Tứ Niệm Xứ

Hydro 1 điện tử âm, 1 điện tử dương. Trong kinh nói các loài thủy tộc ở dưới nước, thì nước là nhà ở, là không khí, là chỗ sống của nó. Chúng ta mà xuống nước sông thì chúng ta chết ngủm thôi. Còn các cõi trời, nước là lưu ly. Nhận thức như thế nào thì đối tượng nhận thức như thế đó. Như vậy thì nhận thức nào mới đúng? Trong kinh nói tất cả nhận thức đều sai hết. Sai với sự thật, sai với chân lý. Nhưng tất cả nhận thức đều đúng hết. Đúng theo trình độ của từng chúng sanh. Đạo Phật tôi thấy nó sáng tỏ vô cùng. Nói sai thì không được. Như nước, quý vị nói tôi nhìn nước là nước thì nói Sư nhìn sai rồi. Tôi nói nước là điện tử thì quý vị nói Sư nhìn sai rồi. Nhưng mà nếu quý vị vào trong phòng điện tử thì thấy nước là điện tử. Còn nếu quý vị ngồi thiền quý vị nhập định lên cõi trời thì thấy nước trở thành lưu ly. Nên nói nước là sai là trật, mà nói nước là đúng thì cũng trật. Chỗ đó chúng ta phải hiểu. Nhưng mà cuối cùng cái thực tế, cái chơn lý thực sự của nước là gì? Chúng ta thấy, hồi đó khoa học phải bí thôi. Thì Đức Phật đã trả lời lâu rồi. Nước chân lý của nó là sóng mà biến ra thức, thức là cái dòng năng lực thôi. Sau này ông Einstein mới tìm ra năng lực. Ông nói: "cuối cùng đều có năng lực". Tất cả điện tử cũng như H2O thì Hydro là 1 điện tử âm 1 điện tử dương, Oxy 16 điện tử âm 16 điện tử dương nhưng mà tiến sâu phá bỏ điện tử, điện tử biến mất, nó trở lại như 1 luồng nước như 1 luồng không khí thì các Ngài không kiếm được nó, các Ngài nói vậy là hết. Thì ông Einstein nói cái đó là năng lực, cả vũ trụ này chỉ là năng lực thôi.

Chúng ta tưởng đâu có một thứ năng lực, thật ra có rất nhiều thứ năng lực. Năng lực là một thôi, nhưng nói năng lực là một là sai mà nói năng lực là nhiều là trật. Tôi thấy Bát nhã phải nói vậy. Nếu mà hiện tượng giới thì phải có khác nhau. Thí dụ nước hay điện tử hay H2O thì là khác, nhưng mà nó có liên lạc nhau một cách chặt chẽ do nhận thức biến đổi thì đối tượng nhận thức biến đổi, mà đối tượng nhận thức biến đổi thì nhận thức cũng phải biến đổi theo. Nhưng mà đạo Phật thì chú trọng nhận thức, còn cái đối tượng là cái phụ. Còn khoa học thì lại chú trọng ở đối tượng, còn nhận thức là phụ. Tôi lấy ví dụ cho quý vị biết. Bây giờ quý vị muốn thấy nước là H2O thì quý vị không thể thấy được, chắc chắn như vậy. Nếu chúng ta là người, giờ chúng ta vô phòng thí nghiệm thì chính máy móc làm cho ta thấy nước là H2O. Do máy móc chúng ta mới thấy được là nhờ không gian thay đổi, cái sự vật thay đổi thì nhận thức thay đổi theo. Còn nếu chúng ta muốn thấy là điện tử, chúng ta không thấy nước là điện tử được, chúng ta phải vào trong cái phòng điện tử chúng ta mới thấy nước là điện tử. Muốn thấy nước là lưu ly thì chúng ta không thể thấy được, chừng nào Đức Phật nâng nhận thức chúng ta lên cõi trời. Thì ngoại đạo, các vị tiên không chấp nhận chỗ đó mà phải thay đổi nhận thức. Ví dụ tôi ngồi đây, tôi nhận thức trên cõi trời thì tôi sẽ thấy nước trở thành lưu ly, tôi nhập định vào trong phòng hóa học nước là H2O, rồi nhập định vào trong phòng điện tử thì tôi thấy nước là điện tử. Thì cái nhập định là của tôi. Thành ra mấy vị tiên nó cao hơn. Còn trong kinh Thủ Lăng Nghiêm kêu mấy ông tiên ở đây là mấy nhà bác học là Địa tiên, là tiên ở dưới đất thôi. Còn mấy vị mà người ta nhập định đi vào các cõi như cõi trời Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới là Thiên tiên, là Đại giác thiên tiên, còn kêu là Trung tiên và Đại tiên. Chúng ta thường kêu cõi này là Hạ giới, còn cõi trời sơ thiền- nhị thiền- tam thiền là Trung giới, còn tứ thiền- tứ không kêu là Thượng giới. Chúng ta nói Hạ-Trung-Thượng. Qua đạo Phật thì không phải ở Hạ, không phải Trung, không phải Thượng mà bao trùm hết và siêu việt lên, rồi viên dung trở lại, đó là thái tử Si-Đạt-Ta.

Chúng ta thường thường tu theo 62 tôn giáo, chúng ta tu bằng cách cải sửa, tập trung mạnh kỹ lâu và sâu rồi chúng ta thăng hoa nhận thức lên. Còn địa tiên thì thay đổi đối tượng thì nhận thức mình buộc lòng thay đổi theo, nô lệ theo. Cũng như Đức Phật dẫn ông Nan-Đà lên cõi trời cho thấy khắp cõi tiên, ông mê quá, ông không muốn xuống. Và thấy có 1 phòng trống hỏi cái này của ai? Nói của ông Nan-Đà. Ông nói tôi là Nan-Đà, cho tôi ở đó. Thì chư thiên cười nói bây giờ ông muốn ở thì ông phải tu đắc cõi trời, đắc sơ thiền thì ông mới có thể lên đây được còn bây giờ ông chỉ là người thôi. Đức Phật nói con ở không được đâu, cái này là do thần lực của Ta, Phật lực của Như Lai đưa ông lên, khi đưa ông xuống ông trở thành phàm phu, ông không thể nào sống được. Thì chúng ta tạm hiểu có nhận thức và đối tượng nhận thức. Tôi không thể giảng giải được, thời giờ không có. Thì ngoại đạo nó tu thăng hoa cái nhận thức lên. Còn mấy ông địa tiên là các nhà bác học dùng máy móc để cải sửa đối tượng, mà cải sửa đối tượng này cái nhận thức mình vô đó thì đối tượng như thế nào thì cái nhận thức nó theo như thế đó. Hai cái này kêu là tương ưng với nhau. Tương là cùng, ưng là ăn chịu, tương ưng là cùng ăn chịu với nhau. Thành ra nhận thức thay đổi thì đối tượng nhận thức thay đổi hoặc đối tượng nhận thức thay đổi thì nhận thức phải thay đổi. Nếu chúng ta nắm được cái này chúng ta coi kinh Kim Cang rất dễ.

Kinh Kim Cang là bộ kinh khó nhất nó nói toàn là Bát nhã không. Thành ra toàn thể Kinh Kim Cang có 3 cái "Tam tâm, Tứ tướng". Tam tâm là: quá khứ, hiện tại, vị lai. Thì ông Đức Sơn mới phá Long Đàm. Long Đàm nói: "Tu nhất kiếp ngộ nhất thời". Còn bên kinh Tiêu thừa tu 3 a tăng kỳ kiếp. Mà còn bên kia chỉ thấy Phật tánh thì đắc quả "hiện tại một nhảy liên vào đất Như Lai". Thành ra, cuối cùng gặp bà lão bán quán đệ tử của Long Đàm. Thì ông biết quá khứ, hiện tại, vị lai không có. Trong Kinh nói: "Quá khứ tâm bất khả đắc, hiện tại tâm bất khả đắc, vị lai tâm bất khả đắc". Ông Đức Sơn lên đòi điểm tâm. Bà nói: "Đại đức muốn điểm tâm nào?". 3 tâm không có tâm nào có hết. Cuối cùng ông kẹt, ông bị đuổi ra khỏi đó. Tứ tướng là gì? Chúng ta phải đọc cho thật sâu, nhờ có khoa học thì Phật giáo mới sáng tỏ. Còn hồi xưa cho Phật giáo là mê tín, là dị đoan thành ra thế giới tuyên bố không có Phật giáo. Bây giờ mới chấp nhận có Phật giáo thì Phật Giáo đang lên. Còn mấy đạo kia tu bằng cải sửa, tu bằng đức tin vào một đấng chúa tể nào đó tạo ra vũ trụ. Còn Đạo Phật không có 1 đấng chúa tể nào đó tạo ra vũ trụ mà chính mình tạo ra vũ trụ bằng A-lại-da của mình, tất cả đều phát hiện từ Chân như, từ Niết bàn tịch tịnh. Niết bàn tịch tịnh chuyển biến chậm xuống mới thành A-lại-da cá nhân, rồi từ đó mới sanh ra đủ thứ A-lại-da cá nhân. Thì nó đứng lặng mà chuyển biến, còn Niết bàn tịch tịnh là đứng lặng mà bất biến. Tôi thường ví dụ Niết bàn tịch tịnh giống như nước còn A-lại-da cá nhân giống như dòng nước. Dòng nước thì bắt đầu có chảy. Còn nước thì đứng lặng bất biến, đứng lặng là chơn - bất biên là chơn, nó là chơn tâm. Còn đứng lặng chuyển biến thì đứng lặng là chơn - chuyển biến là vọng, chơn vọng hòa hợp, đó là linh hôn của chúng ta nói chơn thì không đúng mà nói vọng thì cũng không đúng, thì cái đó là chỗ của Bất lai. Bất lai thực chứng đứng lặng chuyển biến tức là mặt trăng thứ nhất, trong kinh Thủ Lăng Nghiêm kêu là mặt trăng thứ nhất. Rồi chuyển biến chậm nữa thành mặt trăng thứ 2, kêu là Hư minh le lói chiếu soi mà kinh Thủ Lăng Nghiêm kêu là cái thấy, còn đứng lặng chuyển biến mặt trăng thứ nhất là cái biết.

Cái biết là do tư tưởng phân biệt, cái thấy là do cảm giác nhận lại mà chưa có phân biệt. Chút nữa chúng ta đi sâu nha. Thành ra Niệm thân bất tịnh. Quý vị nghe tôi 10, 20, 30 lần cũng chưa hết bài Niệm thân bất tịnh, nếu chúng ta đi sâu vào đó. Chúng ta thấy đạo Phật nó bao la, nó sâu thì sâu vô cùng, còn rộng thì rộng vô cùng. Thành ra chúng ta phải đi từ từ, muốn qua Đạo Phật thì phải qua đạo trời, mà muốn qua đạo Trời thì phải vượt qua 4 đường ác, còn muốn làm Bồ-tát thì phải A-la-hán phát bồ đề tâm, còn không thì phải Nhập lưu thì chúng ta phải hiểu cái đó. Bây giờ chúng ta trở lại.

Chúng ta thấy rằng, tất cả vũ trụ này chỉ là 1 khối năng lực thôi. Kinh Kim Cang nói về" tứ tướng"", quý vị thường đọc trên môi mép. Quý vị biết nhân tướng, ngã tướng, chúng sanh tướng, thọ gia tướng. Nhân tưởng là gì? Ngã tưởng là gì? Chúng sanh tướng là gì? Tại sao lại có Thọ giả tướng nữa? Có 3 tướng là đủ rồi: nhân là người, ngã là tôi, chúng sanh là tất cả phương tiện tôi tiếp xúc với người đó thì đủ rồi. Rồi cái này có thọ giả nữa, cái đó bạo trùm hết. Tôi muốn đạt Niết bàn thì Niết bàn là nhân, tôi là ngã, tất cả pháp môn để đạt Niết bàn đó là chúng sanh; Tôi và quý vị thì quý vị là nhận, tôi là ngã, tôi giảng pháp cho quý vị tôi giảng đủ thứ pháp hết là chúng sanh. Thì bất cứ cái gì cũng có 3 thứ hết: có không gian, có thời gian, có chiều ngang, chiều dọc và chiều cao. Bây giờ thêm một chiều thứ 4 nữa, tôi nghĩ nếu mà mình so sánh thì thấy giống như khoa học, ông Einstein tìm ra chiều thứ 4 là chiều thời gian tức là chiều nhận thức, không gian chưa có nhận thức. Chiều ngang, chiều dọc và chiều cao thì tất cả chúng ta ở đây nếu ai biết nhảy cao thì có 3 chiều. Còn nhận thức, tại sao nhận thức có trong đó. Nhưng tại sao có không gian 4 chiêu? Thì thọ giả ở đây là nói nhận thức của từng người. Nếu nhận thức chúng sanh thay đổi thì nhân tướng, ngã tướng, chúng sanh tướng thay đổi theo. Chúng ta phải hiểu. Thành ra ông Einstein tìm cái đó thì một số nhà khoa học không hiểu. Nhưng khi ông đọc qua Phật Giáo thì Phật Giáo nói không gian không những có 4 chiều mà còn có nhiều chiều đó là của các Thánh, còn có vô lượng chiêu đó là Như Lai. Ong nghe ông nhức đâu, ông choáng váng, mình thấy 4 chiêu là khó nhất rồi, qua Phật Giáo còn nói không gian nhiều chiêu. mà nhiều chiều đó là Bồ-tát Thánh nữa, tới Như Lai là vô lượng chiều. Cũng như vị đắc A-la-hán, tôi ngồi đây thì tôi có thể nhập định, tôi thị hiện cõi người, mà nếu tôi ở cõi người rồi tôi đầu qua cõi trời được, phải bỏ cõi người mới qua cõi trời. Cũng như tôi thấy nước là nước thì tôi phải bó cõi người, tôi phái vào phòng thí nghiệm mới thấy được H2O, rồi ra phòng thí nghiệm tôi cũng trở lại người.

Cái này tôi ngồi đây mà tôi có thể nhập định vào cõi người, cõi trời Dục giới, trời Sắc giới, trời Vô sắc, nhập định vào Nhập lưu, Nhất vãng Lai, Bất lai, A-la-hán. Tôi nhập vào nhiều cõi cùng một lúc mà nhiều cõi là Bồ-tát Thánh thôi. Mà nếu tôi nhập cùng một lúc vô lượng cõi đó là Như Lai. Tôi ngồi đây, tôi có thể đi vào địa ngục- ngạ quỷ- súc sanh- atula- cõi ngườitrời Dục giới- Sắc giới- Vô sắc giới- Nhập lưu- Nhất vãng lai- Bất lai, tôi nhập một lúc vô lượng cõi vô lượng chúng sanh. Thì cái này chúng ta dường như nói dóc, nhưng mà đó là sự thật, hết sức thật. Còn cái này mới là giả, thành ra khoa học lấy cái giả làm cái thật. Còn Phật Giáo lấy cái thật, mà cái thật thì không hình tướng. Quý vị coi kinh Đại thừa nói cái thật là cái khổng hình tướng, cái gì có hình tướng cái đó phải hoại, mà cái gì không hình tướng thì không hoại. Mà quý vị muốn tìm cái khổng hình tướng, quý vị cứ đi pháp đối trị, cứ thăng hoa hoài, bỏ xiềng cây qua xiềng sắt qua xiềng gang qua xiềng bạc qua xiềng chì qua xiềng thau, thì cuối cùng được cái xiềng vàng, xiềng kim cang là quý nhất. Quý nhưng nó vẫn là xiềng, vẫn là trói cột chúng ta thôi. Thành ra từ địa ngục mình bước lên tới ngạ quỷ, tới súc sanh, tới người, rồi bắt đâu qua trời Dục giới, rồi qua trời Sắc giới, rồi bắt đâu qua sơ- nhị- tam thiên, rồi bắt đâu qua tứ thiền lên tới Vô sở hữu xứ, Phi tưởng phi phi tưởng thì tương tợ như A-la-hán, Như Lai mà các Ngài cho tương đương. Tương tợ khác tương đương nhe. Nghĩa là lúc các Ngài nhập định các Ngài bằng A-la-hán. Nhưng mà A-la-hán là người ta thường định, người ta không có xả. Còn cõi Vô sở hữu xứ nhập vô rồi xả ra thì nó thành phàm phu. Cũng như tôi giờ tôi nhập định cõi trời Sắc giới thì tôi tương tợ như cõi trời Sắc giới, nhưng mà khi tôi xả định rồi thì tôi là người thôi chứ không còn cõi trời nữa. Quý vị nào tu thiền thì biết, có lúc mình lâng lâng, mình vào các cõi thì mình thấy ai giết mình cũng được, khi đụng chuyện mình có thể chết một cách tự tại thôi. Nhưng khi mà xả thiền ra, quý vị sợ chết mồ luôn. Vị nào có tu thiền thì biết.

Có một thư hỏi tôi về vấn đề thiền, nó phức tạp lắm, thời giờ nó không có, có thể buổi chiều nếu quý vị vui lòng để dành tôi 15', nửa tiếng tôi giảng chung quý vị, cái đó quan trọng, nhưng thời gian ở đây ít quá, tôi muốn giảng có pháp hội, có tăng ni có thể thực hành được, còn cư sĩ thì Sư Trưởng nói "lỡ hội đường". Nhưng mà tôi thấy cư sĩ bây giờ lại thực hành, còn tăng ni thì ngược lại bận rộn vô cùng. Cái đó là của Sư Trưởng. Sư Trưởng kêu thiện nam tín nữ là cư sĩ "lỡ hội đường" tức là muốn thực hành không được, ngồi thiền mà ngồi 7h-8 h, 1 ngày thì cạp đất mà ăn, còn nếu có bà vợ nữa thì bà xã sẽ nhằn chết luôn và không cho tu nữa, còn vợ tu thì chồng không cho. Còn quý vị ngồi thiền 7 bữa cũng không ai rây, tăng chúng còn kính nữa. Thành ra chỉ có khất sĩ, ở bên chùa tu thì bận nhen, tôi có mấy ông đệ tử tu ở chùa của Thanh Từ rồi trốn về đây xuất gia theo tôi cho biết một ngày 8 tiếng làm công quả.... còn xuất gia theo tôi 1 ngày làm có 2 tiếng, quý sư đi bát rồi còn các đệ tử làm công quả chút ít, rồi sau đó tới chiều là không có làm, học pháp từ 15h đến 16h, rồi khuya- chiều- sáng lo tu tịnh, học pháp phải trả bài luôn nếu mà trả bài có khi khéo tới 17h. 17h xuống đóng cửa rồi bắt đầu tu thiền, rồi tới 19h nghỉ ngủ tới 23h đến 1h, 1h ngủ tới 3h30 thức luôn tới sáng, sa di, công quả thì lên tụng kinh một chút chừng 1/2 tiếng đến 1 tiếng, còn tỳ kheo ngồi suốt luôn. Đây là của Minh Đăng Quang chứ không phải của tôi đâu. "Trú dạ lục thời", quý vị coi trong đó. Ông nào mà đắp y rồi, mang bát rồi phải đi bát, không đi bát là chết đói, trong 114 giới câm sớt bát tại chỗ, nếu ngày thường có mưa. bệnh, có việc thì thôi, còn mỗi ngày phải đi bát, ban hộ pháp sớt thêm khi đi bát về, còn nếu đi độ đường thì có gì độ nấy. Ở dưới tôi cũng đi độ đường, qua tháng nắng là đi độ đường, thực hành theo Sư Trưởng là quý vị thấy hạnh phúc vô cùng. Sư Trưởng không cần đi học coi 114 giới, chỉ biết đọc biết viết là được, không biết chữ là không được, không cần băng cấp cho cao, mà cần cái thiên định. Thiên định nó mọi vấn để, đó là "Vô Sư Trí".

Thời buổi này không có Thầy, Phật đã chết rồi thì Phật để lại cái "Lặng Lẽ" đó là Thầy, Thầy của Chư Phật luôn. Thành ra một nhà Sư khi xuất gia rồi giáo pháp phải cho thật vững, không cần phải cái gì hết, chỉ cần giáo pháp thôi. Người cư sĩ họ cần mình cái gì? Cần mình dạy tu thôi, tu cho đắc quả. Tụi con ngoài đời tụi con khổ vô cùng, đủ thứ hết nào ăn, nào ở, nào mặc, nào bệnh, chạy ăn từng bữa toát mồ hôi. Nhất là bây giờ gia đình 3, 4 đứa con rồi mà không có nghề nghiệp là chết luôn, làm sao vô đây mà ngồi nghe. Còn chư tăng thì khỏe thôi không cha, không mẹ, không vợ, không con, không nhà, không cửa, không tiền, không bạc. Bây giờ dính mắc vào tiền là tại mình chứ. Mình thọ giới sa di là 10 giới, mình đọc rảng rảng không rớ đến tiền bạc vàng của quý đồ trang sức. Của quý là gì? Bây giờ điện thoại di động ông nào cũng có hết, đó là của quý chứ gì. Rớ đến tiên bạc vàng cái đó là giới luật Khất sĩ, bây giờ được ai mà không rớ đến tiên bạc vàng của quý đô và trang sức?!? Cái đó là trong giới luật, ông nào thọ 10 giới cũng phải thuộc, thuộc rành hết, đọc sang sảng, con giữ 10 giới con xin thọ chứ đâu phải là Giáo hội bắt buộc mình. Thể mà có giữ không? Không có. Thành ra kỳ đó Hòa Thượng thỉnh tôi đây giảng cho chư tăng độ cơm. Tôi nói tôi dạy chư tăng độ cơm là phải 2 tiếng, Sư Trưởng nói độ cơm và đọc kinh 2 tiếng. Hòa Thượng nói 2 tiếng không được đâu, ở đây Sư độ cơm chừng ½ tiếng thôi đọc kinh ngăn lại bỏ kệ. Tôi nói không được, con không làm như vậy được đâu, con không có nhận nếu mà giao con thì con phải làm đúng, còn không thì thôi. Lên là phải đọc kinh mà tôi đọc mấy bài dài, mấy bữa cúng trai tăng thì phải đọc bài Trai tăng 108 câu, rồi tôi còn đọc bài Nhớ ơn Phật dài 108 câu nữa mà tôi đọc chậm chứ không đọc như xe lửa chạy. Tôi thấy nhiều Sư cô đọc quá nhanh có ai nghe gì đâu, đọc cho rồi, ăn cơm rồi xuống dưới phè cánh nhạn tức là ngủ, cõi cái ngủ là quan trọng. Sư Giới nói ở đây Sư độ như vậy tới 13h- 13h30 mới xong rồi 14h học nữa mấy ông đâu có giờ ngủ.

Tôi nói có ngủ trưa nữa sao?!? "Ăn cắp quen tay, ngủ ngày quen mặt", trưa nằm chừng 15' hoặc ½ tiếng thôi chứ trưa mà ngủ rồi nó ngầy ngật khó chịu lắm. Cái tánh tôi thì thẳng, đừng cho tôi giảng, đừng cho tôi nói, mà cho nói thì tôi phải nói sự thật, sự thật của Đức Sư Trưởng chớ tôi đâu có đặt điều đâu. Ở đây tôi thấy giờ giấc đúng, tôi thấy cũng hay hơn ở các tịnh xá khác. Nhưng mà. Tôi nói "nhưng mà" thì quý vị biết rồi đó. Có nhiều cái cũng trật thì cố găng giữ cho đúng thì Sư trưởng Minh Đăng Quang mới còn. Cái truyền thống mình hoàn toàn khác bên chùa, mình tu "một làm Phật hai làm ma", cái này Minh Đăng Quang thường nói. Còn bên chùa người ta tu người trời, người ta mặc quần có ống, có ông có thể làm rẫy làm ruộng được, còn mình cái y này, cái y hạ này làm sao như cái cũn vậy. Thành ra tôi thấy Khất sĩ là rảnh rồi nhất, ở dưới tôi rồi rảnh vô cùng. Tôi cũng vậy, tôi nhận đi dạy, không nhận thì thôi chứ tôi không có đặt tôi vô cái khuôn khô làm một chức vụ gì, tôi không có. Mời tôi về đây giảng thì tôi giảng mà nếu thời giờ không rảnh thì tôi xin bữa khác, còn không có thì nghỉ. Tôi không quan trọng vấn đề đó, tôi quan trọng tôi hà, phải làm sao cho đắc quả thôi thì có ích cho quý vị, còn tôi không đắc tôi giảng thì tôi nói dóc. Tôi nói thật thưa với quý vị tôi giảng như vậy là tôi cũng phiền não vì tôi có đắc đâu mà tôi giảng là A-la-hán, Như Lai không, mà chân lý là phải giảng như vậy chứ sao. Đó là cái hiểu biết của tôi văn- tư còn cái tu mới quan trọng. Bây giờ nói thật sự tôi đắc Thánh quả gì tôi không có biết, còn không đắc cái gì hết thì tôi biết rõ tôi không đắc, còn cái đắc thì tôi lờ mờ. Thôi giờ chúng ta trở lại. Vô Tứ Niệm Xứ, chúng ta biết rằng Tứ Niệm Xứ là pháp môn thù thắng nhất, nó nói về thân thể mình nó nằm trong tiến trình của 5 uẩn mà nó thu lại còn 4. Sắc là xác thân này tức là sắc uẩn. Xác thân khác còn sắc uẩn khác. Chút nữa chúng ta đi sâu chúng ta biết. Còn thọ là cảm giác. Có nhiều Tứ Niệm Xứ mà hỏi về thọ-tưởng-hành là cái gì? Họ phân biệt không được. Thì đây tôi muốn phân biệt cho rành, lúc vợ tôi nói đại khái thôi. Chúng ta sẽ đi sâu từng chi tiết. Sắc uẩn chúng ta đi sâu: sắc uẩn của 4 đường ác, sắc uẩn của 4 đường thiện.

- 4 đường ác niệm thân là tịnh, thọ là sướng, tâm là thường, pháp là có ngã.

- Của người trời là 4 đường thiện: thân bất tịnh, thọ thị khổ, tâm vô thường, pháp vô ngã.

- Của Nhập lưu, Nhất vãng lai, Bất lai thì thân-thọ-tâm-pháp đều là Chơn không, tức là niệm thân như thân,... Tôi thích dùng chữ" như". Có tác giả dùng niệm thân trên thân hay niệm thân trong thân. Tôi thấy cái đó nó không rõ lắm." Như" là sao mình thấy y như vậy thì đó gọi là" như'.

- Bô Tát và Như Lai thì thân-thọ-tâm-pháp tùy thuận tức là thị hiện đây. Muốn căn cơ nào các Ngài hiện xuống. Muốn thân là 4 đường ác thì Ngài thị hiện thân là 4 đường ác nhưng mà Ngài không hề dính mắc đặng độ chúng sanh đó lên. Thân 4 đường thiện thì Ngài thị hiện thân 4 đường thiện. Thân Nhập lưu, tứ Thánh thì Ngài thị hiện thân tứ Thánh. Thôi bây giờ chúng ta trở lại. Tôi nói đại cương trước, rồi chúng ta đi sâu.

Niệm thân bất tịnh, niệm thân là thanh tịnh. Thân là cái xác thân này. Nếu chúng ta thấy được cái thân này là bất tịnh, là chấp cái thân, rồi chúng ta thấy mà thấy lờ mờ thì chúng ta vọt lên cõi người, cõi trời. Giữ 3 giới là cõi người, 5 giới là cõi trời Dục giới. Còn Nhập lưu thấy rõ. Thấy rõ khác thấy lờ mờ. Lờ mờ thì bên tiên kêu là hỗn độn, bên đạo Phật kêu là vô minh (minh là sáng, vô là không) là không được sáng, thấy lờ mờ. Không thấy rõ, tôi ví dụ quý vị biết. Ví dụ chúng ta đi chạng vạng khoảng 7- 8h tối, chúng ta đi đường gặp cái sợi dây, mình không biết mình tưởng là con răn mình la lên, thì thấy đó là thấy lờ mờ. Hoặc là mình chạy kiếm cây, hoặc la lối xóm ra cứu giúp mình, hoặc là mình lánh sang chỗ khác,... nó có nhiều pháp môn để mà chạy trốn con rắn. Nhiều cách thì đạo Phật kêu là nhiều pháp môn. Khi nào thấy không rõ, có cái nghi thì mới là "tội diệt sanh", pháp môn mới thành. Thành ra có vô lượng pháp môn để tránh con rắn này. Cũng như pháp môn Tịnh Độ, pháp môn Thiền Tông, pháp môn Tứ Niệm Xứ. Tứ Niệm Xứ cũng là pháp môn nhé. Nhưng mà chính pháp môn mới đi tới vô pháp môn. Thì Tịnh Độ cũng vậy, pháp môn đi tới vô pháp môn. Còn Thiền Tông cũng vậy. Thiền Tông thì không chịu pháp môn, các Ngài đi thắng vào, phi pháp môn, chẳng có pháp môn. Hồi xưa Tổ Bồ-Đề-Đạt-Ma truyền tới Thần Quang, tới Huệ Khả, tới Tăng Sáng, tới ngũ Tổ Hoàng Nhẫn, tới Huệ Năng rồi hết. Không còn trực chỉ chơn tâm nữa mà trở lại pháp môn. Đó là thoại đầu hay công án thì đây là hình thức pháp môn, vì căn cơ của chúng sanh nó xuống thấp rồi "không thể trực chỉ chơn tâm mà kiến tánh thành Phật được". Thành ra thời buổi này Thiền Tông cũng không còn, nếu mà đi tới thoại đầu rồi đó là cõi trời, đạo trời chứ không phải là đạo Phật. Thành ra Thái tử Si-Đạt-Ta mới nói đạo Phật khó tu, nó đã mất rồi, bây giờ Ngài lấy lại. Thì ba đời chư Phật hồi xưa tu theo đạo Phật.

Đạo Phật là đi thăng vào chứ không có pháp môn. Nhưng mà bây giờ xuống thấp quá thì phải đi pháp môn đưa lên cõi người trời, từ người trời mới trực nhận trở về Chơn không tức là trực nhận cái tâm, thấy được cái Phật tánh. Còn 4 đường ác địa ngục- ngạ quỷ- súc sanh không thể thấy Phật tánh được. Vì sao? Nó vẫn có Phật tánh nhưng vì cái vô minh nó tối hù. Chúng ta thấy một người mà ở mẫu giáo, lớp 1 mà dạy chương trình lớp 12 thì không bao giờ nó hiểu, mặc dù nó vẫn đủ điều kiện để hiểu nhưng mà còn lâu, nó phải tiến hóa lên lớp 3, lớp 4, lớp 5, lớp 6 tới lớp 10, lớp 11 thì may ra mới đem bài vớ lớp 12 giảng cho nó. Còn người mà trình độ lớp 10, 11 rồi thì giảng lớp 12 một cái họ tiếp thu liên, thì cái đó là cõi người trời. Thành ra trong kinh mới nói: "Chúng ta phải dùng tư tưởng tốt mà đuổi tư tưởng xấu, rồi sau đó chúng ta mới chặt đứt các dây xiềng". Chặt đứt dây xiềng là đi tới Niết bàn, đây là đạo Phật. Mà chặt nổi hay không? Thì cái đó là cả vấn đề. Mà chặt thì chúng ta thường hiểu lầm cái chặt. Chặt là dứt hết tư tưởng thiện, dứt hết tư tưởng ác. Lầm! Không phải như vậy. Chúng ta thường tưởng Niết bàn là ở đâu 9 tầng mây, bỏ cõi đời này đi xuất gia vào rừng thẳm, bỏ vợ, bỏ con, bỏ tiền, bỏ bạc, bỏ nhà, bỏ cửa để rồi Phật tánh nó mới hiện. Không phải như vậy. Nếu không phải tại sao Thái tử làm như vậy? Cái đó là cái bước đầu tiên ai muốn xuất gia cũng phải vậy. Ai muốn thấy Phật tánh cũng vậy hết. Nhưng mà cái đó là cái lớp mẫu giáo, phải dứt hết ngoại duyên, "ngoại duyên buông bỏ một niệm không sanh". Cũng như Sư Trưởng nói: "Mới xuất gia phải không nghĩ tới chuyện ngoài", Ngài viết trong Chơn lý. Vì sau một thời gian đắc quả Nhập lưu, Nhất vãng lai, Bất lai, A-la-hán rồi mới có thể là bớt. Nhập lưu cũng còn lánh cảnh. Nhất vãng lai cũng còn lánh. Tới Bất lai là bớt lánh. A-la-hán không còn sợ cảnh nào nữa hết, có thể thông tay vào chợ.

Chúng ta không hiểu, đạo Phật nói có nhiều lớp. Thành ra đừng nói Phật giảng như vầy, có khi Ngài nói: "Các con không giữ giới là các con sa đọa. Giới là nền tảng của đạo Phật, giới còn đạo Phật còn, giới mất đạo Phật mất". Nhưng mà khi Ngài giảng qua Bát nhã, Ngài nói: "Giới luật chướng ngại trên con đường giải thoát". Bây giờ làm sao? Cũng Ngài giảng. Nhưng mà khi Ngài giảng cho mâu giáo lớp 1, 2 thì khác "các con phải đánh vần phải ráp vần mới đọc chữ được". Phải 1, t, t-1 = ti, nếu các con không đánh vần, các con không ráp vần thì không bao giờ đọc chữ được. Rồi khi lớp lớn hơn Ngài dạy "các con làm thơ mà các con còn đánh vần, còn ráp chữ là các con không thể đọc chữ, không thể làm thơ". Cũng Ngài nói. Như vậy là Đức Phật mâu thuẫn? Chúng ta phải hiểu theo cái hiểu của mình. Thành ra Sư Trưởng nói mình sống theo trình độ của mình trong mỗi lúc, đó là "phước, trúng, bại"?... Thành ra quý vị sơ cơ mới tu là đừng có theo Thiền Tông, phải theo Nam Tông, phải bắt đầu từ Tiểu thừa là giữ giới cho kỹ, rồi sau này mình với giới là mới một. Mình với giới là một thì còn giữ gì nữa. Mình với giới là hai thì mới giữ. Mình có bệnh thì phải uống thuốc, hết bệnh mà uống thuốc thì thuốc trở thành bệnh. Sư Trưởng cũng nói: "Đau mà không uống thuốc là phạm giới, hết bệnh mà uống thuốc bố dưỡng cũng là phạm giới". Mình làm sao biết mình? Thì đó là cả một vấn đề. Thành ra đức Phật Ngài khôn lắm "muốn biết con, thì hãy coi giới luật con giữ giới nổi hay không, giữ giới không nổi là trật. Nhưng mà giới chưa ăn thua gì, con giữ giới con coi thiền định sơ thiên được chưa, nhị thiền được chưa, tam thiền được chưa. Nhị thiền con có thể qua đạo Phật". Bây giờ sơ thiền còn chưa được. Sơ thiền là của cõi trời Sắc giới. Vậy thì cõi trời Dục giới được chưa? Trời Dục giới là tập tu tứ thiền, nhập định chưa được, nhưng mà có thể nhập được 1-2-3-4h. Còn cái kia người ta có thể nhập mấy ngày mấy đêm.

Tôi sẽ giảng qua cái đó. Tôi giảng lại cái đó, mấy năm trước tôi giảng rồi, nhưng mà tôi giảng đại cương thôi quý vị nghe còn chới với mà. Bây giờ tôi giảng lại đi sâu hơn, quý vị nói Sư giảng gì con không hiểu gì hết. Bởi nó khác lạ với người ta. Bởi vậy tôi vô tôi năn nỉ, kỳ trước tôi có xin, có năn nỉ rồi. Tôi nói đừng có coi trong kinh, tôi giảng thì coi cuộc sống mình thôi. Nếu khác thì đừng có tin tôi, nhưng cũng đừng có bỏ. Quý vị nghe lời tôi giảng, quý vị áp dụng trong cuộc sống mà đem lại hạnh phúc cho mình, cho tất cả mọi người thì đó là đúng. Đạo Phật là đạo cuộc sống, mà ngoài cuộc sống đau khổ này. Đau khổ là lầm. Cuộc sống tự nó là không có đau khổ mà cũng không có hạnh phúc nữa. Cuộc sống là cuộc sống, mà mình sống sao sống y như cuộc sống thì cái khổ không có. Nhưng mà nó khổ do đâu? Chúng ta thấy chúng ta đi từ cái lầm này tới cái lầm khác. Tôi lấy cục đá tôi thảy con chó. Con chó cắn cục đá rồi nói mày làm tao đau. Mình cười nói mày ngu quá, cục đá nào mà làm cho mày đau. Chính người, cái tay chọi cục đá mới làm mày đau. Thi tại cái tay. Trật nữa. Cái tay nào mà cầm cục đá chọi? Đúng ra là tại tư tưởng. Tư tưởng là nguyên nhân của luân hồi sinh tử, nguyên nhân của khổ đau. Mà tư tưởng là gì ha? Chúng ta thấy chúng ta còn dốt nhiều cái! Khi nào thì tư tưởng mới phát hiện? Tư tưởng với xác thân, với cảm giác, tư tưởng khác nhau sao? Chúng ta thấy sở dĩ có tam giới này có Dục giới, có Sắc giới, có Vô sắc giới hoàn toàn do tư tưởng. Có xác thân là phải có cảm giác, có tư tưởng. Tôi còn lầm nữa, chỉ có 9, 10 năm nay tôi mới nhận được. Tôi hồi xưa tưởng xác thân này là xác thân không có cảm giác không có tư tưởng. Địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh, atula là không có cảm giác, bây giờ tôi mới biết mình lầm, nó vẫn có cảm giác vẫn có tư tưởng nhưng mà phần cảm giác, tư tưởng khác cõi người- cõi trời. Còn cõi người- cõi trời vẫn có tư tưởng nhưng mà tư tưởng khác cõi sơ- nhị- tam thiền. Rồi tới tứ thiền cũng có cảm giác tư tưởng mà khác với 4 đường ác. Rồi tới Nhập lưu tới tứ Thánh lại có tư tưởng cảm giác khác nữa.

Thành ra chúng ta cứ cái lầm này qua cái lầm khác. Thành ra cứ ngồi thiền trong thanh tịnh quý vị thấy nó. Tôi không tài ba gì đâu. Mà tôi hơn quý vị là vì tôi ngồi thiền rất nhiều. Mà may là tôi đi khất sĩ gặp Giác Chánh không có làm gì hết, tối ngày đi xin ăn rồi ngồi thiền, coi kinh. Tôi 5 năm trường coi kinh chân lý không, coi cái khác Giác Chánh thấy là rầy. Thực ra mới tu mà cõi tùm lum nó rối, nó xà bần, nó tùm lum không có hiểu, coi chân lý Sư Trưởng là đủ rồi, 5 năm coi có hiểu gì đâu. Trình độ mình là thứ ngu mà, hiểu hơi hơi thôi, thì coi lén. Khi về tịnh xá hay độ cơm đường dưới gốc cây rồi móc bửu bôi ra coi. Mà tôi coi những kinh hay không hà. Chăng hạn như kinh vấn đáp giữa Huyền Giác với Lục Tổ Huệ Năng, tôi nhớ tới bây giờ, nó rất hay nhưng mà cao quá. Rồi Pháp Bảo Đàn của Huệ Năng toàn là kinh tối thượng không, lúc đó mình biết mà tu không được. Còn những kinh thấp tôi cũng có đem theo. Mà hồi đó không có kinh Nam Tông Pāli không có. Xưa ở Việt Nam chưa có vị nào là tiến sĩ Pāli hết do đó Minh Châu mới lội qua Ấn Độ học tiến sĩ Pāli trở về mới dịch kinh, toàn bộ Nykaya là do Minh Châu dịch chưa có vị nào dịch. Sau này có dịch mà cũng không hay bằng, không có trung thực bằng Minh Châu. Nhưng Minh Châu có một cái dịch mà không dám đem cái ý nghĩa mình ra giải thích, trung thực một cách tuyệt đối. Còn Thích Nữ Trí Hải thì đem cái ý nghĩa riêng của mình ra giải thích, bị Minh Châu rầy hoài, tôi thấy hay. Cô viết trong đó, cô giỏi đó. Cô là tiến sĩ Pāli tiến sĩ Hán văn cô giỏi, tiếc rằng cô mất sớm, tội ở chỗ đó. Quý vị coi kinh, bây giờ coi hết bộ Nykaya không có thời giờ đâu, nào Tăng Chi, nào Trung Bộ, nào Trường Bộ,... tôi coi có một bộ. Trung Bộ kinh tôi coi sơ qua hết, Tăng Chi cũng có mà Trường bộ cũng có, tôi đâu có hiểu, tôi coi sơ thôi, tôi coi có một lần, một lần không ăn thua gì đâu. Nói 5 bộ Nykaya coi một lần thì tôi coi hết rồi, nhưng cái đó không gọi là coi. Coi là phải coi 9, 10 lần đi sâu vào đó để mà hiểu, coi nó nói cái gì.

Thì cái Trung Bộ kinh tôi coi 5 lần mà coi trong thanh tịnh, tôi lên Đà Lạt không có làm gì hết, tối ngày tôi coi kinh với ngồi thiền, cuối cùng tôi tóm lại được có 2 bài, bài số 1 và bài 152, có 152 bài mà có bài số 1 và bài 152 thì nó tóm thâu toàn thế Trung Bộ kinh, không những Trung Bộ kinh mà toàn thế đạo Phật cả Nguyên thủy, Tiểu thừa, Đại thừa đều nằm trong 2 bài đó thôi. Mà 2 bài đó nếu mình không coi Duy thức, không coi Thủ Lăng Nghiêm mình giảng không có chạy, tôi thấy nó hay. Thủ Lăng Nghiêm tôi coi 10 lần cũng không hiểu mấy, sau coi qua tới Lăng Nghiêm Anh Hiện của Nghiêm Xuân Hồng, ông hay, cư sĩ mà giỏi. Vậy chúng ta phải hiểu là chúng ta phải có thời giờ coi kinh ngồi thiền. Coi kinh không hiểu đâu, nếu không thiền định. Tôi, cái vô thường vô ngã mà tôi mất 3 năm trời, tôi ngồi thiền mới nhận được nó. Đa số các vị học giả nói vô thường vô ngã là 1 thứ. Tôi không đồng ý, tôi nói 1 thứ thì Phật dùng chi 2 danh từ làm chi. Tôi kiếm những vị Đại Sư như Nhất Hạnh cũng nói 1 thứ, Thanh Từ cũng nói 1 thứ. Tôi nói không có được. Nếu mà 1 thứ thì vô ngã thôi bỏ vô thường. Bỏ vô thường có vô ngã, cái này vô thường và vô ngã. Thì sau mới biết vô thường là cái nhận thức mà vô ngã là đối tượng nhận thức. Vô ngã là nói về không gian có 10 phương, còn vô thường nói về thời gian có 3 thời: quá khứ-hiện tại-vị lai, cái kia có Đông-Tây-Nam-Bắc có thượng-hạ, đi sâu vào đó tôi mới biết là cái vô thường vô ngã nó thuộc về chu kỳ. Còn cái sát-na nó thuộc về cái gì? Nó không phải chu kỳ mà chính cái sát-na này nó sinh ra cái vô thường vô ngã, nó là dòng nước, còn vô thường vô ngã là sóng. Sóng với dòng nước là một hay là hai. Một là sai mà hai là trật. Tôi hay giảng vậy. Mà phải giảng như vậy chứ nói sao bây giờ. Nói Sư chơi chữ cho phật tử nó mê. Tôi nói tôi không bao giờ dám đụng tới phật tử đâu, con sư tử đó không bao giờ tôi dám rớ tới, tôi dính mắc là nó kẹt cho tôi, thời tôi tu là không có cái đó: sắc đẹp và tiền bạc, hai cái đó là phải cố gắng tránh, tránh được cái đó là vào quả Thánh thứ 3-Bất lai chứ không phải dễ.

Chúng ta thấy giảng là giảng. Sự thật tôi hiểu sao tôi giảng vậy, cái đó là cái trăn trở của tôi trong bốn mấy năm trời. Bây giờ đạo Phật tôi đọc rất nhiều nhưng tôi không thỏa mãn. Cũng như Thái tử Sĩ-đạt-ta đi hết mà cũng không thỏa mãn. Đến ông Uất-đầu-lam-phất và ông A-La-La tột cùng, hai ông nói giờ Ngài đi tìm khắp Ấn Độ không ai cao hơn tụi tui nữa thì thái tử Si-Đạt-Ta nói "đúng". Vậy thì tôi phải tìm ở tôi "Niết bàn ở tại lòng ta, xếp chân ngồi lại kiết già công phủ". 6 năm chẵn ròng tụ khổ hạnh, khổ hạnh cũng sai mà lợi dưỡng cũng sai. Cuối cùng trong 49 ngày Ngài mới ngộ được Phật tánh. Rồi ra Ngài không chịu giáo hóa, Ngài nói chúng sanh không ai nhận được đạo Phật đâu, nó quá giản dị mà chúng sanh thích cái nhiều, thích cái phức tạp, thích cái hình thức chứ không chịu cái nội dung. Nội dung, hình thức là cái gì ha? Nội dung là cái cây tốt, hình thức là nước sơn. Nhưng chúng ta thích nước sơn tốt hơn tốt gô. Chúng ta thích sơn phết cho đẹp mà ở trong môi ăn hết. Bây giờ quý vị nhìn coi, đi học lấy cấp bằng là hình thức, mà khi họ giảng pháp mà hỏi dí là bí, cái chiều sâu không có, đâu có ngồi thiền định, trả bài thì rất hay. Mấy ông tiến sĩ học ở Ấn Độ về tôi hỏi hỏi, tôi dí thì bí. Thì lại nói: "Tôi không biết, Sư đi hỏi mấy vị Thiền Sư chứng đắc". Tôi nói trời ơi tiến sĩ mà trả lời vậy thì thôi chết rồi. Hỏi sự khác nhau giữa sơ thiền- nhị thiền- tam thiền- tứ thiền nó khác nhau làm sao? Còn sắc nó khác với thọ, với tưởng, với hành, với thức ra sao? Bí thôi. Mà định nghĩa giảng trên danh từ thì giảng rất rành, nhưng mà đi vào chiều sâu chúng ta thấy là bí. Nhưng mà chiều sâu mới là cái chiều đạo quả chứ. Chúng ta thấy cái học mà Sư Trưởng nói "Học cho tới chừng biết chữ thôi, còn cái học ở đây mới là quan trọng nhất". Quý vị có điện thoại di động, có mạng quý vị biết cả thế giới, còn quý vị không biết mình là con số không thôi. Còn quý vị biết mình không cần biết thế giới mà quý vị vẫn có thể biết cả thế giới. Khi đắc A-la-hán rồi quý vị ngồi một chỗ mà biết cả vũ trụ chứ không thèm biết thế giới.

Tôi đâu có mạng, tôi đâu có gì đâu, tôi đâu có thầy đâu. Khất sĩ này tôi không có ông thầy nào hết. Sư Tường là ông Thầy, mà Thầy có dạy gì đâu. Có mà Sư đi giáo hóa tôi dạy. Rồi thôi. Sau này tôi theo Sư Thức, đi hành đạo Thượng tọa bắt buộc phải có ông Thầy. Nhưng mà hầu hết là tôi nhờ tự học, tôi coi kinh, mà tôi có biết một ít chữ Hán nên tôi coi kinh rất dễ, tôi có thì giờ để ngồi thiền. Thành ra cái gì không biết là tôi cứ ngồi thiền, ngồi hoài, ngồi mãi chìm sâu trong đó, cứ ọc ra rồi nhai lại thì riết rồi nó cũng hiểu thôi. Thì cái đó Phật nói: "Thời buổi không có Phật pháp, Phật đã tịch rồi, các con phải nương vào Vô Sư Trí". Mà tôi không biết Vô Sư Trí là gì. Sau coi Kinh nói Vô Sư Trí là tham thiền. Trong cái Lặng Lẽ nó là nền tảng của tất cả vạn vật, chúng sanh và các pháp tức là Niết bàn tịch tịnh A-la-hán. Rồi sau bắt đầu mới coi Thủ Lăng Nghiêm, coi Trung Bộ kinh. Thì Trung Bộ tôi nói lại bài đầu là bài "Pháp môn căn bản". Quý vị coi Minh Châu dịch cái tựa là "Pháp môn căn bản". Bài cuối là "Căn tu tập", 148 cái kia là số 1 thì quý vị coi đố quý vị nắm được. Thì coi tôi sắp lại, tôi coi lại tôi mới sắp trùng với Trí Hải mà có vị Hòa Thượng không đồng ý vì có thêm trong đó. Chẳng hạn như cái đầu là Tưởng tri, rồi qua Thắng nghĩa tri, rồi qua Liễu tri, có 3. Tôi làm tới 5, có 5 giảng mới chạy chứ làm sao giảng chạy. Theo tôi thì Tưởng tri, Thức tri, Thắng nghĩa tri, Đệ nhất Thắng nghĩa tri, rồi mới tới Liễu tri. 5 cái nhận thức. Nếu không thì giảng không chạy. 5 nhận thức này là trong 15 hạng chúng sanh. 15 hạng chúng sanh là không ở đâu có hết trơn, mà Thủ Lăng Nghiêm có, mà không có tóm như tôi, tôi là tóm lại thôi. Tôi nói ngắn quý vị về suy nghĩ thêm. Tưởng tri là 4 đường ác dùng cái tư tưởng mình để hiểu biết tất cả các pháp. Tư tưởng là nguyên nhân của luân hồi sinh tử, phân biệt lợi hại vinh nhục thịnh suy khen chê. Thì đó là tưởng tri nghĩa là hiểu 1 cách lờ mờ chưa có ý chí, chưa có nghiệp xen vào đó tức là địa ngục-ngạ quỷ-súc sanh-atula. Tôi giảng bài Tứ Niệm Xứ là ở chỗ này.

Chúng ta thấy trong bài Lục Căn của Sư Trưởng thì loài thú chưa có nghiệp, thú có tư tưởng mà chưa có ý chí tức là chưa có mạt-na. Sư Trưởng nói loài thú có tư tưởng, tôi nhờ Sư Trưởng tôi mới biết. Chỉ có người bắt đầu có nghiệp. Thành ra người mới có thể thành Phật được, còn loài thú thì không thể thành Phật được. Nó vẫn có Phật tánh mà nó không thành Phật. Thành ra con thú nó bệnh nó chịu thôi chứ không biết cải sửa, chỉ có người mới biết cải sửa, mà chính cải sửa là nguyên nhân của luân hồi sinh tử. Loài thú nó sống rất là hồn nhiên nó gần với đạo thành ra bên tiên nói tu là trở nên đứa hài nhi, đứa con nít. Nhưng mà chúng ta coi chừng lộn nữa đó, cái hiểu biết của đứa con nít với hiểu biết của ông già, ông già kinh nghiệm dồi dào hơn, giống hệt. Cũng như tôi nói 2 ly nước hồi nãy. Thành ra chúng ta cứ nhận đứa con nít là hôn nhiên. Chúng ta nhớ hồi nhỏ đi học thì đời học sinh là tốt đẹp nhất là sung sướng nhất là hạnh phúc nhất trên đời, nó không có tính toán gì hết, đi học rồi về ăn cơm, đi học rồi dọc đường chơi đùa giỡn, về cha mẹ lo hết, tới chừng lớn lên cha mẹ chết đi làm việc rồi bắt đầu có tư tưởng, tính toán đủ thứ thì cái khổ đau bắt đầu từ đây. Thành ra cái đó kêu là tưởng tri, chưa có nghiệp, chưa có tính toán, chưa có cải sửa. Thì chúng ta thấy con chó nó bệnh, nó ăn cỏ vô nó ọc ra hết bệnh, mà không hết thì chết. Con người không có cái đó. Con chuột quý vị bắt nó coi. Tôi ở Hà Tiên tôi lấy dầu hắc bôi vào cái đuôi nó, tôi thả nó ra, bắt trong cái lồng, tôi đâu có dám giết, mà chuột nhiều quá buộc phải bắt thôi, rồi tôi thả nó ra, rồi nó vô bắt nữa, coi lại có cái đuôi dầu sơn của mình, rồi thả ra nó cũng vô nữa, thành ra mới biết con chuột này ngu, nó không có cái ý, cái nhận thức như người. Con chó cũng vậy nó biết chủ nhà nó nó ngoắc đuôi, còn người lạ nó sủa. Còn quý vị đi quý vị mặc áo trắng về quý vị mặc áo đen cũng chủ nó mà nó sủa, cái sự phân biệt nó lờ mờ, nó không có rõ như con người. Con người không có, bây giờ mà về áo trăng áo đen nhìn là người ta biết này là người chủ của mình.

Thành ra giữa 2 cái nó khác nhau rất xa một cái là có ý chí mà chúng ta thường kêu ý chí hay là nghiệp. Nghiệp là gì? Hôm trước tôi có giảng rồi "Nghiệp và nhân quả". Trong nhân quả chưa có nghiệp đó là tưởng tri. Trong nghiệp có nhân quả phải không? Tôi giảng rồi phải không? Tôi phân biệt giữa nghiệp và nhân quả cho quý vị năm ngoái, mấy năm trước. Tôi giảng hết rồi. Bây giờ tôi đi thắng, đi sâu vào đó. Còn quý vị nói: "Sư giảng con không hiểu gì hết." Tôi kẹt quá rồi. Không hiểu thì thôi chứ giờ biết nói làm sao bây giờ. Tôi giảng quá rành. Tôi giảng cái gì tôi cũng cho ví dụ đàng hoàng hết. Tới người trời Dục giới. Người giữ có 3 giới nhé, có nghiệp, có mạt-na, có ý chí nhưng mà chưa có kinh nghiệm. Có nhiều người chỉ thì sửa được 5, 7 lần mới thành công. Thành ra Thủ Lăng Nghiêm rất hay, người 5 tưởng 5 tình, còn loài thú có 7 tình có 3 tưởng, atula có 6 tình 4 tưởng tới cõi trời Dục giới thì 6 tưởng mà 4 tình, mà tưởng thì thăng mà tình thì đọa. Trong kinh nói "thuần tưởng tất thăng, thuần tình thì tất đọa". Quý vị có biết gì đâu. Hồi đó tôi coi, tôi không biết gì hết. Nhưng sau đi sâu thì nó kêu là thức trì là cái biết của kinh nghiệm kiến thức, cõi người chưa có kinh nghiệm. Thành ra quý vị thấy quý vị chỉ bài vở cho người nào học, chỉ 5 lần, 10 lần họ mới bắt đầu hiểu, có người chỉ sơ sơ, có người chỉ 30 lần họ cũng chẳng hiểu gì hết, phật tử có, trong quý sư cũng có. Cái chỉ 30, 40 lần mà không biết gì hết đó là loài thú mới tiến hóa. Thành ra quý vị nhìn cái tâm quý vị biết người đó như thế nào. Thân là thân người có khi tâm ngạ quỷ, có khi tâm súc sanh, có khi tâm người, có khi tâm trời. Có nhiều vị chỉ có 1 lần người ta còn giỏi hơn quý vị. Thành ra hồi xưa có nhiều đệ tử mà hay hơn Thầy. Thầy dạy qua rồi ông linh động ông chuyển qua. Cũng như Triệu Châu với Thầy Nam Tuyền. Thì Triệu Châu hỏi Nam Tuyên như thế nào là đạo? Con xuất gia với Thầy hồi 7 tuổi đến nay 17 tuổi, 10 năm Thầy không chỉ dạy gì hết.

Ông nói: "Trời! Ta có giấu con hồi nào đâu. Cái gì ta cũng dạy con hết, con đem nước lại Thầy Thầy tiếp lấy Thầy uống, con rửa bát Thầy đưa bát con rửa, con muốn giặt y Thầy đưa y con giặt. Thầy có giấu gì con đâu!?!" Ông nói trời ơi cuộc sống là Đạo sao Thầy. Ông nói cuộc sống chính là Đạo, sống bình thường thôi. Mà chữ "bình thường" làm sao mình hiểu nổi "bình thường tâm là Đạo". Thì Triệu Châu mới bực nói: "Nếu mà Thầy không giải thích, con làm sao hiểu được. Giờ Thầy cho con câu giải thích đi. Như thế nào là đạo? Ông nói: con đâu có biết, con cũng ăn, cũng uống, rửa mặt, rửa tay vậy là Đạo sao? Thầy cũng ăn, uống, rửa mặt". Nhưng khác con. Thì Nam Tuyền mới trả lời: "Nếu giải thích thế nào là Đạo thì không còn Đạo nữa." Ông nói: "Trời! Thầy không giải thích làm sao con biết được." Thì Nam Tuyền mới nạt một câu: "Nếu không biết là địa ngục, còn biết là ngạ quỷ, súc sanh, người, trời Dục giới, Sắc giới, con muốn cái nào?" Ông nói: "Con không muốn cái nào hết." Vậy thì đó là Đạo đó con. Đạo không thể giải thích được. Thành ra cái khó của Đạo là không thể nói được, mà đã dùng lời nói thì phải bỏ câu thòng "phải mà không phải, không phải mà phải, không phải 1 không phải 2, mà cũng không phải khác." thì quý vị thông cảm ở chỗ đó, giải thích về Bát nhã tôi phải dùng cái đó.

Bây giờ chúng ta đi vào câu số 1 Niệm thân bất tịnh. Thì trước chúng ta phải niệm thân là tịnh thì mới đối chọi lại là niệm thân bất tịnh, không có đạo Phật. Rồi tới nhìn thấy rõ xác thân là xác thân, xác thân chỉ là cái năng lực thôi thì đó mới qua đạo Phật. Nếu năng lực rồi thì đâu có tịnh hay bất tịnh nữa. Còn cõi 4 đường ác thì xác thân này là tôi- là của tôi- là tự ngã của tôi. Thành ra tôi phải se sua, chưng diện, có người không chịu. Thì chính bây giờ mới là 4 đường ác nhiều nhất. Chúng ta nhìn xung quanh ta biết, nhất là mấy Việt kiều thoa son, dồi phấn, uống tóc, kẻ chưng mày, mặc đủ áo quần, đi đủ thứ dép. Cái thân là có thật mới chưng dọn dữ vậy. Thì thân là thật, thân là tịnh rồi thoa son, rồi xức dầu thơm mà cái mình mẩy nó hôi rình rồi thoa cho nó lấp làm sao nó lấp được, thì rõ ràng cho thân là tịnh rồi. Mấy người phật tử giữ giới mới quán thân là bất tịnh, thân mình sao để vậy, đừng có xức dầu thơm, đừng có kẻ chưng mày, đừng có xăm mí mắt nữa thì đó là thân bất tịnh, thân đã dơ dáy rồi thì nó phải đi cập. Sở dĩ có thân bất tịnh là bởi vì có thân tịnh. Mà thân bất tịnh, thân tịnh là đúng không,? Không. Thân bất tịnh cũng sai, mà thân thanh tịnh cũng sai. Đi tới cuối cùng thì thân là gì? Là đất, nước, lửa, gió. Mà nước là gì là H2O, mà đất cũng vậy, là tất cả điện tử nó ráp lại. Rồi phá bỏ điện tử thì là gì? Trở lại năng lực, cái này mới là đúng. Năng lực. Quý vị thấy đi tới đó mới là đi tới đạo Phật là "niệm thân như là thân", thân là sao thấy y như vậy. Mà thân là sao mà y như vậy? Tôi thấy xác thân có mắt, có tai,... là tịnh hay bất tịnh? Cái đó do mình chụp mũ nó, còn thực sự nó không là gì hết, thân là vô tướng. Vô tướng mới thực sự là tướng của nó. Cái này trong kinh có sắc uẩn là vô tướng. Như vậy 4 đường ác có thân thì có cảm giác, có tư tưởng. Cảm giác là gì? Tôi thấy cái bình thủy đây thì trước tiên cái bình thủy nằm trên tròng đen, trong Duy thức kêu là võng mô. Quý vị không tin nhìn tròng đen tôi thấy bình thủy nằm trên đó, nó giống như cái gương soi mặt, chúng ta để đây thì cái bình thủy nó nằm trong cái gương.

Thì cái đó kêu là nhận lấy bình thủy, trong Duy thức chữ hán kêu là "Thị nhị bất kiến" dịch ra tiếng Việt nhìn mà chưa thấy. Nhìn đó là nhận lấy sự vật, thì con mắt biết rằng có vật, không vật nhưng mà vật gì không biết mà chúng ta có hay gì đâu, Thì bây giờ con mắt mới nhận lấy cái bình thủy này thì cái cảm giác. Cảm giác thuộc về tâm, mà trong kinh 6-6 kêu là nhãn thức. Do duyên con mắt thì con mắt đạo Phật kêu là căn, khoa học kêu là sinh lý tức là cái gì nó có sự sống mà chưa có cái biết thì đó là sinh lý, còn cái bình thủy này là vật lý chưa có sự sống chưa có cái biết. Thành ra tất cả sự vật trên cõi đời cái gì không có sự sống không có cái biết là vật lý, còn cái nào chưa có cái biết mà có sự sống là sinh lý, chẳng hạn mắt- tai- mũi- lưỡithân và cái óc (cái đầu) thuộc về sinh lý nó có sự sống. Còn sắc- thinh- hương- vị- xúcpháp thuộc về vật lý nó không có sự sống không có cái biết. Mà tất cả cái này đều là gì? Đều là điện tử, điện tử nó hợp lại mới thành, rồi nó tiến hóa lên, thì vật lý biến thành sinh lý. Chẳng hạn như cái tay tôi mà nó đứt ra khỏi tay thì nó biển thành vật lý, cái tay là sinh lý mà khi bác sĩ giỏi ráp lại, nó có sự sống thì nó biến thành sinh lý, còn rút ra khói mình là vật lý; như cái răng tối mà nó nhức thì cái rang này là sinh lý, nó có sự sông nhưng khi tôi nhô ra thì nó thành vật lý; cây bông này cũng vậy, nếu mà nó ở trên đất thì nó là sinh lý nó có sự sống, rồi quý vị nhổ đem vô đây cấm thì nó biến thành vật lý, nó có sự sống ở dưới đất mà có đủ phân nước nó sống hoài, mà nhổ lên rồi thì 2, 3 ngày là nó chết, chết thành vật lý. Thành ra vật lý - sinh lý nhích nhau 1 chút thôi. Trong kinh kêu sinh lý là căn, vật lý là trần. Căn tiếp xúc với trần. Chữ tiếp xúc không đúng thành ra tôi dùng chữ duyên khởi. Duyên khởi là do duyên nó gặp nhau chứ nó không có cái nào tiếp xúc với cái nào hết. Khi mà 2 cái nó duyên khởi với nhau thì nó sinh ra nhãn thức. Chúng ta coi bài kinh 6-6 coi nó đơn giản nhưng nó khó giảng vô cùng, mà khi giảng quý vị hiểu thì đố quý vị bắt gặp nó.

Khi con mắt tiếp xúc bình thủy rồi, bình thủy nó nằm trên tròng đen, rồi cảm giác kêu là nhãn thức, nó phát hiện nó mượn cái căn mắt để phát hiện ra cảm giác dễ chịu, khó chịu, không dễ không khó một cách lờ mờ. Lờ mờ là vô minh. Thì cái này kêu là tưởng tri. Thi cảm giác dễ chịu, khó chịu, không dễ không khó chịu đó là ngạ quỷ. Tôi thấy cái bình thủy này tốt quá, tôi muốn ăn cắp, tôi lấy đại đem về, tôi không có tính toán, không có tư tưởng, không có suy nghĩ gì hết. Tôi thấy người ta đeo vàng, tôi thích thì tôi nhào vô tôi chụp người ta bắt được thì tôi ở tù, tôi không nghĩ tới cái đó, tôi thấy là tôi giựt. Người ta kêu là "kiến tài ám nhãn" thấy đồ quý mờ con mắt, không có tư tưởng thì đây là ngạ quỷ. Ngạ quỷ là có cảm giác mà không có tư tưởng, chúng ta vẫn có cái đó. Nhất là qua cái vụ cách mạng vừa rồi, chúng ta giành nhau vàng bạc đến nỗi giết nhau. Tôi có kể cái ông triệu phú nhà giàu giấu vàng trong mấy chậu bông, ông xin đem về thì cách mạng cho, tới chừng ông quýnh quá ông ôm cái hũ đó từ mái hiên đem ra xe lôi thì nó rớt xuống cái bịch, vàng lọt tùm lum hết, thì mấy ông bộ đội mấy ông dân vệ nhào tới chụp, ông cũng nhào tới giựt, nó đá 1 cái ngay bọng đái chết liền tại chỗ, không suy nghĩ gì hết. Nhào vô đó là chết "kiến tài ám nhãn", vì thấy vàng mà không suy nghĩ. Đó là cái cảm giác của ngạ quỷ nó nổi lên là làm liền. Có người đói quá thấy đồ ăn nhào vô giựt không có suy nghĩ là người ta sẽ bắt mình, mình sẽ ở tù. Thì bây giờ ngạ quỷ rất nhiều, những người tham nhũng, nhiều khi tham nhũng bị bắt, chết để lại vợ con hưởng. Chúng ta thấy thời bây giờ cái ngạ quỷ rất là đông, do con mắt tiếp xúc với sự vật, do lỗ tai tiếp xúc với âm thanh. Thành ra con mắt thấy sự vật thì phát hiện nhãn thức tức kêu là cái nhìn. Còn cái lỗ tai nghe âm thanh thì nhận âm thanh nhưng âm thanh gì không biết, đó là ngạ quỷ đây. Bây giờ khi cái màng nhĩ rung động rồi thì cảm giác ngạ quỷ nó phát hiện dễ chịu, khó chịu, không dễ không khó thì cái này là cảm giác lờ mờ, ì trong Duy thức tiếng Hán kêu là "thị nhi bất kiến, thính nhi bất văn" Thính dịch ra tiếng việt là "lắng" chứ không phải nghe, "lắng mà chưa nghe".

Lắng là tôi lắng xuống tôi nghe cái gì lờ mờ có tiếng. Sư lắng coi có tiếng gì không? Ở, tôi lắng có cái tiếng. Hỏi tiếng gì? Không biết. Thì là chưa có nghe. Lắng mà không nghe. Nhìn tôi thấy có sự vật trước mặt, sự vật nằm trên tròng đen thì cảm giác dễ chịu, khó chịu mới phát khởi. Nhớ cảm giác không phải là tròng đen nhe. Tròng đen giống như ống loa, cảm giác giống như làn sóng, thì làn sóng cảm giác mới mượn cái tròng đen. Đạo phật khó lắm. Học Duy thức chúng ta mới thấy. Thì có cảm giác dễ chịu, khó chịu cảm giác ngạ quỷ. Mà theo cái cảm giác này hành động bằng lời nói thì là hành động ngạ quỷ lời nói ngạ quỷ. Thì cảm giác là ngạ quỷ, cái thức là ngạ quỷ, cái biết là ngạ quỷ. Rồi cái mũi ngửi lấy mùi thì mới đầu nó nhận có mùi, mà mùi gì không biết, nó chỉ biết là có mùi trên gai mũi. Cái gai mũi khác còn cái dây thần kinh khứu giác khác, chúng ta nên nhớ. Chúng ta có tất cả 3 thân:

1/ Xác thân nhất là bên ngoài: mắt tai mũi lưỡi thân óc.

2/ Xác thân thứ 2 là dây thần kinh bên trong: thị giác thính giác khứu giác vị giác xúc giác và thần kinh óc.

3/ Xác thân thứ 3 là cái óc này thôi. Cái óc nó có 2. Một cái thần kinh đề nó tiếp xúc với 5 cảm giác dưới. - Và một cái dây thần kinh nó làm việc 1 mình. Cái đó tôi nói sau, đó là cõi trời Vô sắc giới, không cần xác thân bên trong, không cần xác thân bên ngoài. Tôi nói xác thân bên ngoài là mắt-tai-mũi-lưỡi-thân-óc, xác thân bên trong là dây thần kinh thị giác-thính giác-khứu giác-vị giác-xúc giác và thần kinh óc. thần kinh óc khắc, óc khác. Cũng như con mặt khác mà dây thần kinh thị giác khác. Có người mà hư con mắt, tròng đen móc ra rồi mà dây thần kinh thị giác còn vẫn còn nhức, nhưng mà thấy thì không thấy, không có nhận sự vật lấy gì thấy. Còn có người mà con mắt tròng đen còn tốt mà dây thần kinh thị giác đứt rồi không thấy. Chúng ta để ý cái đó. Thì chúng ta thấy dây thần kinh óc, thần kinh của 5 căn, thần kinh óc đứt rồi thì tư tưởng không phát hiện được mà vẫn còn đau, mắt-tai-mũi-lưỡi vẫn còn dây thần kinh vẫn còn đau. Còn khi mà dây thần kinh xúc giác mà đứt rồi thì xác thân không còn cảm giác đau đớn nữa nhưng mà cái óc vẫn còn phân biệt, cái đó nó kêu là bán thân bất toại. Còn thần kinh óc mà đứt rồi kêu là nhũng não, bây giờ sự phân biệt không còn nữa. Quý vị đi vào thân mình, nó cả một sự phức tạp, mà nếu quý vị hiểu biết được địa ngục-ngạ quỷ-súc sanh mà quý vị biết rõ nó thì đắc quả Nhập lưu. Còn quý vị biết lờ mờ, quý vị chạy lên cõi người và trời Dục giới thì quý vị đắc người trời Dục giới. Thì người trời Dục giới với Nhập lưu cái hiểu biết giống hệt, nhưng người trời Dục giới phải nhập định vào đó, còn Nhập lưu là không có nhập không có xuất lúc nào cũng thấy rõ cái tiến trình của con mắt tiếp xúc với sự vật, các Ngài thấy rõ. Rồi khi mà các cảm giác mượn tròng đen để phát hiện, các Ngài thấy rõ, thấy nó như là nó chứ các Ngài không có cải sửa. Còn ngạ quỷ thì thấy cải sửa dễ chịu, khó chịu, không dễ không khó rồi mới bắt đầu hành động chiếm hữu bằng tay bằng miệng thì mới sanh ra bao nhiêu là cái sai lầm, do đó mới có đau khổ. Còn Nhập lưu không có đau khổ, nhưng mà mới có sắc uẩn thôi, còn thọ uẩn Nhập lưu nhận không được. Nó khác đó, cũng là Phật tánh nhưng Nhập lưu mới nhận có 1/4 thôi. Qua cảm giác của người- trời Dục giới Nhập lưu nhận chưa được, phải Nhất vãng lai.

Tới đây thôi chiều chúng ta nghe giảng tiếp. Nghe hiểu không? Có ai thắc mắc sở nghi cái gì cần hỏi không? Hôm nay tôi đi sâu, đúng ra là tôi chưa giảng ở đây. Ở Trà Vinh tôi giảng bởi vì nghe nhiều quá rồi, người ta nghe là tiếp thu liền hà. Còn ở đây tôi thấy 10 người có chừng 1 người mà không biết có không nữa. Có người nói Sư giảng con không hiểu gì hết, tôi biết làm sao bây giờ. Một tháng tôi xuống đây có 1 lần. Còn ở dưới Trà Vinh tôi giảng 1 tháng 7-8 lần. Năm rồi tôi giảng mười mấy chùa. Năm nay rút lại, tôi bệnh quá, tôi sắp vô lò thiêu rồi, còn ngày nào tôi cố gắng ngày đó. Tôi chỉ có một cái giáo pháp thôi, tôi sông cũng vì giáo pháp, chết cũng vì giáo pháp, mà đắc quả cũng vì giáo pháp. Chỉ còn một cái, Sư Trưởng cũng nói, Phật cũng nói.

Buổi chiều ngày 09/6/Nhâm Thìn (27/7/2012 dl) Hôm trước tôi cũng thưa trước, tôi giảng quý vị nghe. Tôi nói trong kinh, có cái là kinh nghiệm riêng tôi thì trúng hay trật tôi không biết. Đây chỉ là một chất liệu giúp đỡ cho quý vị tham thiền, cho quý vị tu tập thôi. Nếu đúng ích lợi cho mình, ích lợi cho người khác, quý vị hành theo chứ đừng hỏi trong kinh nào. Tôi coi tùm lum, kinh nghiệm của tôi có Nguyên thủy, có Đại thừa, có Tiểu thừa, có kinh 5 bộ Nykaya, có kinh Kim Cang,... đủ thứ hết. Nhưng mà tôi thích nhất là Duy thức, kinh Thủ Lăng Nghiêm và Chơn lý của Sư Trưởng Minh Đăng Quang coi cái đó nhiều nhất. Chúng ta xào qua xào lại thì những cái giảng của tôi là tôi giảng cái cội gốc. Chút nữa có những câu hỏi mà quý vị thấy là tôi đã trả lời hết rồi, nhưng quý vị phải khôn khéo lách qua lách lại ghép lại thì mới thấy câu trả lời tôi nằm trong đó. Nói tóm lại là qua giới-địnhtuệ. Nhưng mà nói giới-định-tuệ thì nó quá rộng. Giới-định-tuệ 4 đường ác nó cũng có, địa ngục nó cũng có giới-định-tuệ, ngạ quỷ, súc sanh, a tu la, ăn cướp nó cũng có giớiđịnh-tuệ. Nhưng cái định nghĩa của nó khác. Còn người, trời Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới vẫn có giới-định-tuệ. Định nghĩa của người-trời Dục giới khác, Sắc giới khác, Vô sắc giới khác. Bốn bậc Thánh: Nhập lưu, Nhất vãng lai, Bất lai, A-la-hán cũng có giới-định-tuệ. Còn Bồ-tát và Như Lai cũng có giới-định-tuệ. Thì chúng ta phải phân biệt chỗ đó. Thành ra Đức Phật, Ngài giảng đủ hết. Lúc thì Ngài giảng giới định tuệ 4 đường ác để độ 4 đường ác, lúc thì giảng cho 4 đường thiện, lúc thì giảng cho tứ Thánh, lúc thì giảng cho 3 bậc Tam Tôn. Thành ra mới có Bồ-tát giới (10 giới trọng, 48 giới khinh). Nhưng Nam Tông không chấp nhận Bồ-tát giới, nó khó vậy đó. Còn 250 giới là của tứ Thánh Tiêu thừa. Còn 5 giới là của cõi trời Dục giới, 8 giới là cõi trời Sắc giới, 10 giới là cõi trời Vô sắc. Và nếu hành tứ y pháp thì đó là sa di của Minh Đăng Quang, 10 giới hành tứ y pháp là sa di, 10 giới mà không hành tứ y pháp là cư sĩ trọc đầu, đó là của Sư Trưởng Minh Đăng Quang.

Tôi thấy Ngài chia rất hay. 3 giới là cõi người, 5 giới mới là cõi trời Dục giới, mà muốn nhận được Bất tử phải 8 giới. Cõi người, cõi trời tập tu tứ thiền thôi tức là chỉ nhận được niệm Phật đếm từ 1 tới 10, niệm Phật khỏi đếm, khỏi cần niệm Phật vẫn có tiếng niệm Phật nữa. Hay hít vô thở ra đếm từ 1 tới 10, hít vô thở ra biết dài ngắn và khỏi hít vô nữa tự nó phát hiện ra thì mấy cái này là cõi trời Sắc giới. Nhưng mà người với trời Dục giới vẫn làm được nhưng được 5, 10, 15 phút thôi. Còn cõi trời Sắc giới người ta nhập trong đó 1- 2 ngày, 7- 8 ngày,

7- 8 năm, 7000 năm. Cõi trời Sắc giới cũng có nhiều bậc, chúng ta phải tạm hiểu như vậy. Nhưng mà những cái khác nhau giữa người- trời Dục giới, những cái khác nhau của sơ thiền- nhị thiền- tam thiền- tứ thiền quý vị phải biết.

Cái Tứ Niệm Xứ này của thời Đức Phật đó không chú trọng tới cái chỉ, mà chỉ chú trọng tới cái quán, mà không có nghĩa là như vậy, trong quán không có chỉ là không có cái vụ đó. Rồi bên ngoại đạo thì nó tu về chỉ nhiều, nó ít có quán, như vậy không có nghĩa là không có quán, nhưng mà có quán thì không lọt vào đường tẻ, còn nếu chỉ không mà quán sai thì lọt vào đường tẻ. Thành ra Đức Phật mới chú trọng tới thân-thọ-tâm-pháp là đi vào quán: Quán thân bất tịnh- Quán thọ thị khổ- Quán tâm vô thường- Quán pháp vô ngã. Thì cái đó là cái pháp đối trị của người trời thì trong đó phải có chỉ chứ, nhưng mà ít chú trọng tới cái chỉ, nếu mà không có chỉ thì không thể quán được, mà không có quán thì không có chỉ được, nhưng mà cái quán của ngoại đạo nó khác với cái quán của Phật giáo. Quán ngoại đạo là quán đề biết cái cõi này nó khổ đau rồi chạy trốn, rồi thăng hoa, rồi tiến hóa. Đạo Phật thì không có, quán là phải thấy rõ, thấy rõ thì không chạy trốn, không thăng hoa, không tiến hóa gì hết, ở trong đó mà không dính mắc. Đạo Phật nó như vậy. Thành ra 2 cái nó giống hệt nhau mà nó khác nhau. Như tôi nói hồi sáng 2 ly nước mà ly nước trong đã lọc cặn cáu và ly nước đục đã lóng cặn cáu, thì cái trong này chúng ta không thể nói là 2 cái trong khác nhau, không thể nói được, nhưng mà khác, khác là khi động chúng ta lắc 2 cái ly coi thì ly nước trong quý vị lắc cách mấy nó vẫn là trong, còn ly nước đục mà lắc thì nó đục ngầu. Thì ly nước đục cho pháp môn của người trời, pháp môn của chu kỳ; ly nước trong là của pháp môn của Phật, của Bát nhã. Mà trước tiên, quý vị muốn biết rõ pháp môn của người trời thì quý vị phải đi qua nó. Qua đó để làm gì? Để quý vị đừng lọt vào ngũ ấm ma. Người trời mà lơ mơ cho mình tương đương chứ thật sự là tương tợ Nhập lưu, còn cõi trời sơ thiền-nhị thiền-tam thiền thì cho mình tương tợ như Nhất vãng lai, tứ thiền Vô sắc thì cho mình tương tợ như Bất lai. Như thấy rõ cõi người với trời Dục giới thì đắc quả Nhất vãng lai. Mà thấy rõ được sơ-nhị-tam thiền đắc quả Bất lai.

Còn nếu thấy được tự tưởng tứ thiền và tứ không thì đắc quả A-la-hán, đó là toàn diện tam giới, các Ngài nắm rõ hết. Mà Nhập lưu thì mới nắm rõ 4 đường ác thôi, tức là niệm thân bất tịnh, chứ thọ chưa có qua được. Chúng ta hiểu lầm cái thọ của người, cái thọ của thọ uẩn. Thọ uẩn khác, còn cái cảm giác thọ nó lại khác. Còn tưởng uẩn và tư tưởng nó lại khác. Tư tưởng thì 4 đường ác vẫn có tới loài súc sanh thì có tư tưởng, mà tư tưởng không thể kêu là tưởng uẩn mà kêu là sắc uẩn chứ không phải là thọ uẩn. Còn cảm giác của ngạ quỷ cũng có cảm giác, súc sanh cũng có cảm giác nhưng mà cảm giác đó phụ thuộc vào cảm giác của xác thân, không thể kêu là thọ, không thể kêu là tưởng nữa, mà nó thuộc về sắc uẩn. Chúng ta phải hiểu cái đó, cái đó tôi nghiên ngâm biết bao lâu rồi. Trong kinh có mà Đức Phật không có giải thích, Ngài chí đưa ra rồi bó đó thôi, rồi mình tự mình phải ngồi thiền, ngồi suy ngẫm từ ngày này qua ngày khác thì mới thấy chỗ khác nhau. Thành ra hôm nay tôi đi vào "thân tịnh và thân bất tịnh". Còn thân như thân, thân tùy thuận hay là thân thị hiện thì là khi khác. Nay không giảng tới được. Muốn qua cái đó, chúng ta phải qua sơ thiên-nhị thiên-tam thiên-tứ thiên mà muốn đi vào cái đó thì chúng ta phải hiểu rành 5 triền cái. Hôm trước tôi cũng có giảng rồi mà tôi chưa đi sâu, hôm nay đi sâu hơn nữa. Quý vị thấy cái đó là khó khăn, quý vị không khéo ngồi thiền sẽ ngủ gục, ngồi thiền rồi thành địa ngục-ngạ quỷ-súc sanh.

Đa số chư tăng mà Minh Đăng Quang lấy thiền định làm trọng Trú dạ lục thời. 6 thời mà thiền định 3 thời, cái trí tuệ có 1 thời, còn giới có 2 thời đi bát ăn cơm là 2 cai giới. Bây giờ chúng ta ăn cơm có nửa tiếng không có giới hạnh gì hết. Thành ra Nhị Tổ Giác Chánh, Minh Đăng Quang nói cái giới dễ giữ, còn cái hạnh khó gìn. Mà tôi vô tu tôi không biết cái nào là cái hạnh. Nhị Tổ Giác Chánh, tôi học của Ngài nhiều, Ngài dạy tôi. Tôi đi độ cơm đường với Ngài mà. Sư Từ đi theo Ngài, tôi không có xin, tôi xá 3 xá Ngài cười cười thôi, tôi không mở miệng xin mà Ngài đi tôi đi theo. Ngài ngồi dưới gốc cây, tôi ngồi bên, tôi ngồi xuống tôi xá, độ cơm xong rồi Ngài mới chỉ cho cái hạnh: "Cái giới đó là: sát sanh, trộm cắp, tà dâm, nói dối, uống rượu là cái giới. Giới thì dễ giữ mà hạnh khó gìn. Bởi vì cái giới mình phạm một cái là người ta thưa mình, mà hễ mình bị thưa gởi mình sợ quá mình phải ráng giữ. Còn cái hạnh thì mình không đụng tới ai hết, đó là cái tư cách, cái oai nghi của người tu, nếu mà Sư không giữ hạnh là Sư không xứng đáng là một nhà tu nữa, phật tử không xứng đáng là phật tử nữa, phật tử 5 giới khác, phật tử 8 giới khác, 3 cái sau toàn là hạnh, không ngồi ghế cao, nằm giường rộng, không nghe xem hát múa đờn kèn, không trang điểm phấn son. Bây giờ tôi ngồi ghế cao, tôi ngồi xích đu ai làm gì tôi được, nhưng mà người xuất gia người 8 giới thì nó kẹt trong cái giới của mình, còn người 5 giới thì được, không nghe xem hát múa mà bây giờ tôi mở truyền hình tôi coi, tôi coi người ta nhảy đầm, tôi coi người ta hát cải lương tôi thích thì truyền hình bây giờ có đủ hết, thì người 5 giới không phạm mà 8 giới phạm, huống gì là 10 giới 250 giới thì khỏi nói rồi, trang điểm phấn son, tôi mặc đồ trơn mịn nó chớp nhoáng hào quang, rồi thoa son dồi phấn, gội đầu xà bông thơm 3, 4 ngày còn thơm ai làm gì tôi, cái đó đâu có đi thưa gởi gì được. Nhưng mà cái tư cách, cái phẩm hạnh, cái oai nghi theo Phật giáo là 4.000 oai nghi 8 muốn tế hạnh, 8 muốn tế hạnh là tư cách, rồi bây giờ chúng ta có một chút xíu nếu là giới bốn thì 90 giới quỳ hương, với 100 giới nhỏ sám hối toàn là cái hạnh không, chứ nó không phải là giới, vì phạm cái đó không có đụng với ai hết, còn 4 đại giới với 13 giới tốn hại tăng tàn và tốn hại người khác, mấy cái đó vậy mà dễ giữ."

Chúng ta nên nhớ đó. Đó là Giác Chánh chứ hồi đó tôi không biết hạnh là cái gì rồi Ngài giảng tôi mới hiểu. Ngài nói Sự Khang với Sư Thức có hạnh ráng giữ. Tôi thấy tăng ni bây giờ không có hạnh gì hết, hôm trước cô Hiệp thỉnh xuống độ cơm, biểu tôi hướng dân chúng có ni cô ở Vĩnh Long, có Sư cô Yên đi nữa thì có một mình cô là ở lại độ cơm với tôi, còn bao nhiêu rút hết, tôi độ chưa được nửa bát thì mấy cô xá xá rồi đi xuống hết, mà đọc kinh thì tôi đọc dài. Tôi đọc Lục ngôn, Phật ngôn, Nhớ ơn Phật với Cầu nguyện hòa bình mấy bài đó quý Sư ngán, nhất là đọc Lục ngôn, Phật ngôn không ai thuộc hết. Hôm trước trên đây còn Sư Lâm với Sư Khánh, thì Hòa Thượng kêu tôi dẫn chúng, lúc đó quý Sư tu tinh tấn. Tới độ cơm tôi đọc Lục ngôn, Phật ngôn không ai thuộc, chỉ có mình Sư Khánh với Sư Lâm đọc hà, còn bao nhiêu ngồi lặng trang. Cái đó nó khó học bởi vì thuộc văn xuôi chứ không phải văn vần... Rồi như bài cầu nguyên hòa bình có 108 câu. Quý Sư đâu có thuộc bài Ý của 108 câu, cái bài đó hay vô cùng, dạy mình cách tu nhất là bài Ý. Nói về thân - khẩu - ý, đi-đứng-ngồi-nằmăn-mặc-nói-làm-... trong đó nói rất rành. Còn bây giờ đi học không có ý, mà học đâu ở ngoài. Thôi tôi nói sơ cho quý vị biết.

Bây giờ chúng ta đi vào cái thứ nhất là Niệm thân bất tịnh. Quý vị biết niệm thân là tịnh là như thế nào rồi. Niệm thân bất tịnh là chống đối lại, cải sửa thì chúng ta biết. Chúng ta có 3 thân tất cả mà chúng ta không để ý: Cái thân thứ 1 bên ngoài thì trong Duy thức kêu là phù trần căn tức là mắt, tai, mũi, lưỡi, thân và óc; Cái thân thứ 2 bên trọng là tịnh sắc căn là tất cả các dây thần kinh thần kinh thị giác, thần kinh thính giác, thần kinh khứu giác là cái lỗ mũi, thần kinh vị giác là cái lưỡi, thần kinh xúc giác là xác thân, còn thần kinh óc là cái đâu là óc. Thì quý vị thấy nếu mà thần kinh óc mà đứt chúng ta thấy mất tư tưởng còn cái đầu bị thương chúng ta băng bó lại được. Con mắt nó hư, nhưng chúng ta vẫn còn cảm giác nếu dây thần kinh chưa đứt, còn nếu dây thần kinh đứt có con mắt tốt cũng không thấy đường. Quý vị thấy có 2 cách đui. Có nhiều người có 2 con mắt tốt lành mà không thấy đường, mà khi con mắt nó nhặm nó đỏ quý vị nhỏ mắt hết là con mắt bệnh, còn con mắt nó nhức nhối quý vị nhỏ tới chết nó vẫn còn nhức đó là nhức dây thần kinh thị giác. Trong xác thân mình quý vị không để ý. Chích cũng vậy, chích thịt nó đau thì đó là phù trân căn, thân bên ngoài; chích gân mà nó ép xe một cái đau 3, 4 ngày phải dùng nước ấm lăn cho nó lặn, nó nhức chết mô luôn. Thành ra chúng ta thấy cái răng mà quý vị ngậm nước đá nó ê thì cái đó là phù trân căn tức là vật lý, còn khi cái răng nó nhức dây tủy, quý vị nhức chết luôn rên luôn phải lập tức soi lô lấy chỉ máu ra, mà lấy chỉ máu rồi thì cái răng trở thành vật lý chứ không còn sinh lý, không còn sự sống nữa. Quý vị phải để ý cái đó: cái thân bên ngoài cái thân bên trong. Còn cái thân thứ 3 là cái óc, cái óc nó có nhiều tác dụng. Nó có chỗ nhận cảm giác đưa lên rồi nó phân biệt, còn có chỗ trung khu nó không cần cảm giác tự nó tư tưởng lầy.

Chúng ta để ý tư tưởng khi nào mới phát hiện? Đố quý vị biết. Duy thức có, rồi đã giảng, quý vị nhớ sau này tôi hỏi trả bài, chứ nói tôi không có giảng, tôi giảng mỗi chỗ một chút, nhiều cái tôi giảng không có hết. Chi vậy? Để dành cho quý vị. Người ta nói ăn nửa chừng nó ngon, cho ăn phân nửa thôi còn phân nửa còn quý vị suy ngẫm. Đức Phật cũng giảng vậy. Trong kinh không bao giờ Ngài giảng gì rõ ràng hết, Ngài giảng nửa chừng, Ngài bỏ đó, chỗ khác Ngài giảng nửa chừng rồi mình ráp lại mới hiểu được, do cái ráp là cái công phu của mình, rồi mình làm biếng để cho người giảng, giảng hết thì của người đó chứ đâu có gì đâu. Cái của mình mới là quan trọng. Thành ra quý vị thích xá lợi của Phật. Dưới cho tôi xá lợi Phật 9-10 viên gì đó bảo tôi làm lễ đi thỉnh. Tôi nói cho không tôi không lấy. Nói vậy xá lợi Phật không quan trọng hả Sư? Nói không. Vậy xá lợi ai quan trọng? Xá lợi của mỗi người là quan trọng nhất. Tôi bây giờ có 3-4 viên xá lợi còn hơn phật 1.000 viên bởi vì đó là công phu của tôi, còn cái kia là công phu của Phật. Ngài có 1.000 viên, 10.000 viên Ngài đắc chứ tôi đâu có ăn thua gì đâu. Nói tôi nhờ cái phước báo của Ngài. Tôi để xá lợi của Ngài tôi lạy hoài mà tôi đắc quả thì tôi xuống địa ngục, bất quá là tôi được cái phước báo. Kính Phật thì được phước báo, mà phước báo có hưởng thì có hết còn trí tuệ là cái hiểu biết của mình, mình chết phước báo mất. Phước báo có hưởng thì có hết, còn trí tuệ theo mình nó giúp mình trên con đường giải thoát.

Thành ta chúng ta thấy Bồ-Đề-Đạt-Ma qua gặp Lương Võ Đế. Lương Võ Đế nói "Từ ngày trẫm lên ngôi vua cất 72 cảnh chùa, độ hơn 3.000 tăng. Có công đức gì không? Có trí tuệ gì không? Bồ-Đề-Đạt-Ma nói không có trí tuệ gì hết. Ông nói vậy cái đó là gì? Bồ-Đề-Đạt-Ma nói đó là phước báo của nhân thiên hữu lậu, có hưởng thì có hết. Lương Võ Đế mới làm phách như ta đây là phật tử của ông Chí Công thiền sư, ông học pháp nhiều lắm, như quý vị bây giờ. Như vậy đệ nhất nghĩa đế là gì? Đệ nhất nghĩa đế là Phật tánh đây cũng là Đệ nhất nghĩa đế của danh từ kêu. Bồ-Đề-Đạt-Ma nói không có gì Đệ nhất nghĩa đế hết," Khoách nhiên vô Thánh ", tứ đế là Thánh nhân. Ông nói không có Thánh phàm gì hết. Lương Võ Đế tức" Vậy chứ ai đứng trước mặt trẫm đây? Ngài không phải là Thánh tôi không phải là phàm sao? Bồ-Đề-Đạt-Ma nói "Không biết". Thôi, dứt. Trả lời đó sâu sắc lắm. Cái chữ "không biết" giết chết người đó. Đệ nhất nghĩa đế là Thánh. Đâu có Thánh. Tại mình phàm mình mới so sánh có Thánh chứ làm gì có Thánh có phàm. Ai cũng là Phật hết mà: Phật đã thành, Phật chưa thành, Phật đang thành. Thì đã thành rồi xưng là Thánh, Thánh đối với phàm phù, mà phàm phu tiến lên thì cũng làm Thánh như thường. Thành ra mình thấy giữa Bồ-Đề-Đạt-Ma với Lương Võ Đế thì người đi tư tưởng, người đi Bát nhã. Thành ra cái câu mà Huyền Giác hỏi Lục Tổ Huệ Năng cũng vậy. Huyền Giác đến mà không lễ lạy gì hết, đi 3 vòng chắp tay sau đít thôi. Ngài nói: "Đại đức từ đâu đến mà tự cao, ngã mạn quá vậy?" Ông nói: "Sinh tử là việc lớn, vô thường nhanh chóng lắm ở đó mà lo lễ lạy." Thì Huệ Năng trả lời. Chúng ta thấy hồi xưa chỉ trả lời thôi, Đức Phật đưa cành hoa sen Ca Diếp mỉm cười thế là đắc rồi, đâu có dạy như bây giờ vậy. Nhưng mà thời đó căn cơ cao, mà thật ra cũng không cao, bây giờ cũng có nhiều người căn cơ cao. Nhưng tại sao không đắc? Vì vật chất ngút trời, phương tiện quá đầy đủ, tôi dùng chữ "quá". Hồi xưa cuộc sống rất đơn giản, cuộc sống quyết định cho vấn đề đạo quả, cái giới luật là làm cho cuộc sống đơn giản.

Bây giờ quý vị có đủ thứ hết: nhà cao cửa rộng, có điện thoại ngồi đây mà biết cả thế giới. Nhấn internet một cái là trong đó trả lời đủ hết, muốn nghe pháp tôi hay Nhất Hạnh gì đó nhấn ngay đó thì có. Thì nghe nói tôi lên mạng gì đó, nói Sư đứng đâu về Tinh độ. Mà tôi có cho đâu, có bạch tôi gì đâu, muốn đem lên thì đem, cũng như tôi giảng ở đây không cho cũng đem lên mạng, người ta làm thì phải chịu thôi. Bạch là tôi không chứng minh. Người ta nói bạch thì Sư không chứng minh. Là phải. Làm rồi sám hối sau. Phật tử bây giờ nói chuyện hay lắm, tôi phải chịu thôi, cuộc đời tôi phải như vậy. Thôi bây giờ chúng ta trở lại. Chúng ta thấy hồi xưa căn cơ cao là nhờ hoàn cảnh, nhờ có Phật, có các bậc Thánh nhân. Bây giờ Thánh nhân ẩn hết, hễ "Đại Đạo" phế rồi thì Thánh hiền nhân phải ẩn, ra là nó đập chết, cũng như Minh Đăng Quang ra là nó giết chết. Không có được. Mấy người ác không hà, nó đâu có chịu tu. Thành ra cuộc đời còn chịu khổ dài dài, chừng nào chúng sanh chịu đưa tay lên thì Như Lai mới xuất hiện thôi, chứ Như Lai không phải khi không mà xuất hiện đâu, cầu cứu với Ngài hết mình, cũng như mình chịu đưa tay lên A Di Đà mới tiếp dẫn. Mà đưa tay là gì? Khi nào? Như thế nào gọi là đưa tay? Là nhất niệm. Mà quý vị nhất niệm được không? Mà nhất niệm là cái gì mới được chứ!?! Cái chỗ đó khó. Ai cũng nói nhất niệm, con nhất niệm, con niệm 1.000 xâu con niệm 10.000 tiếng. Con niệm suốt ngày, niệm một ngày 3 thời, 4 thời, 5 thời nhất niệm chưa Sư? Tôi nói không cái nào nhất niệm hết, nhất niệm đâu phải ở cái lượng, đâu phải ở hình thức mà ở cái phẩm. Nhất niệm là niệm Phật, chút nữa có câu hỏi cũng cái đó: "Con niệm Phật rồi bây giờ tự nhiên con nghe tiếng niệm Phật mà sao con nghe luôn những cái khác nữa, rồi con có thể vừa nghe tiếng niệm Phật mà vừa nghĩ chuyện khác, con không muốn mà nó vậy, bây giờ làm sao nhất niệm Sư?" Tôi đã giảng rồi. Mà cái này là áp dụng, mà áp dụng quý vị không biết đem cái gốc đó vô. Chút nữa tôi đọc rồi tôi giảng lại cái đó. Quý vị có thể gặp câu này quý vị trả lời không chạy, nhưng quý vị léo qua léo lại những cái bài giảng của tôi thì nó nằm trong đó.

Chúng ta thì có thân, có cảm giác, có tư tưởng chỉ có bao nhiêu đó thôi. Thì thân là bất tịnh hoặc thân là tịnh, thân là như thân. Cảm thọ thì có: cảm thọ dễ chịu, khó chịu, không dễ không khó, mà cảm thọ là cái biết mà chưa có phân biệt. Có phân biệt là tưởng. Mà tưởng thì khi nào mới phát hiện? Chúng ta biết có một cái hà. Tưởng phát hiện là do 5 căn tiếp xúc với 5 trần thì cảm giác mới phát hiện, rồi cảm giác mới đưa qua tư tưởng, tư tưởng mới phát hiện. Đó là cách thứ nhất, chúng ta kêu là ngũ câu ý thức: tư tưởng làm việc với 5 thức đầu mắt-tai-mũi-lưỡi-thân (óc riêng nha, óc thuộc về tư tưởng chứ không phải về cảm giác) rồi cái tư tưởng mới phát hiện. Thứ hai mà quý vị không để ý là: quý vị không còn tiếp xúc không còn mắt-tai-mũi-lưỡithân-óc, như lúc ngồi thiền chỗ thanh tịnh thì trong A-lại-da tức là linh hồn quý vị là thức thứ 8 nó có những chủng tử sẵn trong đó, chủng tử mà niệm Phật, chủng tử mà suy nghĩ các chuyện này chuyện kia hôm qua, 1-2 năm 3-4 năm về trước, những kiếp trước vẫn còn tồn trong A-lại-da (A-lại-da là kho vô lượng vô biên) khi thanh tịnh rồi thì nó duyên khởi nó hiện ra mạt-na tức là ý chí còn kêu là thức thứ 7 mới moi trong đó những chủng tử cung cấp cho tư tưởng, tư tưởng phát hiện thì cái đó trong Duy thức kêu là độc ảnh cảnh. Tợ tỷ lượng độc ảnh cảnh, còn cái kia là chơn tỷ lượng mà đới chất cảnh. Chơn tỷ lượng là hợp tác với 5 thức đầu thì quý vị thấy làm sao tôi cũng thấy như vậy. Cũng như bài pháp này tôi giảng, ở đây nghe bài giảng của tôi thì nghe cũng giống nhau thôi: "Sư giảng thân bất tịnh là có thân 4 đường ác, 4 đường thiện,...'" thì ở đây nghe cũng vậy hết. Nhưng mà về, tối quý vị suy nghĩ, quý vị có cái hiểu biết nó khác nhau hết, nếu tôi có trình độ tôi nhào tới nhào lui, tôi ọc ra, tôi nhai lại, tôi nói "cha vậy thì mình phải tiến hóa, mình phải chạy trốn." Mà chạy bằng cái gì? Giờ chạy bằng pháp môn Tứ Niệm Xứ hay bằng pháp môn Tịnh độ hay là pháp môn Thiền tông. Mỗi cái nó như thế nào? Mình hạp với cái nào? Thì cái này do độc ảnh cảnh quý vị, cái số vốn trong A-lại-da.

Nếu từ xưa giờ quý vị tu niệm Phật thì quý vị lấy Tịnh độ để mà chạy trốn. Còn nếu quý vị tu Tứ Niệm Xứ, cứ quán các pháp thì tu theo Tứ Niệm Xứ chạy trốn. Thì tùy theo cái trình độ, cái đó kêu là độc ảnh cảnh. Tư tưởng vẫn phát hiện mà không làm việc với 5 thức đầu mắt-tai-mũi-lưỡi-thân. Thành ra tư tưởng có 2 cách phát hiện. 5 thức đầu là căn. Mà căn là cái gì? Là điện tử. Điện tử là gì? Là năng lực. Năng lực là gì? Năng lực là không có gì hết. Cuối cùng căn không có hình tướng. Như vậy A-lại-da là cái gì? Nhớ A-lại-da là chơn với vọng hòa hợp, chứ nó không phải vọng. Sắc-thọ-tưởng-hành-thức thì sắc-thọ-tưởng-hành là vọng, còn thức A-lại-da nó chơn vọng hòa hợp. Cái này lần nữa tôi giảng. Nó khó lắm. A-lại-da tức là thức thứ 8 nó chỉ là một khối năng lực vô lượng vô biên, không có lường được. Nó như dòng nước, nó đứng lặng mà chuyển biến. Đứng lặng mà chảy thì nó đâu có tướng, nhưng mà khi có gió bát phong, có tham-sân-si bắt đầu nổi sóng thì nó thành ra mạt-na tức là có chủng tử. Chủng tử đầu tiên của nó là hư không vô biên, khoảng hư không. Mà theo Duy thức, hư không là vật lý. Bây giờ khoa học cũng công nhận. Hư không là gì? Hư không là hư không, nó bao la nhưng thực sự nó không có bao la. Nó có khuôn khổ, mà khuôn khổ nó quá bao la. Còn A-lại-da thức mới là vô lượng đấy. Thì hư không là sóng rồi. Thành ra trong Duy thức nó hay, nó kêu tợ như là hiện lượng, giống như trực giác mà tương tợ chứ không phải là trực giác, cái cảnh nó là đới chất là đã sửa rồi. Nhưng mà sửa cái gì? Sửa một cách chân thật, thành ra kêu là chơn đới chất. Còn A-lại-da thức là chơn vọng hòa hợp, đứng lặng thì là chơn. Còn cái kia xao động mà chuyển biến, chuyển biến là vọng, mà xao động mới có tướng. Còn A-lại-da không xao động, không có tướng, nhưng mà chuyển biến nên có hình. Cái hình thuộc về nhận thức, thời gian. Còn không gian đó là hình tướng, là tướng, là đối tượng nhận thức. Quý sư nghe qua thôi, sau này tôi lập lại nữa. Quý vị bây giờ chưa nhận thức nổi đâu. Cái đó đi tới thọ uẩn - tưởng uẩn - hành uẩn - thức uẩn thì chúng ta mới đi sâu vào cái đó. Bây giờ chúng ta trở lại sắc uẩn thôi. Cái đó nó cao lắm. Tôi giảng rộng quá quý vị chới với. Thành ra chúng ta còn gặp nhau ít nhất 40, 50 lần nữa. Rồi đi sâu vào chúng ta mới thấy đạo Phật càng đi sâu là càng vi tế, càng thâm ảo, bí hiểm. Mà quý vị phải hiểu thôi. Không hiểu làm sao giải thoát!?!

Mục đích mình ra đời đây theo Phật Thích Ca là phải đắc quả Nhập lưu là tệ lắm đó. Còn không thì quý vị không phải tu theo đạo Phật mà tu theo đạo trời. Đạo trời là cải sửa. Thành ra Thái tử Si-Đạt-Ta khi thành Phật rồi Ngài không muốn giáo hóa. Ngài muốn nhập diệt thọ tưởng định, muốn bỏ xác, rồi chư thiên mới ra năn nỉ Ngài. Ngài dòm cái đầm sen thấy có những cộng sen nó nằm ở dưới nước là hạ phẩm, có những cộng sen lơ lửng trên mặt nước là bậc trung, có những cộng sen nó vượt cao lên là bậc thượng. Ngài nói: "Thôi ta độ những bậc trung với bậc thượng, còn bậc nằm dưới nước thì ráng chịu, để nó đau khổ, rồi tự ra, trong đau khổ dạy nó". Đức Phật, Ngài mới đi giáo hóa. Ngài nói: "Ta giảng, ai có mắt thì thấy bằng mắt mình, ai có tai nghe bằng tai mình, như thật thấy, nghe như thật, ai có mũi thở bằng lỗ mũi mình, đừng có thở lỗ mũi Như Lai, Như Lai chỉ là ngón tay chỉ thôi, còn thấy được con đường rồi gạt bỏ ngón tay." Chúng ta bây giờ cô chấp kinh, "Y kinh giải nghĩa thì oan cho 3 đời chư Phật." Còn bỏ kinh ra thì thành ngoại đạo. "Y kinh nhất tự tức đông ma thuyết" trong kinh Đại Bát Niết Bàn của Đại thừa. Có người không chấp nhận Đại thừa. Tôi thì không có chấp nhận hay không chấp nhận cái nào sáng tỏ đem vào cuộc sống ích lợi cho mình cho tất cả mọi người thì tôi thực hành theo, đứa con nít nói tôi cũng theo. Còn bây giờ Phật Thích Ca ở đây nói mà khác với tôi, tôi xin hỏi lại mà nếu không sáng tỏ là tôi không theo, tôi cãi lại tới cùng. Cái đó quý vị cho là bất kính, tôi mới thấy là kính nhất. Như Lai có nói: "Theo ta mà không hiểu ta đó là phỉ báng ta." Nếu mình không hiểu, mà Phật nói mình cứ amen, cứ mô phật mình theo, cái đó là phỉ báng Đức Thê Tôn. Mình phải phân tích, phải tìm hiểu, phải hói lại "Bất tri tắc vấn, bất minh tắc học". Mình có quyền hỏi, có quyền học, người học hỏi đó đâu phải là bất kính. Ngài giảng con không hiểu, chỉ con chó Ngài nói con nai. Con nói con thấy con chó chứ không phải con nai, Ngài chỉ cho con biết cái ngu của con, chừng nào sáng tỏ con theo Ngài, còn không thì con không theo. Như vậy đâu phải là bất kính. Tôi kính Ngài, tôi mới hỏi tới cùng để sau này Ngài tịch đi, tôi mới có thể thay thế cho Ngài. Mà nếu tôi lờ mờ làm sao mà thay thế!!!

Thành ra cái vô minh là cái căn bản. Sợ Đức Phật cũng là vô minh. Mà khinh thường Đức Phật lại càng tối vô minh nữa. Mình kính Phật như là Phật tức là phải hiểu những lời nói của Phật. Bởi cái lời nói, mình phải hiểu ý ngoài lời nói "ý tại ngôn ngoại", ý ngoài cái lời nói chứ không phải lời nói Phật nói sao mình tin vậy, có những cái ý mà không thể diễn tả được bằng lời văn thì cái đó mình phải ngồi thiền, mình nghiền ngẫm mình mới thấy được. Thôi bây giờ trở lại.

Chúng ta thấy niệm thân bất tịnh. Thân chúng ta có thân bên trong, thân bên ngoài. Thân bên ngoài kêu là phù trần căn. Khi tôi thấy 1 vật là bình thủy thì cái bình thủy in trên tròng đen (sáng tôi có nói) thì chưa gọi là cái biết. Thì cái tròng đen tôi là căn là sinh lý, cái bình thủy là vật lý (quý vị biết vật lý, sinh lý rồi). Cái này chưa có sự sống chưa có cái biết thì cái cảm giác ngạ quỷ nó mới mượn cái tròng đen phát ra cảm giác: dễ chịu, khó chịu, không dễ không khó tức là lạc thọ, khổ thọ, bất lạc bất khổ thọ một cách lờ mờ. Lờ mờ ở đây là gì? Là chưa có tư tưởng. Chúng ta thấy cuộc sống chúng ta cũng có. Mày làm cái gì mày thích mày làm, mày làm không có nghĩ gì hết trơn. "Không nghĩ" là không có tư tưởng đây là ngạ quỷ. Mình thấy vàng mình nhào vô chụp không suy nghĩ gì hết bị người ta đập, người ta bắt nhốt, mày thấy đồ ăn nhào vô giựt liền. Mày phải suy nghĩ chứ. Đúng là phải có tư tưởng. Thành ra mắt-tai-mũi-lưỡi-thân= 5 căn này. Mắt thì thấy sắc, tai nghe tiếng, mũi ngửi mùi,... Con mắt thấy có hình nhưng hình gì không biết. Lỗ tai nghe có tiếng nhưng tiếng gì không biết. Mũi ngửi có mùi nhưng mùi gì không biết. Lưỡi nếm biết có vị, chưa có tư tưởng phân biệt, chỉ có cái cảm giác của ngạ quỷ thôi. Thân xúc chạm thì biết có vật, mà vật gì lạnh-nóng-trơn-láng không biết, chỉ biết có vật thôi. Thì chúng ta thấy chúng ta có trạng thái đó, thỉnh thoảng mới có. Mình thấy sự vật mình không suy nghĩ mình làm, mình ngửi cái mùi nhà bếp ngon quá mình đặt cái đầu lên đó mà không biết cái đó là cái gì. Hễ đói thì ăn, nhưng ăn bậy ăn bạ, mà có ai nói là mình cãi. "Đói ăn, khát uống, buồn ngủ thì đi ngủ. Sống theo Thánh nhân mà." Phóng khoáng nhưng không ngờ phóng túng. Không hiểu gì hết. Giờ tôi nói sơ quý vị mới thấy, thỉnh thoảng mình có cái đó. Có là khi nào quý vị nghèo quá. Bây giờ người ta đâm chém nhau. Báo Văn hóa Phật giáo đăng ở Hà nội có chú trai đó thấy người ta bán vàng giàu quá, sáng nó vô giết ông, bà chủ chém luôn đứa con cách nay mấy tháng. Hỏi nó sao, nó nói nó nghèo quá,... Vậy thì ngạ quỷ chứ còn gì nữa. Mình nghèo quá mà giết người ta, không suy nghĩ, như vậy mình có tội rồi sao. Thôi tôi giảng sơ. Quý vị để ý trong mình thỉnh thoảng vẫn có.

Rồi tới súc sanh, súc sanh đó là ý thức. Do căn là cái óc, cái óc chứ chưa có mạt-na. Mạt-na là ý chí. Chưa có ý chí. Cái óc tiếp xúc với pháp trần. Pháp trần là gì? Quý vị không để ý chỗ đó, cái đó khó à. Pháp trần: là con mắt thấy được sắc trần lờ mờ, bây giờ sửa lại hình tướng rõ rệt hơn, thì đó gọi là pháp trần. Lỗ tai nghe tiếng, biết có tiếng, mà tiếng gì không biết, thì cái óc này mới sửa lại cái tiếng, tiếng người ta, tiếng trâu, tiếng chim, tiếng của gà gáy,... thì bắt đầu có phân biệt, mà phân biệt một cách súc sanh. Súc sanh là sao? Phân biệt mà không có sự cải sửa, chưa có nghiệp, chưa có ý chí, chỉ có tư tưởng thôi. Thành ra nhiều khi người ta nói mày làm, mày tướng sao mày làm vậy, mày không nghĩ tới hậu quả của nó. Hậu quá đó là nghiệp. Bây giờ biết bao nhiêu người làm, nghĩ sao làm vậy, mày tưởng sao nghĩ sao làm vậy, chứ không nghĩ tới hậu quả của việc làm. Tôi thấy mấy Tịnh xá thường để "Việc làm phải nghĩ tới hậu quả của nó". Mà không nghĩ tới hậu quả đó là súc sanh. Quý vị thấy mình có nói mà mình không để ý? Duy thức phân biệt rất là rành, rành là do tôi, tôi trăn trở bốn mươi mấy năm. Thì chúng ta thấy con người có. Nhưng chúng ta có nhận biết hay không? Không biết là địa ngục. Biết mà có cảm giác lờ mờ là ngạ quỷ. Biết rõ hơn nữa là súc sanh. Rồi nói là cự lại là atula, có nhiều người như vậy, mình biết mình cự lại. Cũng như mình thấy đồ ăn mình nhào vô ăn mà không có tính toán, không có suy ngẫm gì hết. Tôi đã nói "đói ăn, khát uống mà". Thiền Sư nói như vậy mà "đói ăn, khát uống mà, buồn ngủ thì cứ đi ngủ". Ai ngồi thì ngồi, tôi buồn ngủ, tôi đi ngủ, kệ chúng. Chết chưa. Thành ra vô tình mình lấy các bậc Thánh nhân mình so sánh với mình thì cái đó là atula chuyên môn bào chữa cho mình. Con người chúng ta bào chữa hay lắm: tại, bởi, vì,... cho nên tôi không đi niệm Phật được. Mà hễ chúng ta muốn một cái gì đó thì bất cứ giá nào chúng ta cũng làm được hết, mà không muốn là chúng ta "bị-tại-vì-bởi". Thành ra nói chuyện với tôi mà tại-vì-bởi là tôi không ưa.

Tôi nói "Thôi đi về đi. Rồi chừng đó vô lò thiêu niệm Phật, vô lò thiêu nghe pháp". Tánh tôi nó khó. Mình bận cách mấy mình cũng có 1 tiếng-2 tiếng-15 phút rảnh rỗi. Tại sao mình không sắp xếp thì giờ đó niệm Phật. Cứ để chừng nào con cái có gia thất hết, con rồi rảnh, chừng đó con mới đi vô Tịnh xá nghe pháp, con mới bắt đầu thọ giới Sướng không!?! Biết chừng đó có còn sông tới đó không? Đời mình làm sao biết vô thường chừng nào tới? Thì thôi. Giờ chúng ta trở lại.

Cái đó sắc-thinh-hương-vị-xúc, 5 cái này lờ mờ thì qua tới ý tức qua tới óc nó sứa lại thành pháp trần. Sắc lờ mờ, có vật mà vật gì không biết, bây giờ biết vật đó là cái bình thủy thì đó là súc sanh, bắt đầu phân biệt. Nga quỷ thì nó gặp ông chủ nó có biết gì đâu. Tới con chó nó biết đây là chủ nó, nhưng mà cái biết của nó không có ý chí. Khi ông chủ nó đi ra mặc đồ trắng, đi về mặc đồ đen nó sủa liền, nó phân biệt không được. Còn khi nó bệnh, nó chỉ có bản năng của nó là ăn cỏ hết, không hết thì chết. Con người không có như vậy, tức là có ý chí, có sự tính toán, đắn đo, suy nghĩ cái hậu quả, cải sửa. Không có thì uống thuốc nam, thuốc bắc. Không hết thì uống thuốc tây, thuốc tây không có thì bấm huyệt, day ấn, không có thì cạo gió,... đủ cách. Thì đó là cõi người, kêu là "xúc", bây giờ không kêu là ý thức nữa mà là ý xúc. Xúc là căn-trần-thức đắm nhiễm nhau. Chúng ta thấy trong kinh 6-6: do duyên con mắt do duyên sắc trần phát hiện nhãn thức. Con mắt là sinh lý, sắc trần là vật lý, nhãn thức là ngạ quỷ. Điểm gặp gỡ của 3 pháp: căn-trần-thức gọi là nhãn xúc. Nhãn xúc có sự đắm nhiễm này làm cho nó rõ hơn thì bắt đầu có ý chí, ý chí mà cũng chưa rõ nữa, ý chí mà thiếu kinh nghiệm. Chúng ta thấy con người khi mà dạy họ cái gì, họ làm 10 lần thì 5 lần thành công 5 lần thất bại. Chúng ta để ý mấy ông Sư mà dạy có khi quên khi nhớ, kêu làm có khi làm được có khi thất bại. 10 lần thì làm được 5 lần,5 lần thất bại. Còn cõi trời người ta có kinh nghiệm, có kinh nghiệm thì ý chí nó gia thêm thì kinh nghiệm già dặn, kinh nghiệm nó giúp ý chí, người ta làm 1 lần là được rồi. Nhiều khi đệ tử còn giỏi hơn thầy nữa. Đó là các bậc trời, kêu là kinh nghiệm của trời Dục giới. Còn trời Sắc giới khác. Bữa khác tôi giảng. Trời sắc giới kinh nghiệm cao hơn, giữ 8 giới. Chúng ta để ý, 5 giới là cẩm tà dâm, vẫn có vợ chồng mà tiết dục, 8 giới trường chay tuyệt dục là không có vợ chồng. Thành ra cõi trời Dục giới thực sự thân người nhưng mà tâm trời Dục giới thì chúng ta sanh lên cõi trời Dục giới, mình có nam căn, nữ căn nhưng mà không dâm dục, vợ chồng coi nhau như bạn.

Cõi trời Sắc giới khi mà đạt nhị thiền là cõi trời Sắc giới là 8 giới đó, thân không có nam căn nữ căn, thì đó là thân người nhưng tâm trời Sắc giới. Còn thân Sắc giới, tâm cũng Sắc giới có một cõi khác. Quý vị tu đi rồi quý vị vào đó. Bây giờ quý vị muốn được cái đó, quý vị có thể niệm Phật đếm từ 1 đến 10, niệm Phật khỏi đếm là chưa được. Khỏi cần niệm Phật, chìm đắm trong trạng thái niệm Phật, quý vị có thể làm như vậy 7 tiếng, 7 năm, 7.000 năm, quý vị không cần ăn uống, không cần đoàn thực nữa, sắc-tài-danh-lợi-ăn-uống-ngủ-nghỉ không cân. Vậy thì quý vị ăn bằng cái gì sống? Bằng cái hỷ với cái lạc. Chút nữa tôi giảng qua sơ thiền - nhị thiền - tam thiền quý vị mới thấy, cái này ngồi thiền lâu quý vị mới hiểu được thì tôi để quý vị mở băng ra coi rồi ngồi thiền nghiền ngẫm hoài quý vị mới thầy là Sư giảng đúng. Thì do cái Lặng Lẽ biết thôi. Tôi giảng, quý vị nói: "nói dóc." Không ăn làm sao mà sống? Nhịn 1, 2, 5, 7 bữa là không sống được. Cái này không ăn 70 năm, 7.000 năm vẫn sống. Ăn bằng cái gì? Ăn bằng cái hỷ với cái lạc, kêu là "xúc thực". Còn cõi trời Vô sắc không cần hỷ lạc, không cần xác thân luôn, xác thân bên ngoài bỏ, xác thân bên trong cũng bỏ, sống bằng cái tưởng tượng thôi. Tưởng tượng ra "hư không vô biên", tưởng tượng ra "thức vô biên". Hư không vô biên là tưởng tượng ra mạt-na. Mà mạt-na khác, còn hư không vô biên của tứ thiền khác nữa. Tưởng tượng thức vô biên là A-lại-da là linh hồn. Mà A-lại-da thức thì khác. Mà A-lại-da thức do tưởng tượng thì giống hệt mà khác. Sau nữa chúng ta đi sâu vào đó. Mà tưởng tượng "vô sở hữu xứ" là Niết bàn tịch tịnh của A-la-hán thì giống hệt nhưng mà khi xả ra thì mất. Thì khi nào chúng ta qua vô sở hữu xứ. Làm sao chúng ta đắc A-la-hán rồi thì chúng ta biết, biết cái này là ngũ ấm ma. Còn bây giờ khi mà chúng ta lỡ lọt vào vô sở hữu xứ rồi chúng ta tự xưng mình là A-la-hán. Rồi khi mà qua "phi phi tưởng" rồi mà tạo ra phi phi tưởng giả chúng ta tự xưng là Như Lai. Bây giờ đời có tự xưng đầy như cô Thanh Hải xưng là Vô Thượng Sư. Vô Thượng Sư là Như Lai còn gì nữa.

Không ai trên hết, mình trên hết. Mà đời này làm gì có Vô Thượng Sư! Không bao giờ có. Tới Di Lặc ra thì mới có Phật thôi. Đây có Bồ-tát, A-la-hán. Mà xưng A-la-hán thì còn được. Còn bây giờ ở Tây Ninh cũng có người xưng là Như Lai, nhập định được 7ngày, 7đêm. Nhưng 7 ngày 7 đêm ăn thua gì, đó là cõi trời thôi. Người ta còn nhập 700- 7.000 năm, ăn uống bằng hỷ lạc. Người ta ngồi dậy khi xả ra, người ta không ăn uống tiêu tiểu gì đâu, tất nhiên ăn uống bằng xúc thực. Cõi trời Vô sắc ăn uống bằng "tư niệm thực". Quý vị phải biết danh từ: niệm là tư tưởng suy nghĩ, còn tư là ý chí. Ý chí cung cấp chất liệu cho tư tưởng. Thì chỉ có tư tưởng nhờ cung cấp chất liệu. Mà chất liệu ở đâu? Trong A-lại-da. Thì cõi này chỉ có thức thứ 6, 7, 8. Có 3 thức, không có xác thân. Thành ra kêu cõi trời Vô sắc là không có xác thân. Giờ chúng ta trở lại. Chúng ta nói về 5 triền cái để kỳ tới. Giờ tôi nói về sơ thiền-nhị thiền-tam thiền-tứ thiền. Sơ thiên thì đúng ra cũng đụng tới 5 triền cái. Trong kinh nói: "Người muốn vào sơ thiên phải diệt 5 triền cái. 5 triền cái làm tâm xao động, làm cho trí tuệ muội lược." Làm tâm xao động. Tâm là gì? Tâm là định lực. Cái định lực của mình xao động. Định là cái chỉ. Làm cho trí tuệ cho muội lược. Quán là trí tuệ. Muội lược là mê mờ không sáng tỏ. Phải diệt 5 triền cái. 5 triền cái làm tâm xao động là làm cho chỉ xao động tức là không dừng lại mà nó lắc lư hoài. Lắc lư nó mới tạo ra tướng. Làm cho trí tuệ muội lược là thấy sự vật một cách vô minh, mờ mờ. "Ly dục, ly các ác bất thiện pháp". Ly dục là ly cái gì? Dục có 3 thứ dục: dục của Dục giới, dục của Sắc giới, dục Vô sắc. Dục của Dục giới tức là cõi này: địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh, người, trời Dục giới nằm trong Dục giới. Dục của Sắc giới là sơ thiền, nhị thiền, tam thiền. Dục của Vô sắc giới là: tứ thiền, hư không vô biên, thức vô biên, vô sở hữu xứ, phi tưởng phi phi tưởng. Quý vị phải để ý: cái dục của Dục giới là xác thân bên ngoài; dục của Sắc giới là xác thân bên trong; dục của Vô sắc là không trong, không ngoài nằm trong cái bao la mông lung của tư tưởng, cõi này khó trừ.

Thành ra Đức Bốn Sư của chúng ta là Phật Thích Ca khuyên đừng nhập vô trong đó, dù chỉ một lần thôi. Nhập vô đó chỉ có Xá Lợi Phất với Mục Kiền Liên là dám nhập thôi. Nhập mà người ta biết đường người ta ra. Nếu đi sơ thiền-nhị thiền-tam thiền kêu là "tùy tín hành". Còn nếu đi quán Tứ Niệm Xứ không, chuyên về quán kêu là "tùy pháp hành". Nhớ chuyên về quán là có chỉ, chuyên về chỉ là có quán. Nhưng chỉ rồi mà không có quán đạo Phật thì lọt vào đường tẻ, tức là qua "tứ không" rồi lộn xộn nằm trong đó, rồi cho mình là A-la-hán, cho mình là Như Lai là chết, như thời buổi bây giờ. Hồi xưa còn hơn nữa à. Mấy vị hồi xưa tu cao hơn bây giờ, cõi trời cao hơn, thành ra người ta tự xưng là A-la-hán, là Như Lai thì kêu là lọt vào đường tẻ.

Pháp môn Tứ Niệm Xứ. Niệm Xứ là gì? Niệm là ghi nhớ, xứ là chỗ. Tứ Niệm Xứ là 4 chỗ mà chúng ta tập trung vào ghi nhớ. Hoặc là Lặng Lẽ lắng theo 4 chỗ này chuyển biến thì đó là qua đạo Phật. Chúng ta thường dùng danh từ "lắng nghe" hay Bát nhã. Còn cái kia là dùng danh từ là tập trung để mà cải sửa, để mà đè nén, để mà chạy trôn. Thì hồi xưa tới giờ người ta biết chiêu hướng tu là cải sửa, là tiên hóa. Thì chúng ta thấy ly dục ly các ác bất thiện pháp là tránh cõi dục của Dục giới. Ly các ác bất thiện pháp là đừng có gần thầy tà, bạn không lành. Chứng và trú thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh. Ly dục là tránh các ác bất thiện pháp với lại ly những cái 5 triền cái, chứng và trú thiền thứ nhất một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh. Ly dục mới có, tức là có lúc nó được định có lúc nó mất định, chứng và trú thiền thứ nhất, có tầm có tứ. Tức là nhờ niệm Phật đếm từ 1 đến 10 là tầm, tứ là sát là niệm Phật khỏi đếm. Hai cái này dùng để đối trị với cái tâm tán loạn của mình.

Rồi kế đó chứng và trú thiền thứ nhì là diệt tầm và tứ, bỏ tầm và tứ. Khỏi cần niệm Phật vẫn có tiếng niệm Phật. "Diệt tầm và tứ chứng và trú thiền thứ nhì, một trạng thái hỷ lạc do định sanh." Cái này định sanh chứ không phải ly dục nữa. Tức là khỏi cần ly nữa, khỏi cần niệm Phật vẫn có tiếng niệm Phật. Chút nữa có câu hỏi về cái đó. Bây giờ do định sanh không cần ly dục ly các ác bất thiện pháp nữa mà nó đã thuần rồi, chủng tử nó đã đầy A-lại-da tự nhiên nó phát ra, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, cái này mới là định, còn cái kia chưa có định. Không tầm không tứ, không cần niệm phật đếm từ 1 đến 10, hoặc qua hơi thở đếm từ 1 đến 10, hơi thở khỏi đếm mà tự nhiên nó phát ra. Do định sanh "không tầm không tứ nội tĩnh nhất tâm". Chữ nội tĩnh nhất tâm giết chết người. Nội tĩnh là gì? Tĩnh là yên lặng, nội là trở về cái trong thân mình chứ không hướng ngoại nữa, không chạy theo ôm sắc-thinh-hương-vị-xúc-pháp nữa mà hướng về mình, niệm Phật rồi lắng nghe bên trong. Nội tĩnh nhất tâm thì nó không còn nghĩ tới ly dục ly các ác bất thiện pháp nữa. Niệm Phật rồi nghẹ tiếng niệm Phật rồi tống vô A-lại-da không có cái gì nghĩ tới nữa, thì đó là nội tĩnh nhất tâm. Quý vị nhớ danh từ nó khó, chữ Hán không hà. Tôi nhờ có chữ Hán với tôi ngồi thiền, tôi biết. Ví dụ: Nam Mô A Di Đà Phật 1, Nam Mô A Di Đà Phật 2... đó là tầm, rồi Nam Mô A Di Đà Phật khỏi đếm mà nếu mới đếm tới 2 nó phóng một cái là trở về dục. Còn Nam Mô A Di Đà Phật 1,2,3,4,5,6.... mà nó không nghĩ cái khác là ly dục, trở về nhất tâm. Rồi giờ mới niệm tới 8,9 mà nó phóng nữa là dục, kéo trở về ly dục. Tới chừng nào nó bắt đầu khá rồi thì niệm Phật khỏi đếm "Nam Mô A Di Đà Phật" hoặc hơi thở vô biết vô, hơi thở ra biết ra, hơi thở dài biết dài, hơi thở ngăn biết ngăn, cũng vậy thôi. Bây giờ cái này khỏi cần đêm thì đây là sát chỉ theo dõi thôi. Trong Kinh có chỗ Minh Châu dịch là "tứ", Sư Trưởng để "sát". Sát là quan sát theo dõi, tứ cũng là theo dõi, chữ Hán nó giống nhau. Theo dõi tiếng niệm Phật mình nó không phóng mà hễ nó phóng là trở lại trạng thái thứ nhất niệm Phật đếm lại từ 1 đến 10. Nhưng mà nó thuần rồi 1,2 lần rồi bắt đầu trở lại trạng thái thứ nhì. Chừng nào nó đầy, giai đoạn thứ 3 mới tới, mình cứ tống vô hoài.

Chúng ta nên nhớ, mình có 2 cách niệm Phật: một cách niệm Phật bằng tư tưởng, một cách niệm phật bằng A-lại-da hay nói cách khác niệm Phật bằng thức thứ 6 và niệm Phật bằng thức thứ 8. Thức thứ 8 là chơn vọng hòa hợp, thức thứ 6 là vọng hoàn toàn. Quý vị theo dõi mình. Thì niệm Phật tới đây, nếu quý vị học Duy thức quý vị rành, quý vị tỉnh bơ thôi. Tới đây có nhiều trạng thái ấn chứng lắm. Thấy ma quỷ, thấy cõi trời, thấy đủ thứ hết mà quý vị cho mình đắc quả là chết. Cái này phải có mấy vị Thiền Sư kinh nghiệm, người ta đã đi qua, mình hỏi người ta chỉ mình. Chứ ở dưới Trà Vinh tôi thấy bị nhiều, có tôi, tôi kéo ra hết hà, chứ không có để, nắm vững pháp rồi mình nói họ bỏ được liền. Khi niệm Phật mà đếm từ 1 đến 10, niệm Phật khỏi đếm thì hai cái này tâm còn tán loạn, nó phóng ra là trở về dục, kéo trở về là ly dục, nó phóng ra là trở về dục. Mà muốn vậy thì phải ly dục ly các ác bất thiện pháp, không gần tà sư, không gần bạn xấu nữa thì mới dễ, tức là giữ giới cho thật kỹ. Bây giờ làm sao cư sĩ giữ giới. Cái ông này cũng vậy nè, ông nói niệm Phật tán loạn, ông nói vì cuộc sống. Nếu niệm Phật không thì đói làm sao!?! Phải nghĩ tới cuộc sống tùm lum. Chút nữa coi cái bài của ông, tôi thấy tội nghiệp. Thành ra chỉ có xuất gia thôi. Xuất gia mới đủ điều kiện để mà ly dục ly các ác bất thiện pháp. Thì Sư Trưởng cũng nói: "Cõi thế sự xa mất biệt hình". Xuất gia mới xa mất, ở ngoài xa mất thì cạp đất mà ăn. Xuất gia không cần nghề nghiệp gì hết, chỉ có nghề đi xin ăn thôi. Còn người cư sĩ mà đi xin ăn ai cho. Còn nếu mà vô đây nghe pháp, lo niệm Phật rồi thì bà xã lấy chày bà bữa mình: "anh niệm Phật anh cạp đất ăn, vợ con đói làm sao". Không có được. Rồi xã hội bây giờ đủ thứ nó kêu réo, có điện thoại di động nó kêu hoài. Điện thoại di động ích lợi cho những người buôn bán và mấy vị Bồ-tát. Còn người tu muốn tránh cảnh mà "lạy ông con ở bụi này". Chết rồi. Nửa đêm nhiều khi nó kêu phải tắc máy. Vô đây nghe, rồi mở máy nó kêu tít tít te te phải chạy ra ngoài. Như vậy là chết rồi.

Tôi thấy tôi không có Bồ-tát, tôi tát quát thôi, chứ không có Bồ-tát, tôi lánh cảnh. Khi nào kẹt quá tôi nói chút ít. Thì bây giờ tôi đem những kinh nghiệm của tôi ra cho tuổi trẻ sau này. Tôi tin tưởng hết vào tang ni. Tôi nói thật. Tang ni của Sư Trướng đó nhe, chứ không phải tăng ni theo bên chùa hay tăng ni ở đây. Còn bây giờ cư sĩ tu tinh tấn hơn tăng ni, nó bận rộn vô cùng, mà nó khéo sắp xếp vẫn có thì giờ. Nhưng mà làm sao bằng tăng ni được nó còn phải chạy ăn từng bữa toát mô hôi, nhất là thời buổi này. Thì thôi chúng ta trở lại. Súc sanh nó bắt đầu có cái đầu, thành ra tất cả sắc-thinh-hương-vị-xúc lờ mờ nó sửa lại có hình tướng rõ rệt thì cái đó gọi là pháp trần. Quý vị đọc chứ quý vị không biết pháp trần là cái gì. Do duyên con mắt tiếp xúc sắc trần, do duyên lỗ tai tiếp xúc thinh trần, do duyên lỗ mũi tiếp xúc hương trần, do duyên cái lưỡi là vị trần, do duyên thân là xúc trần, do duyên cái đầu tiếp xúc pháp trần. Pháp trần là gì? Chính tôi thấy, hồi đó tôi học tới giờ chính tôi cũng không hiểu được. Rồi nghiền ngẫm hoài, ngày này qua ngày khác mới hiểu được. Coi Duy thức rồi mới biết pháp trần. Từ loài súc sanh mới có pháp trần, ngạ quỷ chưa có. Ngạ quỷ cái đầu nó ở đâu quý vị biết không? Đầu nó ở dưới đất. Thành ra chúng ta nói "giải đảo huyền" là giải cho mấy ngạ quỷ là cái đâu đâm xuống đất, cái đít cái chân chóng lên trời. Chúng ta coi có cây, cái đâu nằm ở dưới kêu lộn ngược. Còn súc sanh thì đâu đít ngang nhau, bắt đâu có cái đâu rồi đó. Nhưng mà cái đâu chưa có dây thần kinh có chút ít le te thôi. Tới con người thì cái đâu mới đây dây thần kinh, đâu trên chân dưới, con người mới là sông đúng. Còn súc sanh nửa đúng nửa sai, đầu đít ngang nhau. Chúng ta thấy loài thú nào cũng vậy đi 4 chân, cái đầu đít bằng nhau. Còn mình cái đầu trên cái chân ở dưới. Để ý nhé, cái này coi bài Lục căn của Đức Sư Trưởng nói rất rõ. Phải nói Sư Trưởng mình độc đáo, ít có thấy kinh nào giáng. Có Thủ Lăng Nghiêm với Sư Trướng. Thú Lang Nghiêm thì khó hiểu. Bây giờ tới cõi trời, hết rồi, đầu trên chân dưới là hết rồi.

Nhưng mà dây thần kinh óc của cõi trời Dục giới còn thô lắm, tức là kinh nghiệm mà kinh nghiệm âu tri, còn non. Tới cõi trời Sắc giới kinh nghiệm mới già dặn, các Ngài không còn sống với xác thân bên ngoài nữa, không có mắt-tai-mũi-lưỡi thân-óc nữa, cái này sống bằng thần kinh thị giác-thính giác-khứu giác-vị giác-xúc giác. Thì ngay bây giờ nếu mình chết 8 tiếng dậy thần kinh mới đứt. Thành ra cõi trời Sắc giới sống lâu hơn. Mà nếu tu qua cõi trời Sắc giới, xác thân thiệt nữa thì quý vị biến mất, không nguyên con. Tôi nói không tin thì quý vị thiền lâu quý vị sẽ thấy, nếu quý vị thân cõi trời Sắc giới, tâm cõi trời Sắc giới. Thì bây giờ thân người chết còn phải chôn. Nhưng tâm cõi trời Sắc giới thì qua mang thân của cõi trời Sắc giới, quý vị chết thì quý vị biến mất thôi. Qua đó muốn mang thân gì quý vị mang. Nếu quý vị tu tinh tấn thì quý vị có thể ở cõi trời Sắc giới hoặc lên cõi trời Vô Sắc. Còn giải đãi thì quý vị lọt xuống cõi này lại, hoặc lọt xuống địa ngục-ngạ quỷ lại.

Do cái chỗ đó mà Đức Phật không chịu. Hưởng hết phước thì luân hồi nữa. Tôi cũng vậy, tôi không chịu cõi trời. Đức Phật Thích Ca mới nói: "Thôi thời mạt pháp này, chúng sanh nhất niệm đã khó khăn rồi chứ đừng nói vô niệm". Vô niệm từ thời Đức Phật tức là không có tư tưởng nữa. Không có tư tưởng không phải là không có nhé. Vẫn có tư tưởng, nhưng tư tưởng không phải là "Ta". Chúng ta thường lầm chỗ đó. Tưởng là: "Bát nhã là không có tư tưởng là lâm. Còn Bát nhã mà có tư tưởng là trật". Nó khó chỗ đó. Bát nhã đều có tư tưởng, biết được tư tưởng. Chẳng hạn như bây giờ tôi đi thì tôi biết tôi đi. Mà nếu tôi biết mà cho cái thân "là tôi, là của tôi, là tự ngã của tôi" đó là biết bằng tư tưởng. Tôi đi lẹ, thì thân tôi, tôi phải sửa đi chậm, thì cái sửa này là người trời. Còn tôi đi chậm mà tôi không biết gì hết là địa ngục-ngạ quỷ-súc sanh. Còn tôi biết mà tôi sửa lại thì đó là do tư tưởng. Còn tôi biết mà tôi Lặng Lẽ tôi theo dõi nó: thân đi còn cái biết không có đi, tôi biết xác thân đi. Bây giờ thí dụ vậy mà có cải sửa được không Sư? Vẫn được. Cứ cải sửa. Tôi đi lẹ quá, chậm quá, giờ tôi đi chậm lại. Tôi đi đánh vòng xa, giờ tôi đi đừng có đánh vòng xa, thì cái thân này là của tôi. Còn vị A-la-hán, người ta biết cái đó, người ta biết răng có tư tưởng, tư tưởng đang cải sửa, thì cái biết này không phải là tư tưởng. Mà Nhập lưu làm không được, Nhất vãng lai làm không được. Chỉ có A-la-hán thôi. Vì cái này nó thuộc về "tưởng uẩn". Chúng ta phải để ý. Nữa rồi tôi giảng sâu nữa, quý vị mới thấy nó còn rắc rối lắm. Mà nếu mình ngồi thiền rồi thì rắc rồi tan hết. Cái đó quý vị phải thực chứng, tôi chỉ nói sơ sơ thôi, chứ không thể nói sâu hơn. Sâu hay không quý vị phải ngồi thiền thực chứng Tôi nói lại. Cũng như quý vị đi. Bây giờ quý vị đi mau mà quý vị không biết thì là địa ngục-ngạ quỷ-súc sanh-atula. Còn quý vị biết mình đi mau coi nó mất hạnh, đi đánh vòng xa coi kỳ quá, tôi sửa lại bớt đi đánh vòng xa thì là cõi người trời. Còn Nhập lưu thì biết kệ nó, biết thân đi chứ cái biết không có đi, thân đi mau biết thân đi mau. Còn khi tư tưởng nhào vô cải sửa thì Nhập lưu không biết. Có cảm giác thì Nhập lưu không biết cảm giác, Nhất vãng lai mới biết được. Tôi đi có cảm giác thấy sảng khoái, tôi ngồi lâu tôi đi tôi thấy sảng khoái, an lạc quá Nhập lưu không nhận được. Đó cảm giác của người trời thì Nhất vãng lai mới nhận được thôi. Tôi giảng ít thôi.

Rồi sau còn gặp nhau tôi nói nữa, giảng sâu nữa. Nói nhiều quá quý vị lộn xộn, quý vị nói không hiểu gì hết. Tôi biết làm sao. Không hiểu thì thôi, chứ tôi biết làm sao bây giờ! Thì thôi, đó là tôi giảng vậy.

Tôi lặp lại, hôm nay tôi giảng về 4 đường ác. Niệm thân là tịnh tức là địa ngục vô gián đó là trong Duy thức tức là vật lý, khoa học kêu là vật lý.

- Địa ngục hữu gián là căn, căn thì có mắt-tai-mũi-lưỡi-thân và óc. Địa ngục vô gián là trần tức là sắc-thinh-hương-vị-xúc-pháp. Trần là chưa có cái biết chưa có sự sống. Căn là chưa có biết mà có sự sống.

- Do duyên con mắt - sắc trần thì phát hiện ra nhãn thức. Nhãn thức-nhĩ thức-tỷ thức-thiệt thức-thân thức ngạ quỷ. Đây là các cảm giác của ngạ quỷ. Cảm giác nương vào con mắt, nương vào lô tai, nương vào lô mũi, nương vào cái lưỡi và nương vào xác hân. Nhớ bên ngoài nhé. Thì cái cảm giác một cách lờ mờ. Nó phát hiên biết có cảm giác, biết có vật, nhưng mà vật gì không biết. Thì cái này thuộc về ngạ quỷ. Làm mà không có tư tưởng, hễ thích thì làm, hễ cảm giác dễ chịu là tôi làm liền, tôi không suy nghĩ gì hết. Tôi giảng rồi.

- Còn tới súc sanh mới sửa sắc-thinh-hương-vị-xúc thành pháp trần. Thành ra khi con mắt tiếp xúc sắc trần (sắc trần là của con mắt) thì cái óc là cái đầu nó sửa lại thành ra sắc trần rõ ràng hơn, chúng ta không kêu là sắc trần nữa mà kêu đó là pháp trần. Thành ra pháp trần, cuối cùng tôi về mình nhớ lại thì pháp trần này là khác, không có con mắt nữa. Còn có con mắt mà nó sửa thì đó là pháp trần lúc ngũ câu ý thức. Thành ra cái ý thức này nó linh động lắm. Nó vừa ăn với ngũ câu ý thức mà vừa với độc đầu ý thức. Độc đầu ý thức (độc là một mình; đầu là đi vào là đầu tư đó mà) là nó đi vào sự nhớ lại một mình nó thôi. Còn ngũ câu ý thức (ngũ là 5; câu là cùng) là cùng hợp tác với 5 căn đầu. Thành ra 5 căn đầu chỉ phát hiện ra cảm giác thôi chứ chưa có sự phân biệt. Còn cái óc mới phát hiện sự suy tư, phân biệt. Thành ra chúng ta thấy tất cả mắt-tai-mũi-lưỡi-thân đều nằm trên đầu. Mắt-tai-mũi-lưỡi đều đưa lên cái thân. Cái thân là toàn thể đầu, mình và tay chân, nhưng cái đầu quan trọng hơn hết. Tôi đã nói rồi quý vị chặt tay vẫn sống, chặt chân vẫn sống mà chặt cái đầu thì chết liền. Cái đầu là quan trọng hơn hết. Thành ra tất cả đều đưa lên trên đầu. Xác thân có đầu, mình, tay, chân mà cái đầu quan trọng hơn hết. Thành ra tổng chỉ huy nằm trên đầu. Rồi qua dây thần kinh cũng vậy. Thần kinh thị giác cũng đưa lên trên óc, thính giác cũng đưa lên óc, khứu giác, vị giác, xúc giác đều đưa lên óc. Bây giờ cõi người mới bắt đầu có mạt-na. Mạt-na mới mượn cái óc kêu là mạt-na. Cái kia kêu là mắt-tai- mũi-lưỡi-thân-óc. Còn qua tới người mắt-tai-mũi-lưỡi-thân và mạt-na, óc không có tác dụng. Cái ý chí mượn cái óc để phát hiện. Óc trở thành căn. Ý chí nó mượn cái óc để nó cung cấp chất liệu cho tư tưởng, cho ý thức. Y thức mới sửa pháp trần lại thành ý xúc. Hiểu kịp không. Thôi tới đây thôi. Tôi giảng quá, quý nói tôi giảng nhiều quá tụi con không hiểu gì hết. Tôi giảng quá kỹ. Tôi giảng ngay trong xác thân quý vị. Quý vị về ngồi thiền đi, rồi đi vào đó.

Khi quý vị tiếp xúc với bình thủy thì con mắt sẽ nhận lấy cái bình thủy là có vật, nhưng vật gì không biết. Thì cái cảm giác dễ chịu, khó chịu mới mượn con mắt để phát hiện đó là ngạ quỷ. Rồi nó mới đưa lên óc. Bởi vì con mắt nằm trên đầu thì cái đầu mới nhận lại cái đó, mới sửa cái sắc trần này thành ra pháp trần. Thì bây giờ cái bình thủy mới hiện rõ là cái bình thủy. Hồi nãy bình thủy chỉ biết có vật thôi mà không biết cái đó là bình, cái kiếng hay người ta. Có vật, vật gì không biết. Bây giờ biết cái này là bình thủy thì đây là súc sanh. Còn phân biệt cái bình này khác bình khác như thế nào, cái này khác với người ta ra sao thì súc sanh không có biết, nó phân biệt không rõ. Cái bình này mà đem đi sơn lại thì nó nói không phải cái bình hồi nãy. Còn người ta biết à. Đem sơn, đem làm gì người ta nhìn người ta biết. Còn loài thú đem sơn là nó không biết. Chúng ta để ý loài thú ngủ một đêm sáng nó quên mất liền. Thì chúng ta thấy loài người với loài thú nó khác đi rất nhiều. Ông (Dương Văn Minh) nói: "Người không chí như thuyền không lái, như ngựa không cương, trôi dạt long bong không ra thế nào cả" Muốn có ý chí thì phải làm sao? Phải tập trung kỹ mạnh lâu sâu. Trong kinh có nói "chế tâm nhất xứ, vô sở hữu bất thành". Tập trung cái tâm vào một đối tượng càng kỹ càng mạnh càng lâu càng sâu thì làm cái gì cũng được. Thay trời đổi đất, vá biển lấp sông. Thì bây giờ mấy nhà bác học làm. Tôi thấy, ông Vân Nhã chỉ tôi một nhà lầu bên đường lộ mà nó dám dời luôn cả nền, cả nhà lầu qua bên này lộ không tốn cái gì hết chỉ dời nguyên cái nhà. Tôi bất ngờ. Tôi nói có cái đó sao? Ông tài xế nói có Sư. Nhà đó nó dời từ bên kia lộ nó dời qua bên này lộ. Trời ơi! nhà người ta cất nhà lầu mà dời nguyên cả nhà. Bây giờ những cái biển nó lấp lại như thường. Bây giờ làm đường hầm từ Pháp qua Anh ở dưới đáy biển xe lửa chạy dưới, từ Anh qua Pháp không cần đi máy bay, không cần đi tàu mà đi dưới đáy biển, mà lâu rồi chứ không phải mới đây. Thành ra chúng ta thấy khoa học tập trung kỹ mạnh lâu sâu trái bom nguyên tử nó bỏ xuống cái biển thành đất bằng, núi non biến thành biển cả.

Chúng ta thấy làm được. Nhưng mà. Tôi nói chữ "nhưng mà". Nhưng mà làm Phật không được. Có thể làm trời, làm tiên, có thể có ngũ thông mà không có lục thông. Có thiên nhĩ, thiên nhãn, thần túc, tha tâm mà không có "lậu tận". Ông Đề Bà Đạt Đa có 5 thông, tập trung kỹ mạnh lâu sâu nhưng mà lậu tận ông tu mà làm không có được. Lậu tận là gì? Là không có ý chí nữa. Mà không có ý chí làm sao tạo ra tam giới được. Mà còn tam giới thì còn kẹt. Người có lậu tận không phải là không có tam giới. Coi chừng nhé, vẫn có tam giới mà không hề dính mắc vào tam giới. Tam giới là do thần thông tạo. Họ biết thần thông tạo, thì cái biết không phải là tam giới, mà cái biết không khác với tam giới. Tam giới, Ý chí phát hiện từ cái Bát nhã, từ cái Lặng Lẽ. Thì Lặng Lẽ biết được ý chí, nhưng mà Lặng Lẽ không phải là ý chí. Như hồi nãy tôi nói cái A-lại-da cũng chưa phải là chơn nha, Niết bàn tịch tịnh mới là chơn. Niết bàn tịch tịnh là phi không gian, phi thời gian, còn A-lại-da có thời gian tuyệt đối mà chưa có không gian tức là chưa có tướng mà chỉ có hình. Ví dụ: Tôi nhìn cái bình này, tôi biết cái bình, thì cái biết của tôi là tư tưởng, nó phân biệt. Tôi "Biết" tư tưởng đang phân biệt, thì "cái Biết" không phải là tư tưởng mà cũng không khác tư tưởng. Tư tưởng phát hiện từ cái Biết Lặng Lẽ của tôi, cái bình cũng phát hiện từ cái Biết Lặng Lẽ của tôi. Thì cái Biết Lặng Lẽ nó là gì? Nó không là gì hết mà nó là tất cả. Tất cả đều phát hiện từ nó. Chúng ta nên nhớ Nhập lưu với Phật tánh của Nhất vãng lai, Bất lai, A-la-hán, Như Lai thì nói một thứ là sai, mà nói khác nhau là trật. Chúng ta phải nhớ cái Bát nhã tôi phải nói vậy. Cũng là cái Lặng Lẽ thôi. Nhưng mà Lặng Lẽ của Nhập lưu có 1/4 chỉ thấy có cái sắc uẩn thôi, cái thọ uẩn không thấy. Còn tới Nhất vãng lai thấy thọ uẩn, mà thọ uẩn của người và trời Dục giới, còn Sắc giới sơ-nhị-tam thiền không thấy. Phải Bất lai mới thấy được thọ uẩn của sơ-nhị-tam thiền. Mà theo trong kinh, Duy thức cũng như Vi Diệu Pháp thì sơ-nhị-tam thiền mới thuộc về thọ uẩn, còn người trời thì nửa thọ uẩn nửa sắc uẩn.

Thành ra chúng ta thường tưởng sắc uẩn là xác thân. Thật ra xác thân này vẫn có cảm giác, vẫn có tư tưởng, thì cảm giác đó kêu là ngạ quỷ, tư tưởng kêu là súc sanh. Hai cái này không có cải sửa nó sống một cách hồn nhiên thôi thì chúng ta khoái cái hồn nhiên tức là không có tư tưởng không có ý chí. Loài cỏ cây thì nó sống hồn nhiên nó không có tư tưởng, tới loài súc sanh thì tư tưởng bản năng tức là không có cải sửa sống sao nó sống vậy thôi. Tôi có kể con chuột hay con chó nó sống nó không biết cải sửa, còn loài người khôn hơn biết cải sửa. Loài người khác rồi đó, từ nay chúng ta có thể tiến qua cõi trời, có thể thành Phật mà phải có thiện trí thức, có Thánh nhân giúp đỡ, phải có một sự nhận lại cái Phật tánh. Mà nhận lại là cả một vấn đề vì tất cả tư tưởng, ý chí phải im bặt, im bặt không phải là diệt bỏ nó mà phải thấy rõ nó. Thấy rõ bằng cách nào? Cách nào thì không bao giờ thấy rõ. Cái chỗ đó là chỗ nhức đầu nhất của tôi hồi xưa mà cũng là của quý vị. Thấy rõ mà còn hỏi phương pháp nữa thì trở lại tư tưởng nữa. Mà nếu không phương pháp làm sao mà con thấy rõ!?! Cái đó sáng tôi có giảng: Triệu Châu hỏi Nam Tuyền: "Đạo không thể giảng được. Nếu Thầy không giảng được làm sao con biết đó là Đạo? Thầy nói mà Thầy biểu không giảng. Dùng tư tưởng không thể diễn tả Đạo được. Đạo là phi tư tưởng. Như vậy con làm sao biết Đạo là cái gì? Thì Nam Tuyền mới nạt:" Đạo không thuộc về biết hay không biết, không biết là địa ngục, biết là ngạ quỷ-súc sanh-atula-người-trời, con muốn cái nào? "Ngay chỗ đó Ngài ngộ. Chúng ta thấy cái ngộ đâu có dùng lời nói được. Ngộ thì ngộ không ngộ thì thôi. Chứ giờ làm sao bây giờ. Cái đó không dùng lời lẽ được. Chúng ta thấy ông Đức Sơn cũng vậy. Vô gặp bà lão bán quán" Đại đức nghiên cứu kinh Kim Cang mà Đại Đức đòi điểm cái tâm, mà Kim Cang nói tâm quá khứ không có, hiện tại không có, vị lai không có. Đại Đức điểm cái tâm nào? Ông ngồi suy nghĩ. Bà nói một phút nghĩ suy mây bay ngàn dạm.

Mời Đại Đức ra khỏi quán, lão không cho ăn cái gì hết, trả tiên bây giờ cũng không bán. "Thất bại. Bà đâu có chịu giảng. Mà Đạo giảng cái gì bây giờ. Biết thì biết, không biết thì thôi. Lên gặp Long Đàm. Kêu là Tổ á. Ngài mới đi nhiều 3 vòng, xá 3 xá, không lạy. Long Đàm nói Đại Đức từ đâu đến mà tự cao quá vậy? Tôi nghe nói ở đây có rồng có đầm (Long Đàm là rồng với đầm) mà lại không thấy rồng thấy đầm gì hết. Thì Long Đàm mới nói:" Mù mắt ngươi đi. Không thấy tức thấy, thấy tức là không thấy gì hết. "Chết chưa. Ông nói cái gì mà thấy tức không thấy, không thấy tức là thấy hết là sao? Chơi chữ. Nói cái gì mà kỳ quá. Ba phải, thấy tức không thấy mà không thấy là thấy tất cả là sao? Hỏi Long Đàm giải thích, Long Đàm lấy cây phướng đập cho 1 cây. Hỏi lần thứ 2 đập cho 1 cây. Hỏi lần thứ 3 đập cho 1 cây nữa. Không dạy gì hết. Ông lạy, ông xin hầu Tổ. Tổ im lặng chấp nhận. Rồi từ đó Tổ ngồi đâu ông hầu một bên. Bữa đó vô trong phòng của Tổ hầu tới 11-12h khuya. Tổ nói:" Tối rồi, thôi con về liêu nghỉ. "Liêu là cái cốc gọi là cái liêu. Ông đi ra, ông trở vô, ông nói:" Trời tối thui như mực, con không thấy đường đi ". Tổ nói không thấy đường đi thì đốt đèn lên. Ngài mới lục đèn chai ở dưới cái ghế Ngài. Ngài bật quẹt lên đốt. Đức Sơn mới cầm đèn chai Ngài thôi một cái phụt. Tắt. Ong ngộ liên. Ong quỳ xuống, ông lạy, ông nói:" Từ nay con không bị Phật, ông già là Cồ Đàm, không bị các vị Tố gạt nữa. "Ông Long Đàm mới lấy cái phất trượng đánh nói:" Con nói gì? "Ông đỡ phất trượng. Đánh 3 lần, ông đỡ rồi giựt cây phất trượng, ông vứt bỏ. Ông nói;" Từ nay con không bị Tổ, ông già là Cồ Đàm gạt nữa tức là Phật Thích Ca. Con tưởng đạo Phật là cao siêu, là phức tạp. Dè đâu đạo Phật cũng đơn giản, không có cái gì hết. "Có cái gì đâu. Có cái Lặng Lẽ Biết thôi. Không có gì. Trong tạng Kinh-Luật-Luận, cuối cùng gom lại có một cái, mà cái này không ai làm được." Cái Lặng Lẽ nhìn "các sự vật biến chuyển. Làm sao nhìn Sư? Sư chỉ cách cho con nhìn?"

Làm sao rồi" thì có pháp môn nữa. Tôi có ví dụ ở đây rồi. Tôi đưa cái khăn lên hỏi quý vị thấy không? Hỏi có cái khăn không? Quý vị nói có. Thì cái này cũng là của Đức Phật, trong Thủ Lăng Nghiêm. Tôi phục Thủ Lăng Nghiêm là ở chỗ đó. Tôi hồi xưa giờ không biết cách tu. Bát nhã, tôi hiểu lâu rồi. Tôi từng giảng Bát nhã mà. Nhưng mà chưa từng tu Bát nhã vì nó không có con đường. Mà hễ có con đường thì thành tư tưởng. Thủ Lăng Nghiêm mới nói:" Đường, không con đường." Độc đáo vậy đó. Thì cũng chơi chữ thôi. Thì Đức Phật, qua Thủ Lăng Nghiêm mới có ví dụ. Chính cái ví dụ này tôi mới qua Bát nhã được. Nhưng bây giờ tôi không biết đắc cái gì? Nó lờ mờ. Phải có ai thọ ký. Chỉ có Như Lai với A-la-hán. Mà tìm đâu ra A-la-hán, Như Lai thọ ký cho mình. Ngài đưa khăn lên

hỏi: "Có cái khăn không?" Thì đại chúng và A Nan nói có. Ngài nói đúng. Ngài đề cái khăn xuống hỏi A Nan và đại chúng: "Có cái khăn trên tay không?" Thì đại chúng nói không. Ngài nói mấy ông thông minh. Ngài đưa khăn lần thứ 2 hỏi: "Các con có thấy cái khăn không?" Thì đại chúng nói thấy. Rồi để khăn xuống, Ngài hỏi đại chúng: "Có thấy cái khăn không?" Đại chúng nói không thấy. Mấy ông điên đảo. Chúng ta chới với. Tôi cũng vậy. Tôi bỏ cái khăn xuống. Trời ơi! Chẳng những A Nan mà mình cũng trả lời vậy thôi. Nhưng mà không ngờ 2 câu hỏi. Đức Phật nói: "Ta hỏi các con 2 câu hỏi khác nhau," Sau Ngài giảng mình mới hiểu được. Tôi nói trời ơi Thủ Lăng Nghiêm này độc đáo. Chưa từng có ai giảng mà tu Bát nhã rõ ràng như vậy. "Pháp môn không pháp môn". Hỏi cái khăn, thì có cái khăn, thì đúng rồi. Mà bây giờ không có cái khăn, thì không có cái khăn, đúng rồi. Có khăn thì có, còn không có thì không có. Còn bây giờ Ta không hỏi cái khăn nữa, mà Ta hỏi cái Tâm của ông. Cái Tâm có thấy cái khăn chứ không phải hỏi cái khăn mà hỏi cái Thấy của ông. Có khăn thì thấy. Thấy cái gì? Thấy cái khăn. Đúng. Còn bây giờ cái khăn mất, không có nữa thì cái thấy mất theo. Có vật thì có Tâm, không vật thì Tâm mất theo. Đó là nói về tư tưởng thì phải. Có vật thì tôi biết mà không vật thì cái tư tưởng mất theo. Đúng. Còn bây giờ tôi biết có khăn, biết có tư tưởng, khăn mất tư tưởng mất, thì cái biết mất không? Nó vẫn còn đó chứ mất đâu bây giờ. Biết rằng không có tư tưởng, biết rằng không có khăn. Có bấy nhiều đó thôi. Mà cái đó làm sao ai dạy cho mình. Pháp môn nào đi tới. Quý vị đi pháp môn nào bây giờ? Chết không? Thôi bây giờ ngưng ở đây.

Bây giờ quý vị có thể cho phép tôi 10'-15', tôi trả lời miếng giấy từ bên Úc gởi qua hỏi tôi về pháp môn Tịnh Độ mà nghe tôi giảng ở trên mạng. Tôi không biết ông này, qua phật tử ở đây đưa lại. Thì sẵn đây tôi đọc giảng cho quý vị ở đây. Cái này tôi có giảng rồi, mà phải léo qua léo lại.

"Nam Mô Bốn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bạch Sư hoan hỉ giải đáp thắc mắc giùm cho con. Khi con nghĩ tới tiếng niệm Phật thì có tiếng niệm Phật ra trong đầu. Nhưng có điều, tiếng niệm Phật khởi, nhưng con cũng có thể suy nghĩ việc khác. Chỉ khi nào con nghe tới và chú ý tới, con nhận lại, con niệm thì nó nghe được. Vậy làm sao con có thể nhiếp tâm luôn mà không có tạp niệm chen vô tiếng niệm. Vì đôi khi mình còn suy nghĩ vấn đề của cuộc sống? Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Con là Thiện Niệm ở Uc."

Bây giờ chúng ta mới giải thích. Thì câu hói này tôi có giảng chưa? Có không? A1 noi co dưa tay len nao. At noi khong dưa tay len nao. Pháp hội nay la pháp hội chét. Nước mà nước chết là nước không có sóng. Nước thiện mà không có sóng. Nước chết thì hôi, không có mùi thơm. Nước chảy thì nó mới sinh động. Thành ra pháp hội này không sinh động. Tôi muốn kêu trả bài mà dường như bắt buộc. Thành ra tôi thôi. Tôi giảng vài lần nữa chắc tôi không xuống nữa. Quý vị không có làm việc, quý vị nghe mà không có nhả ra, để lâu nó sình bụng đấy. Vô nhiều quá, ăn mà không chịu ra. Thì thôi, tôi thì không bắt buộc, bắt buộc thì khó lắm. Tôi đọc, tôi giảng thì quý vị thấy có nghe. Nhưng quý vị không biết, lựa bên nay, lựa bên kia rồi quý vị nối liền lại. Cũng như ngọn đèn hải đăng mấy chục thước rồi ráp lại. Thì nó nằm ở trong này. Chứ còn nhiều câu hỏi nữa. Nhưng mình nắm cái gốc trả lời, chứ bỏ tôi trong túi sao. Mỗi cái mỗi đem ra hỏi thì thôi chết rồi.

Mình phải nắm cái gốc. Gốc là giới-định-tuệ, gốc là thể-tướng-dụng, gốc là hành-tín-nguyện, có bấy nhiều đó thôi. Gốc là báo thân-pháp thân-ứng hóa thân. Có 3 cái. Nhưng giới-định-tuệ của 4 đường ác, của 4 đường thiện, của 4 tiếu Thánh, 3 bậc Tam Tôn. Thì quý vị y đó là quý vị trả lời hết. Câu hỏi nào cũng trả lời được hết. Giờ tôi xin đọc từng đoạn. "Khi con nghĩ tới tiếng niệm Phật, thì tiếng niệm Phật hiện ra trong đầu. Nhưng có điều tiếng niệm Phật phát khởi, nhưng con cũng có thể suy nghĩ đến việc khác". Thì cái này ở cái gì quý vị biết không? Khi nghĩ đến niệm Phật là có tiếng niệm Phật thì tôi có giảng chưa? Có 2 cách niệm Phật: Niệm Phật bằng tư tưởng tống vô là có tác ý. Rồi khi nó đầy A-lại-da là linh hồn chúng ta rồi nó phát ra. Nhớ linh hồn nó có 3 trạng thái nhe. A-lại-da nó phức tạp lắm.

- Khi mà nó chuyển biến mà nó lên cấp, cái này không thể nói là tiến hóa hay sa đọa gì hết mà lên cấp, tức là niệm liên tục thì nó thành ra phi không gian, phi thời gian tức là Niết bàn tịch tịnh A-la-hán.

- Khi mà nó trở xuống thì nó thành ra Hư minh le lói chiếu soi. (Thì Niết bàn tịch tịnh của nó chính là tư tưởng, A-lại-da thức thứ 6 thứ 7 thứ 8)? Thì nó trở thành 5 thức. 5 thức thuộc Bát nhã đó. Khi trở xuống nữa thì nó thành xác thân 4 đường ác tức là Nhập lưu. Thành ra Vọng tưởng dung thông là Nhập lưu là mặt trăng thứ 3. Còn mặt trăng thứ 2 Hư minh le lói chiếu soi là Nhất vãng lai, quả Thánh thứ 2, có thể nghe được cái cảm giác, xác thân, tư tưởng của người-trời Dục giới. Còn mặt trăng thứ 1 là Bất lai có thể nghe được tư tưởng sơ thiền - nhị thiền - tam thiền. Tới A-la-hán mới nghe được tư tưởng của tứ thiền và tứ không, thì đây là toàn diện rồi. Tới A-la-hán trở về Niết bàn tịch tịnh. Còn Bất lai chưa trở về Niết bàn tịch tịnh, mà đang ở cái A-lại-da. A-lại-da nó đứng lặng chuyển biến. Thành ra nó vọng- chơn hòa hợp. Đứng lặng là chơn mà chuyển biến là vọng.

- Mà khi nó xao động thì nó thành ra xao động-chuyển biến. Xao động nên có tướng, có không gian, chuyển biến có thời gian. Thành ta thời gian và không gian tương ưng.

Hồi sáng tôi có giảng rồi. Còn khi nó chuyển biến đứng lặng thì nó chơn vọng hòa hợp. Có nhận thức mà không cần đối tượng tức là nó có "cái biết" mà hồi nãy tôi nói Nhập lưu, Nhất vãng lai, Bất lai. Khi nó "biết" thân đi thì thân đi, chứ "cái biết" nó không có đi là Nhập lưu. Rồi khi mà nó "biết" được cảm giác, có cảm giác chứ "cái biết" không phải là cảm giác, mà không khác gì cảm giác thì đó là Nhất vãng lai. Còn cảm giác của sơ-nhị-tam thiên thì Bất lai, mà tư tưởng không biết. Tới mà biết được tư tưởng thì đó là A-la-hán. Đại khái nó là như vậy. Thì cũng là Phật tánh thôi, nhưng mà "cái biết" thuần thục hay không thuần thục. Mà khi A-lại-da xao động thì bắt đầu có không gian. Không gian đó tức là hư không vô biên. Thôi đại khái như vậy. "Khi con nghĩ đến tiếng niệm Phật thì có tiếng niệm Phật ra trong đầu, nhưng có điều tiếng niệm Phật phát khởi con cũng có thể suy nghĩ việc khác". Mình nhớ tiếng niệm Phật thì có tiếng niệm Phật từ A-lại-da nó phát ra mà có thể nghe tiếng khác. Như vậy định lực còn kém, nó chưa được nhất niệm. Vừa nghe tiếng niệm Phật mà vừa suy nghĩ việc khác, tiếng niệm Phật không mất mà không rõ ràng. Thỉnh thoảng quý vị có trạng thái đó. Quý vị tu đi, quý vị thấy có trạng thái đó. Quý vị niệm hơi thở thì hơi thở không cần niệm, nó tự nhiên từ trong A-lại-da nó phát hiện ra. A-lại-da phát hiện là hồn nhiên, còn tư tưởng mà cố gắng niệm là có tác ý. Tác ý là ý chí. Còn A-lại-da là không cần ý chí, từ trong đó nó đưa ra.

Thì chúng ta có 2 cách niệm Phật. Niệm Phật tư tưởng là chúng ta có cố ý. Nhớ Phật, nghĩ Phật, tưởng Phật rồi tống vào A-lại-da. Còn A-lại-da khi mà nghe tiếng niệm Phật nó thâu vô quý vị không biết, người trời không biết. Chỉ có A-la-hán mới biết được. Thành ra A-lại-da nó phức tạp. Nó làm việc một cách âm thầm, không cần mạt-na, không cần thức thứ 7, không cần ý chí. Nó yên lặng nó thâu thập. Mà hễ thâu thập đầy rồi tự nhiên nó tràn ra, tư tưởng không làm gì nó được. Thành ra chúng ta để ý mình có 2 cách niệm Phật. Thỉnh thoảng chúng ta ngồi niệm Phật thì chúng ta nghe tiếng mình niệm, có khi nghe tiếng thầy Trí Thoát, có khi nghẹ tiếng của cõi khác, cõi trời nó vẫn phát hiện như thường. Mình nói "ủa sao lạ hén, tiếng này ở đâu mà nghe thanh thoát quá", thì đó là các cõi trời. Tiếng này mình đâu có nghe mà A-lại-da nó nghe. A-lại-da nó tràn khắp các nơi, nó thâu vô đó. Còn tư tưởng mình cái nào có nghe thì nó mới lọt vô A-lại-da, cái nào không nghe thì không lọt. Do cái chỗ này mà ông không rành. Ông nói có khi niệm Phật, có tiếng niệm Phật ra trong đâu, nhưng có điều tiếng niệm phật phát khởi, nhưng con cũng có thể suy nghĩ việc khác. Vừa nghe tiếng niệm Phật vừa suy nghĩ việc khác, như vậy là tạp niệm. Nhưng mà được nhất niệm rồi mà thỉnh thoảng nó còn phóng. Như tôi nói lúc nãy "ly dục ly các ác bất thiện pháp", niệm Phật thỉnh thoảng dục nó phóng thì trở lại tạp niệm. Kéo trở về thì nhất niệm. Nó phóng tạp niệm. Thì trạng thái này mới đi sơ thiền chứ chưa qua nhị thiền. Lúc nào tập trung thì nó gom lại, mà mở một cái tập trung kỹ mạnh lâu sâu không có thì nó bắt đầu diệt hết. Rồi ông nhớ lại một cái thì bắt đầu trở lại, thì nhất niệm nữa. Thì đây chưa tới nhị thiên.

Có điều tiếng niệm Phật phát khởi, nhưng con cũng có thể suy nghĩ việc khác. Chỉ khi nào con nghe tới và chú ý tới. Khi nào ông tập trung kỹ mạnh lâu sâu thì có tiếng niệm Phật, cái kia nó mất. Nó không phải mất nhưng mà mình không để ý tới nó. Cũng như Đức phật mà hôi Ngài nhập định thì có tiếng trời đánh gân Ngài chết con bò mà Ngài không hay. Không phải là không có tiếng mà Ngài nghe cái này quên cái kia. Cũng như đứa bé mà nó chơi, mà nó ăn bánh ăn hết nó khóc, thảy con búp bê xuống, nó mê rồi, mình làm cái gì bên ngoài nó không hay. Nó chỉ biết con búp bê thôi. Cái đó là nhập định. Còn vừa làm, thỉnh thoảng vừa biết, thỉnh thoảng nó phóng ra. Thì cái này không rõ, mà cái kia cũng không rõ. Không cái nào rõ hết. Bây giờ nhớ tới kéo trở về, thì cái kia quên mất. Quên mất là do nhập định kỹ lâu sâu hơn thì qua nhị thiền. Cái kia là sơ thiền, lúc thì tạp niệm, lúc thì nhất niệm. Quý vị phải nhớ mình có trạng thái đó. Tôi giảng rồi quý vị phải đợi tới tôi lặp lại nữa thì tội nghiệp tôi. Chỉ khi nào con nghe tới và chú ý tới. Chú ý là gì? Chú ý là nghe tới nó, tập trung nó thì cái kia mới mất. Mà tập trung thì trở về nhị thiến. Rồi mất nhị thiền nó trở lại sơ thiền. Tầm-sát phóng ra kéo lại, rồi thỉnh thoảng nó phóng ra kéo lại. Tới chừng nào khỏi cần niệm Phật mà đầy A-lại-da thì nó phát ra, rồi mình tống vô, nó phát ra không có tiếng gì xen được hết. Đây là định sanh hỷ lạc. Tôi đã nói hồi nãy. Cái kia là ly dục sinh hỷ lạc, thì trạng thái của ông có hỷ lạc là ly dục thôi. Mà hễ nó trở lại dục thì mất, kéo trở vô thì nó mất cái dục thì nó nghe tiếng niệm Phật, có lúc nó lờ mờ. Vừa nghe tiếng niệm Phật mà vừa nhớ tới chuyện khác. Thì cái nghe niệm Phật lờ mờ, cái chuyện khác cũng lờ mờ, hai cái đều lờ mờ, tập trung kỹ lại cái kia mới mất. Quý vị để ý nhé. Cái này là cái vi tế của người ngồi thiền tự biết lấy. Uống nước nóng lạnh tự mình biết lấy. Tôi giảng đại khái nó như vậy. Đó là cái kinh nghiệm của tôi. Còn quý vị phải tự chiêm nghiệm lấy tức là phải ngồi thôi. Quý vị phải thiền định thôi. Cái đó là quan trọng nhất mà Sư Trưởng chú ý tới 3 thời trong Trú Dạ Lục Thời. Chỉ khi nào con nghe tới và chú ý tới con nhận lại con niệm thì nó mới nghe được thì bây giờ mới nghe được tiếng niệm Phật. Hễ tập trung kỹ mạnh lâu sâu thì niệm Phật nó nghe được thì cái kia nó mất, thì nó rõ quá rồi.

Vậy làm sao con có thể nhiếp tâm luôn mà không có tiếng tạp niệm chen vô tiếng niệm nữa. Làm sao? Quý vị thấy làm sao? Giữ giới không kỹ. "Cõi thế sự xa mất biệt hình, ngoai duyên buông hết một niệm không sanh". Quý vị giữ giới kỹ không? 5 giới giữ nổi không? Không sát sanh mà thỉnh thoảng có ăn thịt bò, thịt chó, có hút thuốc, có ghiền gì không? Trộm cắp mà thỉnh thoảng có ăn cắp, ăn lén gì không? Tà dâm? Nói dối? Rồi uống rượu? Có gây lộn với người ta không? Muốn cõi thế sự xa mất biệt hình thì phải làm sao? Phải đi xuất gia, phải cạo đầu. Mà cạo đầu xuất gia mà đi kiếm mấy tịnh xá có trụ trì không đàng hoàng thì chết!!! Vô đó thì hết tu. Vô làm bánh trung thu, làm tàu hủ, rồi đi bán bánh ít. Ở Trà Vinh tôi bị rồi. Tôi thấy Sư cô đứng lại bạch: "Sư đứng lại con để bát". Đội cái nia bánh ít, tôi thấy đâu trọc mặc đô nâu. Tôi hồi đó ngu lắm, mình ngu không có kinh nghiệm. Tôi hỏi cô tu ở đâu? Tại sao mặc đô nâu cao đâu trọc mà con đi bán bánh ít? Cô khóc liên. Tôi sợ quá, tôi lãnh bánh ít, tôi nói 1 cái thôi rồi đi lẹ lẹ, thế mà bị. Bị thưa cho tới Vĩnh Long. Hồi đó Trà Vinh Vĩnh Long là 1 tỉnh. Tôi ngu chuyện người ta mình đi lo, mà tôi đâu có dám nói. Tôi hỏi cô xuất gia rồi mà sao còn đi bán? Còn bây giờ lềnh khênh, người xuất gia rồi ra ngoài chợ. Như ở Trà Vinh bán tàu hủ. Ở đây không biết có không? Ở chùa làm tàu hủ, đủ thứ hết, đi bán đủ thứ hết, đi bán lịch.

Vậy làm sao con có thể nhiếp tâm luôn mà không có tạp niệm chen vô tiếng niệm. Vì đôi khi còn suy nghĩ vấn đề cuộc sống. Cái này là cái đau đớn nhất. Còn ăn mặc ở bệnh, còn suy nghĩ cuộc sống thì làm sao mà niệm Phật nhất niệm được. Phải giữ giới, mà 8 giới thì đâu có làm ăn gì được: không ngồi ghế cao, nằm giường rộng, không nghe xem hát múa, không trang điểm phấn son. Mấy người giàu có nói: "Trời ơi! con làm giàu chi mà Sư không cho con mặc đô xít xoa, trang điểm. Làm giàu để làm cái gì? Vậy để làm nghèo sướng hơn. Làm giàu để bố thí." Tôi nói bố thí rồi đừng làm giàu nữa, vừa đủ sống thôi. Vừa sống vừa tu. Con không cho thì làm sao có phước báo? Chứ cô cho cái đó, cô được phước báo, mà phước báo có hưởng thì có hết, còn trí tuệ nó theo mình nó giúp mình. Trí tuệ là A-lại-da, cô chết rồi còn A-lại-da với còn lại cái mạt-na. Sắc-thọ-tưởng mất hết, xác thân-cảm giác-tư tưởng-óc tiêu hết. Còn ý chí mà ham sông thì luân hồi. Y chí mà không ham sông nữa thì thành A-la-hán. Còn A-lại-da là tất cả kinh nghiệm, kiến thức nó biến thành năng lực, nó chứa trong A-lại-da. Còn có ý chí và A-lại-da, còn có 2 cái. Người đắc quả rồi, ý chí không còn. Không còn ở đây nghĩa là không dính mắc nhen chứ không có nghĩa là không có ý chí. Ý chí là ý chí chứ "cái Biết" không phải là ý chí mà không khác ý chí, ý chí phát hiện từ "cái Biết Lặng Lẽ" của tôi. Vậy là được hen.

Giờ tôi nói lại: