Quán Thế Âm Bồ Tát Nhĩ Căn Viên Thông Chương

Tập 3

Xin mở kinh ra, trang 145, dạy ta từ văn tu tư nhập tam ma địa.

Bây giờ chúng ta biết, có rất nhiều đồng học phát tâm học bộ Kinh Lăng Nghiêm này, đây là một hiện tượng rất hiếm có. Đã nhiều người phát tâm, hiện tại chúng tôi giảng là một phần quan trọng nhất trong Kinh Lăng Nghiêm. Cũng có thể nói, tinh hoa của toàn bộ kinh điển đều ở trong cuốn thứ sáu. Thật sự muốn hạ công phu đối với Kinh Lăng Nghiêm, vậy thì không thể dễ dàng bỏ qua toàn kinh. Nhưng chúng ta đọc chú giải, cũng phải có một phạm vi. Nếu chú giải này xem quá nhiều, quá tạp, vậy thì không thể đi vào con đường này. Hiện nay quý vị tu học đều lấy giảng nghĩa của pháp sư Viên Anh làm chủ, có thể tham khảo Lăng Nghiêm Chánh Mạch của đại sư Giao Quang, chúng ta chỉ hạn chế hai loại này.

Nếu chư vị muốn đưa ra vấn đề, chỉ cần đưa ra trong hai loại chú giải này, tôi trả lời. Còn như quý vị đưa ra vấn đề trong các chú giải khác, tôi sẽ không trả lời. Chúng ta phải thu nhỏ phạm vi, như vậy nghiên cứu mới có tâm đắc. Phạm những bộ phận chưa học đến, chư vị tự mình xem, có vấn đề nhất định phải đưa ra nghiên cứu thảo luận.

Hôm nay chúng ta tiếp tục xem đoạn kinh văn này, nói tường tận chương này, hai lần trước giới thiệu với chư vị về Bồ Tát Quán Tự Tại. Vì trong chương này, Bồ Tát Quán Tự Tại làm trọng tâm. Nếu chúng ta không biết thế nào gọi là Quán, thế nào gọi là Tự Tại, vậy thì tông chỉ của chương này, quý vị rất khó lãnh hội được.

Ở trước đã giới thiệu về Bồ Tát Quán Thế Âm, lại nói rõ với quý vị về phát tâm bồ đề. Hôm nay nói “bỉ Phật”, chính là thầy của ngài, Phật Quán Thế Âm. Quý vị xem, dạy ngài tu như thế nào? Dạy ngài “từ văn tư tu, nhập tam ma địa”. Đây chính là nói rõ phương pháp tu hành, “văn tu tư” cũng không dễ lãnh hội được. Nếu chúng ta nhìn chữ đoán nghĩa, văn là nghe, tư là tư duy, tu là tu sửa những sai lầm này của chúng ta. Nếu lãnh hội ý nghĩa như thế, đó là sai lầm. Lãnh hội về ý nghĩa này như thế, đây là Phật dạy hàng sơ học, chúng ta nói đến văn tư tu của hàng sơ học. Ở đây Bồ Tát Quán Tự Tại đã là pháp thân đại sĩ, nói cách khác, nếu theo pháp môn Tịnh độ mà nói. Họ đã chứng được nhất tâm bất loạn, đã nhập vào pháp môn bất nhị, làm gì còn có văn tư tu, ba vấn đề này. Chúng ta nhất định phải biết điều này.

Thông thường trong Phật pháp nói, sở học của hàng tiểu thừa là tam học. Tam tuệ so với tam học cao hơn nhiều, chúng ta nhất định phải hiểu điều này. Tam tuệ là một, một mà ba, ba mà một. Tuệ là gì? Là tuệ của giới định tuệ. Nói cách khác, không có tuệ, làm gì có văn tư tu? Văn là tuệ, tư là tuệ, tu vẫn là tuệ, đây gọi là tam tuệ.

Gọi là văn, chỉ cần lấy ý nghĩa của chữ này, quý vị nhất định thấu triệt được nội dung. Nhĩ căn tiếp xúc với âm trần, nó dùng chữ này để làm tượng trưng. Trên thực tế, những gì nó nói chính là lục căn tiếp xúc với cảnh giới lục trần. Từ tiếp xúc mà nói, chúng ta gọi là văn. Vừa tiếp xúc đã thấu hiểu, đã thông đạt, đây gọi là tư. Cho thấy, tuyệt đối không phải thông qua tư duy, trong này nhất định không dùng đệ lục ý thức. Nếu quý vị nói, trong bát chánh đạo nói về chánh tư duy. Chúng ta muốn nói bát chánh đạo, bát chánh đạo còn có tiểu thừa, đại thừa. Chánh tư duy của tiểu thừa, vẫn là đệ lục ý thức. Chánh tư duy của đại thừa, là lìa tâm ý thức, đây là nói về ý nghĩa của tư. Có thể thấy, tư nó tuyệt đối không phải dùng đệ lục ý thức, tư duy tưởng tượng, chúng ta nhất định phải hiểu vấn đề này.

Tu có nghĩa là gì? Chính là ta vừa tiếp xúc liền giác ngộ, liền thấu triệt, liền thông đạt. Từ thấu triệt thông đạt, gọi là tư. Thấu triệt thông đạt, đương nhiên không mê hoặc, không điên đảo. Từ không mê hoặc không điên đảo, gọi là tu. Quý vị thử nghĩ xem, thực tế mà nói ba chữ văn tư tu này cùng một ý nghĩa, là những gì Bồ Tát đại thừa tu học.

Bây giờ chúng ta muốn hỏi, chúng ta có làm được hay không? Chúng ta không làm được. Vì sao không làm được? Vì chúng ta căn bản không có tuệ. Người học Phật phải thừa nhận điều này, tuyệt đối đừng nói “tôi có trí tuệ”. Đó là mê hoặc điên đảo, đây là tăng thượng mạn, cống cao ngã mạn, tuyệt đối không có trí tuệ. Vì sao nói không có trí tuệ? Vì ta không có thiền định, trí tuệ từ thiền định sanh ra. Ta không có thiền định, không được nhất tâm, vậy thì làm gì có trí tuệ.

Ngày nay chúng ta nói về trí tuệ, là trong Phật pháp gọi là thế trí biện thông. Chư vị phải biết điều này, tuyệt đối đừng coi thế trí biện thông là trí tuệ. Không những ngày nay chúng ta nói không có thiền định, thậm chí nói chúng ta đến giới học đều không có. Phật pháp thường nói, nhân giới sanh định, nhân định phát tuệ. Sau khí trí tuệ khai, mới có tam tuệ văn tu tư.

Học Phật, trong các buổi giảng, chúng tôi đưa ra với quý vị hai mục tiêu. Mục tiêu thứ nhất là phải khai ngộ, khai ngộ tức là phải khai trí tuệ. Mục tiêu thứ hai là phải chứng quả, như vậy mới không uổng công học Phật. Nếu thật sự muốn đạt được hai mục tiêu này, phải bắt đầu học từ đâu? Nhất định phải học từ giới định.

Giới học, người xuất gia y theo Sa Di Luật Nghi của đại sư Liên Trì là rất tốt, lấy nó làm nền tảng là được. Phật tử tại gia, nhất định phải y theo Liễu Phàm Tứ Huấn và Cảm Ứng Thiên do tổ sư Ấn Quang nói để làm cơ sở, đặt nền tảng Phật học. Chư vị nhất định phải nhớ, giới học là phương pháp, không phải mục đích. Giúp chúng ta được định, giúp chúng ta được nhất tâm. Ngày nay chúng ta không thể được thiền định, không thể được nhất tâm, chính là do không có nền tảng của giới học. Do đây có thể biết, tính quan trọng của giới học. Hy vọng mọi người nếu muốn có thành tựu thật sự, về phương diện này phải nỗ lực nhiều hơn, phải đặc biệt nỗ lực. Thái độ tu học cơ bản, trong các buổi giảng chúng ta nói rất nhiều.

Lục tổ Huệ Năng nói với chúng ta, cũng rất rõ ràng. Tu học đương nhiên chú trọng đến phương pháp, thực tế mà nói thái độ còn quan trọng hơn phương pháp. 90% thành công ở thái độ tu học chính xác hay không? Phương pháp chỉ chiếm được 10% mà thôi, cũng tức là 1/ 10 mà thôi.

Nói đến thái độ nhất định phải biết, ta học Phật là tự mình học mình, không phải dạy người khác học Phật, phải hiểu rõ quan niệm này. Giới luật là tự mình trì giới, không phải nhìn người khác trì giới. Giới luật chúng ta rất thanh tịnh, nhưng ngày ngày ta thấy người khác phạm giới không thanh tịnh, bản thân mình cũng không thanh tịnh. Đây là thái độ tu học sai lầm. Vì sao vậy? Vì ngoài bản thân ra là cảnh giới. Trong cảnh giới không có tốt xấu, không có thiện ác, không có đúng sai, cảnh giới là nhất chân. Tất cả đúng sai, tà chánh, thiện ác đều sinh ra từ tâm tâm sở của chính mình, không liên quan đến cảnh giới bên ngoài. Nếu liên quan đến cảnh giới bên ngoài, không có chúng sanh nào có thể thành Phật. Chư vị thử nghĩ có đúng không? Chính vì không liên quan đến cảnh giới bên ngoài, cho nên Đức Phật nói tất cả chúng sanh vốn thành Phật. Đây là nhận thức cơ bản nhất của việc tu học, phải hiểu rõ ràng.

Do đây có thể biết, thành hay không thành tự mình chịu trách nhiệm, không hề liên quan đến nhân sự hay hoàn cảnh. Thành hay không thành đều do mình có nhận thức đúng đắn hay không, tín tâm ta kiên định, phương pháp tu học có chính xác hay không. Chẳng những giới tiểu thừa này là tự luật, là tu sửa hành vi của chính mình, mà giới Bồ Tát đại thừa cũng không ngoại lệ.

Giới Bồ Tát là nhập chúng, giới tiểu thừa là tự luật, chính là quy phạm cuộc sống riêng tư, giới đại thừa là quy phạm trong đại chúng. Trong đại chúng cũng là tự luật, chứ không phải luật tha, đây là nét đặc sắc của giới luật Phật pháp. Nếu cho rằng giới luật là dùng để cấm chỉ người khác, không được làm điều này, không được làm điều kia, phải như thế nào thế nào, vậy là sai. Cho nên nói, giới đại thừa và tiểu thừa đều là tự luật, giúp thân tâm chúng ta thanh tịnh, giúp ta được nhất tâm. Nếu tâm ta duyên cảnh giới bên ngoài, tâm liền tán loạn, không thể được nhất tâm. Không được nhất tâm, sao có thể khai trí tuệ? Nếu chư vị thật sự có thể lãnh hội được ý nghĩa của mấy câu này, trong đời này sẽ chứng được nhất tâm. Từ nhất tâm tiến thêm một bước nữa là tu hành chứng quả, tôi có thể nói là chắc chắn có nắm bắt.

Nếu thấy cảnh giới bên ngoài, cái này đúng, cái kia sai, nhà họ Trương thế này, nhà họ Lý thế nọ, đời này chắc chắn trôi qua một cách vô ích. Chẳng những không chứng được nhất tâm, e rằng là công phu thành phiến đều thành vấn đề. Công phu thành phiến thành vấn đề, nói cách khác, đới nhiệp vãng sanh không đáng tin. Do đó đối với Bồ Tát đạo chỉ có riêng mình. Quý vị xem trong Kinh Hoa Nghiêm, Thiện Tài Đồng Tử chỉ có một mình, không có người thứ hai. Có hai người thì sao? Hai người là có tâm phân biệt, một người không có tâm phân biệt. Một người, học sinh chỉ có một người, ngoài mình ra còn lại đều là thiện tri thức. Thiện tri thức chính là thầy, ngoài ra đều là thầy, mười pháp giới y chánh trang nghiêm đều là thầy mình, cho nên Thiện Tài Đồng Tử một đời thành Phật. Phật là thầy chúng ta, ma cũng là thầy, người thiện cũng là thầy, người ác cũng là thầy.

Rèn luyện trong cảnh giới này, rèn luyện gì? Rèn luyện tâm thanh tịnh của mình, bất luận trong hoàn cảnh nhân sự nào, tâm đều thanh tịnh, phải luyện tâm qua mọi việc. 53 lần tham bái này là rèn luyện, ở trong cảnh giới này luyện tâm bình đẳng của mình, luyện tâm thanh tịnh của mình, luyện tâm từ bi của mình. Bởi vậy cảnh duyên bên ngoài, cảnh là nói đến hoàn cảnh vật chất, duyên là nói đến hoàn cảnh nhân sự. Tất cả đều là thầy, tất cả đều là thiện hữu.

Quý vị xem, thiện tri thức trong 53 lần tham bái, có thể nói là bao gồm các ngành các nghề. Trong đó có Phật Bồ Tát, cũng có người ác. Như Cam Lồ Hỏa Vương, căn bản không nói lý lẽ, rất hung dữ tàn bạo, đó cũng là thiện tri thức. Thắng Nhiệt Bà la môn ngu si, chính là tượng trưng sự đa hình đa dạng của thế gian này, tất cả đều là thiện hữu. Đối với một người tu đại thừa mà nói, ở đây nói về văn tu tư chính là ý này.

Trong Kinh Hoa Nghiêm nói rất tường tận, 40 quyển kinh văn nói rõ về Thiện Tài Đồng Tử tu văn tư tu, ngài cũng tu tam tuệ. Trong kinh này chỉ có một câu, nếu nói giống như kinh văn, đoạn này nói từ văn tư tu nhập tam ma địa. Đây là đề mục của bài văn, nội dung là Tứ Thập Hoa Nghiêm. Tứ Thập Hoa Nghiêm chính là biểu hiện của Thiện Tài Đồng Tử, từ văn tư tu nhập tam ma địa. Quý vị hỏi Bồ Tát Quán Thế Âm, ngài thành Phật như thế nào? Thành tựu Đẳng giác Bồ Tát như thế nào? Ngài đã thành tựu như thế. Chúng ta đã biết đạo lý này, đã biết phương pháp này. Vậy trong cuộc sống hằng ngày, chúng ta trải sự luyện tâm.

Phật pháp đại thừa và Phật pháp tiểu thừa không giống nhau, Phật pháp tiểu thừa là bảo thủ, Phật pháp đại thừa khai phóng. Bảo thủ dễ học, khai phóng khó học. Tuy bảo thủ dễ học, nhưng thành tựu không lớn. Khai phóng không dễ học, nhưng một khi thành tựu, đó là thù thắng nhất. Bởi vậy bảo thủ không thể kiến tánh. Nói cách khác, họ có thể đạt được định, đạt được tuệ, tuệ đó là gì? Tuệ là căn bản trí, nhưng căn bản trí này không phát sanh hậu đắc trí, tuệ này không khởi tác dụng.

Do đó chúng ta thường nói hàng tiểu thừa có định, không có tuệ, hàng tiểu thừa không có trí tuệ bát nhã. Trong tam đức mà nói, pháp thân, bát nhã, giải thoát, tiểu thừa chỉ có được nửa sự giải thoát, chưa chứng pháp thân, không có trí tuệ bát nhã, đây là thành tựu của người bảo thủ. Đại thừa Bồ Tát thành tựu không như vậy, họ có thể chứng được pháp thân, có thể chứng được giải thoát, có thể chứng được bát nhã, đây là điểm không tương đồng.

Những năm lại đây, tôi học Phật đã 30 năm, trong 30 năm nay lãnh hội một cách sâu sắc. Thời đại của chúng ta học Phật, đối với hoàn cảnh tu học mà nói, có thể nói có rất nhiều điều chúng ta tiện lợi, thù thắng hơn cổ nhân, nhưng vì sao hành và giải không bằng cổ nhân? Nếu chư vị đọc kỷ Tịnh Độ Thánh Hiền Lục sẽ rõ. Cổ nhân nói một người có căn tánh bậc trung hạ học pháp môn niệm Phật này, ba năm, năm năm, họ có thể được nhất tâm, họ có thể vãng sanh thế giới tây phương Cực Lạc, người như vậy quá nhiều. Chúng ta học suốt 30 năm, đến cái bóng của thế giới tây phương đều không có, không hề có chút tin tức nào, vấn đề này rất nghiêm trọng. Đương nhiên chúng ta tu học nhất định có sai lầm, nếu không có sai lầm sao không có tin tức? Đây là vấn đề đáng để chúng ta kiểm điểm, sai ở đâu? Sai ở chỗ không có nền tảng, chúng ta quan sát tường tận, cổ nhân có nền tảng. Có thể quý vị muốn hỏi, cổ nhân, những người có học vấn, người có tri thức, có nền tảng, chúng ta tin không có vấn đề. Còn có nhiều bà cụ căn bản không biết chữ, họ có căn bản gì, nhưng họ niệm Phật ba năm cũng có thể vãng sanh.

Tôi tham gia khóa tu mùa hè đầu tiên tại Phật Quang Sơn, lúc tổ chức khóa tu mùa hè đó, ở Phật Quang Sơn có một vài công nhân xây đình Hương Quang. Đình Hương Quang chỉ có mấy cái trụ, trên chưa lợp ngói. Buổi tối chư vị đồng học đều ở đó nói chuyện, thảo luận bài học. Có một công nhân làm việc ở Phật Quang Sơn nói với chúng tôi Anh ta là người làng Tướng Quân ở Đài Nam, kể cho chúng tôi một câu chuyện. Hôm đó chúng tôi nghe kể chuyện hơn một tiếng đồng hồ, là một người công nhân kể cho chúng tôi nghe, về câu chuyện một bà cụ ở quê họ vãng sanh, là sự thật 100%, họ tận mắt chứng kiến. Bà cụ này không biết chữ, bình thường làm người tâm địa rất lương thiện, nhưng bà không hiểu gì Phật pháp. Cho nên bà đi thắp hương lễ lạy khắp các đình chùa, tâm địa rất từ bi, rất lương thiện. Năm trước bà cưới một cô con dâu, con dâu là người học Phật, hiểu Phật pháp, liền khuyên bà niệm Phật A Di Đà cầu sanh Tịnh độ, khuyên bà cầu sanh Tịnh độ. Bà quay lại chuyên niệm Phật A Di Đà. Bà niệm được một năm, ngày vãng sanh bà nói với người trong nhà con và dâu bà rất hiếu thuận. Bà nói, tối nay ăn cơm, các con không cần đợi mẹ, nói rồi bà đi tắm rửa. Người nhà vẫn đợi bà, không ngờ đợi rất lâu cũng không thấy bà ra. Vào nhà tắm xem cũng không thấy bà trong đó, bà đi đâu? Bà ở trước bàn thờ Phật trong nhà mình, đang đứng trước Phật đường niệm Phật. Khi xem kỹ bà đã vãng sanh, đứng vãng sanh. Công phu niệm Phật của bà chỉ mới một năm, đứng vãng sanh. Người công nhân này nói với chúng tôi rằng, chắc chắn vãng sanh thế giới Cực Lạc.

Vấn đề này nói lên điều gì? Căn cơ có hai loại, hai loại này đều giống như trong kinh nói, là thiện căn và phước đức. Thiện căn phước đức này, tôi cũng nói với mọi người như thế nào gọi là thiện căn? Vừa nghe đã hiểu, liền tin nhận, như vậy nghĩa là có thiện căn. Sau khi hiểu rõ đạo lý, sau khi đã tin sẽ thực hành, đây là phước đức. Nếu hiểu đạo lý, hiểu phương pháp mà không thực hành, vậy là không có phước. Thực hành, nhưng nghe không hiểu, tức không có thiện căn. Người như vậy là sao? Không được đi học, không biết chữ, những bà cụ này họ có thể vãng sanh.

Lại nói, chúng ta được học hành, được tiếp thu giáo dục. Những người học Phật này, nhất định cũng phải tuân thủ phép tắc này, phải có căn bản. Cổ nhân tu học, chúng ta xem lịch đại chư vị tổ sư, hầu như không ai không có nền tảng của Nho giáo. Tứ thư ngũ kinh là cơ sở, thay thế Phật pháp tiểu thừa, vì thế họ có căn bản này.

Tôi khuyến khích chư vị đồng học phải thuộc Tứ Thư, nghĩa là đặt nền tảng trong Phật pháp tiểu thừa, sau đó mới có thể học Phật pháp đại thừa. Nếu không có nền tảng của Tứ thư ngũ kinh, vậy phải dùng kinh điển tiểu thừa làm nền tảng. Kinh điển tiểu thừa ít nhất phải tu học hai ba mươi bộ, hai ba mươi bộ không gọi là nhiều. Hiện nay trong Đại Tạng Kinh, kinh điển đại thừa có khoảng mấy ngàn bộ. Chúng ta có nền tảng của hai ba mươi bộ, tiếp tục đi vào đại thừa, như vậy còn có thể miễn cưỡng.

Nhưng kinh điển tiểu thừa, đối với chúng ta không gần gủi như tứ thư ngũ kinh. Huống gì tứ thư ngũ kinh, nó quả thật thông tiểu thừa, thông đại thừa. Làm nền tảng tu học của đại thừa là không có gì tốt hơn, chúng ta phải tập trung công phu vào đây. Đi vào đại thừa, trong pháp đại thừa chính là tám vạn bốn ngàn pháp môn, nhất định phải nhất môn thâm nhập. Mà ngày nay chúng ta tu học, nói thực là tham nhiều nhai không nhuyễn.

Trong Phật học viện, tuy ở Đài Loan đã thành lập được 30 năm. Tôi cũng từng tham gia không ít học viện, môn học quá nhiều, quá tạp, ba năm sáu học kỳ phải học hai ba mươi môn kinh luận. Kết quả những gì học được chỉ là cái vỏ bên ngoài, không có môn nào thâm nhập, đây là dùng sai phương pháp. Phật pháp tuyệt đối không phải pháp thế gian, pháp thế gian như thế nào? Pháp thế gian từng môn riêng biệt, không quán thông. Ví dụ quý vị đi học, học về kiến trúc xây dựng, quý vị không hiểu gì về y học. Hai khoa này không giống nhau, không hề liên quan nhau. Nhưng đối với Phật pháp, tám vạn bốn ngàn pháp môn đều có sự xuyên suốt. Giống như một căn nhà, chu vi bên ngoài có tám vạn bốn ngàn cửa. Bất luận ta đi vào từ cánh cửa nào đều được, không giống với học vấn thế gian. Bởi vậy nói, một kinh thông tất cả kinh thông, quý vị học tất cả các kinh không có kinh nào thông. Ta là một môn không thông, các môn đều không thông, thử thách này quá gay go! Ngày nay chúng ta phạm sai lầm chính là điểm này.

Bởi vậy khi chúng ta quan sát cổ nhân, cổ nhân học chỉ học một môn. Học Hoa Nghiêm suốt đời họ chỉ học một bộ Kinh Hoa Nghiêm, học Pháp Hoa suốt đời họ chỉ học một bộ Kinh Pháp Hoa. Họ thông triệt môn này, thì mọi môn đều thông đạt. Quý vị mời họ giảng bất kỳ kinh điển nào, họ đều giảng một cách thấu đáo lưu loát. Chúng ta xem các trước tác, chú sớ của chư vị cổ đức đều rất phong phú. Thực tế sở học của họ là một môn, đúng là một thông tất cả thông.

Sai lầm mà ngày nay chúng ta phạm phải, chính là muốn học cùng lúc nhiều pháp môn. Tôi học hết mọi thứ, kết quả mọi thứ đều không biết. Cổ nhân nói, tôi không cần học gì cả, tôi chỉ học một thứ. Kết quả họ thông triệt một môn, là mọi thứ đều thông đạt.

Tôi cảm thấy sự tu học của tôi có được chút vỏ bên ngoài, đó chính là nhờ thầy Lý dạy học, thầy là nhất môn thâm nhập. Học với thầy, không được học cùng lúc hai môn. Nếu ta học cùng lúc hai môn thầy không dạy, chỉ được học một thứ.

Quý vị thử nghĩ xem, quý vị học ở Phật học viện, ba năm học bao nhiêu môn. Tôi ở Đài trung học Kinh Lăng Nghiêm với thầy Lý, một bộ kinh là ba năm, ba năm học một bộ kinh, quý vị ba năm phải học mấy mươi bộ kinh. Tôi học một bộ Kinh Kim Cang suốt một năm, một năm tròn, một bộ Kinh Lăng Nghiêm học suốt ba năm. Đây nói lên điều gì? Phải chuyên vào một thứ, chuyên nhất. Tôi học với thầy Lý mười năm, nghe thầy giảng kinh. Kinh điển đại tiểu thừa, tất cả nghe khoảng gần 30 bộ kinh. Tôi chỉ học năm bộ, học nhiều quá không được, học nhiều tiêu hóa không hết. Tôi chỉ học năm thứ, năm thứ này Kinh Lăng Nghiêm lớn nhất, hạ công phu nhiều nhất, dùng thời gian suốt ba năm.

Tôi kiểm điểm bản thân, lại quan sát phương pháp dạy học hiện nay, rồi xem sự tu học của cổ nhân, có được một kết luận. Nghĩa là cần phải y theo phép tắc và quy củ của cổ nhân, không nương theo quy củ không thể có thành tựu. Trên nguyên lý nguyên tắc mà nói, nhất định từ giới định tuệ rồi đi vào văn tư tu, đây là con đường nhất định. Theo phương pháp mà nói, nhất định từ nhất môn thâm nhập mà chọn một môn này, suốt đời không được thay đổi. Nếu thay đổi, công sức trước đó có được hoàn toàn mất hết, phải bắt đầu lại, tổn thất này quá lớn. Bởi vậy khi bắt đầu, lựa chọn cẩn thận, sau khi chọn xong không được thay đổi. Sự lựa chọn này đương nhiên phải theo sở thích của mình, phải theo trình độ của mình, phải theo hoàn cảnh tu học của mình. Còn phải suy nghĩ đến nhu cầu thời đại, sự tu học của mình, cho đến tương lai hoằng pháp, tự lợi lợi tha, nhất môn thâm nhập như thế nào, như vậy mới có thể thành công.

Ở đây nói, Phật Quán Thế Âm khuyến cáo Bồ Tát Quán Thế Âm, trước tiên phải phát tâm bồ đề, không phát tâm bồ đề là không thể tu học. Chúng ta nghe xong cũng phải phát tâm bồ đề, chúng ta phát tâm này phải chăng là tâm bồ đề thật? Không phải. Điều này chư vị phải biết. Tâm bồ đề là tâm giác, hiện nay chúng ta mọi thứ đều mê hoặc điên đảo. Tâm chúng ta là tâm phàm phu, không phải tâm bồ đề, phải hiểu rõ điều này. Tâm bồ đề, ở trong tất cả cảnh giới giác mà không mê, đây là tâm bồ đề. Bồ đề là tiếng Phạn, dịch sang tiếng Trung nghĩa là giác. Bởi vậy hàng nhị thừa không có tâm bồ đề, hàng nhị thừa mê hoặc điên đảo. A la hán, Bích Chi Phật đều không có tâm bồ đề.

Chúng ta lại hỏi, thế nào gọi là tâm bồ đề? Tâm bồ đề phát như thế nào? Tâm bồ đề là chân tâm của mình, trong Khởi Tín Luận gọi là bổn giác. Khởi Tín Luận nói: “bổn giác bổn hữu, bất giác bổn vô”. Cho thấy tâm bồ đề, là mỗi người chúng ta đều vốn đầy đủ. Đáng tiếc, tuy vốn đầy đủ, hiện nay đang mê, không thể hiện tiền, đây là điều rất bi ai. Sao lại mê? Vì có phân biệt chấp trước. Nói cách khác, ta có phiền não chướng, có sở tri chướng, làm chướng ngại tâm giác vốn có của mình, biến thành bất giác.

Chư vị thật sự tu học pháp đại thừa, trước tiên phải phát tâm bồ đề. Muốn phát tâm bồ đề, đầu tiên phải phá phiền não chướng, phải phá sở tri chướng. Nếu không phá phiền não, sở tri chướng, tâm bồ đề của quý vị chỉ phát trên miệng mà thôi, không có hiệu quả. Không phải tâm bồ đề thật sự, hữu danh vô thực, sao có thể khai ngộ được? Vì thật sự muốn phát tâm bồ đề, phải hạ công phu từ đoạn phiền não. Hai chướng phiền não chướng và sở tri chướng này, có thể tiến hành đồng thời.

Hành bố thí là gì? Tu thứ tự về mặt sự tướng. Thứ nhất tu từ lý luận là viên dung, về lý sự đích thực chúng ta có thể hạ thủ đồng thời. Sự chính là sáu căn tiếp xúc với cảnh giới sáu trần, trong cảnh giới luyện tâm bình đẳng. Thế nào gọi là luyện tâm bình đẳng? Là thấu triệt tất cả. Trong sự thấu hiểu này không khởi tâm, tức là không khởi tâm phân biệt, không khởi tâm chấp trước, tâm mình sẽ bình đẳng. Nếu trong tất cả cảnh giới này, khởi phân biệt chấp trước, tâm mình không bình đẳng. Trong tất cả cảnh giới này không thông đạt, vậy là mê hoặc, là hồ đồ, gọi là vô minh. Còn như khởi phân biệt chấp trước, gọi là tán loạn, tâm không thể chuyên nhất. Lại phải thấu triệt, lại không phân biệt. Thấu triệt là trí tuệ, không phân biệt là thiền định. Định tuệ đẳng trì, định tuệ đẳng vận, đồng thời tu học, đây là về sự.

Mắt thấy sắc, tai nghe âm thanh, đây chính là từ văn tu tư nhập tam ma địa. Về lý, chúng ta thường khuyên mọi người, đọc tụng kinh điển. Mục đích đọc tụng không phải để nhớ, cho nên khác với mục đích đọc sách của thế gian. Pháp thế gian, mục đích đọc sách của họ là để nhớ nó, đừng để quên, mục đích là để ghi nhớ. Mục đích đọc sách của Phật pháp, mục đích đọc sách không phải ghi nhớ nó. Mục đích của nó là gì? Mục đích chính là hoàn thành một lần cả giới định tuệ.

Giới luật, giới luật tiểu thừa, tinh thần của nó ở chỗ đừng làm các điều ác. Tinh thần của giới đại thừa, ở chỗ thực hành các điều thiện. Không làm các điều ác, thực hành các điều thiện, bao gồm tất cả giới luật đại và tiểu thừa. Chúng ta đọc kinh, tâm này thanh tịnh, không sanh tâm làm ác, không có ý niệm xấu. Cho nên khi đọc kinh, đương nhiên tâm này là không làm các điều ác, không có niệm ác. Cho thấy, giới tiểu thừa là đủ.

Kinh là ngôn giáo của thánh nhân, là ngôn ngữ hiển lộ ra từ chân như bổn tánh, thiện trong các điều thiện. Ta đọc tụng kinh điển chính là chúng thiện phụng hành. Quý vị xem, khi ta đọc tụng kinh điển, giới luật đã đầy đủ. Khi đọc thuộc lòng phải chuyên tâm, chuyên tâm nghĩa là tu định. Khi đọc thuộc lòng từ đầu đến cuối, mỗi chữ rõ ràng, không sai câu nào, không sót chữ nào, đây là tu tuệ. Cho thất mục đích thuộc lòng, chính là hoàn thành một lần cả tam học giới định tuệ.

Đây chính là trong Kinh Hoa Nghiêm nói, hành bố không ngại viên dung, viên dung không ngại hành bố. Viên dung là một lần hoàn thành, hành bố là tu theo thứ tự. Thứ tự là sáu căn chúng ta tiếp xúc với sáu trần, bất luận tiếp xúc với cảnh giới gì, đều là đang học tam học tam tuệ. Nơi nơi là đạo tràng, người người là Phật Bồ Tát, học sinh tức là chính bản thân mình.

Trong Kinh Hoa Nghiêm một học sinh là Thiện Tài, trong Kinh Pháp Hoa một học sinh là Bồ Tát Thường Bất Khinh, quý vị đọc phẩm Bồ Tát Thường Bất Khinh. Cho nên chúng ta học Thiện Tài, học Bồ Tát Thường Bất Khinh, đời này nhất định thành tựu.

Nói đến đoạn phiền não chướng, đầu tiên phải đoạn trừ tư dục, tư tâm, dục vọng. Nếu có một chút tư tâm, còn có một chút dục vọng, chư vị phải biết, phiền não chướng của mình ngày ngày đang tăng trưởng, tâm bồ đề không có hy vọng, làm sao có thể được thiền định? Đừng nói ngũ dục lục trần của thế gian, quý vị tẩy trừ sạch sẽ từ trong tâm địa, ý niệm hoằng pháp lợi sanh đều không thể có, vì sao vậy? Vì hoằng pháp lợi sanh vẫn là dục vọng, vẫn là chướng ngại của mình. Bản thân có cần hoằng pháp lợi sanh? Phải làm, ngày ngày làm. Hôm nay làm, hôm nay viên mãn, ngày mai, không nghĩ ngày mai, nghĩ ngày mai là gì? Nghĩ ngày mai, nghĩa là có dục vọng, là có tư dục. Cho nên Phật giáo dạy chúng ta, tùy duyên đừng phan duyên. Nghĩ đến ngày mai, nghĩ đến tôi muốn làm thế nào thế nào, đó chính là phan duyên, tâm ta không thanh tịnh. Ngày mai vẫn chưa đến, nghĩ đến nó làm gì? Ngày mai, ngày mai nói sau. Tóm lại mà nói, nhất định phải giữ cho mình thân tâm thân tịnh, đại từ đại bi. Trong đại từ đại bi, lại không thể có dục vọng. Đến dục vọng hoằng pháp lợi sanh đều không được có, đến dục vọng thành Phật tác tổ cũng không được có. Tôi muốn làm sao được nhất tâm bất loạn, dục vọng này cũng không được có. Có ý niệm này đều là chướng ngại, tâm không thể được nhất.

Quý vị xem, đoạn này rất quan trọng. Phật Quán Thế Âm dạy cho ngài, dạy ngài phát tâm trước, sau đó mới dạy tu hành. Tâm bồ đề là tâm giác, sau đó tu hạnh này, đều là y giác mà hành, tuyệt đối không mê, cho nên đây gọi là tam tuệ. Cổ đức dạy chúng ta, Bồ Tát tu hành, trước tiên phải phát đại tâm, sau đó y giáo phụng hành, câu này rất quan trọng. Nếu ta không y giáo phụng hành, tự theo ý mình cho rằng nên làm như thế nào thế nào, điều này rất phiền phức.

Phật pháp ngày nay đang đi theo phương hướng này, gọi là tân Phật học, đem thánh giáo của cổ nhân nói thành gì? Là Phật học truyền thống. Ý nghĩa của truyền thống chính là cựu Phật học, Phật học trước đây có thể không cần, bây giờ chúng ta cần tân Phật học. Nói cho chư vị biết, tân Phật học đa phần đều là lời nói bịa đặt, thật sự có thành tựu vẫn là Phật học nguyên thủy, phương pháp nguyên thủy. Đây là họ nói, thật ra trong Phật pháp có cũ mới chăng? Không có cũ mới. Trong lục độ nói tinh tấn, đã là tinh tấn tấn là tiến bộ, tinh là tinh thuần không tạp, vậy thì cũ ở đâu? Phật pháp vĩnh viễn là mới. Đem cái mới thật sự xem thành cũ, cho thấy họ đã lạc hậu, họ mới là cũ, đó là điên đảo, là sai lầm.

Học thuyết cổ của người xưa cũng không cũ, nếu cũ sao có thể nói ngày càng mới? Đã là ngày càng mới, cho nên nó vĩnh viễn là mới, sao có thể gọi là cựu học? Sao có thể gọi là cổ học, đây đều là quan niệm sai lầm của chúng ta. Nhận thức không rõ ràng, bị hại không phải người khác, mà là chính mình. Cho nên nhất định phải y thánh giáo, tuyệt đối đừng theo ý mình.

Trong kinh điển Phật không ngừng dạy chúng ta, trước khi chưa chứng được A la hán, không được y theo ý mình, vì sao vậy? Vì ý mình là sai lầm. Sau khi chứng được A la hán, có thể y theo ý mình. A la hán là chánh giác, Bồ Tát là chánh đẳng chánh giác, Phật là Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác. Vì A la hán đã đoạn tận phiền não chướng, không còn mê muội, lúc này ý của họ có thể tin, đáng tin.

Chúng ta hiện tại chưa đoạn phiền não chướng, tâm ý chúng ta tuyệt đối không đáng tin. Nếu y theo ý mình, có thể nói có vô lượng vô biên sai lầm. Nếu còn tự cho mình hơn người, vậy thì hết cách. Cho nên nhất định phải y theo giáo huấn của Phật, từ văn tu tư nhập tam ma địa. Ý nghĩa của ba chữ văn tư tu này, lúc nãy đã nói rõ với chư vị, ý nghĩa ba chữ này rất rộng, sâu cạn khác nhau rất lớn.

Quý vị thử nghĩ xem, Bồ Tát tu học, thật sự áp dụng tam tuệ văn tu tư là địa vị nào? Là viên giáo sơ trụ. Chỉ cần biết vận dụng pháp môn này, thật sự dùng pháp môn này, quý vị chính là Bồ Tát viên giáo sơ trụ. Trong Tịnh độ gọi là chứng được lý nhất tâm bất loạn. Sự nhất tâm bất loạn, là trên cơ sở tam học giới định tuệ, vẫn chưa đến tam tuệ. Chứng được lý nhất tâm, lúc này là tam tuệ. Cho nên lý nhất tâm, giống như trong Di Đà Kinh Sớ Sao đại sư Liên Trì nói, có thứ lớp sâu cạn không giống nhau. Giống nhau là chứng lý nhất tâm, có người chứng được cạn, có người chứng sâu, chúng ta xem đại kinh là biết. Trong Hoa Nghiêm nói, viên giáo sơ trụ chứng được lý nhất tâm, đến Đẳng giác vẫn là lý nhất tâm. Vị thứ này có 41 cấp bậc khác nhau, thứ lớp sâu cạn khác nhau. 41 vị pháp thân đại sĩ này, họ đều từ văn tu tư nhập tam ma địa. Tam ma địa chính là nhất tâm bất loạn, lý nhất tâm. Tu như thế nào? Tu từ tam tuệ văn tư tu. Văn gọi là văn tuệ, vì sao gọi là tuệ? Điều này chư vị phải biết, nếu chúng ta rơi vào tâm phân biệt không gọi là tuệ, lìa tâm ý thức mới gọi là tuệ.

Do đây có thể biết, văn là dùng tánh nghe để nghe, không phải dùng nhĩ thức nghe. Nhĩ thức là lưu chuyển theo thanh trần, sao có thể gọi là tuệ, đó gọi là phiền não. Nhĩ thức tùy theo âm thanh bên ngoài khởi lên điều gì? Sanh khởi hỷ nộ ai lạc. Ví dụ quý vị nghe âm nhạc, có khi nghe rất hoan hỷ, có khi nghe lại rơi nước mắt, đó là tâm ta lưu chuyển theo âm thanh. Âm thanh bên ngoài làm tâm mình cảm động, tâm này là gì? Là vọng tâm, tâm ý thức. Đây gọi là gì? Là tâm tùy cảnh chuyển. Tâm tùy cảnh chuyển, tâm này là vọng tâm, không phải chân tâm. Chân tâm là như như bất động, không chuyển theo cảnh.

Nói đến tam tuệ, đây là dùng chân tâm, không phải dụng vọng tâm. Chân tâm, đối với nhĩ gọi là tánh nghe, đối với mắt gọi là tánh thấy. Tánh thấy thấy là sắc tánh, không phải sắc trần. Sắc trần là nhiễm ô, không phải bình đẳng. Sắc tánh là thanh tịnh, là bình đẳng. Cho nên ngài kiến tánh, ở tai là tánh nghe nghe âm thanh, âm thanh này là thanh tánh. Thanh tánh cũng là thanh tịnh, cũng là bình đẳng, trong này tuyệt đối không sanh hỷ nộ ai lạc.

Chư vị phải biết rằng, thất tình ngũ dục là phiền não. Phàm phu chúng ta, thấy sắc nghe âm thanh sanh phiền não, nhưng Bồ Tát thấy sắc nghe âm thanh khai trí tuệ, không sanh phiền não. Cảnh giới này chúng ta rất khó lãnh hội được, nguyên nhân ở đâu? Là do xưa nay chúng ta chưa từng có kinh nghiệm này. Hay nói cách khác, xưa nay ta chưa từng lìa tâm ý thức, làm sao có thể lãnh hội được? Nếu khi nào lìa được tâm ý thức, quý vị sẽ lãnh hội được hương vị này, trí tuệ thật sự khai phát.

Cho nên ở đây văn là nói về tánh nghe nghe thanh tánh. Đây là đưa ra ví dụ, ngoài ra đều phải biết, tánh thấy thấy sắc tánh. Thậm chí ý căn, căn tánh của ý căn, tri là pháp tánh. Điều này nhà thiền gọi là minh tâm kiến tánh, trong Tịnh độ gọi là lý nhất tâm bất loạn. Văn như vậy, tư tu cũng không hai. Cho nên tư không phải tư của đệ lục ý thức, cũng không phải tư trong biến hành tâm sở mà Duy thức nói, cũng không phải tư của thiện ác. Những tư này đều gọi là tà tư, đều gọi là tà trí tuệ. Phàm phu, ngoại đạo, quyền giáo, tiểu thừa đều rơi vào trong tà trí tuệ.

Trong kinh này Đức Phật trách tôn giả A nan, A nan nặng về ghi nhớ, không tránh khỏi rơi vào tà tư. Tôn giả A nan quảng học đa văn, những gì Phật nói ngài đều ghi nhớ. Nhưng Phật vẫn trách cứ ngài, tuy ngươi nghe rộng nhớ nhiều, vẫn rơi vào trong tà tư duy. Do đây có thể biết, thế nào gọi là chánh tư duy? Ý nghĩa của câu này, nếu nói sâu sắc một chút, tư này chú trọng đến tánh nghe, tánh nghe và thanh tánh là một tánh không phải hai tánh, phải nhớ điều này.

Chúng ta nói đến lục trần, tánh của lục trần và tánh của lục căn, là một tánh không phải hai tánh. Lục căn, lục căn là chỉ hữu tình chúng sanh, chúng ta gọi nó là Phật tánh, lục trần chúng ta gọi là pháp tánh. Phật tánh và pháp tánh là một tánh không phải hai tánh. Tư ở đây là chuyên chỉ tánh nghe, nếu chuyên chú vào pháp tánh cũng được, đều giống nhau. Tuyệt đối đừng nói, vì sao chuyên chú trên pháp tánh, không giống nhau ư? Là giống nhau. Vì nhất tánh không phải hai tánh, đây gọi là minh tâm kiến tánh. Vì ta chuyên chú trên tánh, cho nên đối với trần không bị ô nhiễm, cũng không chấp trước. Vì sao phàm phu thấy sắc nghe âm thanh bị nhiễm trước? Vì họ thấy tướng không thấy tánh, đối với tướng họ khởi vọng tưởng, khởi phân biệt chấp trước hư vọng. Mà phân biệt chấp trước, thật ra đều là hư vọng, không phải chân thật. Vì sao vậy? Vì căn bản ta đâu có chấp trước được, vì sao không chấp trước được? Trong Đại Kinh nói rất rõ ràng: “phàm sở hữu tướng giai thị hư vọng”, bao gồm thân tướng, tâm tướng của chính mình đều là hư vọng, đều không phải chân thật. Hay nói cách khác, tự mình không giữ được mình, vật ngoài thân quý vị có thể khống chế được, có thể chấp trước được sao? Đó là việc không thể.

Thân tướng này của chúng ta, nhiều ít quý vị có thể hiểu một chút, mặc dù không lãnh hội được. Vì thường nói, sắc tướng này sát na sanh diệt. Trong kinh nói với chúng ta, một khảy móng tay có 60 sát na, một sát na có 900 lần sanh diệt. Bởi vậy tất cả sắc tướng thập pháp giới y chánh trang nghiêm này, là tướng sát na sanh diệt, tướng tương tục. Cho thấy, nó không tồn tại thật sự, sao ta có thể chấp trước? Đến thân tướng mình, tâm tướng này, thọ tưởng hành thức cũng đều như vậy. Tướng của thân tâm đều bất khả đắc, tướng cảnh giới bên ngoài, có gì để ta có thể chấp trước đạt được? Cho nên tất cả đều là không, chúng ta phải thấu triệt, phải thông đạt điều này. Nói đến tu, ở đây tuyệt đối không phải có vô số tạo tác, công hạnh, tu hành. Ở đây nói đến tu, cũng chính là trong Đại Kinh thường nói, tu mà không tu, không tu mà tu, đây là chân tu. Mà hiện nay chúng ta tu học là tu hữu vi, tu hữu tướng, không phải cảnh giới của pháp thân đại sĩ.

Pháp thân đại sĩ tu, từ đoạn hoặc gọi là tu, từ hiểu lý lẽ gọi là tư. Là một không phải hai, là đồng thời, không phải thứ tự. Cho nên văn tư tu là đồng thời, không có thứ tự, không có trước sau. Tuyệt đối không được ngộ nhận, văn rồi mới tư, tư rồi mới tu, phân nó thành ba giai đoạn. Vậy là hoàn toàn sai lầm, đó không phải một, mà biến thành ba. Đây là một, một mới là trí tuệ, hai chính là vọng tưởng. Chư vị phải nhớ, nhất tâm là trí tuệ, hai tâm là vọng tưởng. Có thể trong suốt 12 tiếng đồng hồ, trong mọi cảnh giới giữ được tâm mình là một, tâm này niệm niệm sanh trí tuệ. Nếu có hai, có ta có người, có đúng có sai. Có hai, hai là vọng tưởng, trí tuệ không còn, biến trí tuệ viên mãn thành vô lượng vọng tưởng. Bởi vậy người biết tu, thu nhỏ vô lượng vọng tưởng thành một trí tuệ. Phật và phàm phu khác biệt ở chỗ này.

Nói đến tu hành chơn chánh, tuy không phải cảnh giới của chúng ta, nhưng chúng ta nói đến Bồ Tát Quán Thế Âm, cũng phải nói vài câu sơ lược về cảnh giới của Bồ Tát Quán Thế Âm. Rốt cuộc chư vị lãnh hội được bao nhiêu, là vấn đề của mọi người.

Đầu tiên, ở trước nói về văn, văn là nói đến tiếp xúc. Vừa tiếp xúc là thông đạt, là thấu triệt, tất cả các pháp như huyễn như hóa. Như trong Kinh Kim Cang nói: “Tất cả pháp hữu vi”, mọi người nghĩ xem, trong Bách Pháp nói, pháp hữu vi có 94 loại, “như mộng huyễn bào ảnh, nho lộ diệc như điện, ưng tác như thị quán”. Quán chính là ở đây nói, họ lập tức thông đạt.

Cũng như ở trước kinh này nói, trong Như Lai tạng, diệu chân như tánh, tùy chúng sanh tâm, ứng sở tri lượng, theo nghiệp phát hiện. Mấy câu này cùng một nghĩa với bốn câu kệ trong Kinh Kim Cang. Bốn câu kệ này trong Kinh Kim Cang, chính là mấy câu tổng kết này trong Kinh Lăng Nghiêm. Thật sự thông đạt tướng chân thật của tướng cảnh giới, gọi là tuệ. Tâm mình thường trú trong cảnh giới này, không hôn trầm, không tán loạn, tất cả phiền não vi tế tự nhiên biến mất. Giác tâm dần dần viên mãn hiện tiền, đây gọi là chánh tu. Văn tư tu là tu bằng cách này, tu như vậy mới có thể nhập vào nhất tâm bất loạn thâm sâu.

Vừa rồi nói với mọi người, nhất tâm bất loạn có sâu cạn khác nhau. Từ viên giáo sơ trụ đến Đẳng giác Bồ Tát đều là nhất tâm bất loạn, dùng phương pháp này. Nếu sáu căn tiếp xúc với cảnh giới lục trần, vẫn khởi tâm động niệm, vậy là xong. Vậy là tu gì? Ngày ngày ở trong cảnh giới khởi vọng tưởng.

Sau cùng tôi nói với mọi người, nhà Phật thường nói, sư phụ nhận vào cửa, tu hành tại cá nhân, thành công hay không là việc của mỗi người. Sư phụ nhận vào cửa, chỉ làm tăng thượng duyên cho chúng ta mà thôi. Tam ma địa chính là chân tâm thường trú, là bổn giác lý thể như như bất động.

Thôi, hôm nay chúng ta nói đoạn này. Mấy câu trước rất quan trọng, ở sau nói về cảnh giới tu hành của Bồ Tát. Quý vị xem cảnh giới này, trước đây tôi từng nói với quý vị, học Phật không những phải đầy đủ thiện căn phước đức nhân duyên. Tôi còn bổ sung thêm ba câu, phải thấu triệt đạo lý, hiểu phương pháp, nhận thức rõ cảnh giới.

Bên dưới nói về cảnh giới tu hành của Bồ Tát Quán Thế Âm, vừa mở đầu là cảnh giới gì, tiến thêm một bước là cảnh giới gì, trong kinh này đều nói rất rõ ràng.

Hết giờ rồi, hôm nay chúng ta học đến đây.

Tập 4

Mời mở kinh ra, trang 146, hàng thứ nhất.

“Sơ ư văn trung, nhập lưu vong sở, sở nhập ký tịch, động tịnh nhị tướng, liễu nhiên bất sanh, như thị tiệm tăng, văn sở văn tận, tận văn bất trụ, giác sở giác không, không giác cực viên, không sở không tịch, sanh diệt ký diệt, tịch diệt hiện tiền. Hốt nhiên siêu việt, thế xuất thế gian, thập phương viên minh, hoạch nhị thù thắng”.

Đoạn kinh văn này có thể nói, đã nói đến phần quan trọng nhất. Ở trước từng nói với quý vị, yếu lĩnh tu hành của Bồ Tát, từ văn tư tu nhập tam ma địa. Vấn đề này đích thực phải lý giải một cách rõ ràng, sau đó chúng ta mới có thể vận dụng pháp có hiệu quả. Tuy nói như vậy, nhưng thật sự lý giải một cách rõ ràng, quả thật không phải là việc đơn giản. Khó ở đâu? Khó ở chỗ hai chướng của chúng ta quá nặng, phiền não và sở tri quá nặng.

Căn nguyên của phiền não chướng và sở tri chướng, chư vị nhất định phải hiểu. Điều này trong kinh luận thường nói, căn bản của phiền não chướng là ngã chấp, có ngã chấp là có phiền não. Chư vị thử nghĩ xem, nếu cái tôi đều không còn, phiền não từ đâu sanh ra? Không có cái tôi, thật sự vô ngã, đoạn tận phiền não. Nhưng sở tri chướng vẫn chưa đoạn, vì sao vậy? Vì sở tri chướng là pháp chấp.

Ví dụ nói, trí tuệ của hàng tiểu thừa, họ đã phá ngã chấp. Biết tướng hòa hợp của tứ đại ngũ uẩn không phải ta, trong này không có cái ta, nhưng họ vẫn chấp trước có tứ đại ngũ uẩn. Do chưa phá chấp trước này, cho nên trí tuệ của họ không thể hiện tiền. Nhưng chúng ta thấy trong đại kinh, hai loại chướng ngại này, đối với bồ đề niết bàn đều sanh khởi chướng ngại. Phiền não chướng không những chướng ngại niết bàn, mà còn chướng ngại bồ đề. Sở tri chướng không những chướng ngại bồ đề, cũng chướng ngại niết bàn. Ví dụ nói, hàng thánh giả tiểu thừa, chỉ có thể chứng thiên chân niết bàn, không thể chứng cứu cánh niết bàn. Chỉ có thể đoạn phân đoạn sanh tử của tam giới, không có năng lực đoạn biến dị sanh tử. Chúng ta ngày nay, bệnh căn ở đâu nhất định phải tìm được, không nhổ tận gốc bệnh, văn tư tu chúng ta không dùng được. Khi dùng văn tư tu, đích thực phiền não chướng đã đoạn, còn lại là sở tri chướng chưa tận, công phu của họ đều dùng vào phá sở tri chướng. Dùng tam tuệ phá sở tri chướng, tam học chủ yếu nhất là phá phiền não chướng. Đương nhiên cũng phá sở tri chướng, nhưng lấy phá phiền não chướng làm chủ. Tam học giới định tuệ, mà tam tuệ là hoàn toàn phá sở tri chướng, sở tri chướng đều phá, phiền não chướng tự nhiên không còn, đây là một chút ý nghĩa ở trước.

Ở trước cũng từng nói với chư vị, văn là từ lý mà nói, tư là từ trí mà nói, tu là từ hành mà nói. Như Kinh Viên Giác Đức Phật nói: “tri huyễn tức ly, ly huyễn tức giác”. Câu này không dễ lập tức lãnh hội được ý nghĩa của nó, quý vị có thể đọc đi đọc lại nhiều lần câu này, sẽ hiểu được ý nghĩa. Như đương thời đại sư Trí Giả đọc Thập Như Thị vậy, như thị tánh, tánh như thị, tánh thị như. Dùng ba cách đọc này, ý nghĩa sẽ rất rõ ràng.

“Tri huyễn tức ly, ly huyễn tức giác”. Chúng ta đọc ngược lại, giác huyễn tức ly, ly huyễn tức tri. Trong câu này, tri, ly, giác là một vấn đề, không phải ba, chư vị giác ngộ từ chỗ này. Hay nói cách khác, tri là trí tuệ, trí tuệ bát nhã hiện tiền. Giác là bổn giác, ly là tâm địa thanh tịnh. Như Lục tổ nói: “Bổn lai vô nhất vật, hà xứ nhạ trần ai”. Ly ở đây là lìa trần ai, không nhiễm một chút trần.

Do đây có thể biết, nếu chúng ta muốn học Phật, thật sự học Phật cầu giác. Trước tiên phải đạt được tâm địa thanh tịnh, không nhiễm chút bụi trần. Hạ thủ từ đây dễ hơn, đắc lực hơn. Nếu nói chúng ta hạ thủ từ cầu khai trí tuệ trước, tất nhiên không phải không được. Trước tiên hạ thủ từ cầu đại giác, cũng không phải không được, nhưng so ra thì khó hơn nhiều, đây là căn tánh mỗi người không giống nhau.

Căn tánh trung hạ, theo cách nhìn khách quan của chúng tôi là từ lìa huyễn, hạ thủ từ đây phương tiện hơn, nghĩa là cầu tâm thanh tịnh trước. Như Kinh Viên Giác, quý vị xem Chương Văn Thù Bồ Tát, đây là chương đầu tiên, vừa mở đầu đã đưa ra cho chúng ta một luận đề trọng tâm “Tịnh viên giác tâm”, trước tiên đưa ra vấn đề này. Hay nói cách khác, tức là dạy chúng ta hạ công phu từ đây, cầu tâm địa thanh tịnh. Tâm thanh tịnh, thân sẽ thanh tịnh. Tâm là chủ tể của thân, tâm không thanh tịnh, thân dù thanh tịnh ra sao đều là không thanh tịnh. Tâm đã thanh tịnh, thân dù ô nhiễm thế nào vẫn là thanh tịnh, chư vị phải biết đạo lý này. Cho thấy, nhiễm hay tịnh đều tại tâm, không do sắc tướng.

Đại sư Ngẫu Ích nói rất hay, ngài nói cảnh duyên cảnh là chỉ hoàn cảnh vật chất, duyên là chỉ hoàn cảnh nhân sự. Chúng ta cũng có thể nói cảnh là chỉ y báo, duyên là chỉ chánh báo. Y chánh đều không có thiện ác, thiện ác ở đâu? Thiện ác ngay trong tâm ta, chính là tâm phiền não của chúng ta.

Như trong Bách Pháp, thiện tâm sở có 11 loại, ác tâm sở có 26 loại, đây là thiện ác. Nếu lục căn đối với cảnh giới lục trần không khởi tâm không động niệm, tức không có thiện ác, không có tâm thiện ác mới gọi là tâm thanh tịnh. Chư vị phải biết, nếu phiền não hiện tiền, 26 loại phiền não này hiện tiền tâm sẽ không thanh tịnh, 11 thiện pháp khởi lên tâm vẫn không thanh tịnh. Vì sao vậy? Vì trong tâm thanh tịnh vốn không có một vật nào, thiện ác đâu ra? Thiện ác đều là vọng tâm. Cho nên thật sự thanh tịnh là ra khỏi tịnh của nhiễm tịnh, đây mới gọi là chân thanh tịnh. Có nhiễm có tịnh, cái tịnh đó đều không thanh tịnh.

Chúng ta học Phật, trước tiên phải tu tâm này, sau đó có thể dùng phương pháp của Bồ Tát Quán Thế Âm. Bởi thế phương pháp của Bồ Tát Quán Thế Âm, không phải hiện tại chúng ta có thể tu học. Vì tu học phương pháp này, gọi là phương pháp tu học cao cấp. Phương pháp tu học cao cấp nhất định phải có nền tảng của sơ cấp, nghĩa là phải có định tuệ, cơ sở của giới định tuệ, vì ở đây hoàn toàn nói về tam tuệ.

Chúng ta xem bên dưới, trong đoạn kinh văn hôm nay nói về cảnh giới tu hành của Bồ Tát Quán Thế Âm, trong này mỗi chữ đều rất quan trọng.

“Sơ ư văn trung, nhập lưu vong sở”. Tám chữ này là một đoạn nhỏ, nói rõ Bồ Tát Quán Thế Âm thời gian đầu tiên tu tập đại định Lăng Nghiêm. Tất cả sự tu hành trong Kinh Lăng Nghiêm, đều là đại định Lăng Nghiêm. Chương ở trước đoạn sau cùng của quyển thứ năm, là Bồ Tát Đại Thế Chí Niệm Phật Viên Thông Chương, đó là Bồ Tát Đại Thế Chí tu phương pháp của đại định Lăng Nghiêm. Chương này nói Bồ Tát Quán Thế Âm tu phương pháp của đại định Lăng Nghiêm, tất cả đều tu đại định Lăng Nghiêm. Mỗi người dùng phương pháp không giống nhau.

Thực tế mà nói, phương pháp của Bồ Tát Đại Thế Chí chúng ta có thể dùng, phương pháp của Bồ Tát Quán Thế Âm phải cao hơn một bậc. Nhưng trong niệm Phật, niệm đến tâm địa tương đối thanh tịnh, thật sự buông bỏ được cả thân tâm thế giới, có thể dùng phương pháp của Bồ Tát Quán Thế Âm. Nếu dùng được phương pháp này, bảo đảm trong đời này được lý nhất tâm bất loạn. Hay nói cách khác, như chúng ta thường nói, trong đời này ta sẽ thành Phật. Chứng được nhất tâm bất loạn, chính là phân chứng Phật, phân chứng Phật trong lục tức Phật, địa vị này là viên giáo sơ trụ trở lên. Cảnh giới viên giáo sơ trụ trở lên, trong đời này quả thật chúng ta có thể tu được, vấn đề là nhất định phải thông đạt lý luận, phương pháp, cảnh giới, nhất định phải hiểu rõ ràng. Nếu không hiểu rõ, tu tập mù quáng, đó là điều không thể.

Nếu tu trì thông thường như đới nghiệp vãng sanh, hoặc nếu có thể đạt được sự nhất tâm, lý nhất tâm, tu tập mù quáng như vậy không thể đạt được. Sự nhất tâm đều không làm được, huống gì lý nhất tâm? Điều này hy vọng chư vị đồng học phải đặc biệt chú ý. Đương nhiên đới nghiệp vãng sanh là một thành tựu rất lớn, đời này chúng ta tuyệt đối không trôi qua một cách vô ích. Nhưng chí của chúng ta không thể tầm thường như thế, luôn hy vọng mọi người có chí lớn. Trong đời này nỗ lực phấn đấu, chúng ta cầu chứng được nhất tâm bất loạn. Đây mới đúng là trong Phật pháp gọi là đại trượng phu, người thật sự có chí khí, đều được Chư Phật Bồ Tát tôn kính.

Bồ Tát Quán Thế Âm tu từ nhĩ căn, do đó ngài không lìa nhĩ căn năng văn, thanh trần sở văn. Mà trong hai loại căn trần, trong Duy thức nói là nhĩ thức sanh, căn và trần này vừa tiếp xúc nhất định phát thức. Nhưng Bồ Tát không dùng, Bồ Tát không dùng thức, gọi là xả thức. Xả thức dùng gì? Nhất định là căn tánh, là trần tánh. Thiền tông gọi đây là minh tâm kiến tánh. Thức mang theo chân tâm của vô minh, thức tâm không sáng là tối, có vô minh chướng ngại nó. Minh tâm là đoạn tận vô minh, đã lìa xa, tâm khôi phục quang minh. Tâm quang minh chính là bản tánh, cho nên gọi là minh tâm kiến tánh. Kiến tánh như thế nào? Tôi nói sơ lược về một chút tin tức cho quý vị biết, mắt thấy cảnh giới bên ngoài, thấy một cách rõ ràng minh bạch. Nhất định so với người bình thường thấy rõ ràng, tai nghe âm thanh phân minh, nhĩ căn cũng sắc bén hơn người khác. Trong này tuyệt đối không khởi tâm không động niệm, đây chính là bổn tánh, chính là thấy tánh thấy, tánh nghe nghe.

Bồ Tát Quán Thế Âm tu pháp môn này, sở kiến sở văn của cảnh giới này, nói cho chư vị biết, tuyệt đối là thanh tịnh, bình đẳng. Vì sao vậy? Vì cảnh giới này là nhất chân pháp giới. Nếu ta thấy trong cảnh giới này, cảnh giới này có thiện có ác, có nhiễm có tịnh. Nói cho chư vị biết, quý vị nhất định là dùng nhãn thức thấy, nhĩ thức nghe. Vì sao vậy? Vì dùng thức mới dẫn khởi tâm sở tương ưng ra, nó khởi tác dụng. Nếu lìa xa tâm tâm sở, cảnh giới này là bình đẳng. Cho nên tôi nói bồ đề tâm, trực tâm là tâm bình đẳng.

Quý vị thấy người này rất tốt, người kia rất xấu, rốt cuộc là ai xấu? Ai tốt? Nói cho quý vị biết cũng không có tốt, cũng không có xấu. Là trong tâm ta khởi vọng tưởng, là trong tâm ta xấu xa, ta mới thấy cảnh giới bên ngoài có xấu tốt. Nếu tâm kiện toàn, ta thấy cảnh giới bên ngoài là thanh tịnh, là nhất chân, đây là vấn đề không dễ chút nào.

Chúng ta đọc Kinh Hoa Nghiêm, trong Tứ Thập Hoa Nghiêm thấy 53 lần tham bái của Thiện Tài Đồng Tử. Có đồng tu nói với tôi, anh ta nói lần đầu tiên con xem 53 lần tham bái này, giống như xem tiểu thuyết vậy, giống như đọc truyện vậy. Như du ký của Thiện Tài Đồng Tử, trong đó miêu tả có thiện, cũng có ác, cũng có tu đạo, cũng có những hành vi sát đạo dâm vọng. Điều này có gì kỳ lạ! Quả thật đây là gì? Đó là trong mắt phàm phu thấy nhất chân pháp giới, biến nhất chân pháp giới thành mười pháp giới. Tâm địa thanh tịnh, chính là người trong cảnh giới không khởi tâm không động niệm, đọc Tứ Thập Hoa Nghiêm mới có thể lãnh hội được nhất chân pháp giới, hiểu được những gì Thiện Tài Đồng Tử tham bái là nhất chân pháp giới. Phẩm Nhập Pháp Giới, nhập là nhất chân pháp giới, cảnh giới hiện tiền của chúng ta là nhất chân pháp giới, quý vị có thể nhập nhất chân pháp giới. Hay nói cách khác, giới hạn thấp nhất, tư cách quý vị là viên giáo sơ trụ Bồ Tát, đã đạt được lý nhất tâm bất loạn. Nhập vào nhất chân pháp giới, tâm thật sự thanh tịnh. Như Lục tổ nói: “bổn lai vô nhất vật, hà xứ nhạ trần ai?”. Nếu như đại sư Thần Tú nói: “thời thời cần phất thức, vật sử nhạ trần ai”, nói cho chư vị biết, đó là ở trong mười pháp giới, vẫn ở trong luân hồi lục đạo, chưa ra khỏi, là cảnh giới này. Vì sao vậy? Vì có tự có tha, có năng có sở, có năng tu có sở tu, có sở chứng. Chưa đoạn tận năng sở! Quý vị xem, người ta ở đây là nhập lưu quên sở, quý vị năng sở không quên, cho nên nhất định phải hiểu rõ ràng minh bạch lý luận của Phật pháp. Hiểu rõ ràng điều này, tuyệt đối không phải dùng ý thức để lý giải. Ý thức lý giải là phân biệt, không phải thấu triệt thật sự. Trong kệ hồi hướng chúng ta thường niệm, nguyện đắc trí tuệ chơn minh liễu, đó là thấu triệt, mà không phải phân biệt.

Bây giờ chúng ta đang nghiên cứu kinh, đang nghe giảng, mọi người dùng gì? Đều dùng tâm phân biệt, cho nên không thể thấu triệt lý này, cảnh giới này không thể hiện tiền. Thực tế mà nói cảnh giới này ở ngay trước mắt, bất luận ta đang giác hay đang mê, cảnh giới đều giống nhau, không phải hai cảnh giới.

Nhất chân pháp giới mà Chư Phật Bồ Tát chứng được và luân hồi lục đạo nơi chúng ta trú, vì sao họ gọi là nhất chân pháp giới, chúng ta gọi là luân hồi lục đạo? Họ gọi là thanh tịnh tịnh độ, chúng ta gọi là uế độ? Trên thực tế làm gì có thanh tịnh? Tâm họ thanh tịnh cho nên gọi là cõi tịnh, tâm chúng ta ô uế cho nên gọi là cõi uế, vấn đề là như vậy.

Do đây có thể biết, nhiễm tịnh của mỗi người đều không giống nhau, bởi vậy cảnh giới mỗi người đều không tương đồng. Người cảnh giới cao, biết người cảnh giới thấp, thấy một cách rõ ràng, giống như ở trên nhìn xuống, thấy rất rõ ràng. Người cảnh giới thấp, không hiểu được người cảnh giới cao, vì sao không thể hiểu? Vì không nhìn thấy.

Ở đây dùng một chữ văn, chư vị phải nhớ, nếu chỉ đơn thuần xem từ phương diện chữ nghĩa, đây thuộc về nhĩ căn đối với tác dụng của thanh trần. Nếu mở rộng ý nghĩa này ra, sáu căn tiếp xúc với cảnh giới lục trần, đều gọi là văn.

Đối với người mới nghe, như vừa mới nói với chư vị, nó không dùng nhĩ thức mà dùng tánh nghe, điểm này rất quan trọng. Trong các buổi học của chúng ta, đương nhiên cũng có những vị đồng tu lâu năm, người tu hành lâu năm phải chú ý. Vì sao vậy? Vì đây là điều chúng ta cần phải học. Khi hiểu được nguyên lý này, nếu áp dụng trong cuộc sống hằng ngày, quý vị thành tựu rất nhanh chóng. Không cần lâu dài thời gian ta có thể đạt đạo, đạt đạo nghĩa là chứng quả, cũng chính là nói chứng lý nhất tâm bất loạn. Hoặc là chứng được kiến tánh, kiến tánh tức là lý nhất tâm, quả thật có thể làm được. Hiện tượng làm được là trong tâm rất cởi mở, vì sao vậy? Vì quý vị đối với tất cả cảnh giới là bình đẳng quán, tuyệt đối không có sai biệt, sẽ không có sai biệt. Ý niệm này khởi lên, tâm quý vị là thanh tịnh. Chư vị phải biết, đối với cảnh giới bên ngoài cánh nhìn không bình đẳng, tâm mình sẽ không thanh tịnh, tâm sẽ ô nhiễm. Hay nói cách khác, quý vị cũng không có tâm từ bi, vì sao nói không có tâm từ bi? Tâm từ bi của quý vị có lệch lạc, đối với người tốt ta phải từ bi với họ, đối với người ác ta phải sân hận họ. Tâm từ bi này là chúng sanh duyên từ, là ái duyên từ, không phải đại từ đại bi. Đại từ đại bi nhất định là từ tâm bình đẳng, tâm thanh tịnh hiển lộ ra. Họ từ bi bình đẳng đối với tất cả chúng sanh, là từ bi thật sự. Chúng sanh đó thích họ, cung kính họ, họ từ bi đối với chúng sanh đó. Chúng sanh đó sân hận họ, muốn giết họ, muốn hại họ, họ đối với chúng sanh đó vẫn từ bi như nhau, tuyệt đối không có sai khác, tâm tình họ là như vậy. Bản thân ta nhập vào cảnh giới này, ta có thể lãnh hội được. Từ đây về sau, tâm quý vị là thanh tịnh bình đẳng, là đại từ đại bi. Khi đạt được cảnh giới này, có thể lãnh hội được cảnh giới của Chư Phật Bồ Tát, mặc dù ta chưa đạt được cảnh giới thậm thâm. Nói tóm lại, ta đạt được một số tin tức, là có thể lãnh hội được một số. Nếu nói đến dùng tánh nghe nghe, cũng chính là một câu nói nổi tiếng trong kinh này: “Phản văn văn tự tánh, tánh thành vô thượng đạo”.

Chư vị phải biết, thật sự muốn tu hành, đây là nói tu hành chơn chánh, là nói đại tu hành, tức ở trong cảnh giới tu tâm bình đẳng. Trong các buổi giảng tôi thường nhắc đến điều này với quý vị, bất luận là thuận cảnh hay nghịch cảnh, ta tu tâm bình đẳng trong hoàn cảnh này. Chịu được điều phải chịu, chịu không được vẫn phải chịu, nếu còn chịu được, không chịu được, tức tâm không bình đẳng. Công phu học ở đâu? Tức học ở đây. Tuyệt đối không phải nói một ngày tôi niệm được mười vạn câu Phật hiệu, một ngày lạy một vạn lạy. Một ngày đọc bao nhiêu bộ kinh, lạy mấy bộ sám hối, đó gọi là tu hành. Tu hành như vậy không có hiệu quả, vì sao vậy? Vì tâm vẫn không bình đẳng, phân biệt chấp trước vọng niệm, từ sáng đến tối chuyển theo cảnh giới, tâm tùy cảnh chuyển. Nói cho chư vị biết, đây gọi là sanh tử phàm phu, gọi là tu tập một cách mù quáng.

Tu hành chơn chánh, nghĩa là sáu căn tiếp xúc với cảnh giới sáu trần, nâng cao tâm cảnh giác của mình. Cổ nhân thường nói, không sợ niệm khởi, chỉ sợ giác chậm, đề cao tâm giác của mình. Tâm giác là gì? Tâm giác chính là tâm bình đẳng. Nếu trong cảnh giới, vừa khởi tâm động niệm, biết minh sai, lập tức niệm câu A Di Đà Phật, hoặc trì chú tụng kinh. Khiến ta lìa xa tâm phân biệt, lúc nào cũng giữ được tâm mình, trong cảnh giới là bình đẳng nhất như. Duy trì tâm thanh tịnh của tự tánh, đây gọi là tu hành chơn chánh. Tâm tịnh tức cõi tịnh, nhất định vãng sanh Tịnh độ, đây gọi là tu hành.

Vì sao trong cảnh giới chúng ta khởi tâm động niệm? Vì sao có vọng tưởng chấp trước? Nói cho chư vị biết, đó là vì không buông được, không buông được điều gì? Tham sân si mạn, quý vị bị những thứ này chi phối. Nếu đối với thế gian này không có chút tham ái nào, sẽ không có sân hận. Vì sao có sân hận? Vì tham không được mới sân hận, mới đố kỵ. Còn như tất cả đều không cần, không còn tâm tham, sân hận cũng không còn, đố kỵ cũng không còn, chướng ngại cũng không còn, vọng niệm cũng không còn. Trí tuệ liền hiện tiền, ngu si cũng không còn.

Do đây có thể biết, chướng ngại lớn nhất của chúng ta, chính là tham dục, sân hận, đố kỵ, ngạo mạn, bốn chướng ngại lớn. Chúng ta cần tu điều gì? Chính là đoạn tận bốn chướng ngại lớn này, trong cảnh giới này tâm mới đạt được thanh tịnh bình đẳng.

Phương pháp của Bồ Tát, kiến tánh, tánh là bình đẳng, thức không phải bình đẳng, cho nên họ dùng tánh nghe nghe. Tánh nghe là bình đẳng, tâm mình là bình đẳng, là thanh tịnh. Đối tượng nghe là thanh tánh, không phải thanh trần. Thanh trần không bình đẳng, chẳng hạn như có tiếng lớn, có tiếng nhỏ, lớn nhỏ tức không bình đẳng. Có âm thanh vừa ý, nghe xong rất hoan hỷ. Có âm thanh không vừa ý, nghe rồi rất phiền não, nó không bình đẳng. Thanh trần không bình đẳng, thanh tánh bình đẳng, đây gọi là phản văn văn tự tánh. Hay nói cách khác, lìa xa sự hư vọng không bình đẳng, mà chứng được tánh bình đẳng chân thật. Trong giáo môn thường nói: “Chuyển thức thành trí”, thức thứ bảy là không bình đẳng nhất. Chuyển thức thứ bảy thành bình đẳng tánh trí, thức thứ sáu là phân biệt, chuyển thức thứ sáu thành diệu quan sát trí. Bồ Tát Quán Thế Âm, ở đây là chuyển thức thành trí. Dùng thức, dùng tâm ý thức, dùng 51 tâm sở tuyệt đối sai lầm. Dùng tánh, dùng chân tánh, dùng tâm thanh tịnh, nhất định chính xác. Nói đến đây tôi lại muốn nói với quý vị, mọi người đừng nghi hoặc. Nếu chúng ta đều nói đến bình đẳng, người tốt, người xấu, đều không phân biệt. Như vậy không phải thiên hạ đại loạn, không phải chúng ta biến thành ngớ ngẩn rồi ư?

Phản văn văn tự tánh là đối nội, là đối với chính mình, tuyệt đối thanh tịnh bình đẳng. Bên ngoài đối với sự tức dùng tám thức 51 tâm sở, hai vấn đề. Trong là phản văn văn tự tánh, ngoài dùng tâm tâm sở, lúc này tâm tâm sở biến thành gì? Biến thành thành sở tác trí, thành tựu khác. Vì thế đối với chúng sanh, nhất định phải dạy họ phân biệt chân vọng, phân biệt chánh tà, phân biệt thị phi, phân biệt lợi hại. Phải dạy họ đoạn ác tu thiện, đối với họ, đối với bên ngoài, nếu trong tâm ta quả thật có những thứ này, vậy là hết. Mình là phàm phu, không phải thánh nhân. Trong tâm của thánh nhân những điều này đối với bên ngoài không giống nhau, họ đối với những điều bên ngoài có thanh tịnh chăng? Thanh tịnh, vì sao thanh tịnh? Vì tâm họ thanh tịnh, tác dụng của tâm tâm sở sanh khởi từ tâm thanh tịnh, họ vốn thanh tịnh, không như phàm phu chúng ta. Vì sao phàm phu chúng ta không thanh tịnh? Vì căn bản không thanh tịnh, căn bản là ô nhiễm, đó chính là có ngã chấp và pháp chấp, đây là căn bản không thanh tịnh. Tuy họ dùng nó, nhưng giống như diễn kịch trên sân khấu vậy, là biểu diễn không phải thật.

Chúng ta xem Tứ Thập Hoa Nghiêm, 53 lần tham bái của Thiện Tài Đồng Tử và 53 vị Bồ Tát là biểu diễn. Chúng ta thấy sự biểu diễn đó là pháp thế gian, biểu diễn pháp thế gian, pháp thế gian chính là nhất chân pháp giới, chính là pháp thanh tịnh. Vì sao vậy? Vì tâm họ không nhiễm, còn chúng ta như thế nào? Chúng ta thật sự nhiễm ô, không phải biểu diễn, là nhiễm ô thật, là sai lầm hoàn toàn, thật sự là sanh tử phàm phu.

Ở đây phương pháp Bồ Tát dùng đáng cho chúng ta học tập, đang để chúng ta noi theo. Phương pháp của họ, đối với người mới nghe, nhập lưu quên sở, chú trọng ở nhập. Đối với người mới nghe, nhĩ căn tiếp xúc với âm thanh khởi tác dụng quán chiếu, chứ không phải tác dụng phân biệt. Vì sao vậy? Vì một khi rơi vào phân biệt, tâm tâm sở liền khởi lên. Cho nên họ không rơi vào tâm tâm sở, không rơi vào bát thức 51 tâm sở. Đây là tác dụng quán chiếu, sự quán chiếu này, họ không bị ảnh hưởng bởi cảnh giới bên ngoài. Vì sao vậy? Vì đã lìa tướng, lìa tướng thấy là tánh. Như vừa mới nói, bản thân họ dùng là tánh nghe, họ tiếp xúc là thanh tánh. Đối với mắt là tánh thấy, những gì tiếp xúc là sắc tánh, không gọi sắc trần, cho nên cảnh giới bên ngoài là thanh tịnh bình đẳng, đây chính là dùng tâm không giống nhau. Phương thức này gọi là “phản chiếu lìa duyên”, không bị cảnh giới bên ngoài lưu chuyển, do đó họ khởi không phải tâm sanh diệt, mà là gì? Là đương thể trạm nhiên, chân như bản tánh. Từ đây lập tức kiến tánh, tâm bất sanh bất diệt, tánh đương thể tức không. Thành tựu này rất đáng nể, người nào biết dùng là có thể chứng được. Đây là nói thành tựu tuệ của tam học, vận dụng tam học.

Vừa mở đầu nói là sơ nhập, không phải đã nhập rất lâu. Chữ nhập của nhập lưu, chính là nói trí tuệ năng quán, tức là nói về quán trí. Như trong Tâm Kinh nói: “Quán Tự Tại Bồ Tát chiếu kiến ngũ uẩn giai không”, là nói sự quán chiếu này. Nhập chính là quán chiếu, ở đây ý nghĩa này, trong Kinh Hoa Nghiêm cũng là ý nghĩa này.

Phẩm đề trong Kinh Bát Thập Hoa Nghiêm gọi là phẩm Nhập Pháp Giới, nhập ở đây nghĩa là quán chiếu. Hiện nay chúng ta đọc Tứ Thập Hoa Nghiêm, phẩm đề của Tứ Thập Hoa Nghiêm rất dài, nhưng chữ đầu tiên vẫn là nhập Nhập bất tư nghì giải thoát cảnh giới, nhập ở đây cũng có nghĩa là quán chiếu, chúng ta phải hiểu điều này.

Quán chiếu tức nhập, quý vị không biết quán chiếu, không thể đi vào đường này. Điều này trong các buổi giảng, tôi cũng thường nhắc nhở chư vị đồng học, tuyệt đối đừng xem vọng tưởng là quán chiếu, vậy là xong. Suốt ngày khởi vọng tưởng, nghĩ như thế như kia, cho rằng đây là quán tưởng, đây là quán chiếu, vậy là sai. Trong quán chiếu tuyệt đối không có ý niệm, không có tưởng, vì sao vậy? Vì họ không dùng tâm ý thức.

Ở đây chư vị cần phải nhớ, như tôi vừa mới nói, người tu hành chơn chánh, đối với bản thân không dùng tâm ý thức, đối với bên ngoài dùng tâm ý thức. Người ta muốn hỏi chúng ta một vấn đề, chúng ta phải suy nghĩ nên trả lời như thế nào, đây là tâm ý thức khởi tác dụng. Quý vị đặt vấn đề với Chư Phật Bồ Tát, với tổ sư đại đức, họ có suy nghĩ chăng? Nếu họ cũng suy nghĩ, vậy là rơi vào tâm ý thức, không phải gọi dùng tâm ý thức, tuyệt đối không có hiện tượng này.

Nhưng trong chư vị tổ sư đại đức, cũng có một người đưa ra một vấn đề, họ im lặng rất lâu mới trả lời, không phải nhanh chóng trả lời. Họ chưa trả lời, phải chăng là đang suy nghĩ? Không phải, họ đang nhập định, họ không khởi tâm không động niệm. Xem cảnh giới của quý vị, quán cơ! Khi tâm quý vị thanh tịnh, nói một câu trọng tâm, quý vị sẽ hoát nhiên đại ngộ. Không phải họ đang suy nghĩ. Người ta đưa ra câu hỏi này, họ nhắm mắt suy nghĩ nên trả lời như thế nào. Đây là phàm phu, không phải người có công phu.

Chúng ta xem Thiền Tông Ngữ Lục, có khi tổ sư rất lâu mới trả lời, rất lâu tức đợi rất lâu. Đó là quán cơ, là phương pháp dạy học, không phải là cần suy nghĩ nên trả lời quý vị như thế nào, không phải, phải hiểu điều này. Phật thường dùng phương pháp này, tổ sư cũng thường dùng phương pháp này.

Trước đây tôi thân cận đại sư Chương Gia, đại sư Chương Gia quen dùng phương pháp này. Chúng tôi đưa vấn đề hỏi ông, tuyệt đối không lập tức trả lời quý vị. Thời gian lâu nhất, ông ngồi với tôi 20 phút, 20 phút ông nhìn vào mắt tôi không nói gì. Không nói một câu nào suốt 20 phút, tâm đã định. Ông nói chuyện rất đơn giản, đơn giản rõ ràng, không có câu nào thừa, khai mở vấn đề cho ta. Lần đầu tiên tôi gặp thầy, ngày đầu tiên đưa ra vấn đề, vấn đề thứ nhất đợi 20 phút. Tôi hỏi ông, Phật pháp hay như vậy, có phương pháp gì khiến chúng con lập tức thâm nhập chăng? Tâm chúng tôi rất gấp. Sau khi ông nghe xong, mắt nhìn vào mắt tôi, nhìn khoảng 20 phút. Sau đó ông nói sáu chữ “có”, tiếp theo nói: “Nhìn phải thấu, buông phải được”. Lời lẽ bình thường, còn phải im lặng 20 phút mới nói, đây là quán cơ. Đây là dạy chúng ta, đem tâm trôi nổi an định lại, sau đó mới có thể tiếp thu.

Công phu tu dưỡng của chúng ta chắc chắn không như ông, ông nói ra sáu chữ, tôi lại đưa ra câu hỏi thứ hai, nên hạ thủ từ đâu? Tôi không có thời gian dài như ông? Ít nhất phải dừng mười mấy phút, mới nói với tôi hai chữ: “Bố thí”. Chư vị nghĩ xem, ấn tượng này rất sâu, quả thật quá sâu! Vì sao vậy? Vì ông dùng phương pháp này dạy chúng ta, khiến ta có ấn tượng sâu sắc như vậy. Nếu tôi vừa hỏi, ông lập tức trả lời, lập tức nói. Đại khái là trước khi ra khỏi phòng ông thì đã quên sạch sẽ, không có ý nghĩa. Phương thức này khiến tôi lưu lại ấn tượng sâu sắc, suốt đời không bao giờ quên. Đây là phương pháp dạy học, không phải đang tư duy. Cho nên nói, họ dùng cách này dạy người khác là tiếp dẫn chúng sanh, giáo hóa chúng sanh, dùng tâm ý thức. Không dùng mà dùng, dùng mà không dùng, điều này tuyệt diệu vô cùng.

Chúng ta nghĩ lại hàng phàm phu, chúng ta khi nghe âm thanh thì như thế nào? Trong tâm lập tức có phản ứng, có phân biệt, có chấp trước, có tốt xấu. Thấy sắc nghe âm thanh, sáu căn tiếp xúc với cảnh giới sáu trần, vừa tiếp xúc liền động tâm, liền khởi phân biệt chấp trước, liền khởi vọng tưởng. Đây gọi là phàm phu sanh tử, nghĩa là sao? Là tâm tùy cảnh chuyển, tâm bị cảnh giới chuyển.

Ở trước Kinh Lăng Nghiêm Đức Phật từng nói: “Nếu có thể chuyển cảnh, tức đồng với Như Lai”. Tâm chúng ta bị cảnh chuyển, đây là phàm phu sanh tử. Đến khi nào chúng ta không bị cảnh chuyển, không bị cảnh chuyển tức có thể chuyển cảnh giới, chuyển cảnh giới chính là Phật.

Bởi vậy chữ nhập này, nhập lưu, đây là lưu gì? Là lưu nhất chân pháp giới, lưu của pháp thân đại sĩ, nhập vào các dòng này. Nếu lấy tây phương Tịnh độ mà nói, nhập vào dòng của cõi thật báo trang nghiêm. Quý vị xem, cảnh giới này cao biết bao, đâu có đạo lý không vãng sanh! Lại nói cho chư vị biết, vãng sanh được tự tại, muốn đi khi nào thì đi, muốn ở thế gian này thì cứ ở lại, thích ở 100 năm thì ở 100 năm, thích ở 1000 năm thì ở 1000 năm. Vì sao vậy? Vì không có sanh tử, không có thọ mạng. Chỉ cần vào được dòng này là thanh tịnh bình đẳng, nhất chân pháp giới, cho nên tuyệt đối không giống phàm phu chúng ta.

Phàm phu, khi cảnh giới lục trần bên ngoài hiện tiền, tâm bị nó dẫn đi mất, chuyển theo cảnh giới. Đây gọi là lưu tán khắp nơi, đây gọi là xuất. Nếu tâm không bị cảnh giới chuyển, có thể thu nhiếp, như như bất động, đây gọi là phản chiếu. Cho nên khi tu hành đến một giai đoạn nào đó, phải tiếp xúc cảnh giới bên ngoài. Ví dụ, quý vị nữ Phật tử, nữ thích đẹp hơn nam, cho nên rất đa dạng. Quý vị đến siêu thị đi dạo, thấy thứ này cũng rất đẹp liền động tâm, thứ kia cũng không tệ muốn mua, đây chính là tâm bị cảnh giới bên ngoài dẫn dắt. Quý vị đến đó xem thử, mọi thứ đều thấy rất rõ ràng minh bạch, năm nay lưu hành mốt này, tâm vẫn như như bất động, đây là công phu của quý vị. Nếu quý vị không thường đến đó dạo chơi, sao có thể biết được, công phu mình tiến triển đến mức độ nào? Đạo tràng ở đâu? Đó chính là đạo tràng, đó là nơi tu định, nơi luyện công phu của mình. Nếu ở đó ta đạt được như như bất động, rõ ràng phân minh, chẳng phải không biết, như như bất động, đây là định công của quý vị. Định tuệ đẳng trì, định tuệ song tu là tu như vậy. Chứ không phải nhắm mắt lại, bịt tai lại, không nghe gì, không thấy gì, quay mặt vào tường, nhập định. Đó là định gì? Đó gọi là định tiểu thừa, không phải định đại thừa.

Bồ Tát đại thừa nhập định, quý vị xem trong Kinh Hoa Nghiêm, người tu thiền định họ tu ở đâu? Tu ở giữa chợ, tức là chợ búa siêu thị hiện nay, nơi náo nhiệt nhất, họ tu định ở đó. Tu như thế nào? Như vừa mới nói, thấy mọi thứ, nghe mọi thứ, đi xem xét khắp nơi nhưng tâm bất động. Đây gọi là tu đại định! Không phải tu diện bích như hàng tiểu thừa, định diện bích không có lợi ích, không khởi tác dụng. Hay nói cách khác, luyện khi sáu căn tiếp xúc với sáu trần, luyện không khởi tâm không động niệm, không phân biệt không chấp trước, đây chính là tu đại định Lăng Nghiêm.

Bồ Tát Quán Thế Âm, Bồ Tát Đại Thế Chí, 25 vị Bồ Tát trong Kinh Lăng Nghiêm, họ đều tu đại định Lăng Nghiêm, nói thật, không ngoài nguyên tắc nguyên lý này. Nếu chư vị hiểu rõ nguyên tắc nguyên lý này, tinh tấn tu hành trong cảnh giới. Nếu trong cảnh giới vừa khởi tâm vừa động niệm, lập tức nhận ra sai lầm. Đây gọi là không sợ niệm khởi, chỉ sợ giác chậm. Khó tránh khỏi khởi tâm động niệm, vì sao vậy? Vì phiền não và mê hoặc từ vô lượng kiếp đến nay, đương nhiên sẽ khởi tâm động niệm. Nhưng vừa khởi tâm động niệm lập tức giác ngộ, đây chính là Bồ Tát. Giác ngộ thì sao? Tâm này không chuyển theo ngoại cảnh, thu nhiếp tâm này, lại được định. Đây gọi là quán chiếu, đây chính là giác ngộ. Cho nên sự giác ngộ này, là trong mọi cảnh giới niệm niệm phải giác ngộ. Một niệm không giác là một niệm mê. Phải niệm niệm giác ngộ, phải ngày ngày giác ngộ, phải giác ngộ mỗi năm, từ sơ phát tâm cho đến thành Phật.

Điều này tôi không cần nói nữa, trong Đại Thừa Khởi Tín Luận nói rất hay. Quý vị thấy Đại Thừa Khởi Tín Luận nói về thỉ giác, thành Phật vẫn gọi là bắt đầu giác ngộ, gọi là cứu cánh thỉ giác. Chư vị nhất định phải biết ý nghĩa này, Khởi Tín Luận là phải dùng công phu!

Phản văn, thực tế mà nói chính là kiến tánh. Phản nghĩa là sao? Là nhằm vào người tâm bị cảnh giới bên ngoài chuyển. Trên thực tế làm gì có phản, vốn không có phản, tâm này vẫn còn tới lui ư? Không còn.

Mở đầu Kinh Lăng Nghiêm, trong thất xứ trưng tâm nói rất rõ ràng, tâm không có đến đi. Thực tế mà nói, chân tâm chẳng những không có đến đi, cũng không có khởi diệt, đến đi khởi diệt là vọng tâm. Trong Khởi Tín Luận chúng ta thấy, bổn giác bổn hữu, bất giác bổn vô. Vọng niệm này chính là bất giác, bất giác bổn vô, cho nên nói tám thức 51 tâm sở là bổn vô. Bổn vô nó chính là hư vọng, là giả. Giả tức là có khởi có diệt, có đến có đi, đó là những thứ này. Hôm nay chúng ta xả bỏ nó, tâm tánh vốn có là bất sanh bất diệt, không đến không đi, không dơ không sạch, đây là chân tâm thường trú hiện tiền. Cho nên phản văn chỉ có ý phản văn, không có sự thật, phải chú ý điều này. Cho đến khi tâm tánh không sanh diệt hiện tiền, tâm tánh này về lý bất sanh diệt. Lại nói cho chư vị biết, về sự có sanh diệt chăng? Về sự cũng không có sanh diệt.

Cho nên lý nhất tâm bất loạn, viên giáo sơ trụ Bồ Tát chứng được là vô sanh pháp nhẫn. Lúc này sáu căn tiếp xúc với cảnh giới sáu trần, chẳng những là thanh tịnh, vô nhiễm, mà còn không sanh không diệt.

Quý vị xem, hiện nay chúng ta là phàm phu, cảnh giới đó có sanh có diệt, có đến có đi, có nhiễm có tịnh. Đây là gì? Là cảnh giới do vọng tâm hiện. Nếu lìa vọng tâm, những gì chân tâm thấy không phải như vậy. Cảnh giới là thanh tịnh bình đẳng, không dơ không sạch, không sanh không diệt, tất cả huyễn tướng do tâm tánh hiện ra cũng đều như vậy. Đây là chứng vô sanh pháp nhẫn, lúc này mới gọi là nhập.

Mấy câu trong Kinh Kim Cang nói, không nhập sắc thanh hương vị xúc pháp, gọi là nhập lưu, có mấy câu như vậy. Không nhập sắc thanh hương vị xúc, nghĩa là trong sắc thanh hương vị xúc chúng ta không khởi tâm. Như vừa mới nói không khởi tâm không động niệm, không chấp trước không phân biệt. Quý vị hãy nhớ, bốn câu này, pháp trong pháp có pháp thế gian, có Phật pháp, nhất định không có ngoại lệ. Đối với Phật pháp cũng không khởi tâm không động niệm, không chấp trước không phân biệt mới được. Không chấp trước pháp thế gian, nhưng chấp trước Phật pháp, vậy là xong.

Chúng ta thấy trong đoạn kinh văn ở trước, nếu chúng ta dùng tám thức 51 tâm sở tương ưng với Phật pháp, chư vị phải biết, toàn bộ Phật pháp đều biến thành pháp trần, không phải pháp tánh, biến thành pháp trần. Ở trước Đức Phật Thích Ca Mâu Ni trách tôn giả A nan, quý vị nhớ rằng, trách A nan không biết dùng tâm, nghe Phật pháp nhiều năm như vậy mà không khai ngộ, biến tất cả pháp mà Thế Tôn nói thành pháp trần.

Tối hôm qua tôi cũng nói với chư vị, chúng tôi có đại nguyện hoằng pháp lợi sanh, giúp bất kỳ quốc gia khu vực nào trên thế giới này. Chỉ cần yêu thích Phật pháp, chúng tôi giúp họ kiến lập thư viện nghe nhìn của Phật giáo. Chúng tôi có nguyện này, có cách làm này, nhưng tâm chúng ta tuyệt đối không dính chút bụi trần. Nếu cho rằng đây là công đức, là việc tốt, tôi có ân huệ đối với chúng sanh, tôi độ chúng sanh, vậy là xong. Những gì ta làm đều là pháp trần, phước báo hữu lậu của tam giới. Chẳng những pháp thế gian không nhiễm, mà Phật pháp cũng không nhiễm, mọi sự tu chứng đều không nhiễm, tất cả sự nghiệp lợi sanh đều không nhiễm. Như trong Kinh Kim Cang nói, độ vô lượng vô biên chúng sanh, thật sự không có chúng sanh nào được độ. Phật độ chúng sanh, Bồ Tát độ chúng sanh, có ai kể công, có ai nói mình thật tuyệt vời, không có. Gọi là làm mà không làm, không làm mà làm. Tu mà không tu, không tu mà tu, như vậy mới có thể đạt đến quên sở.

Chư vị phải biết, năng sở là đối lập, bên này không có thì bên kia cũng không có, lúc này mới thật sự nhập vào cảnh giới thanh tịnh. Phàm những gì có năng sở đối lập, chưa diệt năng sở, là không thể nhập vào nhất chân pháp giới. Theo ý nghĩa trong Kinh Kim Cang, nói một cách đơn giản, là không nhập vào dòng của phàm phu, mà nhập vào dòng thánh nhân. Không nương vào trần cảnh, mà nương vào tự tánh, chính là ý này.

Bản thân chúng ta phải thường phản tỉnh, trong 12 tiếng đồng hồ sáu căn tiếp xúc với cảnh giới sáu trần, nương vào trần cảnh, điều này rất phiền phức! Khi nào chúng ta nhìn thấu vấn đề này, buông bỏ những điều này cho nên nhìn thấu buông bỏ, như đại sư Chương Gia nói, phải bắt đầu từ bố thí. Ý nghĩa bố thí, mục đích bố thí không có gì khác, không phải nói chúng ta làm tăng thượng duyên cho người, đem lợi ích đến cho người, không phải. Chính là phá ngã chấp và pháp chấp của chính mình, mục đích là đây.

Tối hôm qua tôi đã nói với chư vị, có một vị đồng tu, ông ta đang tu bố thí, thật khó được. Tôi hỏi ông ta vì sao phát tâm? Ông ta nói, tôi không muốn có công đức gì, cũng không cầu gì cả. Vậy thì vì điều gì? Vì kiếm tiền nhiều, tăng trưởng tâm tham, tôi bố thí không ngoài mục đích làm giảm tâm tham của tôi mà thôi, điều này hoàn toàn chính xác. Ông ta không có mục đích nào khác, tất cả chỉ vì sợ mình tăng trưởng lòng tham, đây là người có thiện căn.

Thông thường người ta bố thí vì mục đích gì? Bố thí vì muốn có nhiều công đức. Ta bố thí tài tương lai được giàu có, bố thí pháp tương lai được thông minh trí tuệ, bố thí vô úy tương lai được mạnh khỏe sống lâu. Đây là gì? Đây hoàn toàn là có đầu óc buôn bán, hiện tại đầu tư một ít vốn, muốn tương lai kiếm được nhiều lợi nhuận.

Những lời này là trong Phật pháp nói, tuy nhiên cần phải biết Phật nói ý này, “tiên dĩ dục câu kiên, hậu linh nhập Phật trí”. Phật không nói như vậy, ai chịu làm điều này? Không ai chịu làm. Vì thế phải biết rằng, Phật nói như vậy là phương tiện nói. Tuy là phương tiện nói, nhưng đây đúng là sự thật. Thế gian chúng ta có rất nhiều người giàu có, đúng là nhờ đời trước tu bố thí, đây không phải giả. Tuy là pháp phương tiện, nhưng cũng là lời chân thật.

Nhưng nếu muốn liễu sanh tử xuất tam giới, muốn minh tâm kiến tánh, muốn được lý nhất tâm, vậy thì không được. Phải tu bố thí, nhưng không đạt được mục đích này, vì sao vậy? Vì mục đích này là tăng trưởng tâm tham. Tham tiền tài, tham thông minh trí tuệ, tham mạnh khỏe sống lâu. Việc bố thí này vẫn là tăng trưởng tâm tham, không thể liễu sanh tử, không thể minh tâm kiến tánh.

Vì thế, Bồ Tát lục độ là thanh tịnh, là vô vi mà vô sở bất vi. Đối với bản thân mà nói, tuyệt đối là vô vi. Về sự mà nói, đó là vô sở bất vi. Mọi thứ đều làm, tâm địa mình thanh tịnh không nhiễm chút bụi trần.

Như tôi vừa mới nói với chư vị, tu đạo là tu như thế. Không những thấy sắc nghe âm thanh tâm địa thanh tịnh, không khởi tâm không động niệm, không phân biệt không chấp trước. Mà mình tự tu cho đến hóa tha, hóa độ chúng sanh, giúp đỡ người khác, cũng không khởi tâm không động niệm, không phân biệt không chấp trước. Vì thế tâm mình giữ được một vị thanh tịnh, một vị bình đẳng, đây là pháp tu của đại Bồ Tát. Chỉ có pháp tu này mới có thể quên sở. Hay nói cách khác, không những pháp thế gian, đến Phật pháp cũng không còn mê hoặc chúng ta. Mê hoặc là sao? Tức vừa thấy liền động tâm, đây chính là bị nó mê hoặc. Chúng ta thấy vẫn không động tâm, nghĩa là không mê, động tâm là mê! Ở đây ta có tạo tác, đó chính là tạo nghiệp, vì thế hoặc nghiệp khổ, ta có hoặc có nghiệp, sau đó phải chịu quả báo, đây là một nguyên lý căn bản trong sanh tử luân hồi lục đạo. Bởi vậy không mê hoặc đương nhiên không tạo nghiệp, không tạo nghiệp thì quả báo đâu ra?

Đối với quên sở, chúng ta dùng một câu để nói, phàm là thân sở có thể hoặc, nhất định có sở của nó. Bồ Tát đã nhập vào dòng pháp tánh của đại Bồ Tát, cho thấy tuy cảnh giới tiền trần của họ hiện tiền, tuyệt đối không bị cảnh giới làm mê hoặc. Đây gọi là quên sở, chứ không phải nói, không có cảnh giới bên ngoài.

Quý vị thấy 53 lần tham bái, ở đâu không có cảnh giới? Cảnh giới sáu trần đều ngay trước mắt, đều ở trước mặt Thiện Tài Đồng Tử, mỗi cảnh giới Thiện Tài Đồng Tử đều tiếp cận. Nhưng ở sau, đoạn sau cùng, quý vị thấy trong mỗi chương có sáu đoạn lớn, đoạn sau cùng đề mục là gì? Là luyến đức lễ từ, đó chính là nhập lưu quên sở. Đức là gì? Ngài rèn luyện trong môi trường này, quả thật không nhiễm. Đây là tâm ngài có sở đắc, ngài đạt được tâm thanh tịnh, đạt được tâm bình đẳng. Lễ từ tuyệt đối không tiêm nhiễm, lễ từ chính là quên sở, luyến đức chính là nhập lưu. 53 lần tham bái trong Kinh Hoa Nghiêm, ở sau mỗi đoạn đều có khoa kinh văn này. Khoa kinh văn này tức ở đây nghĩa là nhập lưu quên sở.

Chư vị đem những đại kinh đại luận kết hợp lại xem, ý nghĩa rất rõ ràng, ý nghĩa rõ ràng như vậy bày ra trước mắt chúng ta, chúng ta vẫn không nhận ra. Đó là vì sao? Là vì chúng ta mê trong cảnh giới không nhận ra, cảnh giới vừa hiện tiền liền mê hoặc. Sau khi mê, đến 53 vị Bồ Tát, đến Thiện Tài Đồng Tử cũng không xem trọng, quý vị xem Tứ Thập Hoa Nghiêm như xem truyện, đó chính là mê hoặc điên đảo. 53 vị thiện tri thức cũng là phàm phu, Thiện Tài Đồng Tử cũng là phàm phu. Đó là vì ta dùng tâm phên biệt, dùng tư duy mình để xem, ta chưa nhập lưu, chưa quên sở, cho nên không hiểu được ý của kinh. Nếu có một chút ít công phu, khi xem Kinh Hoa Nghiêm, rất thù thắng, rất đáng nể. Ta sẽ đạt được khai thị rất lớn, biết bản thân mình nên tu như thế nào. Đó gọi là tu hành chơn chánh, tu hạnh Phổ Hiền. Trong đại kinh nói rằng, không phải hạnh Phổ Hiền không thể thành Phật. Hạnh Phổ Hiền biểu hiện cụ thể ở 53 lần tham bái. Hoa Nghiêm nói rất tường tận, kinh văn nhiều.

Bộ kinh này đơn giản, đặc biệt là chương nói về Bồ Tát Quán Thế Âm này, tất cả chưa đến 500 chữ. Phần ở sau không tính, quan trọng là phần ở trước. Ở trước chưa đến 500 chữ, bao gồm hết toàn bộ Tứ Thập Hoa Nghiêm.

Hôm nay thời gian đã hết, chỉ nói đến câu: “Nhập lưu quên sở”, thực tế thì ý nghĩa của quên sở vẫn chưa nói rõ ràng với mọi người. Kinh văn quan trọng, chúng ta nói tường tận một chút cũng không có gì trở ngại, thêm một ít thời gian cũng không sao.

Hết giờ rồi, hôm nay chúng ta học đến đây.