Những Viên Ngọc Qúy

PHÁP NGỮ

Hòa thượng Thích Thái Hòa giảng cho đạo tràng tu Bát quan trai tại chùa Phước Duyên ngày 06 tháng 03 năm 2022

Nam mô Bổn sư Thích-ca-mâu-ni Phật.

Cùng toàn thể giới tử thọ trì Bát quan trai giới một ngày một đêm hiện diện quý mến.

Một Giới tử thọ trì Bát quan trai giới hay thọ trì Cận sự giới hoặc thọ trì bất cứ giới pháp nào do đức Phật chế định, muốn thành công trong việc thọ trì Giới pháp thì những vị ấy phải biết thực tập, thực hành năm phương pháp mà trong kinh Trung A-hàm đức Phật đã dạy.

Phương pháp thứ nhất: Hãy tự mình là thiện tri

thức. Nghĩa là, vị ấy phải là vị tự làm thiện tri thức cho chính mình bằng cách tự lắng nghe Chánh pháp từ đức Thế tôn, từ chư vị Tổ sư hay từ những vị Trí giả nội chứng. Nghe xong, tư duy, gạn lọc và đi đến thực hành. Nhờ vậy mà vị ấy nếm được Pháp vị, trong đời sống của vị ấy có hỷ và lạc, vị ấy chung sống với những vị thiện tri thức khác, trao đổi pháp học, pháp hành, pháp chứng, pháp vị mà mình đã từng trải qua đối với các thiện tri thức để được học hỏi, chia sẻ và hỗ trợ. Mỗi vị tu tập hãy tự mình là thiện tri thức như vậy. Vị ấy có khả năng nhiếp phục được tham, nhiếp phục được sân, nhiếp phục được si, nhiếp phục được kiêu mạn khiến cho thiện pháp ở nơi tâm của quý vị thuần thục và sinh khởi. Đó là phương pháp thứ nhất.

Phương pháp thứ hai: Hãy tự biết Giới bổn và thực

hành Giới bổn.

Giới bổn hay Giới bản là nền tảng của Giới, căn bản của Giới. Vị ấy phải học Giới, phải hiểu Giới, thực hành Giới và chín chắn từng lỗi nhỏ không để xảy ra nơi thân, ngữ và ý, chín chắn từng lỗi nhỏ không để xảy ra trong bốn phong thái, oai nghi đi đứng nằm ngồi. Nhờ thực tập như vậy mà vị ấy nhiếp phục được tham, nhiếp phục được sân, nhiếp phục được si, nhiếp phục được kiêu mạn, thuần thục các chủng tử hữu lậu chuyển thành vô lậu. Nhờ vậy mà vị ấy có giải thoát, an lạc ngay trong đời này và những đời tiếp theo. Thứ ba: Biết kiểm soát lời nói. Nghĩa là vị ấy biết kiểm soát khẩu nghiệp của mình, biết kiểm soát lời nói của mình, chỉ nói những điều đúng Chánh pháp, không nói những điều không đúng Chánh pháp. Biết nói những điều đúng Chánh pháp, đúng với người, đúng với sự việc, đúng với không gian, đúng với thời gian và đúng với pháp; không nói Chánh pháp đối với người không phải pháp; không nói Chánh pháp đối với chỗ không phải để nói Chánh pháp; không nói Chánh pháp đối với thời điểm không đúng để phô diễn Chánh pháp; không nói Chánh pháp ở nơi sự việc không phải là Chánh pháp. Nhờ biết nói đúng Chánh pháp như vậy và không nói những lời không đúng với Chánh pháp như vậy nên vị ấy nhiếp phục được tham, nhiếp phục được sân, nhiếp phục được si, nhiếp phục được kiêu mạn, khiến cho tâm trong sáng, thuần tịnh, những chủng tử hữu lậu vận hành nơi tâm được trị liệu, chuyển hóa trở thành chủng tử vô lậu, vô vi, giải thoát. Nhờ thực hành pháp như vậy mà vị ấy có sự an lạc, có sự hạnh phúc, có sự an toàn ngay trong đời này và những đời tiếp diễn về sau. Phương pháp thứ tư: Phải biết tinh cần.

Phải biết tinh cần đúng lúc, phải biết tinh cần đúng chỗ, phải biết tinh cần đúng người, phải biết tinh cần đúng việc, phải biết tinh cần đúng pháp. Nghĩa là luôn luôn quán sát những chủng tử vận hành nơi tâm mình hay những chủng tử đang ẩn tàng, tùy miên ở nơi tâm mình. Thấy những chủng tử nào bất thiện, chưa khởi thì vĩnh viễn không để cho nó khởi sinh, bất thiện đã khởi thì làm cho nó ngưng chỉ; chủng tử thiện nào chưa khởi thì nỗ lực làm cho nó khởi hiện; chủng tử thiện nào đã khởi hiện thì nỗ lực làm cho nó tăng trưởng. Nhờ thực tập, thực hành như vậy nên đối với một vị có Giới, vị ấy sẽ nhiếp phục được tham, nhiếp phục được sân, nhiếp phục được si, nhiếp phục được kiêu mạn, trị liệu, chuyển hóa những chủng tử bất thiện, những chủng tử xấu ác, ngủ ngầm ở trong tâm thức trở thành những chủng tử thuộc về thiện hữu lậu, rồi chuyển hóa những chủng tử thiện hữu lậu trở thành chủng tử thiện vô lậu, vô vi, giải thoát, nên vị ấy có sự an lạc, có sự hạnh phúc ngay trong thân năm uẩn này, ngay trong đời sống này và tiếp diễn đời sống hạnh phúc an lạc ấy vào những đời sống tiếp diễn trong tương lai.

Phương pháp thứ năm: Phát triển thiền quán.

Thiền quán tức là nhìn sâu vào bốn đối tượng thân, thọ, tâm, pháp ở nơi năm uẩn của chúng ta. Nhờ nhìn sâu vào và tỉnh giác đối với từng đối tượng thân, thọ, tâm, pháp ở nơi năm uẩn tự thân của chúng ta mà chúng ta thấy được tính chất vô thường của năm uẩn, tính chất vô thường của mỗi uẩn, chúng ta thấy được tính hòa hợp của năm uẩn, tính hòa hợp trong mỗi uẩn, đủ duyên thì chúng hiện khởi, hết duyên thì chúng tự phân rã, các duyên đầy đủ thì chúng tụ hợp để biểu hiện hình hài, biểu hiện sắc tướng, biểu hiện đời sống; khi các duyên phân rã thì tất cả đều trở lại với tự tính rỗng lặng rồi tùy theo đó mà duyên vào ở nơi tâm và cảnh để tái hiện những thân tiếp theo. Tất cả các pháp nhân duyên đều là như vậy. Do quán sát hàng ngày như vậy và phát triển hàng ngày như vậy nên vị ấy nhiếp phục được tham, nhiếp phục được sân, nhiếp phục được si, nhiếp phục được tâm kiêu mạn, xa lìa tâm chấp ngã, xa lìa tâm chấp pháp, các tính ích kỷ, hẹp hòi, ganh tị, phân biệt, kì thị tự nó rơi rụng, vị ấy có an lạc, có hạnh phúc, có an toàn ngay trong thân năm uẩn này, ngay trong đời sống này, sống cũng sống trong sự an toàn mà chết cũng chết trong sự an toàn; sinh ra - hiện khởi trong sự an toàn, mà biến diệt cũng biến diệt trong sự an toàn. Năm phương pháp như thế, nếu quý vị nhớ lấy, thực hành, thì quý vị không hoang phí một đời người, quý vị không hoang phí là một người đệ tử của Phật. Dù xuất gia hay tại gia, nếu chúng ta không thực tập như thế thì oan uổng một đời người, oan uổng được mệnh danh là đệ tử đức Thế tôn mà chẳng dính dáng gì Pháp vị do đức Thế tôn chứng ngộ, tuyên thuyết và trao truyền. Nên thật may mắn thay cho tất cả quý vị. Tu không phải quá khó nhưng mà lại không phải quá dễ. Quá khó là bởi vì những người phước mỏng, tội dày, chướng thâm, huệ thiển. Đối với những người mà phước mỏng tội dày, vừa khởi niệm tu một chút là tất cả những ma chướng, oán nghiệp liền xuất hiện để trở ngại. Những người mà phước mỏng tội dày, chướng thâm huệ thiển vừa nghĩ tới một điều thiện thì bao nhiêu điều xấu ác ụp tới gây trở ngại từ nơi nội thân, từ nơi nội tâm, từ nơi ngoại cảnh. Vì vậy, đối với những người như thế, tu tập cực kỳ khó khăn, không dễ chút nào. Ăn một bữa ăn chay đã là quá khó, nghĩ đến một điều thiện đã là quá khó huống chi thực sự ăn chay với tâm từ bi, tâm thương người, thương vật, với tâm trang nghiêm thế giới Tịnh độ, với tâm yêu chuộng thiên nhiên, yêu chuộng muôn loài. Ăn chay với tâm như vậy thật sự quá khó và cực kỳ khó đối với những người phước mỏng tội dày, chướng thâm huệ thiển. Và tu tập không quá khó đối với những người đã từng gieo trồng thiện căn phước đức từ một đời, hai đời, ba đời, năm đời, bảy đời, mười đời và nhiều đời. Và lại càng không quá khó đối với những người đã lập thâm thệ nguyện, nguyện ly ác pháp, nguyện tu thánh đạo, nguyện lợi ích chúng sinh, nguyện trang nghiêm Tịnh độ, nguyện nuôi lớn tâm bồ đề, nguyện nuôi lớn hạnh bồ đề, nguyện nuôi lớn quả bồ đề. Đối với những người đã lập hạnh, lập nguyện như thế thì họ sinh ra ở đâu, đối xử với ai, sống trong hoàn cảnh nào, thì tất cả những cái thuận ấy cũng để thuận mà tăng trưởng tâm bồ đề; sống trong nghịch cảnh thì nghịch cảnh ấy cũng là để tôi luyện tâm bồ đề mỗi lúc mỗi trở nên kiên cố, mỗi lúc mỗi trở nên vững chãi, không thoái chuyển.

Vậy tu quá dễ với ai và tu quá khó với ai, chứ không phải đối với ai cũng dễ, chứ không phải đối với ai cũng khó. Vì vậy, quý vị tự quán chiếu lấy phước đức nhân duyên tự thân của chính mình. Thấy điều nào mà thuộc về phước mỏng tội dày, chướng thâm huệ thiển thì phải tự nỗ lực sám hối và hành trì Giới luật, trang nghiêm bằng chính niềm tin thanh tịnh của mình để chướng không còn thâm, huệ không còn thiển, đức không còn mỏng, tội không còn dày. Và đối với những vị mà đã có thiện căn sâu dày, đức tin kiên cố đối với Tam bảo, thương người, thương vật, thương chúng sinh, chín chắn giữ gìn những oai nghi tế hạnh, không để sơ suất từng lỗi nhỏ, không để sơ suất từng ý niệm nhỏ khởi lên, thì hãy tự vui mừng và phát triển những gì vốn có tốt đẹp ấy mỗi ngày, để mỗi ngày trong từng bước chân đi, trong từng phong thái ứng xử của cuộc sống đều kết thành hoa trái của từ bi, hoa trái của trí tuệ. Có từ bi thì có phước đức. Từ bi lớn thì phước đức lớn. Có trí tuệ thì không có sai lầm. Có trí tuệ thì từ cái đúng này đi tới cái đúng khác, từ cái đúng tinh tế đi tới cái đúng vĩ đại, cái đúng hoàn hảo, cái đúng của bậc giác ngộ hoàn toàn.

Mong rằng đại chúng nỗ lực tinh cần lên mặc dù mỗi người đều có chướng duyên, mỗi hoàn cảnh đều có chướng duyên, mỗi thời đại đều có chướng duyên. Không có thời đại nào là thời đại hoàng kim để cho chúng ta tu tập. Cũng không có gia đình nào hoàn hảo để cho chúng ta tu tập. Cũng không phải bản thân mình luôn luôn hoàn hảo để hỗ trợ cho mình tu tập. Cho nên, sống trong mọi hoàn cảnh, mình biết vận dụng thì hoàn cảnh khó khăn trở thành thuận lợi. Thân năm uẩn này có sinh diệt nhưng vẫn thuận lợi cho chúng ta tu học. Thân năm uẩn này dù có tan rã nhưng sự tan ra ấy cũng là điều kiện để cho chúng ta thiền quán tu tập. Tinh tấn lên! Thân này có bệnh đó là chuyện đương nhiên nhưng cái bệnh cũng để giúp ta có cơ hội quán chiếu những lời đức Phật dạy và chân lý mà đức Phật đã chứng nghiệm từ nơi bệnh khổ của chính mình và tất cả chúng sinh.

Và để giữ gìn gia tài mà bản thân quý vị đã có, gia tài mà gia đình quý vị đã có, gia tài mà quê hương xứ sở quý vị đã có, gia tài mà chính nơi thế giới ta-bà này đức Phật Thích-ca-mâu-ni đã khai quật và hiến tặng cho tất cả chúng ta và chúng sinh, quý vị hãy đem hết niềm tin của mình đặt vào nơi Tam bảo, hãy đem hết sinh mệnh của mình đặt vào nơi Tam bảo. Có như vậy thì quý vị đời đời kiếp kiếp, sinh ra ở đâu cũng không quên Tam bảo, sinh ra ở đâu cũng đi trong ánh sáng trí tuệ và từ bi. Vậy, quý vị hãy nói theo tôi:

"Đệ tử chúng con quy y Phật, nguyện từ nay cho đến trọn đời không quy y trời, thần, quỷ, vật.

Đệ tử chúng conquy y Pháp, nguyện từ nay cho đến trọn đời không quy y ngoại đạo, tà giáo.

Đệ tử chúng con, nguyện từ nay cho đến trọn đời quy y Tăng, không quy y bè bạn xấu ác. Đệ tử chúng con, nguyện từ nay cho đến trọn đời, thề không giết hại chúng sinh.

Đệ tử chúng con, nguyện từ nay cho đến trọn đời, thề không trộm cắp. Đệ tử chúng con, nguyện từ nay cho đến trọn đời, thề không tà hạnh.

Đệ tử chúng con, nguyện từ nay cho đến trọn đời, thề không nói dối.

Đệ tử chúng con, nguyện từ nay cho đến trọn đời, thề không uống rượu.

Đệ tử chúng con, kể từ giờ phút này, xin xả Bát quan trai giới, trở lại đời sống cư sĩ, thọ trì Ba pháp quy y và Năm cấm giới, hộ trì Tam bảo, lợi lạc muôn loài chúng sinh.

Kính xin Tam bảo chứng minh.

Nam mô Chứng minh sư Bồ tát ma-ha-tát. Nam mô Chứng minh sư Bồ tát ma-ha-tát. Nam mô Chứng minh sư Bồ tát ma-ha-tát".

PHÁP NGỮ

Hòa thượng Thích Thái Hòa giảng cho đạo tràng tu Bát quan trai tại chùa Phước Duyên ngày 13 tháng 03 năm 2022

Nam mô bổn sư Thích-ca-mâu-ni Phật.

Cùng toàn thể giới tử thọ trì Bát quan trai giới hiện diện quý mến.

Thế là một ngày một đêm quý vị đã ở trong tịnh giới, đang ở trong tịnh giới, sẽ ở trong tịnh giới trong 24 tiếng đồng hồ và chốc lát đây quý vị sẽ xả Bát quan trai giới, trở lại nếp sống của người cư sĩ tại gia thọ trì Ba pháp quy y và Năm cấm giới để làm đệ tử Phật, tu tập hộ trì Tam bảo, lợi lạc muôn loài chúng sinh.

Quý vị biết rằng, tu tập Tịnh giới thì quý vị phải luôn luôn lưu ý thực tập bốn phương pháp. Phương pháp thứ nhất là pháp hành tri túc. Tri là biết. Túc là đủ. Người đệ tử Phật không nghèo là vì thực tập đời sống biết vừa đủ thì dừng lại. Tức là người đệ tử Phật trong đời sống hằng ngày không mưu cầu vật chất bằng sự tối đa mà chỉ mưu cầu vật chất bằng sự tối thiểu. Nghĩa là đủ ăn thì dừng lại; đủ mặc thì dừng lại; đủ ở thì dừng lại; đủ tiêu dùng, quan hệ trong đời sống bình thường thì dừng lại. Nhờ dừng lại những nhu cầu không cần thiết như thế, cho nên người đệ tử Phật sống đời sống cư sĩ tại gia mà vẫn giữ được sự thanh cao, không nghèo.

Người đời mà nghèo, thì một trong những yếu tố làm cho họ nghèo là quá đa dục, quá tham dục. Do đa dục, tham dục mà nghèo. Hễ đa dục và tham dục thì tự nhiên nghèo chứ không phải ai làm cho mình nghèo đi. Do đó quý vị muốn có thì giờ để tu tập, nuôi dưỡng đời sống cao thượng thì không có phương pháp nào khác hơn là phương pháp thực hành thiểu dục tri túc -muốn ít và biết đủ. Phương pháp thứ hai là vô cầu.

Vô cầu nghĩa là không tham cầu theo vật chất. Biết rằng đời sống con người không thể không có vật chất, nhưng không phải vì không thể thiếu vật chất mà tham cầu, bởi vì càng tham cầu thì càng làm cho mình trở nên hạ tiện, càng tham cầu thì càng trở nên thấp kém. Không ai làm cho mình thấp kém, mà vì do tham cầu quá nhiều về vật chất cho nên tự biến mình thành kẻ thấp kém. Trong đời, tham cầu cái gì, chúng ta bị cái ấy trói buộc. Người đệ tử Phật sống, tu tập để lấy lại chủ quyền của mình, để lấy lại sự tự do, tự tại của mình. Chủ quyền quan trọng nhất là không tham cầu.

Người nào mà không tham cầu, người đó tự có chủ quyền và người đó tự có sự tự do, tự có sự cao thượng. Cho nên, quý vị phải thực tập phương pháp vô cầu, nghĩa là không tham cầu, không đua đòi chạy theo thế giới vật chất, bởi vì đó là thế giới ảo, có mà ảo, có mà huyễn. Cái có của thế giới vật chất làm cho con người khổ đau, lo lắng, sợ hãi nhiều hơn là sự an lạc, hạnh phúc. Vì vậy, người đệ tử Phật, sống nếp sống tại gia nguyện thực tập đời sống không tham cầu.

Phương pháp thứ ba mà quý vị thực tập đó là An ngộ. Đức Phật dạy, người đệ tử của Ngài sống trong cảnh giới nào, trong điều kiện nào cũng an ngộ, an ổn. An ổn thì không khốn đốn. An ổn thì không khốn cùng. An ổn thì không bị bức ngặt bởi khổ đau. Sống trong hoàn cảnh nào, trong điều kiện nào cũng phải giữ cái tâm an ngộ. Gặp cảnh ngộ nào cũng giữ cái tâm an ổn, phải giữ cái tâm bình an.

Có hai hoàn cảnh mà người đời thường gặp gỡ. Đó là hoàn cảnh thuận lợi cho sự phát triển tham dục. Đối với hoàn cảnh thuận lợi để phát triển sự tham dục thì người đệ tử Phật phải quán chiếu sâu sắc và rất cẩn trọng trong hoàn cảnh này. Bởi vì, khi hoàn cảnh thuận lợi để phát triển sự nhu cầu tham dục mà mình thiếu sự cảnh giác, thiếu trí tuệ nhận xét và không cẩn thận thì chúng ta sẽ bị những nhu cầu tham dục này lôi kéo và làm cho chúng ta càng lúc càng sa vào cái bẫy lưới của sinh tử, của thất vọng và khổ đau.

Cảnh ngộ thứ hai là tu tập thiện pháp hay làm tất cả những việc lành, gặp tất cả những thiện hữu tri thức. Tất cả những điều ấy là rất khó có ở trong đời này. Cho nên đối với thiện tri thức đã gặp rồi thì chúng ta phải kham nhẫn, chúng ta phải cẩn trọng. Nếu đã gặp được thiện tri thức rồi mà chúng ta không kham nhẫn, không cẩn trọng, chúng ta sẽ mất đi phước báo này. Gặp hoàn cảnh thuận lợi để tu tập rồi, mà chúng ta không kham nhẫn, không cẩn trọng thì chúng ta sẽ mất đi phước báo thuận lợi này. Chúng ta gặp được một người chồng hỗ trợ cho chúng ta tu học mà chúng ta không trân trọng, không cẩn trọng thì chúng ta sẽ mất đi phước báo này. Chúng ta gặp được một người vợ đã hỗ trợ cho chúng ta tu học mà chúng ta không cẩn trọng, không trân trọng, chúng ta sẽ mất đi phước báo này.

Chúng ta gặp được những người con, người cháu hỗ trợ cho sự tu học, tán dương sự tu học, tìm đủ mọi cách cho chúng ta tu học, chúng ta không trân trọng phước bào này thì phước báo này sẽ mất đi trong đời sống của chúng ta. Chúng ta đã gặp thầy hiền bạn tốt rồi, hướng dẫn cho tu học rồi, mà chúng ta còn buông lung tâm ý, bởi cái này, tại cái kia thì từ đó, phước báo của chúng ta sẽ mất đi. Giải đãi được một bữa thì sẽ tiếp tục giải đãi thêm một bữa khác, giải đãi thêm một bữa thì sẽ tiếp tục giải đãi thêm một bữa khác nữa, cứ như thế mà tâm buông lung giải đãi tiến lên và thiện căn phước đức của chúng ta giảm thiểu.

Người đệ tử Phật ý thức được những điều này rất rõ, sống trong cảnh thuận và nghịch nên phải giữ tâm của mình thật an ổn, thật kiên định đối với sự tu học và kham nhẫn đối với sự tu học. Có như vậy thì chúng ta mới sống an ổn bất cứ trường hợp nào, thuận hay nghịch, xảy ra trong đời sống hằng ngày của chúng ta.

Thứ tư là phương pháp dưỡng tịnh.

Hễ chúng ta biết tịnh dưỡng thân và tâm chúng ta mỗi ngày thì cơ thể chúng ta tự nó điều hòa và tự nó bão hòa khiến thân vô bệnh, khiến tâm không phiền não.

Cho nên mỗi ngày, chúng ta phải có giờ lao tác nhưng chúng ta cũng phải có giờ để dưỡng tịnh, nghĩa là mỗi ngày chúng ta phải dành ra 10-15 phút, hoặc nửa giờ, hoặc một giờ ngồi thật yên lắng, đi thật yên lắng, đứng thật yên lắng, nằm ở trong tư thế thư thái, yên lắng. Chỉ cần một giờ mỗi ngày chúng ta thực tập như vậy thì tất cả cơ thể sinh học, tâm học của chúng ta cũng có điều kiện dừng lại với sự tịnh dưỡng của chúng ta. Do đó, cái động của cơ thể sinh học, của cơ thể tâm học nó cũng phải biết dừng lại. Cái gì mà động quá thì nó sẽ loạn. Cho nên động thì chúng ta phải dùng phương pháp tịnh dưỡng để chế ngự, chuyển hóa cái động ở nơi thân thể sinh học và tâm học của chúng ta khiến cho thân và tâm chúng ta luôn luôn ở trong sự dưỡng tịnh. Chúng ta phải biết nuôi dưỡng sự tĩnh lặng của thân tâm chúng ta mỗi ngày trong đi, đứng, nằm, ngồi, tiếp xúc, làm việc. Có như vậy, chúng ta mới có an lạc, chúng ta mới có hạnh phúc. Làm bất cứ cái gì mà tâm an, thân khỏe, công việc ấy rất dễ thành công và thành công một cách hoàn hảo. Cho nên không ai làm cho ta bệnh nếu chúng ta biết tịnh dưỡng mỗi ngày. Còn nếu chúng ta sống mà bóc lột bản thân chúng ta bởi những tham cầu vô ích thì hậu quả sẽ xảy ra cho chúng ta rất nhiều thứ bệnh tật. Quý vị hãy nhìn lại con cháu của mình ở trong gia đình, nó không có giờ để ăn; nó không có giờ để ngủ; nó không có giờ để tiếp cận, truyền thông với cha với mẹ, với người thân; nó bị cuốn hút bởi những công việc bên ngoài, từ đó mới 30 tuổi mà bệnh lên bệnh xuống rồi, 40 tuổi mà bệnh lên bệnh xuống rồi; một con người mà bệnh như thế thìlàm sao mà có an lạc, làm sao mà có hạnh phúc; một người trẻ mà đã tật bệnh đủ thứ làm sao có thể kế thừa được huyết thống của nòi giống.

Cho nên, muốn thực hiện những gì tốt đẹp ở trong kiếp sống con người thì trước hết quý vị phải luôn luôn nhớ và thực tập bốn phương pháp: phương pháp thứ nhất là tri túc, phương pháp thứ hai là vô cầu, phương pháp thứ ba là an ngộ và phương pháp thứ tư là dưỡng tịnh.

Bốn phương pháp này quý vị phải thực tập mỗi ngày thì tự thân mỗi ngày sẽ cho quý vị nếp sống an bình, hạnh phúc, cao quý. Và chỉ có thực tập như vậy thì chúng ta mới cảm nhận được những giá trị sâu sắc của cuộc sống mà chúng ta rất may mắn được làm người, được sáu căn đầy đủ, lại được tu tập, học hỏi Phật pháp mà quan trọng nhất là quý vị mỗi tuần đều đến được trú xứ Tăng-già-lam Phước duyên để thực tập Bát quan trai giới, sống một ngày một đêm ở trong Tịnh giới của chư Phật và noi theo gương của chư Phật, Bồ tát, A-la-hán sống và thực hành những gì mà chư Phật đã thực hành, các vị Bồ tát đang thực hành, các vị A-la-hán cũng đã, đang, sẽ thực hành. Mong thay! Tất cả quý vị hãy tinh cần, cố gắng lên và nói theo tôi để luôn luôn nhớ mình là người đệ tử Phật sống nếp sống cao quý, ở trong thế giới đời thường mà vẫn giữ được tín tâm đối với Tam bảo, vẫn giữ được nhân cách trác việt của người đệ tử Phật.

Quý vị hãy nói theo tôi:

"Đệ tử chúng con quy y Phật, nguyện từ nay cho đến trọn đời không quy y trời, thần, quỷ, vật.

Đệ tử chúng conquy y Pháp, nguyện từ nay cho đến trọn đời không quy y ngoại đạo, tà giáo.

Đệ tử chúng con, quy y Tăng, nguyện từ nay cho đến trọn đời không quy y thầy tà bạn ác.

Đệ tử chúng con, nguyện từ nay cho đến trọn đời, thề không giết hại chúng sinh.

Đệ tử chúng con, nguyện từ nay cho đến trọn đời, thề không trộm cắp. Đệ tử chúng con, nguyện từ nay cho đến trọn đời, thề không tà hạnh.

Đệ tử chúng con, nguyện từ nay cho đến trọn đời, thề không nói dối. Đệ tử chúng con, nguyện từ nay cho đến trọn đời, thề không uống rượu."

Ngoài Ba pháp quy y và Năm cấm giới, quý vị luôn luôn thực tập Sáu pháp tùy niệm, nghĩa là quý vị luôn luôn niệm Phật, quý vị luôn luôn niệm Pháp, quý vị luôn luôn niệm Tăng, quý vị luôn luôn niệm Giới, quý vị luôn luôn niệm thí xả, quý vị luôn luôn niệm phước báo chư thiên. Sáu niệm này quý vị phải thực tập. Năm niệm: niệm Pháp, niệm Tăng, niệm Giới, niệm thí, niệm thiên là để đưa quý vị về với niệm Phật. Cho nên trong sáu niệm ấy, năm niệm là hỗ trợ cho việc niệm Phật. Vì vậy, niệm Phật là tối thượng trong tất cả các niệm. Nhiều vị chưa có duyên để niệm Phật, thì có duyên niệm Pháp, niệm Tăng; có vị chưa có duyên niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng thì có duyên niệm Giới; có vị chưa có duyên niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng, niệm Giớithì niệm thí; có vị chưa có thiện duyên niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng, niệm Giới, niệm thí thì niệm thiên, tức là niệm phước báo chư thiên để sanh về thế giới ấy rồi tiếp tục tu tập. Cho nên, là đệ tử Phật, quý vị phải biết đâu là trọng yếu, đâu là thứ yếu, đâu là chánh đạo, đâu là trợ đạo để trong đời sống hằng ngày của quý vị biết được những điều chủ yếu mà hành trì, biết được những điều thứ yếu để mà nương tựa, đi tới. Vậy, quý vị hãy cẩn thận lên và nói theo tôi để xả Bát quan trai giới: "Kính xin Tam bảo chứng minh.

Một ngày một đêm, chúng con đã ở trong Tịnh giới Bát quan trai. Nay đã đúng lúc, cho chúng con xin xả Bát quan trai giới, trở lại đời sống của người cư sĩ tại gia thọ trì Ba pháp quy y, Năm cấm giới và luôn luôn duy trì Sáu niệm trong đời sống hằng ngày. Ngưỡng xin Tam bảo chứng minh.

Nam mô Chứng minh sư Bồ tát. Nam mô Chứng minh sư Bồ tát. Nam mô Chứng minh sư Bồ tát ma-ha-tát".

PHÁP NGỮ

Hòa thượng Thích Thái Hòa giảng cho đạo tràng tu Bát quan trai tại chùa Phước Duyên ngày 03 tháng 04 năm 2022

Nam mô bổn sư Thích-ca-mâu-ni Phật.

Cùng toàn thể Giới tử thọ trì Bát quan trai giới một ngày một đêm tại trú xứ Tăng-già-lam Phước Duyên, thành phố Huế quý mến.

Trong kinh Cầu pháp và thừa tự, thuộc văn hệ Trung A-hàm, đức Phật dạy về đời sống viễn ly, nghĩa là đức

Phật dạy rằng:

Có một bậc Đạo sư, có một bậc Tôn sư sống với pháp và luật, có đời sống viễn ly, hàng đệ tử Thượng, Trung, Hạ tọa của vị Đạo sư ấy, của vị Tôn sư ấy không sống theo pháp và luật, không sống đời sống viễn ly thì pháp và luật của bậc Đạo sư ấy, của bậc Tôn sư ấy không đưa tới an lạc, không đem tới an lạc cho nhiều người, cho thế giới chư thiên và loài người. Có bậc Đạo sư, bậc Tôn sư dạy pháp và luật, sống đời sống viễn ly, hàng đệ tử của bậc Đạo sư ấy, của bậc Tôn sư ấy, thực hành pháp và luật, sống đúng đời sống viễn ly thì pháp và luật của bậc Đạo sư ấy, của bậc Tôn sư ấy đưa tới lợi ích an lạc cho nhiều người, cho đa số, cho thế giới chư thiên và loài người.

Hôm nay, quý vị là những người đệ tử của đức Thế tôn, sống đời sống cư sĩ, thọ trì Ba pháp quy y và Năm cấm giới nhưng luôn luôn nghĩ tới đời sống viễn ly, thực hành nếp sống ở trong Pháp và Luật của đức Thế tôn, cho nên quý vị đã khéo sắp xếp những chướng ngại đối với bản thân, những chướng ngại đối với gia đình, những chướng ngại đối với xã hội, với công ăn việc làm để đến tại trú xứ Tăng-già-lam Phước duyên thực tập một ngày một đêm đời sống viễn ly ở trong Giới pháp Bát quan trai. Ấy là một điều mà quý vị phải tự vui mừng, sung sướng. Vì mình có thực tập đời sống viễn ly và sống đời sống viễn ly ở trong Pháp và Luật do đức Thế tôn chế định thì chúng ta mới thực sự là đệ tử của đức Thế tôn, đệ tử của đức Phật.

Là đệ tử của đức Phật, đệ tử của đức Thế tôn, chúng ta sống nếp sống viễn ly, không phải vì bản thân chúng ta mà chúng ta sống đời sống viễn ly là vì lợi ích cho đa số, lợi ích cho thế giới trời, người. Đời sống viễn ly là gì? Đó là đời sống mà người đệ tử Phật luôn luôn viễn ly hết thảy ái nghiệp của mình đối với gia đình huyết thống, luôn luôn sống viễn ly đối với hết thảy ái nghiệp của mình ở trong tâm mình và luôn luôn sống viễn ly đối với ái nghiệp của mình trong ba cõi sinh tử luân hồi.

Đối với gia đình huyết thống thì quý vị thực tập một ngày một đêm viễn ly ái nghiệp. Nhờ viễn ly ái nghiệp như vậy mà quý vị không làm khổ mình, không làm khổ chồng mình, không làm khổ vợ mình, không làm khổ con cháu của mình, không làm khổ mọi người chung quanh. Tất cả những nỗi khổ ở nơi mình, ở nơi gia đình mình, ở nơi mối quan hệ giữa mình với mọi người, giữa mình với xã hội đi từ nơi gốc rễ của ái nghiệp. Cho nên viễn ly ái nghiệp là một cách giúp chấm dứt sự oán đối giữa mình với các thành viên trong gia đình huyết thống; viễn ly ái nghiệp giúp chấm dứt sự oán đối giữa mình với mọi người chung quanh, viễn ly ái nghiệp là mình có thể chấm dứt được sự oán đối giữa mình với mọi người và muôn loài chúng sinh bởi vì khổ đau hay oán đối là đi từ nơi ái nghiệp của mỗi chúng ta. Viễn ly ái nghiệp ở nơi gia đình huyết thống thì chúng ta phải quay về để ôm lấy những ái nghiệp sinh khởi ở nơi tâm hành của mỗi chúng ta và chúng ta làm cho ái nghiệp đang vận hành ở nơi tâm hành của mỗi chúng ta lắng xuống, lắng xuống trong cái nhìn của chúng ta, lắng xuống trong những suy nghĩ của chúng ta, lắng xuống trong lời nói của chúng ta, lắng xuống trong sinh mệnh và sự nuôi dưỡng sinh mệnh của chúng ta, lắng xuống trong mỗi hành động của chúng ta, lắng xuống trong mỗi suy nghĩ, mỗi nhớ nghĩ của chúng ta và lắng xuống trong mỗi khi chúng ta thiền định. Tất cả những ái nghiệp đó lắng xuống thì chúng ta sẽ có an lạc, chúng ta sẽ có tự do, chúng ta sẽ có giải thoát. Chúng ta có an lạc ngay nơi thân năm uẩn này. Chúng ta có tự do ngay nơi thân năm uẩn này. Chúng ta có an lạc ngay nơi đời sống này. Và đời sống này ta đã có an lạc, có tự do thì không có lý do gì những đời sống tiếp theo mà chúng ta không có an lạc, tự do. Và chúng ta đã có tự do, an lạc ngay nơi đời sống này, ngay nơi thân năm uẩn này thì không có lý do gì mà ta không có tự do khi ta hiện hữu ở bất cứ không gian nào. Cho nên tự do, an lạc và hạnh phúc đích thực của mỗi chúng ta là khi chúng ta có hạnh viễn ly và thực hành đời sống viễn ly ấy ngay ở nơi gia đình chúng ta, ngay ở nơi tâm của mỗi chúng ta.

Khi tâm chúng ta đã có sự viễn ly rồi, đã có những hạt giống viễn ly rồi thì nhất định chúng ta sẽ viễn ly được cái khổ đau ở trong thế giới của dục, chúng ta sẽ viễn ly được cái khổ đau của thế giới thuộc về sắc, thuộc về tà kiến, thuộc về vọng kiến, điên đảo, và chúng ta viễn ly được thế giới thuộc về vô sắc, thế giới thuộc về tưởng, chúng ta viễn ly được tưởng ái. Do viễn ly được dục ái, sắc ái, vô sắc ái mà chúng ta chấm dứt được sinh tử khổ đau ngay trong đời này. Vì vậy, quý vị thực tập đời sống viễn ly và sống với nếp sống ấy thì quý vị xứng đáng là học trò của đức Thế tôn dù quý vị đang ở vị trí của người cư sĩ tại gia. Có những vị xuất gia dưới hình thức của một người xuất gia nhưng họ không thực hành Pháp và Luật đúng hạnh viễn ly thì sự xuất gia ấy không đưa tới sự an lạc, không đưa tới hạnh phúc, không đưa tới đời sống cao thượng. Cho nên ai chỉ xuất gia hình thức, người ấy chỉ là người tạo thêm rối rắm cho bản thân mình, rối rắm cho gia đình mình, rối rắm cho những người thân yêu của mình và tạo nên những rối rắm cho xã hội.

Còn ai mà thực sự xuất gia hay thực sự sống đời sống viễn ly cả thân và tâm thì người ấy sống ở đâu cũng có lợi ích, đi đến đâu cũng đem lại an lạc, hạnh phúc và bất cứ thời gian nào vị ấy cũng sống ở trong con đường mà đức Phật đã đi, con đường mà các bậc Thánh tăng đã đi, con đường mà lịch đại Tổ sư đã đi. Cho nên hôm nay, mặc dù thời tiết thất thường, mưa gió lạnh lẽo nhưng quý vị vẫn kiên trì khẳng định mình là đệ tử của đức Thế tôn, xứng đáng cầu học pháp viễn ly và kế thừa pháp viễn ly ấy để bản thân mình có lợi ích, gia đình của mình có lợi ích, những người quan hệ với mình có lợi ích và muôn loài chúng sinh đều có lợi ích. Nên quý vị sống một ngày một đêm ở trong tịnh giới Bát quan trai có nghĩa là quý vị thực tập một ngày một đêm đời sống viễn ly, viễn ly tất cả mọi ác pháp của thế gian, viễn ly tất cả mọi ác pháp ở nơi tâm hành của chính mình, và viễn ly tất cả ác pháp thuộc về dục giới, sắc giới, vô sắc giới để quý vị có thể tiến tới đời sống giải thoát như các bậc A-la-hán, các vị Bồ tát và chư Phật. Cho nên khi thọ trì Bát quan trai giới, quý vị đã nguyện "Như chư Phật, Bồ tát, A-la-hán vĩnh viễn không sát sanh, noi gương các Ngài, con nguyện một ngày một đêm không sát sanh. Như chư Phật, Bồ tát, A-la-hán vĩnh viễn không trộm cắp, con nguyện một ngày một đêm noi gương các Ngài thọ trì Bát quan trai giới, không trộm cắp. Như chư Phật, Bồ tát, A-la-hán vĩnh viễn không dâm dục, noi gương các Ngài, con nguyện thọ trì Bát quan trai giới, một ngày một đêm không dâm dục". Tất cả những lời thệ nguyện ấy chính là quý vị đang thực hành đời sống viễn ly, đời sống viễn ly ở trong Pháp và Luật do đức Thế tôn chứng nghiệm và tuyên thuyết. Cho nên khi quý vị đã lập hạnh lập nguyện mà tu rồi thì không có bất cứ một sự chướng ngại nào có thể làm chướng ngại quý vị. Còn nếu quý vị lập hạnh lập nguyện mà không kiên trì, không kiên cố thì một chướng ngại nho nhỏ khởi lên ở nơi tâm quý vị cũng làm cho quý vị bị trở ngại, bị chướng ngại khi thực hành Pháp và Luật từ đức Thế tôn giảng dạy và tuyên thuyết. Vậy để duy trì đời sống viễn ly thì quý vị hãy thực tập ngay trong đời sống của người cư sĩ tại gia bằng cách quý vị luôn luôn quy y Phật, quy y Pháp, quy y Tăng, nhớ năm điều Giới pháp căn bản mà quý vị đã thọ trì.

Quý vị đừng bao giờ phạm vào ba Pháp quy y. Nếu quý vị phạm vào một trong ba Pháp quy y thì quý vị không còn là đệ tử của đức Thế tôn, không còn là đệ tử của bậc Đạo sư, không còn là đệ tử của bậc thầy tôn kính thì lấy gì, dựa vào đâu mà viễn ly ác pháp, mà xa lìa hết thảy ác pháp. Ác pháp là pháp luôn luôn dẫn tới đời sống sinh tử, đời sống của khổ đau. Vậy quý vị cầu an lạc, cầu hạnh phúc, cầu nếp sống cao thượng, cầu đời sống phước đức trí tuệ mà không quy y Phật, không quy y Pháp, không quy y Tăng hay đã quy y rồi mà hủy phạm một trong ba pháp này thì làm sao mà có an lạc, làm sao mà có hạnh phúc, làm sao mà có nếp sống cao thượng, làm sao mà có phước đức, làm sao mà có trí tuệ và làm sao mà có thể chấm dứt được khổ đau ở trong sinh tử. Do đó, quý vị phải luôn luôn giữ gìn Ba pháp quy y này mỗi ngày và luôn luôn giữ gìn Năm giới pháp quý báu để làm tăng trưởng niềm tin kiên cố của mình đối với Ba pháp quy y. Vậy, tất cả quý vị chấp tay, chí thành, cung kính nói theo tôi:

"Đệ tử chúng con quy y Phật, nguyện từ nay cho đến trọn đời không quy y trời, thần, quỷ, vật. Đệ tử chúng con quy y Pháp, nguyện từ nay cho đến trọn đời không quy y ngoại đạo, tà giáo.

Đệ tử chúng con quy y Tăng, nguyện từ nay cho đến trọn đời, không quy y bè bạn xấu ác.

Đệ tử chúng con, nguyện từ nay cho đến trọn đời, thề không giết hại chúng sinh.

Đệ tử chúng con, nguyện từ nay cho đến trọn đời, thề không trộm cắp.

Đệ tử chúng con, nguyện từ nay cho đến trọn đời, thề không tà hạnh.

Đệ tử chúng con, nguyện từ nay cho đến trọn đời, thề không nói dối.

Đệ tử chúng con, nguyện từ nay cho đến trọn đời, thề không uống rượu. Hôm nay trước ngôi Tam bảo, chúng con xin xả Bát quan trai giới, chỉ thọ trì Ba pháp quy y và Năm cấm giới, làm đệ tử của đức Thế tôn, sống đời sống cư sĩ tại gia, tu tập Chánh pháp, hộ trì Tam bảo tồn tại thế gian, lợi lạc muôn loài chúng sinh.

Ngưỡng bạch Tam bảo chứng minh.

Nam mô Chứng minh sư Bồ tát ma-ha-tát".

KINH PHẬT LÀ DO

ĐỨC PHẬT NÓI

Trích Bài 14: Giới Định Tuệ, môn Giới học Đại thừa, Hòa thượng Thích Thái Hòa giảng cho Tăng Ni sinh Luật viện Huệ Nghiêm Lần kết tập kinh điển thứ ba thời vua A-dục, vẫn chưa có văn bản đâu, vẫn truyền tụng, vì thời đó chỉ mới có loại chữ Brahmi chưa phổ biến. Mà trong ý nghĩa truyền tụng đó, cũng phải hiểu thêm là từ đức Phật Tỳ-bà-thi nói rồi truyền qua đến thế hệ đức Phật Thi-khí, rồi truyền tụng đến đức Phật Câu-lưu, rồi Câu-na-hàm, rồi Ca-diếp, rồi đức Thích-ca, trong sự truyền tụng giữa thầy và trò, trong cái ý nghĩa truyền thừa. Cho nên trong Giới kinh nói bảy bài kệ của bảy đức Phật, là truyền thừa Luật tạng.

Đúng như thầy đã hỏi, Phật dạy mười điều không vội tin. Cho nên mình phải chiêm nghiệm. Chẳng lẽ chỉ có một đức Phật thôi sao? Nếu chỉ có một đức Phật thì không bao giờ có Phật hết. Nhưng đã có một đức Phật nghĩa là đã có nhiều đức Phật. Cho nên là có vô số Phật, nhưng trong giới hạn này, để tiếp nối quá khứ Trang nghiêm kiếp, đã nêu lên đức Phật Tỳ-bà-thi là đức Phật thứ chín trăm chín mươi tám, nghĩa là có vô số Phật về trước nữa, ở quá khứ quá khứ kiếp, quá khứ hiện tại kiếp, quá khứ vị lai kiếp, hiện tại quá khứ, hiện tại hiện tại, hiện tại vị lai, rồi vị lai quá khứ, vị lai hiện tại, vị lai vị lai kiếp. Nên chữ kiếp mới gọi là đại kiếp, dịch là trường thời hay đại thời. Mình đủ khả năng ngang đâu thì mình chiêm nghiệm ngang đó, mình tin ngang đó, ai bắt mình tin đâu. Đức Phật không buộc mình tin những gì Ngài nói 100%, nhưng đức tin của mình, khả năng của mình ngang đâu thì mình tin ngang đó. Hiểu chưa!

Hỏi là kinh có do đức Phật nói không, nói như thế nào và được ghi chép lại có chính xác không, thì đó cũng là câu hỏi mà nhiều giới thắc mắc. Với tất cả các tôn giáo, kinh điển phần nhiều là do người sau biên tập, như Thánh kinh của Thiên chúa giáo thì sau khi chúa Giê-su qua đời một thời gian mới được hình thành, kinh Koran của Hồi giáo cũng được hình thành sau khi vị giáo chủ qua đời cả trăm năm, Tứ thư ngũ kinh của Nho giáo thì chính đức Khổng tử nói là Ngài không sáng tác, trước tác mà chỉ biên tập lại, chỉ trước tác kinh Xuân thu - tức là sử - mà thôi. Thì kinh điển Phật giáo cũng vậy, nó truyền thừa từ thầy qua trò cả một thời gian dài, nhưng khi truyền thừa thì phần nhiều là truyền ý chính. Cho nên, Tổ khác với Phật chỗ nào? Phật thì nói kinh, Tổ thì nắm ý kinh để tiếp nối và sau đó kết thành văn bản. Nên "minh Phật tâm tông" gọi là Tổ. Tổ là vị nắm được ý chỉ của Phật, tôn chỉ của Phật.

Kinh là pháp, thì đương nhiên đức Phật phải nói, nhưng đức Phật sợ chúng sanh kẹt vào nơi văn tự ngôn ngữ nên nói 49 năm ta chưa từng nói lời nào. Do đó, nói kinh là do đức Phật nói cũng đúng, mà nói không phải do đức Phật nói cũng đúng. Nếu mình dựa vào lời Phật nói thông qua Tổ và Tổ kết tập lại bằng văn bản, rồi có các vị Tổ sư khác chú giải cho mình, thì mình là người sinh sau đẻ muộn, mình không thấy Phật, nhưng ít ra mình cũng tin Tổ. Mà không tin Tổ thì ít ra mình cũng tin thầy mình. Còn nếu mình không tin ai cả thì thôi, thua! Không tin ai cả thì xem như là cái cây không có rễ. Mà cây đã không có rễ thì tưới nước mấy cũng khô héo thôi. Mình cách Phật lâu xa quá rồi mình cãi nhau là cái này Phật nói, cái kia Phật không nói, nhưng ít ra đi nữa thì mình cũng tin Tổ; mà thôi Tổ cũng chết cả rồi thì mình tin thầy mình. Mà mình có nhân duyên với thầy mình ngang đâu thì mình tin thầy mình ngang đó để làm thầy, làm trò với nhau mà tu học. Chẳng lẽ thầy đi nói dối trò sao! Nhưng nếu mình nghĩ thầy mình nói vậy chưa hoàn chỉnh, thì mình cố gắng học đi để hoàn chỉnh, hiểu thêm, để bổ sung cho cái mà mình cho rằng thầy mình chưa hiểu.

Chứ nói rốt ráo ra thì đúng là như trong kinh Viên giác đức Phật dạy: "nhất thiết tu-đa-la như tiêu nguyệt chỉ", tất cả các kinh điển mà Thế tôn nói ra hay là ghi chép lại thì như ngón tay chỉ mặt trăng, nương nơi ngón tay mà mình thấy mặt trăng, còn mình chấp nơi ngón tay là trăng thì sinh ra hai lỗi: không biết ngón tay là gì mà cũng chẳng biết mặt trăng là gì. Cũng vậy, mình nương vào kinh điển, mình đọc tụng rồi từ nơi đó mà thâm nhập nghĩa lý. Mà nhất là thế giới này, thế giới mà phải dùng âm thanh để mà đi vào Đạo, phải nương vào âm thanh để hiểu được lý của Đạo, không có âm thanh thì mình không có duyên cớ gì mà nhập được Đạo, nên gọi là Thanh văn.

Nhưng theo thầy Thái hòa thì rõ ràng Phật nào cũng nói kinh hết, không có Phật nào là không nói kinh, nhưng nói cho hàng người thì Ngài nói như thế nào, chư thiên Ngài nói như thế nào, rồi hàng Thanh văn thì Ngài nói như thế nào, Duyên giác thì Ngài nói như thế nào, Bồ tát Ngài nói như thế nào, và đối với chư Phật thì Ngài nói như thế nào, tùy theo nhân duyên gặp nhau và trình độ ngang đâu thì Ngài chia sẻ ngang đó.

Vì vậy trong kinh Viên giác nói: "vị xuất luân hồi nhi biện viên giác, bỉ viên giác tính tức đồng lưu chuyển", nghĩa là chưa ra khỏi luân hồi mà bàn đến tính viên giác thì tính viên giác đó cũng đồng lưu chuyển như luân hồi vậy; hay còn nhắc nhở chúng ta: "dĩ luân hồi tâm, sinh luân hồi kiến, nhập ư Như lai đại tịch diệt hải, chung bất năng chí", nghĩa là "lấy cái tâm luân hồi/ rồi từ nơi tâm đó mà sinh ra kiến thức, kiến chấp trong cõi luân hồi/ đi vào biển cả tịch lặng của Như lai/ vĩnh viễn không tới được". Cho nên nếu mình tu học giỏi rồi, đến một lúc nào đó, ngôn ngữ mình cũng phải buông, mọi thứ cũng phải buông thì khi đó mới nhập được chân lý toàn vẹn. Còn có ngôn ngữ thì còn có nhị nguyên, còn có sự đối đãi. Đến một lúc ngôn ngữ đều phải đạo đoạn hết, chỉ dùng tâm để nhập vào tâm mà thôi. Lúc đó thì không có gì là Phật nói, Phật không nói gì nữa hết.

Trong kinh Kim cang, đức Phật hỏi ngài Tu-bồ-đề:

"Như lai có thuyết pháp không?", Tu-bồ-đề trả lời:

"Như lai không có thuyết pháp", vô pháp khả thuyết.

Nói như vậy để thấy, nói đến cái lý thì có cái sự, cái sự thì có cái lý, mình nhờ sự mà nhập được lý, rồi nhờ nơi cái lý để biểu hành sự mà giáo hóa chúng sinh, sự lý viên dung. Thiên về sự mà bỏ lý thì sự đó trở thành lung tung. Nói lý mà không có sự thì cái lý đó là ngồi tại một chỗ mà nói thôi, cuối cùng việc cũng không thành. Cho nên, sự đâu thì lý đó, lý đâu thì sự đó. Mình hiểu ngang đâu thì mình hành ngang đó. Mà hôm nay không hiểu thì cứ học đi rồi hiểu, tu đi sẽ hiểu. Năm nay không hiểu thì sang năm hiểu. Sang năm không hiểu thì mười năm sau hiểu. Mười năm sau không hiểu thì trăm năm sau hiểu. Trăm năm sau không hiểu thì ngàn năm sau hiểu. Mà ngàn năm sau không hiểu thì triệu năm sau hiểu. Vì mình sống cả đại kiếp, không lo gì. Vấn đề là mình có đức tin đối với Tam bảo không. Đức tin đã kiên cố rồi thì trước sau gì mình cũng hiểu thôi. Chỉ trừ trường hợp mình không tin Tam bảo, niềm tin mình bị lung lay thì mình không để tâm vào. Chứ thực ra là tất cả Phật pháp đều có nơi tâm chúng ta hết, nơi tánh của chúng ta hết. Từ nơi tánh mà diễn tả ra, rồi từ nơi diễn tả ra đó mà có kinh điển. Nên, kinh lúc nào cũng có sự mà có lý, khi nào mình cũng xứng theo tự tánh mà trình bày giáo lý. Đạo Phật không có áp đặt ai hết, ai hiểu ngang đâu thì hành ngang đó, biết ngang đâu thì tu ngang đó, thì có kết quả thôi. Bây giờ nói đến chuyện kinh này Phật nói, kinh kia Phật không nói. Thực sự ra không có cái gì Phật không nói. Quý thầy về kiếm quyển Lý hoặc luận của Mâu-tử viết. Lý hoặc luận nghĩa là gì, là những luận chứng để nêu lên Chánh lý ở trong Phật pháp và đánh bật những người hiểu lầm Phật giáo. Trong quyển này, ngoại nhân có hỏi: "Phật nói kinh gì mà nhiều vậy?"; Mâu-tử nói: nói càng nhiều càng tốt, bởi vì Phật nói chuyện tam thiên đại thiên thế giới, nói vô lượng kiếp về trước, cho nên không có gì không nói, không có gì không biết. Đức Phật là thế gian giải nên không có cái gì mà Ngài không biết, biết từ nơi địa ngục cho đến cõi trời Sắc cứu cánh thiên, biết tường tận, biết minh bạch.

Nên kinh điển mà mình ghi chép lại đây quá ít so với những gì mà đức Phật đã nói, đã trình bày, đã biết. Mâu-tử Lý hoặc luận là một tác phẩm rất nổi tiếng, là tác phẩm luận lý học Phật giáo sớm nhất ở Á châu.

Trong tác phẩm này cũng định nghĩa Phật rất rõ. Có lần tôi kể đó, đức Phật khi lên cung trời Đao lợi thuyết pháp, thì dưới Diêm-phù-đề này có vấn đề nên ngài Xá-lợi-phất cử một vị Tôn giả lên thưa với Phật, xin thỉnh Ngài về để giải quyết vấn đề Tăng sự. Vị Tôn giả đó lên cung trời Đao-lợi, đến Diệu pháp đường, không thấy đức Thế tôn đâu hết, thấy vị nào cũng giống nhau hết, cũng ba hai tướng tốt, tám mươi vẻ đẹp, cũng ngồi tòa sen, cố tìm hình ảnh Thế tôn khoác y vàng thì tìm không ra. Cuối cùng, vị Tôn giả đó về thưa với ngài Xá-lợi-phất: "Bạch Tôn giả, hiền giả lên đó không thấy đức Thế tôn của chúng ta đâu hết, thấy vị nào cũng ba mươi hai tướng tốt, tám mươi vẻ đẹp, mặc áo giống nhau, đều ngồi tòa sen". Ngài Xá-lợi-phất nói: "Hiền giả nhìn Ngài nào mà đôi mắt đầy từ bi, thanh tịnh, sâu lắng từ bên trong thì đó là đức Thế tôn của chúng ta". Vị Tôn giả theo đúng lời ngài Xá-lợi-phất, tìm đến vị có đôi mắt từ bi, thanh tịnh, sâu lắng bên trong, thì đúng là đức Thế tôn. Ngài cười, và sau đó quay trở về Diêm-phù-đề để giải quyết vấn đề Tăng sự. Trong kinh ghi lại như vậy. Chúng ta đi tìm đức Thế tôn, mà đem hình ảnh đức Thế tôn ở nơi Diêm-phù-đề này lên cung trời Đao-lợi, tìm mỏi mắt tìm cũng không ra; đem hình ảnh đức Thế tôn ở nơi Diêm-phù-đề này lên cung trời Đâu-suất tìm, tìm không ra; chứ đừng nói là đi vào Sơ thiền, Nhị thiền, Tam thiền, Tứ thiền, Tứ không định, rồi Diệt thọ tưởng định, rồi cảnh giới của chư Phật khắp cả hư không giới, pháp giới, sao tìm cho ra nỗi. Nhận thức của chúng ta lúc nào cũng bị giới hạn. Khi nào mình tu tập mà chưa chuyển được thức thành trí thì mình chỉ thấy Phật theo kiểu nhận thức của mình, mà tha hồ đúng với sai, thị với phi, thế này với thế kia. Đó là cái đúng của nhận thức chứ không phải đúng của trí.

Cho nên, chúng ta cố gắng tu đi, rồi mọi chuyện không có chi mà thắc mắc hết. Nhớ không! Khi có trí rồi thì không có cái gì thắc mắc hết. Mà không có trí rồi thì hỏi hoài, mà trả lời mấy cũng không thông hết.

Giống như rùa với cá vậy. Rùa thông, biết cả đất liền và nước, còn cá chỉ ở dưới nước thôi. Rùa kể chuyện trên đất liền có người đi hai chân, đầu thẳng lên; cá hỏi có giống rùa không; rùa trả lời không thì cá không tin. Rùa diễn tả mấy thì cá vẫn không hiểu vì cá chỉ quanh quẩn trong nghiệp báo, y báo, chánh báo của nó ở trong nước thôi, nên nói cái gì nó cũng hiểu chuyện dưới nước thôi. Cá hỏi rùa trên đó có nước không - không có nước sao mà sống - nói rùa nói dối. Cá với rùa cãi nhau. Cuối cùng rùa thương cá, lắc đầu, tội nghiệp cá, muốn đem cá lên khỏi nước để chỉ đất liền, để cá thấy người đi hai chân. Nhưng đem cá lên khỏi nước thì cá đau quá, nhảy lại xuống nước, không thấy gì hết, vì y báo, chánh báo của cá làm sao sống trên đất liền được. Cho nên, nhân duyên, nhân quả, nghiệp báo mà kinh Pháp hoa nói là “như thị tướng, như thị tính, như thị thể, như thị lực, như thị tác, như thị nhân, như thị duyên, như thị quả, như thị báo, như thị bản mạt cứu cánh”, mỗi loại có một nhân duyên nghiệp quả mà nó tương tác trong cái nhân duyên nghiệp quả đó thôi, ngoài cái nhân duyên nghiệp quả đó nó không hiểu nổi đâu.

Tôi nói như vậy để quý thầy thấy, mình cứ tu đi, có trí tuệ đi, rồi mọi chuyện sẽ được củng cố, đức tin mình càng thêm vững chãi. Tôi chắc chắn rằng thầy tổ chúng ta không nói dối chúng ta đâu. Người đời thì nói dối nhau vì cơm áo gạo tiền, danh lợi. Thầy tổ chúng ta thoát ly tất cả những cái đó nên tu hành với tâm chân thật, không bao giờ nói dối với chúng ta điều gì, nhất là không bao giờ nói dối về nhân quả với mình đâu. Trong luận A-tỳ-đạt-ma pháp uẩn túc luận, ngài Moggallāna nói, những gì mà đức Thế tôn nói từ khi Ngài thành đạo cho đến khi Ngài nhập niết bàn, tất cả thời gian mà Ngài nói pháp như vậy đều là "như" hết, nghĩa là tất cả đều là "như thật", nên Ngài nói A-hàm cũng như thật, mà nói Phương đẳng cũng như thật, nói Bát nhã cũng như thật, nói Pháp hoa - Niết bàn cũng như thật, tất cả là vì tâm từ bi, tâm vì lợi ích chúng sinh mà nói. Các thầy các cô gắng lên. Vậy, tôi xác nhận lại là đức Phật có nói kinh, Tổ có biên tập kinh, chú giải kinh, và cái gì của kinh Phật thì nhất định là ngoại đạo không thể xen vào được, cái xen vào trước sau gì cũng bị loại ra thôi. Nên quý thầy quý cô yên tâm.

Pháp đức Phật dạy, hễ không tu thì thôi, mà tu thì có an lạc, có hạnh phúc. Mình không gieo nhân lành thì thôi, mà gieo nhân lành thì có phước báo tốt đẹp. Tin như vậy mà tu.

Còn trong một bản kinh mà mình đọc kỹ thì lúc nào cũng có thực nghĩa, phương tiện nghĩa ở trong, cũng có liễu nghĩa, bất liễu nghĩa ở trong. Liễu nghĩa là cái rốt ráo của kinh. Bất liễu nghĩa là cái minh họa của kinh. Bản kinh nào cũng có thực giáo và quyền giáo. Thực giáo là cái chân lý bất di bất dịch. Cho nên chư Phật ba đời mười phương ra đời mà tu tập đều chứng ngộ như nhau, bởi vì chân lý chỉ có một. Quý vị về giở Trường bộ kinh ra đọc, ôn Minh châu có dịch rồi, thì thấy là đức Phật Tỳ-bà-thi ra đời, cũng đi bảy bước trên bảy hoa sen, cũng ba mươi hai tướng tốt, tám mươi vẻ đẹp, cũng được vua cha cưng dưỡng, cũng đi bốn cửa thành, cũng khám phá sanh lão bệnh tử, rồi sau đó xuất gia, ngồi dưới gốc cây rồi thành đạo, sau đó cũng chuyển pháp luân, Tứ thánh đế, v.v. Đó là truyền thống của chư Phật rồi. Mà đây không phải là kinh điển Đại thừa, mà ngay trong kinh điển văn hệ Pali đã có những điều như thế. Còn mình nói kinh điển không phải Phật nói, mình bác hết, thì thôi, thua! Cái đó mình thua rồi! Nhưng không ai dám bác hết đâu. Người Tây phương khi Anh chưa xâm lăng Ấn độ thì họ cho rằng đức Phật là huyền thoại, là hoang đường. Nhưng sau khi họ xâm lăng Ấn độ và phát hiện ra những trụ đá của vua A-dục, rồi nghiên cứu, thì bây giờ người Anh họ tin Phật thâm tín lắm. Họ thực hiện công trình để phát huy Phật giáo. Kinh điển Pali là do người Anh lập hội để kết tập và phiên dịch ra tiếng Anh. Và khôi phục bốn Thánh tích cũng là người Anh đóng góp rất nhiều. Cho nên đi xâm lăng nước người ta, nhưng văn hóa người ta cao hơn nên mình không xâm lăng được mà phục vụ lại văn hóa của người ta. Chính chúng tôi mà học hành được tiếng Pali hay Sanskrit cũng là nhờ công trình của người Anh biên tập, phiên dịch, viết từ điển, là nhờ những vị Viện sĩ hàn lâm Viện Hoàng gia Anh. Nhưng cảm ơn các vị đó một phần, mình cảm ơn thầy tổ mình vĩ đại hơn. Bây giờ có cả cuốn từ điển trước mặt mà mình đọc còn chưa ra. Các Ngài mình cách đây mấy ngàn năm thì từ điển đâu, như ngài La-thập, ngài An-thế-cao từ điển đâu mà các Ngài dịch kinh. Các thầy thấy buổi sáng tụng thời kinh Bát đại nhân giác, mình mê luôn, văn chương quá hay, quá súc tích luôn, mình tụng thấy rất cảm động. Nếu các Ngài không có tâm huyết, không hết lòng với Phật pháp, không tôn kính Tam bảo thì không bao giờ có lời lẽ văn kinh như vậy đâu. Nói như vậy để quý thầy quý cô yên tâm tu học và cố gắng nghiên cứu. Hiểu ngang đâu, tu ngang đó. Hiểu ngang đâu, tin ngang đó. Hiểu ngang đâu là quyền mình. Tin ngang đâu là quyền mình. Nhưng chắc chắn là có Phật, chắc chắn có Pháp, chắc chắn có Tăng.