Tổ đình Ba La Mật366 Nguyễn Sinh Cung, TP. Huế
← Sách Phật họcTrang 5/5

Nghi lễ và Sách Phật học · Sách Phật học · Tác giả và toàn tập › Giác Khang

Tứ Niệm Xứ

Tác giả
Sư Giác Khang

Xá Lợi Phất, Mục Kiền Liên mấy Đại Sư cản, mà cản không được, vì không đúng, không đúng với trình độ của ông. Tới chừng ông đi về nửa đường ông nhớ ông Bổn sư mình chưa trình, mình vô mình trình Phật Thích Ca bây giờ mình về không nói gì hết. Trở lại. Đức Phật mới hỏi: con có buồn gì trong giáo hội không? Nói không, con rất kính chư tăng, giáo hội rất là thanh tịnh, con tìm đâu cũng không được tăng chúng như vậy. Nói tại sao con ra? Con có 5 giới ở nhà con giữ không nổi, giờ vô trong đây 8 giới cho con 10 giới, bây giờ biếu con 250. Trời ơi làm sao biểu con giữ nổi! Con ở trong này con quậy lơ mơ phạm mấy vị Tỳ kheo, Đại Đức lớn nữa, thôi con ra đời ít tội hơn. Đức Phật nói vậy cũng được, giờ 250 giới nhiều quá, 10 giới nhiều quá Như Lai cho con thọ 1 giới con chịu không? Ông nói trời ơi có 1 giới nữa sao! Như Lai nói có, 1 giới mà con vẫn đắc Thánh quả như thường. Tôi đọc tới đây tôi chới với, tôi bỏ quyền kinh xuống. 1 giới là giới gì? 5 giới là cõi trời dục giới, 8 giới, cõi trời sắc giới 10 giới cõi trời vô sắc, 10 giới hành tứ y pháp là sa di, rồi lên tỳ kheo 250 mới thực sự là Tỳ kheo, mới là Khất sĩ, mới là tăng, còn 10 giới mới tập sự Tăng thôi, Sa di đâu phải Tăng. Vậy 1 giới là giới gì? Tới chừng Như Lai giảng cho ông nghe, thôi giờ con giữ cái giới tư tưởng thôi. Hễ tư tưởng ác thì con lấy tư tưởng thiện con đuôi nó đi, tư tưởng ác bớt còn tư tưởng thiện không thì con lặng lẽ theo dõi nó, nó làm sao làm con kệ nó, con lặng lẽ con theo dõi nó, nhiều biết nó nhiều, nó ít biết nó ít, nó chấm dứt thì biết nó chấm dứt, nó khởi lên thì biết nó khởi lên, con giữ lấy cái biết này, cái biết này là Phật tánh đó con, là Nhập lưu, Nhất vãng lai, Bất lai, A-la-hán đấy. Ông giữ có 1 cái 1. Thì tôi mới nhớ lại thân nghiệp khấu nghiệp ý nghiệp. Thân thì có 5 giới 8 giới. Thân thì có 3 cái: sát sanh, trộm cắp, tà dâm. Khẩu thì có 4: nói dối, khoe khoang, đâm thọc, chửi rủa. Ý là có: tham lam, sân giận, si mê. Mà tham lam, sân giận, si mê phát hiện từ đâu? Tư tưởng. Giữ có cái tư tưởng, cái ý nghiệp thôi.

5 thức đầu, thức thứ 6, thứ 7, thứ 8. Thức thứ 6 là quan trọng nhất. Giữ điều ác thì lấy tư tưởng thiện đuối mày đi. Trong kinh có đó, chúng ta dùng tư tưởng thiện mà đuổi tư tưởng xấu, còn tư tưởng thiện không mới chặt đứt dây xiềng. Thì ông Phú Lâu Na giảng cho Xá Lợi Phất cũng vậy: Thân thanh tịnh, Khẩu thanh tịnh, Ý thanh tịnh. Thân thanh tịnh, Tâm thanh tịnh, Kiến thanh tịnh thì đó là cõi trời. Rồi bây giờ Đoạn nghi thanh tịnh là dứt nghi. Nghi Phật, nghi pháp, nghi tăng. Rồi tới Đạo phi đạo tri kiên thanh tịnh. Đạo là tư tưởng tốt, phi đạo là tư tưởng xấu, lấy tư tưởng tốt đuổi tư tưởng xấu, đạo phi đạo. Cho tới phi đạo chấm dứt còn Đạo tri kiến thôi thì đây là Bất lai. Đạo phi đạo là Nhất vãng lai. Còn đoạn nghi là dứt thân kiến, giới cấm thủ, nghi là Nhập lưu. Còn đạo phi đạo là đuối tư tưởng ác đi còn tư tưởng thiện, tới tư tưởng thiện rồi lặng lẽ nhận nó, chừng nào mà tư tưởng thiện đừng dính mắc vào đó nữa, mình biết tư tưởng thiện, biết tư tưởng ác mình là cái biết chứ không phải tư tưởng mà cũng không phải khác tư tưởng, thì cái này là Tri kiến thanh tịnh đắc quả A-la-hán chỉ còn tri kiến thôi, còn có Lặng Lẽ theo dõi tất cả các pháp 24/24. Xong. Nhưng mà con nhào vô đây giữ Niết bàn tịch tịnh là kẹt, con phải đi Vô thủ trước Bát Niết bàn, đây mới qua tới Như Lai. Giờ có ai hỏi gì không?

Cái này mới tới phần thứ 2 là khai mở pháp nhãn. Pháp nhãn tức là phải thấy được cái Bất tử. Còn Bát chánh đạo cũng vậy, chánh kiến là phải thấy được cái Bất tử. Thấy được Bất tử là đắc quả Nhập lưu, mà pháp nhãn này cũng thấy được cái Bất tử, Bất tử là pháp nhãn. Tôi giảng hết cái này cái nào cũng Bất tử, không như vậy mới dễ tu. Còn Bất tử là cái gì? Con đường đi tới Bất tử là con đường nào? Mấy chục năm nay tôi trăn trở với nó, tôi không biết làm sao. Nếu mình có con đường đi là thuộc về tư tưởng đâu phải Bất tử. Không có pháp môn, không có Đạo Sư do Ngài tự ngộ, không thầy chỉ dạy. Mà không Thầy thì theo, nương đâu bây giờ! Tới chừng qua Thủ Lăng Nghiêm, tôi nói phải chi trước đây tôi gặp Thủ Lăng Nghiêm tôi đắc Thánh quả lâu rồi. Đức Phật chỉ con đường mà không con đường. Thì A Nan mới "thất xứ trùng tâm" 7 lần nói cái tâm. Đức Phật bác hết, cách bác thật là hay nhen. Tôi coi tới coi lui để học cách bác của Đức Phật mà học không có nổi, Ngài bác thật khéo léo. Nói cái tâm ở tại con mắt, Đức Phật bác; nói cái tâm ở ngoài con mắt, Đức Phật bác; cái tâm ở trong con mắt, Đức Phật bác; cái tâm do nhân duyên, Đức Phật bác; cái nhân duyên Ngài cũng bác luôn. Thành ra có người nói Thủ Lăng Nghiêm là ngoại đạo. Tại sao Ngài bác nhân duyên; cái tâm là ngẫu nhiên không có nhân duyên, Ngài bác. Hay vô cùng. Cuối cùng A Nan lại khóc, con không biết cái tâm, do không biết cái tâm MaĐăng-Già mới bắt con, chứ con biết cái Chơn tâm con trở về cái Chơn tâm MaĐăng-Già chừng nào mới bắt được.

Rồi Ngài mới bắt đầu Ngài giảng về" cái thấy",", đưa khăn lên để khăn xuống, rồi đánh cái chuông nghe, không nghe. Ngài chỉ cái là tôi nói ôi dễ quá mình nhận được. Nhưng thực hành 30 năm chưa chắc nhận được. Cái lý thuyết mình có thể hiểu. Trong tất cả các bộ kinh chỉ có Thủ Lăng Nghiêm là độc đáo nhất, tôi dám nói vậy. Tôi coi nhiều kinh như Duyên giác cũng có, Kim Cang cũng có, Kim Cang cũng nói nhưng mà không có rành. Nắm được Thủ Lăng Nghiêm là nắm được tất cả, mà coi đâu dễ hiểu, sau này có ông Nghiêm Xuân Hồng coi thêm cái nữa. Thì Ngài mới nói là" cái thấy, cái nghe" thì A Nan lại kính lạy nói:" nhờ Ngài con mới thấy được cái chơn tâm". Ngài nói A Nan cái đó không phải chơn tâm nghen. Đức Phật chơi nhiều cái đau A Nan chới với. Khóc. Nãy giờ 7 lần con chỉ cái tâm, Đức Phật nói không phải, giờ Đức Phật chỉ cái tâm con nhận được, Đức Phật nói không phải, nó không phải vọng, nó không phải chơn, tất cả các pháp đều phát hiện từ nó, nó không phải là các pháp mà nó cũng không phải khác với các pháp. Đức Phật cũng chơi chữ như thường. Mấy năm tôi mới giảng được vấn đề phải mà không phải, không phải mà phải, nhưng mà cũng bị búa rìu, dư luận đập tôi, thì tôi cứ bền, tôi rút vô, vì đây là cái thấy của tôi mà, trăn trở của tôi truyền lại quý vị nghe hiểu, hoặc không hiểu thì thôi, chứ tôi làm sao bây giờ. Đây là cái trăn trở của tôi mà quý vị tha thiết thì giảng nữa, thì lần lần quý vị ăn nằm với nó, mà ăn nằm với nó chỉ có tăng ni thôi, ăn nằm là phải không tiền, không bạc, không nhà, không cửa, không vợ, không con. Rồi bây giờ bỏ nhà cửa vô cái nhà tịnh xá, cái nhà còn bự hơn, bỏ anh em thì vô dính mắc với phật tử còn to hơn nữa. Ở nhà giỏi lắm anh em 10-12 người, vô đây là anh em cả mấy ngàn người, cái nhà thì nhỏ bé, vô cái tịnh xá gấp 100 lần cái nhà. Chết, chết. Bỏ cái nhỏ bắt cái lớn thì còn chết thêm nữa. Sư Trưởng tạo người tu là tịnh xá không phải là để tăng ni ở. Quý vị coi lại có phải không? Tịnh xá là để người già và người bệnh ở, tất cả các tăng còn sức khỏe dù già gì thì phải đi hành đạo.

Khất sĩ có 2 pháp: một pháp học và một pháp hành. Pháp hành mới đúng là Khất sĩ, pháp học ở 1 chỗ đó là pháp chết. Pháp chết là chôn dưới đất, pháp hành đem về Ấn Độ. Quý vị coi bài Chánh pháp của Minh Đăng Quang Ngài viết cái đó rất rõ. Thì Nhị tổ Giác Chánh lập lại hoài, Minh Đăng Quang giải thích thêm, tôi gặp pháp Khất sĩ này có 2 cái đế, 2 đôi dép: 1 pháp học 1 pháp hành, pháp hành là chánh pháp pháp học là pháp chết Thì Bồ-Đề-Đạt-Ma sau khi chết, Ngài qua Trung Quốc, quẩy 2 chiếc dép qua đây. Cái nhánh dương, nhánh dương là hoằng dương chánh pháp Minh Đăng Quang; lội vào biển khổ là cái cuộc đời này; Bồ-Đề-Đạt-Ma, Đạt Ma là pháp lý Bồ Đề là chơn chánh, pháp lý chơn chánh, Bồ-Đề-Đạt-Ma là chánh pháp, chánh pháp từ Ấn Độ đem qua Trung Quốc. Có 2 là pháp học và pháp hành. Pháp hành là đi xin ăn ngày 1 bữa, đi lang thang từ nơi này sang chỗ khác không có chỗ ở nhất định, không quá 3 tháng. Hồi đó Khất sĩ đây không quá 3 tháng phải đổi, tôi xuất gia là có 12 tịnh xá, 3 năm mới trở lại. Từ ngày tiếp thu tới giờ ở chết luôn 1 chỗ, hồi xưa không có vấn đề hộ khẩu, khi đó còn chánh pháp, còn Giác Chánh, từ ngày Sư Trưởng ra tới Giác Chánh là hết rồi, bây giờ kêu Nhị Tổ hết, Sư Trưởng là Sơ Tổ. Giờ không còn pháp hành, không còn. Thành ra Bồ-Đề-Đạt-Ma sau khi chết đào cái hòm Ngài lên, cái hòm không, không còn chánh pháp, còn có 1 chiếc dép trong hòm, chiếc dép là pháp học, còn pháp hành Ngài quẩy đem về Ấn Độ. Cái ông gì đó đi sứ bên Trung Quốc về mới thấy Bồ-Đề-Đạt-Ma đi trên núi thông lãnh mới chận lại hỏi, Bồ-Đề-Đạt-Ma nói chủ ông chết rồi tức là ông vua, Ta đem chiếc dép hành này trở về Ấn Độ, bên Trung Quốc không thể hành, đi bát nó bắt liền, giống như lúc trước, bây giờ cho rồi. Hồi xưa là bắt, tôi bị bắt 3 lần, Giác Chánh cũng bị bắt 3 lần. Cái pháp hành nó khó lắm, nó chướng ngại: "đủ tay đủ chân mà đi xin ăn, đi ăn mày, cái đồ trâu bò, cái đồ hút máu đồng bào. Chết chưa. Lao động là vinh quang mà lang thang là chết đói". Nó khó lắm. Thời Hàn Vũ cũng vậy. Mấy ông sãi bên Ấn Độ qua, thì phật tử bên Nho giáo nó theo hết.

Thì Nho giáo phải bị tiêu diệt, rồi sợ mấy ông Sãi chiếm nước Tàu, vua Tàu cấm hết, không cho lang thang nữa, không cho thì phải rút về núi tu, thì mới có ông gì "nhất nhật bất tác, nhất nhật bất thực" 1 ngày không làm 1 ngày không ăn. Không đi bát được ở 1 chỗ thì phải làm ăn thôi. Đại khái vậy. Quý vị đọc lại, quý vị coi Sư Trưởng viết rất là hay, mấy bài Chánh pháp. Thì bây giờ cách mạng qua rồi, bây giờ mình đi hành lại. Ở tịnh xá hư hết trơn. Tịnh xá là mồ chôn tăng sĩ. Thành ra Giác Chánh nói Ngọc Viên là Ngọc Viện. Đây là cái bệnh viện để cho tăng ni già, bệnh ở, chứ mấy ông trẻ là phải đi hành đạo. Ngài già vậy mà vẫn đi hành đạo tới sụm ngoài đường, tôi nghe học lại. Giờ, cái khất sĩ là gì? Đi bát, ngồi thiền, đầu trần, chân không, đầu đội trời chân đạp đất, "đội trời chân đạp đất, ở đời dọc ngang nào biết trên đầu có ai" thì là khất sĩ. Không giữ tiền, ngồi thiền, 1 đêm tụng kinh 3 thời kinh vô tự, mỗi ngày phải đi bát khất thực là bất thực, không đi bát là không ăn, cấm nhận cúng dường tại chỗ nếu ngày thường không mưa, bệnh, có việc, coi 114 giới tôi thêm hay nó có vậy. Bây giờ y chang hết, dính kẹt, tôi cũng kẹt, tôi còn ngất ngư, tôi còn giãy giụa chút ít. Các nơi, giờ tịnh xá còn đi bát không? Mà không đi bát, người khác lại đi bát là cấm, đuổi đi, không được ở. Sư Thức đi bị đuổi hoài, Sư Thức đi bát, đi bát thì bị đuổi, Trụ trì ổng sợ muốn chết. Đạo Phật đâu còn, Khất sĩ đâu còn. Ở 1 chỗ thì phải làm ăn, làm ăn thì phải mặc quần áo có tay, có ống. Tôi giờ mặc áo, tôi nói tôi bị hết trơn, tôi bịnh giờ tôi phải vậy, mà không có thì tôi cảm. Giờ tôi đâu có còn gì, tôi chỉ có cái miệng giảng pháp thôi. Mà Đức Phật nói pháp lý là thầy của 3 đời chư Phật. Chư tăng có pháp lý thôi. Mà giờ cư sĩ người ta cần có gì? Người ta cần pháp lý thôi. Thôi giờ nghỉ. Cái này mới chỉ có 1 phần thôi, ít nhất 15 phần nữa mới hết thì nãy chúng ta đọc mới có phần là Bát chánh đạo với phần thứ 2 là 3 kiết sử mà chúng ta chưa qua. quý vị mới thấy cái hay của Thủ Lăng Nghiêm, nó giảng tùm lum nhưng mà nếu quý vị nhận được cái Bất tử thì mấy cái này nó rơi rụng hết.

Bát chánh đạo kể ra 8 đường, nhưng mà chỉ có cái chánh kiến thôi. Thấy được chánh kiến rồi đi đó qua chánh tư duy, Nhập lưu rồi tới A-la-hán. Chỗ này có phân biệt A-la-hán với Nhập lưu. Tôi đọc 1 đoạn cho quý vị thấy." Tôn giả Narada nói với Tôn giả Sāriputta: này hiền giả hữu diệt là Niết bàn, tôi khéo thấy như chơn, nhờ chánh trí tuệ, nhưng tôi không phải là vị A-la-hán đã đoạn tận các lậu hoặc. Nhập lưu là thấy được con đường nhưng mà không chứng đắc bằng A-la-hán ví như (ví dụ này tôi không đồng ý nó cô đọng quá) trên 1 con đường hoang văng có 1 giếng nước, tại đây không có dây không có gàu nước, bị nóng bức bách bị nóng áp đảo, mệt mỏi, run rẩy, khát nước, người ấy khó ngó xuống giếng nước và biết được giếng này có nước uống được, nhưng đành đứng chịu, thân thể không chạm nước. Cũng vậy này hiền giả, hữu diệt là Niết bàn, tôi khéo thấy như Chơn nhờ chánh trí tuệ, nhưng tôi không phải là A-la-hán đã đoạn tận các lậu hoặc (tương ưng 12-8). Cái này trích trong kinh. Quý vị hiểu sao? Viết vậy bỏ ra có hiểu gì đâu. Giữa Nhập lưu với Alahạn khác nhau sao. Tôi tìm hoài, tôi lấy ví dụ khác. Tôi ví dụ giống như cái đèn, nếu mở ra thì sáng, mà bây giờ nếu mở 3h rồi tắt thì chúng ta chỉ thấy lờ mờ rồi tắt, không thấy nữa. Rồi mở 6h gấp 2 lần thì nó sáng hơn, mình thấy được xa hơn, rồi lại tắt. Mình mở 9h thì nó sáng hơn thấy rõ. Mở 12h liên tục luôn thì thấy toàn diện hết thì vị Nhập lưu, A-la-hán khác nhau ở chỗ đó. Cũng đồng thời là Phật tánh, nhưng nếu chúng ta thấy 1/4 thì chúng ta mới diệt được thân kiến là thân thôi; mà nếu thấy được 2/4 diệt thọ cảm của người trời dục giới; thấy 3/4 diệt được thọ cảm của sơ, nhị, tam thiền; mà thấy Álahán thì diệt được tư tưởng, toàn diện tức là tứ thiền sắc giới và tứ không, đây là một cái nhìn toàn diện, nó rõ ràng vậy. Nhưng mà ví dụ không bằng nói sự thật thì chúng ta sẽ đi vào 10 kiết sử. Chúng ta thấy địa ngục khác ngạ quỷ sao? Ngạ quỷ khác súc sanh sao? Súc sanh khác atula sao? Còn cõi người khác nhau sao? Trời dục giới khác nhau sao? Dục giới 6 cõi mà là tập tu tứ thiền.

Còn tới cõi sơ thiền: tầm khác sát sao? Sát khác hỷ sao? Hỷ khác với lạc sao? Tầm- sáthỷ- lạc rồi nhất niệm bất lạc bất khổ thọ nó khác nhau sao? Giữa sự tu tập cái tâm nó diễn biến sao? Quý vị phải hiểu nó. Nó nằm trong 5 triền cái, mà 5 triền cái hồi đó tới giờ giảng trật hết trơn. Phải là hôn trầm và hoài nghi, hôn trầm hay là ngủ gục, ngủ gục là vật lý mà hôn trầm là sinh lý, ngủ gục là vật lý tức là ngủ không còn biết gì hết kêu là thụy miên, còn hôn trầm là mở lên nửa tỉnh nửa mê tức là sinh lý, biết rồi mất, mất rồi biết. cái răng là sinh lý mà nhổ khỏi là vật lý.

Thành ra giữa hôn trầm và thụy miên nó nhích nhau 1 chút thôi, khó mà nhận, mình để ý thì biết thôi. Ngồi thiền gục 1 cái chúng ta qua địa ngục vô gián, rồi tỉnh dậy 1 cái mờ mờ địa ngục hữu gián đậy là hôn trầm, thấy có vật mà không biết vật gì, 1 hồi chìm mất, rồi hôn trầm thấy có vật mà không biết vật gì, thì cái thấy có vật đó là cảm giác của ngạ quỷ nó nương vào hôn trầm mà nó phát hiện, thì nó rõ vô cùng, còn Nhập lưu thì vĩnh viễn không có cái đó. Còn người trời thấy cái đó nhưng mà thấy lờ mờ không biết từ đâu mới cải sửa, ý chí mới cải sửa nhãn thức thành nhãn xúc, thì cải sửa này là ý chí mạt-na. Mạt-na thì có sự so sánh đắn đo lựa chọn mới cải sửa cái bình thủy này rõ ràng hơn, nó là bình thủy đựng nước, nó là người ta, người nam người nữ, thì đây là bắt đâu cõi người, bắt đầu có luân lý bổn phận và quyền lợi. Loài thú không có luân lý, không có bổn phận, nhiều khi con chó con nó giao cấu với con chó mẹ, nếu ở quê ai có nuôi đề ý, tôi gần nhà tôi thấy. Con người không có, đâu bao giờ cha mà giao cầu với con bao giờ, nếu có đã là súc sanh trở lại loài thú. Thỉnh thoảng nó vẫn có thì đó là thân người mà tâm thì là tâm súc sanh. Loài thú nó nhận không rõ, tôi nói con gà không nhận ra con vịt là con nó, nó vẫn ấp, vẫn cho là con nó thì loài thú nó hiểu biết lờ mờ bởi vì nó chưa có cái nghiệp, chưa có đắn đo phân biệt, tưởng sao làm vậy. Con người suy xét lợi hại coi hậu quả, nhưng mà làm nhiều khi 5 thắng 5 bại không có kinh nghiệm như cõi trời. Thành ra quý vị thấy giữ 5 giới khó giữ, mình chưa phải là trời, nếu là người giữ 5 giới dễ còn nếu súc sanh giữ 5 giới giữ không được, có người ăn 2 ngày chay ăn không xong, mình coi người đó mình biết thấp hay cao. Mà nếu biết được thì mình thương chứ mình đâu có ghét, còn không thì mình ghét thằng này nó bỏn xẻn, mà tâm nó là tâm mẫu giáo mà bảo sao không bỏn xẻn được. Thành ra khi mình biết rồi thì mình thương nó không còn ghét nữa, mà thương tất cả chúng sanh, như vậy mới phát bồ đề tâm đi giáo hóa được chứ.

Thầy giáo thì lớp nào cũng thương lớp đó, chứ lớp 7 mình đem lớp 12 thì chết, mình nói đồ ngu, dĩ nhiên là ngu rồi, vì ngu nên nó mới đi học. Quý vị phải cố gắng, quý vị phải làm thầy giáo tức là ít nhất cũng đắc Nhập lưu, là giải thoát đầu tiên cũng là giải thoát cuối cùng. Có 1 cái Bất tử đó thôi, nhưng mà cái Bất tử Nhập lưu là thấy rõ được xác thân, quán thân bất tịnh thì quán thân như thân. Còn 4 đường ác thân là tịnh, tịnh mới thoa son, dôi phân, mặc đô kẻng, đi giày dép đủ thứ hết, giờ biết cái đó sai, sửa lại thân bất tịnh, quán cái đó rồi bây giờ "mình thiểu dục tri túc" ít muốn biết đủ. Ít muốn biết đủ phải là đạo Phật không? Mình thấy người sẹ sua chưng diện mình thấy ghét, những người không se sua chưng diện mình thấy thương, mình thấy mấy Sư cô sống đơn giản mình kính, còn cái thứ xì ke ma túy mình thấy mình ghét nó. Đúng không? Đúng thì đúng mà không phải là Phật, cái tâm còn nhỏ hẹp, còn thương, còn ghét thì "đường trân ai còn mãi luân hồi", không có thoát được. Mình biết răng mấy Sư cô này là con người cao thượng, nhiều kiếp rồi người ta lớp 11, 12. Còn mấy xi ke ma túy, bụi đời mới lớp mẫu giáo mình ghét nó làm gì. Vậy chứ mấy Sư cô hồi đó không phải mẫu giáo sao? Mình không phải mẫu giáo bò lên sao? Nếu mình biết như vậy cái tình thương bắt đầu phát hiện, đây mới bắt đầu qua đạo Phật. Còn thấy mình cao, thấy mình thấp là cái tâm người trời. Tôi giảng rất rõ, nắm cái tâm thôi.

Thành ra 1 người đến xin mà 4 người cho khác nhau:

- Một người bỏn xẻn, giàu nứt đất thấy thằng ăn mày lại bao giờ cũng đuổi đi thôi, nhưng mà nhà có đám cưới của đứa con mà đuổi thì mất mặt đành phải cho, mà mấy người đám cưới toàn là tay bự không, nếu mình cho 1 ngàn 2 ngàn coi không được, mình phải cho 100 ngàn, 100 ngàn đối với ông là 1 số tiền kết xù, ông giàu mà từ nhỏ nghèo coi số tiền rất lớn, ông ra giậm chân nói nhỏ ngày mai mày đến chối chà tao đôm mày, mai không có đến nữa, nay khách lớn khách giàu không tao buộc phải cho 100 ngàn đau lòng tao. Cái này cho có phước không? Tâm bỏn xẻn này tội tại đó, phước gì. Tâm này là địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh, atula.

- Còn nếu thằng ăn mày qua người thứ 2 là 1 người giàu có, mà có đạo đức, thì thấy ông này già hỏi bao nhiêu, 80 tuổi, con gái tôi giàu có, tôi sung sướng, ông thì hôi hám đi ăn mày rách rưới tội nghiệp cho 100 ngàn, ông mai có thiếu thốn đến tôi giúp nữa đừng có sợ, ông cứ đến đi, thiếu cái gì cho tôi biết, tôi giúp ông. Cái tâm này quá tốt nhưng không phải là Phật. Tôi có phước hơn ông, ông thiếu phước hơn tôi, tôi phước báo nhiều hơn, con cái tôi đầy đủ hơn, thấy mình cao, thấy người khác thấp. Thì cái tâm cõi trời, thương người nhưng cái ngã nó bự hơn, cái ngã nó vi tế, đạo Phật mới thấy chỗ đó. Còn ở ngoài mình khen như vậy đúng rồi. Có hiếu 1 cha 1 mẹ, lo mẹ đau lo đủ thứ hết trơn cho đến mẹ chết rồi, cái thây ma cũng đem về làm cái đám mỗ cho lớn, cả tỷ bạc, còn mua cái bọc ni lông từ bên bển mướn cái trực thăng chở qua cả 500-600 triệu, người ta khen cô này có hiếu thật, hiếu thì hiếu thật nhưng nhỏ hẹp, mà trong lúc lối xóm có 1 bà già cỡ tuổi mẹ mình, lớn hơn mẹ mình mà bệnh lên Sài Gòn thiếu tiền 1 triệu bạc không dám cho, xã hội đâu có trách, không có trách được, nó có hiếu với mẹ, bà này ăn thua gì, có nuôi nó ngày nào đâu, tôi bệnh hoạn bà có nuôi có lo gì cho tôi đâu, bây giờ bệnh hoạn tôi không lo lại là huề. Đúng chứ không phải sai, nhưng mà cái tâm nhỏ hẹp, đây là cõi trời chứ không phải là cõi Phật. Thành ra quý vị để ý cái tâm thì biết người này cao hay thấp.

- Còn nếu người này cho ông này qua nhà người thứ 3, ông này là 1 vị tu theo Nhập lưu, Nhất vãng lai, Bất lai quả Thánh kêu vợ cho, ông này cảm ơn đủ thứ. Thôi ông không phải là con người, ông cũng là tiến trình 5 uẩn, tội cũng là tiến trình 5 uẩn đều phát hiện từ chân không, từ cái lặng lẽ thôi, số tiền này cũng phát hiện từ chơn không, ông là chơn không tôi là chơn không, số tiền cũng là chơn không, chỉ có sát na thôi, có gì mà cảm ơn. Ong cũng từ lặng lẽ phát ra, tôi cũng từ lặng lẽ phát ra, tiền cũng từ lặng lẽ phát ra, chỉ có hiện tiền mà thôi. thì ông này là A-la-hán, Nhập lưu, Nhất vãng lai, Bất lai, "tam luân không tịch". -Còn qua người thứ 4 nữa để thấy đạo Phật nó vi tế. Cũng đồng thời 1 số tiền, cũng đồng thời cho người đó mà sa đọa 4 đường ác, sanh lên cõi trời, chứng quả Thánh, đại đạo Bồ-tát Thánh Như Lai. Nếu qua người thứ 4 vị này là Bồ-tát đắc quả phát bồ đề tâm mới dùng báo thân trực giác chiếu vào A-lại-da ông này, thì biết hồi kiếp trước ông bỏn xẻn, kiếp này đi ăn xin, rồi kiếp kế ăn xin nữa, muốn thoát là phải tu tập, ông phải quy y tam bảo phải thọ trì 5 giới. Ong biết tại sao như vậy không? Ông đi xin như vậy được kiếp này, kiếp sau ông sanh lên ăn mày nữa. Cái nghiệp kiếp trước ông bỏn xẻn, giờ ông về sám hối, ông niệm Phật đếm từ 1 tới 10, niệm Phật khỏi đếm nữa thì định sanh hỷ lạc ông mới chuyển nghiệp được, mới chỉ cách tu cho ông này. Ông đừng sát sanh mà phải phóng sanh, đừng ăn cắp mà phải bố thí, dạy cho ông 1 cách tu, cũng cho ông 100 ngàn. Nhưng ông này là A-la-hán phát bồ đề tâm. Chúng ta thấy 4 người cũng cho ông ăn mày 1 số tiền như nhau mà cái hậu quả khác nhau hoàn toàn: 1 người xuống 4 đường ác đạo, 1 người sanh lên cõi trời, 1 người chứng đắc Thánh quả hiện tại, 1 người tùy thuận. Đại khái đạo Phật có bây nhiều đó thôi. Nói thì nghe nó dễ. Nhưng cho quý vị làm Nhập lưu 10 năm nữa chưa chắc quý vị thấy cái Chơn không của người nhận, của người cho và số tiền. Lặng Lẽ thấy cái sự chuyển biến của nó, đừng cải sửa đừng phê phán trở về cái Lặng Lẽ thì quý vị đắc quả Nhập lưu. Làm được không? Dư sức cho quý vị 30 năm.

Nguồn: Sách Phật học — budsas.net (Bình Anson) · tamtangpaliviet.net (Tỳ khưu Indacanda) · chuaduocsu.org (Chùa Dược Sư Lâm Đồng — Hải Triều Âm Toàn Tập) · Toàn tập Tâm Như – Trí Thủ, Ban Sưu tập tu viện Quảng Hương Già Lam (NXB Tổng Hợp TP.HCM 2002; tái bản NXB Phương Đông 2011) · sách phổ biến miễn phí từ kho Kindle và kho ổ ngoài của Không Hoa; ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn (cột nguồn) · sách Đợt 12 (9/2026) thầy thêm từ thư mục riêng, ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · sách Phật học phổ biến miễn phí trên mạng (9/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · thư mục sách Tuệ Sỹ (9/2026) thầy đưa vào, ghi công theo từng cuốn. · sách ebook của Pháp Thí Hội (phapthihoi.org, 10/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn.