Quán Thế Âm Bồ Tát Nhĩ Căn Viên Thông Chương

Tập 5

Xin mở kinh ra, trang 146, hàng thứ hai. “Sở nhập ký tịch, động tĩnh nhị tướng, liễu nhiên bất sanh”, bắt đầu xem từ đây.

Câu thứ nhất ở trước nói: “Sơ ư văn trung, nhập lưu vọng sở”, chư vị nhất định phải hiểu rõ ràng chữ nhập và chữ sở này. Trong chương kinh văn này, câu này quan trọng nhất, ở trước đã phân biệt giải thích rõ ràng với quý vị, nhưng ý này rất sâu sắc, nhìn từ bên ngoài, lục trần, đây là cảnh giới bên ngoài, nó có tác dụng mê hoặc. Đã có mê hoặc nhất định có. Nếu tâm này bị ngoại cảnh mê hoặc, tâm chúng ta bôn ba bên ngoài, chạy ra bên ngoài. Giả như nhập vào pháp tánh, nhập nghĩa là quay đầu, trong nhà Phật thường nói: “quay đầu là bờ”, đây là quay đầu. Phản văn, là quay đầu, trong pháp thế gian là học vấn. Quý vị xem Mạnh tử nói: “Đạo của học vấn không gì khác, chỉ cầu mình yên tâm mà thôi”. Cầu mình yên tâm chính là nhập, nếu không cầu mình yên tâm, yên tâm này để ở bên ngoài, để trong lục trần, chuyển theo cảnh giới lục trần, tâm này là loạn tâm. Không bị cảnh giới chuyển, tâm này chính là nhất tâm, nhất tâm nghĩa là pháp tánh.

Trong Hoa Nghiêm Sớ Sao đại sư Thanh Lương nói, nhất chân pháp giới tức là nhất tâm, cho thấy pháp tánh chính là nhất tâm bất loạn. Vì sao người chứng nhập pháp tánh, tức là người chứng được nhất tâm bất loạn, tâm họ không bị cảnh giới bên ngoài làm lay động, nguyên nhân là gì? Đương nhiên chúng ta cũng rất hy vọng cầu được, nhưng không thể cầu được. Nguyên nhân không cầu được này là do đâu? Nguyên nhân là do chúng ta không thấu triệt tướng chân thật của cảnh giới bên ngoài, mà xem cảnh giới bên ngoài là thật, đây là nguyên nhân không thể chứng được. Nếu tâm định trong cảnh giới, đó là định miễn cưỡng, là dùng lý trí khống chế tình cảm không để nó động. Đây không phải là cách, chỉ là lấy đá đằn cỏ. Không những không thể giải quyết vấn đề, sự khống chế này sau khi đến một thời gian nhất định, nó sẽ bộc phát, không khống chế được. Điều này nói rõ, không thấu triệt chân tướng sự thật, mới sinh ra những tình trạng này.

Trong tất cả kinh luận đại thừa, Đức Phật nói rõ ràng cho chúng ta mọi chân tướng sự thật. Nói rõ, ngài đã nói rõ, chúng ta phải ngộ nhập vào cảnh giới này mới có lợi ích. Phật nói với chúng ta “vạn pháp giai không”, chúng ta đã không được điều gì? Không có vấn đề gì không cả. Đức Phật lại nói: “tất cả pháp hữu vi, như mộng huyễn bào ảnh”. Chúng ta xem tất cả pháp hữu vi đều là chân thật. Mấy ai xem tất cả pháp hữu vi là mộng huyễn bào ảnh? Đây chính là không biết tướng chân thật của tất cả pháp, tự nhiên mê đắm trong cảnh giới.

Tu học phải có thiện xảo, như trước đây đại sư Quán Đảnh nói, người tu hành không có ý niệm khác, giữ một pháp duy nhất, sau đó thấy thật. Pháp này xem ra rất vụng về, không bắt mắt, thật ra có đạo lý. Thật sự áp dụng nó sẽ rất đắc lực, vì sao vậy? Vì đó là phương pháp huấn luyện nhất tâm.

Ngày nay chúng ta học Phật, sử dụng vô số phương pháp đều không phải tu nhất tâm. Không tu nhất tâm, hay nói cách khác là tăng trưởng phân biệt chấp trước. Tăng trưởng phân biệt chấp trước là phàm phu, không phải Phật Bồ Tát. Ngày nay chúng ta ở đây nghe kinh, tăng trưởng phân biệt chấp trước, đọc tụng kinh luận đại thừa cũng tăng trưởng phân biệt chấp trước. Ngày ngày tăng trưởng phân biệt chấp trước sao được! Vấn đề này rất lớn. Hay nói cách khác, chúng ta không biết chỗ tuyệt diệu của việc giữ một pháp. Xem bên ngoài, hiện nay Phật giáo rất hưng thịnh, khắp nơi đều có người giảng kinh thuyết pháp, có người dẫn chúng tu hành. Hình như rất thịnh, thật ra rất suy, nguyên nhân ở đâu? Đều do không đắc pháp, đều không thể giữ một pháp.

Chẳng hạn như đầu năm dân quốc, ở Đại lục có một đạo tràng đề xướng giữ một pháp, đó chính là Linh Nghiêm Sơn ở Tô Châu. Ở đó giữ một phương pháp niệm Phật, cho nên đạo tràng Linh Nghiêm Sơn Phật thất quanh năm, một năm 365 ngày, ngày nào cũng là Phật thất, đây gọi là đạo tràng Phật thất quanh năm. Trong đạo tràng chỉ có niệm Phật, không có kinh sám Phật sự, cũng không có giảng kinh, chỉ giữ một pháp, quả thật không ít người thành tựu.

Quý vị muốn hỏi, vì sao giữ một pháp có thể thành tựu? Chúng ta phải tìm ra nguyên nhân của căn bệnh. Trong Kinh Lăng Nghiêm nói về lục kết, chúng ta xem hai loại đầu tiên là động và tĩnh. Động tĩnh đều là trần, những gì nhĩ căn nghe, khi có âm thanh là động, không có âm thanh là tĩnh. Những gì đối với nhãn căn là sáng tối, thấy sáng là thấy, thấy tối vẫn là thấy. Nhĩ căn đối với âm thanh này có động có tĩnh, hai loại động tĩnh phân thành hai loại lớn. Tính chất của nó, đối với hàng phàm phu mà nói, gọi là niêm trạm phát tánh. Trạm là gì? Là tánh nghe trạm tịch, phải chăng nó đã dính mắc? Không phải.

Tương lai chư vị giảng kinh, nếu đọc đến chữ này đừng ngộ nhận. Có ý này, nhưng không có sự thật này, hầu như là như thế. Đây chính là nói, nhĩ thức khởi lên như vậy. Có thể thấy, nhĩ thức nương vào tánh nghe, trong tánh nghe nhiễm hai trần động tĩnh, biến thành nhĩ thức. Hôm nay chúng ta dùng nhĩ là dùng nhĩ thức, không biết dùng tánh nghe.

Phương pháp của Quán Thế Âm là khôi phục nhĩ thức đến tánh nghe, phương pháp này là như vậy, đây gọi là nhập lưu quên sở. Ở trước đã nói với quý vị, vấn đề này phải dùng trí tuệ bát nhã để quán chiếu. Trước tiên quán chiếu tướng thô này, ví dụ chúng ta nghe được âm thanh, tuyệt đối đừng chấp trước âm thanh này, phân biệt âm thanh này, âm thanh này hay hoặc là không hay. Nghe hay lại khởi tâm tham, nghe nhiều. Nghe không hay lại ghét bỏ, hy vọng lìa xa. Trong này lại sanh khởi sự lấy bỏ hư vọng, vậy là sai. Khi âm thanh khởi lên, chính là nhắc nhở giác tâm của mình. Đề cao tâm giác, tức là đang hạ công phu ở đây. Thật sự biết dùng công phu này không gián đoạn, đây chính là Bồ Tát Văn Thù, vì sao chọn Quán Thế Âm Bồ Tát nhĩ căn viên thông? Tức là nhĩ căn không gián đoạn. Chúng ta ngủ, ngủ tai vẫn nghe.

Nhãn căn gián đoạn, mở mắt thì thấy, nhắm mắt không thấy, sáng tối đều không thấy được. Nhĩ căn khi tỉnh nó đang nghe, khi ngủ nó vẫn nghe. Khi ta ngủ say, kêu vài tiếng là nghe, liền tỉnh dậy. Nếu nhãn căn khởi tác dụng, tôi viết tên quý vị, đưa quý vị xem. Khi ngủ say đưa quý vị xem, quý vị có tỉnh dậy chăng? Không tỉnh. Kêu vài tiếng quý vị tỉnh dậy, có thể thấy khi ngủ nhĩ căn vẫn khởi tác dụng, khi ngủ nhãn căn không khởi tác dụng.

Chúng ta dùng nhĩ căn tu hành, suốt 24 tiếng đồng hồ không gián đoạn, dùng nhãn căn tu hành sẽ bị gián đoạn, công đức lợi ích là ở đây. Không gián đoạn là biết dụng công, công phu không gián đoạn nếu quan sát, sự quan sát này không phải tư duy. Trong này phải đặc biệt chú ý điểm này, tuyệt đối đừng xem vọng tưởng là quán tưởng. Quán tưởng là quán chiếu, không phải ở đó suy nghĩ lung tung. Vì sao vậy? Vì lìa tâm ý thức mới là quán tưởng, hoặc gọi là quán chiếu, dùng tâm ý thức đều gọi là vọng tưởng. Nhất định phải phân biệt rõ ràng minh bạch điều này. Khi nhĩ căn tiếp xúc với thanh trần, ta sẽ quán, như vừa mới nói, tuyệt đối không rơi vào tư duy. Hiện tượng này phát sanh như thế nào? Đương nhiên đây là từ âm thanh mà ra, tự động mà ra, nhưng cũng có từ tĩnh mà ra. Nó là từ động hay là từ tĩnh, nghĩa là nói có thanh hay là vô thanh. Lúc này bất luận có thanh hay vô thanh, cần phải thông đạt không lấy không bỏ, như vậy công phu mới dùng được. Khi có tâm lấy bỏ, không phu này không dùng được. Quý vị phải biết nguyên lý nhất căn là như vậy, nguyên lý căn căn cũng đều như vậy. Trong mọi cảnh giới không lấy không bỏ, vì sao vậy? Vì cảnh giới không phải chân thật, lấy hay bỏ đều sai lầm. Bởi vậy, không lấy không bỏ mới chính xác, phải biết điều này.

Tướng chân thật của cảnh giới, nhất định có thể đạt được bên ngoài không bị thanh trần xoay chuyển, bên trong không khởi phân biệt chấp trước, đây là không chấp trước trong ngoài hai bên. Lúc này tâm thanh tịnh hiện tiền, tâm thanh tịnh sanh trí tuệ.

Gọi là nhập lưu nghĩa là lìa tâm ý thức, dùng căn tánh của sáu căn là nhập vào dòng của bậc thánh. Vong sở, sở là tất cả trần cảnh, cảnh giới của lục trần. Trong cảnh giới lục trần không lấy không bỏ, ở trong cảnh giới không khởi tâm không động niệm, đây gọi là vong sở. Đây là nguyên lý nguyên tắc căn bản công phu tu học của Bồ Tát Quán Thế Âm, ngày nay những gì chúng ta thấy, đây là cảnh giới.

Sở nhập ký tịch, sở nhập ở trước nói là nhập lưu vong sở. Sở ở đây tức là vong sở, nhập chính là nhập lưu. Nhập lưu vong sở, đạt được công phu này, tâm tịch tịnh, hai tướng động tĩnh thấu triệt bất sanh. Quý vị thấy phương pháp này nói rất đơn giản, thực tế mà nói nó cực kỳ cao minh. Điều này quả thật như chúng ta thường gọi là phương pháp giải quyết dứt khoát, minh tâm kiến tánh một cách dứt khoát.

Hai trần động tĩnh ở trước chúng ta có đọc, chúng ta từng đọc qua, ngũ ấm, lục nhập, thập nhị xứ, thập bát giới. Những thứ này chúng ta phải nhớ: “giai Như Lai tạng, diệu chân như tánh”, ở trước đã học. Hay nói cách khác, hai trần động tĩnh đương nhiên cũng là “bổn Như Lai tạng, diệu chân như tánh”, cho nên mới nói “sở nhập ký tịch”. Hai tướng động tĩnh, rõ ràng bất sanh, như vậy nghĩa là sao? Phải chăng là cảnh giới mà Bồ Tát Quán Thế Âm chứng được, hai tướng động tĩnh bên ngoài không còn? Hai tướng động tĩnh có, nhưng trong tâm ngài không có. Chư vị phải biết tất cả có, hoặc là tất cả không đều từ phân biệt chấp trước sanh khởi. Nếu lìa phân biệt chấp trước, quả thật không có một pháp đạt được. Như Lục tổ nói: “Bổn lai vô nhất vật”, làm gì đạt được một pháp nào? Công phu này thật sự đạt được nhất tâm. Ở trước từng nói với chư vị, đây là cảnh giới lý nhất tâm bất loạn, sự nhất tâm không đến được cảnh giới này, cảnh giới lý nhất tâm bất loạn.

Tịch chiếu không hai, tịch chiếu nhất như, đây là bình đẳng. Hai tướng động tĩnh không thể nhiễu loạn họ, vì sao vậy? Vì tâm họ không duyên cảnh trần bên ngoài. Trần cảnh không phải thật, nếu không có vọng tâm duyên nó, trần cảnh không sanh. Đây mới thật sự là nhập lưu vong sở, đây gọi là căn bản tịnh, chính là tịch tịnh, vốn là tịch tịnh. Thấy được căn bản, nhập vào trần, lúc này cũng mất vọng. Có thể thấy trần vốn cũng là tịch tịnh.

Quý vị thử nghĩ xem, hương vị này trong kinh điển đại thừa Đức Phật nói, từ cảnh giới vô sanh pháp nhẫn, tiếp tục nâng cao lên tịch diệt nhẫn, trong này có một chút ý vị của thanh tịnh tịch diệt. Đây là cảnh giới cao nhất, cũng là cảnh giới thù thắng nhất, chân thật nhất. Ý này nghĩa là nói, căn trần đều đã tịch tĩnh, vọng thức không sanh. Chẳng những tướng động mà vô thanh rõ ràng không sanh, chính là tâm phân biệt, cũng là tướng tịnh mà vô thanh, cũng liễu nhiên bất sanh.

Cho nên mới nói, hai tướng động tĩnh, liễu nhiên bất sanh, đây là công phu tiếp tục nâng cao. Từ nhập lưu vong sở, lại nâng cao thêm một bậc, chính là hai tướng động tĩnh, liễu nhiên bất sanh. Cảnh giới này trong Kinh Lăng Nghiêm đến sau cùng nói đến ngũ ấm, đây là cảnh giới phá sắc ấm. Chư vị phải nhớ, sắc ấm là tượng trưng sáu trần. Vì Phật pháp, sắc pháp và tâm pháp có thể quy nạp thành hai loại lớn, triển khai ra là ngũ ấm sắc thọ tưởng hành thức.

Ngày nay chúng ta nói ngũ ấm, đã phá sắc ấm. Trong sắc ấm này, phải lấy ngũ ấm hoặc bách pháp mà nói, trong sắc ấm bao gồm 11 loại. Ngũ căn lục trần đều là sắc pháp, cửa ai này đã đột phá. Đột phá cửa ải này như trong Kinh Di Đà nói, đã siêu việt kiếp trược. Trong ngũ trược đã siêu việt kiếp trược, công phu đã đến cảnh giới này. Chúng ta tu định, quý vị phải biết, trong Phật pháp gọi là tám vạn bốn ngàn pháp môn. Dù phương pháp khác nhau, mục đích chắc chắn tương đồng, nghĩa là tất cả đều tu thiền định, đều là tu định. Mà mục đích tu định là phá ngũ ấm, ra khỏi ngũ trước ác thế.

Xem tiếp bên dưới: “Như thị tiệm tăng”, tiếp tục nâng cao cảnh giới này, công phu ngày càng thâm sâu, đến “văn sở văn tận”. Câu đầu tiên hai chữ “như thị”, chính là chỉ ở trước nói đến sở nhập ký tịch, hai tướng động tĩnh, liễu nhiên bất sanh, tức là đã đến cảnh giới này. Trong Phật pháp thông thường mà nói, công phu tiệm tiến này có quán hành, có tương tự, có phần chứng, có cứu cánh. Như đại sư Thiên Thai nói, đây đều là tầng lớp lớn.

Bây giờ chúng ta tạm thời nói từ quán hành, quán hành là phải dùng trí tuệ. Bởi thế nếu không có trí tuệ, chúng ta không thể đi sâu vào được, mà trí tuệ sản sanh nhất định phải tâm thanh tịnh. Chư vị tuyệt đối đừng ngộ nhận, chỉ cần học nhiều, nghe nhiều, học tập nhiều kinh điển là trí tuệ khai phát, vậy là sai. Dùng biện pháp này, những gì đạt được là thế trí biện thông, còn đối với vấn đề khai trí tuệ đã trở thành chướng ngại, ta gặp phải một trong tám nạn. Gặp nạn gì? Trí tuệ không khai.

Chư vị muốn khai trí tuệ, lại tự tìm phiền phức, tự gây chướng ngại, vậy thì không còn cách nào khác. Con đường quý vị đi hoàn toàn trái ngược mục tiêu và phương hướng. Bởi vậy người học Phật phải đặc biệt lưu ý, tâm địa phải thanh tịnh. Trong bất kỳ cảnh giới nào, nghịch cảnh, thuận cảnh, nhiễm cảnh hay là cảnh giới thanh tịnh, hoàn toàn không nhiễm trước, như vậy tâm mới thanh tịnh. Như ở trước nói, nhập lưu vong sở, đây là bước thứ nhất. Nhập lưu nhất định vong sở, vong sở mới có thể nhập lưu. Nói như hiện nay, vong sở nghĩa là buông bỏ vạn duyên. Nếu không buông bỏ ngũ dục lục trần, làm sao có thể vào được? Không quên năng sở, sao có thể đạt đến tịch tĩnh? Cho nên quán trí, quý vị nói chúng ta có chăng? Điều này phải tự hỏi mình, chúng ta có nhiễm ngũ dục lục trần không? Ngũ dục lục trần chính là khi tướng căn trần tiếp xúc, có động tâm không? Động tâm tức là nhiễm, nhiễm nghĩa là không có khả năng quán trí, không có quán trí.

Chúng ta đang tu hành, như đại sư Thiên Thai nói lục tức Phật. Sáu địa vị này, về lý không cần nói. Lý thể đó, là tất cả chúng sanh, mỗi người đều có phần, đó là lý. Sự thì sao? Về sự rốt cuộc vẫn rơi vào đâu? Danh tự tức Phật, hữu danh vô thực. Danh tự tu hành, có tiếng tu hành, không thật tu hành.

Bao nhiêu người suốt cuộc đời đều vướng vào giả danh, đều vướng vào danh tự, trong phạm vi của danh tự đều là phàm phu, bao gồm thế trí biện thông. Bất luận họ nổi tiếng đến đâu, bất luận họ giảng dạy kinh hay đến đâu, định công thâm sâu đến mức nào. Chỉ cần cảnh giới hiện tiền, họ vẫn khởi tâm động niệm, đó tức là trong danh tự, họ chưa ra khỏi lục đạo, thậm chí nói họ chưa thoát khỏi ba đường ác. Nếu vậy quả thật rất phiền phức! Thật sự có công phu, phải nói từ quán hành.

Quý vị xem, đương thời khi đại sư Trí Giả còn tại thế, khi viên tịch ngài cầu vãng sanh thế giới Cực Lạc. Trong Tịnh Độ Thánh Hiền Lục đều có truyện ký của ngài, đây là vị tổ sư đầu tiên khai sáng tông Thiên thai. Khi viên tịch, hàng đệ tử hỏi ngài, ngài vãng sanh vào địa vị nào? Mọi người đều rất hy vọng muốn biết. Ngài rất khiêm tốn, ngài là người sáng lập một tông phái, nhất đại tổ sư, quả vị đương nhiên rất cao. Nhưng bản thân ngài rất khiêm tốn, đồng thời cũng cho chúng ta một sự gợi mở rất lớn. Ngài nói nếu ngài không lãnh chúng, tức không quan tâm đến mọi sự việc, bản thân tự tu có thể chứng được nhất tâm. Nhất tâm thuộc về tương tự, phân chứng. Sự nhất tâm là tượng tự vị, lý nhất tâm là phân chứng vị. Ngài nói, tôi có thể đạt đến nhất tâm. Nhưng vì làm trú trì trong chùa, phải lãnh chúng, quan tâm nhiều việc, bị phân tâm không thể chuyên tu. Cho nên địa vị tôi chứng được, chỉ là ngũ phẩm quán hành, quán hành vị. Chư vị phải biết, quán hành vị, trong Tịnh độ tối thiểu là công phu thành phiến. Từ công phu thành phiến đến sự nhất tâm bất loạn trở xuống, đây là quán hành vị. Sự nhất tâm đến lý nhất tâm trở xuống, đây là tương tự vị. Lý nhất tâm trở lên là phần chứng vị, đây là trong lục tức Phật.

Tôi nói như thế mọi người có thể thấu triệt, nói cho chư vị biết, trong quán hành vị này là dự tri thời chí, đới nghiệp vãng sanh. Nếu bản thân còn tu phước, biết tu phước, phước báo này có thể khiến ta biết trước giờ chết, khi lâm mạng chung không có bệnh, như nhập thiền định. Đây là nói rõ với mọi người, phải tu hành như thế nào. Nếu không chân tu, đến khi lâm mạng chung có hối hận cũng quá trễ, không kịp nữa. Nếu muốn chân tu, hãy ghi nhớ ở trước tôi có đưa ra lời đại sư Quán Đảnh, nhất môn, suốt đời chỉ giữ một môn, giữ một phương pháp. Giữ một môn, trong hành môn nếu một môn không thành tựu, tốt nhất đừng tham dự vào các pháp môn khác. Chẳng hạn như hiện nay chúng ta tu niệm Phật, ta niệm Phật chưa đạt được công phu thành phiến, đừng ba tâm hai ý đi học Thiền hay học Mật. Một pháp môn còn chưa thành tựu, ta phải thành tựu trong một pháp môn.

Như đại sư Trí giả đến quán hành vị, đây là có thành tựu, đến quán hành vị chính là công phu thành phiến. Lại nói rõ với quý vị, công phu thành phiến có thể tự tại vãng sanh, muốn khi nào đi thì khi đó đi, nhất tâm bất loạn càng không cần nói. Có thể đạt được công phu thành phiến, tức tự tại vãng sanh. Trình độ của công phu thành phiến, đương nhiên cũng có sâu cạn khác nhau, công phu thâm sâu có thể tự tại vãng sanh.

Nghiên cứu giáo lý cũng như vậy, hàng sơ học, giải môn quan trọng hơn hành môn. Quý vị xem Kinh Kim Cang Giảng Nghĩa của cư sĩ Giang Vị Nông, ông ta nói rất rõ ràng, hàng sơ học hiểu quan trọng hơn hành. Cũng chính là nói rõ, khi Đức Phật Thích Ca Mâu Ni còn tại thế, suốt 49 năm ngài đều áp dụng giải. Điều này chứng minh, giải quan trọng hơn hành. Chúng ta tìm trong Đại Tạng Kinh, tìm hết Đại Tạng Kinh đều không thấy có khi nào Đức Phật Thích Ca Mâu Ni dẫn dắt đại chúng tu Phật thất. Quý vị tìm xem có thấy không. Đức Phật Thích Ca Mâu Ni, dặn dò hàng đệ tử cùng nhau tập hợp để tu Phật thất, có chăng? Không có, chúng ta cùng tổ chức pháp hội phổ Phật, có chăng? Cũng không có, không có gì cả. Trong Đại Tạng Kinh chúng ta chỉ phát hiện, Phật ngày ngày giảng kinh thuyết pháp, đem những lý luận phương pháp này nói với mọi người.

Tu hành là việc của mỗi người, cho nên ngày xưa đối với việc tu hành đều là tự ai nấy tu, không phải mọi người tập trung lại một nơi. Tập thể cùng nhau tu hành là cổ nhân chúng ta đề xướng, người đề xướng không nói quý vị cũng biết, là thiền sư Bách Trượng, hòa thượng Mã Tổ Đạo Nhất. Mã Tổ kiến tùng lâm, Bách Trượng lập thanh quy, hai vị này đề xướng kiến lập tùng lâm, tất cả mọi người chúng ta đều ở một nơi cùng nhau tu tập. Bởi thế chế độ cộng tu là cổ nhân đề xướng.

Khi Lục tổ Huệ Năng tại thế, đều không có cộng tu, đại khái khoảng đồ tôn đời thứ tám của Lục tổ. Trong Pháp Bảo Đàn chúng ta thấy, sư phụ của Mã Tổ là Hoài Nhượng, sư phụ của Hoài Nhượng chính là Lục tổ.

Hôm qua tôi có nói, quảng học đa văn cần có điều kiện, đó là gì? Sau khi căn bản trí hiện tiền mới có tư cách quảng học đa văn. Cho nên trong giải môn cũng phải chuyên nhất, chỉ theo một vị thầy, học theo một vị thầy. Chẳng hạn nói học một bộ kinh, học tới học lui bộ kinh này, học không biết bao nhiêu năm đều không khai ngộ, chán nản vì cảm thấy khô khan vô vị. Như vậy nghĩa là sao? Đây là không có kiên nhẫn. Cho nên tôi mới bất đắc dĩ khuyên mọi người như thế nào? Khuyên tìm một vị thầy.

Người bây giờ không biết ai là người có thành tựu? Tìm cổ nhân, làm đệ tử tư thục của các bậc cổ đức vẫn thành tựu như thường. Như đại sư Ngẫu Ích học đại sư Liên Trì, khi đại sư Ngẫu Ích học Phật, đại sư Liên Trì đã viên tịch, ngài rất sùng bái đại sư Liên Trì. Tuy đại sư Liên Trì không còn tại thế nhưng trước tác của ngài vẫn lưu lại thế gian, cho đến nay vẫn còn lưu truyền, trong Tạng Kinh có Toàn Tập của đại sư Liên Trì, hiện nay có in thành tập riêng Liên Trì Đại Sư Toàn Tập, trong thư viện chúng ta cũng có. Đại sư Ngẫu Ích lấy Toàn Tập của đại sư Liên Trì làm phạm vị nghiên cứu của mình, chuyên nghiên cứu về toàn tập của đại sư Liên Trì. Mãi đến khi ngài khai ngộ, chưa khai ngộ tuyệt đối không xem sách của người khác, chỉ giữ phạm vi này, ngài giữ một pháp. Giữ ngôn ngữ của một người, ngài đã thành công.

Vì sao chúng ta không thể học tập? Thậm chí trong một vài Phật Học Viện, tôi đều khuyên họ, quý vị thành lập Phật học viện, trong các môn học chỉ giữ ngôn luận của một nhà, bậc cổ đức mà mọi người đều kính ngưỡng. Của đại sư Liên Trì, của đại sư Ngẫu Ích, nhưng chỉ được học theo một người. Học của đại sư Liên Trì thì dùng Liên Trì Đại Sư Toàn Tập, học của đại sư Ngẫu Ích thì dùng Ngẫu Ích Đại Sư Toàn Tập. Đừng đồng thời học hai loại, học hai loại một lúc không được, như vậy là đi theo hai con đường.

Nếu cận đại như Viên Anh Pháp Sư Toàn Tập, nội dung khá phong phú, đủ để làm tài liệu cho Phật học viện ba bốn năm. Giữ ngôn luận của một nhà, hạ công phu khoảng năm năm đến 10 năm như vậy, ta mới có căn bản. Căn bản gì? Căn bản quán cơ. Mới có thể từ trong danh tự vị, nâng cao đến quán hành vị, đây là một biện pháp. Nếu không, suốt đời ta đều ở trong danh tự vị, từ sáng đến tối không nhớ đến quán chiếu. Còn như luôn quán chiếu, tâm thường thanh tịnh.

Nếu trong tâm thường sanh phiền não, nghĩa là không có công phu quán chiếu. Nhược bằng có công phu quán chiếu, tuyệt đối không sanh phiền não, tâm thanh tịnh. Khi đến được tương tự vị, không những tâm thanh tịnh, còn thường sanh trí tuệ. Ở đây tuy không sanh trí tuệ, nhưng cũng không sanh phiền não. Tâm thanh tịnh có năng lực này, bất luận trong hoàn cảnh nào tâm đều thanh tịnh. Đây gọi là đoạn phiền não, đoạn phiền não tức liễu sanh tử.

Chư vị biết, sức mạnh thúc đẩy luân hồi lục đạo chính là phiền não, đoạn tận phiền não chướng là vượt thoát luân hồi lục đạo. Bởi vậy ở trước nói vượt sắc ấm, vượt kiếp trược. Lúc này, sức mạnh của định dần dần thâm sâu, đương nhiên trí tuệ cũng dần tăng trưởng. Cho nên nói: “Như thị tiệm tăng”, tăng đến trình độ tương đương “văn sở văn tận”.

Nếu nói, không nhiễm trần bên ngoài, tuyệt đối không phân biệt không chấp trước, nhưng bên trong vẫn chưa hoàn toàn thanh tịnh, công phu này gọi là nội công. Câu ở trước, hai tướng động tịnh, liễu nhiên bất sanh, rất rõ ràng là nói về ngoại cảnh. Đoạn ngoại cảnh trước, đối với ngoại cảnh không khởi phân biệt không khởi chấp trước, không khởi tâm không động niệm, tức là liễu nhiên bất sanh.

Sau khi công phu này thuần thục, thâm sâu hơn thì sao? Nội công, nội công này càng cầu được thanh tịnh. Văn sở văn tận, năng văn và sở văn đều đã tận, công phu này trong ngũ ấm lại tăng trưởng thêm một bậc. Phá thọ ấm, sắc thọ tưởng hành thức. Phá thọ ấm, phá kiến trược, phá kiến trược trong ngũ trược, vấn đề này có quan hệ liên đới. Phá kiến trược thọ ấm sẽ phá, thọ ấm phá kiến trược sẽ phá, đây là quan hệ liên đới.

Lúc này trong giáo môn gọi là phân biệt câu sanh ngã chấp, đến lúc này mới đoạn. Đây tức là chứng được nhân ngã không, tương đương với địa vị của tiểu thừa A la hán. Đối với pháp môn niệm Phật mà nói, đây là bắt đầu được sự nhất tâm bất loạn, chính là cảnh giới này.

Xem tiếp hai câu bên dưới, hai câu này là một cảnh giới: “Tận văn bất trụ, giác sở giác không”. Ở đây cần chú ý chữ “trụ”, nếu ở trước, cảnh giới này phá được kiến trược và thọ ấm, phá được phân biệt và câu sanh ngã chấp. Nếu ta dừng lại ở vị trí này, đó tức là tiểu thừa. Dừng lại đây, không tiếp tục cầu tiến bộ, vãng sanh thế giới Cực Lạc, trong Kinh Di Đà gọi là Thanh văn, Duyên giác. Thanh văn, Duyên giác này khác với Thanh văn, Duyên giác mà thông thường chúng ta nói. Thanh văn, Duyên giác như thông thường chúng ta nói, họ không biết có thế giới tây phương Cực Lạc, họ cũng không cầu sanh. Ở đây quả thật là Bồ Tát đại thừa, đã chứng được sự nhất tâm bất loạn, nhưng công phu của họ không tiếp tục nâng cao, cho nên ở thế Cực Lạc đồng nghĩa với Thanh văn, Duyên giác. Ý là như vậy, chứ không phải hàng tiểu thừa thật sự. Trong hàng đại thừa, địa vị của họ tương đồng với A la hán, Bích Chi Phật, là một cách nói như vậy. Nếu chúng ta niệm Phật, công phu tu hành đến cảnh giới này, nếu dừng lại ở đây, chính là cảnh giới này. Chư vị nhất định phải ghi nhớ một tiền đề lớn, nguyên tắc lớn, chúng ta luôn hy vọng ngày ngày nâng cao cảnh giới, không được trú.

“Tận văn” chính là năng văn và sở văn đều tận, như vậy vãng sanh tây phương Cực Lạc phẩm vị tăng cao. Đây là người thật sự có chí khí, người có chí khí, đây là nói về tiền đề lớn. Chúng ta thu nhỏ phạm vi lại để nói, công phu và cảnh giới tu học này, phải nâng cao mỗi năm, nâng cao mỗi tháng, nâng cao mỗi ngày. Như vậy học Phật mới có pháp hỷ sung mãn, mới đạt đến cảnh giới này. Cảnh giới này, thực tế mà nói, trong chương thứ nhất của Luận Ngữ, Khổng tử nói rất rõ ràng: “học nhi thời tập chi bất diệc duyệt hồ”. Học là gì? Cho nên một số người câu này rất linh hoạt. Phàm phu nhìn thấy là cảnh giới của phàm phu, Phật Bồ Tát thấy là cảnh giới của Phật Bồ Tát, câu này thích hợp với mọi trường hợp. Hàng phàm phu nhìn thấy, Khổng tử dạy chúng ta học, chúng ta cần học nhiều, học rồi phải luyện tập, khi hiểu được sẽ rất an vui. Cảnh giới này rất thô, rất cạn, rất thấp, Bồ Tát thấy được học là gì? Học là giác ngộ, học là giác. Quý vị tra Thuyết Văn, tra từ điển, học nghĩa là sao? Học gọi là giác. Giác mà được hành, sáu căn tiếp xúc với cảnh giới sáu trần, hành nghĩa là gì? Hành tức là trải qua mọi sự việc để luyện tâm, trong mọi cảnh giới giác mà không mê.

Đây là pháp hỷ sung mãn, đây là tu hành chơn chánh, trải sự luyện tâm, sáu căn tiếp xúc với cảnh giới sáu trần. Đây là trải qua mọi việc, mọi sự đều trải qua, ở trong này học gì? Học giác mà không mê. Hay nói cách khác, là học gì? Học không phân biệt không chấp trước, không khởi tâm không động niệm, đây nghĩa là giác mà không mê. Trong Kinh Kim Cang nói rằng, không chấp thủ đối với tướng, như như bất động, học điều này.

Hàng tiểu thừa không có phần, hàng tiểu thừa không học. Tự tìm nơi thâm sơn, tìm một hang động vào đó để diện bích, không tiếp xúc với cảnh giới bên ngoài, không trải qua mọi việc để tu luyện tâm. Vì thế hàng tiểu thừa không có trí tuệ, họ có định công, có thể đoạn phiền não, nhưng họ không có trí tuệ.

Bồ Tát đại thừa không như vậy, Bồ Tát đại thừa phải ngày ngày nâng cao cảnh giới, tuyệt đối không dừng lại, phải nâng cao cảnh giới của mình, bởi vậy họ phải trải qua mọi việc để luyện tâm.

Chúng ta thấy trong Kinh Hoa Nghiêm, trưởng giả Chúc Hương tu thiền định ở đâu? Tu giữa phố chợ đông người. Phố chợ là sao? Là nơi náo nhiệt nhất, như ngày nay chúng ta gọi là chợ, siêu thị, nơi ồn ào nhất, nhiều người nhất, khiến ta thấy rối mắt. Ở đó như thế nào? Luyện tâm bất động, đây chính là tu hành. Chỉ có như vậy mới có thể nâng cao cảnh giới của mình. Chúng ta đi một vòng khắp siêu thị, thấy hàng bày la liệt, cái này cũng thích, cái kia cũng muốn, thấy cái kia cũng động tâm. Tâm ta bị nó dẫn dắt, khi nghĩ lại, không đúng, ta muốn tu tâm. Không khởi tâm không động niệm, nhắm mắt lại, miễn cưỡng khống chế bản thân, đây là công phu bước đầu. Lần sau đi lại sẽ thanh tịnh hơn, mức độ động tâm ít hơn, nghĩa là bản thân đã tiến bộ. Đến khi nào tâm hoàn toàn bất động, ở đây ta đến cũng được, không đến cũng được. Vẫn chưa đạt được tâm hoàn toàn bất động, phải thường đi, phải luyện, rèn luyện. Vì ta chưa đạt được tịnh địa, tịnh địa nghĩa là hoàn toàn không khởi tâm không động niệm, đây là vượt thoát cảnh giới này, tiếp tục tu một cảnh giới khác.

“Tận văn bất trụ”, là tu định, thật sự đã thành tựu, đến tận văn là đã thành tựu. Tận văn nghĩa là sáu căn tiếp xúc với cảnh giới sáu trần hoàn toàn không khởi tâm không động niệm. Thật sự không khởi tâm không động niệm, tiểu thừa tức là địa vị A la hán, cho nên tiểu thừa A la hán không sánh bằng hàng đại thừa. Đạo lý của nó ở đâu? Hàng tiểu thừa chưa trải qua rèn luyện, hàng đại thừa đang rèn luyện, đến sáu căn thanh tịnh. Tận văn chính là sáu căn thanh tịnh, hoặc là gọi là sáu trần thanh tịnh, đều có thể, là cùng một nghĩa, thật sự thanh tịnh. Cho nên cảnh giới của họ cao hơn hàng nhị thừa, họ trải qua sự rèn luyện, sự thanh tịnh này tuyệt đối đáng tin.

Giả dụ sau khi đạt được cảnh giới tướng này, nếu quý vị trú tại đây sẽ biến thành chướng ngại. Trở thành chướng ngại gì? Trở thành sở tri chướng. Phiền não không còn, sở tri chướng biến thành chướng ngại, cần phải vượt thoát, phải lìa xa. Lúc này chư vị phải biết một nguyên tắc, nếu thật sự có thể đạt được tịnh tướng, dễ thanh tịnh. Nếu có thể đạt được tịnh tướng, ta lại chấp trước, tâm lại có sở trú, trú ở đâu? Trú ở đâu đều không cực kỳ thanh tịnh, không tướng. Phàm phu trú hữu, nhị thừa trú không. Đến đây có tận, có tận là cảnh giới gì? Là không, trú vào trong cảnh giới không, như vậy lại sai. Tuy đạt được sở giác không, nhưng họ vẫn chưa thể chứng được năng giác không. Bồ Tát ở trong giai đoạn này, họ đạt được là ngoại tịnh lục trần, ngoại tịnh lục căn. Lúc này tiếp tục nâng cao thêm một bậc, tận văn cũng không trú.

“Giác sở giác không”, câu này là tiếp tục công phu quán chiếu, phá sở tri chướng. Công phu này càng cao hơn một bậc, trí năng giác và trí sở giác, lại là một đôi năng sở. Nhưng cảnh giới lên càng cao thì càng vi tế, nếu như trú lại nhất định lại khởi pháp ngại, tức là pháp chấp, lại khởi pháp chấp. Hay nói cách khác, cần phải vượt thoát cả hai bên trí năng giác và không lý sở giác. Không lập năng sở, trung đạo trông tồn tại. Như vậy mới đoạn tận sở tri chướng, đoạn tận pháp chấp. Đến lúc này giác tri năng không, lý chướng sở không cũng đều tịch diệt. Lúc này mới hoàn toàn phá phiền não trược, cũng phá tưởng ấm trong ngũ ấm. Biết được tưởng ấm vốn không. Bây giờ đã đoạn được pháp chấp của phân biệt câu sanh, đây gọi là công năng của tư tuệ đạt đến cực điểm. Cảnh giới này trong Tịnh độ là sơ chứng lý nhất tâm bất loạn.

Xem tiếp đoạn bên dưới: “Không giác cực viên, không sở không diệt”. “Không giác”, nói cách khác vẫn còn không, không không khởi giác, vậy không này không viên, không viên mãn. Có giác, vẫn giác được không, giác cũng không viên mãn. Quý vị nghĩ đến khi nào không và giác viên mãn? Nhất định phải đến không giác không hai, không giác đều không, không giác là một, lúc này mới viên mãn, nghĩa là đến không giác cũng không còn. Đây là không cực kỳ viên mãn, giác cực kỳ viên mãn, cầu tướng không và tướng giác của nó đều bất khả đắc. Gọi là giác mà không giác, không mà vô không, cho nên gọi là “cực viên”.

Do đây có thể biết, trong cảnh giới cực viên, giác không tướng giác, không vô tướng không, và không năng diệt cũng bất khả đắc, trong Bát Nhã gọi đây là không không. Bát Nhã nói về tam không, ngã không, pháp không, không không. Quý vị xem địa vị này đến đây, đến không không, chứng được không không trong tam không.

Ở trước nói, nhân ngã không, sự nhất tâm bất loạn. Pháp ngã không, lý nhất tâm bất loạn, phá pháp chấp. Đến đây là không cũng không, đã vượt thoát lục kiết tam không, đây là cảnh giới gì? Trong cảnh giới của Bồ Tát, đây là cảnh giới vô sanh nhẫn. Quý vị phải biết, cảnh giới vô sanh nhẫn là thất địa, bát địa, cửu địa. Chúng ta nói với mọi người là viên giáo, sắp đến địa vị cao nhất của Bồ Tát.

Câu tiếp theo mới thật sự cao nhất, vì sao vậy? Vì đến tịch diệt nhẫn, từ vô sanh nhẫn tiếp tục nâng cao đến tịch diệt nhẫn. Tịch diệt nhẫn, chư vị biết hạ phẩm tịch diệt nhẫn là pháp vân địa, trung phẩm là Đẳng giác, thượng phẩm là Như Lai quả địa. Thông thường trong viên giáo chúng ta thường gọi là lý nhất tâm bất loạn, từ khi nào là lý nhất tâm? Viên giáo sơ trụ là lý nhất tâm.

Quý vị xem, trong lý nhất tâm cũng có 41 địa vị, những gì ở đây nói, trong lý nhất tâm này trình độ rất thâm sâu. Cảnh giới của địa thượng Bồ Tát, vượt thoát tam hiền, đăng địa. Nói một cách nghiêm khắc, họ là thất địa, mở rộng tiêu chuẩn, giới hạn thấp nhất cũng là sơ địa, là đăng địa trong viên giáo.

Quý vị xem trong kinh này nói đến mỗi giai cấp, hai câu tám chữ quả thật là cương yếu của cương yếu, không còn gì đơn giản hơn. Nhưng trong này đem đến cho chúng ta sự gợi mở rất lớn, đó là hy vọng những người học Phật chúng ta nhất định phải phát đại tâm. Phát đại tâm chính là phát tâm giác ngộ, đại tâm tức là tâm bồ đề. Gọi là tâm giác nghĩa là không ngừng nâng cao cảnh giới của mình. Chính là trong Kinh Kim Cang nói, vô trụ sanh tâm. Vô trụ tức đã nâng cao, họ vô trụ tức là đã nâng cao. Sanh tâm là gì? Là sanh giác tâm, sanh tâm bồ đề. Tuy nói như vậy, nhưng chúng ta phải nghĩ đến khi cảnh giới hiện tiền. Chúng ta không thể chỉ nhìn Bồ Tát Quán Thế Âm, nhìn pháp tu hành của ngài. Ngài đã thành Phật từ lâu, đây là ngài thuật lại kinh nghiệm tu hành của mình, cung cấp cho chúng ta làm tham khảo, mà còn là tư liệu tham khảo rất quan trọng. Vì những gì ngài đưa ra đều là nguyên lý nguyên tắc, tám vạn bốn ngàn pháp môn, mỗi pháp môn đều dùng được, quả thật rất tuyệt vời. Bất luận tu pháp môn nào đều có thể dùng được, bất luận học tông phái nào cũng đều có thể dùng được. Cũng may ở đây, quả thật là đại từ đại bi, cho nên ngày nay từ trên cơ sở này, chúng ta nên kiến lập như thế nào, sau khi kiến lập mới có thể nói đến vấn đề nâng cao. Giống như xây nhà lầu vậy, trước tiên phải làm móng thật vững, sau khi nền tảng vững vàng, mới xây dần lên từng tầng một, nâng cao lên từng tầng một. Nếu không có nền tảng, ta nâng cái gì? Lấy gì để nâng cao? Không có nền tảng, ngày ngày chỉ nâng cao bằng miệng, nghĩa là nói chỉ lòng vòng trong danh tự vị, vĩnh viễn không ra khỏi danh tự vị. Đây là sai lầm hoàn toàn, cho nên nhất định phải đúng với sự thật.

Từ đó cho thấy, ngày nay quan trọng nhất là chúng ta phải biết đặt cơ sở, phải hiểu đạo lý này. Biết đặt nền tảng cho lý luận và phương pháp, công đức và lợi ích, như vậy quý vị là người có trí tuệ. Đối với cảnh giới hiện tiền chính là giác mà không mê, nếu sơ suất điều này đó là mê mà không giác. Bất luận trong đại thừa ta tu học pháp môn gì, đó đều là tu luyện một cách mù quáng, mê hoặc điên đảo.

Hôm nay chúng ta nói đến đây.

Tập 6

Xin mở kinh ra, trang 146, hàng thứ sáu: “Sanh diệt ký diệt, tịch diệt hiện tiền”, bắt đầu xem từ đây.

Chúng ta xem kinh văn của ngày hôm nay, “sanh diệt ký diệt” nghĩa là đã lìa cả hai bên sanh diệt. Gọi là giác trí năng không, lý chướng sở không, tuy đều đã lìa năng và sở, nếu cho rằng như vậy là viên mãn, cho cảnh giới này đã viên mãn, cho là cứu cánh, vậy là sai. Vì sao vậy? Vì lại đọa lạc vào bên pháp thân.

Cho nên Phật pháp lên cao một bậc đều gọi là diệu pháp, năng không và sở không đều đã diệt. Cảnh giới không tệ, nhưng như thế nào? Không cách nào đi vào diệu pháp, vì sao vậy? Vì chữ diệt của năng diệt sở diệt lại trở thành chướng ngại. Cho nên ở trước nói, tâm bồ đề sanh, tâm sanh diệt diệt. Chư vị thử nghĩ xem, cảnh giới này có tốt không? Cảnh giới này vẫn có một sanh một diệt.

Bởi vậy nếu thật sự chư vị có thể ghi nhớ những lời trong Lục Tổ Đàn Kinh, sẽ hoát nhiên đại ngộ. Lục tổ nói với ngài Ấn Tông, Phật pháp là không hai pháp, hai thì không phải Phật pháp. Tâm bồ đề sanh là một pháp, tâm sanh diệt diệt lại là một pháp, đây không phải là hai pháp ư? Cảnh giới không tệ, nhưng không diệu, không thể nhập huyền, không thể nhập diệu. Do đó phải biết sanh và diệt rốt cuộc là gì, có sanh mới có diệt. Còn diệt thì sao? Diệt cũng không thể chấp trước, cũng phải xa lìa nó, như vậy mới thật sự đạt đến năng sở đều vong, mới đạt đến thanh tịnh.

Công phu của chúng ta khi đạt đến cảnh giới tương đối, cảm thấy tâm địa mình rất thanh tịnh, tâm thanh tịnh hiện tiền. Bản thân cảm thấy hiện nay rất thanh tịnh, rất thanh tịnh tức không thanh tịnh. Tôi rất tự tại, rất tự tại tức không tự tại, vì sao vậy? Vì trong tâm thanh tịnh của mình vẫn còn cái thanh tịnh, trong tâm thanh tịnh vẫn còn cái tự tại. Vốn không có một vật, đâu ra thanh tịnh hay tự tại? Bởi vậy ta có thanh tịnh hay tự tại, đã không còn thật sự thanh tịnh hay tự tại rồi. Đương nhiên so với cảnh giới của phàm phu thông thường thì cao hơn rất nhiều.

Hai câu này là nói cảnh giới của đại Bồ Tát, cũng là cảnh giới tịch diệt nhẫn. Trong kinh luận nói rằng, tịch diệt nhẫn là cảnh giới pháp vân địa trở lên. Thập địa Bồ Tát, Đẳng giác và Như Lai quả địa, cảnh giới của ba địa vị này, cho nên tiêu chuẩn này mới cao như vậy. Quý vị xem chứng được vô sanh pháp nhẫn, vẫn có năng chứng và sở chứng, vẫn có năng và sở. Cảnh giới tịch diệt nhẫn là năng sở đều không có, là năng sở đều vong, lúc này mới thật sự thấy đạo. Nghĩa là chứng được tất cả pháp thế gian, sanh tức vô sanh, là thật sự chứng được. Tất cả pháp xuất thế gian thì sao? Là diệt cũng vô diệt.

Cảnh giới hiện tại của chúng ta, trong pháp thế gian có sanh có diệt, trong pháp xuất thế gian có diệt có sanh, đây là cảnh giới hiện tiền của chúng ta. Nhưng nhất định phải thấu triệt, cảnh giới của chư Phật và đại Bồ Tát. Thấu triệt có những lợi ích gì? Biết cảnh giới hiện tại của chúng ta không cứu cánh. Hay nói cách khác, ta nhất định phải phát tâm, phải chứng sâu hơn, nghĩa là phải nâng cao cảnh giới chính mình. Không được dừng lại nơi sở đắc hiện tại, trong cảnh giới nhỏ bé này, như vậy là sai. Đã thật sự thấu triệt, sanh thuộc huyễn sanh, diệt cũng thuộc huyễn diệt. Giống như trong Kinh Kim Cang nói: “phàm sở hữu tướng giai thị hư vọng”, ở sau lại nói rằng: “tất cả pháp hữu vi, như mộng huyễn bào ảnh”. Trong pháp hữu vi này, cũng thông pháp thế xuất thế gian. Cho nên chúng ta đừng cho rằng, pháp thế gian này là hữu vi, xuất thế gian cũng thuộc về hữu vi. Tâm lượng của hữu vi, tri kiến của hữu vi, quán hết thảy pháp đều là pháp hữu vi. Đến khi sanh diệt đã diệt, cảnh giới tịch diệt hiện tiền, quán tất cả pháp thế gian đều là pháp vô vi. Cho thấy hữu vi, vô vi, trong tất cả pháp làm gì có hữu vi hay vô vi? Không có. Hữu vi, vô vi chính là giữa mê và ngộ, đại triệt đại ngộ tức là vô vi, mê hoặc điên đảo rơi vào hữu vi. Hay nói cách khác, pháp có hữu vi và vô vi chăng? Không có, hữu vi và vô vi đều là huyễn pháp, liễu bất khả đắc.

Những ý nghĩa này trong Kinh Lăng Nghiêm nói rất rõ ràng, trong Kinh Viên Giác cũng nói rất rõ ràng. Trong Chương Thanh Tịnh Tuệ của Kinh Viên Giác nói đến cảnh giới này, hoàn toàn tương đồng với cảnh giới trong đoạn này, có thể hỗ tương tham khảo.

Nói đến đây chúng ta cần phải thấu triệt một sự thật, đó chính là gốc tu nhân quan trọng hơn bất kỳ điều gì. Trong hội Lăng Nghiêm, vừa mở đầu Đức Phật đã nhắc nhở tôn giả A nan, phải lấy tâm không sanh diệt làm gốc tu nhân. Sao gọi là tâm không sanh không diệt? Tâm hiện tại của chúng ta, lúc nghĩ đông, lúc nghĩ tây. Khi nghĩ đông, ý niệm đông khởi lên thì tây diệt. Khi nghĩ tây, ý niệm tây khởi lên đông liền diệt, đây gọi là tâm sanh diệt. Nếu lấy tâm sanh diệt làm gốc tu nhân, cầu vô thượng bồ đề, tuyệt đối không làm được điều này. Bởi vậy hy vọng chúng ta đặc biệt chú ý điều này. Tâm không sanh diệt là Phật nhắc nhở chúng ta, không những trong hội Lăng Nghiêm, trong tất cả kinh điển đại thừa Đức Phật đều nhắc nhở chúng ta như vậy. Tâm không sanh diệt là gì? Phải hiểu rõ điều này, tâm không sanh diệt mới là chân tâm. Phải dùng tâm này để tu hành, làm gốc tu nhân, trong đời này ta có thể chứng được vô thượng bồ đề.

Lấy cảnh giới của chúng ta để nói, vô thượng bồ đề trên lý luận mà nói, ngay đời này có thể chứng được không có vấn đề. Nhưng về sự mà nói, chúng ta quả thật không dám nói. Tuy nhiên tùy việc mà xét, nếu dùng gốc tu nhân không sanh diệt để tu vô thượng bồ đề, chúng ta niệm Phật được lý nhất tâm bất loạn, điều này có thể đạt được, chúng ta dám nói điều này. Nói cách khác, trong địa vị viên giáo Bồ Tát, chứng viên giáo sơ trụ nhị trụ, có thể làm được điều này. Quý vị nói đăng địa trong viên giáo, chứng đến pháp vân địa, Đẳng giác, điều này không dám nói, quả thật không dám nói điều này. Nhưng trong đời tu đến viên giáo sơ trụ, đúng là không vấn đề gì. Khi đã chứng đến viên giáo sơ trụ chính là pháp thân đại sĩ, lúc này phẩm Nhập Pháp Giới trong Kinh Hoa Nghiêm quý vị có phần, có tư cách.

Tâm không sanh diệt trong kinh này gọi tự tánh vốn định, rốt cuộc ở đâu? Ở trước chúng ta đã học mười lần hiển kiến, bảy chỗ trưng tâm, đây tức là lục căn căn tánh của chúng ta. Nếu ta dùng nó để làm gốc tu nhân, đó chẳng phải là những gì đại sư Giao Quang đề xướng sao? Đại sư Giao Quang dạy chúng ta, xưa nay sáu căn tiếp xúc với cảnh giới sáu trần, dùng căn tánh của sáu căn, đừng dùng sáu thức, đây là tu tự tánh vốn định. Như vậy trong đời này có thể tu vô thượng bồ đề. Vì sao vậy? Vì căn tánh của sáu căn là bất sanh bất diệt. Trong mười lần hiển kiến nói một cách rất rõ ràng, không đến không đi, không dơ không sạch, đây là thật.

Tu như thế nào? Ở trước đều nói rất tường tận với quý vị, dùng căn tánh của lục căn tiếp xúc với cảnh giới lục trần, gọi là tự thọ dụng, chứ không phải đối tha. Tha thọ dùng thì sao? Tha thọ dụng dùng sáu thức. Những khuyết điểm mà phàm phu chúng ta phạm phải, đối với bản thân là sáu thức thọ dụng, đối với người khác cũng là sáu thức thọ dụng, đây tức là mê! Nội ngoại đều là giả, đều là hư vọng, không phải chân thật.

Thọ dụng của Phật Bồ Tát, đối nội là thọ dụng thật, đối ngoại là giả. Bên ngoài như thế nào? Bên ngoài phải lợi ích chúng sanh. Lợi ích chúng sanh gọi là “thủy nguyệt đạo tràng, không hoa Phật sự”. Kiến lập rất nhiều đạo tràng, đạo tràng như thế nào? Giống như kính hoa thủy nguyệt vậy. Phật sự là gì? Phật sự là hoằng pháp lợi sanh, đây là Phật sự. Sự nghiệp hoằng pháp lợi sanh giống điều gì? Giống như ở trước nói là mắt bị bệnh, thấy hoa giữa không trung, gọi là không hoa Phật sự, thủy nguyệt đạo tràng. Có thể thấy, Phật sự và đạo tràng là huyễn hóa mà có, không phải thật có. Do đó chư vị Bồ Tát đã khai ngộ, đối với đạo tràng Phật sự tuyệt đối không hề chấp trước, đối với tất cả chúng sanh tuyệt đối không có chấp trước. Không có phân biệt, không có chấp trước, trong ngoài nhất như. Tuy trong ngoài nhất như, nhưng trên thái độ biểu hiện, hầu như lại có phân biệt chấp trước. Sự phân biệt chấp trước này đều là giả, đều là diệu dụng hoằng pháp lợi sanh của họ. Không phải thật có phân biệt, cũng không phải thật có chấp trước. Nếu họ thật có phân biệt chấp trước, thì họ là phàm phu. Đây là dạy chúng ta nên dùng căn dùng thức như thế nào. Dùng căn là chân thật, dùng thức là phương tiện quyền xảo, mục đích không ngoài lợi ích chúng sanh. Tuy lợi ích chúng sanh nhưng không chấp tướng lợi ích chúng sanh, như Kinh Kim Cang nói, độ vô lượng vô biên chúng sanh, thật không có chúng sanh nào được độ, tuyệt đối không có chấp trước. Nếu chúng ta dùng tâm như vậy, gọi là tu hành, gọi là tu đại định Lăng Nghiêm. Dùng tâm như vậy để niệm Phật, tức là tu nhất tâm bất loạn, tương ưng với tịch diệt nhẫn của Như Lai quả địa. Đây cũng là kỳ vọng của chư Phật Bồ Tát đối với chúng ta. Cho nên phải biết, tự tánh vốn định chính là Như Lai tạng tánh. Thể là chân thường, tánh vốn là tướng tịch diệt, Như Lai quả địa hiện là tướng tịch diệt. Hiện tại chúng ta mê mất tự tánh, nhưng bổn tánh vẫn là tướng tịch diệt. Có tìm hiểu sơ về Kinh Lăng Nghiêm, có thể lãnh hội được ý này, căn tánh lục căn của chúng ta sao không phải tướng tịch diệt? Những điều khác không cần nói, như trong kinh nói về mười lần hiển kiến, chúng ta tánh thấy, tướng của tánh thấy là tướng tịch diệt. Cho thấy, đối với thánh không tăng, đối với phàm không giảm. Thể chân thường thanh tịch tịch diệt của chúng ta xưa nay không hề mất, hiện nay vấn đề phát sinh ở đâu? Vấn đề phát sinh ở vọng tưởng chấp trước. Nhưng vọng tưởng chấp trước này, nếu không thể tu tự tánh vốn định, không cách nào viễn ly vọng tưởng chấp trước, chúng ta cần hiểu rõ đạo lý này.

Tuy nói tiểu thừa A la hán đoạn phiền não chướng, phá nhân ngã chấp, quý vị suy nghĩ tường tận xem có thể nói như thế chăng? Họ không có nhân ngã chấp, nhưng vẫn còn pháp ngã chấp. Chúng ta hỏi, ai chấp trước pháp ngã chấp? Vẫn còn có ngã. Nếu không có ngã, thì ai chấp trước pháp ngã chấp chứ? Trong pháp đại thừa nói, tiểu thừa A la hán chỉ phá kiến tư phiền não trong tam giới, kiến tư ngoài tam giới vẫn còn, lý này mới có thể nói thông suốt. Kiến tư phiền não ngoài tam giới vi tế hơn nhiều so với trong tam giới. Trong tam giới là kiến tư phiền não thô trọng. Họ đã lìa xa, không còn bị chi phối bởi sanh tử luân hồi trong tam giới lục đạo, nhưng bên ngoài tam giới vẫn còn kiến tư phiền não vi tế. Nguyên nhân này là do họ không biết tu tự tánh vốn định, họ miễn cưỡng khắc chế phiền não, là dùng phương pháp này. Cho nên nó không cứu cánh, không thể đoạn gốc. Bồ Tát đến cảnh giới này là năng sở đều vong, hai loại chấp trước đã lìa xa, tam không cũng đã xả. Gọi là nhân không, pháp không, không cũng không, lúc này mới phá căn bản vô minh. Đó chính là chúng ta nói, nghiệp thức, vô minh nghiệp tướng trong a lại da thức. Trong này một phần động hướng cũng không có, cảnh giới này mới gọi là sanh diệt ký diệt, tịch diệt hiện tiền.

Tịch diệt hiện tiền là cảnh giới gì? Ở trước chúng ta từng nói đến, không sanh không diệt, thanh tịnh bổn nhiên, chu biến pháp giới. Đến cảnh giới này không phải chúng ta chỉ nói bằng miệng, hay là nghĩ đến nó, sao nghĩ đến được! Tự thân chứng được cảnh giới này, đây là thân chứng. Chúng ta dùng phá ngũ ấm để nói, đây là viên phá hành ấm, vượt thoát chúng sanh trược.

Xem tiếp phần kinh văn: “Hốt nhiên siêu việt, thế xuất thế gian, thập phương viên minh, hoạch nhị thù thắng”. Quý vị chú ý đến hai chữ “hốt nhiên” trong kinh văn, “hốt nhiên” trong Thiền tông gọi là đốn ngộ. Do đây có thể biết, đốn ngộ cần có công phu tương đối, như vậy mới có thể khai ngộ. Bởi vậy đốn ngộ cũng là tu từ tiệm ngộ, không có tiệm ngộ làm gì có đốn ngộ? Bản thân không tu tiệm ngộ, ngày ngày vọng tưởng đợi một lúc nào đó được đốn ngộ, chúng ta đã đợi từ vô lượng kiếp, đợi cho đến ngày nay vẫn chưa khai ngộ. Chư vị đồng tu có mặt trong hội, ai trong quý vị không phải tu hành từ vô lượng kiếp đến nay? Điều này tôi từng nói với quý vị rất nhiều lần, tu từ vô lượng kiếp đến nay vẫn như vậy, điều này có vấn đề. Không những tu hành không có tiến bộ, mà càng tu càng thoái chuyển. Khuyết điểm này quá lớn, đó là gì? Chúng ta không biết tu ngộ, không biết cầu ngộ. Nhưng nếu cầu khai ngộ, chướng ngại lớn nhất của việc khai ngộ là phân biệt chấp trước, đây là chướng ngại lớn nhất. Không những chúng ta phân biệt chấp trước đối với pháp thế gian, mà học Phật cũng phân biệt chấp trước. Đây tức là ngày ngày tu, ngày ngày tăng trưởng phân biệt chấp trước, như vậy sao khai ngộ được? Đây là đóng chặt con đường khai ngộ của bản thân.

Quý vị xem trong tất cả kinh luận đại thừa, Đức Phật dạy chúng ta, đầu tiên dạy chúng ta thấu triệt chân tướng tất cả pháp thế xuất thế gian. Chân tướng là gì? Chân tướng là mộng huyễn bào ảnh, chân tướng là tất cả pháp liễu bất khả đắc, chân tướng là tất cả pháp giai không, nghĩa là vạn pháp giai không. Nói rõ chân tướng mục đích ở đâu? Mục đích dạy chúng ta ở trong tất cả pháp đừng phân biệt chấp trước, đừng khởi tâm động niệm. Làm được điều này là có cơ hội khai ngộ, nhờ vậy là được đốn ngộ. Sau khi ngộ ở trong tất cả pháp mới được đại tự tại.

Người thế gian sợ hãi nhất chính là luân hồi sanh tử, người đốn ngộ sanh tử luân hồi không còn, tự tại biết bao! Hồi tưởng lại, từ vô lượng kiếp đến nay, chúng ta chịu nghiệp báo luân hồi sanh tử này, sanh từ bì lao, khổ không xiết kể. Lúc này đã giải quyết, giải quyết triệt để. Như một người nằm thấy ác mộng, thấy một ác một rất dài, bây giờ tỉnh dậy, rất nhẹ nhàng, được đại tự tại. Biết rằng tất cả sự sợ hãi trong mộng đều là giả, không phải thật, đột nhiên đại ngộ!

“Siêu việt” là nói đến điều gì? Đây là nói đốn đoạn vô minh, vô minh nhất định là đốn đoạn, chứ không phải tiệm đoạn. Tiệm đoạn là sao? Là phiền não, là mê hoặc. Chúng ta gọi đây là kiến tư phiền não, trần sa phiền não, đây là tiệm đoạn. Căn bản vô minh nhất định là đốn đoạn, đây là đốn chứng chỉ trong sát na, công phu này đã thuần thục.

Hôm qua chúng ta học trong Hoa Nghiêm, thứ nhất là dạy chúng ta sanh thiện căn, giai đoạn thứ hai là tăng trưởng thiện căn, giai đoạn thứ ba là thuần thục thiện căn, triệt để thuần thục sẽ đốn ngộ. Chư vị phải biết thiện căn khác với phước đức, thông thường chúng ta gọi thiện căn là ngộ tánh, sau khi nghe xong thấu hiểu triệt để, có thể sanh khởi tín tâm thanh tịnh, đây là thiện căn của ta. Đến lúc này là đốn chứng, đốn đoạn vô minh, mới biết minh và vô minh vốn là nhất thể, đây là thật sự đốn chứng. Nếu cho rằng minh và vô minh là hai, vô minh không phải minh, minh không phải vô minh, vậy thì không thể đốn ngộ được. Vì sao vậy? Vì tâm ta trú trong hai pháp. Phiền não không phải bồ đề, bồ đề không phải phiền não. Sanh tử không phải niết bàn, niết bàn không phải sanh tử. Hoàn toàn trú trong hai pháp, như vậy không thể đốn ngộ. Trước tiên chúng ta cần phải vào bất nhị môn, sau đó từng bước vượt qua, nếu còn ở trong nhị môn, không thể đi sâu vào hơn nữa. Trước tiên phải vào bất nhị môn, cảnh giới này viên phá thức ấm, vượt thoát mạng trược. Khi đến được cảnh giới này là công đức viên mãn, mới thật sự thấu đáo thông đạt Như Lai tạng tánh, diệu chân như tánh của mình, vốn đầy đủ tất cả pháp thế xuất thế gian, không có một pháp nào không đầy đủ.

Đây là những gì Lục tổ nói sau khi ngài khai ngộ: “đâu ngờ tự tánh, năng sanh vạn pháp”. Sau khi ngộ ngài nói một câu như thế, mà câu này hoàn toàn tương ưng với cảnh giới Đức Phật nói trong kinh điển đại thừa, có thể thấy ngài là bậc thật ngộ. Vì khi Lục tổ khai ngộ, ngài không hề xem đến kinh luận, cũng chưa từng nghe giảng kinh. Vậy mà ngoài ngộ được đạo lý này, nói ra lời này, không khác gì lời Phật nói trong kinh điển đại thừa, đây là thật sự khai ngộ.

Chư vị thử nghĩ xem, tự tánh vốn đầy đủ vạn pháp của thế xuất thế gian, nếu ta thấy tánh, chứng được tự tánh. Tất cả vạn pháp của thế xuất thế gian, sao có thể không thông đạt được? Làm gì có đạo lý này! Phật pháp gọi đây là lý luận y cứ một kinh thông tất cả kinh thông. Trong pháp môn tu học cũng như vậy, một pháp môn thành tựu thì tất cả các pháp môn đều thành tựu, chứng được một pháp môn thì mọi pháp môn đều chứng được, chính là cảnh giới này.

Người niệm Phật đâu có thể không cầu lý nhất tâm bất loạn, đây là chân tu hành, đây mới là thực sự hành trì. Đặt vào mục tiêu của sự nhất tâm bất loạn, đều gọi là hàng căn tánh thấp. Do đây có thể biết, Phật và chúng sanh chỉ là giác và mê bất đồng mà thôi.

Phàm phu mê tại thế gian, cho rằng mọi sự vật ở thế gian là pháp ngoài tâm, cho rằng đây là pháp chân thật, khởi phân biệt chấp trước đối với mọi sự vật. Bị hạn chế trong phạm vi của thế gian này, vĩnh viễn không vượt thoát. Thanh văn, duyên Giác tuy hơi thông minh, biết đối lập với pháp thế gian còn có pháp xuất thế gian, vậy là họ bị hạn chế trong phạm vi pháp xuất thế gian. Bản thân cục hạn trong pháp xuất thế gian, pháp thế xuất thế gian không thể viên dung, không biết là nhất thể. Pháp tiểu thừa tu chứng là pháp không diệu, bản thân được chút ít thọ dụng. Đâu giống như chư vị đại Bồ Tát, một niệm siêu việt chứng được tự tánh bổn tâm. Trong Phật pháp gọi đây là pháp cứu cánh, trong đại kinh gọi là tâm, Phật, chúng ta tam vô sai biệt. Chứng được tam vô sai biệt này, cho nên mới nói là: “mười phương viên minh”. Đều viên dung, mười phương với ba đời là một. “Mười phương viên minh” trong Kinh Hoa Nghiêm gọi là nhất chân pháp giới, trong Tịnh độ gọi là thường tịch quang Tịnh độ. Đây là cảnh giới mười phương viên minh, lúc này tự nhiên đạt được hai loại thù thắng.

Kinh văn bên dưới nói: “Thứ nhất, trên hợp với bổn diệu giác tâm của mười phương chư Phật, đồng nhất từ lực với Phật Như. Thứ hai, dưới hợp với tất cả lục đạo chúng sanh khắp mười phương, đồng nhất bi ngưỡng với chúng sanh”. Đây là Bồ Tát Quán Thế Âm chứng được, là cảnh giới gì? Đẳng giác Bồ Tát trong tịch diệt nhẫn chứng được. Hai loại thù thắng này chính là nghiệp dụng. Trong Tứ Thập Hoa Nghiêm chúng ta đọc rất nhiều. Quý vị xem, sau mỗi vị thiện hữu nói ra pháp môn chứng đắc của họ, nhất định phải nói ra tác dụng của pháp môn này. Trong cảnh giới này, Bồ Tát Quán Thế Âm chứng được mười phương viên minh, tác dụng là gì? Mười phương viên minh có lợi ích gì? Hai loại này chính là nghiệp dụng thù thắng. Thông thường mà nói, như nghiệp dụng này viên giáo sơ trụ là chứng được. Chứng được, chúng ta gọi là nghiệp dụng tương tự. Có như vậy, nhưng không thiết thực như Bồ Tát Quán Thế Âm, không viên mãn như thế.

Chúng ta cũng thấy như trong kinh Phật thường dùng trăng làm ví dụ, Viên giáo sơ trụ Bồ Tát giống như ánh trăng mùng ba vậy, như trăng mùng hai mùng ba. Đẳng giác Bồ Tát giống như trăng 14, đến 15 là viên mãn, sắp viên mãn. Đương nhiên hai loại thù thắng này của họ không giống nhau, đây gọi là hai loại thù thắng. Viên giáo sơ trụ chứng được hai loại nghiệp dụng này, có hai loại nghiệp dụng này, nhưng không thể gọi là thù thắng. Giống như trăng mùng ba mùng bốn, tuy có trăng, đó là ánh trăng thật sự không phải giả, nhưng sao? Mức độ chiếu sáng vẫn chưa đủ lớn, vẫn chưa sáng một cách trọn vẹn, tình huống này chính là như vậy.

Ở trước nói, trên hợp từ lực, nói rõ về “bổn diệu giác tâm”, đây là hợp với bổn diệu giác tâm của mười phương chư Phật. Bổn diệu giác tâm tức là chân như bổn tánh, cũng chính là trong kinh này nói Như Lai tạng diệu chân như tánh. Chân tánh, bất luận ở quả địa hay là ở nhân địa, đều không có phân biệt, cho nên Phật và chúng sanh đều như nhau. Về phương diện chân tánh nói là giống nhau, vốn không hai. Gọi là nơi Phật nó không tăng thêm, ở nơi phàm phu cũng không hề giảm, không tăng không giảm. Đây là từ đâu? Từ phương diện lý thể mà nói là như vậy. Từ tác dụng mà nói, tác dụng của Phật không có chướng ngại. Vì sao không có chướng ngại? Vì họ không mê, cho nên họ không có chướng ngại. Tác dụng của phàm phu có chướng ngại, vì sao có chướng ngại? Vì họ có mê, mê liền có chướng ngại, ngộ thì không có chướng ngại. Khi mê chướng ngại này thật sự chướng ngại ư? Không phải thật sự. Ở trước từng nói, khi thật sự ngộ nhập, hoát nhiên đại ngộ. Ngộ gì? Ngộ là mê ngộ không hai, lúc này mới quán thông tất cả. Mê ngộ là hai, ngộ đó là tiểu ngộ không phải triệt ngộ, vì sao vậy? Có năng ngộ, có sở ngộ. Có năng mê, có sở mê, chưa đoạn năng và sở. Về thể hoàn toàn tương đồng. Như trong kinh ở trước nói, căn tánh của sáu căn chúng ta, và căn tánh sáu căn của mười phương Chư Phật Như Lai, không có gì khác, hoàn toàn tương đồng. Trí tuệ đức tướng của chúng ta, với trí tuệ đức tướng của mười phương Như Lai, cũng hoàn toàn tương đồng, không có gì khác. Nhưng hiện nay xuất hiện vấn đề, bản thân chúng ta đều không dám thừa nhận. Nói với quý vị, điều này tôi không dám! Rất khiêm tốn, rất khách sáo, đều không dám nhận. Khi đáng khách sáo, khi đáng khiêm tốn thì không biết khách sáo khiêm tốn. Khi để quý vị trực tiếp gánh vác, lúc này quý vị lại khiêm tốn khách sáo, vậy là sai. Sở dĩ ta không dám nhận, nghĩa là đối với chân tướng sự thật này không thấu triệt, không minh bạch.

Bồ Tát Quán Thế Âm đến lúc này là hoàn toàn thông đạt, bởi vậy ngài trực tiếp thừa nhận. Vì thế nói, trên hợp với bổn diệu giác tâm của chư Phật, đây chính là đồng thể với Phật. Thật sự chứng được căn tánh sáu căn của tất cả chúng sanh, với căn tánh sáu căn của chư Phật Như Lai là nhất tánh không phải hai tánh, đây gọi là trên hợp. Khi thể hợp, đương nhiên dụng cũng hợp. Dụng của chư Phật Bồ Tát là đại từ đại bi, thông thường chúng ta gọi là tâm bồ đề. Tâm bồ đề chính là tâm Phật, tâm bồ đề tức là bổn diệu giác tâm. Trực tâm là thể, nghĩa là thể của thanh tịnh bình đẳng giác. Thể không hai đối với tất cả vạn pháp chính là trực tâm, thâm tâm tức là tâm thanh tịnh, tự thọ dụng. Tất cả không nhiễm, tất cả không chấp trước, viễn ly nhiễm trước. Tâm này là thâm tâm, chính là tâm thanh tịnh.

Trong Kinh Viên Giác nói, tịnh viên giác tâm, khởi tác dụng chính là tâm đại bi, đại từ đại bi. Lúc này nghiệp dụng tâm của Bồ Tát là đại từ đại bi, ban vui cho tất cả chúng sanh, nhổ sạch cái khổ cho tất cả chúng sanh.

Chư vị thử nghĩ xem, họ còn chướng ngại chúng sanh ư? Họ còn làm khó chúng sanh ư? Tuyệt đối không có điều này. Luôn hết sức giúp chúng sanh. Giúp chúng sanh, chư vị biết Phật Bồ Tát giúp tất cả chúng sanh, mục đích là phá mê khai ngộ, chứ không phải giúp họ hưởng thụ về mặt vật chất hay tinh thần. Không phải như vậy. Đó là pháp thế gian, đó không phải Phật pháp. Phật pháp giúp người chính là phá mê khai ngộ, sau khi phá mê khai ngộ tự nhiên lìa khổ được vui, đó mới thật là lìa khổ được vui.

Đây là sự nghiệp của Phật Bồ Tát, trên đồng chư Phật, đồng thể với chư Phật. Dưới thì sao? Dưới hợp với lục đạo chúng sanh khắp mười phương. Trong này cần bổ sung thêm một câu, quý vị xem, trên hợp với bổn diệu giác tâm của mười phương chư Phật, bên dưới chắc chắn cũng như vậy. Dưới hợp với bổn diệu giác tâm của lục đạo chúng sanh, ý nghĩa này rất hoàn chỉnh, phải như vậy chăng? Đúng là như vậy. Như tôi vừa nói, bổn diệu giác tâm, sanh, Phật, tất cả vạn pháp là một không phải hai.

Trong Kinh Hoa Nghiêm Đức Phật nói, tình và vô tình, đồng viên chủng trí. Không những hữu tình chúng sanh cùng một bản giác diệu tâm, mà vô tình chúng sanh cũng cùng một bổn giác diệu tâm. Vì sao vậy? Vì thập pháp giới y chánh trang nghiêm, đều là huyễn tướng do bổn giác diệu tâm biến hiện ra. Thể tướng tương đồng, sanh và Phật đều đầy đủ tâm này, tình và vô tình cùng một tâm. Trên hợp đương nhiên dưới cũng hợp, dưới hợp trên nhất định cũng hợp. Không có nói trên hợp mà dưới không hợp, dưới hợp mà trên không hợp, không có đạo lý này. Thấy tánh không nói thấy một nửa, không có đạo lý này, không nói thấy một nửa, kiến tánh là viên mãn.

Bởi vậy nói, từ viên giáo sơ trụ, tôi vừa mới nói với chư vị chính là cảnh giới này. Đến tịch diệt nhẫn, tức là đạt được pháp vân địa, cảnh giới này thấy được gì? Thấy sự viên mãn, thấy sự cứu cánh, thấy mười phần thiết thực, cho nên tâm từ bi mới hiển lộ ra. Tâm từ bi tức là khởi dụng của bổn diệu giác tâm, với tất cả chúng sanh “đồng nhất bi ngưỡng”. “Bi ngưỡng”, bi nghĩa là ai cầu bạt khổ. Tất cả chúng sanh đều có khổ nạn, phải luôn cầu một sức mạnh giúp họ lìa khổ được vui.

Chúng sanh thế gian không biết, không hiểu rõ chân tướng sự thật, cầu thần minh của Tôn giáo giúp đở, đâu biết rằng thần minh của Tôn giáo vẫn là chúng sanh. Tôn giáo không thể giải quyết được vấn đề này, Tôn giáo không dạy người phá mê khai ngộ. Tôn giáo chỉ dạy ta, khi gặp đau khổ là cầu nguyện, cầu thần minh gia hộ. Đây là khả năng của họ, không giải quyết được vấn đề.

Ý nghĩa của ngưỡng, ngưỡng là hy vọng mong cầu, mong cầu ban cho họ niềm an vui. Bi là ai cầu, hy vọng họ cứu khổ, cứu khổ cứu nạn. Đây nghĩa là bi ngưỡng, phàm là người mê mất tự tánh đều có hai loại cầu này. Cầu bạt khổ, cứu khổ nạn cho mình. Lại cầu cho cuộc sống của mình được an vui hơn, mỹ mãn hơn, hạnh phúc hơn, cầu những thứ này. Người thế gian làm những điều mê hoặc điên đảo này. Gọi là mê hoặc điên đảo, nghĩa là những gì họ cầu không đúng đắn, lý luận y cứ lại không có phương pháp chính đáng. Tuy có cầu, nhưng kết quả sau cùng không có gì cả, trong Phật pháp gọi đây là cầu bất đắc khổ. Có một số người cũng biết bản thân cầu là cầu bất đắc khổ, họ cũng muốn cầu thử, vì sao vậy? Vì muốn an ủi tinh thần chính mình. Họ cũng biết như vậy là mê tín, cũng biết không có kết quả, những họ vẫn làm. Điều này hiển thị nỗi thống khổ nội tâm và nguyện vọng nội tâm của tất cả chúng sanh.

Chư Phật Bồ Tát thấu triệt rốt ráo tâm tình của tất cả chúng sanh. Cho nên Phật Bồ Tát ở thế gian dùng vô số phương tiện thiện xảo, dẫn dắt tất cả chúng sanh phá mê khai ngộ. Phật pháp giảng kinh thuyết pháp, đây là một phương pháp dứt khoát nhất trong vô số phương tiện thiện xảo, đây là dứt khoát nhất. Phương pháp dứt khoát nhất này, tiếp dẫn hàng chúng sanh nào? Chính là hàng chúng sanh căn tánh thuần thục, nếu không phải chúng sanh căn tánh thuần thục, dù ta có giảng kinh thuyết pháp họ cũng không muốn nghe, đó là căn tánh chưa thuần thục. Có thể nghe giảng kinh thuyết pháp, có hứng thú khi nghe, đây là chúng sanh căn tánh thuần thục, sự thuần thục này cũng có đẳng cấp. Sự thuần thục này có thể nghe kinh, có hứng thú đối với việc nghe kinh, đối với việc nghiên cứu kinh Phật. Đây là một giai cấp, họ đã thuần thục.

Đến đây có thể nói, Bồ Tát Quán Thế Âm đem những gì đạt được và tu hành chứng quả của mình, hai loại nghiệp dụng thù thắng, nói ra tất cả với chúng ta. Văn tự không nhiều, trong mỗi câu đều bao hàm vô lượng nghĩa, mà có thể nói là nguyên tắc nguyên lý chỉ đạo cao nhất của việc tu học. Bất luận tu pháp môn nào, đều có thể áp dụng nguyên tắc nguyên lý này, bởi vậy chư vị có thể áp dụng nguyên tắc nguyên lý này vào pháp môn niệm Phật, niệm Phật của mình là lý niệm, cho nên đạt được nhất định là lý nhất tâm bất loạn.

Họ đã thành tựu, đồng nghĩa với tốt nghiệp trong Phật pháp. Sau khi tốt nghiệp thì làm gì? Sau khi tốt nghiệp họ hưởng phước, chúng ta xem họ hưởng phước báo đó như thế nào? Đây là điều chúng ta cần học tập.

Mời xem tiếp đoạn kinh văn: “Thế Tôn, do ngã cúng dường, Quán Âm Như Lai, mông bỉ Như Lai, thọ ngã như huyễn, văn huân văn tu, kim cang tam muội, dữ Phật Như Lai, đồng bi lực cố, linh ngã thân thành, tam thập nhị ứng, nhập chư quốc độ”. Đây chính là đại dụng của ngài hiện tiền, là sự hưởng thụ của ngài.

Có thể chư vị muốn hỏi, điều này không tu thành còn tốt hơn. Sau khi tu thành phải đi khắp nơi hoằng pháp lợi sanh quá mệt, điều này gian khổ biết bao! Ý niệm này là dùng tâm phàm phu của chúng ta để suy đoán cảnh giới của Phật Bồ Tát, đâu biết rằng sai lầm hoàn toàn, nó không phải như vậy. 32 ứng thân để đi vào các quốc độ này, là tùy loại hóa thân, là một loại như thế nào? Là một loại nghiệp dụng tự nhiên, không phải cố tâm, cũng không phải vô tâm. Tuy ngày ngày hoằng pháp lợi sanh, không lúc nào được nghỉ, như trong Phẩm Hạnh Nguyện nói: “Không hề mệt mỏi chán ghét”. Phàm phu chúng ta công việc quá nhiều, mệt mỏi, chán nản, vì sao có hiện tượng này? Vì chúng ta là tâm phàm phu, tức là dùng gì? Dùng tâm sanh diệt, vì thế mới có hiện tượng hư vọng này. Bồ Tát dùng tâm không sanh diệt, cho nên 32 ứng hiện của ngài, tùy loại hóa sanh, làm mà không làm, không làm mà làm. Làm và không làm là một không phải hai, sao họ có sự chán ghét mỏi mệt được? Làm và không làm là hai không phải một, thì có lúc chán nản, có khi mệt mỏi. Làm và không làm là một không phải hai, trong này không tìm thấy sự mệt mỏi, không có.

Chúng ta cũng như vậy, nếu nói đang ở trên tòa giảng kinh, nói không phải không nói, không nói không phải nói. Nói và không nói là hai không phải một, ở trên bục giảng ta cảm thấy rất mệt, rất uể oải, lâu ngày sẽ không chịu nổi. Giả dụ ta nói mà không nói, không nói mà nói, ngồi đây giảng suốt 20 tiếng đồng hồ cũng không mệt, càng giảng càng có tinh thần. Vì sao vậy? Vì không cảm thấy mệt. Nghe kinh cũng như thế, nếu ta nghe mà không nghe, không nghe mà nghe, quý vị ngồi đây không hề cảm thấy mệt hay chán, ngồi liên tục mười tiếng cũng không cảm thấy chán. Nghe và không nghe là hai vấn đề, không phải một vấn đề, như vậy dễ gây cảm giác mệt mỏi. Giống như đi học vậy, chúng ta định là một tiếng, sau một tiếng đồng hồ là không được, rất uể oải. Cần đứng lên vận động nghỉ ngơi chốc lát, không thể tiếp tục nữa. Vì sao vậy? Phật pháp thường nói: “tất cả đều do tâm tạo”. Tâm lượng chỉ lớn bao nhiêu đó, chỉ một tiếng đồng hồ thôi, thời gian một tiếng đã đến mà chưa nghỉ, sau đó không thể tiếp tục được.

Mọi vấn đề trong cuộc sống hằng ngày đều như vậy, một ngày chỉ ăn một bữa vì sao họ vẫn đầy đủ tinh thần? Vì họ cảm thấy một bữa là đủ, không cần ăn thêm bữa thứ hai, trước tiên về phương diện tâm lý họ phải kiến lập. Nếu đối với một số người như vậy không được, một ngày ba bữa vẫn chưa no, cần ăn thêm điểm tâm, đến giờ không ăn là đói. Đến lúc đó đói thật, vì sao vậy? Vì trong tâm nghĩ đến đói bụng, sao họ không đói được? Người ăn một bữa họ không nghĩ đến, họ không nghĩ đến cũng không đói. Có thể thấy vấn đề này đúng là vạn pháp do tâm.

Bồ Tát Quán Thế Âm đối với tất cả chúng sanh, ân đức lớn nhất là cứu khổ cứu nạn, đây là ân đức lớn của Bồ Tát Quán Thế Âm đối với tất cả chúng sanh. Đức lớn này từ đâu mà có? Nhất định có nguyên nhân, nghĩa là có căn cứ, ở đây nói ra cho chúng ta biết.

Ngài là “cúng dường Quán Âm Như Lai”, Quán Âm Như Lai là thầy của ngài. Trong việc cúng dường, chú trọng ở pháp cúng dường, thế nào gọi là pháp cúng dường? Y giáo tu hành, là cúng dường pháp chơn chánh nhất. Thầy của ngài nói cho ngài biết về nguyên lý này, về phương pháp tu hành này, ngài y cứ theo phương pháp và lý luận này tu hành, ngài cũng thành Phật. Đây gọi là cách cúng dường rốt ráo nhất, cũng như thế gian chúng ta gọi là sư thừa. Ngài học theo Quán Thế Âm Như Lai, cho nên danh hiệu của ngài cũng gọi là Bồ Tát Quán Thế Âm. Điều này nói rõ với chư vị, trong sự cúng dường, tu pháp cúng dường là rốt ráo nhất. Thứ hai là hoằng pháp cúng dường, thứ ba là truyền pháp cúng dường, trong Phật pháp đây là chân thật cúng dường. Khi bản thân thành tựu, như Bồ Tát Quán Thế Âm, phải làm như vậy. Khi bản thân chưa thành tựu giúp đỡ người thành tựu, đây là cách cúng dường. Như chúng tôi hiện nay chưa thành tựu, chưa thành tựu thì cùng mọi người giảng giải nghiên cứu bộ kinh này. Chúng ta giúp Bồ Tát Quán Thế Âm hoằng pháp, giúp ngài tu cúng dường, chính là tự chúng ta tu cúng dường. Chư vị đồng tu xúc tiến nhân duyên đạo tràng này, cũng là mọi người đang tu cúng dường. Phàm những ai đến đạo tràng này nghe kinh là tu cúng dường, quý vị bỏ ra một chút sức lực, hoặc là không có chút sức lực nào, nhưng sanh tâm hoan hỷ. Nghe nói ở đây có một đạo tràng, nghe nói có rất nhiều người ở đây nghe kinh, trong tâm rất hoan hỷ. Đây đều là cúng dường, đây đều được vô lượng phước.

Tận tâm tận lực cúng dường, phước báo đó càng thù thắng. Trong thập đại nguyện vương gọi đây là “tùy hỷ công đức”, là tùy hỷ công đức cúng dường. Chúng ta ở đây tận tâm tận lực xúc tiến đạo tràng, đó chính là trong thập đại nguyện vương “thỉnh chuyển pháp luân” cúng dường. Phước đức đó càng thù thắng, càng không thể nghĩ bàn. Mấy câu ở đây đều nói từ cương lĩnh, giống như viết văn đều nói đến đề mục.

“Mông bỉ Như Lai”, “bỉ Như Lai” là chỉ Quán Âm Như Lai. “Thọ ngã như huyễn”, hai chữ này là cương lĩnh chung. Cho nên tương lai bây giờ chúng ta chỉ đọc đến đây, chưa học đến Tứ Thập Hoa Nghiêm, hiện tại chúng ta mới học đến tam địa. Thập địa xong đến Đẳng giác, Đẳng giác có 11 vị, thiện hữu tượng trưng đến những gì Đẳng giác tu, toàn là như huyễn tam muội. Trong Tứ Thập Hoa Nghiêm nó chiếm phân lượng hầu như hết ¼, nói với chúng ta về tam muội như huyễn. Ở đây chúng ta nói một cách đơn giản, gọi “như huyễn” là nương vào thanh tịnh giác tâm, cũng chính là Lục Tổ nói “bổn lai vô nhất vật”. Chư vị phải biết, trong tâm vừa có một vật tức là không giác, tức là mê. Trong kinh này Đức Phật nói: “tri kiến lập tri thị vô minh bổn”, thanh tịnh giác tâm là gốc giác. Nếu trong lòng ta còn có cái giác, đó là không giác. Thanh tịnh giác tâm là bổn minh, trong đó thêm vào cái minh nữa chính là vô minh. Vô minh từ đâu mà có? Vô minh sanh ra từ đó.

Quý vị xem trong Khởi Tín Luận Bồ Tát Mã Minh nói rất hay: “bổn giác bổn hữu”, không hề mất đi. “Bất giác bổn vô”, bất giác tức là vô minh, tức trong lòng ta có đồ vật. Trong lòng có đồ vật, đồ vật đó vốn không có. Vốn không có, ta nhất định chấp trước nó, đây chính là mê hoặc điên đảo, mê mất tâm bổn giác. Vì chấp trước có, chấp trước có cái tôi tức là chấp trước ngã tướng, chấp trước có người, chấp trước có chúng sanh, chấp trước có thọ giả, tứ tướng mê, đây gọi là bốn tướng cơ bản.

Sau khi có những điều này, không thể chứng được tam muội như huyễn, cũng không thể chứng được thế giới như huyễn. Coi những thứ giả này là thật, từ sáng đến tối để mãi trong lòng, do đó mà biến hiện ra thứ đáng ghét là luân hồi lục đạo. Bởi vậy luân hồi lục đạo là do mình biến hiện ra, là tự ta phải nhận lấy. Ví như một người gặp ác mộng, ai cho họ, là tự họ nằm mộng. Trong mộng họ gặp người ác, gặp mãnh thú, gặp ma quỷ, bản thân sống trong nỗi sợ hãi bất an. Toàn là giả, tự làm tự chịu. Bởi vậy nói tất cả chúng sanh mê hoặc điên đảo, vô lượng kiếp sanh tử luân hồi trong lục đạo, gọi là tự làm tự chịu. Không biết chân tướng sự thật, đến khi nào mới khai ngộ?

Tất cả kinh điển đại thừa, đích thực làm tăng thượng duyên rất tốt cho chúng ta. Thực tế mà nói, chúng ta không đủ thiện căn phước đức. Thiện căn là gì? Chúng ta nghe xong không thể lý giải, bởi vậy nghe rồi vẫn không khai ngộ, không sanh khởi tín tâm thanh tịnh, không đủ phước đức. Không đủ phước đức tức là không có kiên nhẫn. Như một bộ đại kinh này, một bộ đại kinh phải giảng mấy năm, nếu không kiên nhẫn nghe chính là không có phước đức.

Thôi, hôm nay chúng ta chỉ nói đến đây.

Hết tập 6