Những Viên Ngọc Qúy

NIẾT BÀN TRONG PHẬT GIÁO

Trích từ bài 3: Giới Định Tuệ - Môn Giới học Đại thừa, Hoà thượng Thích Thái Hòa giảng cho Tăng Ni sinh luật viện Huệ Nghiêm Cách đây hơn hai mươi năm, một phái đoàn phi công và các chuyên viên hàng không của Anh và các nước EU đến Việt nam, sau đó họ đến Huế, lên thăm chùa Từ hiếu và xin gặp tôi để hỏi một câu hỏi về Phật giáo. Họ đã hỏi tôi rằng: "Niết bàn trong Phật giáo có phải sau khi chết mới chứng được không?". Tôi đã trả lời là không phải. Niết bàn của Phật giáo đề cập, Niết bàn đó mình có thể chứng nhập được ngay trong đời sống này, ngay trong thân năm uẩn này, ngay trong sáu căn, sáu trần và sáu thức của chúng ta chứ không phải đợi sau khi chết. Tôi nói với họ là trong Phật giáo có bốn loại Niết bàn: Hữu dư y niết bàn, Vô dư y niết bàn, Vô trú xứ niết bàn, Tánh tịnh niết bàn. Bốn loại đó mình có thể chứng ngộ ngay, sống với nó ngay trong đời sống này, trong thân năm uẩn này chứ không phải sau khi chết. Nếu nói sau khi chết mới chứng Niết bàn thì đó cũng chỉ là một cách diễn tả về cái thị hiện Niết bàn khi đức Phật sử dụng một Ứng hóa thân khác để giáo hóa chúng sinh dưới một dạng khác. Cho nên Hữu dư y Niết bàn, mình cũng có thể chứng nghiệm ngay trong đời sống này. Vô dư y Niết bàn cũng có thể chứng nghiệm ngay trong đời sống này. Vô trú xứ Niết bàn cũng có thể chứng nghiệm ngay trong đời sống này. Tánh tịnh Niết bàn cũng có thể chứng nghiệm ngay trong đời sống này.

Hữu dư y Niết bàn là Niết bàn các bậc Thánh giả sau khi thọ trì Giới pháp, tu tập Giới định tuệ, đoạn trừ từng phần các lậu hoặc thì chính lúc đoạn trừ từng phần các lậu hoặc, một phần nào đó của Niết bàn, của sự an lạc hiện ra. Dù chưa biểu hiện toàn phần, nhưng ít ra biểu hiện thiểu phần, bán phần, đa phần, tùy theo sự tu tập Giới định tuệ đoạn trừ các lậu hoặc thuộc về dục lậu, hữu lậu và vô minh lậu.

Còn Vô dư y niết bàn là Niết bàn đoạn tận Tập đế và Khổ đế. Rõ ràng đức Phật là Ngài đại niết bàn. Nếu Ngài không đoạn trừ Tập đế hoàn toàn, không đoạn trừ Khổ đế hoàn toàn thì làm gì mà Ngài thành Phật, trở thành bậc Chánh đẳng chánh giác. Đức Phật ở đâu, lúc nào cũng sống với Vô dư y niết bàn. Ngài sống với Vô dư y niết bàn mà không hề rời bản nguyện độ sinh, không trái với bản nguyện độ sinh. Bốn mươi chín năm đức Phật chuyển vận Pháp luân, đi khắp xứ sở Ấn độ, tiếp xúc đủ mọi thành phần của xã hội Ấn độ, không những vậy mà còn tiếp xúc và thuyết pháp cho chư thiên Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới, và còn thuyết pháp cho các vị Bồ tát khắp cả mười phương dưới nhiều hình thức khác nhau bằng năng lượng tuệ giác của thiền định, của đại định. Đó là vì Ngài đang sống với Vô trú xứ niết bàn. Cho nên Niết bàn có mặt cùng khắp, mọi nơi đối với một Bậc an trú, sống với Vô trú xứ niết bàn.

Và Vô trú xứ niết bàn có được là vì vị đó luôn luôn sống với Tánh tịnh niết bàn. An trú hoàn toàn, sống với Tánh tịnh niết bàn, đó là Bậc toàn giác, là Bậc chánh đẳng chánh giác.

Cho nên, bốn Niết bàn đó không phải đến chết mới chứng được. Đó là một trong những đặc điểm của Phật giáo so với các tôn giáo khác. Các tôn giáo khác là sau khi chết mới sanh thiên, sau khi chết mới lên thiên đàng. Đối với Phật giáo, nếu mình tu tập Giới định tuệ trọn vẹn, hoàn hảo thì Niết bàn có thể chứng ngay nơi đời sống này, ở nơi thân năm uẩn này.

Tôi đã trả lời cho các vị trong phi hành đoàn của Anh và EU khi mà họ đến Việt nam, đến Huế nghiên cứu và lên Từ hiếu gặp tôi cách đây hai mươi năm như vậy.

Niết bàn, mình có thể tiếp xúc được, có thể chứng nghiệm được chứ không phải là điều hư ảo, không phải là cái treo lên lơ lửng như vậy để làm tín ngưỡng cho người ta. Nó rất là hiện thực. Mình đoạn trừ bao nhiêu phiền não thì mình có bấy nhiêu chất liệu của Niết bàn, của sự an lạc, của hạnh phúc. Nếu mình tu hành mà không thọ trì Giới, không thọ trì Định, không thọ trì Tuệ thì không bao giờ mình có Niết bàn, không bao giờ mình có an lạc ngay trong đời sống này. Mà đời sống này đã không có sự an lạc, đã không có Niết bàn thì mơ gì đời sống tương lai.

Cho nên, khi mình phát tâm thọ Giới là mình gieo cái nhân giải thoát vào trong tâm của mình qua sự tác pháp yết-ma của Tăng. Nhưng trước khi thọ Giới, mình phải làm gì? Mình phải sám hối cho ba nghiệp thanh tịnh.

Mình phải sám hối cho phiền não trong tâm mình lắng xuống. Phiền não là cái duyên. Khi phiền não lắng xuống có nghĩa là Tập đế ở trong chúng ta không còn điều kiện để hoạt khởi.

Mình phải sám hối cho báo chướng của mình không làm chướng ngại sự thọ Giới của mình. Đó là mình giới hạn lại cái Khổ đế của mình bởi vì báo chướng thuộc về Khổ đế. Cho nên mình phải sám hối và chí thành sám hối bằng tất cả tấm lòng của mình, bằng tất cả niềm tin của mình, bằng tất cả sự hổ thẹn của chính mình đối với tội lỗi. Sám hối như vậy làm phiền não chướng và báo chướng trong ta lắng xuống, để không chướng ngại việc thọ Giới của chúng ta, không chướng ngại việc tu tập thiền định của chúng ta, không chướng ngại việc tu tập tuệ quán của chúng ta, hoặc có làm chướng ngại nhưng không đáng kể, có thể vượt qua được.

Mình phải sám hối cho tội chướng tiệm tiêu, tức là tội chướng của mình tiêu đi từ từ mà không lớn lên, không tăng trưởng. Mình không thọ Giới được, mình không trì Giới được, không thực tập thiền định được, không tập được tuệ quán hằng ngày là do phiền não chướng, báo chướng, tội chướng trở ngại.

Mình phải sám hối oán chướng để cho oán đối được giải tỏa. Mình oán đối với ai? Với chúng sinh, vì nhiều đời mình ăn thịt chúng sinh. Chúng ta ăn thịt chúng sinh quá nhiều để nuôi dưỡng sinh mệnh này nên bây giờ thịt và máu chúng sinh trở thành từng tế bào, từng mạch máu của chúng ta, làm cho chúng ta đau, nhức, đủ thứ bệnh hoạn. Đó là từ nơi oán chướng mà chúng ta đã tạo ra giữa ta với lục đạo chúng sinh qua cái ăn uống. Cho nên bây giờ mình thọ Giới, nó cản trở mình. Không thọ Giới thì không chi cả, mà bắt đầu thọ Giới thì đau lên đau xuống. Có nhiều vị đến Giới trường rồi mà không vào được Giới trường thọ giới vì đau đầu, nghẹt mũi, đủ thứ, do oán chướng. Oán chướng là đi từ nơi oán khí của chúng sinh, thâm nhập vào trong chúng ta, trở ngại chúng ta tu hành. Hoặc oán chướng này là từ nơi thầy chúng ta, xin thọ Giới – thầy không cho – nói "chú đã tu gì đâu mà thọ Giới", "chị đã tu gì đâu mà thọ Giới", dù mình tha thiết. Có không? Cho nên thầy trò đôi khi là ân mà cũng là oán. Có ân thì tới làm thầy làm trò với nhau mà đền trả cái nghĩa khí cao đẹp của thầy mình.

Mà oán thì cũng tới làm thầy làm trò với nhau để làm cho nhau khổ nhục, nên thầy làm nhục học trò, trò làm nhục thầy. Tất cả đều từ oán chướng mà ra. Rồi oán chướng giữa huynh đệ với nhau, tỷ muội với nhau. Oán chướng giữa cha mẹ với con cái. Oán chướng nó tới với mình dưới nhiều hình thức khác nhau, là cha, là con, là vợ, là chồng, là anh, là em, là thầy, là trò, là vua, là quan, là dân, nghĩa là đủ loại. Mình sám hối là để giải tỏa cái oán chướng này. Nếu mình không sám hối, mình không thọ trì được Giới, mình không tu được Định, mình không tu được Tuệ đâu.

Vua Trần thái tông, tuy làm vua nhưng ý thức được ông lên được ngôi vị nhân chủ như thế thì oán đối cũng trùng trùng, nên ông thực tập sám hối mỗi ngày sáu lần, gọi là sám hối sáu căn. Không những thế mà còn cúng dường sáu thời, sáu thời mỗi ngày đều dâng hương cúng Phật. Các thầy tu học theo truyền thống Thiền tông Trúc lâm hiểu rất rõ điều này. Lời răn của vua nói về việc ăn chay và không sát sanh rất hay.

Trong bữa ăn của chúng ta, của người đời, không có bữa ăn nào mà không tạo oán đối, không tạo ra sự thù ghét giữa mình với chúng sinh. Nên bây giờ mình nói mình tu, thì những cái phiền não chướng, báo chướng, tội chướng, oán chướng này nó nổi lên nó báo, nên thọ Giới không được, đi chùa không được, lạy Phật không được. Ngồi nói chuyện trên trời dưới đất mấy giờ cũng được mà nghe nói đi lạy Phật cái là đau đầu, đau bao tử. Thức cả đêm mà coi tivi, coi bóng đá, dán đôi mắt vào cái di động thì được, mà lên ngồi thiền chút thì ngủ gục, mà còn ngáy nữa. Tất cả những cái đó là gì? Là oán chướng, là báo chướng, là bệnh chướng, là nghiệp chướng. Cho nên phải sám hối cho oán chướng này được giải tỏa mới thọ Giới được, mới ngồi thiền được, mới tuệ quán được.

Mình phải sám hối để nghiệp chướng không còn. Chướng ngại do nghiệp của mình tạo ra từ nhiều đời, nhiều kiếp, gây trở ngại cho việc thọ Giới, thiền định, tuệ quán. Nó trở ngại Giới định tuệ như vậy, tức là nó trở ngại Niết bàn, khiến mình không đi tới Niết bàn được, không sống với Niết bàn được. Do nghiệp chướng này mà sinh ra đủ thứ bệnh. Có nhiều vị ở ngoài thì được, vào nhập thất thì bị ma chướng phá. Nhiều vị vào nhập thất, buổi tối phi nhân tới vì Giới đức chưa đủ thanh tịnh, Định đức chưa đủ lớn, Tuệ đức chưa đủ lớn. Ban đầu nó tới như những tà khí, những hung khí rồi biểu hiện ra thành con người rất là ảo, và trong giấc mơ thì xúc chạm với phi nhân đó như là một đời sống đời thường, vì trong con người vị ấy có hình ảnh của phi nhân đó, từ nơi oán chướng, từ nơi nghiệp chướng tương thích mà tìm tới. Đạo lực mình không có, Giới đức mình không thanh tịnh, mình không được thầy hướng dẫn thì nhập thất là khá nguy hiểm. Cho nên nhiều vị nhập thất xong bỏ thất chạy luôn, không dám nhìn lui. Ở Từ hiếu ngày trước, mấy thầy thấy tôi nhập thất cũng khoái, thích nhập thất, nhưng được 2 ngày thì tung cửa bỏ chạy, không bao giờ dám nghĩ tới chuyện nhập thất nữa, tôi hỏi thì nói "khiếp quá Ôn ơi, cứ gõ cửa liên tục. 12h đêm, 1h khuya, cứ gõ cửa liên tục, thấy thấp thoáng cái dáng, cái bóng". Có một Ni cô cũng nhập thất, tới thưa với tôi: "Bạch Ôn, con nhập thất mà con thấy cái cảnh rợn người quá, con mở thất con chạy, con không ngó lui cái chuyện nhập thất nữa".

Cho nên mình phải sám hối. Sám hối là hạnh của Bồ tát. Cỡ như ngài Phổ hiền mà luôn luôn khởi tâm sám hối: "Nhất giả lễ kính chư Phật Nhị giả xưng tán Như lai Tam giả quảng tu cúng dường Tứ giả sám hối nghiệp chướng".

Mình không lạy Phật mỗi ngày, mình không tán dương công hạnh của đức Phật mỗi ngày, mình không cúng dường lên chư Phật mỗi ngày và mình không sám hối mỗi ngày thì phước đức đâu mà tu, phước đức đâu mà thọ Giới, phước đức đâu mà thiền định, phước đức đâu mà tuệ quán. Tất cả những phương pháp sám hối này là mình dọn sạch môi trường của tâm mình cho tốt rồi bắt đầu thọ Giới. Tăng tác pháp yết-ma, rót Giới vào cho mình, gieo hạt giống Giới vào cho mình. Như hôm qua mình học, nhân của Giới là giải thoát, Tăng gieo hạt giống giải thoát vào nơi tâm mình qua tác pháp yết-ma như Pháp của Tăng.

Tại sao bây giờ, số Tăng, Ni phạm Giới đầy như cát bụi? Là bởi vì có thọ Giới gì đâu! Có thọ Giới đúng Pháp đâu! Mà đòi có Giới! Không có Giới thì lấy gì mà phòng hộ điều ác, để hưng khởi điều thiện. Giới là chánh nhân của giải thoát. Mình phải dọn sạch những rác rến chung quanh sạch sẽ rồi, đất thục rồi, mới gieo giống xuống. Mà bây giờ đất toàn là gai góc, sỏi đá vậy mà gieo giống xuống là gieo giống bà trợn bà trạc, đem hột xép mà gieo vào, thì làm sao giống giải thoát có thể lên được! Giới là hạt giống giải thoát, Định là hạt giống giải thoát, Tuệ là hạt giống giải thoát, mà bây giờ hạt giống đó không gieo xuống được. Nên nói là Tỳ-kheo, Tỳ-kheo Ni, mà thực sự có phải đâu! Trước khi thọ Giới phải sám hối thế nào, Tăng phải vào Giới trường như thế nào, tác Pháp như thế nào thì hạt giống Giới giải thoát đó mới rơi vào nơi mảnh đất tâm chúng ta được. Từ đó, Giới lớn lên, mới sinh Định, mới sinh Tuệ. Giới có đâu mà có Định, có Tuệ!

Mà không có Giới, Định, Tuệ thì làm gì có Niết bàn! Thành ra tu mà toàn là khổ đau, nói ra toàn là chuyện của thế gian. Như vậy có phải là đã phản bội chính chí nguyện xuất gia của mình không!

Vậy nên, khi thọ Giới, mình phải chí thành sám hối, bằng tất cả tín tâm của mình, bằng tất cả sự hổ thẹn của mình và mong rằng mình không bao giờ sai phạm những điều mà mình đã từng sai phạm trước đó 1 ngày, 2 ngày, 10 ngày, 1 năm, 2 năm, 1 đời, 2 đời, 10 đời… "Đệ tử chúng con từ vô thỉ/ Gây bao nghiệp chướng bởi lầm mê/ Vào ra sinh tử biết bao lần". Không phải thọ Giới lơi khơi mà có Giới đâu!

Tôi nói như vậy, quý thầy quý cô nghe có vẻ đụng chạm phải không? Không đụng chạm đâu! Tôi nói đúng với những gì thầy tổ nói. Ai nghe được thì nghe, nghe không được thì thôi, ráng chịu. Ai nghe được thì ở lại tu học. Ai nghe không được thì cởi áo về, Phật giáo nhẹ nhàng, trả lại không gian thanh tịnh cho Phật giáo và trả lại mảnh đất tốt đẹp, trù phú cho thế giới trời người gieo trồng phước đức. Cứ lạm dụng Phật giáo, lạm dụng hình thức sa môn, Tỳ-kheo, làm cho thửa ruộng trù phú phước đức trở thành phèn chua, người ta gieo giống vào thì chết hết, tội lỗi đó ai mang? Những kẻ trá hình Phật giáo phải ráng mà chịu hậu quả. Và hậu quả đó không phải chỉ cho người đó mà còn kéo theo tai họa cho cả một xã hội, một thế giới.

Vậy, Niết bàn là điều có thể xảy ra ngay trong đời sống này, ngay trong thân năm uẩn này khi hạt giống Chánh giới được gieo xuống trên mảnh đất tâm thanh tịnh của chúng ta, trên mảnh đất tâm có tín, có tàm, có quý của chúng ta. Rồi từ mảnh đất đó, Giới được huân tập, được kết hoa rồi từ đó mà sinh ra Định, Định đó là Định giải thoát; sinh ra Tuệ, Tuệ đó là Tuệ giải thoát; sinh ra hiểu biết, hiểu biết đó là hiểu biết của giải thoát chứ không phải của trần tục, của thế gian. Bây giờ một số mấy thầy đem cái hiểu biết của trần tục thế gian áp đặt lên cái hiểu biết của đời sống giải thoát và xem đó là vinh dự. Cái đó khá nguy hiểm. Nhưng cái nguy hiểm đó luôn luôn tồn tại vì thế gian này, phước thì ít mà họa thì nhiều. Họa nhiều nên người ta tìm họa mà tới. Chúng ta không ngạc nhiên gì khi rủ năm ba người đi ăn chay, niệm Phật, ngồi thiền, làm việc tốt đẹp nhiều người lắc đầu, nhưng rủ nhau đi nhậu, đánh bạc thì rất nhanh.

Chúng ta không trách chuyện thế gian như vậy. Nhưng chúng ta trách vì chúng ta có cơ hội xuất gia rồi mà không có cơ hội thọ trì Giới pháp đúng Pháp.

Thiền định thiết lập trên nền tảng của Giới, Tuệ quán thiết lập trên nền tảng của Giới, hoa trái giải thoát sẽ xuất hiện cho chúng ta. Mỗi ngày đi qua đời sống của chúng ta là mỗi ngày hoa trái giải thoát ươm mầm và hình thành, chưa hoàn tất, đó là giai đoạn chúng ta đang còn là "hữu học", Thánh giả hữu học, tức là chúng ta đang có Hữu dư y niết bàn, nghĩa là chúng ta có Niết bàn nhưng chúng ta vẫn còn tiếp tục tiến lên để loại trừ, chuyển hóa những tập khí phiền não đang còn trong chúng ta để đạt tới Vô dư y niết bàn, nghĩa là đoạn tận phiền não thuộc về Tập đế và chuyển hóa hoàn toàn khổ quả do dư báo thuộc về Khổ đế còn lại, mà đức Phật chúng ta là một minh chứng. Ngài đã đoạn tận Tập đế và Khổ đế, nên Ngài hoàn toàn ở trong trạng thái Vô dư y niết bàn. Ngài đã Niết bàn rồi thì cần gì phải nhập Niết bàn? Nhập niết bàn chẳng qua là vì thương chúng sinh mà thị hiện cái Niết bàn đó. Nên Niết bàn của Phật cũng là một Niết bàn để giáo hóa chúng sinh mà như kinh Pháp hoa đã chia sẻ cho chúng ta.

Khi đã có được Hữu dư y niết bàn, Vô dư y niết bàn thì chúng ta sẽ có Vô trú xứ niết bàn. Khi đó rõ ràng ở đâu mình cũng có Niết bàn hết, mình rất hạnh phúc, Niết bàn xảy ra cho chúng ta trong từng giây phút của sự sống. Chúng ta có được Vô trú xứ niết bàn như vậy là vì chúng ta sống hoàn toàn với tự tánh thanh tịnh, với bản nguyên tâm địa, với Phật tính của chúng ta. Nên đức Phật được gọi là Bậc chánh biến tri, chánh biến giác, toàn giác, không lúc nào là không giác. Còn mình thì lúc giác, lúc bất giác. Giác ít mà bất giác nhiều thì mình nghiêng về phía chúng sinh, nếu không gặp được thầy hiền bạn tốt, không gặp được thiện hữu tri thức, không gặp được môi trường tốt thì cái giác của mình biến mất và hoàn toàn sống bất giác, nghĩa là sống vô minh với hành, ái, thủ, hữu nên từ đó mà sinh tử. Còn nếu mình gặp được thầy hiền bạn tốt, gặp được thiện hữu tri thức, gặp được môi trường tu học thì từ bất giác trở thành giác thiểu phần, rồi bán phần, rồi đa phần, rồi toàn phần để đạt tới sự toàn giác, không lúc nào là không giác, không ở đâu là không giác nên gọi là chánh biến giác. Nên Niết bàn không còn là một hứa hẹn mà là một thực tế. Nếu chúng ta thực tập Giới định tuệ, chúng ta sống với Giới định tuệ, chúng ta sẽ có Niết bàn ngay trong cuộc sống này, ngay nơi thân năm uẩn này.

Quý vị thấy tổ sư chúng ta, nhiều vị đã để lại toàn thân xá lợi, tức là sắc uẩn bất hoại. Ở Việt nam là như ngài Vũ khắc minh, Vũ khắc trường Phật giáo đời Lê. Phật giáo Thái lan thì có Hòa thượng Phổ sái, một vị Hòa thượng Việt nam, ở chùa Khánh vân, cách Bangkok mấy cây số thôi. Khi tôi đi Trung quốc thì có cơ hội chiêm bái một vị Ni sư để lại toàn thân xá lợi, mới mất cách đây khoảng mấy chục năm thôi. Rồi khi tôi đi Nga, tới vùng U-lăng U-đê thì chiêm ngưỡng được hình ảnh của một vị thiền sư để lại toàn thân xá lợi, trước khi đi vào đại định Ngài viết thư dặn môn đồ, sau đó ngay lập tức đưa Ngài vào tháp và 70 năm sau thì khai quật Ngài lên. Đúng 70 năm sau, môn đồ đưa Ngài lên thì Ngài vẫn ngồi thẳng băng, cứ một giờ thì mạch nhảy một lần và trên trán vẫn chảy mồ hôi. Nếu mình chí thành chí thiết mà tu tập thì mình cũng như các Ngài. Nhưng vì mình chỉ mượn hơi hám các Ngài mà thở thôi chứ mình không chịu thở, mượn danh các Ngài đánh bóng danh của mình chứ thực sự mình không có gì cả, thì làm sao mình có được phong thái như tổ của mình, như thầy của mình. Muốn được như thầy tổ thì phải tu thôi, phải buông bỏ bớt những thói hư tật xấu ở đời. Vô trong chùa rồi mà còn ôm cái thói hư tật xấu ở đời vào, tội chùa chứ, tội ngôi già lam chứ, tội thầy tổ chứ, tội anh em đồng tu chứ! Vô chùa mà còn dành nhau miếng đậu khuôn mà ăn. Vô chùa mà bần tiện đến kiểu đó thì làm gì mà lưu lại xá lợi, làm gì có Niết bàn. Niết bàn là hoa trái của Giới định tuệ. Không có Giới định tuệ thì đừng mơ gì Niết bàn, dù là một phút giây an lạc cũng không có chứ đừng nói rằng suốt đời. Mình nói cho rõ ràng, thế nào là một vị Tỳ-kheo dổm, thế nào là một vị Tỳ-kheo Ni dổm? Sau khi tôi chia sẻ, mình đã có thể biết được thế nào là một vị Tỳ-kheo dổm, thế nào là một vị Tỳ-kheo Ni dổm. Quý thầy quý cô học thì biết rồi. Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni phạm ba-la-di phải là Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni thiệt, bởi vì có thọ Giới thiệt, có đắc Giới thiệt nhưng không đủ sức hành trì nên phạm vào ba-la-di, chứ không thọ Giới thì có đắc Giới đâu mà phạm ba-la-di, chỉ phạm vào ác nghiệp đạo thôi. Một người không thọ Giới, không đắc Giới như Pháp, họ không phải là người Phật tử, không phải Ưu-bà-tắc, không phải Ưu-bà-di, không phải là Tỳ-kheo, không phải là Tỳ-kheo-ni nên nói họ phạm Giới là không đúng. Họ thọ Giới không đắc thì lấy đâu mà phạm. Nhưng họ phạm vào ác nghiệp đạo. Mà phạm ác nghiệp đạo thì dẫn tới quả báo xấu ác, tùy theo mức độ mà đọa địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh hay tái hiện trong cõi người với những quả báo xấu ác. Còn chuyện phạm Giới phải là đối với người thọ Giới đúng pháp, nhưng do sức trì Giới yếu kém, không tự hối, nên mới phạm. Phạm giới cũng không dễ đâu.

Mà khi phạm Giới thì các Thánh quả rơi rụng hoặc bị thương tổn. Mình phải hiểu cho rõ cái điều này. "Nhược Tỳ-kheo đồng giới bất xả giới, giới luy, bất tự hối, phạm bất tịnh hạnh, nãi chí cộng súc sanh thị tỳ-kheo ba-la-di bất cộng trú", Tỳ-kheo với Tỳ-kheo đồng giới, không tuyên bố xả giới, giới yếu không tự hối, phạm bất tịnh hạnh… Thì vị thọ Tỳ-kheo đúng pháp nhưng sức trì Giới yếu kém, không tự hối mà phạm Giới thì Giới mới mất còn bên kia họ có đắc Giới đâu mà mất Giới, có hiểu không! Nhưng không thọ Giới mà phạm vào giết hại, trộm cắp thì rơi vào ác nghiệp đạo của sát, ác nghiệp đạo của trộm, mà khi đã thành tựu ác nghiệp đạo rồi thì đưa tới quả báo sinh tử, quả báo khổ đau. Chứ không phải không thọ Giới mà làm ác thì không có đọa đâu nghe không. Nhưng thầy tu mà vừa thọ Giới, vừa phạm Giới tức là phạm cả hai thứ là vừa phạm Giới, vừa phạm ác nghiệp đạo. Cho nên, người tu, nếu đọa thì đọa hơn ai hết, nhưng sanh thiên hoặc thành Thánh thì cũng thành trước người ta vì có thọ Giới, có trì Giới. Thầy tu đọa thì đọa xuống thấu a-tỳ địa ngục, mà sanh thiên thì không đợi phải lên cõi trời dục giới, sắc giới, vô sắc giới mà vượt ra khỏi tam giới. Thế gian không thọ Giới thì không có nhân giải thoát cho nên có làm bao nhiêu việc phước đức đi nữa thì cũng nằm trong sinh tử luân hồi thôi, nhưng không luân hồi khổ đau mà có chút phước báo, luân hồi có cơm ăn thừa thải, ở biệt thự thay vì gầm cầu. Nhưng dù có ở biệt thự đi nữa thì cũng không thoát khỏi cái bị sinh, bị già, bị bệnh, bị chết; dù có ở cung điện hoàng kim đi nữa cũng không biết biên cương sinh tử đời mình là ở đâu, ngang đâu. Đó là cái thê thảm của phước báo trời người.

Do đó, thọ Giới là gieo nhân giải thoát; tu Định là gieo nhân giải thoát; tu Tuệ gieo nhân giải thoát và nuôi dưỡng cái nhân đó cho hoa trái giải thoát được sinh ra trong đời sống chúng ta, cho các loại Niết bàn thực sự có mặt trong đời sống chúng ta.

Phiên tả: Nghiêm Minh Biên tập: Bảo Nguyên Chính tả: Tâm Dung, Bảo An Bìa: Lan Anh Công ấn: Nhuận Pháp Nguyên