tự dồn mình vào nơi căng thẳng. Sự thật thì, trước khi ra khỏi nhà có thể con đã tắt bếp, cà phê vẫn chưa sôi và nhà con vẫn bình an vô sự, còn con lại bị vấn vít bởi những nỗi lo do suy đoán gây ra.

Chúng ta thử lấy một ví dụ nhé! Ai đó trong giấc mơ thấy mình bị cường đạo truy sát, tình thế hiểm nghèo, vội vã cuống cuồng trốn chạy đến nỗi mồ hôi tuôn đầm đìa. Nhưng người nằm ngay cạnh thì chẳng có gì phải lo lắng, sợ sệt cả. Vì sao? Vì trong con mắt của người tỉnh, người nằm bên cạnh mình đang chìm sâu trong mộng. Ngủ sâu và thỏa thích đến thế thì có gì phải lo, phải sợ? Còn người trong mộng, để giữ được tính mệnh và lục thần, hoảng hốt đến nỗi không kén chọn đường đi nữa. Cũng bởi anh ta đã chìm quá sâu vào giấc mơ, nghĩ đó là sự thật nên mới kinh sợ đến vậy.

Các bạn độc giả thân mến của tôi, dù bạn tỉnh táo, nhưng nếu bạn vương vấn khôn nguôi với những ý nghĩ không bờ bến thì bạn cũng giống như người nằm mộng khó lòng phân biệt hư thật. Khi bạn lạc chân vào miền ký ức và từ từ bước đi trên con đường nhỏ của những tháng ngày đã qua thì có khác chi bạn đang nằm mộng. Khi xem một bộ phim hay đọc một cuốn tiểu thuyết, bạn cũng lầm nghĩ những cảnh huyễn hoặc trong phim hay trong tiểu thuyết là đời thực. Bạn để cả thân tâm mình phiêu bồng trong giấc mộng viển vông do bản thân tự dệt. Với bạn, giấc mộng đó là hiện thực. Bạn lo lắng, bất an, bồn chồn, day dứt là bởi bạn quá mê man trong giấc mơ về tương lai; bạn đau khổ, muộn sầu là bởi bạn hoài niệm quá nhiều về quá khứ.

Chính thế tôi mới nói rằng, muốn sống tỉnh táo trong mỗi phút giây của hiện tại, bạn cần biết tỉnh mộng, bước ra khỏi giấc mộng do bản thân tự dệt, thoát ra khỏi những suy đoán vô vị. Tôi không bảo các bạn phải vứt bỏ ký ức của mình. Nhớ về những tháng ngày xưa cũ không có nghĩa là miên man chìm đắm trong nó; hướng tới tương lai không có nghĩa là ngập sâu trong mộng tưởng.

Ký ức không phải là một miền suy nghĩ gọi thì đến xua thì đi, ý chí của bạn không quản được nó. Trái tim đang đập trong lồng ngực của bạn không phải nói ngừng là có thể ngừng. Giống như nhịp đập trái tim, ký ức cũng là một dạng bản năng của con người. Ngồi lặng lẽ suy tưởng, nếu có thể để trí não thanh tĩnh, hoàn toàn không có tạp niệm thật tốt biết bao! Nhưng càng muốn tâm thanh tĩnh ta càng không ngăn được những suy tư bất định cứ cồn lên, lúc ẩn lúc hiện. Điều đáng chú ý là tại sao chúng ta lại thường xuyên như vậy? Bởi chúng ta đã quá tập trung vào những suy tư đó, tự chuốc khổ vào mình.

Khi ngồi nghe kinh, vốn dĩ các vị nên toàn tâm toàn ý vào những lời Phật dạy, nhưng thường thì các vị cứ nghe, cứ nghe rồi khi nghe tới một câu nào đó, các vị bắt đầu liên tưởng tới những dâu bể cuộc đời mà mình đã trải. Dòng suy tư của các vị rơi vào miền liên tưởng, lời Phật giảng bên tai các vị chỉ nghe mà không ngấm. Nó cũng giống như khi tôi nói tràng giang đại hải với người đang ngủ. Thính giả của tôi khi tỉnh dậy không có một chút ấn tượng nào với những lời tôi nói bởi trong lúc tôi đang thao thao bất tuyệt thì người đó hoàn toàn nằm trong cõi mộng mị. Khi đọc kinh, những người ngồi ở phía sau gà gật ngủ hoặc phân tán tư tưởng cũng vậy, tuy họ mở to đôi mắt tưởng chừng như chăm chú lắng nghe đấy, nhưng thực ra đầu óc đã sớm du ngoạn trong trí tưởng tượng, tâm trí họ đã không còn ở chốn nghe kinh nữa.

Coi trọng bản thân hơn tiền bạc

Các bạn độc giả thân mến của tôi, nếu các bạn chưa có việc làm, tôi khuyên các bạn khi tìm việc không nên coi đồng lương là tiêu chuẩn duy nhất. Tôi e rằng chẳng bao lâu sau khi nhận công việc chỉ vì đồng lương, bạn sẽ hối hận. Ngập trong núi công việc căng thẳng và nặng nề, bận đến nỗi thở chẳng được, bạn sẽ sinh niềm ân hận: “Trời ạ, mình phải tiếp tục sống như thế này sao?” Nếu bạn lâm vào cảnh cùng quẫn tới mức chạy ăn còn vất vả, nhọc nhằn thì hãy nới lỏng điều kiện một chút, tìm một nơi dừng chân trước đã. Nếu không phải vì tháo gỡ tình cảnh khốn khó thì bạn đừng quá so đo tiền lương, hãy chọn việc theo sở thích của mình, tìm một nơi có thể vui vẻ làm việc.

Khi chọn cho mình một công ty làm điểm dừng chân, bạn nên chú trọng tới lý tưởng và niềm đam mê của mình để tìm một công việc vừa có ý nghĩa vừa hợp với mong muốn của mình. Khi làm công việc mình yêu thích, bạn sẽ ít phiền não. Trong xã hội hiện đại, bất kể ngành nghề nào cũng có thể mang lại cho bạn nguồn sống, chỉ khác ở chỗ sống tốt đến đâu mà thôi. Tiền lương đương nhiên là một yếu tố cần xét đến, tuy vậy nó không thể trở thành tiêu chuẩn duy nhất để bạn chọn việc.

Chọn công việc không yêu thích chỉ vì lương cao chắc chắn khiến bạn khổ sở cùng cực. Ngày qua tháng lại, nỗi khổ sở chất chồng lên nhau tạo thành áp lực đè nặng lên đôi vai của bạn. Muốn trút bỏ áp lực, bạn thường phải tiêu phá tiền của để thụ hưởng những điều khiến thân tâm vui vẻ. Nếu làm công việc có ý nghĩa mà mình hằng mong mỏi thì dẫu có gặp hết khó khăn này tới khó khăn khác, bạn vẫn vui vẻ thực hiện với một tinh thần hăm hở, không phải tiêu phí tiền bạc vào việc “bù đắp nỗi thiếu hụt tâm lý”. Bởi thế, kiếm một triệu mà phải bỏ ra năm trăm ngàn để giải tỏa áp lực sao bằng chỉ kiếm năm trăm ngàn nhưng được sống trong nhàn nhã, vui vẻ.

Những người có được sự yên tĩnh trong tâm hồn nhờ tu hành xưa nay không câu nệ hình thức. Bởi trái tim họ đã quy về nơi trầm tư tĩnh lặng nên không màng tới những lời tán dương của người khác, không để ý tới ánh mắt của thế tục. Khi đạt tới cảnh giới ấy, con người tự nhiên sẽ biết tiết chế mình trước ma lực đồng tiền. Sống trên cõi đời này, con người không biết đã tốn bao đồng tiền mồ hôi nước mắt chỉ vì những lời ca tụng giả dối, thiếu tấm chân tình, vì những ánh mắt không thể sờ nắm được?

Thành thực và thản nhiên đối với thân phận và hoàn cảnh của mình, bạn sẽ không bị lung lay, bất định khi sống giữa cuộc đời, không phải sợ hãi, bất an khi làm việc nơi công sở, nỗi âu lo bởi thăng chức là vô vọng sẽ tiêu tan, nỗi thảng thốt vì bị mất việc sẽ rời xa. Đề bạt cũng tốt, thôi việc cũng được, tất cả đều do quyết định của sếp, đó là việc bạn không thể nắm trong tay, bởi thế bạn không cần tổn hao tinh lực để đến nỗi u uất, buồn rầu. Hãy cố gắng làm việc hết mình. Nếu những nỗ lực của bạn vẫn không được thừa nhận thì nên rời bỏ. Làm việc nơi công sở, con người nên chuẩn bị cho mình tâm thái tự nhiên, thoải mái ấy.

Có lẽ, bạn sẽ cho rằng: “Nói đi nói lại, chẳng qua vẫn muốn chúng ta tích cực làm nhiều việc khiến công ty hài lòng”. Những lời của tôi không xuất phát từ việc làm lợi cho công ty. Tôi chỉ mong các vị không biến mình thành nô lệ của đồng tiền và của sếp. Dù ở chốn nào chăng nữa, muốn trở thành người tự do, tạm biệt những bồn chồn, lo lắng, trước tiên bạn phải thoát khỏi sự trói buộc của đồng tiền, không đánh đổi sự tự do của bản thân với đồng tiền.

Làm việc với tinh thần tự nguyện cống hiến

Những đôi trai gái ôm hôn nhau thắm thiết bởi giữa họ rực cháy một tình yêu. Nếu vì một chữ tiền, nó biến thành mồi câu của các cô gái làng chơi. Trong công việc cũng vậy, cần xét xem bạn đang bán sức lao động hay đang thực hiện lý tưởng của mình. Nếu bạn luôn oán than và thấy mình không được đãi ngộ một cách xứng đáng thì việc bạn làm là lao động mang tính cưỡng ép; nếu bạn làm việc để thực hiện lý tưởng và nhận mức thù lao phù hợp trong những điều kiện hợp lý thì bạn sẽ vui vẻ, hồ hởi bởi thấy mình đang cống hiến sức lực cho hoạt động tình nguyện.

Hoạt động tình nguyện là sự dâng hiến của tình yêu, bạn yêu thương và quan tâm những người xung quanh. Bạn có thể để tình yêu của mình tỏa rộng hơn nữa tới nơi công sở.

Những người đi làm, ngoài giờ đi ngủ thì phần lớn thời gian còn lại của một ngày trải qua nơi công sở. Thử nghĩ, nếu bạn suốt đời lao lực kiếm tiền, vất vả bôn ba cả ngày, thật bất hạnh biết bao! Hãy coi công ty, cơ quan như một nơi tu hành yên tĩnh, một nơi để bạn hành thiện và tạo phúc cho đời. “Công ty là nơi thánh địa để mình thực hiện lý tưởng, là phòng thí nghiệm để mình sáng tạo những nét văn minh mới”, thay đổi suy nghĩ theo chiều hướng tích cực như thế, quán triệt lời dạy của Phật Tổ vào trong hiện thực cuộc sống, bạn sẽ cảm nhận được niềm hạnh phúc đích thực và gần gũi với mình.

Chương 7:

CÔNG VIỆC NHIỀU VÀ NẶNG KHIẾN BẠN “LÀM ĐẾN CHẾT”

Để có cuộc sống khỏe mạnh nơi công sở

Con người như loài thú cưng, luôn khát khao cuộc sống an nhàn quá mức

Không vận động trong thời gian dài, sức khỏe con người sẽ giảm sút; còn vận động quá mức sẽ dẫn đến mệt mỏi, kiệt sức. Gồng mình cưỡng ép bản thân phải làm việc, mệt mỏi chất chồng ngày này qua ngày khác, sức khỏe ngày một hao tổn. Mệt mỏi quá độ là một trong những nguyên nhân hàng đầu khiến con người thời hiện đại qua đời ở tuổi bốn, năm mươi. Sống lâu với nỗi cực nhọc, khốn khổ nơi công sở, tuổi thọ con người ắt sẽ giảm sút, khiến không ít người ra đi giữa buổi huy hoàng của cuộc đời, để lại bao niềm tiếc thương cho người ở lại.

Song, nếu không phải lo nghĩ tới miếng cơm manh áo, xin thôi việc ở nhà nhàn nhã rong chơi, thời gian dần trôi, con người tất sẽ cảm thấy tháng ngày sao mà buồn chán, vô vị! Ấy cũng là một nỗi khổ trong cuộc đời. Chẳng có việc gì để làm không phải là tốt. Bởi thế, con người nên sống và làm việc vừa đủ với sức mình.

Con người ngày nay thường khổ tâm vì cơ thể béo mập của mình, còn các loài động vật trong giới tự nhiên thì không bao giờ phải phiền não bởi điều đó. Bởi chúng ăn hợp lý và vận động vừa phải nên tất nhiên không thể sinh mỡ thừa. Vậy con người tại sao lại béo mập? Bụng tuy đã chứa nhiều đồ ăn, cơ thể ngày một phì nộn, nhưng không thể kiềm chế cái miệng thưởng thức mỹ vị, con người cứ mải mê ăn mà không để tâm tới khả năng chịu đựng của cơ thể. Thói ham ăn tục uống chính là nguyên nhân gây béo phì.

Các loài động vật trong thế giới tự nhiên phải chạy khắp nơi tìm cái ăn, mưu cầu sự sinh tồn. Chạy tìm cái ăn, bản thân điều này là một dạng vận động hữu hiệu nhất. Để có một cơ thể cường tráng, khỏe mạnh, các loài vật như hổ, sư tử, thỏ, chuột... đâu cần phải tới các phòng tập, chơi bóng rổ hay đánh bóng chuyền? Bởi cuộc sống với chúng luôn là sự vận động, nên sức khỏe của chúng chẳng mảy may ảnh hưởng. Ăn vừa phải và vận động hợp lý khiến chúng có sức lực sung mãn.

So với con người ngày xưa, chiều cao và cân nặng của con người ngày nay đã tăng lên đáng kể, nhưng sức vóc lại kém đi nhiều, động một tí là ốm, làm một chút là toàn thân mệt mỏi rã rời, đó là biểu hiện của một cơ thể thiếu khỏe mạnh. Lẽ ra, cơ thể cao lớn thì càng khỏe mạnh, làm nhiều việc mà không biết mệt, nhưng con người ngày nay thì sao? Chỉ vận động chút thôi đã thấy khó khăn.

Còn nhớ, có lần tôi đưa đoàn hành hương về miền đất thánh của Ấn Độ. Sức chịu đựng của các bạn thanh thiếu niên đang phơi phới tuổi xuân thật kém xa so với những cụ già tuổi đã về chiều. Yếu nhất là các em học sinh trung học. Ngay cả các sinh viên đại học cũng dễ mệt mỏi. Các em dường như không thích nghi nổi với điều kiện về nơi ăn chốn ở. Đối với các em mà nói, ngồi lâu trên xe ô tô hay leo núi chẳng khác nào thứ khổ hình đày đọa, mệt đến nỗi cơm nuốt không trôi. Giống như loài thú cưng được yêu chiều chăm bẵm ở nhà, các em dường như không thể thích nghi với hoàn cảnh mới. Nguyên nhân là do thiếu vận động mà nên. Đối với con người thời hiện đại, công việc đồng áng hay công việc nơi công sở đều là một dạng vận động.

Lao động bản thân nó đã là vận động, vậy mà con người thường chỉ thích vận động một mình. Họ phải lao tới các câu lạc bộ thể hình, ngồi lên chiếc xe đạp mà thường ngày chẳng bao giờ ngó ngàng để ra sức đạp, hoặc phải cật lực chạy tại chỗ. Đáng lẽ họ phải đổ mồ hôi trong lao động, thì nay họ lại để chúng rơi trên sàn tập.

Vận động không đủ, tức tháng ngày vẫn thảnh thơi, vẫn có thể ăn ngon mặc đẹp mà không cần lao động vất vả. Nếu cơm không đủ no, áo không đủ ấm, con người tất phải chạy đôn chạy đáo để lo trang trải cuộc sống, như thế sao có thể thiếu vận động? Các loài động vật trong thế giới tự nhiên nếu được con người chăm bẵm, nuôi dưỡng, tất sẽ ít vận động và thường sinh đau ốm. Con người cũng vậy. Sự văn minh của thời hiện đại đã biến con người thành loài thú cưng được nuôi nhốt nên sức khỏe ngày một yếu và khả năng thích nghi ngày một kém.

Cuộc sống đang vắt kiệt bạn

Các bạn thân mến của tôi, công việc của bạn dù là lao động chân tay hay lao động trí óc đi nữa, bạn cần biết giữ “độ” của nó. Trí não con người nếu không sử dụng sẽ trì trệ và ngu đần; ô tô nếu không chạy trên đường mà để yên một chỗ ắt sẽ nhanh hỏng; nhà cửa không thể trống vắng mãi, phải có người đến ở, như thế mới giống một gia đình.

Dù ô tô hay nhà cửa, nếu dùng quá độ tất sẽ nhanh hỏng; nếu cất không dùng tất sẽ hoen gỉ. Sử dụng chúng ở mức độ vừa phải và để chúng nghỉ ngơi hợp lý thì mọi đồ vật mới có thể lâu bền. Nếu những đồ vật chúng ta sử dụng không thể dùng được nữa, ta thường nói chúng vô dụng. Mà vô dụng nghĩa là tuổi thọ của chúng đã hết. Tất cả những gì có sinh mệnh thì đều có thể sử dụng.

Con người sống ở trên đời tất phải có ích cho người khác và cho xã hội. Trong công ty, nếu các bạn không thể phát huy vai trò bản thân cần phải có thì bạn chỉ đảm nhiệm một vai diễn không có linh hồn. Bởi thế, chúng ta cần phải phát huy tối đa giá trị của mình. Nhưng nhất định phải có độ của nó.

Văn minh của thời đại kim tiền thực chất là một thứ văn minh bóc lột với trọng tâm là hiệu ích kinh tế. Nó không quan tâm tới sinh mệnh cá nhân của con người, không đặt sinh mệnh lên vị trí đầu tiên; với nó, tất cả mọi người đều là vật hi sinh. Những ai chìm đắm trong đồng tiền, lợi ích và những cảnh hưởng lạc giả tạo cuối cùng chỉ còn lại hai bàn tay trắng. Vốn dĩ con người sáng tạo ra văn minh là để làm cho mình hạnh phúc hơn, thế mà lại trở thành vật hi sinh cho nền văn minh do chính mình tạo ra.

Tự tâng bốc mình là một dạng bệnh

Những bạn độc giả luôn ngập mình trong núi công việc nặng nhọc thân mến, nếu bạn chọn nghề làm nông thì bạn vừa có thể rèn luyện thân thể lại có được một nguồn thu nhập tương xứng, chẳng tổn hại gì tới sức khỏe của bạn. Đừng tách rời giữa công việc và vận động, mà nên biến công việc trở thành một dạng vận động. Xã hội ngày nay coi thường lao động tay chân, đề cao những công việc múa bút bên bàn giấy hoặc lướt ngón tay trên bàn phím máy tính. Các vị thường chọn công việc thứ hai nên bộ não con người ngày càng linh hoạt và thành thục, còn cơ thể ngày một béo mập vì thiếu vận động. Và thế là, bạn lại phải tốn thời gian để đi tập một môn vận động nào đó.

Vì sao chúng ta không thể tránh khỏi gánh nặng công việc? Vì để nhận được lương cao, chúng ta phải bỏ sức lao động tương ứng. Cấp trên giao cho bạn khối lượng công việc đồ sộ, nếu bạn không hoàn thành, không tạo ra một lượng giá trị tương ứng với đồng lương sếp trả cho bạn, thì bạn sẽ trở thành một chú cá nằm trong chảo. Năng lực của một con người là có hạn mà dục vọng lại vô biên, luôn khao khát những khoản thù lao vượt quá năng lực của mình. Bởi thế, nếu không gánh vác được khối công việc nặng nhọc tương ứng với đồng lương cao bạn nhận được trong các doanh nghiệp lớn thì tất bạn sẽ nảy sinh áp lực tâm lý vô cùng lớn. Bạn thấy không vui khi người khác đánh giá thấp năng lực của mình, nhưng những lời tán dương quá sự thật kia lại dần trở thành áp lực đè nặng lên đôi vai bạn.

Để xứng đáng với những lời tán tụng khoa trương đó, bạn cố sống cố chết hoàn thành những công việc ngoài khả năng của mình. Giống như khi bố mẹ gửi gắm quá nhiều hi vọng vào con cái vô tình sẽ trở thành gánh nặng đè trĩu lên tâm lý của con. Trong công ty, nếu được đánh giá quá cao, bạn sẽ phải lao tâm khổ tứ nghĩ xem mình phải làm sao để không phụ lòng tin của mọi người. Tâm trạng bạn luôn rối bời bởi nỗi lo sẽ để lộ năng lực thực sự của bản thân, gương mặt bạn lúc nào cũng phải làm ra vẻ tràn đầy tự tin để hư trương thanh thế. Tâm lý ấy khiến nhiều người bất an, tích tụ lâu ngày mà thành bệnh. Bởi thế, ngày nay có không ít người mắc các bệnh về thần kinh.

Nhiều người làm công ăn lương từng tâm sự với tôi rằng họ thấy mình là người tài hoa phi phàm, chỉ tiếc rằng cấp trên chẳng có cặp mắt xanh nên họ không có hi vọng được thăng chức, lòng đầy bất mãn chỉ muốn thôi việc. Thực ra, nỗi khổ tâm của những người này rất dễ giải quyết, tôi chỉ khuyên họ một câu “Hãy cố gắng làm việc!”, hãy hưởng thụ cuộc sống công sở một cách thản nhiên và tự tại. Cái khó của họ là ở chỗ: giống như một người bị mắc bệnh béo phì, tuy rằng họ được thăng cấp, giữ chức vụ quan trọng nhưng năng lực thực sự khó lòng theo kịp thanh danh, khó lòng gánh vác trọng trách.

Ngày nay, không ít bạn trẻ giữ những chức vụ cao, nhưng vì năng lực không đủ nên cả ngày bồn chồn không yên, cuối cùng đành chọn giải pháp nộp đơn từ chức để mưu cầu sự giải thoát. Không phải là cấp trên không có huệ nhãn nhận biết anh tài mà là bạn không đáp ứng nổi yêu cầu của sếp, thậm chí những kì vọng quá cao của sếp với bạn đã trở thành gánh nặng cho bạn. Người chịu thiệt không phải là những anh tài không được thăng quan tiến chức mà là những người thích hư danh nên phải oằn mình cõng gánh nặng trên vai. Những người như thế thường mắc bệnh về thần kinh. Bởi thế, tôi mới nói, bất kể việc gì cũng phải có độ của nó.

Nếu có thể chữa bệnh miễn phí cho người bệnh, liệu các bác sĩ có còn áp lực? Câu trả lời là nếu có thể chữa bệnh miễn phí cho người bệnh thì dù có làm việc 20 tiếng một ngày đi nữa, họ cũng có một tinh thần thoải mái. Bởi lẽ, họ không phải đảm bảo chắc chắn rằng người bệnh tất sẽ khỏi bệnh và cũng không còn nỗi lo phải chăm sóc người bệnh về sau. Nhưng nếu đã thu một khoản chi phí điều trị khá lớn của bệnh nhân thì khi làm phẫu thuật, liệu trái tim họ có được thảnh thơi? Khi đó, nên gỡ bỏ sự trói buộc của đồng tiền. “Bác sĩ chỉ là người nỗ lực cứu chữa cuối cùng và phải tuân theo mệnh trời”, chỉ có cách suy nghĩ cởi mở như thế, ta mới có thể trút bỏ áp lực của một bác sĩ, để họ có thể yên tâm điều trị cho bệnh nhân, khiến quá trình điều trị đạt hiệu quả cao.

Xét cho cùng, sở dĩ các bạn gặp phải nhiều vấn đề như vậy nơi công sở cũng là vì lòng ham muốn theo đuổi lương cao bổng lộc nhiều. Giống như một bác sĩ, muốn thu được khoản chi phí điều trị khổng lồ của bệnh nhân, tất phải trang trọng viết giấy cam đoan trước mặt bệnh nhân. Nếu không thực hiện đúng cam kết sẽ thân bại danh liệt, khiến người cười chê. Công việc của các bạn cũng như vậy mà thôi.

Bớt chút suy nghĩ về làm thêm, dành nhiều tâm sức cho sự nghiệp

Bạn đã bao giờ lòng tự dặn lòng “Vì tiền, mình nhất định phải làm công việc này” hay chưa? Nếu có, bạn hãy thử thay đổi nó nhé! Cho dù chúng ta phải bán sức lao động của mình vì đồng tiền thì cũng đừng nên đón nhận nó với một tâm trạng kém vui như thế. Vứt bỏ nỗi hậm hực bất bình lúc nào cũng thường trực bên mình, rằng “Trả cho tôi một chút tiền thì có thể hoa chân múa tay bắt tôi phải thế này thế nọ được sao?” thay vào đó, tự đáy lòng, bạn hãy nói lời cảm ơn với người thuê mình: “Mình nhận nhiều tiền của người ta như vậy, người ta bắt mình làm việc này hay việc khác cũng đều hợp tình hợp lý cả”. Tuy đồng tiền đã đưa bạn và ông chủ tới với nhau, nhưng bạn cần biết dùng trái tim thân thiện và yêu thương của một người bạn để cải biến mối cơ duyên khởi nguyên từ đồng tiền này.

Đừng để vẻ thiếu tình nguyện hiện lên trên gương mặt bạn ở nơi làm việc, bạn nên tích cực đón nhận những công việc được giao phó. Như thế, phần nhiều những áp lực của bạn trong công việc sẽ tiêu tan. Áp lực ít đi cũng có nghĩa là hiệu quả công việc của bạn đương nhiên sẽ cao lên, mà trong thâm tâm cũng không còn phiền não nữa. Đó mới là cuộc sống khỏe mạnh và hạnh phúc ta cần hướng tới.

Muốn xa rời áp lực, trước tiên bạn phải là người chủ trong lao động của mình. Con người ngày nay dường như ai cũng bán sức lao động của mình, dù là tự mở cửa hàng hay làm thuê cho người khác đi nữa, tất cả đều khổ sở kiếm tiền. Tất nhiên, chúng ta không thể coi tiền như bùn rác, nhưng cũng không thể vì nó mà bán rẻ sức lao động của bản thân. Cũng giống như tình yêu không thể định giá bằng tiền, lao động chân chính và vinh quang không thể trở thành mặt hàng bị đem ra mua bán với giá rẻ mạt. Bởi vậy, chúng ta cần giữ cho mình ở vị thế của người làm chủ, để trở thành chủ nhân trong mọi hành động của mình.

Tiếp theo, khi đã quyết định phải lao động, bạn hãy coi công việc của mình như một chuyến leo núi thú vị và bạn sẽ tìm thấy niềm vui trong lao động. Hãy nghĩ “Đây chính là sự nghiệp của tôi” và cố gắng tìm thêm niềm vui cho công việc. Đừng nên chốc chốc lại nhìn đồng hồ mà hãy tập trung vào công việc, để đến khi tan giờ làm, bạn lại giật mình thảng thốt: “Đã đến giờ về rồi sao, tôi vẫn muốn làm thêm chút nữa”.

Sau nữa, công việc của bạn phải có ích cho người khác. Nếu sự lao động của bạn có thể giúp đỡ cho người khác, bạn sẽ hiểu được thế nào là niềm vui khi làm công việc đầy ý nghĩa và sẽ cảm nhận được giá trị của bản thân. Giúp đỡ người khác là gián tiếp giúp đỡ bản thân và mang lại niềm vui cho mình.

Cuối cùng, hãy trân trọng quá trình hơn kết quả. Thời gian mà bạn vùi mình vào công việc còn quan trọng hơn kết quả cuối cùng mà bạn đạt được. Nếu đích đến mà bạn theo đuổi chỉ là đứng trên đỉnh núi thì bạn có thể lựa chọn đi cáp treo; nếu điều mà bạn coi trọng là từng bước, từng bước chân của bạn leo lên núi cao thì những bước chân và những giọt mồ hôi của bạn rơi trên núi cũng là niềm lạc thú mà bạn cảm nhận được khi leo núi. Thực ra, sống trên đời, chỉ khi vượt qua những cửa ải khó khăn, con người mới hiểu thế nào là niềm sung sướng của chinh phục và đột phá.

Các bạn độc giả yêu quý của tôi, các bạn thường hay coi nhẹ những quá trình trong cuộc đời. Hãy nhìn thẳng vào cả cuộc đời của bạn, bất luận là thành bại hay lênh đênh chìm nổi, tất cả đều là một phần trong cuộc đời của bạn.

Từng quá trình trong cuộc đời của con người là vô cùng quan trọng, kết quả ra sao thường không mang nhiều ý nghĩa. Người khác nói thế nào, nghĩ ra sao, chúng ta không cần để tâm. Trên đường lên núi, nếu gặp một người bị thương, hãy tiến lên và dìu họ đi cùng. Nhìn mà không thấy, chỉ phăm phăm một mình leo lên đỉnh, phỏng còn có ý nghĩa gì? Tuy đỉnh núi là đích đến ban đầu của bạn, song có đến được đích hay không còn tùy thuộc vào tình hình cụ thể. Chúng ta không thể cố chấp rằng mình nhất định phải leo lên đỉnh núi, nếu không sẽ uổng chuyến đi này.

Từng ngày, từng ngày phấn đấu nơi công sở đều là một phần trong cuộc đời của bạn. Mỗi một sự việc xảy ra vào thời khắc đó đều là cuộc sống thực tại của bạn. Hãy coi từng ngày, từng việc trôi qua một cách tự nhiên là một phần đáng trân trọng trong cuộc đời của bạn. Như thế, công việc của bạn sẽ nhẹ nhàng hơn rất nhiều. Và hãy nhớ kĩ: “Đừng để mình sáng quá, nếu không sẽ tự mang áp lực cho bản thân”.

Chương 8:

KHÓ CÓ THỂ TRỌN VẸN ƯỚC HẸN VỚI BẢN THÂN

Để trở thành một người biết hành động có kỷ luật

Bạch Đại sư, con muốn hỏi:

Con có thể giữ đúng lời hứa với người khác, nhưng lại chẳng thể nào trọn vẹn ước hẹn với bản thân mình. Mỗi khi năm mới gõ cửa, con đều tự nhủ với mình: Ngay từ buổi sáng đầu tiên của năm mới, mình phải cần mẫn học tập, phải kiên trì rèn luyện sức khỏe không quản ngại gió mưa. Rồi thời gian thấm thoắt thoi đưa, con thấy mình đã vứt bỏ suy nghĩ đó tự bao giờ, hoặc khó có thể kiên trì mục tiêu vì nguyên nhân này hay lý do khác.

Ngày qua tháng lại, khi tất cả đã qua đi, con mới ý thức được, những việc mình quyết tâm làm ngày trước hết sức quan trọng. Con phải làm sao để có thể giữ đầu óc tỉnh táo trong từng ngày, từng ngày bình thường của cuộc sống? Phải làm sao để phân biệt rõ mức độ nặng nhẹ, chậm gấp của sự việc để từ đó không lỡ hẹn với những ước định của bản thân?

Đừng để “nghiệp thức” vây bọc

“Tôi phải làm như thế này”, đó là lời hẹn ước con người tự đặt ra với bản thân, thực hiện nó đâu có dễ! Bởi thế, người xưa mới có câu “Ba ngày quyết tâm”. Phật cũng nói “Thắng ngàn quân dễ, thắng bản thân thật khó thay!”, ngụ ý con người luôn phải đấu tranh với những thói quen của mình, thay đổi thói quen là một việc vô cùng khó.

Cai rượu, thuốc lá hay cà phê - những thứ đã gắn bó với bản thân hàng mấy năm trời - tuyệt nhiên không phải việc dễ. Vứt bỏ một thói quen mới có trong vài năm đã khổ sở đến thế, huống chi là nghiệp chướng “đa sinh đa kiếp“?

Cái gọi là nghiệp chướng, tuy chưa có gì để khảo chứng nó có thực sự được nhào nặn thành hình từ trong những tháng ngày nếm mật nằm gai hay không, nhưng chắc chắn một điều rằng nó thật khó thay đổi. Nếu không như thế, làm sao người ta lại dùng “đa sinh đa kiếp“ để miêu tả nó? Chúng ta thường tự dặn lòng: mình muốn làm việc này việc kia, mình nên làm việc này việc kia, cuối cùng vẫn chẳng làm được việc gì. Bởi thế, chúng ta mới tự sinh nghi ngờ: “Tôi là một kẻ ý chí bạc nhược, là một kẻ nuốt lời, làm việc không có ý thức kỷ luật”. Nhưng sự thật thì đâu phải như vậy.

Chúng ta muốn làm thật nhiều việc, việc nào cũng muốn làm tốt nhất, đó chính là dã tâm của con người. Nói cách khác, con người chúng ta sở dĩ rơi vào bể khổ là vì dã tâm quá lớn. Mọi việc đều phải hoàn mỹ, nếu cứ thuận buồm xuôi gió đương nhiên là tốt, nhưng trên thực tế, muốn việc nào cũng viên mãn là điều vô cùng khó, đòi hỏi chúng ta phải nỗ lực không ngừng. Mà sự nỗ lực ấy không phải ai cũng có thể làm được.

Vậy nguyên do vì đâu khiến chúng ta khó lòng biến quyết tâm của mình thành hiện thực?

Hãy phân tích đến cái tâm, tức chức năng tinh thần của chúng ta một chút. Chúng ta đã biết cái tâm của con người có bốn dạng khác nhau. Giáo lý nhà Phật quy bốn dạng thức đó thành “thụ”, “tưởng”, “hành”, “thức”. “Thụ” chỉ khả năng cảm thụ và cảm quan; “tưởng” tức khả năng suy nghĩ và ghi nhớ; “hành” tức khả năng ý chí; “thức” tức khả năng nhận biết chủ thể và phân biệt. Bốn khả năng này tạo thành cái tâm, tức chức năng tinh thần của chúng ta.

Thói quen đã được hình thành từ lâu trong đời sống của con người được gọi là “nghiệp thức” hoặc “nghiệp”. Nó khởi nguyên từ khả năng phân biệt. Cảm giác và tình cảm sinh ra từ nghiệp thức. Không phải là bạn tự nhủ với bản thân “Tôi nên có cảm giác này” mà là bạn cảm nhận được nó một cách hết sức tự nhiên. Tình cảm, tư duy và khả năng ghi nhớ cũng vậy, thường tự nhiên sinh ra. Nhờ vào khả năng ý chí, con người mới có sức mạnh để kìm nén và kiềm chế tình cảm, tư duy hay nỗi nhớ. Nói cách khác, đó chính là lòng quyết tâm muốn làm một việc nào đó của mỗi con người.

Con người phần nhiều học được chữ “thức” nhờ những ý thức biểu hiện ra bên ngoài. Những thói quen hình thành từ thuở còn thơ thường ẩn mình ở nơi sâu nhất của ý thức, rồi trôi vào vùng vô thức nằm ngoài ý thức. Bởi thế, khi tỉnh táo, con người có thể ý thức rất rõ rằng mình nên nắm chặt tất cả; nhưng khi không tỉnh táo, con người thường rơi vào trạng thái vô thức hoặc sống với ý thức tiềm ẩn, tức khi con người tỉnh táo thì ý thức chi phối hành động ở một mức độ nhất định; còn khi không tỉnh táo thì “nghiệp thức” lại đang chiếm ưu thế.

Nhiều lúc con người thường nhủ thầm trong tâm “Trước mọi chuyện ta chẳng nên cáu giận làm gì, vì cáu giận rồi sinh bệnh thì lấy ai thay thế?”, những mong có thể dùng ý chí và lý trí trấn áp nỗi tức bực, nhưng khi thấy một hành vi hay một câu nói nào đó lại bất giác bừng bừng lửa giận chỉ trong phút chốc. Cho dù lúc đó lý trí luôn kêu gọi ta “phải nhẫn nhịn, phải nhẫn nhịn” nhưng con tim chúng ta lại chẳng chịu nghe lời. Đến khi không thể ghìm lại nữa, chúng ta chỉ có một cảm giác duy nhất: “Trong tình cảnh ấy mà bảo tôi không nổi giận thì có khi tôi đã thành thần tiên rồi”, “Khi tôi tức lên thì không ai có thể ngăn được tôi”. Và như thế, chúng ta đã tự mình vứt bỏ ý chí “phải nhẫn nhịn”.

Khi lý trí tỉnh táo và đầu óc sáng rõ, hẳn bạn luôn ý thức được “Mình nên cai thuốc lá thôi, thuốc lá có rất nhiều tác hại”, song nỗi khát thèm một điếu vẫn cứ cồn lên trong lòng bạn. Khi mùi thuốc quen thuộc và đầy mê hoặc bay qua cánh mũi bạn thì nỗi mê cuồng với khói thuốc lại dụ dỗ và dày vò bạn. Dù bạn đã cảnh báo bản thân “không được hút”, nhưng cuối cùng ý chí của bạn lại bị khuất phục trước những cảm giác như cào cấu gan ruột không sao chịu nổi đó. Và suy nghĩ của bạn lại thay đổi.

“Nhịn thuốc thế này thật khổ sở quá, tại sao mình lại phải chịu đựng sự dằn vặt khốn khổ đó chỉ để sống thêm vài năm? Bây giờ nếu ai cho mình một điếu thuốc, mình có chết cũng cam lòng. Cái gì gọi là mỗi điếu thuốc làm tổn hao năm phút tuổi thọ của bạn? Chỉ có năm phút sống ngắn ngủi mà phải chịu đựng cơn vật vã giằng xé như thế thì chết sớm hơn năm phút có can hệ gì! Chẳng phải Phật Tổ đã nói: khổ hạnh không thể mang lại sự giải thoát cho con người, mình kìm nén cơn thèm thuốc như thế cũng là một kiểu khổ hạnh. Phật Tổ cũng răn: con người nên chọn đường ở giữa để đi, nếu mà thèm thuốc quá thì cũng nên hút một điếu, như thế mới là khôn ngoan”.

Con người thường bẻ gãy ý chí của bản thân và chịu khuất phục trước dục vọng như thế đó. Mâu thuẫn nằm ở đây. Khi mâu thuẫn, trong tâm tưởng của con người luôn có sự đấu tranh, có lung lay dao động, ý chí hừng hực ban đầu cuối cùng rồi cũng bị những dục vọng đang nhen lửa trong thế giới vô thức đẩy về một nơi rất xa. Dù ý chí của bạn có vững như bàn thạch đi nữa cũng phải cam chịu thất bại sau ba ngày. Vì thế, mới có câu “Ba ngày quyết tâm”.

Muốn ý chí giành phần thắng, con người luôn phải tỉnh táo trong từng giây từng phút. Nhưng sự thật thì, con người tuy ở trạng thái tỉnh mà không tỉnh táo. Cơn mơ thường kéo đến trong giấc ngủ say nồng dưới sự tác động của thế giới vô thức. Khi tỉnh dậy rồi, nếu chúng ta vẫn bị chi phối bởi thế giới vô thức đó, thì nó sẽ trở thành chủ nhân của mọi ý thức và hành động của chúng ta. Ấy chính là “nghiệp” đang tước đoạt đi vị trí thống soái của chúng ta. Mà sự mơ hồ ngu dốt đó rất dễ sinh sôi nảy nở trong suy nghĩ mỗi người.