Tự Truyện Thánh Nghiêm

Chương 8: Khắc Khoải

Cuộc sống quân nhân khiến tôi mệt mỏi, cạn kiệt sức lực. Tôi bắt đầu nghĩ tới chuyện đào ngũ. Lòng tôi rất rối, không biết sau này chuyện gì sẽ xảy ra, cũng chẳng biết có mình có khôi phục được thân phận tu sĩ hay không? Hồi xưa tôi nghĩ đi lính đỡ vài năm, sang Đài Loan rồi tôi sẽ có cơ hội làm hòa thượng lại. Nhưng ở trong quân ngũ mấy năm ròng, tôi mới hiểu ra mộng ước này tưởng đơn giản nhưng thực sự rất khó với tới.

Thời gian cứ trôi qua, một năm, hai năm, ba năm… đã năm năm rồi… Chính phủ quốc dân hiện đang thiếu nhiều vũ khí lẫn nhân viên quân sự. Nếu xảy ra đánh nhau, tôi không biết mình có còn sống để mà tu tiếp nữa không? Tôi chỉ là một người khoác áo lính, nhưng tâm tư toàn là hoài vọng đời sống thoát tục, ước mơ cháy bỏng này luôn nung nấu tôi.

Tư tưởng đào ngũ cứ ám ảnh mãi. Nhưng… áo tu tôi không còn, tôi cũng chẳng có đủ dũng khí để chạy trốn. Đã có người thực hiện việc chạy trốn đến ba lần: Lần nhất thất bại, anh bị đánh đập tới nỗi thịt da tét ra. Lần thứ hai, anh bị bắt lại; họ trói vào cọc, phạt anh đứng phơi ngoài trời suốt hai ngày, không cho ăn uống; đại tiện tiểu tiện gì cũng tại chỗ đó. Lần thứ ba, anh bị xử tử.

Mặc dù cảm thấy mình đang khốn quẫn, nhưng là sĩ quan, tôi vẫn có thời gian để viết bài cho tạp chí Phật giáo.

Trước năm 1956, tôi sáng tác rất nhiều thơ, đoản văn và tiểu thuyết… không dính tới chủ đề Phật giáo, chẳng ai lưu ý đến văn tôi. Mùa xuân năm đó, các quân nhân từng là bạn đồng tu trước đây, góp ý khuyên tôi nên chuyển hướng, thế là tôi bắt đầu viết về triết học và tôn giáo.

Tôi gởi bài đến báo Phật giáo, nội dung bình luận ý nghĩa cuộc sống, vô thường, khổ và cô độc… Tôi đề xướng chúng ta cần phấn đấu, nỗ lực để tiêu trừ nghiệp lực, ra khỏi tam giới, thoát vòng sinh tử luân hồi, đời đời kiếp kiếp không còn bị trôi lăn.

Tôi cũng tham khảo quan hệ giữa tôn giáo và văn học, để mắt tới ảnh hưởng kinh điển phật giáo đối với văn học. Tôi cho rằng Phật giáo đồ đối với văn học nên tôn trọng và lưu tâm nhiều hơn, vì sáng tác văn học nghệ thuật có ý nghĩa sẽ rất trân quý và ảnh hưởng cực lớn đối với xã hội, nhân loại.

Tôi viết cho báo Phật giáo rất được hoan nghênh, thế là tôi tự chọn một bút danh. Tôi dùng họ “Trương” của mình và lấy tên “Thái Vi” thay cho Bảo Khang.

Cách doanh trại không xa, lưng chừng núi có một ngôi chùa, từ doanh trại nhìn lên có thể thấy tượng Phật vĩ đại trên núi. Nhân đó tôi thường đến trước tôn tượng này lễ bái, không ai quấy rầy tôi. Trong đội lính có nhiều tín đồ Cơ đốc giáo, họ thường tụ hội đọc Phúc âm.

Tôi cũng dành riêng thời gian đả tọa. Tôi và mấy người ở chung một gian phòng, ngủ trên sạp; đây cũng là chỗ tôi ngồi thiền. Các bạn biết tôi ngồi, nên không quấy rầy tôi. Vì tôi là sĩ quan, cho nên có chăn bông; tôi dùng nó để ngồi. Nhưng do công tác bất thường nên tôi không có thời gian cố định để tĩnh tọa và không thể ngồi được lâu. Vì có lúc tôi ngồi được một, hai tiếng thì các quân nhân vào phòng, phá tan bầu không khí yên tĩnh; cho nên ngồi thời gian ngắn mới không bị quấy rầy.

Sĩ quan có được quyền tự do đi lại; nên khi nghĩ phép thì tôi đi viếng chùa. Phật giáo Đài Loan hiện đang có nhiều chuyển biến. Trên đảo chỉ có số ít chùa, (suốt thời gian 50 năm nhật bản chiếm lĩnh), Đài Loan bị ảnh hưởng sâu nặng, ngay cả giới Phật giáo cũng mang phong cách Nhật Bản. Khi người Nhật rút đi rồi, trụ trì cũng đi theo, chùa thuộc cư sĩ tiếp quản lo liệu. Trong chùa chỉ có thực hành hình thức tôn giáo, đám sám… chứ không có Phật học viện tiến tu. Đối với các hoạt động hoằng pháp bên ngoài (như hướng dẫn tu hành) thì người phụ trách chùa chỉ có một số ít được học qua khóa huấn luyện Tăng già, nhưng chính yếu vẫn là tổ chức đám sám, làm nghi thức siêu độ cho người chết theo tín ngưỡng dân gian.

Thế nhưng, tình hình này đã bắt đầu thay đổi. Khi tôi mới đến Đài Loan, Đài Loan chỉ có khoảng từ hai ba mươi vị tu sĩ chân chánh. Sau đó có thêm bốn năm mươi vị tu sĩ từ Đại Lục chạy qua.

Có một số người sau đó hoàn tục, bởi vì họ không thể nói tiếng Đài, nên chẳng cách chi truyền dương Phật pháp. Đến sau này chính phủ yêu cầu nhân dân học quốc ngữ; mới phát hiện những vị tăng đến từ Đại Lục rất tài giỏi, kiệt xuất. Một số từng là bậc thầy của các giáo sư tôi, sau khi đến Đài Loan đã lưu lại, họ là Nam Đình lão nhân,

trưởng lão Đạo Nguyên, trưởng lão Bạch Thánh và Diệu

Nhiên…

Nam Đình lão nhân và tôi thường liên lạc, ông rất quan tâm giúp đỡ và thường tặng vật thực cho tôi. Bởi ông biết trong quân đội chẳng có gì ăn, mà tôi lại ăn chay nên dinh dưỡng càng thiếu thốn. Có lần ông cho tôi sữa bò (đây là thực phẩm được xem là rất quý vào thời đó). Tôi chế nước nóng pha sữa, ăn với cơm; thấy hết sức ngon miệng, mùi vị thơm ơi là thơm. Các bạn tôi rất đố kỵ, nói tôi là quý tộc, mới có sữa bò uống.

Nam Đình lão nhân thường viết thư động viên tôi. Tôi nhớ có lần viết thư cho ông, tôi kể lể mình chán nản tột cùng và than van đời sống quân ngũ không có tự do. Trong thư hồi âm, Nam Đình lão nhân viết:

“Trong thế giới này, ai có được tự do? Chỉ có thân xác chứ không có tự do”. Ông khuyến khích tôi quán sát phản ứng của mình đối với hoàn cảnh. Dùng thân làm dụng cụ để tu. Ông viết: “Chúng sinh sống trên thế gian này giống như ở trong nhà lửa, ngay lúc Phật còn trụ thế, lúc ngài hóa độ chúng sinh, thì đây là Phật quốc tịnh độ. Anh hãy biến người trong quân trại thành thiện tri thức của mình, tiếp tục dụng công. Đó chính là vì sao Phật đạt đến giải thoát rồi, mà vẫn trụ thế giáo hóa, bởi vì Ngài muốn giúp đỡ chúng sinh”…

Phong thư này đã giúp đỡ tôi rất nhiều. Tôi y theo đó mà giữ tâm.

Có một lần nghỉ phép, tôi ngồi xe buýt đến Đài Bắc thăm

Nam Đình lão nhân. Ngài ở Thiện Đạo Tự, một ngôi chùa Nhật Bản thuộc cư sĩ quản lý. Người quản lý chùa thỉnh ngài đến ở nhưng không cho làm trụ trì. Ngài mỗi tuần giảng kinh một lần, có nhiều người đến nghe, nơi ngài ở là một gian phòng cũ kỹ, chật hẹp. Bởi vì ở Đại Lục ngài là bậc thầy nổi danh, cho nên có nhiều tín đồ cúng dường, trong số đó không thiếu các tướng lãnh và những nhân vật chính trị giàu quyền lực. Họ mặc dù có cúng dường tiền, song ngài không có người chăm sóc, nên việc gì cũng phải tự làm. Muốn viết thư cho tôi, ngài phải lặn lội đi rất xa để mua thư và tem. Cho dù là vậy, ngài vẫn là đối tượng mơ ước của nhiều tăng sĩ từ Đại Lục sang Đài Loan. Vì ở chỗ ngài ở có thức ăn, học sinh được tài trợ; còn những tăng sĩ khác không chỗ nương, phải lưu lãng long đong trên quốc đảo này vì chẳng có chỗ an thân.

Lúc tôi thăm Nam Đình lão nhân, gian phòng ngài ở quá nhỏ nên tôi phải đứng. Nam Đình lão nhân vì muốn khuyến khích tôi, mỗi khi tôi từ giã, ngài thường cho tôi một tờ năm hay mười đồng.

Vào thời đó, đối với một sĩ quan nghèo như tôi, đây là số tiền rất lớn.

Tôi cũng đến thân cận các trưởng lão khác như pháp sư Bạch Thánh ở Thập Phổ Tự Đài Bắc, chùa ông công việc bề bộn nên chúng tôi không có thì giờ đàm đạo nhiều. Ông thường hỏi tôi: – Anh có vấn đề hay gặp khó khăn gì chăng? Cứ nói cho tôi biết, tôi sẽ giúp anh giải quyết…

Tôi cũng đi thăm trưởng lão Diệu Nhiên, nơi ông ngụ là một vùng thôn quê nhỏ, không ai giúp đỡ nấu nướng, mà ông còn phải nấu cho người ăn. Tính ông bình dị dễ gần, luôn sẵn sàng động viên an ủi người, khiến người ngưỡng mộ.

Thỉnh thoảng tôi ghé thăm và ở lại Thiện Đạo Tự, là ngôi chùa lớn nhất Đài Bắc vào thời điểm đó. Đấy là tổng bộ Tịnh độ tông. Đại điện xây mô phỏng theo chùa ở kinh đô. Liêu phòng bên chánh điện chật chội khó kham. Phòng tôi ngủ nhờ là chỗ thờ cốt.

Tôi vẫn ở trong tâm trạng giằng co, quẫn bách; thường hoài nghi và khao khát muốn lìa quân ngũ. Một năm, rồi một năm nữa trôi qua… các bạn đồng tu ở Phật học viện trước đây (cùng nhập ngũ một lượt với tôi) lúc này đều đã trốn thoát, quay về hồi phục thân phận tu sĩ hết cả. Nhưng hồi ấy xã hội Đài Loan đang rất bất an, cho nên họ cũng chẳng được sung sướng gì. Bởi người ta phao tin đồn khắp nơi rằng: “Những người xuất gia từ Đại Lục kéo sang Đài Loan là gian tế”. Vì vậy mà nhiều tu sĩ bị chính phủ bắt bớ, tống giam. Người không bị bắt thì phải lo bôn đào, cải trang thân phận; mặc lại y phục đời, sống lẫn lộn cùng dân thường và không dám ở trong chùa nữa.

Quả tình tôi chẳng có dũng khí để đào ngũ. Vì ngụ trong quân trại xem ra vẫn tốt hơn là ở nhà giam. Tình huống Đài Loan lúc đó rất gay go. Bất kể lý do, thời gian nào, bạn đều có thể bị bắt, bị tra khảo, bị nhốt giam! Ngày nào cũng thế, chẳng cần pháp đình xuất lịnh, từ sáng đến tối họ đều có thể bắt người bất kỳ. Bởi thế nên tôi đành ở trong quân ngũ chờ đợi với tâm tư sầu muộn… rồi đâm ra hoài nghi… Tự hỏi “Không biết mình còn có ngày được quay về làm hòa thượng nữa hay không?”…

Thùng sơn lủng đáy

Sau đó tôi gặp được Linh nguyên lão nhân và cuộc đời của tôi bỗng chuyển sang hướng mới.

Lúc tôi ghé thăm “Cao Hùng Phật Giáo Đường” (một ngôi chùa mới tại Cao Hùng), thì gặp Linh Nguyên lão hòa thượng – Ngài từ Cơ Long tới và đang ngụ nhờ tại đây. Sau này có người cúng cho ngài một mảnh đất, ngài liền xây một ngôi chùa ở Cơ Long. Tăng chúng đi hành cước bên ngoài, không có ngũ tại quán trọ, thông thường các chùa đều cho người đến quải đơn (Trình điệp đàn xin tá túc) có thể ngủ nhờ một, hai đêm – Đây là tập tục của các đạo tràng tự viện thiền tông trong tùng lâm.

Linh Nguyên lão hòa thượng thấp hơn tôi, Ngài có cái bụng phệ to tròn và đôi má đầy đặn. Khi Ngài ngồi thiền, nhìn giống như Bố Đại hòa thượng. Ngài bước đi khoan thai, nói năng dịu dàng; mặc dù ngài ít khi cười, nhưng người ta luôn cảm nhận được tấm lòng từ bi tỏa ra nên không ai cảm thấy sợ hãi. Ngài mặc áo vá nhiều chỗ, chẳng thèm quan tâm người có coi thường mình hay không. Ngài không kiểu cách và chẳng tỏ vẻ đại hòa thượng. Ngài là người Triết Giang, (một tỉnh bên biển đông Trung Quốc, thuộc phía nam Thượng Hải). Ngài dùng từ rất giản dị, vì tôi là người Giang Tô nên có thể giao tiếp với Ngài dễ dàng.

Mặc dù tôi đang mặc áo lính, nhưng Ngài không cư xử như đối với cư sĩ. Ngài nói phòng của mình quá nhỏ, nên tối đó hai chúng tôi sẽ đồng nghỉ trên sạp. (Nhưng cư sĩ không được phép cùng người xuất gia ở chung một phòng), vì vậy ngài bảo: - Tối nay chúng ta cùng nhau tham thiền!

Khi Ngài ra ngoài hành cước, Ngài không đòi hỏi phải có giường mới ngủ được. Chỉ cần có một chỗ đủ để ngồi là được rồi. Tư thế này tương tự ngồi thiền, nhưng thân không thẳng đứng; đầu Ngài cúi thấp giống như ngủ.

Có hai bộ kinh bàn đến Du già thụy miên. Tư thế ngồi thụy miên này cần phải luyện tập; cho dù là khi bạn đã ngủ rồi. Lưng của bạn và phía trước hơi cong (bối hội tiền loan), không phải cách thích hợp để ngủ. Nhưng trải qua luyện tập, bạn có thể ngồi tốt, chính xác, và thực sự vào giấc ngũ dễ dàng. Tư thế nghỉ ngồi này, có thể khiến người ngủ không mộng mị; đạt được trạng thái nghỉ ngơi chân chánh. Khi ngài ngồi như thế, trông ngài hết sức an ổn, giống như là một tượng Phật vậy.

Chúng tôi ngồi bên nhau trên bộ ván, trong cái mùng lớn. Sau đó, tôi mỏi mệt ngủ thiếp đi. Rất khinh an, khỏe khoắn, không mộng mị… Lúc tôi tỉnh lại, lão hòa thượng vẫn còn ngồi, tôi làm y theo ngài.

Linh Nguyên lão hòa thượng rất ít khai khẩu, trừ khi người khác bắt chuyện trước.

Con có thể hỏi ngài một vấn đề chăng? – Cuối cùng tôi nhịn hết nổi, đành phải lên tiếng – Ngài đáp: – Được!

Thoạt tiên, tôi chỉ muốn hỏi một vấn đề, nhưng hằng trăm thắc mắc bỗng dâng trào, những tư tưởng từng vây khốn, hành hạ tôi, giờ được dịp bung ra hết. Bao hoài nghi và nỗi niềm tuyệt vọng được kích phát òa vỡ: – “Con có thể thành hòa thượng được nữa không? Làm sao đạt đến điều này? Con phải theo ai học tập? Thành tu sĩ rồi thì phải làm sao?

Con phải thành một hòa thượng như thế nào? Làm hòa thượng, con phải làm sao để lợi mình, lợi người? Phật pháp quảng đại như vậy, thâm áo giống như biển, con sẽ bắt đầu từ đâu? Có vô lượng, vô lượng pháp môn, con phải chọn pháp môn nào để tu?…

Tôi hỏi một hơi không ngừng, hi vọng vị hòa thượng tướng mạo an nhiên, tự tại này có thể tuần tự giải đáp hết cho mình. Nhưng khi tôi vừa dứt lời thì ngài hỏi vặn lại:

Còn gì nữa không?

Tôi tiếp tục dốc hết bầu tâm sự, kể lể tiếp những điều từng ám ảnh, làm khổ, hành mình…

Cuối cùng, Lão hòa thượng hít một hơi dài, đưa tay lên, đánh mạnh xuống bộ ván và quay sang tôi hét thật to:

BUÔNG!

Lúc đó thật là khiến người ta chấn động, hết hồn! Ngay lập tức tâm tôi như bị nổ tung, mồ hôi tuôn dầm dề. Gánh nặng bỗng biến mất hết… Trong khoảnh khắc đó, mây mù tiêu tan, lớp lớp chướng ngại từng vây bủa, che ám… bỗng lặn mất tiêu, không còn tung tích. Thay vào đó là cảm giác cực kỳ khinh an, tự tại. Tôi thấy toàn thân mát mẻ, thanh lương; vô cùng thư thái. Còn có vấn đề gì nữa đều là dư thừa! Những nghi hoặc và tuyệt vọng từng có, giờ hóa thành vô tung vô tích. Thế giới này đã không còn vấn đề gì nữa rồi, tất cả ưu tư khổn hoặc thảy đều là quá khứ!

Tôi đang ở trong trạng thái cực kỳ hoan lạc. Tôi không nói một lời nào nữa và tiếp tục ngồi bên Ngài.

Qua hôm sau, cả thế giới này bỗng nhiên đổi mới, như thể tôi vừa được nhìn thấy lần đầu. Đây là buổi sơ ngộ giữa tôi và bậc thiền sư vĩ đại. Ngài tuyệt không biến tôi thành đệ tử Ngài. Lúc chia tay, tôi thưa:

Con có nên theo Ngài không?

Ngài đáp:

Đấy là vấn đề của con!

Tôi không có được chỉ thị hay khuyến khích nào của Ngài. Nhưng mà, kể từ đêm đó trở về sau, tâm tôi được an định.

Tôi vẫn còn gặp phải những niệm dục vọng, oán hận, sợ hãi, âu lo, hư vinh v.v.. hiện lên tỏa sức lôi cuốn giống như trước, nhưng tôi có thể lập tức buông bỏ ngay những phản ứng tâm lý đó. Và một khi đã giải trừ rồi, tôi cảm thấy hết sức tự tại. Thí như những năm tháng về sau này, chính phủ muốn bổ nhiệm tôi làm đại biểu Đại hội quốc dân, một cơ hội nhiều người thèm muốn, tôi nhìn ra những cám dỗ trong đó, nên không tiếp nhận.

Sau này tại Nhật Bản, ngay lúc Trung – Nhật tình thế khẩn trương, có một ngôi chùa mời tôi làm trụ trì, đem ngũ dục tặng tôi, tôi từ chối. Vì từ sau khi tôi gặp Linh Nguyên lão hòa thượng rồi, tôi biết rất rõ cuộc đời của tôi là như thế nào, phải sống làm sao… Tôi đã trải qua một chuyển biến cực kỳ trọng đại.

Là nghiệp lực xui khiến để tôi gặp Linh Nguyên lão hòa thượng ư? Tuyệt không phải thế, chỉ có thể gọi đây là “thiện căn”. Vì nghiệp, theo Phật giáo là chỉ luật nhân quả. khi chúng ta nói cái này, cái kia xảy đến là do nghiệp! – Tức ám chỉ những gì chúng ta đang trải qua trong hiện tại, là kết quả hành vi quá khứ chúng ta (Ví như ngày trước tôi đối xấu với láng giềng, thì sẽ nhận quả không được người giúp đỡ. Nếu như tôi đối với láng giềng hết sức tử tế, họ sẽ sốt sắng phù trợ tôi).

Đây là ngôi chùa tu hành tinh tấn, xem duyệt kinh tạng. Tôi tin mình và Linh Nguyên lão hòa thượng kiếp trước từng có gặp gỡ và đã tạo nên mối nhân duyên cực tốt lành. Cho nên, lúc tôi khao khát được xuất gia lại, thì nương vào nguyện lực của tôi, Linh Nguyên lão hòa thượng xuất hiện, giúp tôi tiến bước mãi…

Cho tới bây giờ, tôi vẫn được giải thoát, tự tại – không gì có thể trói buộc: danh, lợi, quyền lực, nữ sắc… thảy đều vô hiệu.

Mặc dù có vô số, vô lượng trách nhiệm trên mình, tôi cũng không hề cảm thấy bị trói buộc.

Linh Nguyên lão hòa thượng đã vì tôi, dạy tôi làm sao để có thể sống vững, lớn mạnh; không để mình bị chết dần mòn trong trại quân khô cằn sỏi đá…

Chương 9: Tự Do Rồi!

Khi tôi kết thúc kỳ phép, từ chùa quay về, tôi giống như vừa hoạch đắc một sinh mệnh mới, chuẩn bị đối diện với cơ hội mới. Tôi đã hạ quyết tâm: phải từ bỏ quân đội tôi từng phục dịch ngót chín năm nay.

Tôi đã một lần gởi bài đến tạp chí Nhân Sinh, đây là kỳ san do Trung Hoa Phật Giáo Văn Hóa Quán phát hành; người phát hành là Đông Sơ lão nhân, ông rất thích văn tôi.

Tôi đến thăm ông, thiết lập mối giao lưu thân thiện.

Một hôm, ông đột nhiên hỏi tôi:

Anh từng đã làm Tăng, vậy có muốn làm tu sĩ trở lại không?

Dạ muốn! – Tôi đáp – Chỉ là con không biết phải tiến hành như thế nào?

Lúc đó ông không nói gì.

Một ngày chủ nhật, tôi đến thăm ông, Đông Sơ lão nhân giới thiệu tôi với Trịnh Phu nhân, một mệnh phụ giàu có.

Đông Sơ lão nhân nói:

Chàng trai trẻ này là hòa thượng đấy!

Trịnh phu nhân nhìn tôi, thắc mắc:

Anh ta là sĩ quan, thân mặc quân phục, sao có thể là hòa thượng được?

Đông Sơ lão nhân kể bà nghe việc của tôi: Từ nhỏ đã xuất gia làm tu sĩ, sau đó bôn đào rời Đại Lục, gia nhập quân đội v.v…

Kể xong ông nói tiếp:

Trịnh phu nhân, bà có thể giúp đỡ cho anh ta chăng?

Trịnh phu nhân hỏi:

Anh ta đóng quân tại đâu?

Là thuộc hạ của Tướng quân Trịnh Giới Dân, đức lang quân nhà bà.

Trịnh tướng quân lúc đó đang giữ chức Cục Trưởng Cục An Toàn Quốc Gia, giống như Cục tình báo Trung Anh của Mỹ quốc. Ông trực tiếp gặp tổng thống, phụ trách về an toàn nước nhà.

Thật vậy sao? – Trịnh phu nhân ngạc nhiên kêu lên – Anh ta là thuộc hạ của phu quân tôi ư?

Thực tế thì tôi không phải là thuộc hạ trực tiếp của Trịnh tướng quân, tôi thuộc Bộ Quản Lý Quốc Phòng, nhưng Cục Quốc Gia An Ninh rất hứng thú đối với việc chặn đường thông tin liên lạc điện thoại, điện báo vô tuyến điện thông tấn từ Đại Lục, vì vậy tôi mà làm ở Sở Giám Đốc Cục Quốc An, công tác của tôi là đem những mật mã lấy được, trình báo lên cho các chuyên gia Cục Quốc An giải mã… phần tiếp theo là của họ, tôi không biết đến.

Đông Sơ lão nhân kể với Trịnh phu nhân là tôi bị bịnh. Tôi cả đời thường bịnh luôn, không những bị bịnh phổi và sốt rét, mà lá lách tỳ tạng… gì đều có vấn đề, lúc mười tuổi còn té trừ trên cây xuống, gãy đốt xương cùng. (Tôi chưa từng kể cho song thân nghe việc này, sợ họ quở tội mình trèo cây). Xương sống tôi vì vậy không được lành lặn. Phần sau gáy cũng bị thương, vì trong lúc té, đầu tôi bị va chạm.

Trong quân đội, tôi khổ vì ngũ không đủ, thường phải trực đêm; ban ngày có nghỉ ngơi thì hay bị người qua lại, vào phòng ngũ gây ồn náo. Tôi cũng thường bỏ ngũ để đọc kinh sách, viết văn.

Hồi đầu, tôi rất mừng vì có được thời gian để làm việc riêng của mình; nhưng qua một năm, do ngủ không đủ giấc; tôi biếng ăn uống, người ốm giơ xương.

Trịnh phu nhân kể cho chồng bà nghe tình hình của tôi. Bà mời tôi đi gặp Trịnh tướng quân. Tòa nhà của họ nằm đối diện Văn Hóa Quán.

Tôi không kỳ vọng gì nhiều nơi vị tướng quân kiệt xuất, giàu thế lực này; cũng không nghĩ là họ chịu giúp đỡ. Trịnh tướng quân khiến người ta có ấn tượng sâu sắc. Đối với người Trung Quốc mà nói, thì ông quả có vóc dáng cao cực kỳ! Ông cao độ 1m8, là người Quảng Đông, nói tiếng Quảng Đông. Tôi nghe hầu như không hiểu. Ông nổi danh là một vị tướng trung thành, không tham lam, không hủ bại.

Trong lúc gặp nhau, ông nói rất ít, chỉ hỏi vài việc.

Đến cuối giờ, ông bảo:

Anh là một người tốt. Chúng tôi làm sao có thể giúp anh rời bỏ quân đội được? Đặc biệt là trong tình hình nhân lực cực kỳ thiếu thốn như hiện nay! Tôi phân trần:

Trịnh tướng quân! Tôi bị bịnh mà!

Bịnh gì? Nếu anh thực sự có bịnh, hãy đi khám bác sĩ rồi cầm giấy xác nhận đến đây!

Tôi thật thà mách ông ta:

Nhưng bác sĩ từ chối viết giấy xác nhận cho tôi!

Trịnh tướng quân nghe xong, trầm ngâm không nói gì.

Cuộc diện kiến kết thúc. Mặc dù Trịnh phu nhân không gây được ảnh hưởng gì, nhưng bà không đổi ý. Bà đến Cục Quốc An sắp xếp cho tôi làm một cuộc khám nghiệm.

Tôi khai với bác sĩ:

Tôi có bịnh mãn tính, không dễ chẩn đoán. Tôi cao 1m7, nặng 42 kg…

Tôi kể mình thường hay chóng mặt xây xẩm…

Bác sĩ đồng ý rằng sức khỏe tôi có vấn đề, ông cho kiểm tra máu và phát hiện tôi thiếu máu nghiêm trọng.

Tôi báo cáo là xương sống tôi cũng bịnh.

Ông liền kiểm tra, phát hiện xương cùng bị tổn thương. Ông nói:

– Khi anh ngồi lâu, nhất định sẽ rất đau.

Ông chụp X quang phổi thì thấy nám đen; răng, mũi… gì cũng có bịnh. Bèn cho tôi đi y viện, kết quả y viện cấp cho tôi một giấy xác nhận, có thể xin nghỉ phép được hai, ba tháng.

Tôi rất mừng. Sau khi chụp X quang rồi, các kết quả khám nghiệm và chẩn đoán đều xác nhận tôi có bịnh.

Thời gian nghỉ phép dưỡng bịnh, tôi được ở tại doanh phòng. Kỳ phép hết, đơn vị muốn tôi quay về lại.

Tôi đi kiểm nghiệm tiếp, bịnh tình của tôi không có biến chuyển tốt, nhưng cũng không xấu đi. Bác sĩ nói: – Biểu hiện như vậy cũng là tốt. Hãy về công tác tiếp.

Tôi đi tìm Trịnh phu nhân, thưa với bà mọi sự. Bà liền gọi điện cho bác sĩ, ông bèn cấp cho tôi sáu tháng nghỉ phép dưỡng bịnh.

Lúc đó, nếu mà xin nghỉ phép vượt quá một năm thì có thể rời khỏi quân đội, cho nên tôi xin xuất ngũ luôn.

Thượng cấp liền gọi tôi lên. Ông nói:

Anh biết đơn vị chúng ta là làm công tác gì chứ?

Dạ biết, là công tác tình báo.

Nói như thế thì, bất kỳ ai công tác tại đơn vị này, sống thì là nhân viên tình báo, mà chết thì cũng là nhân viên tình báo… Anh hiểu không?

Tôi biết quy định đó.

Bởi vì anh làm công tác tình báo, cho nên anh không thể nào thoái ngũ.

Tôi đi tìm Trịnh phu nhân, thưa với bà:

Tôi có đủ điều kiện thích hợp để thoái ngũ, quay về đời sống xuất gia, nhưng thượng cấp không chấp nhận.

Trịnh phu nhân nói:

Mấy người đó thật là ngoan cố! Thôi được! Để tôi đến nói với ông nhà tôi. Xưa nay, tôi rất ít khi yêu cầu ông ấy giúp đỡ, nhưng vì anh, tôi sẽ năn nỉ ông ấy khai khẩu, nhúng tay vào một lần.

Thuở giờ tôi chưa làm qua việc này! Vì tôi là đệ tử Phật, tôi cảm thấy anh làm hòa thượng sẽ cống hiến to tát hơn là làm sĩ quan. Nhưng mà ông nhà tôi thì không chịu nghĩ như thế, ổng cho rằng quân đội quan trọng hơn Phật giáo rất nhiều. Mặc dù tôi nể sợ ông ấy, nhưng tôi vẫn phải ráng thuyết phục, khẩn cầu ổng giúp…

Khi cấp trên biết tôi từng đến gặp Trịnh tướng quân hai lần, họ rất lấy làm lạ. Bởi một sĩ quan ở vị trí chót bẹt như tôi đây, hầu như không thể nào với tới hàng tướng lãnh cao tột như Trịnh tướng quân. Lúc tôi đến gặp ông ta, chức vị và vẻ uy nghi của ông trông rất đáng nể. Trong mắt tôi, ông thật vĩ đại, vượt hẳn người thường.

Nhiều năm về sau, khi tôi đã là pháp sư, tốt nghiệp tiến sĩ rồi; lúc gặp lại những tướng lãnh cao cấp, tôi thấy họ cũng bình dị như bao người. Những người trong số họ còn là đệ tử tôi.

Sau khi Trịnh phu nhân tâm sự thế rồi, Trịnh tướng quân viết thư cho cấp trên của tôi, yêu cầu Hãy giúp đỡ tôi trong phạm vi pháp luật.

Mặc dù nghĩ phong thư này có thể chẳng giúp ích gì, nhưng tôi cứ cầm nó đến giao cho cấp trên.

Ông ta xem lướt qua xong, trả thư cho tôi và bảo: – Ngài

ấy yêu cầu tôi giúp anh theo phạm vi luật pháp, tôi phải làm sao đây??…

Một tháng sau, cấp trên bí mật gọi điện kêu tôi tới. Tôi nghĩ là ông ta muốn nhốt tôi. Nhưng ông bảo:

– Trong đây có mấy tờ tường trình, tôi không biết là có thể giúp được gì không. Nhưng Trịnh tướng quân nói cứ điền tốt là ổn. Không chắc chắn sẽ được việc, nhưng chúng tôi vẫn ráng giúp anh trong phạm vi luật pháp.

Tôi tuân thủ và điền xong các giấy tờ.

Thật khiến người ngạc nhiên! Hai tháng sau, từ lúc xin thoái ngũ – trước khi tôi rời quân đội một ngày – Thì

Trịnh tướng quân qua đời. Tôi đến tụng kinh cho ông ta, qua hôm sau thì nhận được lệnh trả tự do.

Quá trình xin thoái ngũ kéo dài ngót 18 tháng. Lúc tôi còn trẻ, tâm đầy kỳ vọng và mong ước đủ thứ. Thời gian cứ trôi không ngừng, bây giờ quay đầu nhìn lại, tôi cảm thấy rằng, nếu không nhờ tôi có một trái tim chân thành và chí nguyện kiên cường, tha thiết, muốn quay lại đời sống xuất gia; thì chắc chắn tôi sẽ không thành công. Bởi vì, xin thoái ngũ với đơn vị tình báo là điều tuyệt đối không thể…

Ngày mồng 1 tháng 1 năm 1960, tôi chính thức rời khỏi quân đội. năm đó tôi 30 tuổi.

Chương 10: Bái Sư

Trước khi gởi bài đến tạp chí Nhân Sinh, tôi đã gặp qua Đông Sơ lão nhân. Khi đó tôi còn phục vụ trong quân ngũ, ông ở Trung Quốc rất nổi danh, là phương trượng của chùa Định Huệ tại Tiều Sơn.

Chùa Định Huệ là ngôi thiền tự trứ danh ở Trung Quốc, thuộc (tỉnh Trấn Giang) Giang Tô, Tiều Sơn. Chùa được xây vào khoảng 194 195 trước công nguyên, đã nhiều lần đổi tên, tới triều Thanh thì được đặt là chùa Định Huệ.

Chùa tọa lạc tại một tiểu đảo của sông Trường Giang, trên đỉnh Phù Ngọc Sơn cao mấy trăm thước.

Lúc tôi còn học ở Thượng Hải, Đông Sơ lão nhân hay đến tham dự hội nghị Phật học viện Tĩnh An. Các học sinh thường gọi ông là “Đông đại pháo”, bởi ông hay rầy la người; lúc quở mắng thì âm thanh vang như sấm sét. Ông là người có tư tưởng tiên tiến, nên thường bị những người có tư tưởng bảo thủ phê bình đả kích. Nhiều học sinh sợ ông, phải chuyển tới Tĩnh An để học.Đông Sơ lão nhân cho tôi một ấn tượng rất sâu, ông có gương mặt uy nghiêm và thân thể cường tráng, cử chỉ hành nghi giống như tổ sư. Dù ông mới 40 tuổi, nhưng lúc đi thì giống như tuớng quân, oai phong lẫm lẫm; đường bệ dị thường. Hạng tiểu bối cỡ chúng tôi chẳng dám trò chuyện cùng ông.

Thời gian Đông Sơ lão nhân đến Đài Loan sớm hơn tôi, nhưng tôi không nhớ đã gặp ông; bởi vì những tu sĩ tự Đại

Lục đến Đài Loan, rất nhiều. Bạn đồng học của tôi là

Pháp sư Tính Như (chủ biên tạp chí Nhân Sinh tại

Thượng Hải), mời tôi viết bài, nhân đó tôi dùng bút danh “Tỉnh Thế Tướng Quân” viết những truyện ngắn, thơ và đoản văn. Dần dần nổi tiếng, hễ được nhuận bút từ tạp chí Nhân Sinh, là tôi bỏ vào quỹ tiền lương. Sau này tôi thường viết bài, nhưng tuyệt không có cơ hội gặp Đông Sơ lão nhân. Mãi đến ngày Lễ Phật Đản, nhờ Tính Như giới thiệu, hai bên mới gặp nhau. Sau khi chào hỏi xong, tôi dự lễ tắm Phật (múc nước rưới lên đầu Ngài), nghi thức này cảnh tỉnh tôi; khiến tâm bồ đề, mỗi phút mỗi giây đều hiện hữu trong tâm, càng khiến tôi muốn tu thành Phật.

Anh muốn gặp Đông Sơ lão nhân hả? – Chủ biên sốt sắng hỏi tôi – Ông ta ở bên trong đấy, để tôi dẫn anh đi gặp ông.

Tôi đáp:

Ông ta không nói là muốn gặp tôi.

Có mà! Ông ấy bảo nếu có dịp, rất mong gặp anh.

Chủ biên giới thiệu tôi với Đông Sơ: – Đây là “Tỉnh Thế

Tướng Quân” …

Tôi thưa: – Con đã gặp qua ngài, nhưng chắc ngài không nhớ con.

Đông Sơ lão nhân chẳng tỏ vẻ hoan hỉ gì, chỉ bảo:

Rảnh thì ngồi chơi!

Một tuần sau, tôi đến “Trung Hoa Phật giáo Văn Hóa Quán” (do ông sáng lập), thăm ông. Chỉ thấy chung quanh trưng bày sách đầy, tôi thật hi vọng có thể được đọc mấy cuốn ấy. Vào thời buổi đó, có được nhiều sách Phật giáo như vậy là điều rất khó. Nhất là các bộ Đại Tạng Kinh, Phật Giáo Tam Tạng Bảo Điển, Lời Phật dạy, Luật, Giới

Luật Oai Nghi, và Kinh, Luận, v.v… trên giá còn có Trung Quốc 25 năm sử, cả đến những sách về các tông phái, Triết học, thư họa…

Đông Sơ lão nhân cử chỉ ung dung ưu nhã, có vẻ hơi lãnh đạm. Ông tiếp đón tôi khá thân thiện và hỏi thăm về cuộc sống trong quân trại. Khi tôi từ giã; ông cho tôi một bao lì xì, lòng tôi đầy cảm kích. Trông ông thờ ơ lạnh nhạt, nhưng lại cho tôi khá nhiều tiền.

Ông nói: – Anh nghỉ phép thì cứ đến đây chơi, tôi không có thức ăn hay thú vui để tiêu khiển, nhưng ở đây có sách, lúc nào cũng hoan nghênh anh đến.

Sau đó, tôi thường đến thăm Đông Sơ lão nhân, còn viết bài gởi cho tạp chí, chúng tôi không nói gì về tương lai, nhưng tôi cảm thấy ông đang dò xét tôi.

Tôi thưa với Đông Sơ lão nhân là sau khi thoái ngũ rồi, tôi rất muốn được làm tăng trở lại. Ông nói: – Điều đó rất tốt!

Tôi thưa: – Nhưng con không biết phải đến đâu?

Ông đáp: – Ta không biết! Đó là lựa chọn của anh.

Vì vậy, ông tạo cho tôi ấn tượng là không hề muốn thu nhận tôi làm đệ tử. Thế nên tôi đi tham bái khắp các trưởng lão mình biết (trừ Nam Đình lão nhân ra), các vị kia đều sẵn lòng nhận tôi làm đồ đệ. Nam Đình lão nhân và Đông Sơ là huynh đệ chung thầy. Nam Đình lão nhân nói:

Ta hiện có một đồ tôn, niên kỷ lớn hơn chú. Đạo tràng này quá nhỏ, mà đồ tôn của ta thì đã là pháp sư ra giảng dạy rồi. Nếu mà ta thu nhận chú, thì y phải đối đãi với chú làm sao, vì chú sẽ lớn hơn hắn một bậc .

Tôi thưa: - Vậy con phải đi đến đâu để xuất gia?

Ông đáp: – Chú thật khờ quá! Đông Sơ lão nhân từng giúp đỡ chú rất nhiều, phải biết ân chứ. Hãy đến tìm ông ta xin làm đồ đệ đi!

Đông Sơ lão nhân tuyệt không có nói muốn thu con làm đệ tử.

Chú phải thỉnh cầu, xin ông ấy tiếp nhận chứ! Hãy quỳ xuống mà năn nỉ…

Khi tôi đến chỗ Đông Sơ lão nhân, tôi không biết phải mở miệng như thế nào. Cảm giác này giống hệt giây phút đầu tiên rời nhà đến Lang Sơn và lúc lên đường đi Thượng Hải, khi tôi đứng đón gió nơi đầu thuyền; lòng ngỗn ngang bao nỗi niềm vì không biết những gì sẽ xảy ra… Vừa vào đề, toàn thân căng thẳng, tôi ấp úng:

Đông Sơ lão nhân, con đến đây xin thầy nhận con làm đồ đệ…

Đông Sơ lão nhân vẫn thái độ uy nghi; không biểu lộ một chút cảm xúc, chăm chăm ngó tôi; không nói lấy một tiếng.

Tôi biết mình cần cố gắng hơn nữa để khơi gợi tấm lòng từ của ông. Tôi nhớ lại ông đã quan tâm, cho tiền, giúp đỡ tôi như thế nào, ráng tự phấn chấn mình; quỳ xuống dập đầu, xin ông thu mình làm đồ đệ; giúp tôi hồi phục lại thân phận tu sĩ. Nguyện ước đó hòa cùng bao cảm xúc dào dạt trong lòng, tôi cảm thấy cuộc đời tôi sẽ thay đổi ngay trong khoảnh khắc này. Lòng đầy khát vọng muốn được xuất gia, tôi dập đầu xuống đất, khẩn thiết cầu xin… Đông Sơ lão nhân bảo tôi:

Đứng dậy! đứng dậy đi!

Nhưng ông chẳng nói là sẽ nhận tôi làm đệ tử, vì vậy tôi vẫn quỳ và thưa:

Cảm ân ngài đã giúp con. Bởi vì thời gian con đến đạo tràng này quá nhiều nên đã rất thân quen với ngài!

Cuối cùng, Đông Sơ lão nhân hỏi tôi:

Vậy anh xuất gia lại rồi sẽ đi đâu? Nơi này quá nhỏ!

Con không có chỗ để đi.

Ông bảo: – Nếu như anh không ngại nơi này chật hẹp, thì có thể ngụ lại đây thử.

Nhưng tôi để ý, thấy ông không chịu nói là sẽ cho tôi xuất gia dưới trướng của ông; vì chưa xác nhận quan hệ sư đồ, nên tôi tiến thêm bước nữa, nói:

Con thật rất hi vọng có thể sớm khôi phục được thân phận tu sĩ.

Lúc đó tôi cảm thấy thật là tuyệt vọng, chẳng còn đường để đi. Vì vậy, tôi cứ quỳ ở đấy. Muốn vượt lên để xoay chuyển vận mệnh mình trong gang tấc quả không dễ!

Đông Sơ lão nhân đã gật đầu, bảo:

Thôi được, ta sẽ chọn ngày thí phát cho chú.

Tôi xúc động, lòng tràn đầy niềm biết ân, đứng dậy hướng ông cung kính bái tạ.

Lúc đó là tháng 12, năm 1959.

Đông Sơ lão nhân chủ trì một trường Phật thất, thỉnh nhiều vị pháp sư từ ngoài tới cầm pháp khí. Một ngày trước khi pháp hội kết thúc, ông bảo tôi:

Ngày mai ta sẽ cạo tóc cho chú.

Tôi thưa:

Ngày mai ư? Con ngay cả tăng bào cũng chưa có!

Tăng bào gì? Lúc chúng ta làm tăng, chúng ta phải đi kiếm y hư cũ của người mà mặc kìa!

Ông bảo các pháp sư khác, ai có tăng bào cũ thì cho tôi.

Những tu sĩ này đều biết “Tỉnh Thế Tướng Quân” là tôi, trong số họ có mấy người còn là bạn đồng học từ Đại Lục. Họ nói:

Chúng tôi sẽ ráng hết mình để kiếm y phục giúp anh.

Tối đó họ ra về và hôm sau quay trở lại với các bộ y phục cho tôi thử. Đa số đều quá rộng hoặc quá ngắn, Tôi thưa với sư phụ: – Những bộ đồ này không vừa với con.

Ông nói: – Người xuất gia thời xưa đều mặc đồ cũ của người khác. Nều như sửa được thì họ đã sửa rồi. Còn không sửa được thì gặp gì mặc đó. Vào thời đức Phật Thích ca, người xuất gia còn phải mặc y phấn tảo (lượm vải của mấy cái xác chết ở nghĩa địa mà dùng), chú có được quần áo như vậy là tốt lắm rồi.

Tôi hiểu ra, cầm lấy mớ y phục cũ. Chúng quá ngắn, nhưng tôi vẫn cứ mặc.

Khi các tín đồ tham gia pháp hội đều ra về cả, chỉ còn lại vài tu sĩ, thì Đông Sơ lão nhân nói:

Bây giờ, ta cạo tóc cho chú.

Tôi thắc mắc: – Sao thầy không giữ một vài vị ở lại đạo tràng để chứng minh và dự lễ xuất gia?

Đông Sơ lão nhân nghiêm mặt, trừng mắt nhìn tôi:

Ta đã biết là chú không tốt mà! – Tự phụ quá đi! Đây là lần xuất gia thứ hai của chú, hơn nữa chú đã ba mươi tuổi rồi! Hồi bằng tuổi chú, ta đã là phương trượng! Tôi thật hết lời để nói. Ngày mồng 6 tháng giêng 1960, Đông Sơ lão nhân cạo tóc cho tôi, ban cho pháp danh là Huệ Không Thánh Nghiêm.

Lễ thế phát chỉ có vài người tham gia, khách mời chỉ có một vị là pháp sư Liên Hàng.

Kể từ đó cuộc huấn luyện tôi bắt đầu. Trước khi thế độ, Đông Sơ lão nhân chưa từng rầy la quở mắng tôi. Nhưng từ lúc ông thu nhận tôi rồi thì chuyện quở mắng xảy ra thường như cơm bữa, hơn nữa cường độ rất mạnh và rất nhiều.

Tôi dời vào ở gian phòng thứ ba (nhỏ nhất) trong Viện Văn Hóa. Mấy ngày sau, khi tôi đã sắp xếp đồ đạc đâu đó xong xuôi, thì Đông Sơ lão nhân bảo tôi hãy đổi chỗ, dời qua gian phòng lớn. Ông nói:

Chú ưa sáng tác đọc sách, cần có một không gian rộng để duyệt đọc và sáng tác.

Tôi mừng rỡ đem hành lý của mình qua phòng lớn.

Nhưng hôm sau Đông Sơ lão nhân lại bảo:

Chú thiệt nghiệp chướng quá nặng. E là chú không đủ phúc đức để ở trong phòng lớn. Ta nghĩ chú nên dọn về căn phòng nhỏ ở thì tốt hơn.

Tôi hơi có chút phiền, vì mới vừa dọn dồ qua đây, nhưng Đông Sơ lão nhân nêu lý do như vậy nên tôi đành thuận theo.

Mấy ngày sau, Đông Sơ lão nhân lại tìm tôi, bảo: – Chú biết không? Chú phải dọn về phòng lớn. Là chú đúng! Chú rất cần có chỗ đễ chưng sách và một không gian đủ cho mình viết lách.

Tôi thưa:

Sư phụ không phải nhọc tâm. Con có thể ở trong phòng nhỏ này, chẳng cần dời đi nữa.

Lập tức ông nghiêm mặc, quắc mắt nhìn tôi, nói:

Đây là lịnh, chú phải dời qua phòng lớn.

Rồi ông quày quả bước đi, uy phong như tướng trận.

Tôi phải dời đi. Nhưng tôi dọn đi chưa được nửa ngày, thì Đông Sơ lão nhân xuất hiện trước cửa phòng nói: – Chú có lý. Chú ở lại phòng nhỏ thì tốt hơn. Chú không cần phải đem đồ đạc đi, chỉ cần qua đó ngủ thôi.

Được mấy ngày, ông lại bảo tôi phải ôm hành lý sang hết bên phòng nhỏ. Phải dời rất nhiều đồ, lãng phí cả thời gian dài.

Vài ngày sau, chúng tôi có một vị khách. Hôm đó đã rất khuya. Đông Sơ lão nhân bỗng tới gõ cửa phòng tôi, nói:

Để khách ở phòng nhỏ bàn chuyện tiện hơn, vậy tối nay chú qua phòng lớn ngủ nhé?

Một chốc sau, ông lại tới truyền lịnh: – Để phòng nhỏ trống, làm phòng khách sẽ thích hợp hơn!… và ông buộc tôi phải dọn hết đồ sang phòng lớn. Lúc này, tôi đâm cáu, nói:

Vì sao thầy cứ một mực bắt con dọn qua dọn lại? Con đã dọn tới lui năm lần!- Không dời nữa!

Vị tướng có thân hình như quả núi này, từng nổi danh là “đại pháo” ở Đại Lục liền “nả đạn”:

Đây là mệnh lệnh của ta! Ta muốn chú dời thì chú phải nghe theo!

Tôi sợ hãi đi ra và bắt đầu công việc di dời khó kháng cự. Tôi không có quyền chọn lựa, đây là luân lý giữa sư đồ, đệ tử phải tuân lệnh thầy.

Đông Sơ lão nhân vẫn bắt tôi dời tới dời lui như trước, bộ não ngu xuẩn của tôi cuối cùng cũng sáng ra, đây là một phần trong quá trình huấn luyện tôi; cho nên tôi không thể kháng cự và phải làm theo. Khi tôi thay đổi, chỉ có tuân hành, chẳng cự tuyệt, không cãi cọ và không tỏ thái độ chán nản… thì Đông Sơ lão nhân để tôi ở yên, không bắt dời tới dời lui gì nữa.

Tôi hòa nhập với sinh hoạt thường ngày ở Viện Văn Hóa rất mau. Mỗi ngày, sớm chiều đều có tọa thiền. Sau thời khóa buổi sáng, trước khi dùng chiều, chúng tôi đều phải làm công tác tại vườn rau, gồm Đông Sơ lão nhân, hai sư ni Giám Tâm và Định Tâm (cũng trụ trong Viện Văn Hóa).

Chúng tôi bỏ gốc rau, vỏ quả, lá già vào hầm nhà xí ở bên ngoài, cho trộn chung với các chất bài tiết; dùng làm phân bón. Nói theo tiêu chuẩn bây giờ thì làm vậy chẳng hợp vệ sinh; nhưng các cây rau trong vườn đều phát tốt, mập mạp; cung cấp đủ thức ăn cho chúng tôi. Nhiều năm sau, khi tôi khai khẩn rẫy rau và vườn cây ăn trái rộng lớn tại Nông Thiền Tự, thì vườn rau của Đông

Sơ lão nhân vẫn còn lưu ấn tượng sâu sắc trong trí tôi. Chúng tôi sống rất đơn giản. Đậu hũ, đậu phọng, là những món tối sang. Buổi điểm tâm sáng có cháo. Mỗi tuần chúng tôi đều có mua đậu hũ được ép thành miếng mỏng; mỗi người ăn một miếng vuông nhỏ, Đông Sơ lão nhân cũng vậy. Ông còn ăn đậu phọng rang, mỗi bữa chỉ ăn bảy hột.

Tôi hỏi vì sao? Ông nói con số bảy rất có ý nghĩa.

Sau khi Tính Như từ bỏ tạp chí Nhân Sinh rồi, thì tôi phải tiếp quản thay. Lo viết bình luận, đoản văn; xử lý thư độc giả, nhận bản thảo, hiệu đính, thiết kế và trình bày ấn phẩm… tôi khởi sự làm và học tập từ những việc vụn vặt. Tôi không rành sắp xếp các loại chữ có hình thể lớn nhỏ bất đồng, mà nhân viên công ty in ấn cũng giúp không nổi; họ không biết hiệu chỉnh. Trong số họ còn có mấy người mù chữ. Mỗi lần trình bày một trang, tôi phải chỉnh sửa đến ba lần, nhưng vẫn không tránh được lỗi.

Khi tạp chí in tốt rồi, tôi còn phải phụ trách gởi cho người đặt mua. Chúng tôi thường miễn phí ký gởi cho các đoàn thể Phật giáo. Lương tháng của tôi là 200 đồng đài tệ (tương đương 5 USD), lại còn phải chi cho các phí tổn chuyên chở, ăn uống, ký gởi… và các phí linh tinh khác.

Có người nhiệt tình khuyên tôi:

– Đừng có lãnh việc chủ biên tạp chí giùm cho sư phụ của anh, một tháng lương ổng trả anh – chỉ bằng một ngày lương của thợ mộc, thợ hồ thôi à! –

Thường có người đến khuyên tôi nên đi tụng đám giúp cho người mất, chỉ một ngày thôi cũng có thể kiếm được 200 đồng! Nhưng tôi đã quá rõ (vì từng có kinh nghiệm chua cay trong quá khứ).

Khi bạn không có thời gian tu hành mà trong tay có tiền tiêu xài tha hồ, thì rất dễ bị nhấn chìm trong thói hư tật xấu.

Những cố gắng của tôi lúc đó gặp phải rất nhiều dèm chê. Ai cũng nói: – Anh là người có giáo dục, nhưng lại không có tiền! Anh làm tạp chí cả tháng mới lãnh được 200. Hơn nữa, tiền này anh đâu có được hưởng hết! Tôi thuật lại những lời nhạo ấy cho Đông Sơ lão nhân nghe. Ông bảo: – Nếu một người xuất gia mà chỉ biết có tiền, thì không phải là người xuất gia. Người tu thì phải làm những việc phụng hiến!

Đông Sơ lão nhân khuyến khích tôi nên xem nhiều kinh sách và viết bài hòa nhập vào xã hội dân chúng. Ông nói: – Muốn hoằng dương đạo, chú phải hiểu Phật pháp sâu. Nếu như chỉ biết loanh quanh nội trong tự viện, là quá tiêu cực.

Người các đạo tràng lúc đó không nhiều, tại Đài Loan hầu như không có ai giảng Phật pháp. Đông Sơ lão nhân muốn tôi đem kinh Phật đi tới bến xe công cộng, giảng giải kinh Phật với dân chúng, chia sẻ tạp chí Nhân Sinh cùng bá tính trên đường và công khai diễn giảng. Về cơ bản, ông muốn tôi học theo cách truyền đạo của Cơ đốc giáo. Bởi vì họ hành sự rất thành công, thậm chí họ còn có thể tới chùa truyền bá kinh Phúc Âm.

Đông Sơ lão nhân dùng đủ phương cách để thử thách tôi, mài luyện không ngừng (Sau này tôi mới rõ). Khi sai tôi đi mua gạo, dầu… ông cho tiền chỉ đủ mua đồ, không đủ đi xe. Một bao gạo đối với tôi mà nói, thật quá nặng, tôi không thể khuân về. Đành năn nỉ anh tài xế xe tải tiện đường chở giúp dùm. Khi sư phụ biết việc này, ông bảo:

– Phải rồi! Chú tạo cơ hội cho mấy người đó có dịp làm công đức!

Tôi nghĩ: “Làm công đức gì chứ? Họ chỉ giúp tôi một lần, sau này họ đâu thể cứ xuất hiện hoài?”… Nhưng tôi đã học được là không nên nghịch với lão nhân, nên tôi không nói gì.

Khi cử tôi đi làm việc ở nơi xa như Đài Trung, Đông Sơ lão nhân chỉ cho tôi một nửa tiền xe. Tôi thưa: – Tiền không đủ!

Ông mắng tôi: - Mi thật ngốc! Tiền này đủ cho mi mua vé đi nửa tuyến đường, rồi khi lên xe buýt hay hỏa xa; mi cứ làm bộ nhắm mắt ngủ, như vậy là có thể đi tới đích.

Đông Sơ lão nhân muốn tiết kiệm tiền, hơn nữa cũng muốn xem tôi xử lý tình huống ra làm sao? Có lần, do tiền xe không đủ, tôi bị tống cổ xuống xe (thật là một kinh nghiệm mất mặt)! Sau đó, tôi phải khẩn cầu các hành khách trên xe, vui lòng giúp tôi trả món tiền thiếu. Thật ra cũng không có nhiều gì. Cách xử lý này khiến Đông Sơ lão nhân chịu lắm, ông nói: – Chú giúp cho người ta gieo duyên với Phật pháp!

Đông Sơ lão nhân không có nhiều tiền, chỉ nhờ vào cúng dường ít ỏi của tín đồ và lợi nhuận khiêm tốn của việc ấn hành ít kinh sách. Cuối cùng tôi hiểu ra; ông thường sai tôi đi làm việc mà không cho đủ tiền, cũng là một cách huấn luyện. Giống như kiểu nuôi ong mật – chứ không phải nuôi chim. Vì nuôi chim thì cho nó ở trong lồng, tiếp mồi cho ăn; chúng không thể sinh tồn độc lập. Còn nuôi ong thì chẳng cần cho ăn, ong có thể đi hút mật hoa. Như thế, con ong không những tự kiếm thức ăn cho mình, mà còn có thể giúp người ta bán mật lấy tiền.

Ngày nọ, sư phụ bảo tôi đi lễ Phật, mấy ngày sau, ông đến quở: – Đây là gian học viện Phật giáo, mà chú thì không biết công hiến gì ráo, đi viết văn đi!

Nhưng nội dung bài ông muốn tôi viết, thảy đều là mạ người. Tôi nói: – Nếu như con phải mạ người, thì họ sẽ… xử lý con.

Mi có thể lấy bút danh, dù sao mi cũng là kẻ mới xuất gia. Phải biết lên tiếng chủ trì chính nghĩa chứ!

Thế là tôi viết văn… mạ người. Ông xem xong, nói:

Viết bậy bạ quá! Rõ là không biết thân biết phận! – Ông chẳng thèm đăng bài nào mà còn “nả pháo”:

Ngươi mạ biết bao người như thế, tạo khẩu nghiệp quá nặng, hãy mau đi lễ Phật sám hối đi!

Tôi đến lễ Phật. Một hôm, ông tới trước tôi hét to:

Mi thật lãng phí thời gian, cứ hướng tượng gỗ này mà lễ vùi, lễ miết; một chút hữu dụng cũng không! Mi phải đi xem kinh sách cho nhiều vào.

Rồi ông căn dặn tôi nên xem các bộ kinh lớn, không được xem mấy cuốn nhỏ. Kinh Hoa Nghiêm có 80 quyển, Đại Niết Bàn có 40 quyển, Kinh Đại Phẩm Bát Nhã có 600 quyển… Tôi bắt đầu xem Kinh Đại Phẩm Bát Nhã.

Mấy ngày sau, Đông Sơ lão nhân đến hỏi tôi:

Xem được bao nhiêu quyển rồi?

Tôi thưa:

Dạ, 30 quyển – (Tôi là người xem kinh rất chậm). Ông hét:

Mi thật lù đù trì độn! Nghiệp chướng quá nặng mà! Cái kiểu xem kinh của mi chậm rì hệt con ốc sên, chẳng có hay ho gì ráo. Mau mau đến lễ Phật đi, hầu có được chút trí huệ!

Thế là tôi đi lễ Phật. Mấy ngày sau, Đông Sơ lão nhân lại đến nhiếc móc tôi:

Thánh Nghiêm! Xem mi kìa! Mi làm như thế chẳng có chút lợi ích gì. Phải biết làm những việc thực tế, biến mình thành hữu dụng chứ? Cái kiểu lễ bái này của mi, thiệt là giống hệt… con chó ăn phân (cẩu ngật thỉ)!

Tôi hỏi: – Thế con phải làm gì?

Ông đưa tay chỉ tay vào một đống gạch vụn, bị dính hồ, đất bẩn, chèm nhèm. Ông nói:

Mỗi một viên gạch này đều là của tín thí quyên tặng. Giờ bị chất đống dồn cục ở đó. Thật là lãng phí hết sức. Mi hãy đem mớ gạch này tẩy sạch, sửa sang, làm mới, sắp cho tề chỉnh lại!

Tôi cẩn thận lựa gạch ra, làm y theo lời lão nhân dạy, rồi sắp lại ngay ngắn chỉnh tề, để ông có thể tùy ý dùng khi cần. Phải mấy ngày tôi mới làm xong công việc này, cảm thấy kết quả rất tốt.

Nhưng khi Đông Sơ lão nhân đến xem, ông thét mắng tôi: Ta kêu mi chỉnh lý gạch, nhưng mi thật là vô dụng! Mấy viên gạch này vốn đã tốt sẵn, nhưng mi lại làm cho nó nát vụn, giờ hãy gắn mớ vụn này dính lại cho ta.

Tôi nhìn đống gạch nghĩ thầm: “Gay go rồi đây! Làm vậy đâu có ích gì, thật quá phiền phức… Căn bản là chẳng cách chi ráp dính những vụn vỡ này lại được. Tôi kháng nghị: – Con không thể, không biết làm sao kết dính nó lại… Đông Sơ lão nhân thân hình cực lớn, khoanh hai tay vòng quanh ngực, dùng thái độ gay gắt không chút nhân nhượng, chằm chằm nhìn tôi, mắng:

Mi thật vô dụng, có từng nghe nói “Mò kim đáy biển” chưa hả? Nếu mà ta ép mi làm vậy, thì mới là không thể… Vì sao lại không có cách kết dính mớ gạch vụn này, để ngày sau có mà dùng?

Từ đó trở đi, Đông Sơ lão nhân chẳng kêu tôi lễ Phật, viết văn hay xem kinh gì. Nghĩa là tôi bắt buộc phải dán mớ gạch vụn này lại. Tôi cảm thấy làm vậy thật là lãng phí thời gian. Cuối cùng tôi thu hết can đảm, đến gặp Đông Sơ lão nhân, hỏi:

Có thật là con… phải bỏ ra những thời khắc quý giá để gắn mớ gạch vụn này lại?

Ông đáp: - Thời gian của anh đáng bao nhiêu tiền, hử?… Anh ở trong đây ăn không, ở không! Có vấn đề gì hả? Mau đi dán mớ gạch vụn đó lại, đừng để lãng phí tài vật!

Đây chính là mệnh lệnh sư phụ, tôi đành phải tuân theo. Ban đầu tôi bó tay hết cách. Sau đó động não riết, tôi cũng làm được dễ dàng; tôi bỏ ra một ngày để kết dính ba cục gạch, phải 15 ngày mới xong. Tôi không hiểu khi mình kết dính chúng lại rồi, sư phụ sẽ dùng như thế nào? Nhưng thôi, cứ theo ý ông.

Khi tôi hoàn tất công việc, sư phụ bảo:

Bây giờ, đem nó xếp ngay ngắn trở lại.

Tôi thưa: – Làm thế sao được? Những viên gạch này từng bị vỡ, hỏng, chẳng thể nào trụ vững.

Nhưng sư phụ khăng khăng truyền lịnh, tôi không biết làm sao cho ổn; đành đi ra ngoài nghỉ mệt một chút. Trong lúc đang đi, tôi nhìn thấy một đám lá khoai môn. Thế là một ý tưởng nẩy lên. Tôi liền đem mấy viên gạch đặt trên một phiến lá, rồi trên lá lại chất gạch, cứ thế mà xếp nối tiếp nhau. Cuối cùng tôi có thể chất gạch lại thành từng lớp, từng lớp, mà chúng không bị ngã. Phải mất một tháng tôi mới làm xong công việc này.

Ngày nào tôi cũng chán nản, khởi niệm muốn bỏ đi; bởi công việc này dễ khiến người ta bực bội: nó quá nhảm nhí, tầm ruồng!

Khi đống gạch đã sắp xếp mỹ mãn, Đông Sơ lão nhân mới lộ vẽ hân hoan hiếm thấy, ông cười thật to, nói:

Ngươi bị ta đùa bỡn rồi! Ha! Ha! Ha!

Ông có vẻ rất tự đắc và khoái chí, nói:

Vì mớ gạch vô dụng này, ngươi chắc chắn rất là phiền bực đối với ta!

Tôi hậm hực nói:

Con thực sự có giận…

Ông nói:

Nhưng mà ngươi không sai! Ngươi quả thật rất có lòng kiên nhẫn…

Có lẽ do tôi hiển lộ tính kiên trì chịu khó, nên Đông Sơ lão nhân để tôi sống yên được mấy tháng.

Ba viên gạch

Một ngày nọ, Đông Sơ lão nhân chỉ vào chỗ vách tường gạch men nơi nhà bếp đang bị khuyết mất mấy miếng, bảo tôi:

Thánh Nghiêm! Ngươi nên sửa lại chỗ này. Hãy ra cửa hàng xây dựng mua loại gạch men giống y như vầy đem về, để gắn vào đây.

Thật may! Công tác ông sai lần này ngó bộ đơn giản, không gian nan như trước đây. Vì tôi thường bị sai làm những việc không ra đâu vào đâu, và hoàn toàn không biết trò đùa bỡn nào đang trút xuống đầu mình.

Tôi quan sát kỹ lưỡng màu sắc gạch men trên tường, mặc dù gạch tôi mới mua về nhìn tương tự gạch cũ. Nhưng chúng không thể nào giống y được. Nếu nhìn kỹ thì sẽ phát hiện ra điểm khác biệt. Nhưng khác biệt một chút có ăn nhằm gì đâu? Tôi chỉ cần giải thích là xong! Nhưng vừa nhìn thấy nét mặt Đông Sơ lão nhân; thì tôi tịt lời, hé môi hết nổi. Tôi chỉ còn nước quay lại cửa hàng.

Người ta rất vui khi nhìn thấy tôi. Tôi chỉ mua có ba viên gạch, bây giờ lại mò tới đổi… nên họ từ chối giúp tôi tìm gạch. Tất nhiên, tôi đã lường trước kết quả không tốt này rồi, nhưng tôi biết làm gì hơn? Tôi về thưa với Đông Sơ lão nhân:

Sư phụ, con tìm không được loại gạch giống hệt tường nhà bếp!

Tại sao tìm không được? – Ông hỏi –

Chỉ có ba viên gạch, người bán hàng từ chối tìm giúp.

Như vậy ngươi bỏ cuộc à? Đúng là đồ đầu ngu, não ngốc! Hãy đến xưởng sản xuất gạch mà kiếm chứ!

Tôi đi khắp các cửa hàng vật liệu trong thành, hỏi thăm vấn đề kỳ cục này, mà hễ nghe tôi nói: “Cần có ba viên gạch” là gian hàng nào cũng không thèm dòm đến tôi. Chẳng ai muốn tiếp chuyện. Đây là điều tôi đã tiên liệu được. Nhưng tôi phải đi tìm xưởng gạch và bắt đầu cảm thấy cùng quẩn, song tôi vẫn ráng thu hết can đảm đi tìm tiếp. Tôi gặp một công nhân xưởng gạch; mặc dù ông không xác định được loại gạch họ tạo có giống hay không, nhưng ông chỉ giúp tôi địa điểm sản xuất gạch.

Tôi đến tận xưởng, trên tường chưng bày đủ loại gạch men, nhưng tôi hoàn toàn tìm không ra loại gạch tương đồng; tôi hỏi người ở xưởng là có loại gạch giống vậy hay không?

Họ hỏi tôi cần nhiều ít? Tôi nói: – Ba viên!

Họ xẵng giọng: – Chúng tôi kinh doanh lớn, không thể chế tạo ba viên cho thầy!

Tôi nài nỉ, nói: – Xin hãy làm ơn giúp tôi. Đông Sơ lão nhân nhất định bắt tôi phải tìm cho ra loại gạch giống y như vậy để gắn nhà bếp.

Họ giải thích: – Mỗi một lô gạch sản xuất ra, màu sắc luôn có chút khác biệt. Thầy không cách chi tìm được loại gạch tương đồng đâu. Rồi nhân viên của hàng đó mách giúp tôi: – Có một xưởng gạch khác ở cách đây rất xa.

Tôi hỏi: - Tôi có thể đến đó tìm loại gạch tương đồng không?

Họ đáp: – Chúng tôi làm sao biết được?

Tôi cảm thấy tuyệt vọng, quay về thưa với Đông Sơ lão nhân, đây là nhiệm vụ “bất khả thi”. Tôi giải thích: – Mỗi lô gạch sản xuất đều có chút khác biệt. Việc này hoàn toàn không thể…

Ông nói: – Đêm qua ta đã tính và đoán biết những viên gạch như thế này ở đâu rồi.

Vậy con phải làm sao để đến đó?

Ngươi thiệt ngốc, cứ đi trên đường, hỏi thăm người ta miết thì tới chứ sao!

Địa phương này thật hẻo lánh, lại rất xa. Tôi phải mất gần cả ngày. Trên đường, tôi mua vé xe, năn nỉ người chỉ giùm và lội bộ đi khắp nơi kiếm… cuối cùng cũng tìm tới chỗ. Khi tôi hỏi về những viên gạch men, người phụ trách nói: – Chúng tôi đã sản xuất vô số lô hàng. Làm sao biết được lố gạch ấy có phải là của chúng tôi làm hay không? Anh cần bao nhiêu?

Tôi nói: – Ba viên!

Họ nhìn tôi (như thể tôi đang bị bịnh tâm thần), họ bảo: – Anh một mực tìm tới chỗ này là vì ba viên gạch ư? Chúng tôi bận lắm, không có thời giờ mà bán cho anh ba viên! Hãy đến cửa hàng khác đi!

Tôi quay về. Gì cũng không mua được. Còn bị người ta cho là mình khùng nữa chứ!? Trên đường về, tôi luôn nghĩ: “ Sư phụ mình mới là bị bịnh, toàn đòi những chuyện vô lý!”…

Tôi thưa với Đông Sơ lão nhân:

Bọn họ chẳng chịu bán cho con ba viên gạch.

Chết tiệt cái đầu của ngươi đi! Ngươi chỉ cần hỏi ở cửa hàng nào có bán loại gạch này rồi sau đó tìm tới, mua về là được… có đến xưởng gạch men, thì cũng phải hỏi cho rõ ràng, rồi sau lại đến mua về, cần chi phải thỏa thuận trước?

Làm vậy chẳng phải rất dễ hay sao? Và ta đâu cần nói nhiều làm gì?

Tôi cảm thấy mệt mỏi, chán nản và buồn bực đến tột độ: – “Chỉ có mấy viên gạch!… Ba mươi tuổi – Nhưng sao tôi thấy mình giống hệt đứa con nít. Trời ạ! Tôi là sĩ quan trong quân đội, từng là tác giả của nhà xuất bản, vậy mà bây giờ phải đi khắp nơi, lục tung khắp thành phố Đài Loan để tìm

cho ra… ba viên gạch men??…

Vì sao con không thể mua ba viên gạch có màu sắc hơi khác một chút? Chỉ là gạch men nhà bếp thôi mà…?

Đông Sơ lão nhân nói: – Ngươi đang lẩm bẩm cái gì đó? Nếu như ta đem hai miếng ni lông dán trên má ngươi, rồi để trên đó luôn, được không??

Tôi chẳng nói được câu nào, chỉ trợn tròn mắt nhìn. Đông Sơ lão nhân lại ra lịnh, buộc tôi phải đi tìm gạch tiếp. Tôi bôn ba tìm kiếm khắp nơi, cũng không chỗ nào có. Tôi nghĩ là Đông Sơ lão nhân yêu cầu quá vô lý. Tôi hạ quyết tâm, lần này nhất định sẽ rời bỏ đạo tràng của ông.

Khi về đến chùa, tôi đi thẳng vào phòng mình, chán nản đến tột cùng. Tôi ngồi cứng đờ như khúc gỗ vô tri giác. Đông Sơ lão nhân bước vào hỏi:

Cả ngày nay ngươi đi tới đâu rồi?

Tôi chẳng phản ứng gì.

Ông đi ra. Sau đó cầm ba viên gạch men vào. Kêu lên: – Nè! Chúng ta thật may mắn đó… Ta tìm được ba viên gạch hồi xưa xây nhà bếp còn cất để dành, có thể đem nó gắn lên tường…

Rồi ông nhìn tôi, phá lên cười:

Ha! Ha! Ha! Ngươi bị lừa nữa rồi. Ngươi là hòa thượng, sao có thể giận dữ như vậy? Bị ta bắt tại trận rồi nhé! Thật là vui, vui hết sức! Ha! Ha! Ha!

Cười nhạo xong, ông bỏ đi.

Tôi thật là… hỏa bốc ba trượng!… Nhưng kỳ quái là: chán nản trong lòng tôi bỗng biến mất tiêu!

Đông Sơ lão nhân đi rồi, còn mình tôi ngồi lại trong phòng, cảm giác thật bình an, yên tĩnh. Tất cả vọng niệm đều được quét sạch, rỗng rang. Tôi hiểu rõ là mình không hề muốn rời bỏ Đông Sơ lão nhân. Chuyện tìm gạch men chỉ là một cách mài luyện của ông!

Dưới gậy xuất hiếu tử

Đông Sơ lão nhân đối với tôi hiểu rõ như nhìn lòng bàn tay, ông chìu theo những thay đổi trong tâm tôi. Hôm sau, ông đối xử với tôi thật tử tế. Có khách đến thăm, tặng cho xấp vải Phi Luật Tân.

Ông nói:

– Thánh nghiêm này, con xuất gia đã một thời gian rồi, ta không có cho con gì cả… Giờ xấp vải này con hãy lấy mà may đồ nhé. Và ông mời người tới đo kích thước cho tôi. Tôi cảm nhận được sự yêu thương quan tâm chăm lo của ông. Làm sao tôi có thể khởi niệm lìa bỏ ông? Vì sao tôi có thể chán nản và phiền giận đến thế chứ?

Tới bây giờ (45 năm sau) tôi vẫn còn giữ bộ y phục đó.

Khi tôi bắt đầu tiếp nhận huấn luyện của sư phụ, tôi nghĩ rằng ông có hai tính cách. Về sau tôi mới hiểu. Đấy chính là một kiểu huấn luyện học sinh. Lúc ở Phật học viện Tiều Sơn, ông đã từng đối với các học sinh y như đối với tôi, đó là lý do vì sao bọn họ đều sợ ông. Ông cho rằng người xuất gia phải bị áp chế, dồn ép… Xưa ông cũng từng bị sư phụ mình huấn luyện như thế. Người Trung Quốc tin rằng: “Dưới gậy xuất hiếu tử, dưới bê [ Gậy đánh cảnh tỉnh khi hành giả ngồi thiền ngủ gục.] xuất tổ sư”

Đây là một kiểu mài luyện tự ngã bạn, và kích phát áp lực dần đến mức đối phương khó thể tuân theo được nữa, sau đó sẽ giúp tự ngã triệt tiêu.

Thời cổ đại, các thiền sư đều dùng chiêu thức này đối với các đệ tử có tiềm năng. Còn những môn sinh không có tiềm năng gì thì được nới lõng, nương tay hơn. Tại Nhật, các viên chức đều phải trải qua màn “huấn luyện quỷ quái”, mới trở thành viên chức tốt.

Mặc dù Đông Sơ lão nhân mài giũa tôi (nhưng không phải là từ sáng đến tối ông luôn chèn ép như vậy), ông vẫn hoan hỉ, cười đùa. Ở trước mặt ông thì ngồi phải có tướng hẳn hòi; sống lưng phải thẳng, hai tay đặt lên nhau. Khi đứng thì, đầu tay buông thõng xuống. Từ đầu tới cuối tôi khó mà hiểu chỉ thị của ông là căn bản hay hồ náo, tôi không dám chống trái ông.

Nhưng ông thường nhắc nhở tôi, lúc ở bên cạnh ông, không nên cảm thấy sợ hãi.

Bây giờ tôi cũng giáo hóa đồ đệ mình như thế, tôi không muốn rằng khi tôi vắng mặt thì họ phóng túng bản thân, rồi khi ở trước mặt tôi thì họ vì sợ hãi mà cung kính chắp tay…

Thông qua huấn luyện của Đông Sơ lão nhân, tôi đối với bản thân, hiểu được rất nhiều. Tôi có một đặc tính: hay kháng cự lại những gì tôi cho là bất công, những việc tôi cho là vô lý và dấy khởi phiền não.

Nếm trải bao huấn luyện của sư phụ, tôi tiêu hẳn thói quen ấy. Điều này thực sự giúp tôi, khi đối diện với cuộc sống không còn cho mình là trung tâm. Tôi thường tìm hiểu sự tình: Vì sao phát sinh như thế? nhưng không hề để mình bị nó vây khốn, gây ưu phiền; cũng không cảm thấy quá mất thể diện. Hồi đầu, lúc mới bị người đuổi xuống xe, tôi thật sự cảm thấy rất xấu hổ và mất mặt. Nhưng trải qua bao huấn luyện, tôi đã biết biến những tình huống đó thành cơ duyên học tập, xem như là một cách để tu hành.

Khi tôi theo Đông Sơ lão nhân được hai năm, tôi quyết định vào núi bế quan. Tôi cho rằng bế quan sẽ giúp tôi, trong tương lai có thể tận lực cống hiến cho Phật giáo. Tôi phát thệ nguyện: “Không dùng tâm ích kỷ tu hành, không vì cầu giải thoát cho mình”. Tôi tuân theo tôn chỉ đại thừa Phật giáo.

Tôi thưa với sư phụ:

– Con sẽ nỗ lực tu hành, không cô phụ Phật pháp. Ông bảo: – Quan trọng là không nên có lỗi với bản thân mình.

Tôi chưa hiểu ý ông. Những lời này khiến tôi suy nghĩ rất lâu. Về sau mới minh bạch. Mặc dù tôi thệ nguyện vì tha nhân, nhưng Đông Sơ lão nhân lại thấy rõ tôi toàn là vì mình. Ông cho rằng tôi lìa tục xuất gia và thệ nguyện độ chúng sinh, chẳng qua là nói suông trên đầu môi. Ông buộc tôi phải có trách nhiệm với bản thân mình, phải hiểu rõ sứ mệnh của người xuất gia. Nếu như tôi không thực hiện đủ trách nhiệm mình và làm những việc cần làm, thì tôi có lỗi với bản thân. Đây là ý của ông.

Ông muốn tôi trải qua một đời sống xuất gia chân chánh: Trì giới, tu định, trưởng dưỡng trí huệ, lòng từ và cả đến lòng kiên nhẫn… Ông không muốn tôi phát nguyện suông; mà muốn tôi minh bạch rõ ràng bản nguyện sơ tâm của mình.

Tại Trung Quốc, trong nhà thiền có một câu như thế này: “Gót chân không dính đất mà hành tẩu bốn phương là nguy hiểm” (Cước cân bất trước địa nhi hành tẩu tứ phương, thị nguy hiểm đích)

Chưa đạt đến chỗ chân thật mà đi khắp nơi là nguy.

Đông Sơ lão nhân cảnh báo rất đúng.

Vì vậy, khi tôi huấn luyện đệ tử, tôi không mong dạy họ thành một vị Đại thiền sư, Đại pháp sư, hay một người xuất gia thành đạt. Tôi muốn họ làm ba việc:

Một, phải trưởng dưỡng, hoàn thành tâm hạnh đúng đắn của người xuất gia. Hai, oai nghi cử chỉ phải xứng đáng với người xuất gia: từ phong cách thái độ, hình dung và tư thế của người xuất gia – biểu hiện phải khác người tại gia. Ba, lời nói phải ôn hòa, chân thật, xứng đáng (đạt thể). Người xuất gia không nói lời thô ác, không bàn chuyện thị phi, không nói nhảm nhí, tầm phào.

Chúng tôi không nói lời trau chuốt, không nói như thế tục, không nói lời tạp vô nghĩa.

Xuất gia thì mọi cử chỉ, oai nghi đều phải phù hợp – Chính là ý nghĩa câu sư phụ tôi nói “Đừng làm gì có lỗi với bản thân mình”. Có thể phải mất thời gian mười năm mới rèn thành. Các bậc trưởng thượng thường nói: “Xuất gia mười năm đầu, nằm ngủ chưa rõ mình là người xuất gia hay tại gia, trong mộng còn làm những việc giống như người tại gia. Nhưng mười năm sau, cho dù nằm mộng, quý vị cũng không được quên mình là người xuất gia!”…

Thời kỳ đầu mới thành lập Đông Sơ Tự. Tại Nữu Ước, tôi có một nữ đệ tử muốn xuất gia, cô ngụ lại đó hơn một năm. Một hôm cô đến gặp tôi, thưa rằng cô không thể tiếp tục đi trên con đường xuất gia.

Tôi hỏi:

Vì sao không thể? Cô nói:

Việc này thật khó, con nghĩ không nên nói ra.

Vì sao? Cô làm việc gì xấu ư?

Trong mộng, con mơ thấy cùng bạn trai ở bên nhau tâm tình, hơn nữa còn phát sinh lăng nhăng… Như thế thì con làm sao có thể thành người xuất gia đây?

Tôi bảo:

Chỉ cần cô không phải ở ban ngày cùng bạn trai phát sinh lộn xộn, thì không có vấn đề gì. Ban ngày cô có thể khống chế mình, trong mộng cô vẫn chưa khống chế mình, bởi vì cô chưa thọ qua huấn luyện đủ.

Tôi hỏi: – Cô còn muốn trở thành người xuất gia chăng?

Cô đáp:

Để con thử xem.

Mấy ngày sau, cô đến thưa với tôi là vẫn nằm mộng thấy như trước.

Tôi bảo:

Sau khi xuất gia rồi, có lẽ nó vẫn còn kéo dài. Cô phải trải qua một thời gian mới có thể tiêu trừ tập khí và và tâm thái thế tục.

Đây là những lời dạy về tâm thái xuất gia, điều này tuyệt không dễ dàng. Chỉ có thông qua tu hành và xoay chuyển tâm niệm mới đạt thành, mới có thể xác lập và khẳng định mình là người xuất gia. Bằng không, cho dù ở trong đạo tràng và tu học Phật pháp cả trăm năm; trong mộng, bạn vẫn là người tại gia như cũ!