Tây Phương Hiệp Luận

Duyên Khởi

Kẻ thích ngửi mùi hôi tanh thì không nhớ nghĩ đến hương thơm chiên đàn. Nhưng thật ra không phải như vậy, chỉ vì chẳng có tâm niệm chán bỏ mùi hôi tanh mà thôi. Bỗng nhiên, anh ta được dẫn vào nhà, xông đốt chiên đàn, trầm hương, chưa đầy một ngày thì đã buồn chán mùi hôi thối kia rồi. Sự thối tha nhơ bẩn của sinh tử mà chúng ta tham đắm còn hơn gấp bội sự hôi thối mà con ruồi, con nhặng ưa thích. Các đức Phật như nhà kinh doanh hương liệu lớn, vô cùng xót xa khi thấy các trời, người đắm chìm trong biển nhơ. Cho nên , đạo sư A Di Đà mở rộng cõi Hương Nghiêm, từ phụ Thích Ca chỉ xác thực cửa Tịnh Độ. Hết thảy người trong quả đất đều là đứa bé nghèo, nên một danh hiệu Phật chính là của cải, vốn liếng. Muốn kiểm nghiệm lời nói thành thật ấy thì chớ lìa mười niệm. Gặp chỗ hôi nhơ bịt mũi lâu ngày thì tự nhiên sinh tâm nhàm chán. Bây giờ đứng về phương diện dựng lập giáo nghĩa của Tây Phương, tôi trình bày đại khái mười nghĩa:

– Vì một việc lớn.

– Vì nhân đời trước thâm sâu.

– Vì hiển bày quả đức.

– Vì dựa vào tánh của nhân.

– Vì thuận theo chúng sinh.

– Vì tướng nhơ bẩn rỗng không.

– Vì phương tiện thù thắng.

– Vì dẫn đường cho nhị thừa.

– Vì sức chịu đựng bền chắc.

– Vì chỉ bày pháp chân.

1/ Một việc lớn

Chúng sinh ở cõi Ta Bà đầy dẫy năm yếu tố ô nhiễm, cũng như người bị giam cầm ở chốn ngục tù. Vì tội có nặng, nhẹ nên cam chịu những hình phạt khác nhau, hoặc phạm nhằm lỗi nhỏ, hoặc đâm đầu vào tội lớn. Tội lỗi tuy bất đồng nhưng nỗi khổ bị trói buộc bằng dây thừng, bị đánh đập bằng roi gậy, chưa có người nào tránh khỏi. Tại sao vậy? Vì người bước vào ngục đều là tội nhân. Ở cõi trời, cõi người, chúng sinh đều là thân nghiệp báo phần đoạn. Một khi vào ngục, tội nhân không có lúc nào chẳng mong cầu ra khỏi. Nỗi khổ trong ngục ấy thật là khó chịu. Ở ngoài bức tường thống khổ kia, từ phụ A Di Đà có thành lập thế giới đại an lạc. Hiện nay, chúng sinh lấy phiền não làm nhà, lấy sinh tử làm hoa viên, cũng như người trưởng tù ham mê áo mũ, mặc tình để cho vàng ngọc gông cùm. Họ đâu biết rằng núi đại Thiết Vi là bức tường gai góc, ngoài pháp trường ba cõi lại có ruộng đất quê nhà. Các đức Phật thương xót họ đến nỗi đau lòng xót dạ; vì thế phân biệt nhơ sạch, chỉ bày đường về Lạc Bang cho người xa quê đã lâu lang thang không biết về đâu. Các đức Phật lại xây dựng nhà cửa to lớn để cho họ an trú. Phật Thích Ca qua lại nơi cửa ngục để sửa sang con đường thoát khổ; Phật A Di Đà ở ngoài cửa ngục để xây cất nhà cửa. Cái ân như thế, thân nào có thể đền trả? Ôi! Phật Thích Ca đã soi sáng ngọn đuốc trong đêm dài ba cõi; Phật A Di Đà đã lật ngửa cái bồn sinh tử để tiếp dẫn chúng sinh. Các đức Phật không nỡ bỏ rơi chúng sinh. Tại sao chúng sinh mãi lưu luyến nỗi khổ triền miên? Kinh ghi: “Như Lai xuất hiện ở đời vì một việc lớn”. Việc lớn tức là việc này. Tất cả chúng sinh trở lại luyến tiếc việc nhỏ như mảy lông, lấy nhỏ đổi lớn, cam tâm chịu chết vì đói lạnh. Thật đáng thương thay !

2/ Nhân đời trước thâm sâu

a/ Chánh nhân

Chánh nhân tức là thể thanh tịnh tự nhiên của các hữu tình và của các đức Phật trong ba đời, như muôn hình vạn trạng đều dựa vào hư không, như núi sông dựa vào đất đai, như lúa mạ dựa vào hạt giống, như hoa quả dựa vào hạt nhân. Nếu không có cái nhân này thì quả Phật không bao giờ thành tựu. Tại sao vậy? Vì tất cả bi, trí đều dựa vào nhân này để thành lập. Hoa nghiêm hiệp luận của trưởng giả Lý Thông Huyền có nói: “Tạng thân của Như Lai tức là pháp thân, biển trí của các đức Phật đều ở trong đó, nên gọi là tạng. Nếu không thấy pháp thân thì tất cả phước, trí, đại từ, đại bi đều không đạt đến cứu cánh, rốt cuộc thuộc về sinh diệt”. Pháp thân chính là chánh nhân.

b/ Chánh nguyện

Bổn kinh (kinh Đại bổn A Di Đà) ghi:”Ở chỗ Thế Tự Tại Vương Như Lai, tỳ kheo Pháp Tạng phát bốn mươi tám lời thệ nguyện lớn. Nếu một nguyện nào không thành thì Ngài không ở địa vị chánh giác”. Đây là dựa vào vô lượng bi, trí của tự tánh phát ra nguyện lực không thể nghĩ bàn như vậy, chứ không phải thấy có chúng sinh ở ngoài tâm mà phát nguyện muốn cứu độ, vì chúng sinh không phải ở ngoài tâm.

c/ Chánh hạnh

Bổn kinh ghi: “Phát nguyện ấy rồi, an trú các công đức như thế, tu tập hạnh của bồ tát như thế trải qua vô lượng vô số ức trăm triệu trăm ngàn kiếp”. Kinh Nhất hướng xuất sinh bồ tát ghi: “Thuở xưa, Phật A Di Đà là thái tử nghe pháp môn vi diệu này thì tinh tiến phụng trì, trong bảy ngàn năm lưng không bén chiếu, không nghe việc khác, không tham luyến tiền của, vật quí, thường ở một mình, ý không lay động, lại giáo hóa tám ngàn ức vạn trăm triệu người được bất thoái chuyển”. Đây là sự hành trì của tự tánh , sự tinh tiến của tự tánh, chứ không phải làm công đức hữu vi. Tuy trải qua ức kiếp nhưng không lìa một niệm, vì pháp môn vi diệu lìa tất cả hạnh, tất cả kiếp.

Đó là chánh nhân, chánh nguyện, chánh hạnh, như ba điểm của chữ y trong chữ Phạn, hễ thiếu một điểm thì không bao giờ thành chữ y. Việc ấy không phải làm mà được, cũng không phải không làm mà được. Tiên đức có câu: “Rễ sâu thì quả tốt, nguồn xa thì chảy dài”. Cái nhân đời trước đã thâm sâu thì giáo pháp phát triển cũng rực rỡ huy hoàng. Đúng thay lời này!

3/ Hiển bày quả đức

Phẩm Phổ Hiền hạnh nguyện trong kinh Hoa nghiêm ghi: “Các đức Như Lai khởi tâm đại bi vì chúng sinh, do tâm đại bi nên phát tâm bồ đề, do tâm bồ đề nên thành tựu tuệ giác vô thượng, như bãi sa mạc rộng mênh mông có cây to nếu rễ cây hút được nước thì cành , lá, hoa, quả đều sum suê, xanh tốt. Cây bồ đề to lớn được vun trồng trên mảnh đất sinh tử vô cùng rộng lớn cũng theo đây suy ra mà biết. Tất cả chúng sinh là rễ cây; các đức Phật, các vị bồ tát là hoa, quả. Sử dụng nước đại bi tưới tẩm cho chúng sinh thì hoa, quả, trí tuệ của các đức Phật, các vị bồ tát có thể thành tựu”. Vì thế, nên biết, tất cả các đức Như Lai được quả Phật đều dựa vào chúng sinh. Nếu không có chúng sinh thì quả Phật không bao giờ thành tựu như vua nhà Hán: Vì cứu muôn dân nên xông pha vào trăm trận chiến; vì xông pha vào trăm trận chiến nên vua bước lên ngôi vị đại bảo; vì bước lên ngôi vị đại bảo nên trăm họ được an cư lạc nghiệp. Nếu không có trăm họ thì nhà vua không có sự nghiệp vĩ đại. Xét cho cùng, khi thực hiện một công đức, một sự việc, một lợi ích, một danh tiếng, nếu không có chúng sinh thì tất cả việc ấy không bao giờ thành tựu. Cho nên, ta không có chúng sinh thì không thành ta. Chúng sinh là y báo, ta là chánh báo; chúng sinh là chánh báo, ta là y báo; nhân ngã bình đẳng, y chánh vô ngại vì vốn tự nhiên như vậy. Tự nhiên tức là quả đức tự nhiên. Nếu hướng ở bên ngoài để thành lập thì không thành tựu nghĩa quả đức.

4/ Dựa vào tánh của nhân

Tất cả chúng sinh đều có tự tánh thanh tịnh như vậy, cũng như vàng ròng chế biến ra trâm, vòng xuyến, nịch khí (ống nhổ) v.v… Nịch khí là đồ chứa đủ thứ nhơ uế. Nếu đem nung vàng ấy chảy ra để làm đồ nữ trang thì nó cũng là vàng thôi. Phật, chúng sinh cũng đồng một tự tánh thanh tịnh như đồ vật kia, bên ngoài tuy thấy có sai biệt nhưng tính chất chỉ một mà thôi. Kẻ phàm phu tầm thường niệm Phật mười niệm liền được vãng sinh, vì sẵn có tự tánh thanh tịnh. Phật A Di Đà muốn tiếp nhận chúng sinh thì liền tiếp nhận được, vì sẵn có tự tánh thanh tịnh, cũng như ánh sáng trong gương chẳng phải do lau mà được. Sinh về Tịnh Độ thành tựu không phải do hạnh nguyện với niệm lực. Tại sao vậy ? Vì niệm lực hạnh nguyện như cái lò, cái búa… là những dụng cụ chỉ có thể chế biến vàng, chứ không thể nào sinh ra vàng được.

5/ Thuận theo chúng sinh

Trìu mến trẻ thơ nên cho trái cây, bánh ngọt. Yêu thương phụ nữ nên cho lụa là gấm vóc. Đồ vật mà tất cả chúng sinh ưa thích nhất chỉ là ngọc quý, y phục, thức ăn. Vì vậy, cõi Cực Lạc tự nhiên có các loại như: bảy chất liệu quý báu với lầu các nguy nga tráng lệ, y phục, đồ ăn, thức uống…như những đứa bé vui đùa rong chơi trong nhà lửa, nếu không có xe dê, xe nai… thì chúng nó không bao giờ chịu ra. Khi đã ra khỏi nhà lửa, người cha chỉ cho chúng nó chiếc xe lớn mà thôi. Hiện nay, Thích Ca Như Lai thuận theo tri kiến thường tình của chúng sinh nên nói tịnh độ, thất bảo của Phật A Di Đà. Vì chúng sinh thích cảnh như vậy, nên Ngài nói như vậy. Khi đã được vãng sinh thì tự thấy tướng gì cũng đều trong sạch, mầu nhiệm, vi tế, không thể nào tỷ dụ cho được. Khi ấy, họ mới biết lưu ly, xa cừ, mã não như ngói đá, cũng như người quyền quý nói với đứa bé nhà quê về sự mỹ lệ của cung điện nhà vua bằng cách so sánh với những thứ vô cùng quý báu của người ấy thì đứa bé kia cũng không làm sao hiểu được, như nói với người đui mù về màu sắc, cũng không cách nào để so sánh cho họ hiểu được.

6/ Tướng nhơ bẩn rỗng không

Trí luận ghi: “Ví như người kia có một đứa con vui đùa trong chỗ nhơ bẩn, nó tích tụ đất làm lúa mạ, lấy cỏ cây làm chim muông rồi trở lại sinh tâm yêu mến. Bất ngờ, có người khác đến tước đoạt đồ chơi của nó, nó giận hờn, òa khóc nức nở. Khi suy xét, người cha biết đứa con này chỉ vì yêu mến đồ chơi. Việc ấy cũng dễ rời bỏ, vì khi lớn khôn nó sẽ thôi. Tại sao vậy? Vì đồ vật ấy không thật. Bồ tát quán sát chúng sinh yêu mến tấm thân hôi nhơ và ngũ dục cũng đại loại như vậy. Nếu chúng sinh thành tựu ngũ căn thì lập tức chúng sinh có thể lìa bỏ những thứ ấy. Nếu đồ vật mà đứa bé chấp đó là thật thì dù đến trăm tuổi nhưng cố chấp kia càng cứng chắc hơn. Nếu các pháp mà chúng sinh đang chấp là thật thì dù thành tựu ngũ căn nhưng chúng sinh cũng không thể nào buông bỏ được. Nhưng vì thấy các pháp rỗng không, dối trá, không thật nên dứt bỏ được dễ dàng. Như Lai nói pháp môn Tịnh Độ vì chúng sinh cũng đại loại như vậy. Vì chúng sinh chấp chặt sự vật dối trá nên dễ giáo hóa, như con người lúc thiếu niên đam mê sắc dục, lúc tráng niên ưa thích quan tước, đến lão niên ham muốn lợi lộc. Nếu những thứ ấy đáng ưa thì không thay lòng đổi dạ theo năm tháng. Vì dễ đổi thay nên Như Lai nói về Tịnh Độ thì chúng sinh cũng vui, cũng thích, cũng ham, như người trong mộng được kêu liền tỉnh dậy. Nếu mộng là thật thì có kêu gọi dậy cũng vô ích mà thôi. Do đó, các đức Phật nói pháp môn như thế vì tất cả chúng sinh.

7/ Phương tiện thù thắng

Phương tiện thù thắng này không phải tự lực, không phải tha lực, do trong biển tự tánh có đầy đủ công đức tự tại nên tất cả đều sẵn đủ. Vì thế, một câu thánh hiệu lại không phiền hà, mười niệm thành công vượt hơn nhiều kiếp như muôn lời phẫn nộ do sức của gió từ dưới đưa lên cửa miệng nên phát ra được rõ ràng; như hang sâu tăm tối nhờ vầng dương soi chiếu nên được sáng sủa; như hang ổ của loài kiến nhỏ bằng một sợi tơ mà có thể xuyên vỡ bờ đê, đó là nhờ sức của nước, chứ không phải sức của kiến; như cánh buồm bằng cỏ lát có thể đẩy chiếc thuyền muôn hộc, đó là nhờ sức của gió chứ không phải sức của cỏ lát. Tất cả những việc ấy hiện bày đều là năng lực của pháp giới tánh hải vô tác, vô vi không thể nghĩ bàn, chứ không phải tự, không phải tha, tất cả đều sẵn đủ. Phương tiện thù thắng như thế là con đường tắt trong các con đường tắt. Kẻ bỏ phương tiện này, không tu tập thì thật là ngu si.

8/ Dẫn đường cho nhị thừa

Các vị nhị thừa trốn tránh cảnh, hướng đến chỗ vắng lặng để chứng nhập niết bàn không thật, không được pháp thân Như Lai, thọ, hoặc, nghiệp, khổ. Có bốn nguyên do:

– Do vô minh trụ địa nên không đắc quả ba la mật Tịnh, diệt hết các phiền não cấu trược và tập khí hôi thối.

– Do vô minh trụ địa có hành hư vọng chưa trừ diệt nên không đắc quả ba la mật Ngã vô tác, vô hành.

– Do hư vọng vi tế khởi nghiệp vô lậu, ý sinh các ấm chưa trừ hết nên không đắc quả ba la mật Lạc, cực diệt viễn ly.

– Do sinh tử biến dịch đứt nối không ngừng nên không đắc quả ba la mật Thường, cực vô biến dịch.

Vì bốn thứ nghiệp hoặc đó, nên những vị ấy chưa chứng nhập chân lý. Vì thương xót họ, Như Lai chỉ dạy chuyển tâm đoạn diệt, tu hạnh Tịnh Độ khiến cho họ biết ngay nơi không mà chẳng đoạn, ngay nơi có mà chẳng thường, cưỡi trí đại thừa vào biển niết bàn.

9/ Sức chịu đựng bền chắc

Bồ tát Long Thọ nói rằng: “Đồng tử trên bốn tuổi, dưới hai mươi tuổi gọi là đồng tử địa. Nếu bồ tát mới sinh vào nhà của bồ tát thì cũng như đứa bé. Bồ tát đắc vô sinh pháp nhẫn cho đến thập trụ địa lìa các việc ác cũng gọi là đồng tử địa. Muốn được địa ấy, bồ tát nên học bát nhã ba la mật, bao giờ cũng không muốn rời các đức Phật”.

Hỏi: Bồ tát nên giáo hóa chúng sinh, tại sao bồ tát lại không muốn rời các đức Phật?

Đáp: Khi bồ tát chưa chứng nhập địa vị của bồ tát, chưa được thọ ký bất thoái chuyển, nếu bồ tát xa lìa các đức Phật thì các căn lành dễ hư, chìm trong phiền não, không thể độ chính mình, làm sao có thể độ người? Như người giong thuyền ra biển mà thuyền bị hư hỏng, muốn cứu người khác mà chính mình bị chết chìm; như kẻ sử dụng vài giọt nước sôi dội vào tảng băng, băng tuy tan được ít chỗ nhưng nước sôi trở lại thành băng. Khi chưa chứng nhập chân như, nếu bồ tát xa lìa các đức Phật, đem công đức chút ít để hóa độ chúng sinh mà không có sức phương tiện thì tuy được lợi ích nhỏ nhặt, nhưng bồ tát sẽ bị sa ngã. Vì thế, các bị bồ tát tân học không nên xa lìa các đức Phật.

Hỏi: Nếu nói như thế thì tại sao không nói rằng bồ tát không nên xa lìa thanh văn, bích chi Phật. Thanh văn, bích chi Phật cũng có thể làm lợi ích cho bồ tát chứ ?

Đáp: Bồ tát có tâm lượng rộng lớn. Tuy thanh văn, bích chi Phật có niết bàn lợi ích nhưng vì các vị ấy không có nhất thiết chủng trí, cho nên không thể nào giáo hóa, dẫn dắt bồ tát được. Nhất thiết chủng trí của các đức Phật mới có thể giáo hóa, dẫn dắt bồ tát. Khi voi lún sình, nếu không nhờ voi khác thì không thể nào bước lên được. Bồ tát cũng như vậy, nếu bồ tát sa vào trong phi đạo thì chỉ có Phật mới có thể cứu được mà thôi, vì bồ tát với Phật đồng một đạo đại thừa. Do đó mà nói bồ tát thường không muốn lìa các đức Phật.

Lại nữa, bồ tát nghĩ rằng: “Tôi chưa đắc Phật nhãn, tôi không khác chi người mù. Nếu không được Phật vạch lối chỉ đường thì tôi không biết phương hướng tiến lên, lạc vào ngoại đạo. Giả sử được nghe Phật pháp rồi đến nơi khác thực hành thì cũng chưa biết thời tiết giáo hóa và hành pháp ở mức độ nào!”

Lại nữa, bồ tát thấy Phật được vô lượng lợi ích: mắt thấy Phật thì tâm thanh tịnh; nếu tai nghe được lời thuyết pháp thì tâm được pháp lạc, được đại trí tuệ, tùy pháp tu hành để được giải thoát. Gặp Phật được vô lượng lợi ích như thế, chẳng lẽ bồ tát không nhất tâm thường mong muốn thấy Phật sao? Như đứa bé không nên rời bỏ mẹ hiền, như đi đường không nên rời bỏ lương thực, như tiết trời gay gắt không nên rời bỏ nước lạnh, gió mát, như lúc rét buốt không nên rời bỏ ngọn lửa , như qua khúc sông sâu không nên rời bỏ thuyền bè, như người bị bệnh không nên rời bỏ thầy thuốc. Bồ tát không xa lìa các đức Phật còn hơn những việc kể trên. Tại sao vậy? Vì cha mẹ, thân thuộc, người tri thức, trời, vua…đều không có sự lợi ích bằng Phật. Bồ tát gặp Phật được những lợi ích: lìa bỏ các chỗ khổ, cư trú vào mảnh đất của Thế Tôn. Vì những lẽ ấy, bồ tát thường không nên xa lìa các đức Phật.

Hỏi: Pháp hữu vi giả dối, không thật, không đáng tin cậy, tại sao lại nói được như nguyện, không lìa các đức Phật?

Đáp: Vì phước đức, trí tuệ đầy đủ nên mới gặp được Phật, huống chi là không xa rời các đức Phật. Chúng sinh vì tạo nhân duyên tội lỗi từ vô lượng kiếp nên không được như nguyện. Chúng sinh tuy có tu tập phước đức nhưng trí tuệ kém cỏi, tuy có tu tập trí tuệ nhưng phước đức kém cỏi. Do vậy, các điều nguyện không được thành tựu. Bồ tát cầu Phật đạo phải thực hành hai nhẫn là sinh nhẫn và pháp nhẫn.

– Vì thực hành sinh nhẫn, đối với tất cả chúng sinh phát tâm từ bi nên tiêu diệt tội từ vô lượng kiếp, được vô lượng phước đức.

– Vì thực hành pháp nhẫn, phá bỏ các pháp vô minh nên được vô lượng trí tuệ.

Hai hạnh ấy đi đôi với nhau thì nguyện nào mà không thành tựu? Vì vậy, đời đời, bồ tát không bao giờ xa lìa các đức Phật.

Lại nữa, bồ tát vì thường ưa thích niệm Phật nên khi bỏ thân cũ thọ thân mới, bồ tát thường gặp được Phật, như tâm của chúng sinh quen theo thói dâm dục nặng nề thì mang thân dâm điểu: chim khổng tước, uyên ương v.v … Tâm của chúng sinh quen theo thói giận dữ thì sinh vào trong loài độc trùng: rồng dữ, la sát, rết, rắn độc v.v… Tâm bồ tát kia không ham muốn phước báo cõi người, cõi trời, địa vị của chuyển luân thánh vương mà chỉ niệm các đức Phật. Do đó, tùy theo sự ưa thích của tâm mà mang lấy hình hài.

Lại nữa , bồ tát thường khéo tu Niệm Phật tam muội. Vì nhân duyên ấy cho nên sinh ra ở bất cứ chỗ nào, bồ tát cũng thường gặp được các đức Phật. Luận Tịnh độ hoặc vấn của Thiên Như có ghi: “Bậc tỏ ngộ trong Thiền tông đã gọi là thấy tánh thành Phật, tại sao lại cầu sinh về Tịnh Độ ?

Đáp: Bậc tỏ ngộ chính là người nguyện cầu sinh về Tịnh Độ. Chỉ vì ông chưa tỏ ngộ nên mới hỏi như thế. Giả sử ông đã tỏ ngộ rồi thì muôn trâu không kéo lại được tâm niệm cầu sinh về Tịnh Độ của ông.

Hỏi: Người học đạo chỉ lo âu việc lớn chưa sáng mà thôi. Nếu việc lớn đã sáng thì nên thực hành theo lời Phật dạy, tùy loài hóa thân, không khiếp sợ sinh tử, lao vào chỗ bùn lầy nước đọng để độ khắp sinh linh. Tại sao lại cầu sinh về Tịnh Độ chán khổ , tìm vui ?

Đáp: Ông cho rằng sau một khi tỏ ngộ đã quét sạch phiền não, tập khí, liền được bất thoái chuyển sao? Và cũng không còn học khắp Phật pháp, không cần phải tu tập thêm nữa để chứng các quả vị sao? Hay ông lại nghĩ rằng sau một khi tỏ ngộ liền có thể ngang bằng với các đức Phật, lao vào sinh tử mà không bị quấy nhiễu bởi các chướng duyên ? Nếu thật như thế thì các vị đại bồ tát tu lục độ vạn hạnh trải qua số kiếp như cát của sông Hằng cũng đều hổ thẹn với ông ! Người xưa có nói: “Thanh văn còn bị mê muội khi ra khỏi bào thai. Bồ tát cũng bị hôn mê khi bỏ thân cũ thọ thân mới”. Huống chi thời gian gần đây, người ngộ giải kém cỏi, tự cứu chính mình còn chưa xong. Tuy họ có trình độ tỏ ngộ thâm sâu, có trí thông hiểu cao sáng, có kiến giải và thực hành đi đôi với nhau, có muốn độ người khác, nhưng ngặt vì chưa bước lên địa vị bất thoái chuyển cho nên năng lực tu tập chưa được trọn vẹn; ở thế giới ô nhiễm này mà giáo hóa chúng sinh kiên cường, đó là điều tiên thánh chưa cho phép, như kẻ sử dụng chiếc thuyền đóng chưa xong, không bền chắc, muốn đưa nhiều người qua biển cả sóng to gió lớn thì tự mình và người đều bị đắm chìm. Việc ấy không bao giờ tránh khỏi. Luận Vãng sinh ghi: “Hành giả muốn tham quan cửa địa ngục thì phải sinh về cõi kia. Khi chứng nhập vô sinh pháp nhẫn rồi, hành giả sẽ trở vào con đường sinh tử nguy ngập để cứu chúng sinh khổ. Vì nhân duyên ấy, cho nên hành giả phải nguyện cầu sinh về Tịnh Độ”.

Lại nữa, tiên thánh có nói: “Chưa bước lên địa vị bất thoái chuyển thì hành giả không nên lẫn lộn vào cõi đời trần tục để độ sinh, chưa chứng nhập vô sinh pháp nhẫn thì không nên xa lìa các đức Phật, như đứa bé không nên xa mẹ, như chim non chỉ nên chuyền cành”. Ngày nay, trong cõi này, Phật Thích Ca đã nhập diệt, Phật Di Lặc chưa ra đời, nỗi khổ của bốn đường dữ, nhân quả dây dưa, tà ma ngoại đạo, thị phi rối loạn; sắc đẹp, tiếng dâm thường quyến rũ; cảnh hư, duyên ác mãi bao quanh. Thực trạng ấy đã không gặp Phật để nương tựa, lại bị quấy rối bởi hoàn cảnh, những người sơ tâm ngộ đạo ít có ai không bị thoái lui? Vì vậy, Thế Tôn ân cần chỉ dẫn về Cực Lạc là có lý do. Bởi lẽ, Phật A Di Đà hiện đang thuyết pháp, cảnh duyên nào ở Cực Lạc cũng đều thanh tịnh. Nếu nương nhờ Phật kia thì nhẫn lực dễ thành, Phật thừa dễ chứng; hành giả sẽ được thọ ký. Về sau tới lui tự tại vô ngại để ứng hóa độ sinh.

Các thiền giả ngày nay phần nhiều không xét thấu đáo đến liễu nghĩa của Như Lai, không biết huyền cơ của Đạt Ma, kiến giải thì rỗng không mà tâm lý kiêu căng đã thành thói quen ngông cuồng. thấy người tu Tịnh Độ, họ cười chê và nói: “Người kia học việc làm của kẻ ngu dốt”. Tôi thường cho rằng những người ấy không phải khinh miệt kẻ ngu dốt mà chính là khinh miệt Văn Thù, Phổ Hiền, Long Thọ, Mã Minh v.v… Chẳng những họ tự mê chánh đạo, tự mất căn lành, tự bỏ quên tuệ thân, tự để tiêu mất hạt giống Phật mà còn kết thành nghiệp chê bai pháp, tự rước lấy tai họa của sự khinh thánh. Phật, tổ thấy vậy xót xa da diết!

Cho nên, hòa thượng Vĩnh Minh buồn thương thống thiết, phơi bày tâm can, chủ trương Tịnh Độ. Ngài đã tự tu lại còn giáo hóa đời. Đến khi lâm chung có các hiện tướng thù thắng. Đến khi trà tỳ, xá lợi thu được rất nhiều; sinh thẳng về Cực Lạc ở bậc thượng phẩm đến nỗi Diêm La cho là hiếm có, họa tượng kính lễ. Vĩnh Minh đã tỏ ngộ thiền trực chỉ của Đạt Ma lại gởi thân về Cực Lạc. Lấy sự kiện này để giải thích về lối chấp sai lầm của thiền giả, để gây niềm tin khích lệ cho chúng sinh thời mạt pháp. Quả thật, Ngài có công lớn đối với bên Tông cũng như bên Giáo.

Không chỉ Vĩnh Minh làm được những việc như thế mà còn có thiền sư Tử Tâm Tân viết văn khuyên tu Tịnh Độ. Trong bài văn khuyên tu Tịnh Độ của thiền sư Chơn Yết Liễu có đoạn ghi: “Tại sao người trong tông Tào Động ngoài sự tập thiền lại còn mật tu Tịnh Độ? Vì pháp môn Niệm Phật là con đường tắt trong các lối tu hành. Xem trong Đại Tạng, pháp môn này chẳng những tiếp nhận bậc thượng thượng căn mà còn tiếp nhận căn cơ trung, hạ … Các vị rất tài giỏi trong Tông môn đã ngộ pháp chẳng không chẳng có, lại giữ vững lập trường chăm chăm về tịnh nghiệp, vì sự thấy Phật của tông Tịnh Độ rất giản dị hơn Tông môn”. Lại nói rằng: “Dù Phật, dù tổ, bên giáo, bên thiền đều tu tịnh nghiệp, đều trở về một cội nguồn mà thôi. Hễ bước vào được pháp môn này thì hành giả có thể bước vào được vô lượng pháp môn khác”.

Đến như thiền sư Thiên Y Hoài, thiền sư Viên Chiếu Bổn, thiền sư Từ Thọ Thâm, thiền sư Nam Nhạc Tư, thiền sư Pháp Chiếu, thiền sư Tịnh Yết, thiền sư Tịnh Từ Đại Thông, thiền sư Thiên Thai Hoài Ngọc, thiền sư Đạo Trân đời Lương, thiền sư Đạo Xước đời Đường, thiền sư Tỳ Lăng Pháp Chân, thiền sư Cô Tô Thủ Nột, thiền sư Bắc Giản Cư Giản, thiền sư Thiên Mục Tri Lễ, v.v…là các đại lão thiền sư, là các vị rất tài giỏi trong Thiền môn. Xét cho cùng, chỗ mật tu và hiển hóa đều phát dương ý chỉ Tịnh Độ. Tuy không ước hẹn nhưng đồng đường”. Nếu nói rộng như chánh văn thì không thể nào ghi hết cho được. Vì thế, nên biết, bậc mật tu Thiền tông không lìa Tịnh Độ, người sơ tâm đốn ngộ chưa ra khỏi hạng đồng chân. Nếu hành giả đã bước vào cửa Tịnh Độ này thì mới bảo đảm bất thoái.

10/ Chỉ bày pháp chân

Tất cả pháp môn tu hành nói không tức là đoạn, nói có tức là thường, chưa phải là cứu cánh. Chỉ có pháp môn Niệm Phật tam muội này thì ngay nơi niệm mà tịnh, nên tịnh chẳng phải là không; ngay nơi tịnh mà niệm, nên niệm chẳng phải là có. Đạt được cái tịnh không chỗ nương tựa tức là thể của niệm. Rõ được niệm vốn lìa niệm tức là dụng của tịnh. Do đó, chẳng phải ngoài tịnh có chủ thể niệm để niệm tịnh. Nếu ngoài tịnh có chủ thể niệm thì phải có đối tượng được niệm. Vì còn có đối tượng nên chẳng phải là tịnh. Mặt khác, chẳng phải ngoài cái niệm còn có cái trạng thái tịnh để nhập vào các niệm. Nếu ngoài cái niệm có cái trạng thái tịnh thì cái tịnh ấy còn đối đãi. Vì còn đối đãi nên chẳng phải là tịnh. Nên biết, các đức Phật thuận theo tâm tịch diệt để trang nghiêm tịnh độ. Vậy, người niệm Phật cầu sinh về tịnh độ là đang đi vào tất cả cửa tịch diệt. Các đức Phật thuận theo tâm thường, lạc, ngã, tịnh để trang nghiêm tịnh độ. Vậy, người niệm Phật cầu sinh về tịnh độ là đang đi vào cửa thường, lạc, ngã, tịnh. Các đức Phật thuận theo tâm chúng sinh bình đẳng để trang nghiêm tịnh độ. Vậy, người niệm Phật cầu sinh về tịnh độ là đang đi vào tất cả cửa chúng sinh bình đẳng. Các đức Phật thuận theo nghiệp đại bi, đại trí để trang nghiêm tịnh độ. Vậy, người niệm Phật cầu sinh về tịnh độ là đang đi vào tất cả cửa nghiệp đại bi, đại trí . Các đức Phật thuận theo nghiệp vô tác, vô vi không thể nghĩ bàn để trang nghiêm tịnh độ. Vậy, người niệm Phật cầu sinh về tịnh độ là đang đi vào tất cả cửa vô tác, vô vi không thể nghĩ bàn. Các đức Phật thuận theo tánh phiền não, trần lao để trang nghiêm tịnh độ. Vậy, người niệm Phật cầu sinh về tịnh độ là đang đi vào tất cả cửa phiền não, trần lao. Các đức Phật thuận theo tướng hạt cải, hạt bụi để trang nghiêm tịnh độ. Vậy, người niệm Phật cầu sinh về tịnh độ là đang đi vào cửa hạt cải, hạt bụi .

Tất cả pháp môn lớn đã nói ở trên, chỉ cần một tiếng A Di Đà Phật thì đều chứng nhập tất cả. Nhưng, không có chủ thể chứng nhập, không có đối tượng được chứng nhập. Nếu không phải như thế thì đó là tịnh hữu dư. Niệm Phật tam muội thì không phải như vậy.

Bộ Loại

Như Lai đã thuyết giảng giáo lý có đến vô vàn pháp môn. Trong kinh có khi Phật nói ra một vấn đề hoặc nói ra do một nhân duyên nào đó. Những điều ấy không thể nào kể hết cho được. Thế nhưng, chỉ có một pháp môn Niệm Phật là được đức Phật tán dương nhiều lần, như giữa vùng đồng bằng bao la bỗng dưng có ngọn núi đứng sừng sững, như ánh sáng của ngôi sao mai chiếu tỏa xuống bãi sa mạc mênh mông lúc trời sắp sáng. Về sự thù thắng của các pháp môn chưa có pháp môn nào hơn một pháp môn này. Bây giờ, tôi chỉ lấy các kinh nói về tịnh độ phương Tây của Phật A Di Đà, đem vào chương bộ loại thứ ba này, chia làm hai nghĩa kinh và vĩ. Thuyết văn có nói: “Sự dệt vải đại loại có hai đường: Kinh và vĩ. Đường kinh được dệt bởi tập hợp những sợi tơ dọc. Đường kinh không đổi mà đường vĩ thì đổi thay”. Nếu kinh không chuyên nói về cõi An Dưỡng thì tôi không biên chép vào đây. Còn vĩ nếu có đề cập đến pháp môn Niệm Phật thì tôi cũng lấy, như kẻ lên núi non lùng sục ngọc quý chỉ nhặt lấy mỡ dê, kẻ xuống biển cả tìm kiếm trầm hương mà lại nỡ bỏ hương ngưu đầu. Khổng Tử nói rằng: “Điều nghi không biết thì người ta há bỏ được chăng? Còn đến nghe điều chưa được nghe bao giờ thì phải trông mong ở bậc triết nhân sau này”.

1/ Kinh trong kinh.

2/ Vĩ trong kinh.

3/ Kinh trong vĩ.

4/ Vĩ trong vĩ.

1/ Kinh trong kinh

1- Kinh Vô lượng thanh tịnh bình đẳng giác

2- Kinh Vô Lượng Thọ.

3- Kinh A Di Đà.

4- Kinh Vô Lượng Thọ trang nghiêm.

5- Kinh thứ mười tám trong Đại bảo tích mệnh danh Vô Lượng Thọ Như Lai hội.

Năm kinh trên có cùng một bản chữ Phạn, bốn bản trước chưa được tinh tường.

6- Kinh Đại A Di Đà là bản kinh mà cư sĩ Long Thơ đem bốn bản dịch trước dung hội với nhau, ghi lại lời Phật thuyết pháp cho A Nan, Từ Thị, … nghe tại núi Linh Thứu, ở thành Vương Xá.

Trong các bản dịch, bản Vô Lượng Thọ Như Lai hội trong kinh Đại bảo tích có nội dung phong phú. Tôi không biết tại sao Long Thơ lại không thấy bản kinh này?

– Kinh Phật thuyết A Di Đà và kinh Xưng tán tịnh độ Phật nhiếp thọ có cùng một bản chữ Phạn, nhưng kinh trước chỉ nói sơ lược về Tịnh Độ hơn kinh sau. Tại vườn của Cấp Cô Độc, ở nước Xá Vệ, Phật thuyết pháp cho Xá Lợi Phật. Người đọc tụng phần nhiều dùng đến kinh này.

– Kinh Quán Vô Lượng Thọ Phật nói: “Trong núi Kỳ Xà Quật, ở thành Vương Xá, Phật thuyết pháp cho phu nhân Vi Đề Hy”. Trong kinh trình bày đầy đủ mười sáu pháp quán mầu nhiệm và các pháp môn tu tập. Cho nên, Cô Sơn phê phán là định thiện.

Tuy nhiên, ba loại kinh trên đều chuyên dựng lập giáo nghĩa của Tây Phương, như vị trời trong cõi trời, như vị vua trong cõi người, chứ chẳng phải bài bác lẫn nhau. Lại như thái hư bao la, rỗng lặng, không có một vật, chẳng lẽ có vật thứ hai sao? Nghĩa lý sâu xa huyền diệu trong các kinh đã có nói đầy đủ ở các chương khác của sách này. Bây giờ, tôi không thuật lại vì dài dòng văn tự.

2/ Vĩ trong kinh

– Kinh Cổ âm vương ghi: “Tại bên ao Già Già thuộc thành lớn Chiêm Ba, Phật bảo một trăm thầy tỳ kheo: Nếu có bốn chúng thọ trì danh hiệu Phật A Di Đà thì đến khi lâm chung, những vị ấy đều được Phật và thánh chúng tiếp dẫn vãng sinh”.

– Kinh Hậu xuất A Di Đà Phật kệ ghi từ câu: “Niệm pháp tỳ kheo nãi tòng Thế Nhương Vương” đến câu: “Hoằng thử vô lượng thệ, thế thế khể thủ hành”.

Cộng chung tất cả được năm mươi sáu câu, từ câu đầu đến câu cuối chỉ có kệ mà thôi.

Hai kinh trên cũng chuyên trình bày về Tịnh Độ. Nói về nghĩa lý thì kinh A Di Đà Phật kệ chỉ nói sơ lược, nên sắp xếp nó vào loại vĩ. Lại nữa, ý nghĩa của kinh Cổ âm nghiêng về việc trì chù, còn Kệ kinh thuộc thể loại kệ tụng chứ không phải là văn xuôi.

3/ Kinh trong vĩ

– Kinh Hoa Nghiêm ghi: “Bồ tát Phổ Hiền khích lệ đồng tử Thiện Tài và đại chúng trong hải hội nên phát mười điều nguyện lớn; đến khi lâm chung, tất cả các căn đều tan rã, tất cả oai thế đều tiêu mất, chỉ có nguyện lớn này theo mãi không rời mà thôi. Trong tất cả thời, nguyện lớn này theo mãi không rời mà thôi. Trong tất cả thời, nguyện lớn này dẫn đường đi trước. Khoảng một giây phút liền được vãng sinh về thế giới Cực Lạc . Người ấy tự thấy sinh trong hoa sen được Phật thọ ký. Khi được thọ ký rồi, trải qua vô số kiếp độ khắp chúng sinh ở mười phương thế giới nhiều đến không kể xiết, tùy theo tâm niệm chúng sinh mà vận dụng trí tuệ để làm lợi ích cho đến có thể dấn thân vào biển lớn phiền não thống khổ để cứu vớt chúng sinh, đưa họ thoát khỏi sinh tử và được sinh về thế giới Cực Lạc”. Lại nữa, trưởng giả Giải Thoát nói rằng: “Nếu ta muốn thấy thế giới An Lạc của Vô Lượng Thọ Như Lai thì tùy ý liền thấy. Tất cả thế giới trong mười phương như thế đều có Như Lai, nếu ta muốn thấy thì tùy ý liền thấy. Ta có thể biết rõ các việc thần thông, cõi nước trang nghiêm của Như Lai không đến cũng không đi, không có hành xứ cũng không có trụ xứ, cũng như thân ta không đến cũng không đi, không có hành xứ cũng không có trụ xứ”.

– Kinh Pháp hoa ghi: “Nghe kinh điển này, tu tập đúng như lời Phật, đến khi đời sống kết thúc, người ấy lập tức sinh về thế giới An Lạc của Phật A Di Đà, nơi đó có các vị đại bồ tát bao quanh. Người ấy sinh trong hoa sen, ngồi trên tòa báu, chứng nhập vô sinh nhẫn, thần thông của bồ tát. Khi chứng nhập nhẫn ấy rồi , thì nhãn căn thanh tịnh. Vì nhãn căn thanh tịnh nên thấy được các đức Như Lai nhiều bằng số cát của bảy trăm vạn hai ngàn ức trăm triệu sông Hằng”.

– Kinh Lăng nghiêm ghi: “Bồ tát Đại Thế Chí bạch với Phật rằng:

– Con nhớ thuở xa xưa, số kiếp như cát của sông Hằng, có Phật Vô Lượng Quang ra đời. Thuở ấy có mười hai đức Như Lai kế tiếp nhau thành Phật trong một kiếp. Đức Phật sau cùng mệnh danh Siêu Nhật Nguyệt Quang dạy con tu pháp Niệm Phật tam muội, ví như một người chuyên nhớ, một người hay quên. Hai người ấy hoặc có gặp nhau cũng như không gặp, hoặc có thấy nhau cũng như không thấy. Nếu cả hai người đều nhớ nhau, cứ nhớ mãi sâu vào tâm niệm cũng như hình với bóng thì từ đời này đến đời khác không bao giờ cách xa nhau. Như Lai khắp cả mười phương thương tưởng chúng sinh như mẹ hiền thương nhớ con thơ. Nếu con thơ cương quyết trốn tránh mẹ hiền thì mẹ hiền có thương nhớ đến cũng vô ích mà thôi. Nếu con thơ nhớ tưởng đến mẹ hiền cũng như mẹ hiền nhớ nghĩ đến con thơ thì đời đời mẹ con không cách xa. Nếu tâm chúng sinh nhớ Phật, niệm Phật thì hiện tại hay vị lai nhất định thấy Phật, cách Phật không xa, không nhờ phương tiện nào khác mà đóa hoa của tâm linh tự bừng nở, như người xức nước hoa thì thân có mùi thơm. Đây gọi là Hương quang trang nghiêm. Bản nhân của con là vận dụng tâm niệm Phật để chứng nhập vô sinh nhẫn. Hiện nay, con ở cõi này tiếp dẫn người niệm Phật về Tịnh Độ. Phật hỏi về viên thông, con thu nhiếp sáu căn, không có lựa chọn, tịnh niệm nối tiếp không ngừng, vào tam ma địa, đây là hơn cả”.

– Kinh Bảo tích ghi: “Phật bảo phụ vương:

– Tất cả chúng sinh đều là Phật. Bây giờ , phụ vương nên niệm Phật A Di Đà ở thế giới Tây Phương, siêng năng tinh tiến sẽ đắc Phật đạo.

Vua Hỏi:

– Tất cả chúng sinh tại sao là Phật?

Phật Đáp:

– Tất cả pháp không có sinh, không có lay động, không có nắm lấy, xả bỏ, không có hình tướng, không có tự tánh, phải an trụ tâm ấy trong Phật pháp. Phụ vương chớ nên tin tưởng vào pháp nào khác.

Khi ấy, phụ vương và bảy vạn người dòng họ Thích nghe nói pháp này thì tin hiểu, vui mừng, tỏ ngộ vô sinh nhẫn. Phật mỉm cười, nói bài kệ:

Họ Thích trí quyết định,

Nên đối với Phật pháp,

Tâm an trụ đức tin.

Sau khi bỏ thân này,

Sinh về nước An Lạc,

Diện kiến A Di Đà,

Chứng nhập vô sở úy,

Thành tựu đạo giác ngộ”.

Lại nữa, Phật còn dạy Di Lặc phát mười tâm sẽ được vãng sinh về Cực Lạc. Mười tâm là những gì:

Đối với chúng sinh khởi tâm từ rộng lớn, tâm không tổn hại.

Đối với chúng sinh khởi tâm bi rộng lớn, tâm không bức não.

Đối với chánh pháp của Phật không tiếc thân mạng, vui vẻ giữ gìn.

Đối với tất cả pháp phát sinh tâm thắng nhẫn, tâm không dính mắc.

Không tham lợi dưỡng, cung kính, tôn trọng, cho nên tâm ý thanh tịnh, an vui,

Vì cầu Phật trí nên không quên mất chánh niệm trong bất cứ lúc nào.

Đối với tất cả chúng sinh tôn trọng, cung kính, không hề khinh khi.

Không dính mắc vào thế luận, đối với thành phần tuệ giác sinh tâm qưyết định.

Vun trồng căn lành, tâm tư thanh tịnh, không có tạp nhiễm.

Đối với các đức Như Lai xa lìa các tướng, khởi tâm niệm Phật.

Đó là bồ tát phát mười tâm, do tâm này nên được vãng sinh. Trong mười tâm này, hành giả chỉ cần thành tựu một tâm và ưa thích sinh về thế giới của Phật kia, nếu không được sinh thì thật là vô lý.

– Kinh Bát chu tam muội ghi: “Phật bảo bồ tát Bạt Đà Hòa: Nếu có sa môn hay bạch y nghe nói cõi Cực Lạc của Phật A Di Đà ở phương Tây, người ấy thường niệm Phật ở phương kia, không được phạm giới, nhất tâm niệm Phật hoặc một ngày đêm, hoặc bảy ngày, bảy đêm, qua bảy ngày rồi, thì chiêm bao thấy Phật A Di Đà, chứ không phải thấy khi thức giấc. Như thấy trong chiêm bao, người ấy không biết ban đêm, ban ngày, không phân biệt trong, ngoài; ở chỗ tối tăm, chỗ bị che khuất đều thấy được cả. Này Bạt Đà Hòa! Khi bồ tát đang niệm danh hiệu, cảnh giới, cõi nước của các đức Phật, thì những chỗ tối tăm mù mịt của núi lớn, núi Tu Di đều được mở ra sáng sủa. Mắt không bị che khuất, tâm cũng không bị ngăn trở. Vị đại bồ tát ấy không được thiên nhãn mà nhìn thấu suốt, không được thiên nhĩ mà nghe thấu suốt, không được thần túc mà đến cõi Phật. Không phải đợi đến khi lâm chung mới sinh về cõi Phật, mới thấy được Phật, mà ngay khi tĩnh tọa cũng thấy Phật A Di Đà, nghe Phật thuyết kinh , đều được thọ trì, từ trong chánh định có đủ khả năng, vì người thuyết pháp”.

– Kinh Quán Phật tam muội ghi: “Văn Thù tự thuật nhân đời trước đắc Niệm Phật tam muội, sẽ được sinh về Tịnh Độ. Thế Tôn lại thọ ký rằng: Ông sẽ vãng sinh về thế giới Cực lạc”

– Phẩm Hiền hộ trong kinh Đại tập ghi: “Người cầu tuệ giác vô thượng nên tu Niệm Phật Thiền tam muội. Kệ rằng:

Nếu người niệm Phật A Di Đà,

Gọi là thiền sâu mầu vô thượng,

Ngay khi quán tưởng được thấy Phật,

Chính là pháp không sinh không diệt”.

– Kinh Thập trụ đoạn kiết ghi: “Trong khi tĩnh tọa có bốn ức chúng tự biết chết đây, sinh kia, dây dưa không dứt mà ái dục là nguồn gốc, họ ưa thích sinh về cõi nước không có ái dục. Phật bảo: Về hướng Tây cách đây vô số cõi nước có Phật mệnh danh Vô Lượng Thọ. Cõi nước kia thanh tịnh, không có dâm dục, giận dữ và si mê, hóa sinh trong hoa sen chứ không do bào thai của cha mẹ, quí vị nên sinh về cõi kia”.

– Kinh Như Lai bất tư nghì cảnh giới ghi: “Bồ tát biết rõ các đức Phật và tất cả pháp đều là duy tâm, nên được tùy thuận nhẫn hoặc chứng nhập sơ địa, đến khi xả bỏ thân này liền sinh về thế giới Diệu Hỷ, hoặc sinh về cõi Cực Lạc”.

– Kinh Tùy nguyện vãng sinh ghi: “Cõi Phật nhiều vô lượng, tại sao chỉ chuyên cầu sinh về cõi Cực Lạc?

Đáp:

Vì nhân thù thắng, mười niệm làm nhân.

Vì duyên thù thắng, bốn mươi tám lời nguyện độ khắp chúng sinh”.

– Kinh Xưng dương chư Phật công đức ghi: “Nếu có người nghe được danh hiệu Vô lượng Thọ Như Lai mà hết lòng tin ưa thì đến khi đời sống kết thúc, Phật A Di Đà và các vị tỳ kheo đến trước người ấy, ma không thể nào phá hoại tâm chánh giác của người ấy”. Lại nói: “Nếu ai thọ trì, tụng niệm kinh này thì sẽ được vô lượng phước, vĩnh viễn ra khỏi ba đường dữ, sau khi đời sống kết thúc được vãng sinh về cõi kia”.

– Kinh Đại vân ghi: “Thiện nam tử, về phương Tây của thế giới Ta Bà có một thế giới mệnh danh An Lạc, có đức Phật mệnh danh Vô Lượng Thọ, hiện nay thường vì chúng sinh mà tuyên giảng chánh pháp. Đức Phật ấy bảo một vị bồ tát: “Này thiện nam tử ! Ở thế giới Ta Bà, Phật Thích Ca Mâu Ni thuyết kinh Đại vân cho chúng sinh phước mỏng, độn căn nghe. Ông nên đến đó hết lòng nghe nhận”, bồ tát kia muốn đến đây, cho nên trước tiên hiện điềm lành. Thiện nam tử, ông hãy xem thân của các vị bồ tát ở cõi An Lạc cao năm vạn sáu ngàn do tuần.

– Bạch Thế Tôn, bồ tát kia sắp đến mệnh danh là chi, …đến cõi này vì nhân duyên gì ?

Phật bảo:

– Bồ tát kia đến đây không phải muốn độ chúng sinh mà chỉ tha thiết ngưỡng mong Như Lai vì chúng sinh mà phân biệt thuyết giảng.

Thiện nam tử, bồ tát ở cõi nước kia đến đây muốn nghe những việc thọ ký của bồ tát Tịnh Quang, đều muốn cúng dường chánh định như vậy.

Thiện nam tử, bồ tát kia mệnh danh Vô Biên Quang (Đại Thế Chí), thông hiểu phương tiện, có thể khéo giáo hóa, dẫn dắt chúng sinh”.

– Kinh Lăng già ghi: “Này Đại Huệ! Sau khi ta diệt độ, ở Thiên Trúc về phương Nam có tỳ kheo danh đức lớn mệnh danh Long Thọ. Tỳ kheo ấy có năng lực phá tan các tranh luận của các tông hữu, vô để làm sáng tỏ pháp đại thừa vô thượng của ta, chứng nhập sơ hoan hỷ địa được vãng sinh về nước An Lạc”.

– Kinh Đại bi ghi:”Sau khi ta diệt độ, ở Thiên Trúc về phương Bắc có tỳ kheo Kỳ Bà Già đã tu tập vô lượng căn lành tối thắng, đến khi đời sống kết thúc sinh về cõi Phật Vô Lượng Thọ ở phương Tây, cách đây hơn trăm ngàn ức thế giới. Về sau thành Phật hiệu là Vô Cấu Quang Như Lai”.

4/ Vĩ trong vĩ

– Phẩm Tỳ lô giá na trong kinh Hoa nghiêm ghi: “Khi ấy, đồng tử Đại Oai Quang thấy Ba La Mật Thiện Căn Trang Nghiêm Vương Như Lai thành tựu tuệ giác vô thượng, hiển hiện năng lực thần thông, liền đắc Niệm Phật tam muội vô biên hải tạng”.

Lại nữa, phẩm Quang minh giác ghi: “Khi ấy, ánh sáng chiếu qua hàng ngàn thế giới, đến chỗ của bồ tát Văn Thù và chỗ của Phật thì đồng thời phát ra âm thanh, thuyết bài tụng rằng:

Trong tất cả oai nghi,

Thường niệm công đức Phật,

Ngày đêm không ngừng nghỉ,

Phải nên siêng tu tập”.

– Phẩm Hiền thủ ghi:

“Thấy người lâm chung khuyên niệm Phật.

Và lập tượng Phật cho chiêm ngưỡng.

Để họ quy y về với Phật,

Do đó nay được ánh sáng này”.

– Niệm tạng thứ tám trong phẩm Thập vô tận tạng ghi: “Niệm này có mười thứ:

Niệm tịch tịnh

Niệm thanh tịnh

Niệm không vẩn đục.

Niệm sáng suốt.

Niệm lìa trần cấu.

Niệm lìa các thứ chấp trước.

Niệm lìa các thứ nhơ bẩn

Niệm chiếu sáng rực rỡ.

Niệm đáng ưa thích.

Niệm không thể chướng ngại”.

– Trong phẩm Đâu suất kệ tán, bồ tát Ly Cấu Tràng nói kệ:

“Lấy Phật làm cảnh giới,

Chuyên niệm không buông bỏ,

Người này thấy được Phật,

Tâm cùng Phật không khác”.

– Hồi hướng thứ mười trong phẩm Thập hồi hướng ghi:”Đem pháp thí hướng đến tất cả các đức Phật ở thời gian hiện tại, vị lai trong vô lượng vô biên thế giới để nguyện được ức niệm chư Phật bằng với pháp giới v.v…”

– Trong phẩm Thập địa, từ địa thứ nhất đến địa cuối cùng đều nói: “Tất cả việc làm không lìa niệm Phật”.

– Phẩm Phật bất tư nghì pháp ghi: “Như Lai có mười thứ Phật sự:

1-Nếu chúng sinh hết lòng tưởng niệm Phật thì hiện tại thấy được Phật.

2-Nếu chúng sinh tâm không nhu hòa thì Phật sẽ vì người ấy mà thuyết pháp v.v.”

Phẩm Nhập pháp giới ghi: “Tỳ kheo Đức Vân bảo đồng tử Thiện Tài:

– Thiện nam tử, ta được năng lực tri giải quyết định, tín căn thanh tịnh, trí tuệ sáng tỏ, quán khắp cảnh giới, xa lìa tất cả chướng ngại, đầy đủ hạnh thanh tịnh, tham quan khắp mười phương để cúng dường các đức Phật, thường niệm tất cả đức Như Lai, ghi nhớ chánh pháp của tất cả đức Phật, thường thấy tất cả đức Phật thuận theo các thứ tâm ưa thích của mỗi loài chúng sinh mà thị hiện các thứ để thành tựu tuệ giác vô thượng, ở trong đại chúng rống tiếng sư tử. Thiện nam tử, ta chỉ được pháp môn Ánh sáng trí tuệ thấy khắp tất cả cảnh giới của các đức Phật được ức niệm này.

1. Pháp môn này mệnh danh là môn Niệm Phật ánh sáng trí tuệ chiếu khắp, vì chúng sinh niệm Phật thường thấy các cung điện trong cõi nước của tất cả các đức Phật đều thanh tịnh, trang nghiêm.

2. Pháp môn làm cho tất cả chúng sinh niệm Phật, vì tùy theo sở thích của tâm chúng sinh đều làm cho họ thấy Phật, tâm họ được thanh tịnh.

3. Pháp môn làm cho chúng sinh an trụ nơi niệm Phật, vì làm cho họ nhập vào thập lực của Như Lai.

4. Pháp môn làm cho chúng sinh an trụ nơi pháp niệm Phật, vì họ thấy được vô lượng Phật, nghe được pháp vi diệu.

5. Pháp môn niệm Phật chiếu sáng rực rỡ khắp các phương, vì chúng sinh niệm Phật thấy cõi Phật trong tất cả thế giới đều rộng lớn như biển cả, bình đẳng, không sai biệt.

6. Pháp môn niệm Phật là pháp nhập vào chỗ không thể thấy, vì chúng sinh niệm Phật thấy các việc thần thông tự tại của các đức Phật trong tất cả cảnh giới vi tế.

7. Pháp môn niệm Phật trụ vào các kiếp, vì trong tất cả kiếp, chúng sinh niệm Phật thường thấy các việc làm của Như Lai không ngừng nghỉ.

8. Pháp môn niệm Phật trụ tất cả thời gian, vì ở trong tất cả thời gian, chúng sinh niệm Phật thường thấy Như Lai thân cận ở chung, không hề xa cách.

9. Pháp môn niệm Phật trụ ở tất cả cõi, vì tất cả cõi nước, chúng sinh niệm Phật đều thấy thân Phật vượt trội hết thảy.

10. Pháp môn niệm Phật trụ vào tất cả đời,vì tùy theo điều ưa thích của tâm chúng sinh mà họ thấy khắp cả các đức Như Lai trong ba đời.

11. Pháp môn niệm Phật trụ tất cả cảnh giới, vì ở trong tất cả cảnh giới, chúng sinh niệm Phật đều thấy các đức Như Lai lần lượt xuất hiện.

12. Pháp môn niệm Phật trụ vào chỗ tịch diệt, vì trong một niệm, chúng sinh niệm Phật thấy tất cả cõi, tất cả đức Phật thị hiện niết bàn.

13. Pháp môn niệm Phật trụ vào xa lìa, vì ở trong một niệm, chúng sinh niệm Phật thấy tất cả đức Phật từ chỗ trụ của Ngài rồi ra đi.

14. Pháp môn niệm Phật trụ vào chỗ quảng đại, vì tâm của chúng sinh niệm Phật thường quán sát thân Phật nào cũng đều đầy khắp hư không pháp giới.

15. Pháp môn niệm Phật trụ vào vi tế, vì ở đầu một mảy lông có đức Như Lai xuất hiện, không thể nói hết, chúng sinh niệm Phật đều đến chỗ ấy để phụng sự.

16. Pháp môn niệm Phật trụ vào cảnh giới trang nghiêm, vì ở trong một niệm, chúng sinh niệm Phật thấy tất cả cõi đều có các đức Phật thành tựu tuệ giác vô thượng, hiển hiện thần thông.

17. Pháp môn niệm Phật an trụ nơi Phật sự, vì chúng sinh niệm Phật thấy tất cả Phật xuất hiện ở thế gian, phóng ánh sáng trí tuệ, chuyển pháp luân.

18. Pháp môn niệm Phật trụ vào tâm tự tại, vì tùy theo điều ưa thích của tâm chúng sinh mà tất cả đức Phật thị hiện các thứ thân tướng.

19. Pháp môn niệm Phật trụ vào tự nghiệp, vì biết tùy theo nghiệp chúng sinh đã tích tập mà Phật hiện thân khiến họ được giác ngộ.

20. Pháp môn niệm Phật trụ vào thần thông, vì chúng sinh niệm Phật thấy Phật ngồi trên hoa sen rộng lớn, nở xòe trùm khắp pháp giới.

21. Pháp môn niệm Phật trụ vào hư không, vì chúng sinh niệm Phật quán sát Như Lai có thân như vầng mây để trang nghiêm pháp giới, hư không giới”.

– Kinh Pháp hoa ghi:

“ Nếu người đi một mình,

Đến nhà của thí chủ,

Khất thực không bạn lữ,

(thì) Phải hết lòng niệm Phật

…Dù người tâm tán loạn

Vào ở trong tháp miếu,

Chỉ niệm nam mô Phật,

Đều đã thành Phật đạo”.

– Kinh Tịnh Danh ghi:

“Này Bảo Tích ! Tâm ngay thẳng là tịnh độ của bồ tát. Khi bồ tát thành Phật, chúng sinh không có tâm dối trá được sinh về nước kia.

– Tâm thâm sâu là tịnh độ của bồ tát. Khi bồ tát thành Phật, chúng sinh công đức viên mãn được sinh về nước kia.

– Tâm bồ đề là tịnh độ của bồ tát. Khi bồ tát thành Phật, chúng sinh tu pháp đại thừa được sinh về nước kia.

– Bố thí là tịnh độ của bồ tát. Khi bồ tát thành Phật, chúng sinh có thể xả bỏ tất cả được sinh về nước kia.

– Giữ giới là tịnh độ của bồ tát. Khi bồ tát thành Phật, chúng sinh tu tập mười nghiệp lành được sinh về nước kia.

– Nhẫn nhục là tịnh độ của bồ tát. Khi bồ tát thành Phật, chúng sinh ba mươi hai tướng trang nghiêm được sinh về nước kia.

– Tinh tiến là tịnh độ của bồ tát. Khi bồ tát thành Phật, chúng sinh siêng tu tất cả công đức được sinh về nước kia.

– Thiền định là tịnh độ của bồ tát. Khi bồ tát thành Phật, chúng sinh tâm không loạn động được sinh về nước kia.

– Trí tuệ là tịnh độ của bồ tát. Khi bồ tát thành Phật, chúng sinh chánh định được sinh về nước kia.

– Bốn tâm vô lượng là tịnh độ của bồ tát. Khi bồ tát thành Phật, chúng sinh thành tựu từ, bi, hỷ, xả được sinh về nước kia.

– Tứ nhiếp pháp là tịnh độ của bồ tát. Khi bồ tát thành Phật, chúng sinh thuộc về giải thoát được sinh về nước kia.

– Phương tiện là tịnh độ của bồ tát. Khi bồ tát thành Phật, chúng sinh có phương tiện vô ngại đối với tất cả pháp được sinh về nước kia.

– Ba mươi bảy phẩm bồ đề phần là tịnh độ của bồ tát. Khi bồ tát thành Phật, chúng sinh có bốn niệm xứ, có bốn chánh cần, có bốn thần túc, có năm căn, có năm lực, có bảy tuệ giác, có tám đường chánh được sinh về nước kia.

– Tâm hồi hướng là tịnh độ của bồ tát. Khi bồ tát thành Phật thì được cõi nước đầy đủ tất cả công đức.

– Khéo nói để loại bỏ tám tai nạn là tịnh độ của bồ tát. Khi bồ tát thành Phật, cõi nước không có ba đường dữ, tám tai nạn.

– Tự giữ giới hạnh, không nói lỗi người là tịnh độ của bồ tát. Khi bồ tát thành Phật, cõi nước không có danh từ phạm giới.

– Mười nghiệp lành là tịnh độ của bồ tát. Khi bồ tát thành Phật, chúng sinh không chết yểu lại rất giàu có, đủ phạm hạnh, nói thành thật, nói hòa nhã, quyến thuộc không lìa nhau, khéo giải hòa người thưa kiện, nói hữu ích, không ganh ghét, không giận dữ chánh kiến được sinh về nước kia.

Đại loại như vậy, này Bảo Tích! Bồ tát tùy theo tâm ngay thẳng mà phát khởi việc làm; tùy phát khởi việc làm mà được thâm tâm; tùy thâm tâm mà ý được điều phục; tùy ý được điều phục mà lời nói, việc làm đi đôi với nhau; tùy lời nói, việc làm đi đôi với nhau mà hồi hướng; tùy hồi hướng mà có phương tiện; tùy phương tiện mà chúng sinh thành tựu; tùy chúng sinh thành tựu mà cõi Phật thanh tịnh; tùy cõi Phật thanh tịnh mà thuyết pháp thanh tịnh; tùy thuyết pháp thanh tịnh mà trí tuệ thanh tịnh; tùy trí tuệ thanh tịnh mà tâm thanh tịnh; tùy tâm thanh tịnh mà tất cả công đức đều thanh tịnh.

Vì vậy, này Bảo Tích! Nếu bồ tát muốn được tịnh độ thì phải thanh tịnh tâm của mình. Tùy theo tâm mình thanh tịnh thì cõi Phật thanh tịnh”.

Lại nói: “Bồ tát thành tựu tám pháp, thì ở thế gian này, hạnh không tỳ vết được sinh về tịnh độ. Tám pháp là những gì?

1. Làm lợi ích cho chúng sinh mà không có mong cầu báo đáp.

2. Thay thế cho tất cả chúng sinh mà chịu mọi nỗi khổ, công đức đã được đều đem cho chúng sinh.

3. Tâm bình đẳng đối với chúng sinh, khiêm nhường vô ngại, xem các vị bồ tát cũng như Phật.

4. Kinh điển chưa nghe thì nghe mà tâm không nghi ngờ.

5.Không chống đối các vị thanh văn.

6. Không ganh ghét sự được cúng dường của người, không tự cao về lợi lộc của mình, cho nên tự điều phục được tâm.

7. Thường xét lỗi mình, không rêu rao lỗi người khác.

8. Thường xuyên nhất tâm cầu các công đức”.

– Kinh Niết bàn ghi: “Bồ tát tu tập sáu niệm, thứ nhất là niệm Phật”. Lại nói: “Vì chuyên chú, suy xét năng lực của nguyên lý nhân duyên, nên dứt trừ được phiền não”.

– Kinh Đại bi ghi: “Chỉ niệm danh hiệu Phật, nhờ căn lành ấy nên chứng nhập cảnh giới niết bàn không thể cùng tận”.

– Kinh Đại bát nhã có ghi: “Phật bảo Mạn Thù Thất Lợi rằng: Bồ tát có thể tu tập đúng Nhất tướng trang nghiêm tam muội thì mau chóng chứng tuệ giác vô thượng. Khi tu tập tam muội này, bồ tát nên xa lìa chỗ ồn náo, không suy xét tướng chúng sinh mà chỉ chuyên tâm buộc niệm về một đức Phật, chú tâm về danh tự Như Lai, khéo tưởng dung nghi Như Lai tức là quán khắp tất cả các đức Phật trong ba đời, liền được tất cả trí tuệ của các đức Phật”.

– Kinh Tọa thiền tam muội ghi: “Khi tọa thiền, bồ tát chẳng niệm tất cả mà chỉ niệm một đức Phật, liền được tam muội”.

– Kinh Tăng nhất a hàm ghi: “Nếu so công đức của người đem tứ sự cúng dường cho tất cả chúng sinh trong cõi Diêm Phù Đề với công đức của người niệm danh hiệu Phật trong khoảnh khắc như thời gian lấy sữa bò, dê thì công đức niệm Phật là hơn không thể nghĩ bàn”.

– Kinh Văn Thù bát nhã có ghi: “Phật bảo Văn Thù rằng: Người muốn chứng nhập Nhất hạnh tam muội nên ở chỗ vắng vẻ, buông bỏ những ý tưởng rối loạn, không nắm lấy tướng mạo mà chú tâm về một đức Phật, chuyên niệm danh tự, thân ngồi ngay thẳng hướng về phương kia. Nếu có thể niệm một đức Phật mà niệm niệm nối tiếp không ngừng, thì trong niệm ấy có thể thấy các đức Phật ở đời quá khứ, hiện tại, vị lai. Công đức niệm một đức Phật bằng công đức niệm vô lượng đức Phật. Phật pháp mà A Nan đã nghe vẫn còn có hạn lượng. Nếu người đắc Nhất hạnh tam muội thì phân biệt pháp môn nào trong các kinh cũng đều hiểu biết cả. Ngày đêm tuyên thuyết về trí tuệ, biện tài của người này cũng không bao giờ dứt tuyệt. Trăm phần, ngàn phần, … năng lực đa văn, biện tài của A Nan cũng không bằng một phần của người này”.

– Kinh Đại tập ghi: “Nếu người chuyên niệm đức Phật ở một phương hoặc đi mà niệm, hoặc ngồi mà niệm, xuyên suốt bốn mươi chín ngày thì người ấy thấy Phật hiện thân, liền được vãng sinh”.

– Kinh Pháp hoa tam muội quán ghi: “Chúng sinh trong mười phương chỉ niệm Nam mô Phật đều sẽ được làm Phật. Chỉ có một pháp đại thừa chứ không có hai cũng không có ba. Một môn, một tướng của tất cả pháp đều mệnh danh là tướng không tuyệt đối, không sinh không diệt. Người tu tập quán như vậy thì ngũ dục tự dứt, ngũ cái tự trừ, ngũ căn lớn thêm, liền được thiền định”.

– Kinh Na Tiên ghi: “Vua hỏi Na Tiên:

– Người đời gieo rắc các điều ác, đến khi lâm chung niệm Phật thì được sinh về cõi Phật. Tôi không tin điều đó?

Na Tiên đáp rằng:

– Như người đem tảng đá to để trên thuyền, nhờ thuyền, tảng đá không bị chìm. Người đời tuy làm các điều tội ác nhưng nhờ niệm Phật, nên không rơi vào địa ngục. Hạt cát tuy nhỏ nhưng không nhờ thuyền thì dĩ nhiên sẽ bị chìm. Cũng vậy, người gây tạo các điều ác mà không biết niệm Phật, liền rơi vào địa ngục”.

Tụng rằng:

Kim khẩu Như Lai rộng tuyên dương,

Cực lực tán dương cõi Tây Phương,

Ví như lữ khách vào Trường An,

Đông, Tây, Nam, Bắc đều vào được,

Một khi đã vào kinh thành này,

Đế đô, thiên tử không riêng khác.

Phổ Hiền, trưởng tử của đức Phật,

Bồ tát Văn Thù, thầy bảy Phật,

Thọ ký biệt cùng với hồi hướng,

Là quả vị đều nguyện vãng sinh.

Bảy vạn họ Thích được pháp nhẫn,

Đồng tử Thiện Tài chứng quả Phật,

Nguyện tận mặt lễ A Di Đà,

Đó là bồ tát được vãng sinh.

Tổ Long Thọ phá hữu, vô tông,

Ngài Kỳ Bà căn cơ tối thắng,

Hai vị ấy Phật đều thọ ký,

Đó là thiền sư được vãng sinh.

Nghe Phật dạy niềm tin ưa thích,

Siêng tu trì, tụng niệm sớm khuya,

Như đá lớn đặt để trên thuyền,

Ví dụ ấy chỉ hàng hạ liệt,

Được sinh về Lạc Quốc an vui.

A Nan đa văn ở trên đời,

Trong đệ tử Ngài là bậc nhất,

Nhưng không bằng chuyên niệm một Phật,

Liền thông suốt pháp trong các kinh.

Tại sao những kẻ thông nghĩa lý,

Dám khinh chê niệm Phật vãng sinh?

Các pháp môn nói về chánh niệm,

Trong kinh đều ghi chép rõ ràng,

Chỉ một pháp đại thừa viên đốn,

Không có hai mà cũng không ba.

Vậy kính khuyên những bậc ngộ đạt,

Nhân dịp này bỏ hẳn cuồng thiền,

Nhất tâm chuyên niệm A Di Đà,

Trong hoa sen niệm niệm hóa sinh,

Thường tịch quang cảnh giới là đây,

Chẳng phải Thật báo và Phương tiện,

Khởi quán như vậy là chánh quán.

Xin đừng vọng sinh tâm phân biệt,

Thiền, Giáo, Luật cùng với tam thừa,

Đồng tuôn về trong biển Tịnh Độ,

Thì muôn pháp đều vào Tịnh Độ,

Là phổ môn vô thượng không hai.

Nghĩa giáo hải vô biên, vô lượng,

Như chum vàng nhặt lấy một thoi,

Ăn một miếng biết vị cả chảo,

Trong đây có đủ Đại tạng rồi.